Gouda is overal In de Gorinchemse Haarwijk steken Marokkaanse jochies alles in de fik. Volgens de gemeente valt dat wel mee.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gouda is overal In de Gorinchemse Haarwijk steken Marokkaanse jochies alles in de fik. Volgens de gemeente valt dat wel mee."

Transcriptie

1 Fietsers daar? geeft antwoord op pagina 3 14 Dinsdag Oktober 2008 Gratis, maar niet goedkoop. Ben jij dé freelance ICT er die wij zoeken? Financial professionals voor topmerken (m/v) Voor een groot aantal topmerken zoeken wij financial professionals, zowel startend, junior als ervaren en voor diverse functies. Amsterdam RAI, KLM, Sara Lee, Canon, Heineken, Morgan Stanley: het zijn zo maar een paar voorbeelden. Kijk op vijzelaar.com of bel continuïteit in finance Kredietcrisis De beurs fleurt eindelijk ietsje op De AEX-index is gisteren 27,8 miljard meer waard geworden. Een uitzonderlijke uitkomst van een uitzonderlijke beursdag (+10,5 procent), na weken van droefenis. Jan Hein Strop Het omvangrijke Europese reddingsplan voor de financiële sector leidde gisteren wereldwijd tot forse koersstijgingen na het besluit van de grote EU-landen met honderden miljarden de leningen van banken onderling te garanderen. Nederland heeft daar 200 miljard euro voor over, aldus premier Jan Peter Balkenende. Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland maakten soortgelijke plannen bekend, waarmee opgeteld een bedrag gemoeid is van zo n 866 miljard euro. De vijftien eurolanden hebben zondag al besloten om grensoverschrijdende interbancaire leningen te garanderen. Ook volgen de landen het Britse voorbeeld om honderden miljarden direct te investeren in hun lokale banken en verzekeraars. Minister Wouter Bos creëerde vorige week al een fonds van 20 miljard euro voor de Nederlandse financiële sector. Banken durven elkaar momenteel geen geld meer te lenen uit angst voor een faillissement van de lenende bank. De overheidsgaranties zouden het vertrouwen moeten herstellen, zegt econoom Steve Kounis van Fortis Nederland. Ook in de VS, waar de Dow Jones-index gisteren maar liefst 11 procent hoger sloot, gaat de federale overheid aandelen in banken kopen. We stellen op dit moment een programma op, verklaarde Neel Kashkari van het ministerie van Financiën. Net als bij andere programma s zal deelname vrijwillig zijn voor gezonde instellingen. 1 Jongeren in de Gorinchemse Haarwijk. ARIE KIEVIT/HH Straatterreur Gouda is overal In de Gorinchemse Haarwijk steken Marokkaanse jochies alles in de fik. Volgens de gemeente valt dat wel mee. Marten Blankesteijn GORINCHEM Of ik kan bewijzen dat ik journalist ben, vraagt een van de jongens. Ja hoor, zeg ik, en ik haal een visitekaartje uit mijn portemonnee. Mimoun komt dichterbij. Laat eens zien? Terwijl ik het kaartje zijn kant op draai, duikt hij opeens naar voren. Hij grist mijn portemonnee uit mijn hand en sprint weg. Het is half elf in de avond. Vijf minuten geleden had Mimoun nog een gloedvol betoog gehouden over hoe de media Marokkanen elke keer weer neerzetten als criminelen. Hij maakt het me wel erg gemakkelijk. Journalist bestolen in Gorinchemse probleemwijk daar kun je mee thuiskomen. Voor de zekerheid ga ik toch maar in de achtervolging. Die duurt niet zo lang, want ik ben sneller. Mimoun stopt met rennen als ik hem bijna heb ingehaald. Hij draait zich om, grijnst, en geeft m n portemonnee terug. Welkom in Haarwijk, Gorinchem. Twee weken geleden staken naar verluidt Marokkaanse jochies een papiercontainer in brand, en bij het blussen daarvan werd de brandweer door diezelfde jongens zo lastiggevallen dat die nu alleen nog onder politiebegeleiding de wijk in durft. Gisteravond overlegde de gemeente met de jongeren, vooral de goedwillende. De raddraaiers bleven weg. Was het brandweergedoe het topje van de ijsberg? Of ontzettend overdreven? Represailles Dat laatste, zeggen Mimoun en zijn vrienden. Ze snappen niet wat journalisten komen doen. Ga naar Kanaleneiland, naar Slotervaart, daar zijn problemen. Haarwijk is niks. Daar denken de Hollandse buurtbewoners anders over, al snappen ook zij niet wat we komen doen. Er is toch niemand die wil praten, uit angst voor represailles. Bakstenen door het raam, prei in de uitlaat, bedreigingen: zij die met naam en toenaam in de krant hun jeugdige wijkgenoten bekritiseerden, kregen al snel spijt. Alleen anoniem willen sommigen hun zegje doen. Zie je dat elektriciteitskastje?, vraagt een vrouw die al twintig jaar in de naoorlogse wijk woont. Dat hebben ze vorig jaar opgeblazen. Wát een knal was dat. Dertig meter verderop liggen de resten van een papiercontainer. Aan de andere kant van de straat staat een kliko met een groot brandgat. Om de hoek is laatst een auto uitgebrand. Er is geen respect meer voor andere mensen, zegt ze. Een buurvrouw valt haar bij: Als ze tegen je auto aanleunen en je daar iets van zegt omdat je zuinig bent op je spullen, dan heb je een probleem. Eén onvertogen woord en ze springen gelijk op je sodemieter. Lees verder op pagina 3 Op de bank Ook de man mag lachen S1ngle moet kraker worden op Net5 25 In Business Verdien geld met Groningen Voordelig sparen met je studielening 13 Perspectief Tweede pas is oké Nederland moet niet moeilijk doen over dubbele nationaliteiten. Dat zegt Teun van Os, de belangrijkste kabinetsadviseur voor vreemdelingenzaken, in deze krant. Aanwijzingen dat een dubbele nationaliteit iemands loyaliteit beïnvloedt, ontbreken. Zijn commissie brengt binnenkort een advies van deze strekking uit. Lees meer op pagina 18

2 2 NL Hiv-zaak Groningse seksfeesten Verdachte ontkent opzettelijke besmettingen Het krioelde. Iedereen deed het met iedereen. Zo omschreef hoofdverdachte Peter M. voor de rechtbank in Groningen de seksfeesten voor homo s die hij organiseerde. Godelief Swank GRONINGEN Op de bijeenkomsten in huiskamers, ging het er heftig aan toe. Tepelseks, poepseks, plasseks, anale seks. Soms ook onveilig, verklaarde Peter M. gisteren. Maar dat hij gasten opzettelijk zou hebben gedrogeerd en geïnjecteerd met hiv-besmet bloed? Volstrekt niets van waar. Rookverbod HIER MAG HET LEKKER WEL Verstokte rokers wenden zich en masse tot de website waarop ze horecagelegenheden kunnen vinden waar hun sigaret nog welkom is. De duizendste aanmelding is binnen, liet initiatiefnemer Tressis gisteren weten. Het gaat vooral om cafés, restaurants en coffeeshops die een speciale rookruimte hebben ingericht. Goed, hij schonk de drankjes in, in de keuken, waar gasten werden weggestuurd zodra ze er een kijkje kwamen nemen. Maar dat past bij mijn persoon, dat zorgende, verklaarde de verpleegkundige gisteren, die ook toegaf injectiespuiten, ghb, klysma s, plaspillen en ecstasy mee te hebben genomen naar de feestjes. Voor de rechtbank in Groningen begon gisteren het meerdaagse proces tegen drie mannen die verdacht worden van het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel aan veertien slachtoffers, van wie de eersten begin vorig jaar aangifte deden. De rechtbank kreeg een inkijkje in een macabere driehoeksverhouding, waarbij hoofdverdachte Peter M. zijn huisvriend Hans J. en partner Wim D. zou hebben overgehaald hun hiv-besmetting met hem te delen, en daarna andere mannen te besmetten. Flarden Hans J. verklaarde gisteren zich te kunnen herinneren ten minste één man te hebben geïnjecteerd, met bloed dat even daarvoor bij hem was afgenomen door M. Die wees hem aan waar hij moest spuiten, in de bil respectievelijk anus van een man, die suffig was. Maar het zijn flarden die ik me herinner. Ik was onder invloed van drugs. Zijn verhaal staat lijnrecht tegenover dat van M., die alle beschuldigingen van de hand wees. Volgens hem is in de getuigen- en verdachtenverklaringen ten onrechte een beeld ontstaan van hem als een dominante man, die op feestjes bepaalde wie het met wie deed en voor wie nee geen antwoord was. Ik ben een regelaar, zei hij. Maar dat ik mensen onder druk zou hebben gezet, klopt volstrekt niet. En soms is het ook een spel, hè. Dat iemand zegt stop stop stop, maar dat het meer is in de sfeer van aanmoediging. Volgens hem zou er hoogstens wat geklooid zijn met bloed, bij het tepelseksen. Daarbij doorboort iemand de tepel van een ander met een injectienaald. Later op de avond hadden we niet meer zo n vaste hand. Dan prikten we soms mis. Dat bloed vingen we op en ik kan me één keer herinneren dat dat daarna in een vloeiende beweging in de anus van een ander werd gebracht. De ochtend erna werd hij naar eigen zeggen wakker met een unheimisch gevoel. Dat er iets was gebeurd wat niet helemaal goed was. Noem me naïef, maar ik ben me nooit bewust geweest van enig besmettingsgevaar. Hij stelt dat als het echt zijn doel was geweest mensen te injecteren met het hiv-virus, hij wel een besmettingsfeest had gegeven. Daarvoor schijnen homo s in de rij te staan. Dus waarom zouden wij al die moeite doen? Het waren normale seksfeestjes, waarbij de bezoekers die kwamen, wisten waarvoor ze kwamen. Het is aan het Openbaar Ministerie om nu aan te tonen dat de veertien feestgangers die zich hebben gemeld bij de politie, toch opzettelijk besmet zijn. Daarbij moet ook een viroloog, die morgen in de rechtbank zal verschijnen, kunnen aantonen dat er een rechtstreekse besmettingsketen heeft plaatsgevonden. In dat geval kunnen de drie mannen worden veroordeeld voor het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel. 1 Werkdruk Leraren voortgezet onderwijs staken Standbeeld OORLOGSHELD ZONDER GELD De gemeente Goirle weigert financieel bij te dragen aan een bronzen standbeeld voor de Duitse soldaat Karl-Heinz Rosch. Dat ligt te gevoelig, denkt het college. De 18-jarige Rosch redde op 6 oktober 1944 twee kinderen van geallieerd vuur en kwam daarbij zelf om het leven. Hij is de eerste Duitser die aldus geëerd wordt. Redactie binnenland Het voortgezet onderwijs krijgt eind deze maand te maken met stakingen. Leraren leggen dan hun werk neer omdat er met de werkgevers geen afspraken zijn gemaakt over het verlagen van de werkdruk. Van 27 tot 31 oktober zal er een estafettestaking worden gehouden. Die vangt aan in de regio Zuid. Daarna volgen Zuid-West, Noord-West, regio Oost en ten slotte regio Noord. Dit is de aanloop naar een landelijke staking die in november plaats gaat vinden. De onderwijsbonden proberen al lange tijd maatregelen af te dwingen om de werkdruk te verminderen, maar tot nu toe zonder resultaat, zeggen ze. De tijd van overleggen is voor hen nu voorbij. 1 Lange Poten PETER MIDDENDORP Peter Middendorp is deze week met reces. Peter Middendorp doet als schrijver/journalist dagelijks verslag van zijn belevenissen in Den Haag. Zaak Marlies RYAN ZEGT NIKS De moeder van Ryan (27) en Vincent (37) P., verdachten van de ontvoering van Marlies van der Kouwe, zei gisteren tegen persbureau ANP dat ze niet weet op welke gronden haar oudste zoon Vincent is opgepakt. Marlies verdween drie weken geleden op Bonaire na het uitgaan. Gisterochtend werd Vincent door de politie van zijn bed gelicht in het huis van zijn moeder. Broer Ryan wordt al geruime tijd vastgehouden. De politie zou mij bellen maar ik heb nog niks gehoord. Ryan heb ik anderhalve week geleden voor het laatst gezien op het politiebureau. Hij zegt niks, aldus de moeder. Vincent had op het moment van zijn arrestatie geen werk. Hij was beveiliger bij zijn oom, maar werd daar ontslagen omdat hij vakantiedagen wilde opnemen toen zijn broer Ryan werd opgepakt. Het voorarrest van Ryan is vrijdag voor de tweede keer met acht dagen verlengd. Deze week moet de rechter-commissaris beslissen of het voorarrest opnieuw wordt verlengd. De advocaten van Ryan en Vincent geven geen commentaar. AP Nederland donker UIT MET DAT LICHT! Ruim driekwart van de Nederlanders vindt s lands nachten niet donker genoeg. Dat blijkt uit een onderzoek dat de Stichting Natuur en Milieu en de Provinciale Milieufederaties gisteren openbaar maakten. Acht op de tien ondervraagden storen zich aan reclameverlichting. Ook binnenverlichting van kantoren, laserlichten van discotheken en de verlichting van kassen zijn een doorn in het oog. Schaafwondje Een 71-jarige man uit Ridderkerk is gistermiddag slechts lichtgewond geraakt nadat zijn vliegtuig tijdens de landing over de kop vloog. Spaander heropent De geëvacueerde gasten van het Volendamse Hotel Spaander, waar gisteren grote brand uitbrak, kunnen donderdag weer terugkeren. VRRROOOMMM Twentenaren werden gisteren opgeschrikt door een vliegtuig dat zeer laag overvloog. Volgens de politie ging het om een meteorologische metingen.

