Nederlandse Vereniging van Banken. Kwartaalblad, nummer 1, april 2012

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nederlandse Vereniging van Banken. Kwartaalblad, nummer 1, april 2012"

Transcriptie

1 Nederlandse Vereniging van Banken Bank Wereld Kwartaalblad, nummer 1, april 2012 Cybersecurity: een gemeenschappelijk belang Jan Sijbrand: 'Ik ben nu toezichthouder, geen bankier' Herman Wijffels: Verduurzaming is de enige weg, ook voor de banken'

2 Bank Wereld 2 Inhoudsopgave Bank Wereld 3 Banken hopen op marktdoorbraak via FiNBOX-campagne Een publiekscampagne moet de doorbraak van de digitale financiële brievenbus forceren bij het grote publiek. De voordelen zijn evident: het is gemakkelijk, overzichtelijk en goedkoper dan nota s en acceptgiro s per post te versturen. De digitale financiële brievenbus heeft veel potentie, maar weinig gebruikers. Terwijl zo n 11 miljoen mensen internetbankieren, maakte halverwege slechts van hen gebruik van de financiële brievenbus binnen het internetbankieren. Dat is zonde, menen de drie grote banken ABN Amro, ING en Rabo en de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), die hopen op een doorbraak van de digitale financiële brievenbus. De drie grote Nederlandse banken introduceerden drie jaar geleden de Digitale Nota, ook wel bekend als de Nota Box. Bij het internetbankieren kunnen consumenten, in een apart hoekje van de internetbankieromgeving van hun eigen bank, aangeven dat ze van de aangesloten bedrijven en overheden de nota s en andere financiële post digitaal willen ontvangen. Als er dan een nota komt, kun je meteen betalen. Het bijbehorende logo en de bijbehorende slogan ViaMijnBank, werden echter nooit algemeen bekend. Ook het aantal gebruikers bleef achter bij het potentieel: zowel het aantal bedrijven als het aantal consumenten. Daarom is onderzocht wat een doorbraak belemmerde. Uit het marktonderzoek bleek dat consumenten duidelijk voordelen zien van een digitale financiële brievenbus. Het is gemakkelijk en overzichtelijk als acceptgiro s, maandoverzichten van incasso s, verzekeringspolissen, pensioenstroken en salarisstroken binnen het internetbankieren tevoorschijn komen en als ze daar overzichtelijk bewaard worden. Je hoeft dan bijvoorbeeld geen acceptgiro meer over te tikken, met kans op tikfouten. Als er betaald moet worden, wordt de betaling keurig klaargezet en kan de consument deze met een paar muisklikken voldoen. Er waren echter een aantal belemmeringen voor een grote doorbraak: de naamsbekendheid van het product was mede door het gebruik van verschillende namen slecht, de aanmeldprocedure voor het ontvangen van de digitale post werd ingewikkeld beschouwd, en het aantal aanbieders van de digitale financiële post was nogal beperkt. De drie grote banken, die de financiële brievenbus binnen het internetbankieren hebben ontwikkeld, hebben daarom samen met de NVB besloten om te werken aan een doorbraak van de digitale financiële brievenbus. De banken hebben de aanmeldprocedure vergemakkelijkt, met name doordat bedrijven, instellingen en overheden hun klanten nu ook zelf kunnen uitnodigen om de post voortaan in de door internetbankieren beveiligde postbus te krijgen. Ook is de bewaartermijn wezenlijk verlengd, tot zeven jaar. Daarnaast is de NVB een campagne gestart, met een nieuwe naam voor de dienst: FiNBOX, de Financiële InBox. De FiNBOX-campagne, met een spotje dat veelvuldig op televisie wordt vertoond, is in de eerste plaats gericht op naamsbekendheid bij consumenten en op hun productkennis. Het spotje maakt duidelijk dat FiNBOX een digitale brievenbus is waarin klanten rekeningen en andere financiële post kunnen ontvangen, bewaren en zo nodig betalen. Verder wordt verwezen naar de site finbox.nl waar meer informatie te vinden is en waar de aangesloten banken hun klanten laten zien hoe het systeem bij hen werkt. Op dit moment zijn er ongeveer 200 organisaties die aanbieden om hun financiële post via FiNBOX naar hun klanten te versturen. Onder hen zijn al een aantal grote en bekende partijen, zoals T-Mobile, UPC, Essent, Nuon, en een aantal overheden, zoals de gemeente Eindhoven. De banken verwachten dat met de toename van de bekendheid zowel het aantal consumenten dat FiNBOX gebruikt als het aantal aanbieders sterk