3 NL 3 Fabriek loopt leeg Ogenschijnlijk kalm verlaten medewerkers van Solland Solar de fabriek in Heerlen. Een gescheurd vat met duizend liter van de chemicaliën salpeterzuur en fluorwaterstofzuur was de aanleiding voor deze evacuatie. Tweehonderd medewerkers moesten zich gistermiddag laten ophalen, omdat ze niet bij hun autosleutels konden. Vier medewerkers van omroep L1 zijn naar het ziekenhuis gebracht omdat ze een vreemde smaak in de mond hadden. 1 FOTO: ANP Onderzoek Derde dode in korte tijd Moord en brand in Gelders dorpje In het Gelderse dorp Hurwenen werd zaterdag het derde lijk in drie weken gevonden. De politie onderzoekt een mogelijk verband. Koen Verhelst Bij Hurwenen (bij Zaltbommel) kwam zaterdag het lichaam van een 21-jarige man bovendrijven. Het slachtoffer was afkomstig uit Hellevoetsluis en lag al langere tijd in het water. Het is de derde dode in een paar weken; in de nacht van 23 september vond de politie ook de lijken van vader en zoon Aart en Bas de Lang bij een huis in Hurwenen, na melding van een woningbrand. De mannen waren vermoord met een vuurwapen. Bij de brand liep een 47-jarige man uit Hellevoetsluis zware brandwonden op. Hij komt niet meer in de boekhouding voor, waarom weet ik niet. De derde dode komt dus ook uit Hellevoetsluis, blijkt nu. Of de zaken met elkaar verbonden zijn, is nog niet bekend. De politie is gisteren begonnen met onderzoek in het gebied tussen de uitgebrande boerderij en de Hurwenensche Kil, de plas waar zaterdag de 21-jarige man gevonden werd. Volgens het Brabants Dagblad stond de man die bij de brand zwaargewond raakte, met een textielkraam op de markt in Den Haag. Hij zou bij De Lang aangeklopt hebben om hulp bij het aflossen van zijn schulden. De Lang handelde in faillissementspartijen textiel en schoenen. C.J. Verduin uit Wieringerwerf, branchegenoot van De Lang, denkt dat de zwaargewonde een marktkoopman is die hij kent als een labiele man. Hij ging constant met verkeerde mensen in zee. Verduin beweert dat dit algemeen bekend is op de markten in Den Haag en Rotterdam, waar de man volgens hem een kraam had. Iedereen kent iedereen op zo n markt. Frans van Baast, accountant en woordvoerder van de familie De Lang, bevestigt dat die marktman een klant was van De Lang. De laatste tijd komt hij niet meer in de boekhouding voor, waarom weet ik niet. Hij beaamt geruchten dat vader en zoon De Lang voor hun werk met duizenden euro s op zak liepen. De politie wil niets zeggen over de identiteit van de gewonde. Een woordvoerster zei dat hij aanspreekbaar is, maar niet voldoende om hem te verhoren. 1 Gorinchem Probleemwijk Er valt te leven, als je je mond maar houdt Het incident at gebeurde er die avond van 29 september? Uit ge- met jongeren en Wsprekken een brandweerman blijkt ongeveer dit: die maandagavond staat een groepje jongeren op de hoek van de Koningin Wilhelminalaan, achter een winkel. Daar staat ook een papiercontainer, die met een sigaret door een Vervolg van pagina 1 Ik heb een zoon van negen, zegt de eerste vrouw weer. Als die in een speeltuin ruzie krijgt met Marokkaanse leeftijdsgenootjes, gebeurt het nogal eens dat die kinderen ook meisjes! zeggen: Ik heb een mes, ik maak je dood. Ik wil hem graag een beetje weerbaar maken, maar daar kan toch niemand tegenop? Andere buurtbewoners zijn verdeeld. Het ene kamp ervaart dezelfde problemen als de twee vrouwen, het andere kamp heeft nergens last van. Het komt erop neer dat in Haarwijk prima te leven valt, zeggen ze, als je gewoon je mond houdt. Hoofdschuddend vertellen die buurtbewoners over winkeliers die emmers water over hangende jongeren heen gooien. Logisch dat je een paar dagen later een steen door je ruit hebt. Ook de gemeente Gorinchem vindt het allemaal wel meevallen. Volgens een woordvoerder zijn tien tot vijftien jongens bezig met wat baldadig gedrag, zoals een paar brandjes, dat is niet bepaald leuk, maar het is wel een incident en ze gaan nu informatie uitwisselen omdat die jongens zich zo vervelen. Maar is het wel zo saai in Haarwijk? Vaak wordt in probleemwijken een buurthuis gezien als de ideale oplossing om de jeugd van de straat te houden maar Haarwijk heeft er al een. Maar daar is nauwelijks nog een Marokkaanse jongere te vinden. De betrokken hulpverleners twijfelen aan de goede wil van de jongeren. Er is genoeg te doen voor ze, als ze maar aangeven wat ze willen, zei Lisa Veldkamp, leidinggevende bij de stichting die het buurthuis beheert, in het AD. De Marokkaanse jeugd houdt het op discriminatie. We worden gewoon geweigerd door die vuile flikkers, zegt de 16-jarige Karim. Bruin haar, donkere ogen, opzouten. Hoe het zo ver is gekomen? Karim: Als je wint met voetballen op de Xbox, dan ga je juichen, toch? Komt er zo n meisje naar je toe: Hé, niet zo schreeuwen. Wat nou niet schreeuwen? Ik zit niet in een kerk, niet in een moskee. Kom op, het is een buurthuis. Wat doe je als iemand je aanraakt? Dan zeg je: kom op man, raak me niet aan. Bellen ze de politie. Na vier keer zeggen ze: Marokkanen komen er niet meer in. Zo gaat het, weet je. Marokkaans buurthuis Inmiddels hebben de jongeren een nieuwe oplossing bedacht: er moet nóg een buurthuis komen. Een Marokkaans buurthuis. Maar de echte oplossing, zegt een Turkse winkelier die op goede voet staat met Mimoun en consorten, zit bij de politie. De politie doet niks. Ze zeggen nu: we weten wie die brandjes aangestoken hebben. Maar ze nemen die jongens nooit mee naar het bureau. Ze hebben een maand lang alles en iedereen de boel hier in de fik laten steken. Ze rijden zo af en toe eens een rondje, en als er echt iets aan de hand is, blijven ze zitten. Een man van middelbare leeftijd: Op TV Rijnmond zag ik vanochtend een woordvoerder zeggen dat ze het in de hand hebben, dat de politie hier dagelijks is. Maar de wijkagent is hier hooguit eens per week, en politieauto s rijden zo hard mogelijk door de wijk heen. Als het jongens waren die zelf hun grenzen konden aangeven, had jij hier niet gestaan, zegt de Turkse winkelier. Hun ouders stellen geen grenzen, de politie ook niet. De jongeren knikken. Ze zouden Marokkaanse agenten moeten halen, zegt Achmed (17). Die komen met knuppels van twee meter, dan is t zo opgelost. 1 ALLE NAMEN ZIJN GEFINGEERD. van de jongeren expres in brand wordt gezet. Als de brandweer is gearriveerd klimt een van de jongens voor de lol in de ladderwagen, en neemt plaats achter het stuur. Brandweermannen willen ingrijpen, maar doen dat op aanraden van hun supervisor niet: je kunt beter van andermans kinderen afblijven. En dus wordt de politie ingeschakeld, die de jongen meeneemt naar het bureau. Volgens een Turkse winkelier gaat het om een 17-jarige Turk. Argus Ook prostituees lijden onder kredietcrisis VAN DALE GEEFT ANTWOORD Fietsers daar Als je in Utrecht woont en weleens op de fiets zit, kom je regelmatig een bordje tegen dat de fietser erop wijst dat hij of zij niet de hoofdbaan moet volgen, maar een speciaal voor de fietser ingerichte rijstrook. Op zich een heel vriendelijke maatregel die beoogt de fietser een veiliger route te bieden. En toch maakt het bordje mij altijd boos. Dat komt door de tekst op het bord, om precies te zijn één woord in de tekst. Er staat namelijk fietsers daar. En ik val over het woordje daar. De strekking van daar is namelijk dat het ergens anders is, waardoor je je als fietser enigszins weggestuurd voelt. Je mag niet hier zijn, gezellig bij de anderen; nee, je moet naar daar. Het zou een stuk aangenamer zijn geweest als de tekst had geluid: fietsers hier. Dat had precies hetzelfde effect gehad (je wordt naar een andere route geleid), maar het klinkt veel vriendelijker en uitnodigender. In het licht van al het leed in de wereld is dit natuurlijk niet echt een kwestie waar je je druk over moet maken. Maar in het licht van kleine dingen doen om het leven wat aangenamer te maken hierbij toch een oproep Dikke Van Dale 3-in aan de burgemeester van Utrecht, Aleid Wolfsen: laat alstublieft het woordje daar door hier vervangen. Ik heb gezegd. 1

4 4 Wereld Verenigde Staten Pensioenen in rook op Oudjes VS moeten blijven werken 60-plussers in de VS kunnen hun pensioen even vergeten. Pensioenfondsen zagen biljoenen dollars verdampen. Suzette de Boer WASHINGTON Stephanie Ferraro Diaz heeft er vijftig jaar werken opzitten. De 64-jarige medewerkster van een ziekenhuis uit San Antonio (Texas) hoopte over achttien maanden met pensioen te gaan. Ze verheugde zich erop het rustiger aan te doen en wilde genieten van dingen waar ze door haar voltijdse baan niet aan toekwam. De financiële crisis vergalde haar pensioenplannen. De waarde van mijn ouderdomsfonds is met eenderde gedaald, zegt Diaz. Het is rampzalig. Miljoenen oudere Amerikanen zitten in een vergelijkbare situatie. De Amerikaanse overheid stimuleerde de afgelopen decennia individuele spaarplannen. Zoals het 401(k) plan, een naam die verwijst naar een artikel in de belastingwet. De zelfredzame werknemer kon zijn spaargeld in aandelen beleggen en het eigen vermogen beheren. De werkgever kon daar belastingvrij aan bijdragen. Dat ging goed totdat de beurs instortte. De conservatieve pensioenfondsen verloren slechts 15 procent, maar ook onder de 401(k)-spaarplannen vindt nu een slagveld plaats. De verwachting is dat de waarde net zo hard is gedaald als de beurs: 40 procent in een jaar tijd. Veel Amerikanen durven hun bankafschriften niet eens meer te openen nu hun individuele beleggingen verdampen. Miljoenen Amerikanen moeten hun droom uitstellen. REUTERS Diaz ziet zichzelf als een slachtoffer van het systeem. Ze heeft altijd hard gewerkt, goed gespaard en geen risicovolle hypotheek afgesloten. Nu komt ze alsnog in de problemen doordat haar pensioengeld is uitgedund. Rebecca Davis, advocaat bij het Centrum voor Pensioenrechten in Washington, waarschuwde al langer voor spaarplannen als 401(k). In dit systeem zijn de risico s helemaal afgeschoven op de werknemers, aldus Davis. Bij de klassieke gegarandeerde pensioenen draagt de werkgever juist het grootste risico. Diaz moet haar pensionering uitstellen. Al haar plannen staan in de ijskast. In plaats van pottenbakken, moet ze doorwerken bij het ziekenhuis. Met het verdampen van haar pensioen vervliegt ook haar wens om verre reizen te maken, een cursus kunstgeschiedenis of vrijwilligerswerk te doen. Ze voelt zich bedrogen. De mensen op Wall Street die verantwoordelijk zijn voor deze situatie, hebben nog steeds geld waar wij niet eens over kunnen dromen. 1 X mogelijkheden Oostenrijk Jonge Petzner volgt mentor Haider op bij BZÖ Weinig politieke ervaring, veel tranen: Stefan Petzner (27) werd dit weekend tot nieuwe leider van de Oostenrijkse BZÖ gekozen. Het zijn grote schoenen die ik aantrek, maar ik zal niet omvallen. Jeroen Kuiper BERLIJN Het zijn bittere tijden voor de rechtsradicale BZÖ (Bündnis Zukunft Österreich). Met de dood van Jörg Haider lijkt de wereld ten onder te gaan, meent de 27-jarige Stefan Petzner. Hij werd zondag door het 20- koppige bestuur van zijn partij tot nieuwe leider van de BZÖ gekozen. Petzner is zich bewust van de enorme last op zijn schouders. Het zijn grote schoenen die ik aantrek, maar ik zal er mee lopen, ik zal niet omvallen, deelde Petzner zondag tijdens een persconferentie mee. Petzner, die een paar keer in tranen uitbrak, gaf aan de politiek van zijn grote voorbeeld en mentor Haider te willen voortzetten. Ik wil een nieuwe rood-zwarte coalitie in Oostenrijk verhinderen, aldus Petzner. In 2005 splitste Jörg Haider zich met zijn volgelingen van de door hem grootgemaakte partij FPÖ af. Sinsdien zette Haider zich voor zijn BZÖ in. Politieke kenners speculeren hardop over een hereniging van beide rechtsradicale partijen, wat het politieke landschap in Oostenrijk weer flink door elkaar zou schudden. Voor Petzner is dit echter geen optie: Daar zie ik niets in, in ieder geval niet op dit moment. Petzner werd in 1981 als één van vijf kinderen op een boerderij in het gehucht Laßnitz geboren. Hij studeerde publicistiek aan de universiteit van Klagenfurt in Karinthië, de thuisbasis van Haider. Daar begon ook zijn politieke carrière. Eén van zijn speerpunten is het themacomplex moeder- en gezinsrechten. De altijd gebruinde en in strak maatpak geklede Petzner werkte aan een niet voltooide scriptie over zijn muziekheld Udo Jürgens, die ook uit Karinthië komt. Voorlopige titel: De macht van de muziek aan de hand van het voorbeeld Udo Jürgens. 1 Kies ook voor het meeste internet Nu een gratis ASUS Eee PC mini laptop bij een ADSL-abonnement van XS4ALL Gratis draadloos internet op 900 HotSpots in Nederland Draadloos kwali teits modem: overal in huis een krachtig, beveiligd signaal Bellen voor maar 5,- extra Deskundige helpdesk, 7 dagen per week Vanaf 29,95 meer internet China EXCUSES VOOR MELKPOEDER Drie Chinese zuivelbedrijven hebben gisteren publiekelijk hun excuses aangeboden voor hun betrokkenheid bij het melkpoederschandaal. Ik heb het gevoel dat ik iedereen heb teleurgesteld, zei marketing manager Zhao Yuanhua van het bedrijf Mengniu Zuivel. Chinese zuivelfabrikanten lengden melkpoeder voor baby s aan met melamine. Dat verhoogt het eiwitgehalte in verdunde melk en verbloemt het aanlengen met water. X is meer. Meer mogelijkheden. Meer internet. Meer info en voorwaarden? Ga naar xs4all.nl Het weer Houston: bewolkt 29 C Wenen: halfbew. 19 C Peking: zonnig 25 C

5 Wereld 5 Boer Ramos praat met een dorpsgenoot over het leed in zijn sterk uitgedunde kudde. PAUL SCHELTUS Argentinië Ergste droogte sinds jaren teistert landbouw Argentinië zucht onder biefstukcrisis Argentinië kampt met de ergste droogte van de afgelopen eeuw. Massale koeiensterfte bedreigt de beroemde Argentijnse steak. Paul Scheltus FORTÍN OLMOS Marcelo Ramos hurkt naast zijn koe en probeert het dier aan zijn hoofd omhoog te trekken. Het rund hijgt, steunt en spartelt wat met zijn achterpoten maar opstaan zit er niet meer in. Het dier is te zwak. Over een paar uur zal ook deze koe zich voegen bij de half miljoen runderen die de afgelopen maanden in Argentinië van de dorst en honger zijn omgekomen. Voor iedere baan de juiste student Voor iedere student de juiste baan Heeft u als werkgever een tekort aan personeel? Denk dan eens aan StudentenWerk, het grootste studentenuitzendbureau van Nederland. StudentenWerk vindt voor u altijd de perfecte uitzendkracht. Of het nu bijvoorbeeld gaat om administratief medewerkers, receptionisten, callcenter medewerkers of magazijn- en winkelpersoneel; onze ervaren uitzendkrachten zijn slim, flexibel en snel in te werken. Voor de beste uitzendkrachten gaat u naar De nationale veehouderij, verantwoordelijk voor de wereldberoemde Argentijnse biefstuk, is op de knieën gebracht door de ergste droogte in honderd jaar. Kleine boeren zoals Marcelo zijn het zwaarst getroffen. Hier in het noorden van de provincie Santa Fe heeft het sinds vorig jaar december amper geregend. De grote voorjaarsbuien laten steeds langer op zich wachten. Daardoor is inmiddels een tekort van millimeter regenval ontstaan. Vorige maand werd de noodtoestand uitgeroepen. In andere noordelijke provincies doet zich een vergelijkbare situatie voor. De droogte komt bovenop een slepend conflict tussen Argentijnse boeren en de overheid, nadat deze in maart de heffingen op de export van granen wilde verhogen. Boerenstakingen leidden tot een ophoping van de te verkopen dieren. Het overschot heeft de prijs van rundvlees doen kelderen. Die prijs was volgens landbouweconoom Ernesto Ambrossetti al onnatuurlijk laag omdat de uitvoer van rundvlees in 2005 aan banden werd gelegd. Dat doet de regering om de kosten van biefstuk voor de eigen markt te drukken. Dat verergert de situatie, zegt Ambrossetti. Zwaarst getroffen Fortín Olmos ligt in het zwaarst getroffen gebied. Het dorp behoort tot de gemeente Vera en is half zo groot als Nederland. Een vijfde van de lokale veestapel is doodgegaan, zo n dieren. Een tocht langs de eindeloze zandwegen maakt de schade in al zijn omvang zichtbaar. Om de zoveel meter ligt een karkas. De sterfte is zo massaal dat de dode dieren, tussen de nog levenden, in het veld blijven liggen. Over het vlakke, dorre landschap hangt de indringende geur van rottend vlees. Hector Gómez is de getergde burgemeester van Fortín Olmos, waar 566 kleinschalige veeboeren het hart van de lokale economie vormen. Zij zijn veel kwetsbaarder dan de grote landeigenaren. Hoe kleiner de boer, hoe groter de schade, beweert Gómez. Volgens hem zijn veel van de lokale boeren zelfs de helft van hun veestapel kwijt. Om de droogte te overbruggen, heeft een boer flinke reserves nodig want de kosten stijgen Over het dorre land hangt een indringende geur van rottend vlees. snel. Grondwater is er niet meer en moet nu per vrachtwagen worden bezorgd. Ook het gras droogt uit en dus moet er veevoer worden gekocht. De 66-jarige Marcelo Ramos heeft al zijn spaargeld, euro, besteed aan het in leven houden van zijn koeien. Alleen zijn pick-up heeft hij nog niet verkocht. Vorig jaar had deze boer nog 350 stuks vee. Honderd dieren zijn inmiddels omgekomen. Om te zorgen voor zijn nog levende vee, moet hij dagelijks een uitgemergeld kalf verkopen. Toch denken de meeste boeren niet aan opgeven. Daarvoor is de emotionele band voor een leven als Argentijnse gaucho te sterk. Mijn man was pas echt blij als hij met zijn paard op het land was. Dan bleef hij weken weg en hoorden we niets van hem, vertelt María del Rosario Cañete. Haar echtgenoot Aldo overleed vijf maanden geleden, net op het moment dat ook hun vee begon te sterven. Van de 65 runderen zijn er nog maar twintig in leven. Men ging er vanuit dat ik alles zou verkopen, zegt Maria, de enige gediplomeerde verpleegster in het dorp. Maar mijn dochters wilden niet dat ik het land van hun vader verkocht, dus dat doen we ook niet. Maar ik houd het niet lang meer vol om de dieren te blijven voeren , uitgebreide mogelijkheden Frankrijk/Oostenrijk/ Italië/Zwitserland/ Chalets/Skiweekend/ Midweek/Week/Auto/ Busreizen exclusieve actie korting en kans op gratis ski s Boek nu uw wintersport bij Bizztravel en ontvang 25,- korting op uw boeking. Daarnaast maakt u kans op een paar gratis ski s. Deze actie is exclusief voor lezers van Dagblad De Pers en geldt alleen wanneer u boekt via winter.bizztravel.nl/depers De korting geldt per boeking, niet i.c.m. andere acties en niet voor reeds gemaakte boekingen. De actie loopt t/m Voor meer informatie ga naar winter.bizztravel.nl/depers Collaboratie in Sovjettijd KUNDERA IS VERKLIKKER De Tsjechische schrijver Milan Kundera (79) heeft in zijn studententijd een activist verlinkt bij de communistische geheime politie. Dat schrijft het Tsjechische weekblad Respekt. Het slachtoffer, de destijds 22-jarige Miroslav Dvoracek, werd in maart 1950 door de communistische autoriteiten opgepakt wegens contacten met de westerse inlichtingendienstenen en belandde 14 jaar in de gevangenis. Hij had de doodstraf kunnen krijgen. Kundera werd wereldberoemd met zijn sterk anti-communistisch getinte oeuvre. Zijn bekendste boek is De Ondraaglijke Lichtheid van het Bestaan. De auteur heeft nog niet gereageerd op het bericht. Mogelijk heeft hij onder druk gecollaboreerd: Kundera werd in het zelfde jaar waarin hij Dvoracek verlinkte, als anti-communist verbannen. 1 Groot-Brittannië BRETTON WOODS NODIG Premier Gordon Brown wil een nieuwe Bretton Woods Conferentie om het internationale financiële systeem te hervormen. In het Amerikaanse Bretton Woods sloten in 1944 ruim 40 landen een akkoord. Dit werd de basis voor de oprichting van het IMF en de Wereldbank. Italië OUDJE TOCH PRESIDENT De 80-jarige Corrado Carnevale kan door een wetswijziging toch president van het hooggerechtshof worden. De leeftijdsgrens stond op 75 jaar. Volgens krant La Repubblica is dit de zoveelste wet die Berlusconi en zijn vriendjes persoonlijke voordelen verschaft. Zimbabwe BENOEMING VP S MUGABE De Zimbabwaanse president Robert Mugabe heeft gisteren twee vicepresidenten ingezworen, ondanks een slepend conflict met de oppositie. Mugabe benoemde Joyce Mujuru en Joseph Msika, beiden lid van Mugabe s partij ZANU-PF. Mugabe vindt dat de belangrijkste ministersposten zijn partij toekomen. De oppositie is woedend. Met de benoeming passeert Mugabe zijn opponent Morgan Tsvangirai opnieuw. Recordblinde Een blinde Belg heeft 308 km/uur gereden met een Lamborghini.

6 -

7 WONEN Profijt van de crisis Bewoners genoeg voor een luxe woontoren aan de Zuidas. Elke dag komen er verzoeken van bedrijven bij over de appartementen. 08 Dagblad De Pers In Business 7 Spanje lacht D ie kredietcrisis kent vooral verliezers. Vandaar dat de schaarse winnaars zo hard lachen. Het luidste gebulder is te horen in de Spaanse hoofdstad, waar het hoofdkantoor van Banco Santander is gevestigd. Alsof er werkelijk niets aan de hand is, werd bekend dat de koopjesjagende Spaanse bank, de grootste van de Eurozone, alweer bezig is met zijn derde overname dit jaar. Santander, was dat niet de bank die een deel van ABN Amro heeft gekocht? de overname die Fortis deed omvallen en Royal Bank of Scotland in financiële nood bracht. Klopt, alleen zijn de Spanjaarden nu glansrijk als winnaar uit de bus gekomen. Na de zwaar bevochten overname verkocht Santander het Italiaanse Antonveneta voor een prima prijs en bleek geen cent te veel te hebben betaald voor de Braziliaanse ABN-dochter Banco Real. Terwijl Fortis in het begin van de zomer richting bankroet koerste, meldden de Spaanjaarden vrolijk dat ze dit jaar 27 procent meer winst verwachten. Of ze die verwachting waarmaken nu de crisis ook in Europa haar tanden laat zien, valt natuurlijk nog te bezien. Want hoe hard de Spaanjaarden ook lachen, een klein beleggingsverlies moeten ze wegslikken. Uit het jaarverslag van Santander bleek in april dat de bank een belang van 2,1 procent heeft in Fortis. Het rendement daarop is niet geweldig, maar ze er eten er in Madrid geen tapa minder om. 1 Oliedollars Arabieren kiezen voor Nederland Redactie economie Sabic, de investeringsmaatschappij van Saoedi-Arabië, gaat vanuit Nederland miljarden aan oliedollars beleggen. Sabic Capital, de tak van de staatsonderneming die buitenlandse beleggingen doet, wil zich in Amsterdam vestigen. Dat maakte voorzitter prins Saub bin Abdullah bin Thenayan Al-Saud gisteren bekend. 1 Nobelprijs economie PRIJS VOOR DWARSLIGGER De Amerikaan Paul Krugman heeft gisteren de Nobelprijs voor economie gekregen. Hij krijgt die prijs voor zijn analyses over de internationale handel en vestigingsfactoren voor economische activiteiten. De 55-jarige econoom doceert aan de Princeton University. Hij staat bekend als dwarsligger door zijn felle kritiek op president Ronald Reagan. Hij vond zijn economische beleid slecht onderbouwd werknemers uit Oost- Europese lidstaten waren in juni in t land. Fast 50 Het bedrijf Albumprinter groeide in vijf jaar met bijna procent Groeiers gaan gewoon door Ondanks de kredietcrisis wordt op veel plekken nog volop gegroeid en geïnvesteerd. Dat bleek ook maar weer eens op de Deloitte Fast 50. Edward Deiters De vijftig snelstgroeiende technologiebedrijven van Nederland (op basis van omzetcijfers) waren eind vorige week met zijn allen in Zaandam om uit hun midden een nieuwe koning te kronen. De winnaar werd het Amsterdamse bedrijf Albumprinter dat in vijf jaar een duizelingwekkende omzetgroei boekte van ,02 procent. Zij hebben laten zien dat innovatie bij ze in de genen zit, zegt Daan Witteveen, partner bij adviesfirma Deloitte en programmaleider van de Fast 50. Dit GRATIS LG VIEWTY T.W.V. 350,- NU INCLUSIEF 354,- GRATIS BELTEGOED 24,50 BELTEGOED NU SLECHTS 9,75 PER MAAND Deze actie is geldig zolang de voorraad strekt. GSM TOPDEAL HEEFT VOOR JOU EEN SPECIALE AANBIEDING! Je ontvangt namelijk GRATIS de LG VIEWTY, waarmee je ook fantastische foto s en filmpjes kunt maken, je krijgt 2 jaar iedere maand 200 belminuten t.w.v. 24,50 en betaalt hiervoor slechts 9,75 per maand! Daarnaast kun je kiezen voor onbeperkt internetten en en op je mobiele telefoon van 9,95 voor slechts 7,45 per maand extra. Je totale voordeel is 756,50. LG VIEWTY CAMERA PHONE ABSOLUTE INNOVATIE 5 MEGAPIXEL CAMERA HIGH-END FOTO S / FILMS TOPKLASSE TOUCHSCREEN MUSIC / VIDEO PLAYER 3G (SNEL MOBIEL INTERNET) BLUETOOTH / TRILFUNCTIE UITBREIDBAAR GEHEUGEN GRATIS STEREO HEADSET soort bedrijven zijn de toekomst van Nederland. Albumprinter heeft eerst de technische uitdaging overwonnen om mensen via het internet fotoalbums te laten afdrukken en vervolgens wisten ze dit enorm op te schalen, zelfs naar het buitenland. Albumprinter begon in 2003 en is uitgegroeid tot marktleider in Europa. Het bedrijf drukt maandelijks voor zijn klanten meer dan fotoboeken en noteerde vorig jaar een omzet van 15 miljoen euro. Dit jaar verwacht Albumprinter door te stomen naar 22 tot 25 miljoen euro. Deze award is een bevestiging van ons succes en wij zijn dan ook erg blij met deze erkenning, aldus directeur Joris Keijzer. En dat zal ook zeker gelden voor zijn aandeelhouder, het investeringsvehikel van Joop van den Ende en Hubert Deitmers. Ook de nummer twee is een prototype succesbedrijf. De Brabantse tweelingbroers Erwin en Maikel Verstegen zaten nog op school toen ze opmerkten dat het lastig was om vervangingsexemplaren voor lege laptopaccu s te Zij hebben laten zien dat innovatie bij ze in de genen zit. Met een T-Mobile Relax abonnement koop je maandelijks belminuten in en kun je daarnaast zelf beslissen of je gebruik wil maken van de sms voordeelbundels (vanaf 1 cent per bericht). Je kunt ook kiezen wanneer je het abonnement wilt laten ingaan. Dat kan zelfs tot 3 maanden later. Wil je gebruik maken van deze aanbieding en je eigen nummer behouden, dan is dit geen enkel probleem. Nummerbehoud is een gratis service. Je betaalt geen aansluitkosten t.w.v. 52,50 en ook de bezorging is gratis. GEEN AANSLUITKOSTEN GRATIS BEZORGING KIES VOOR ONBEPERKT INTERNET & 9,95 NU SLECHTS DIRECT BESTELLEN BEL GRATIS OF VIA: vinden. Zo werd in 2003 hun webwinkel Replacedirect geboren. Omzet vorig jaar: 5 miljoen euro. Groei over de afgelopen vijf jaar: procent. De derde plek is voor online wenskaartenbedrijf Greetz, dat vorig jaar ruim 2 miljoen kaarten verstuurde. Ook dit is geen marginale handel: Greetz zette 4,4 miljoen om. Wanneer het gaat om groei in absolute cijfers is Hotelspecials (no. 5) met afstand de winnaar. Dit Haarlemse bedrijf dat online hotel- en bungalowovernachtingen boekt, startte in 2002 en mikt dit jaar op een omzet van 40 miljoen euro. Witteveen van Deloitte verwacht dat het bij de meeste Fast50 bedrijven wel mee zal vallen met de kredietcrisis-ellende. De meeste zijn niet bancair gefinancierd. Wel denkt hij dat de groei volgend jaar wat zal afvlakken. Dit soort bedrijven zijn natuurlijk ook conjunctuurgevoelig. De Fast50 bedrijven zelf zijn allemaal verschroeiend ambitieus. Op de vraag wat hun doelstelling is, antwoorden de meesten: marktleider worden. Het Amsterdamse softwarebedrijf Hippo (nummer twintig ) verwoordde het nog iets mooier: Onze doelstelling is Total World Domination. 1 7,45 PER MAAND

8 8 In Business Koster & Jojanneke Met medewerking van: Lorianne van Gelder en Justine Versteegh Business Babes GB2 Ga even heel snel uit mijn aura Gwendolyn de Vos van Steenwijk- Bogaerds, netwerker pur sang De ondernemerscarrière van Gwendolyn de Vos van Steenwijk-Bogaerds, een naam die qua lengte opvallend contrasteert met haar eigen afmeting, begon bij de gratie van een konijn. We mochten gratis gebruikmaken van een ruimte op het Singel als we zouden passen op een konijn dat daar stond. Het konijn is uiteindelijk gestorven. Het recruitmentbedrijf GB2 dat Gwen (37) vijf jaar terug oprichtte met Georgette Wiersma-Bicker (35) overleefde het echter, en verkaste naar een prachtig pand aan de Amsterdamse Herengracht. Connecties. Ze zou er een boekje over kunnen schrijven. Netwerken is de fundering waarop het duo het bedrijf bouwde en nog altijd bestiert. Echt een groot deel van onze business komt voort uit contacten, connecties, oude kennissen. Beiden waren actief binnen studentverenigingen waar de basis werd gelegd voor een pittige ondernemersgeest en handig lijnen uitzetten. Gwen was lid van het ongemengde corps in Rotterdam, waar ze rechten studeerde. Het was best pittig met alleen maar vrouwen. Je moest daar hard vechten, voor je jaarclub bijvoorbeeld. Maar daar word je wel een stevig persoon van. Zakenpartner Georgette, die international management studeerde in Amsterdam, leerde ze kennen bij een concern van overkoepelend wervingen selectiebureau United Services Group. Al vrij snel dachten we: wat hier gebeurt, dat kunnen we heel goed zelf. Inmiddels bestieren de dames een goedlopend bedrijf met negen mensen in vaste dienst en klanten als Sara Lee en RTL Nederland. Van Gwen hoeft GB2 niet de nieuwe YER Business babe factor Rijdt in een Audi A4. Geen glimmende glanzende bolide. De kinderen moeten er ook in. 7 Hekel aan verveelde kandidaten. 9 Sport Yoga, drie keer in de week. Daar leef ik zo n beetje voor. 9 Netwerkopleiding Studentenvereniging RVSV. 8 Gemiddeld: 8 te worden. We willen maatwerk kunnen leveren. Per maand plaatsen we twee tot drie mensen per consultant. Eerst werkten er alleen vrouwen bij ons. We opereren hier heel erg vanuit onze intuïtie, en dat is toch vooral een vrouwending. Maar we misten op een gegeven moment mannelijke invloed. Ik heb me tijdens mijn studententijd ook afgevraagd of het wel goed is, zo n vereniging met alleen vrouwen. Het is in ieder geval geen weerspiegeling van de maatschappij. In balans Twee heren brachten de hormonen in balans. Mannen zijn goed voor sfeer. Als je ruzie hebt met een vent geef je elkaar bij wijze van spreken een klap op je kop, zeg je: Hé eierdop, en het is weer goed. En het is natuurlijk handig als de computers het altijd doen, ha! Toch dient de overhand van het bedrijf vrouwelijk te blijven. We zoeken flexibiliteit. De meesten van ons hebben kinderen. Je begrijpt elkaar. Als je kind uit het Ik kreeg opmerkingen als, moet dat nou, zoveel werken. FRANK GROELIKEN Je geeft elkaar een klap op de kop, zegt: Hé eierdop, en het is weer goed. klimrek is gevallen, kun je gewoon even naar huis. Ze heeft drie kinderen van anderhalf, vijf en zeven jaar. Ik werk vier dagen in de week en wil dat zo houden. Al ben je als ondernemer eigenlijk altijd zeven dagen in de week aan de gang. De Nederlandse maatschappij laat grote steken vallen qua kinderopvang, vindt ze. Ik heb een au pair. Ik breng de kinderen s ochtends naar school en iemand haalt ze s middags op. We eten samen, en doen leuke dingen. Dat vind ik belangrijk. In bed gaat de laptop dan weer open. Een man heeft volgens haar in deze maatschappij veel meer tijd om te ondernemen. Het is cultureel gezien en gevoelsmatig nog steeds zo dat vrouwen voor het kind zorgen. Toen ik dit bureau net begon kreeg ik ook wel opmerkingen: pfff, moet dat nou, zoveel werken. Maar niet van haar Rotterdamse studentenvriendinnen. De vrouwen die ik daar heb leren kennen, hebben inmiddels allemaal mooie functies in het bedrijfsleven. Dat levert mij weer werk op. Vooral aan mijn oudhuisgenoten heb ik veel gehad. Mijn compagnon Georgette zat bij een Amsterdams vrouwendispuut. Het is wel handig, mensen met een uitgebreid studentennetwerk. Slechts één van onze werknemers is geen lid geweest. Die brengt weer super mensen binnen uit heel andere hoeken. Ja, haar zaak vaart wel bij het mensen kennen. Het netwerkethos van de GB2-bestierster kent echter grenzen. Het moet wel natuurlijk blijven. Je hebt van die mensen, die komen op social events op je af en zeggen gewoon: Hallo, mag ik even bij je staan? Dan denk ik altijd: ga even heel snel uit mijn aura. 1 Q&A Betalen zullen ze, de boekenwurmen! De stress onder Amsterdamse studenten is toegeslagen. Studentenvereniging ASVA alarmeerde gisteren dat leergierige studenten van de hoofdstedelijke universiteit (UvA) vanaf 2010 extra moeten gaan betalen. Dat is niet waar, aldus woordvoerder Paul Helbing van de UvA. Is de UvA slachtoffer van de kredietcrisis, meneer Helbing? Haha, nee hoor daar heeft het niks mee van doen. Maar het college van bestuur van de universiteit wil studenten vanaf 2010 extra laten betalen voor minors en extra vakken. Dat is niet waar. Wel zijn we hard aan het filosoferen hoe we de extra kosten in de toekomst kunnen dekken. En dit is een van de opties. De studentenraden zijn gewoon bezorgd. Maar een besluit is er nog lang niet. Niet bepaald aanmoedigend voor de leergierige student. We willen toch af van die zesjescultuur? Ik wil nogmaals benadrukken dat het een van de opties is. Je kunt het ook omdraaien en mensen die hard studeren juist belonen en degenen die dat niet doen laten betalen. Maar het geld moet ergens vandaan komen, want meer van het ministerie krijgen we niet. Geld maakt niet gelukkig, hè? Studenten kunnen wel roepen dat zij niet extra willen betalen, maar ze verwachten wel extra lesmateriaal. En nu? Wij hebben dezelfde belangen, kwalitatief onderwijs, maar de UvA is belast met de verdeling van de kosten. Misschien kunnen we samen het ministerie zover krijgen dat het meer gaat betalen. 1 Oud-Zuid/ Nieuw geld PROFITEREN VAN DE CRISIS New Amsterdam, de luxe woontoren aan de Amsterdamse Zuidas, verwacht veel expats met een slagersmes de komende maanden. D e kredietcrisis slaat toe op de Nederlandse huizenmarkt met een historische prijsdaling. Ja, voor de paupers. In onze favoriete buurt, Amsterdam-Zuid, staan ze bijna te juichen nu het bloed door de straten gutst. New Amsterdam, de luxe woontoren aan zakencentrum Zuidas lijkt zelfs te profiteren van de financiële malaise. Wij hebben helemaal niks te vrezen voor de huidige markt, zegt Oscar Toebosch, manager marketing en communicatie van woningfonds Vesteda. De vraag naar ons product neemt juist toe naarmate er binnen het bedrijfsleven veranderingen (lees slachtwerkzaamheden van externe buitenlandse consultants) moeten worden doorgevoerd. Van de 174 appartementen wordt het merendeel in de duurste variant aan expats verhuurd, buitenlanders die in Nederland een klusje moeten klaren. Jaarlijks strijken er van dit soort neer in de Lage Landen. En tot nu toe was de huisvesting voor de zakelijke globetrotters niet goed geregeld. Ze werden behandeld als toerist en in een hotel gestopt. Wij specialiseren ons daarom juist in een rustig onderkomen van hoge kwaliteit, pr t Toebosch. Met een designinterieur, strakke keuken, kunst aan de muur en een boodschappenservice bieden zijn appartementjes absoluut kwaliteit. Voor de goedkoopste variant betaal je een slordige euro per maand, inclusief gebruik van de fitnessclub met zwembad en sauna. Dat dan weer wel. De zakelijke toppers tellen dat er graag voor neer. In onze eerste maand zijn al 34 appartementen verhuurd en iedere dag komen daar verzoeken van bedrijven bij. Ook nu lijken de big swinging dicks uit de corporate dierentuin niet op de kleintjes te letten. Als er toch geld moet worden uitgegeven aan huisvesting, dan maar liever aan een appartement dat van alle gemakken is voorzien, lijkt de heersende gedachte bij de klanten. En je bed nabij je business, dat is voor de drukbezette Zuidasboy nog wel de grootste luxe. 1 KOJO S GENANTE HOEKJE Koster-blunder K oster, je snapt er niks van, zegt Jojanneke. Philips ging dus ook nat op de beurs. Hoe kon je denken dat zij zouden ontsnappen? Koster: Ze maken meer winst. Ze doen niet in vage geldproducten. Ik dacht echt dat ze zouden stijgen. Jojanneke: Ik wil mijn geld terug. Koster: Ik ben zelf in ING gestapt. Plus 15%. 1 Hoewel wij niet gauw om onderwerpen verlegen zitten, zijn lumineuze ideeën uwer kant altijd welkom. Uw digitale post kan naar Betaalbare Apple tjes Apple komt met nieuwe en goedkopere laptops. Het gaat om de modellen Macbook en Macbook Pro. Het goedkoopste model gaat 800 dollar kosten. Kerk bestolen Dieven hebben in het Oostenrijkse plaatsje Gröbming in een kerk ingebroken. Zij namen 122 tinnen orgelpijpen mee ter waarde van euro.