zal toenemen. De eerste resultaten lijken die aanname te bevestigen: in de eerste maand na de campagne is het aantal gebruikers met mensen gegroeid tot En de bedrijven zullen volgen, want deelnemende bedrijven zijn positief. Zo zei Erno Kleijenberg, bestuursvoorzitter van de verzekeraar ONVZ, dat de FiNBOX hem per acceptgiro misschien wel enkele euro s scheelt. Inmiddels hebben ook andere banken hun interesse getoond in de FiNBOX; zij kunnen er ook in participeren. Zie voor meer informatie Gijs Boudewijn Betalingsverkeer, Ondernemingsklimaat & Financiële Educatie Uitgesproken Oogpunt Regels voor financiële markten worden verscherpt Ex ante depositogarantiestelsel uit balans Laatste ontwikkelingen FATCA Van zorginstelling naar zorgonderneming Jan Sijbrand: Ik ben nu toezichthouder, geen bankier Hypotheken Event: De woningmarkt moet worden aangepakt Cybersecurity: een gemeenschappelijk belang Herman Wijffels: Verduurzaming is de enige weg, ook voor de banken Bankenbibliotheek Bank Wereld is een uitgave van de Nederlandse Vereniging van Banken Colofon Redactieadres: Gustav Mahlerplein 29-35, 1082 MS Amsterdam Postbus 7400, 1007 JK Amsterdam t: e: Eindredactie: Hanan Laghmouchi, Eelco Dubbeling Redactie: Floris Mreijen, Aleid van der Zwan, Bart van Leeuwen, Yvonne Willemsen, Ivo Bolluijt, Edward Feitsma, Daan van Seventer Overname van artikelen uit deze uitgave of delen daarvan is toegestaan, mits met bronvermelding. Voor meer informatie over de inhoud van dit nummer kunt u terecht bij de redactie. Vormgeving: Gijs Sierman, Amsterdam Fotografie: Henk Boom, Marcel Molle Productie: Yardmen, Amsterdam Europa volop in de aandacht Vele ogen ook die van de Nederlandse Vereniging van Banken zijn in deze tijd gericht op Europa. Europese lidstaten worstelen met hun begroting waarbij Europese afspraken dienen te worden nageleefd. De Europese Bank Federatie (EBF), waarvan ik sinds 1 januari 2012 namens de NVB het uitvoerend comité voorzit, houdt zich intensief bezig met de stortvloed aan overheidsregels die op de Europese banken afkomt. En dat op een moment dat de economie en de euro onder grote druk staan. It s the economy, stupid, luidde een bekende campagnekreet van Bill Clinton. Ik moet daar twintig jaar later aan denken als opinieleiders zeggen dat banken hard moeten worden aangepakt omdat ze mede schuldig zijn aan de crisis. Ze lijken soms te vergeten dat banken de bloedsomloop zijn van de economie. Banken hebben ruimte en rust nodig om hun buffers te versterken en hun kerntaak het stimuleren van de economie met een efficiënt betalingsverkeer en kredietverlening aan burgers en bedrijven goed te kunnen uitoefenen. In Europa liggen grofweg 30 maatregelen ten aanzien van banken op tafel die de EBF nauwlettend volgt. Dit jaar kunnen we nog eens rekenen op zo n 35 extra initiatieven vanuit de Europese Commissie. Natuurlijk zitten daar doordachte en verstandige maatregelen bij. Banken steunen de versterkte kapitaaleisen die Europa op voorstel van het Basel s comité doorvoert ter voorkoming van een nieuwe financiële crisis. Maar het ontbreekt aan goed inzicht in de impact van alle maatregelen bij elkaar. Wat onze economie nodig heeft, en waar veel Europese burgers naar snakken, is stabiliteit en zekerheid. Banken werken mee aan het stimuleren van de economie en bevorderen een stabiele, weerbare financiële sector. Ook dragen zij bij aan de steun voor Griekenland en de rust in de financiële markten. Voor het belasten van financiële transacties zoals de Europese Commissie heeft voorgesteld (de FTT), geldt echter: de verkeerde maatregel op de verkeerde tijd en de verkeerde plaats. Geld is de grondstof van onze economie en met de FTT maak je geld duurder. De banksector heeft lessen geleerd van de financiële crisis in Banken werken aan versterking van hun buffers, een duurzaam beloningsbeleid en het centraal stellen van het klantbelang. Terugkeer naar een situatie waarbij risico een lage prijs had en iedereen ook overheden zich diep in de schulden stak, is uitgesloten. Vertrouwen kun je sneller verliezen dan herwinnen. Banken hebben oog voor hun maatschappelijke rol; laten beleidsmakers oog hebben voor de rol van banken in de economie. De EBF zal de komende tijd een creatieve en zichtbare bijdrage leveren aan het debat over verstandig economisch beleid. Dat is wat u van de EBF en van mij kunt verwachten. Wim Mijs directeur Nederlandse Vereniging van Banken 3 Oogpunt

3 Bank Wereld 4 Bank Wereld 5 De Europese Commissie (EC) wil de regels voor de financiële markten aanpassen. MiFID II, zoals het aangepaste raamwerk voor financiële markten wordt genoemd, moet de Europese financiële markten nog efficiënter, veerkrachtiger en transparanter maken én beleggers nog beter beschermen. Dossier Regels voor financiële markten worden verscherpt Dossier: MiFID II Meer concurrentie en betere beleggersbescherming In Brussel worden de voorstellen bediscussieerd. Ook de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) doet mee. De Nederlandse banken vinden de denkrichting goed, maar hebben vragen over de doelmatigheid van een aantal voorstellen. In dit dossier antwoord op de volgende vragen: Waartoe dient MiFID en hoe werkt het? Wat wil de Europese Commissie veranderen? Wat vindt de NVB van de voorstellen? MiFID is... een Europese richtlijn die in 2007 in werking is getreden; bedoeld om te komen tot eerlijke, efficiënte en geïntegreerde Europese financiële markten, wat een einde heeft gemaakt aan de beursmonopolies die in veel Europese landen golden, en de bescherming van particuliere beleggers heeft verbeterd; een afkorting, voluit heet dit raamwerk met regels en uitvoeringsmaatregelen het Markets in Financial Instruments Directive ; gericht op de werking van de Europese financiële markten, de spelers die daarin actief zijn, en de diensten en activiteiten die door deze partijen worden aangeboden en ontplooid; in de plaats gekomen van de Investment Services Directive (ISD) uit Nadat de Europese Unie in 1999 het Financial Services Action Plan had aangenomen, waarin was aangegeven op welke manier er aan de vorming van één Europese financiële markt zou worden gewerkt, moest de ISD worden vervangen. Uitgangspunt van de nieuwe richtlijn zou maximumharmonisatie zijn: binnen alle Europese lidstaten mag dan op geen enkele wijze worden afgeweken van de richtlijn. In Nederland is MiFID geïmplementeerd in de Wet op het financieel toezicht (Wft) en in de nadere uitvoeringsbesluiten. Meerdere handelsplatformen Vóór de inwerkingtreding van MiFID werden door Europa de traditionele beurzen gereguleerd, zoals de London Stock Exchange en het Amsterdamse Euronext. Door de opkomst van internet ontstonden echter eind vorige eeuw alternatieve handelsplatformen, waar buiten de traditionele beurzen om wordt gehandeld in vaak op de beurs genoteerde financiële instrumenten. MiFID bracht alternatieve platformen onder Europees toezicht, vanuit de gedachte dat deze financiële markten de concurrentie deden toenemen waardoor ze efficiënter zouden functioneren en de marktexploitanten gedwongen zouden worden om lagere transactiekosten aan de klant in rekening te brengen. MiFID maakt onderscheid tussen: de Gereglementeerde Markt (GM) ofwel de klassieke beurs; een Multilaterale Handelsfaciliteit (MTF), ofwel de alternatieve of schaduwbeurzen; en de Systematische Internalisatie (SI) waarbij transacties via systematische afhandeling voor eigen rekening worden uitgevoerd, buiten de gereglementeerde markt of een MTF om. Elk van deze typen markten is onderworpen aan aparte regels en trekt om die reden verschillende soorten beleggers en producten aan. Informatieplicht MiFID heeft voor een impuls gezorgd op het gebied van beleggersbescherming. Het bevat op dat gebied veel meer regels dan de voorganger (ISD). De beleggersbescherming is vooral geregeld via regels voor het gedrag en de interne organisatie van de beleggingsondernemingen, zoals de partijen in MiFID worden genoemd die hun diensten in de financiële markten aanbieden. De mate van beleggersbescherming is afhankelijk van de soort diensten en activiteiten die de beleggingsonderneming aanbiedt of ontplooit én is afgestemd op de professionaliteit van de klanten die worden bediend. Beleggingsondernemingen moeten iedere klant vooraf classificeren naar (beleggers)kennis- en ervaringsniveau. Er zijn drie categorieën: de niet-professionele klant, de professionele partij en de in aanmerking komende tegenpartij. Iedere categorie klanten heeft haar eigen beschermingsniveau, waarbij de informatieplicht