9 do you share or share knowledge? Nokia Nokia E71. Designed for the way we work.

10

11 In Business 11 In de knip GELD TELT REDACTIE: INDEPENDER.NL Wat is beste plek voor uw spaargeld? Wat is de beste plek voor uw spaargeld? Wil je je spaargeld veilig onderbrengen, zet je geld dan weg bij een bank die onder het Nederlandse depositogarantiestelsel valt. Dit stelsel houdt in dat je bij een faillissement van de bank maximaal ,- euro per persoon, per bank terugkrijgt van De Nederlandsche Bank. Valt mijn bank daaronder? Op de site van De Nederlandsche Bank (www.dnb.nl) kun je zien welke banken aangesloten zijn bij het Nederlandse depositogarantiestelsel. Zo valt bijvoorbeeld Argenta onder de Belgische Collectieve Garantieregeling. Op 7 oktober jl. heeft de Belgische regering deze Garantieregeling verhoogd naar ,- per rekeninghouder. Overigens moet je wel naar België om je spaargeld te claimen als Argenta failliet gaat. Wat kan ik nog meer doen? Het is altijd verstandig om je spaargeld te spreiden. Als je je geld bij verschillende banken wegzet, spreid je het risico. Wanneer één van de banken waar je je geld hebt uitstaan failliet gaat, kun je altijd nog bij je andere spaargeld. Dit is zeker aan te raden als je nu al weet dat je (een deel van) je spaargeld op korte termijn nodig hebt. Wil je aan de veilige kant zitten, zet dan bijvoorbeeld niet meer dan de helft van je spaargeld bij een bepaalde bank. En een hoge rente? Een hoge rente en een veilige bank gaan prima samen. Er zijn verschillende websites, waar je spaarrekeningen en deposito s kunt vergelijken op rentes. Op zie je direct of de bank van je keuze onder het Nederlandse depositogarantiestelsel valt of onder een buitenlands garantiestelsel. 1 Kijk voor meer actuele informatie over bijvoorbeeld Icesave of over de gevolgen van de kredietcrisis voor uw verzekeringen op weblog.independer.nl. Rabo-topman Bert Heemskerk vindt dat Bos moet betalen. ROBERT VOS/ANP Icesave Over aanzuiveren spaartegoeden Rel dreigt tussen Bos en Rabobank Er dreigt onenigheid tussen minister Bos van Financiën en de Rabobank over wie de tegoeden van gedupeerde spaarders van Icesave moet aanzuiveren tot euro. Tjeerd Wiersma Ik ben gekke Gerritje niet, moet Rabo-topman Bert Heemskerk hebben gedacht toen hij hoorde dat het waarschijnlijk de banken zijn die de tegoeden van gedupeerde Nederlandse spaarders van het failliete Icesave moeten gaan aanzuiveren tot een ton en niet de Nederlandse staat, zoals eerder werd gesuggereerd. Minister Bos heeft de garantie eigenhandig verhoogd van naar euro. Ik neem aan dat hij dat ook betaalt, zo liet Heemskerk van het weekend weten op een bijeenkomst van het IMF in Washington. IJsland heeft toegezegd de eerste euro van elk spaartegoed aan Nederlandse spaarders van het inmiddels ter ziele gegane Icesave terug te geven. Alles daarboven wordt tot een ton door de Nederlandse staat aangevuld. Nederland heeft inmiddels een regeling getroffen met IJsland die bepaalt dat ons land 1,1 miljard euro voorschiet en dat die lening later weer door IJsland wordt terugbetaald met een rentevergoeding daarbovenop. Bos wil dat de banken opdraaien voor dat bedrag en hij wil daarbij een beroep doen op het depositogarantiestelsel. Onder dat stelsel vallen alle in Nederland actieve banken, die een vergunning van De Nederlandsche Bank hebben gekregen. Daar vallen dus ook de exotische banken onder. De regeling bepaalt dat als in Nederland een bank omvalt, de overige banken die bij het stelsel zijn aangesloten, tot een bepaald bedrag opdraaien voor de geleden schade, en deze tegoeden uitkeren aan de gedupeerden. Ongeveer eenderde van de 1,1 miljard euro zou hierdoor voor rekening komen van Rabobank, omdat in het Nederlandse garantiestelsel alle commerciële banken naar omvang bijdragen. Heemskerk vindt echter dat Bos eigenhandig en zonder vooraf de banken te raadplegen, heeft besloten het uitkeringsbedrag te verhogen van tot euro. Dat vindt de Rabo-topman kennelijk onverteerbaar. Minister Bos zei afgelopen week dat hij vindt dat de banken het falen van Icesave collectief moeten omslaan. Hij zei er wel bij dat als het bedrag dat de banken moeten betalen onevenredig veel is, de overheid bijspringt. De vraag is alleen wat Wouter Bos met de term onevenredig veel bedoelde. Volgens woordvoerder Tobias Oudejans van De Nederlandsche Bank, is wat onevenredig veel is nog onderwerp van gesprek tussen de minister van Financiën en de banken. Wordt ongetwijfeld vervolgd. 1 KIES VOOR ZEKERHEID Internet TOPsparen Depositosparen Internetsparen Extra 5, 3% vanaf 5, 2% 4, 7% Rentetarieven d.d. 9 oktober Rentepercentages per jaar. Vraag naar de voorwaarden. of bel (lokaal tarief) dé spaarspecialist van Nederland LAAGSTE RENTES AFLOSSINGSVRIJE HYPOTHEKEN 5 jr 5 jr 10 jr 10 jr Provider Hypotheek NHG 125% EW NHG 125% EW SNS bank SNS Budget Hypotheek Aflosvrij 5,4 5,8 5,5 5,9 ING Bank Hypotheek met Renteopties 5,4 5,8 5,7 6,1 ABN AMRO Budget hypotheek 5,45 5,85 5,75 6,15 Fortis Bank RenteVoordeel Aflossingsvrije Hyp. 5,6 6,1 5,4 5,9 Postbank VoordeelPlus Hypotheek 5,1 nvt 5,4 nvt Rabobank VoordeelHypotheek 5,5 nvt nvt nvt MoneYou Compleet+ hypotheek (2) 5,1 5,4 5,2 5,5 DSB Bank Aflossingsvrije hypotheek 4,749 5,45 4,949 5,55 Hypodomus Diamant Budget Hypotheek 5 5,5 5,05 5,55 MoneYou Compleet+ hypotheek (4) 5,2 5,5 5,3 5,6 MoneYou Compleethypotheek (2) 5,2 5,5 5,3 5,6 Getoond worden de laagste tarieven gesorteerd op een lening tot euro plus de tarieven van de grootbanken. PERSOONLIJKE LENING DOORLOPEND KREDIET Aanbieder < 5000 < < Aanbieder < < < Kruidvat 6,4 6,4 6,4 Delta Lloyd nvt 6,8 6,8 OHRA 6,4 6,4 6,4 Frisia Financ. ** ,9 De Hypotheker nvt 7,2 7,2 Kred.Direct.nl** 6,7 6,7 7,3 Directa 8,2 7,2 7,2 Directa 7,9 6,9 6,5 DSB Bank nvt 7,3 7,3 DSB Bank nvt 7,7 7,7 Ohra 7,5 7,5 7,2 Becam ** 11,9 7,9 6,9 FBTO 7,6 7,6 7,6 Santander nvt 7,9 7,3 Kred.Direct.nl** 8,3 7,7 7,3 Crediam ** 9,5 7,9 7,5 Avéro Achmea ** 7,9 7,9 7,9 DHB bank 8,9 8,9 8,9 MoneYou nvt 7,9 7,9 Eurofintus ** nvt 8,9 8,9 Santander nvt 7,9 7,7 De IJssel ** nvt 9,6 9,6 ABN Amro** 8,6 8,6 8,1 Getoond worden de laagste tarieven gesorteerd op een lening tot euro (PL looptijd 36 mnd) plus de tarieven van de grootbanken. ** Tarief afhankelijk van doel lening en/of risicoprofiel aanvrager. DAGELIJKS OPVRAAGBARE SPAARREKENINGEN Bank Rekening Credit Europe Bank* Credit Europe Top-Interest rekening 5,25 NIBC Direct NIBC Direct Internetspaarrekening 5,25 Akbank AK Internet Spaarrekening 5,2 Anadolubank Anadolu Alfa Spaarrekening 5,1 MoneYou MoneYou Spaarrekening 5,1 Akbank AK Spaarrekening 5 Amsterdam Trade Bank ATB Internet Spaarrekening 5 Garantibank Gouden Internet Rekening 5 The Economy Bank N.V. TEB Ster Spaarrekening 4,9 Getoond worden de 9 hoogste tarieven van rekeningen zonder beperkende voorwaarden en een 1e inleg van 100 euro of minder. * De rente geldt voor nieuwe contracten vanaf 3 juni 2008 Peildatum: Bron: MoneyView Research Profiteren van saai imago ING ZIET MEER SPAARGELD ING ziet de spaartegoeden die mensen er parkeren, toenemen. De bank profiteert van zijn saaie en conservatieve profiel. Dat zei Bernard Coucke, de op één na hoogste bestuurder van het onderdeel vermogensbeheer van ING, gisteren tijdens een bankenseminar. Ondanks de marktomstandigheden neemt het spaargeld toe dat bij ons binnenkomt, zei Coucke. Er is een vlucht gaande naar spaargeld. Geen garantie GEMEENTE IS GELD KWIJT Je bank failliet? Als gemeente of provincie heb je dan een groot probleem. Het ministerie van Financiën staat namelijk niet garant voor dit spaargeld. Een onbekend aantal gemeenten heeft voor zeker 100 miljoen euro aan leningen uitstaan bij buitenlandse banken met problemen. Voorbeelden zijn Goes, Zundert en Asten. Het ministerie van Binnenlandse Zaken onderzoekt momenteel om hoeveel gemeenten het precies gaat. Vermogensbeheerders APG GAAT NAAR ITALIË De Nederlandse vermogensbeheerder en pensioenuitvoerder APG gaat samenwerken met het Italiaanse PensPlan. De samenwerking is gericht op het versterken van de pensioensector in Italië. APG gaat vanaf begin volgend jaar 100 miljoen euro beheren voor PensPlan. APG heeft momenteel rond de 218 miljard euro aan beheerd vermogen. Beide bedrijven verwachten dat het vermogen snel verder zal toenemen. Goes is 12 miljoen kwijt De gemeente Goes maakte gisteren bekend dat het 12 miljoen euro had staan op de rekening van de omgevallen IJslandse bank Landsbanki. Groningen was net op tijd De gemeente Groningen heeft eerder dit jaar geld weggezet bij Landsbanki, maar dat geld op tijd teruggehaald. De gemeente twijfelde aan de solvabiliteit. Pijnacker-Nootdorp was te laat De gemeente Pijnacker-Nootdorp heeft bij Landsbanki ongeveer twaalf miljoen euro uitstaan. De gemeente doet al twee jaar zaken met de bank.

12 Senior Auditor AEX Beursfonds Amsterdam Salarisindicatie: (On Target) De Senior Auditor voert in internationaal verband Operational en Financial Audits uit. Je werkt in een team van 4 gelijkgestemde professionals, onder leiding van de Senior VP. Reizen binnen Europa en incidenteel VS maken een substantieel deel uit van de functie. Zelfstandige baan, zonder leidinggevende verantwoordelijkheden. Business Partner. Financial Manager Zakelijke Dienstverlener Amsterdam Zuid Salarisindicatie: bonus De Financial Manager geeft leiding aan 7 medewerkers binnen de financiële administratie en cash management. Naast de dagelijkse financiële operatie ben je verantwoordelijk voor de opbouw van de Planning & Control Cyclus. International Tax en Treasury ( 0,5 miljard) completeren het pakket. Meewerken, meedenken en meebeslissen. Jouw profiel: Afgeronde WO opleiding in financiële richting Controlling ervaring, met de ambitie breed financieel actief te zijn Uitstekende kennis van de Nederlandse en Engelse taal Sterk gedreven professional passend in een jonge en dynamische omgeving Contactpersoon: René Beukema of Jouw profiel: Afgeronde WO opleiding in financiële richting Controlling ervaring, met de ambitie breed financieel actief te zijn Uitstekende kennis van de Nederlandse en Engelse taal Sterk gedreven professional passend in een jonge en dynamische omgeving Contactpersoon: Marco Beemsterboer of Entity Controller Internationaal Vastgoed Amsterdam Salarisindicatie: De Entity Controller coördineert in internationaal verband de financiële verantwoording van omvangrijke vastgoedprojecten. Het aansturen van buitenlandse trustkantoren en externe adviseurs in financiële verslaglegging is een belangrijk onderdeel. Complex en omvangrijk. Holding Accountant Automatisering Amsterdam Salarisindicatie: In de Nederlandse Holding van deze internationale speler van wereldformaat, verzorgt de Holding Accountant de externe verslaggeving. Voor een groot aantal vennootschappen worden de deponeringsstukken voorbereid en fiscale zaken behartigd. Amerikaanse cultuur, strakke deadlines, ambitie en drive. Jouw profiel: Afgeronde opleiding in Bedrijfseconomie of Accountancy Ruime ervaring in het controleren of samenstellen van jaarrekeningen Bij voorkeur ervaring binnen Big Four accountancy Sterke persoonlijkheid, daadkrachtig en resultaatgericht Contactpersoon: Clarine Spiekhout of Jouw profiel: Financiële opleiding op HBO+ niveau Ervaring in het opstellen van jaarrekeningen Kennis van (internationale) fiscaliteit is een grote pré Engels is de voertaal binnen de organisatie Contactpersoon: René Beukema of Business Controller Catering Organisatie Amsterdam Salarisindicatie: Het financieel geweten in een sterk operationeel gedreven onderneming. Onderdeel van een grotere organisatie. MT lid, die verantwoordelijkheid neemt in de budgettering, planning en forecasting van commerciële activiteiten en personele planning. Een sterk gedreven en betrokken organisatie, gericht op kwaliteit. Verantwoordelijkheid en betrokkenheid hoog in het vaandel. Company pride. Controller Technische Handelsorganisatie Alkmaar Salarisindicatie: De Controller consolideert de cijfers van meerdere binnen- en buitenlandse dochterondernemingen en rapporteert hierover naar de holding. De cijfers worden gerapporteerd en geanalyseerd in samenwerking met de corporate controller. Doorgroei mogelijk in binnen- en buitenland. Jouw profiel: Minimaal HBO opgeleid in financieel-administratieve richting Ervaring met Food & Beverage control is zeer waardevol Daadkrachtige persoonlijkheid met een flexibele instelling Uistekende kennis van Excel, SAP strekt tot aanbeveling Contactpersoon: Marco Beemsterboer of Jouw profiel: Minimaal afgeronde HBO opleiding in bedrijfseconomische richting Aantoonbare ervaring met het consolideren, met gebruik van Hyperion Uitstekende kennis van de Nederlandse en Engelse taal Bereid tot enig reizen binnen Europa Contactpersoon: Sofie Man of Junior Controller Mediabedrijf Het Gooi Salarisindicatie: De Junior Controller stelt rapportages samen op basis van de cijfers vanuit de financiële administratie. Je speelt een rol in de financiële vertaling van het strategisch plan, budgetbewaking en forecasts. Er wordt gerapporteerd op basis van Key Performance Indicators, waarbij ook de schriftelijke toelichting bij de verantwoordelijkheden hoort. Adviserend aan het MT. Administrateur Consultancy Onderneming Amsterdam Zuid Salarisindicatie: Je voert zelfstandig de volledige financiële administratie van één van de vennootschappen, inclusief de salarisadministratie. Daarnaast lever je cijfers aan ter rapportage aan de Amerikaanse moeder. Je bent verantwoordelijk voor de volledigheid van omzet en gedegen crediteuren- en debiteurenbeheer. Zeer zelfstandige functie. Jouw profiel: HBO opgeleid in financiële richting Ervaring in budgettering en forecasting Ervaren gebruiker van Excel Sterke communicatie in woord en geschrift Contactpersoon: Sofie Man of Jouw profiel: Bedrijfsadministratieve opleiding Minimaal 3 jaar ervaring in het voeren van de gehele administratie Kennis van en aantoonbare ervaring met Exact Globe Hands-on, accuraat en betrouwbaar Contactpersoon: Marco Beemsterboer of Alweer 8 topbanen bij topbedrijven Kijk voor deze en allerlei topbanen bij topbedrijven op vijzelaar.com of bel continuïteit in finance

13 In Business 13 In de knip Elektronisch geld Meer digitaal, minder cash Consumenten moeten meer gaan betalen met hun pinpas of chipknip in plaats van met contant geld, vindt de Europese Commissie. Redactie economie De Europese Commissie wil het gebruik van elektronisch geld, zoals de chipknip, stimuleren. Het dagelijks bestuur van de Europese Unie presenteert vandaag plannen die de markt voor elektronisch betalen tegen 2012 kunnen vertienvoudigen. Momenteel circuleert in de Unie 1 miljard euro aan elektronisch geld en 600 miljard euro cash. Volgens Eurocommissaris Charlie McCreevy (Interne Markt )wordt de ontwikkeling van de markt voor elektronisch geld afgeremd door te strenge voorwaarden. Zo moeten bedrijven die het elektronische betalingsverkeer faciliteren een enorm startkapitaal hebben. McCreevy presenteert daarom een voorstel aan het Europees Parlement en de lidstaten om het nieuwe aanbieders gemakkelijker te maken. Zo wil hij het startkapitaal verlagen tot euro, waarmee het volume van deze markt tegen 2010 zou kunnen aanzwellen tot 10 miljard euro, meent de commissaris. Elektronisch geld biedt consumenten de mogelijkheid om geld op te slaan op een kaart, een gsm of het internet en met deze bedragen transacties te verrichten. In Nederland zijn de pinpas en chipknip bekende voorbeelden. Ideal is een bekende aanbieder van online betalingen op het internet. 1 Spaartruc 116 euro winst per jaar Gratis geld uit Groningen Dankzij de hoge spaarrentes kunnen studenten nu verdienen aan geld dat ze van de IB-Groep lenen. Annemieke van Dongen Met geld dat je bij de ene bank leent, kun je geen winst maken door het ergens anders op een spaarrekening te zetten. Volgens de wetten van de economie zorgen banken altijd dat de rente op leningen hoger is dan de spaarrente. Toch is er nu één uitzondering op die regel. Aan geld dat studenten bij de Informatie Beheer Groep lenen, valt wél te verdienen. Banken, die momenteel meer vertrouwen hebben in de spaarlustige consument dan in hun wankele concurrenten, bieden uitzonderlijk hoge rentepercentages. Spaarders hoeven hun geld niet eens voor langere tijd vast te zetten om meer dan 5 procent rente op te strijken. En dat maakt sparen voor studenten, die bij de Groningse IB-Groep tegen een gunstig tarief geld kunnen lenen om hun studie te financieren, ronduit winstgevend (zie het rekenvoorbeeld). Ook recent afgestudeerden, die de eerste twee jaar na hun studie nog niet verplicht zijn hun lening af te lossen, zijn beter af door hun geld op een spaarrekening te zetten dan het over te boeken naar Groningen. Dat beaamt het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting. Toch raadt het Nibud studenten niet Studenten in Groningen, de stad van hun ideale leenbank. KOEN SUYK/ANP actief aan met geleend geld te sparen. Het blijft een schuld die je terug moet betalen, zegt woordvoerster Annemarie Koop, en je weet niet wat er volgend jaar met de rente gebeurt. De IBG-rente van 4,17 procent geldt namelijk alleen voor dit jaar. In november of december wordt de rente voor 2009 vastgesteld. Als die nog steeds lager is dan de spaarrente, kunnen studenten ook volgend jaar hun geleende geld met een gerust hart bij een bank parkeren. Houd de rentestanden dus actief bij, adviseert Koop (ex-)studenten, en zet je geld niet voor langere tijd vast. Volgens de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) verdienen studenten nog niet op grote schaal bij met hun stufi. Maar het speelt wel, weet voorzitter Lisa Westerveld. Bij onze studentenlijn komen de laatste tijd wel vragen binnen over dit onderwerp. Zou de studentenvakbond deze manier van geld verdienen niet moeten promoten onder hun doelgroep, die altijd verlegen zit om een zakcentje? Nee, dat doen we bewust niet, zegt Westerveld. De IBG kan de rente alleen onder bepaalde voorwaarden laag houden. Als studenten massaal geld gaan lenen om ermee te sparen, Rekenvoorbeeld De IB-Groep rekent in ,17 procent rente Banken als NIBC Direct bieden spaarders 5,25 procent rente (geld is vrij opneembaar) Prestatiebeurs aangevuld met maximaal te lenen bedrag per maand: 893,51 euro (voor uitwonende student) Maximaal te lenen bedrag in een jaar: euro (voor uitwonende student) Bedrag na een jaar sparen: euro (opbrengst: 563 euro) Schuld bij de IBG na een jaar: euro (rente: 447 euro) Winst: 116 euro moet de IBG een ander sys-teem invoeren of de rente verhogen. Zo ver zal het voorlopig niet komen. Bij de Groningse kredietverstrekker liggen ze nog niet wakker van de sparende student. Wij regelen dat studenten het bedrag krijgen waar ze recht op hebben, zegt een woordvoerster van de IB-Groep. Wat ze vervolgens met dat geld doen, is niet onze zaak. De IBG vreest niet dat veel studenten van de spaartruc gebruik zullen maken. Het vergt veel discipline om dat geld opzij te zetten, zegt de woordvoerster. Studenten willen ook nú leuk leven. 1 To be continued Dagblad De Pers is de snelste groeier van alle kranten in Nederland. Daar zijn we trots op. Doelstelling is het bereik van lezers per dag de komende jaren te handhaven. We steken onze energie in verbetering van de distributie, met name in de uitbreiding van het kantorennetwerk. En dus in het vergroten van ons bereik in de kerndoelgroep (hbo+, W1/W2, jaar). Meer weten? Mail naar Ben Rogmans, uitgever van De Pers, CIJFERS OP BASIS VAN NOM 2007-II/2008-I. ABSOLUTE AANTALLEN: DAGBEREIK DE PERS: STIJGING T.O.V LAATSTE NOM: LEZERS. Gratis, maar niet goedkoop

14 14 In Business De markt BEURS VANDAAG REDACTIE: IEX.NL Cijferseizoen! P hilips to slow buyback even as profit rises on asset sale. Dit was gisteren even het meest gelezen bericht op de Amerikaanse beurssite Market Watch, een stukje over de slecht ontvangen kwartaalcijfers van de gloeilampenfabrikant. Op zich een goed teken. Beleggers keren blijkbaar, na weken angst of het wereldwijde bancaire stelsel wel of niet overleeft, voorzichtig terug naar de basis: de beursdrieeenheid bedrijven, winsten en koersen. Het is de eerste en meteen ook de week van de waarheid van het cijferseizoen, de periode aan het begin van elk nieuw kwartaal waarin beursbedrijven rapporteren wat ze er in de afgelopen drie maanden van bakten. Gisteren was Philips de eerste onderneming van deze ronde waar wereldwijd beleggers, getuige ook het stukgelezen stukje op Market Watch, naar uitkeken en waar ze teleurgesteld over waren. Philips daalde in Amsterdam 3,2%, waar de AEX 10,6% opliep. Afstraffing. Dat kan nog wat worden. Hoewel elke belegger intussen weet dat de vette jaren over zijn voor bedrijven en daar zijn de koersen nu ook naar vallen echte cijfers toch nog tegen. Wat dat betreft is het voor Nederland kaarsen branden voor het orderboek van ASML, dat morgen cijfers bekendmaakt. Dit is altijd wat de koers van de Veldhovense chipper maakt of breekt. Verder zijn het deze week grote Amerikanen die het beurssentiment bepalen: Vandaag Genentech Intel Johnson & Johnson Pepsico Citigroup Google Nokia Vrijdag Honeywell Schlumberger Al met al staat Philips na gisteren voor een vriendenprijsje te koop: het aandeel doet volgens de maatstaf koerswinstverhouding (k/w) nog geen vier. Het is een eeuwige discussie tussen beleggers wat duur is en wat goedkoop. Dit verschilt per aandeel, land en sector. Een k/w van tussen tien en twintig is het meest gangbaar. Met name voor in de toekomst veelbelovende bedrijven wordt soms tientallen keren de winst betaald. Boven die twintig geldt in de markt als duur, eronder als goedkoop. Misschien dat Philips de pech had dat het als een van de eerste moest aangeven dat het allemaal niet meer zo lekker draait en dat daarom het aandeel zo over de knie ging. In elk geval Beleggers hebben de vinger losjes aan de verkoopknop. zijn bedrijven gewaarschuwd: beleggers hebben de vinger losjes aan de verkoopknop en bij de eerste de beste tegenvaller gaan stukken de deur uit. Als Philips de lakmoesproef is voor dit cijferseizoen, is het duidelijk dat de totaal overspannen beurzen en markten er een probleem bij krijgen: tegenvallende bedrijfsresultaten. Geen politicus die hier van wakker hoeft te liggen. Goede tijden, slechten tijden: dit hoort bij de beurs en in tegenstelling tot banken die door de gevel heenkomen betekent niet dat het systeem in gevaar komt. Alleen beleggers die scheef zitten. 1 Intel 16,99 De markt in kaart VS NASDAQ KOERS: 1844,25 11,81% BRAZILIË BOVESPA KOERS: 40158,75 12,78% VS DOW JONES KOERS: 9387,61 11,08% LONDEN FTSE 100 KOERS: 4256,90 8,26% FRANKRIJK CAC 40 KOERS: 3531,50 11,18% NEDERLAND AEX Woensdag ASML Coca-Cola Ebay JP Morgan Chase Wells Fargo Donderdag AMD Bank Of New York Mellon VERSCHIL: +1,80 15 oktober oktober ,85% Bron koersgegevens: KOERS: 285,27 10,55% Nederland AEX Index - slotkoersen 13 oktober AANDEEL SLOT VORIG SLOT VERSCHIL HOOG LAAG VOLUME aegon 3,91 3,524 0,39 4,278 3, ahold 7,03 6,672 0,36 7,12 6, akzo nobel 29,435 28,00 1,44 30,24 28, arcelor mittal 26,185 21,85 4,34 26,195 23, asml holding 11,385 10,92 0,46 11,635 11, bam groep 7,34 6,45 0,89 7,40 7, corio 44,095 41,03 3,06 44,21 40, dsm, kon. 28,81 26,985 1,82 29,27 27, fortis 5,41 5,41 0,00-5,73 5, fugro 28,42 23,43 4,99 28,46 25, heineken 26,20 23,805 2,40 27,00 23, ing groep c. 13,255 10,42 2,84 13,255 11, kpn 9,284 8,122 1,16 9,284 8, philips, kon. 15,275 15,78-0,50 16,325 14, randstad 15,945 14,185 1,76 16,24 14, reed elsevier 8,78 7,941 0,84 8,79 8, royal dutch shell a 18,17 16,565 1,60 18,18 17, sbm offshore 11,485 9,925 1,56 11,485 10, tnt 17,12 16,11 1,01 17,41 16, tomtom 8,08 7,385 0,70 8,25 7, unibail-rodamco 120,15 114,195 5,96 121,15 115, unilever c. 18,00 16,585 1,42 18,00 16, usg people 8,71 7,68 1,03 8,71 7, wereldhave 60,10 58,29 1,81 62,28 59, wolters-kluwer c. 13,155 12,20 0,96 13,29 12, Amsterdam Midcap Index - slotkoersen 13 oktober AANDEEL SLOT VORIG SLOT VERSCHIL HOOG LAAG VOLUME aalberts ind. 8,36 7,23 1,13 8,36 7, amg 20,30 17,11 3,19 20,50 18, arcadis 10,48 9,56 0,92 10,87 10, asm international 9,00 7,83 1,17 9,05 7, binckbank 5,40 4,46 0,94 5,45 4, boskalis westm. 27,25 26,00 1,25 27,79 25, crucell 8,35 7,81 0,54 8,41 8, csm cert. 15,40 15,15 0,25 16,17 15, draka holding 11,99 10,50 1,49 12,20 11, eurocomm. prop. 27,80 25,98 1,82 29,05 26, heijmans 9,35 8,12 1,23 9,65 8, imtech 11,69 10,20 1,49 11,69 11, logica 1,09 1,01 0,08 1,10 1, nutreco holding 29,40 29,14 0,26 30,94 28, océ 4,35 4,02 0,33 4,39 4, opg groep 9,26 8,40 0,86 9,30 8, ordina 4,34 3,96 0,38 4,45 4, pharming group 0,68 0,62 0,06 0,70 0, smit international 56,50 54,00 2,50 57,75 55, sns reaal 5,90 5,30 0,60 6,05 5, ten cate 23,50 22,00 1,50 24,00 22, vastned retail 42,50 39,50 3,00 44,57 40, vopak 29,71 27,90 1,81 29,82 28, wavin 3,50 3,17 0,33 3,67 3, wessanen c. 5,89 5,39 0,50 5,90 5, Amsterdam Smallcap Index - slotkoersen 13 oktober AANDEEL SLOT VORIG SLOT VERSCHIL HOOG LAAG VOLUME accell group 18,49 17,30 1,19 19,00 17, antonov 0,24 0,22 0,02 0,24 0, ballast nedam 17,90 17,29 0,61 19,50 17, beter bed 8,15 7,55 0,60 8,23 7, brunel intern 10,68 10,14 0,54 11,30 10, eriks group 32,97 31,90 1,07 35,00 32, exact hold. 17,40 16,77 0,63 17,67 16, fornix biosciences 7,06 6,50 0,56 7,40 6, gamma holding 18,50 17,00 1,50 19,38 17, grontmij c. 17,95 18,08-0,13 20,00 17, innoconcepts 6,46 5,62 0,84 6,46 5, kardan 4,40 3,92 0,48 4,87 4, kas bank 14,95 11,00 3,95 14,97 13, lanschot, van 45,80 44,00 1,80 46,00 43, macintosh retail 8,79 8,99-0,20 10,49 8, moolen holding 2,52 2,29 0,23 2,68 2, nieuwe steen 14,37 11,03 3,34 14,50 11, qurius 0,38 0,31 0,07 0,39 0, sligro food gr 20,81 19,00 1,81 20,90 19, spyker cars 3,00 2,02 0,98 3,00 2, super de boer 2,89 2,80 0,09 2,92 2, tkh group 11,76 11,30 0,46 12,50 11, tmg 17,24 16,83 0,41 17,50 17, unit 4 agresso 10,49 9,41 1,08 10,64 9, vastned off/ind 9,92 9,02 0,90 11,10 9,

15 In Business 15 De markt DUITSLAND DAX KOERS: 5062,45 11,40% RUSLAND RTS-INDEX KOERS: 791,20 JAPAN NIKKEI 225 KOERS: 8276,43 DICHT DE GONG H et moet goed gaan vandaag!, riep Didi Whitlau, algemeen directeur van Hotel de l Europe, gistermorgen bij het openen van de handelsdag op Beursplein 5. Ze kreeg gelijk. Met haar slag op de gong begon een opmerkelijk positieve handelsdag. De Amsterdamse beurs sloot gisteren 10,55 procent hoger op 285,27 punten. Whitlau spoedde zich na haar gongslag weer snel naar het andere eind van het Damrak: het vijfsterrenhotel De l Europe wordt daar momenteel groots op de schop genomen. Door de ingebruikname van drie naburige panden aan de Nieuwe Doelenstraat in Amsterdam krijgt het hotel er straks 24 luxueuze kamers en suites bij, een zwembad en een wellness centre. Tegelijkertijd wordt het pand zowel van binnen als van buiten volledig gerenoveerd. Whitlau: De uitbreiding van het hotel kan een gunstige impuls zijn voor de Amsterdamse economie. 1-6,34% HONGKONG HANG SENG HET PANEL REDACTIE: IEX.NL banken geen leningen verstrekken en stort de economie in. Spaarders staan zo aan de wieg van een toekomstig winstherstel in de bankensector, goed voor aandeelhouders. KOERS: 16312,16 10,24% SINGAPORE STRAITS TIMES KOERS: 2076,35 6,57% STELLING VAN DE DAG: Kleumende aandeelhouders Koud en guur, gooi nog maar een aandeelhouder op het vuur, zei vermogensbeheerder Cees Smit gisteren. Hij is boos omdat bij de reddingsacties van de banken de spaarders worden gespaard, maar de aandeelhouders de volle lading krijgen. Is dat zo en is dat terecht? SPAARDERS! Ad van Tiggelen (aandelenstrateeg ING) Aandeelhouders nemen bewust risico, spaarders bewust niet. Het is volstrekt logisch dat spaarders worden gered, want zonder hun geld kunnen LEVEN IS HARD Corné van Zeijl (fondsmanager SNS) Het leven is hard voor aandeelhouders. Het is allemaal een kwestie van risico en rendement. Als het goed gaat, krijgen ze het volle rendement. Als het slecht gaat, het volle risico. Bovendien is de spaarder veel belangrijker voor de echte economie. Vandaar dat politiek gezien de keuze gemakkelijk is én terecht. NIET ZEUREN Arend Jan Kamp (contentmanager IEX) Aandeelhouders moeten niet zeuren: soms verdien je, soms verlies je door praktijken die misschien niet helemaal kosjer zijn. Hoort erbij. Ook vind ik dat de overheid de Icesave-spaarders niet voor 100% moet vergoeden. Wie als spaarder risico neemt, moet het voelen. 1 Agenda dinsdag 14 oktober AEX Index 285,27 VERSCHIL: +27,22 15 oktober oktober ,55% Euro/Dollar 1,3587 VERSCHIL: +0, oktober oktober 08 +0,25% Hang Seng 16312,16 VERSCHIL: +1515,29 15 oktober oktober ,24% Goud 833,96 VERSCHIL: -58,29 15 oktober oktober 08-6,53% Dow Jones 9387,61 VERSCHIL: +936,42 15 oktober oktober ,08% Olie 76,17 VERSCHIL: +0,15 15 oktober oktober 08 +0,20% Bedrijven Binnenland - DIM Vastgoed Negenmaandscijfers Arseus Trading update 3e kwartaal DVRG Bava Bedrijven Buitenland Fraport Vervoerscijfers sept Investor AB Negenmaandscijfers Burberry Halfjaarcijfers Cadbury Tussenbericht - SAB Miller Trading update 2e kwartaal Johnson & Johnson 3e kwartaalcijfers Procter & Gamble Ava - PepsiCo 3e kwartaalcijfers Intel 3e kwartaalcijfers Economie Binnenland CBS Industriemonitor aug CBS Omzet detialhandel aug TRAIL-congres Transport, infrastructuur en logisitiek Horti Fair Duurzaam groeien Raad van State, Sappi in Lozingsvergunning in Maas Economie Buitenland Eurostat Industriële productie aug. - EP of Enterprises Vergadering 775 ondernemers Duitse onderzoeksinstituten Raming Economie Najaar 2008

16 DE DEFINITIEVE TOP 5 JFK GREATEST MAN AWARD 2008 BEKENDMAKING VAN DE WINAAR OP 14 OKTOBER!

17 In Business 17 Techno Octrooien Hunkemöller verrast Bijzondere sportbeha nu beschermd Een octrooi aanvragen op een beha? In het geval van de Sport Support leek het Hunkemöller een verstandig idee. Eerste aflevering van een maandelijkse serie gewijd aan Nederlandse octrooien. Marcel Hulspas Vrouwen hebben vaak een gezonde hekel aan sportbeha s: ze moeten strak zitten en zitten daardoor nooit echt lekker, en ze zijn na gedane inspanning doorweekt en daardoor vaak alleen met grote moeite uit te trekken. De Sport Support maakt op originele wijze een einde aan deze ellende: dankzij speciale stoffen en een speciale constructie, met banden die aan de voorkant sluiten, knelt hij niet en hoeft hij ook niet over het hoofd uitgetrokken te worden. Een uniek idee van lingerieontwerper Guus Schlatmann. Guus is een vakspecialist, en we praten graag met hem, legt Manon Hendriks van Hunkemöller uit. Tijdens één van de sessies spraken we over sportbeha s en zijn visie hierop. Hij heeft iets unieks ontwikkeld, en wij van Hunkemöller besloten toen daarop octrooi aan te vragen. Niemand mag het nu namaken. Twintig jaar dat is de maximum leeftijd van een octrooi. Al die tijd kun je iemand anders verbieden jouw idee te produceren, te verhandelen, of zelfs maar op voorraad te hebben of bedrijfsmatig te gebruiken. Tenzij je daarvoor toestemming geeft (een licentie verleent) of je idee verkoopt. Maar in de kledingwereld is een octrooi aanvragen heel uitzonderlijk. Ontwerpers en producenten houden elkaar voortdurend in de gaten, en een leuk idee is in mum van tijd (met lichte veranderingen) gekopieerd. Wouter Kanneworff van Octrooicentrum Nederland was dan ook verrast toen hij de aanvraag van Hunkemöller voor het eerst zag. Maar hij was ook meteen enthousiast. Kanneworff licht bedrijven en uitvinders Op de unieke Sport Support van Hunkemöller zit octrooi. voor op weg naar een octrooi: Een uitvinding moet je tot aan het moment dat de octrooiaanvraag is ingediend, geheim houden. Treed je er te vroeg mee in de openbaarheid, dan kun je geen octrooi meer aanvragen. Er is echter al heel erg veel in het verleden bedacht en uitgevonden. Het is dus heel belangrijk om eerst te In de kledingwereld is een octrooi aanvragen heel uitzonderlijk. onderzoeken of anderen al eerder op het idee zijn gekomen. Daarvoor is er de octrooidatabase Espacenet. Komt je vinding daarin niet voor, dan heb je wat meer zekerheid dat je iets nieuws bedacht hebt en kun je een octrooiaanvraag overwegen. Maar opgepast: niet alle technologie komt in de octrooiliteratuur terecht en heel recente octrooiaanvragen zijn nog geheim. En je moet je afvragen of je vinding commercieel interessant is. Zo niet, dan heeft een octrooi geen zin. Anderen beslissen uiteindelijk of je vinding werkelijk nieuw is. Kanneworff: Je octrooiaanvraag moet een beschrijving geven van een probleem, van de huidige oplossingen en waarom die niet voldoen, en de nieuwe oplossing, waarbij je aangeeft wat je precies wilt beschermen. De meeste uitvinders schakelen hiervoor een octrooigemachtigde in vanwege de complexiteit van een dergelijke tekst. Om octrooi te verwerven, moet onderzocht worden of de vinding ook voldoet aan de drie eisen: technisch, nieuw en inventief. Dat gebeurt tijdens het Stand van de Techniek-onderzoek. De onderzoeker die dat uitvoert, kan voorstellen de aanvraag wat aan te scherpen. Wij van het Octrooicentrum Nederland voeren dat hele proces na de indiening uit. We geven vooraf algemene voorlichting, nemen aanvragen in behandeling, voeren onderzoeken uit, adviseren bij conflicten, en we innen de zogenoemde instandhoudingtaks. Na drie jaar moet je namelijk gaan betalen voor je octrooi; doe je dat niet, dan vervalt het. In de komende maanden zal De Pers regelmatig aandacht besteden aan Nederlandse octrooiaanvragen, voor puur technische vindingen of slimme huishoudelijke apparaten. De vinding moet voldoen aan drie eisen: technisch, nieuw, inventief. Uitvinders genoeg in Nederland. Kanneworff: Jaarlijks worden er tussen de twee- en drieduizend octrooiaanvragen in Nederland ingediend. Daar zitten echt heel bijzondere tussen. 1 De Sport Support van Hunkemöller is te bewonderen via Zelf iets uitgevonden? Nieuwsgierig naar uitvindingen? Kijk op Doofheid Uurtje per dag luisteren naar ipod slecht voor oren Een uurtje per dag luisteren naar je mp3-speler leidt na vijf jaar tot gehoorproblemen. Dat blijkt uit nieuw groot Europees onderzoek. Remco Tomesen De oren van de mp3-generatie zijn in gevaar. Onderzoekers hebben hier al vaker voor gewaarschuwd, maar gisteren uitgebracht onderzoek komt met heel concrete cijfers. Opdrachtgever van het onderzoek was de EU. Tussen de 2,5 en 10 miljoen Europeanen lopen het risico op permanent gehoorverlies, schrijven de onderzoekers. Zoveel Europeanen luisteren namelijk dagelijks minimaal een uur naar hun draagbare muziekspeler. Let wel: met de volumeknop op maximaal. Wie dit vijf jaar achter elkaar doet, merkt volgens het onderzoek de gevolgen: doofheid of zware gehoorschade. Omdat dit niet het eerste onderzoek is dat wijst op de gevaren van het luisteren naar mp3-spelers of andere geluidsdragers, heeft de EU het plan om volgend jaar afspraken te maken met nationale regeringen, consumentenorganisaties en fabrikanten. Zo zouden fabrikanten verplicht kunnen worden een maximaal volume in te bouwen. ipod Sommige fabrikanten hebben overigens zelf al volumebegrenzers ingebouwd. Mede naar aanleiding van rechtszaken. Zo klaagde twee jaar geleden een Amerikaanse man Apple aan, omdat hij vond dat het bedrijf niet had gewaarschuwd voor mogelijke gehoorschade door gebruik van de ipod. De rechter besloot toen dat de ipod muziek op maximaal 115 decibel mag afspelen. Flink meer dan de 89 decibel die als veilig wordt beschouwd. Volgens sommig onderzoek kan gehoorverlies worden voorkomen door het volume van spelers niet hoger dan zestig procent van het maximum te zetten. Gebruikers moeten dan niet langer dan een uur per dag luisteren. 1 Zelfregulering niet in belang consument VOEDSELCONTROLE GEWENST De overheid moet proactief optreden tegen verontreinigingen in het voedsel. Het gaat dan om bijvoorbeeld hormonen in rundvlees, bestrijdingsmiddelen op fruit en schimmels op graan. Dit stelt de Wageningse hoogleraar Michel Nielen in zijn oratie van afgelopen donderdag. Affaires zoals die rond clenbuterol en, meer recent, melamine, dat in China en elders werd aangetroffen in melkpoeder en honderden jonge slachtoffertjes maakte, veroorzaken onrust. Ook brengen ze grote financiele en imagoschade toe aan de sector. En vertrouwen is een groot goed. Nielen: Bedrijven zijn geneigd tot kortetermijn denken. Het optimaliseren van de winst noopt hen ertoe problemen voor zich uit te schuiven met de gedachte dat het zo n vaart niet zal lopen. Uitsluitend zelfregulering is niet in het belang van de consument. De overheid moet daarom continu en intensiever de voedselketen bemonsteren en onderzoeken op ongewenste stoffen. Drie kandidaten voor prijs geselecteerd INGENIEUR VAN HET JAAR Opnieuw heeft het Koninklijk Instituut van Ingenieurs KIVI NIRIA, na strenge selectie, drie kandidaten aangewezen voor de verkiezing van Ingenieur van het Jaar, een onderscheiding voor de ingenieur die zich door persoonlijkheid, ondernemerschap en innoverend vermogen weet te onderscheiden. De prijsuitreiking vindt plaats in samenwerking met de gemeente Den Haag, Technisch Weekblad, ONRI en Ebbinge & Company. De kandidaten zijn ir. J. Nijman (director bij Fugro Water Services), mw. ir. S.E. Rijtema (senior project engineer bij Heerema Marine Contractors Nederland B.V.) en dr. ir. J. van der Tempel (CEO van Ampelmann Company). De jury bestaat uit Jozias van Aartsen (burgemeester Den Haag), Ed Nijpels (voorzitter ONRI), Jan Dekker (voorzitter KIVI NIRIA) en Els Verhoef (lid college van bestuur Haagse Hogeschool)De uitslag wordt bekend gemaakt tijdens de Haagse Ingenieursmanifestatie, op 1 december in de Haagse Hogeschool. Stress op de weg De Twentse promovendus Trung Bui heeft een navigatiesysteem ontwikkeld voor hulpverleners. Het systeem houdt rekening met stress van de bestuurder. Franse sprong voorwaarts Renault heeft vorige week op de autoshow in Parijs, een nieuwe Kangoo gepresenteerd, voorzien van batterijen, die over drie jaar in productie wordt genomen. Hollandse hoogte De kern van de TV & Sightseeing Tower in het Chinese Guagzhou, een ontwerp van het Amsterdamse Information Based Architecture, is recent voltooid.

18 18 Perspectief Interview Topadviseur spreekt zich uit We zijn zo ontevreden De belangrijkste adviseur van alle ministers op immigratiegebied neemt na tien jaar afscheid. Met de vaststelling dat Nederland op dat terrein éigenlijk nog steeds nauwelijks toekomstvisie heeft. Te veel fantasie is gevaarlijk. Politieke dekking heb je nodig. Kustaw Bessems DEN HAAG Wanneer iemand tien jaar nadenkt over migratie. Daar veertig rapporten over schrijft. En de kredietcrisis breekt los. Bekijkt hij die dan meteen met migratie-ogen? Je bedoelt dat ik in gedachten meteen stromen berooide Amerikaanse ex-huizenbezitters naar Europa zie vluchten? Nee. Wel halen wij hier bij ernstige economische problemen de broekriem aan en dus zullen we minder migranten toelaten. Maar er zullen er niet minder komen. Daar zijn de verschillen in rijkdom veel te groot voor, ook als het hier wat minder gaat. Weet u wat het gemiddeld inkomen is in Mali? Vierhonderd dollar per jaar. Per jaar! Aan het woord is Teun van Os van den Abeelen. Vicepresident van de Amsterdamse rechtbank, maar vooral scheidend voorzitter van de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken, die het kabinet gevraagd en ongevraagd raad geeft. Als je hier met zijn achten op een kamer slaapt en uitsluitend friet en brood eet, kun je van de helft van het minimumloon rondkomen. Als je honderd euro per maand naar huis stuurt, kan daar niet alleen het gezin van leven, maar de wíjde familie eromheen. Daar kunnen kinderen van naar school, daar kan van alles en nog wat mee. Eigenlijk is het verbazingwekkend dat er niet nog veel meer migranten hierheen komen. Zestig is hij inmiddels. Man met keurige dictie. Al veertig jaar PvdA-lid maar als oud-studiegenoot een goede vriend van CDA-minister Hirsch Ballin van Justitie. Daar praat hij niet over. Da s privé. Van Os houdt van een goed glas en kan het woord kroketje met onverholen wellust uitspreken. Maar zijn slechtste en ooit kenmerkendste gewoonte zwoer hij af. Hij stak vroeger de ene met de andere aan. Zelfs de Jellinekkliniek kon hem niet helpen. De doorslag gaf een indringend appèl van zijn dochter. Ik blijf een verslaafde. Als ik er ooit weer één rook, val ik terug. Zijn commissie bracht adviezen uit over onderwerpen als het tegengaan van gedwongen huwelijken, het al dan niet terugsturen van vermoedelijke oorlogsmisdadigers die asiel vragen en de positie van kinderen in een vluchtelingenprocedure. En de meeste adviezen, constateert Van Os, werden overgenomen. De commissie heeft gezag. Van Os van den Abeelen. Zelf niet bepaald een migrantenkind? Ik ben ten minste de vijfde generatie in Nederland. Al is het heel wel mogelijk dat de Van den Abeelens ooit Ik heb me nooit ontheemd gevoeld. uit het zuiden zijn gekomen. De dochter van mijn vrouw is wel migrant. Ze is fysiotherapeut in Australië. Men maakt daar gewoon elk jaar een lijst van de beroepen die nodig zijn. Zijn dat fysiotherapeuten? Dan mogen die zich melden. Gebrek opgeheven? Dan gaat de deur weer dicht. De eisen zijn niet kinderachtig, zij moest fikse aanvullende examens doen. Het is niet zo dat iedereen daar maar binnenkomt. Als Nederland ooit zo n arbeidstekort krijgt dat we permanente arbeidsmigratie willen, moeten we naar het Australische systeem. Vindt u het als echte autochtoon jammer dat het hier minder Nederlands wordt? Het nieuwe Nederland is ook Nederland. Ik heb me nooit ontheemd gevoeld. Ik wil daar wel iets bíj zeggen. We hebben lange tijd en in vreemdelingenland was dat regel slechts gejuicht over multiculturaliteit en diversiteit. Inmiddels weten we beter. Je kunt er heel veel positieve dingen uit halen van elkaar leren, jezelf verrijken maar als mensen van de ene cultuur in de andere leven, sluit dat vaak niet aan. Juichte u zelf volop mee? Toen ik pas voorzitter was, dacht ik: laat duizend bloemen bloeien. Nu denk ik: laat íets minder bloemen bloeien. Wat deed u het licht zien? Onderzoek. Tien jaar geleden, in 1998, werkte u als rechter. Er waren al volop problemen met Marokkaanse jongens. Hoe kan het dat dat niet tot u doordrong? In mijn herinnering werd het probleem pas voor het eerst benoemd door toenmalig VVD-leider Frits Bolkestein en door de wetenschapper Paul Scheffer. Het duurde een tijdje voordat er ook beter onderzoek kwam. Het leken eerst alleen maar meningen. Waarom stopt u nu eigenlijk als voorzitter? Je verzint geen tweede keer een nieuwe, originele oplossing voor hetzelf- Dubbele nationaliteit TWEEDE PASPOORT PRIMA De Adviescommissie Vreemdelingenzaken werkt aan een stuk over de dubbele nationaliteit. Nederland bevordert het opgeven van een tweede nationaliteit. De discussie werd actueel toen Geert Wilders vorig jaar een motie van wantrouwen indiende tegen staatssecretarissen Albayrak en Aboutaleb omdat die niet alleen een Nederlands maar ook een Turks of Marokkaans paspoort hebben. Van Os: Het advies is nog niet uit maar laat ik er persoonlijk iets over zeggen. Nederland is een uitzondering met de neiging om hier strenger in te zijn. Je ziet dat het beleid overal liberaler wordt en dat wordt de teneur ook van ons advies. Aanwijzingen dat een dubbele nationaliteit iemands loyaliteit beïnvloedt, ontbreken. Ook voor kabinetsposten vindt hij striktere regels niet nodig: Als een bewindspersoon slecht functioneert, kan de Kamer hem wegsturen, ongeacht de reden voor het slechte functioneren. HH Asielzoekers SCREENEN IN DE REGIO Van Os van den Abeelen pleit voor drastische maatregelen om de stroom asielzoekers in te dammen. Wat is het asielvraagstuk? Niet dat vluchtelingen om hulp vragen. Het asielvraagstuk is een groot probleem omdat in vrijwel alle landen van Europa 70 tot 80 procent van de asielzoekers geen echte vluchtelingen blijken te zijn. En je dus gigántische aantallen miljoenen uitgeeft aan opvang, selectie en pogingen om hen terug te leiden. Dat is iets heel bizars. Als je dat kunt terugbrengen tot 10, 20 procent, houd je enorme sommen over die je kunt besteden aan de landen waar de meeste vluchtelingen belanden, in de landen daar omheen. De asielclaim moet al worden beoordeeld in zo n land in de buurt van het vluchtland. Van Os vindt dat daar wel tegenover moet staan dat Nederland echte vluchtelingen ruimhartig opneemt. Tien jaar geleden Frits Bolkestein stopt als VVD-leider. Hij heeft zich verzet tegen integratie met behoud van identiteit en gewezen op de schaduwzijden van de islam. Acht jaar geleden Paul Scheffer schrijft in een invloedrijk essay Het multiculturele drama dat zich voltrekt is dan ook de grootste bedreiging voor de maatschappelijke vrede. Zes jaar geleden Volkert van der G. vermoordt Pim Fortuyn. Die wint postuum 26 zetels in de Tweede Kamer met een programma tegen immigratie, islam en establishment.

19 Perspectief 19 Twintig miljoen mensen erbij, dat leidt tot volledige sociale ontwrichting. Als er problemen zijn met een groepje Marokkaanse jongens mag je dat best zeggen. CHRISTIAAN KROP de probleem. En die dingen komen langs! Zegt u dan niet: trek ons oude advies maar uit de kast? Als ze iets vragen, weet je dat ze iets anders willen hebben dan de vorige keer. Dat kan ik niet leveren. In een van uw laatste publicaties constateert u dat van enig migratiebeleid voor de lange termijn nauwelijks sprake is. Het beleid is sterk reactief. Vreemd. Ach, toe nou! Dat zie je toch op bijna alle beleidsterreinen. Op verkeersgebied? Echt anticiperend beleid? Welnee. Filegestuurd gedrag, vertonen we daar. En als het maar erg genoeg wordt, gaan we iets verzinnen. Werkelijk een goede prognose maken van hoe de wereld er over twintig jaar uit ziet, en wat je dan wilt, dat is verdomde moeilijk. Maar u schrijft dat het wel nodig is. Ja! Het is niet onmogelijk. Maar het ligt in de aard der dingen om reactief te zijn. Bij een maatschappelijk lastig onderwerp als migratie dringen de gebeurtenissen van de dag zich op. Elke keer als er een probleem is met asiel of weet ik wat, dan zie je de Kamer reageren. Dan is er een spoeddebat. Dat lokt kortetermijnbeleid uit. Lees Inside Bureaucracy van Anthony Downs, een Amerikaanse regeringsadviseur. Dat laat feilloos zien hoe dit soort processen werken. Een lange pauze. Dan: Te veel fantasie is gevaarlijk. Politieke dekking heb je nodig. Dat betekent dat je je veelal houdt bij wat is. Wat is gevaarlijk aan fantasie? Dan ga je dagdromen. Ik kan tál van dingen op het gebied van vreemdelingenzaken bedenken dat mag best, maar vervolgens moet beleid handen en voeten hebben. Aan voorwaarden van goed openbaar bestuur voldoen. Bij migratie gaat het altijd om grote aantallen. Een uitvoeringsorganisatie als de Immigratie- en Naturalisatiedienst wordt helemaal kruisdol van elke week een nieuwe aanpassing. Bureaucratie in de goede zin van het woord voorspelbaarheid, betrouwbaarheid die kán niet tegen te veel verandering tegelijk. U was voorzitter in de periode van 11 september, Fortuyn, Hirsi Ali, Van Gogh, Wilders. Natuurlijk had dat invloed. Ons advies over vreemdelingenrecht en terrorisme verscheen kort na nine eleven. De urgentie kon niet duidelijk genoeg worden onderstreept. Wie toen nog zei dat het allemaal wel meeviel Kijk naar de Nederlandse terrorismeprocessen die we hebben gehad. Mijn lol is het ook niet, maar daar was wél wat aan de hand. Het debat over migranten en hun kinderen werd scherp. Ja. Maar ík heb mij altijd verzet tegen het ongedifferentieerd wijzen naar groepen allochtonen. Ik heb een hekel aan wijzen naar de Marokkanen. Als er problemen zijn met een groepje Marokkaanse jongens mag je dat best zeggen: een groepje Marokkaanse jongens. De discussie in uw commissie werd niet zo verhit als daarbuiten? Helemáál niet. Omdat we ons richtten op deskundigheid, konden we elkaar vinden. Terug naar de immigratie. U zegt: zolang er zo n grote ongelijkheid in de wereld is Zolang het in zulke grote delen van de wereld armoe en ellende troef is, zullen er actieve, sterke, flinke mensen zijn die proberen voor zichzelf en hun gezinnen een betere toekomst te verwerven. Dáár komen de meesten voor naar Europa. Toch is één van uw ideeën om asielaanvragen in de regio van herkomst te beoordelen om zo 80 procent van de asielzoekers eruit te filteren. Dat zijn die flinke mensen. De asielweg is niet bedoeld voor mensen die een betere wereld zoeken, hoezeer ze daar misschien ook recht op hebben en hoezeer wij tekortschieten in een betere verdeling van de welvaart. Waarom mogen die flinke mensen niet gewoon komen? Omdat je daarmee onze sociale zekerheid zou opblazen. Ik ben bepaald niet afkerig van immigranten. Maar wat zou er gebeuren als er hier in Nederland de komende jaren nog eens twintig miljoen mensen bij kwamen? Chaos, volledige economische en sociale ontwrichting. Daar is geen twijfel over mogelijk. Het Haagse kantoor van Van Os hangt boven de A12. Als hier vrachtwagens onderdoor rijden, trilt het, zegt hij vergenoegd. Die blijmoedige tevredenheid lijkt zijn adviezen te kleuren: het is allemaal zo n ramp niet. Tevreden zijn met wat we hebben, onze zegeningen tellen, daar zijn wij Nederlanders niet goed in. En dat is volgens Van Os een obstakel op zijn beleidsterrein. Je kunt uiteindelijk nooit iemand tot integratie dwingen. Je kunt iemand er alleen maar toe verleiden. Je moet het aantrekkelijk maken voor mensen uit andere culturen om mee te doen met dingen die in Nederland belangrijk zijn. Daarbij helpt geen negativisme, zegt hij. Het is akelig dat in Gouda de bus vijf dagen niet door een wijk reed, uit angst voor Marokkaanse jongeren. Maar met een andere instelling hadden zich duizend Gouwenaren bij de gemeente gemeld die zeiden: wij gaan allemaal als vrijwilliger een paar uur per week mee op de bus. Hoor ik dat? Nee. Hij sluit de deur. Er is vandaag geen vrachtwagen langs geweest. 1 Arbeidsmigratie VIER JAAR HIER WERKEN, MET GELD TERUG Teun van Os van den Abeelen, voorzitter van de Adviescommissie Vreemdelingenzaken is voorstander van circulaire arbeidsmigratie. Je laat mensen voor vier jaar hier werken. Je verzint het systeem waarbij teruggaan de enige optie is. Door een stuk van het loon plus een premie pas dáár uit te keren, in persoon. Vijftien- of twintigduizend euro. Dat is ook voor de heel arme landen een som waar je wat mee zou kunnen doen. Je zorgt dat ze hier ook nog iets bijleren. Stel dat een Nederlands bedrijf honderd automonteurs nodig heeft. Nou, een monteursopleiding in Ghana is niet dezelfde als hier. Ze kunnen wel sleutelen hoor sterker, ze houden auto s op de weg die wij al lang naar de schroothoop hebben verwezen maar ze zijn zeer gebaat bij extra opleiding in de elektronica. Dus dan gaan ze na die vier jaar terug met geld én meer knowhow. Hij is niet bang dat zulke migranten zullen blijven en hun gezinnen zullen laten overkomen, net als de gastarbeiders sinds de jaren zestig. Zij zullen dat niet doen vanwege de verlokking van daar een forse som geld. Denkt u dat mensen dan liever kiezen voor de illegaliteit hier? Geen huis, geen inkomen, hun familie die nooit tevoorschijn kan komen, kinderen die nooit meer dan basale zorg en onderwijs kunnen krijgen. Waar u dat vandaan haalt, weet ik niet. Vier jaar geleden Mohammed B. vermoordt Theo van Gogh. Aanleiding is een film tegen vrouwenmishandeling in de islam die Van Gogh maakte met VVD er Ayaan Hirsi Ali. Twee jaar geleden De PVV van Geert Wilders haalt negen zetels in het parlement. Hij wil een immigratiestop voor iedereen uit een islamitisch land. Nu Na het zoveelste incident, nu in Gouda, zegt vrijwel heel bestuurlijk Nederland dat Marokkanen buitensporig veel overlast geven en geweld plegen.

20 Stem tot 23 oktober op de belangrijkste boeken van 2008! advertentie De Koran in de kerk Na het verschijnen van De boodschapper en De Koran is Kader Abdolah bijna onafgebroken op pad geweest om lezingen te houden. Opmerkelijk is dat een behoorlijk aantal van die lezingen in kerken wordt gegeven en veelal ook door een kerkelijke organisatie is geboekt. LITERAIRE AGENDA Lezingen door Kader Abdolah 16 oktober 20:30 uur 23 oktober 20:00 uur 25 oktober 20:00 uur Taalmarkt TOP 5 1 De boodschapper en De Koran 2 De kleine miezerige god 3 Vaderwraak Roslund & Hellström 4 Zullen we een bos beginnen? Jaap Robben 5 Hoe te praten over boeken die je niet hebt gelezen Pierre Bayard Kader Abdolah staat zelf ook versteld van de belangstelling van kerkelijk Nederland. Het is ongelofelijk. Ze komen massaal. De kerken zijn nog nooit zo vol geweest, zeggen de dominees en de pastors. De bezoekers zijn de echte gelovigen, de kerkgangers. In zijn column van 7 oktober in Trouw bevestigt Wim Boevink dat. Hij woon de een lezing bij in de katholieke Nicolaaskerk in Nieuwegein. Abdolah bevond zich in de kerk onder vrienden. Die kerk zat behoorlijk vol. Pastor Hans Oldenhof van de Taborparochie waartoe de Nicolaaskerk behoort, heeft een verklaring voor de toestroom van het christelijke publiek. De christenen zijn onderling net zo verdeeld als de moslims, zegt Oldenhof. Maar er is een verlangen naar contact en een gemeenschappelijk belang om meer te weten over de islam. Die poging tot dialoog ligt ook helemaal in de lijn die bijvoorbeeld door de Raad van Kerken en de bisschoppen wordt voorgestaan. De positieve ontvangst is op meer gestoeld dan welwillendheid, vindt Kader Abdolah na een geslaagde lezing in de Abdij van Berne in het Brabantse Heeswijk-Dinther. Ik zie een soort blijheid, openheid en nieuwsgierigheid. De vragen zijn serieus. Het gaat over de toekomst van de islam in Nederland. Over de overeenkomsten tussen de Koran en de Bijbel. Ze vragen overal: Wat moeten we als met de Koran ook het geweld binnenkomt? De mensen komen om hun angst te bezweren. Vaak wilde ik vanwege de grote hoeveelheid lezingen nee zeggen tegen een aanvraag. Maar de samenleving heeft er behoefte aan. Mensen zijn moe van negatieve stemmen, van het type Geert Wilders. Ze danken mij, ze moedigen me aan, ze willen me nadrukkelijk een hand geven. Ik heb er een nieuw, goddelijk publiek bij gekregen. Kijk voor meer informatie over alle lezingen op Het tweeluik De boodschapper en De Koran is genomineerd voor de NS Publieksprijs Tot 23 oktober kunt u uw stem uitbrengen op Titel: De boodschapper en De Koran (Of gebruik de voordeelbon elders op deze twee boeken!) Einzelgänger en kosmopoliet Le Clézio winnaar Nobelprijs voor de Literatuur 2008 Jean-Marie Gustave Le Clézio, een van Frankrijks meest vertaalde auteurs, debuteerde al op zijn drieëntwintigste met Le procès-verbal (1963) en veroverde daarmee meteen twee van s lands meest prestigieuze literaire prijzen: de Renaudot en de Goncourt. Hoewel niet meer weg te denken uit het literaire landschap van niet alleen Frankrijk, maar inmiddels ook Europa, is deze teruggetrokken auteur maar moeilijk in te delen in een literaire stroming. Hij kreeg al meerdere etiketten opgeplakt, maar het meest toepasbaar op zijn werk misschien nog wel de term crosscultureel. Le Clézio beweegt zich soepel tussen diverse continenten en vervlecht moeiteloos culturen, stromingen en denkbeelden. Deze constante beweging is terug te vinden in zijn werk. Altijd ademen zijn boeken die bijzondere kosmopolitische sfeer die hem als schrijver zo uniek maakt. Le Clézio verpersoonlijkt het idee van de moderne nomade. Hij leeft grotendeels in Zuid-Amerika, maar zijn voetsporen zijn op alle continenten terug te vinden. Geboren in een klein plaatsje bij Nice reist hij op 7-jarige leeftijd naar Nigeria met zijn moeder en broer om zijn vader te ontmoeten die als arts in Afrika werkte. Zij zullen daar een jaar blijven, een gelukzalig jaar, zonder school voor de jonge Le Clézio. Na hun terugkeer vervolgt hij zijn school en studeert jaren later af aan de universiteit van Aix-en-Provence, na college te hebben gevolgd in Nice, Bristol en Londen. Uitstapjes die slechts een voorbode waren voor zijn grote reizen; Le Clézio reisde soms maanden mee met indianenvolken en woestijnbewoners. Inmiddels is reizen een manier van leven voor hem geworden. Het zit in zijn genen: zijn Bretonse voorouders reisden al af naar het eiland Ile de France (nu Mauritius) in de Indische Oceaan. Basso Cannarsa / Opale Le Clézio s grootvader vertrok van Mauritanië naar Rodriguez, op zoek naar een legendarische schat. Le Clézio s reizen zijn nooit een vlucht. Hij leeft zoals oude nomadenvolken al deden: altijd keert hij terug op de plekken die hem vertrouwd zijn. Zo creëert hij rust in zijn beweging en raakt hij niet ontworteld. Le Clézio is op zijn reizen en in zijn leven altijd op zoek naar evenwicht en harmonie. Evenwicht tussen maatschappij en natuur, harmonie tussen diverse culturen en werelddelen; thema s die hij verweeft in zijn werk. Waar zijn vroege werk wordt getypeerd door de zoektocht van jonge individuen in een gewelddadige maatschappij, is hij nu steeds op zoek naar een filosofisch evenwicht tussen natuur en cultuur. Een eenling, zonder duidelijke literaire evenknie, maar grensoverschrijdend, gefascineerd door andere culturen en een geboren kosmopoliet. De Nobelprijs werd hem uitgereikt op grond van een lovend juryrapport: Een auteur van nieuwe wegen, poëtisch avontuur en sensuele extase, de menselijkheid verkennend buiten de kaders van de heersende beschaving. Met nog veel nieuwe wegen in het verschiet is de Nobelprijs voor de Literatuur de bekroning op een oeuvre dat ons doet hopen dat er nog vele werken zullen verschijnen. Om deze briljante auteur te volgen op zijn adembenemende reizen door landen, culturen en eeuwen heen. In volle zee en Omwentelingen worden momenteel herdrukt en zullen binnenkort weer beschikbaar zijn. KORTINGSBON TER WAARDE VAN 5,00 betaalt u voor De boodschapper en De Koran Deze aanbieding is geldig van 7 september t/m 28 oktober Hebt u al gestemd? De boodschapper en De Koran De boodschapper en De Koran Stemmen kan tot en met 23 oktober 2008.

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg Pasen met peuters en kleuters Beertje Jojo is weg Thema Maria is verdrietig, haar beste Vriend is er niet meer. Wat is Maria blij als ze Jezus weer ziet. Hij is opgestaan uit de dood! Wat heb je nodig?

Nadere informatie

Stufe 1. Kreuzen Sie die richtige(n) Lösung(en) an. 1. Waar kom je a) van. b) vandaan. c) vandaag. 2. u Duitse? a) Bent b) Ben c) Zijn

Stufe 1. Kreuzen Sie die richtige(n) Lösung(en) an. 1. Waar kom je a) van. b) vandaan. c) vandaag. 2. u Duitse? a) Bent b) Ben c) Zijn Stufe 1 i1 Kreuzen Sie die richtige(n) Lösung(en) an. 1. Waar kom je a) van. b) vandaan. c) vandaag. 2. u Duitse? a) Bent b) Ben c) Zijn 3. heet jij? a) Wie b) Wat c) Hoe 4. Hoe gaat het met? a) jou b)

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco.

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco. 1 Het portiek Jacco ruikt het al. Zonder dat hij de voordeur opendoet, ruikt hij al dat er tegen de deur is gepist. Dat gebeurt nou altijd. Zijn buurjongen Junior staat elke avond in het portiek te plassen.

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Nieuwe woorden Grammatica: werkwoorden in de verleden tijd Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion Het Rosie Pr0ject in makkelijke taal Graeme Simsion Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Mijn naam is Don Tillman. Ik ben professor op een universiteit in Australië. Daar werk ik al tien jaar.

Nadere informatie

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Rapportage Juli 2013 Meer informatie: info@wijzeringeldzaken.nl Samenvatting (1/3) 1. Veel 17-jarigen maken de indruk verstandig om te gaan

Nadere informatie

Brandweerman. 1 Brandweerman, brandweerman. Red die kat, als je kan. Zet je ladder neer en draag snel die kat omlaag.

Brandweerman. 1 Brandweerman, brandweerman. Red die kat, als je kan. Zet je ladder neer en draag snel die kat omlaag. vanaf 4 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof ouplet Brandweerman Intro D7 G man, Refrein brand -weer - man. Red die kat, Brand-weer Œ Œ Œ G Œ Ó als je kan. Zet je lad - der neer en draag snel

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij Rijk Phileas Fogg is een vreemde man. Hij is erg rijk. Maar niemand weet hoe hij aan zijn geld komt. Een baan heeft hij namelijk niet. Toch woont hij in een groot huis, midden in Londen. In zijn eentje.

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2. 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef

De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2. 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef Thema 2 De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef Niemand hoeft alleen maar goed of slecht te zijn. Niemand

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22.

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. PAS OP! Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl/loverboys En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Nieuws van mama uit Holland

Nieuws van mama uit Holland 1 Nieuws van mama uit Holland Als Nadia en haar oudere broertje Iván uit school komen, zit oma klaar in de versleten stoel. Kom gauw zitten, zegt ze en ze trekt Nadia op schoot. Ze heeft een brief van

Nadere informatie

Daling cafés zet door, maar stagneert

Daling cafés zet door, maar stagneert Cafésector in cijfers Na een zeer forse daling in 2008 en 2009, is het caféaanbod in 2010 slechts met 0,8% gedaald. Absoluut gezien hebben 74 cafés hun deuren gesloten. Dat blijkt uit een analyse van het

Nadere informatie

Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels

Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels Mariska Wijlens Klas 3T2 Docent: Mevrouw Scholten 1. Zakelijke gegevens Titel: Op blote voeten Auteur: Maren Stoffels Uitgever: Leopold Jaar van verschijnen:

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad.

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad. Een dode De voetbalwedstrijd is afgelopen. Het stadion is bijna leeg. Het is koud, de zon schijnt bleek. Munck staat op de tribune van vak H en staart naar de dode man op de bank. Wat vreselijk, denkt

Nadere informatie

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen.

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen. 9-12 jaar De villa van Spoek De villa van Spoek was een grote villa aan de Tapijtweg nummer elf in het stadje Sonsbeek. Het huis stond aan een brede rivier en had een lange oprijlaan van glimmende witte

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan.

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan. LESBRIEF Binnenkort gaan jullie met jullie groep naar de voorstelling Biggels en Tuiten Hieronder een aantal tips over hoe je de groep goed kan voorbereiden op de voorstelling. VOOR DE VOORSTELLING Vertel

Nadere informatie

Bij H&M. Nederlandse Academie 02/2184707 A2

Bij H&M. Nederlandse Academie 02/2184707 A2 Bij H&M Tiebe is bij H&M. Zij is samen met haar kind. Het kind heet Laura. Laura is drie jaar. Tiebe is op de derde verdieping. Ze wil een jurk voor een feest kopen. Ze ziet veel mooie jurken. Dan kijkt

Nadere informatie

Een spannend spel loopt verkeerd af

Een spannend spel loopt verkeerd af De strafzaak Een spannend spel loopt verkeerd af Algemene informatie over de rechtszaak in het simulatiespel Ben, Najib en Roos, drie vmbo leerlingen van 15 jaar, hebben de laatste lesuren vrij van school

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt.

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. UW MENING GEVEN spreken inleiding en doel Een mening is wat iemand denkt of vindt. U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. U leert ook uw mening geven. Uw mening geven

Nadere informatie

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand van heb. De vorige keer zei ik dat de nieuwe broek

Nadere informatie

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Weer een dag dat ik vroeg moet op staan, de ellende weer begint. De dagen worden steeds langer en vermoeiender. De dingen waaraan ik gedacht heb om het

Nadere informatie

En er komt nog een derde vinger bij: Ik heb nog niets aan mijn boekverslag gedaan.

En er komt nog een derde vinger bij: Ik heb nog niets aan mijn boekverslag gedaan. Kenneth en Iwan Hé, kijk, zegt Kenneth. Check dat uit, man. Kenneth knikt met zijn hoofd naar een groepje meisjes. Ze staan aan de overkant van de straat en wachten voor het stoplicht. Ze komen net uit

Nadere informatie

Bibliotheek Mysterie

Bibliotheek Mysterie Bibliotheek Mysterie Eerste druk, 2014 2014 Nicole van Oudheusden isbn: 9789048432257 nur: 284 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

Oud wit Prins de Vos. Ik wil je.

Oud wit Prins de Vos. Ik wil je. Oud wit Prins de Vos Ik wil je. Het is het eerste berichtje dat ik vandaag van hem ontvang. De uren waarin het stil blijf zijn ondragelijk. Pas als ik de trilling in mijn broekzak voel begint mijn hart

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Alles onder de knie? 1 Herhalen. Intro. Met de docent. 1 Werk samen. Lees het begin van de gesprekjes. Maak samen de gesprekjes af.

Alles onder de knie? 1 Herhalen. Intro. Met de docent. 1 Werk samen. Lees het begin van de gesprekjes. Maak samen de gesprekjes af. Intro Met de docent Wat ga je doen in dit hoofdstuk? 1 Herhalen: je gaat herhalen wat je hebt geleerd in hoofdstuk 7, 8 en 9. 2 Toepassen: je gaat wat je hebt geleerd gebruiken in een situatie over werk.

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier.

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van

Nadere informatie

Moordspel. Deelnemers onbeperkt Leeftijd 10+ Begeleiding 6 verdachten, 1 spelleider (evt. 1 begeleider per groep)

Moordspel. Deelnemers onbeperkt Leeftijd 10+ Begeleiding 6 verdachten, 1 spelleider (evt. 1 begeleider per groep) Moordspel Tijd 1 uur Plaats overal Deelnemers onbeperkt Leeftijd 10+ Begeleiding 6 verdachten, 1 spelleider (evt. 1 begeleider per groep) Benodigdheden Speluitleg voor de deelnemers, pennen (evt. verkleedkleding)

Nadere informatie

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis.

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. 1 Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. Dat is nu al de derde keer in een paar dagen. We moeten vandaag op de eerste verdieping zijn, kamer 105. Mevrouw dr. W.H.F. Scheltema, internist,

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Lesbrief Meneer Beer

Lesbrief Meneer Beer Lesbrief Meneer Beer Het verhaal Het verhaal gaat over Meneer Beer. Hij is verliefd op een prachtig berinnetje, maar hij durft het haar niet te vertellen. Hij vindt zichzelf maar een eenvoudige beer. Om

Nadere informatie

Groetjes Lisa. Groetjes Vicky

Groetjes Lisa. Groetjes Vicky Vandaag moesten we leraren tegen 8 spelen. Dat waren een heleboel opdrachten en die moesten binnen 2 uur uitvoeren. Maar het is ons gelukt en dat vond ik het leukste van de dag. Ik ben benieuwd wat we

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

Tik-tak Tik-tak tik-tak. Ik tik de tijd op mijn gemak. Ik haast me niet zoals je ziet. Tik-tak tik-tak, ik denk dat ik een slaapje pak.

Tik-tak Tik-tak tik-tak. Ik tik de tijd op mijn gemak. Ik haast me niet zoals je ziet. Tik-tak tik-tak, ik denk dat ik een slaapje pak. Tik-tak - Lees het gedicht tik-tak voor. Doe dit in het strakke ritme van een langzaam tikkende klok: Tik - tak - tik - tak Ik tik - de tijd - op mijn - gemak. Enzovoort. - Laat de kinderen vrij op het

Nadere informatie

DE VLUCHT & andere spannende verhalen

DE VLUCHT & andere spannende verhalen DE VLUCHT & andere spannende verhalen 2 Bianca Kruger DE VLUCHT & andere spannende verhalen Enschede 2015 3 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden auteur

Nadere informatie

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR.

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. Die oorspronkelijke bewoners gingen weg omdat, punt 1, geen huizen met een tuin. Drie kamers, vier kinderen, dat werkt allemaal niet. We

Nadere informatie

Kies je route Trainingsmap voor de deelnemer Deze map is van:

Kies je route Trainingsmap voor de deelnemer Deze map is van: Kies je route Trainingsmap voor de deelnemer Deze map is van:... Auteurs: Titia Boers en Anja Valk Projectleiding en eindredactie: Carola van der Voort cwh.vander.voort@let.vu.nl 020 5986575 Vrije Universiteit

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet.

Nadere informatie

Help, mijn papa en mama gaan scheiden!

Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Joep ligt in bed. Hij houdt zijn handen tegen zijn oren. Beneden hoort hij harde boze stemmen. Papa en mama hebben ruzie. Papa en mama hebben vaak ruzie. Ze denken

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Dit examen doen deelnemers aan de taalcursus Nederlands Niveau 3+4 aan de Universiteit Leiden. Deze cursus bestaat uit 120 contacturen.

Nadere informatie

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer Lesbrief Schuld Anne-Rose Hermer Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw.

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw. In de Hema Wat vind je van deze?, vraagt Kiia. Ze kijkt aandachtig in de spiegel. Naar de geruite pet op haar hoofd. Mam?, vraagt Kiia weer. Hoe vind je hem? Ze stopt een pluk van haar blonde haar onder

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Jouw spreekbeurt over De Bank!

Inhoudsopgave. Jouw spreekbeurt over De Bank! Jouw spreekbeurt over De Bank! Wie aan de bank denkt, denkt waarschijnlijk aan veel geld. Grote gebouwen en mannen en vrouwen in pak. Maar wat doen ze nou eigenlijk op die bank? En wat gebeurt er met jouw

Nadere informatie

Lesbrief Iedereen betaalt belasting

Lesbrief Iedereen betaalt belasting Lesbrief Iedereen betaalt belasting inleiding Iedereen betaalt belasting» waar komt het geld vandaan?» waar gaat het geld naar toe?» nederland, europa en de wereld» Iedereen betaalt belasting 1 Iedereen

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni 13/6/2012 INTERVIEW TRANSCRIPT RIET Naam interviewer Naam respondent Pseudoniem respondent Datum interview 30-05-2012 Plaats interview Alkmaar Begintijd interview 12.00 Eindtijd interview 13.20 Leeftijd

Nadere informatie

Klein Kontakt. Jarigen. in april zijn:

Klein Kontakt. Jarigen. in april zijn: A Klein Kontakt Het is alweer eind maart wanneer dit Kontakt uitkomt, het voorjaar lijkt begonnen, veel kinderen hebben kweekbakjes met groentes in de vensterbank staan, die straks de tuin in gaan. Over

Nadere informatie

R O S A D E D I E F. Arco Struik. Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl

R O S A D E D I E F. Arco Struik. Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl R O S A D E D I E F Arco Struik Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl In de winkel 3 Bart 5 Een lieve dief 7 De telefoon 9 Bij de dokter 11 De blinde vrouw 13 Een baantje 15 Bijna betrapt

Nadere informatie

Jong spreekt Jong. Lectoraat grootstedelijke ontwikkeling Dick Lammers, Wouter Reith, Vincent Smit

Jong spreekt Jong. Lectoraat grootstedelijke ontwikkeling Dick Lammers, Wouter Reith, Vincent Smit Jong spreekt Jong Lectoraat grootstedelijke ontwikkeling Dick Lammers, Wouter Reith, Vincent Smit Programma 13.00 uur Inleiding; Vincent Smit 13.10 uur Jong spreekt jong; Dick Lammers en Wouter Reith Korte

Nadere informatie

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Aangepaste dienst Liturgie Voor de dienst speelt de band drie liederen Opwekking 11 Er is een Heer Opwekking 277 Machtig God, sterke Rots

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Bankfaillissementen in historisch en internationaal perspectief

Bankfaillissementen in historisch en internationaal perspectief Bankfaillissementen in historisch en internationaal perspectief Sinds het begin van de kredietcrisis zijn in Nederland drie bancaire instellingen omgevallen. Faillissementen in het bankwezen komen echter

Nadere informatie

JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR

JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR Bijbel voor Kinderen presenteert Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul

Nadere informatie

Een gelukkige huisvrouw

Een gelukkige huisvrouw Een gelukkige huisvrouw Voordat ik zwanger was, was ik een gelukkige huisvrouw, ik had alles wat ik wilde. En daarvoor hoefde ik geen dag te werken. Want werken, dat deed mijn man Harry al. Harry zat in

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand.

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand. Thema 5 Woonomgeving Oefening 2 Situatie 1 Pardon meneer, mag ik iets vragen? Jazeker, wat kan ik voor doen? Weet u het postkantoor is? Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna

Nadere informatie

7 februari 2011 op TV L in Limburg Dichterbij,Ine Hellwig als lid van het reizigersoverleg Limburg.

7 februari 2011 op TV L in Limburg Dichterbij,Ine Hellwig als lid van het reizigersoverleg Limburg. Bestuurslid op de TV bij L1. 7 februari 2011 op TV L in Limburg Dichterbij,Ine Hellwig als lid van het reizigersoverleg Limburg. Begin januari werd het ROL via de provincie gevraagd een bijdrage te leveren

Nadere informatie

Vragen over het depositogarantiestelsel. Depositogarantiestelsel

Vragen over het depositogarantiestelsel. Depositogarantiestelsel Vragen over het depositogarantiestelsel Depositogarantiestelsel Inhoud Inleiding 4 1 Het depositogarantiestelsel 5 2 Valt mijn bank onder het depositogarantiestelsel? 6 3 Kan ik aanspraak maken op een

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Antwoorden Thema 5 woonomgeving. Oefening 3. 1. mag 2. moest 3. Mag 4. moeten 5. Mag 6. moeten 7. moet 8. mogen 9. mocht 10.

Antwoorden Thema 5 woonomgeving. Oefening 3. 1. mag 2. moest 3. Mag 4. moeten 5. Mag 6. moeten 7. moet 8. mogen 9. mocht 10. Antwoorden Thema 5 woonomgeving Oefening 3 A 1. mag 2. moest 3. Mag 4. moeten 5. Mag 6. moeten 7. moet 8. mogen 9. mocht 10. moesten B 1. Kon 2. Willen 3. Kan 4. kunnen 5. mocht 6. Kan - kan 7. wilde 8.

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

Laura zelf heeft bijna nooit ruzie met haar moeder. De moeder van Laura komt uit Peru. Yasmina vindt haar lief, zacht en zorgzaam.

Laura zelf heeft bijna nooit ruzie met haar moeder. De moeder van Laura komt uit Peru. Yasmina vindt haar lief, zacht en zorgzaam. 1. Yasmina doet het tuinhekje achter zich dicht. Hoe kan ze zo stom zijn niet aan de verjaardag van haar moeder te denken? Haar moeder blijft woedend achter. Yasmina voelt zich even rot, maar na drie stappen

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Jouw spreekbeurt over de bank Wie aan de bank denkt, denkt waarschijnlijk aan veel geld. Grote gebouwen en mannen en vrouwen in pak. Maar wat doen ze nou eigenlijk

Nadere informatie

H E T R I J M T TED VAN LIESHOUT V E E L V E R S J E S & L I E D J E S 1 9 8 4 2 0 1 4 LEOPOLD / AMSTERDAM

H E T R I J M T TED VAN LIESHOUT V E E L V E R S J E S & L I E D J E S 1 9 8 4 2 0 1 4 LEOPOLD / AMSTERDAM H E T R I J M T TED VAN LIESHOUT V E E L V E R S J E S & L I E D J E S 1 9 8 4 2 0 1 4 V E R B E E L D D O O R T E D V A N L I E S H O U T LEOPOLD / AMSTERDAM KAATJE KOE 1 Ik ben het zat! Wat doe ik hier!

Nadere informatie

Plak jij een etiket op mensen?

Plak jij een etiket op mensen? Plak jij een etiket op mensen? Een vooroordeel is erger dan je denkt 1 Iedereen ziet er verschillend uit. Er zijn geen twee mensen precies hetzelfde. Iedereen is anders Iedereen is anders. Bekijk de kinderen

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

De naam Uilenspiegel zou hier betekenen Je kunt mijn kont afvegen. Of Ik heb overal schijt aan.

De naam Uilenspiegel zou hier betekenen Je kunt mijn kont afvegen. Of Ik heb overal schijt aan. Over dit boek Er bestaan veel verschillende boeken over Tijl Uilenspiegel. Het bekendste boek is uit 1867, van Charles de Coster. De Vlaamse Tijl Uilenspiegel strijdt in dit boek voor de vrijheid tijdens

Nadere informatie

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen.

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen. Outback Australië Voor mij is Australië een heel bijzondere plek. Waarom? Dat zal ik uitleggen. Het begon al toen ik voor het eerst in Australië kwam. Ik stapte uit het vliegtuig. Meteen merkte ik dat

Nadere informatie

Ze neemt nog een slok van haar rum-cola. Even lijkt het alsof de slok weer omhoogkomt.

Ze neemt nog een slok van haar rum-cola. Even lijkt het alsof de slok weer omhoogkomt. Manon De muziek dreunt in haar hoofd, haar maag, haar buik. Manon neemt nog een slok uit het glas dat voor haar staat. Wat was het ook alweer? O ja, rum-cola natuurlijk. Een bacootje noemen de jongens

Nadere informatie

Vogelgriep. Auteur: Chris Vegter Illustraties: Dirk van der Maat. Boekverslag van:... Klas:...

Vogelgriep. Auteur: Chris Vegter Illustraties: Dirk van der Maat. Boekverslag van:... Klas:... Vogelgriep Auteur: Chris Vegter Illustraties: Dirk van der Maat Boekverslag van:... Klas:... 2 Lees dit boek lekker rustig door. Beantwoord iedere keer als je een hoofdstuk uitgelezen hebt de vragen die

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011. 447 miljard dollar gaat Obama uitgeven voor banen. Tijd 09:03 uur. Vanaf vijf voor negen gaat de FTI snel omhoog van 281,20 tot nu 282,80. Dat is zuur

Nadere informatie

Ria Massy. De taart van Tamid

Ria Massy. De taart van Tamid DE TAART VAN TAMID Ria Massy De taart van Tamid De taart van Tamid 1 Hallo broer! Hallo Aziz! roept Tamid. Zijn hart klopt blij. Aziz belt niet zo dikwijls. Hij woont nog in Syrië. Bellen is moeilijk in

Nadere informatie