toeneemt met het beschermingsniveau. Optimale uitvoering Een van de belangrijkste gedragsregels is die van best execution : beleggingsondernemingen hebben de plicht om het best mogelijke resultaat voor hun klanten te realiseren. Orders moeten optimaal worden uitgevoerd. Een reeks factoren is daarbij van belang, zoals de prijs, de kosten en de snelheid waarmee de order in de verschillende markten kan worden uitgevoerd. Binnen MiFID gelden een aantal ingrijpende transparantieregels. De prijs, het volume en het tijdstip van beursgenoteerde aandelen moeten worden gepubliceerd. Hierdoor zijn de bewegingen en ontwikkelingen in de aandelenmarkt inzichtelijk voor beleggers en toezichthouders. MiFID is ontworpen vanuit de gedachte dat er gewerkt wordt aan vervolmaking van één Europese markt. Dit komt tot uiting in het Europees paspoort. Iedere beleggingsonderneming dient over een vergunning van de nationale toezichthouder te beschikken; als ze die heeft, krijgt ze een Europees paspoort. Daarmee mag de beleggingsonderneming ook in andere lidstaten actief zijn. MiFID wordt MiFID II: strengere regels na de kredietcrisis De EC wil de regels voor de financiële markten aanpassen. Nog geen vier jaar nadat MiFID van kracht is geworden, is het volgens de Commissie tijd voor een forse aanpassing van de richtlijn. De MiFID-herziening is nodig, omdat de financiële markten in een paar jaar tijd ingrijpend zijn veranderd. Zo zijn er nieuwe handelsplatformen en producten gekomen en heeft de high frequency trading een grote vlucht genomen.

4 Bank Wereld 6 Bank Wereld 7 Maar belangrijker motief, politiek gezien, is de kredietcrisis. Daar liet Commissaris Interne Markt en Diensten, Michel Barnier, geen misverstand over bestaan toen hij zijn voorstellen oktober vorig jaar presenteerde. De MiFID-herziening is een direct gevolg van de afspraken die de G20 in 2009 hebben gemaakt naar aanleiding van de financiële crisis van De twintig belangrijkste economieën ter wereld spraken op een topontmoeting in Pittsburgh af om de transparantie en het toezicht te verbeteren in minder gereglementeerde markten zoals derivatenmarkten en om de overmatige prijsvolatiliteit in de markten voor grondstoffenderivaten aan te pakken. In zijn toelichting vertolkte Barnier het heersende politieke sentiment: De financiële markten zijn er om de reële economie te dienen, niet andersom. ( ) De crisis heeft nog eens op pijnlijke wijze duidelijk gemaakt hoe complex en ondoorzichtig sommige financiële activiteiten en producten zijn geworden. Vandaar zijn voorstellen voor strenger toezicht, in de hoop dat zij zullen bijdragen aan betere, veiligere en meer open financiële markten. onderscheid. Klanten moeten altijd het best mogelijke advies krijgen, zegt de NVB. Achterliggende gedachte is dat kwaliteitseisen voor iedereen moeten gelden, onafhankelijk van wie er voor advies betaalt. In het voorstel staat ook dat beleggingsondernemingen aan strenge corporate governance en compliance-regels moeten worden onderworpen; ook zullen er strengere eisen worden gesteld aan het opnemen en bewaren van telefoongesprekken en elektronische communicatie met de klant. Technologische innovaties High frequency trading en algoritmic trading moet aan strenge eisen worden onderworpen, meent de Commissie. Deze nieuwe, op wiskundige algoritmes gebaseerde geautomatiseerde vormen van handel, hebben gezorgd voor een veel hogere handelssnelheid in de financiële markten. Daarmee is het risico op prijsvolatiliteit in de markt zeer sterk vergroot, zodat er mogelijk een verhoogd risico is voor de financiële stabiliteit. Om deze risico s in te perken wil de EC bepaalde veiligheidsmechanismen introduceren om deze manier van handelen te reguleren. Dossier Het huidige depositogarantiestelsel (kortweg: DGS) biedt volgens de minister van Financiën te weinig waarborgen voor spaarders en te veel verkeerde prikkels voor banken. Het DGS moet dus op de schop, zo betoogt de bewindspersoon. Toegelicht De belangrijkste voorgestelde aanpassingen aan MiFID Marktinfrastructuur en transparantie De EC wil een nieuw type handelsplatform introduceren: de Organised Trading Facility (OTF), naast de al bestaande drie soorten. Dit is een van de belangrijke voorstellen, bedoeld om de handel die buiten beurs plaatsvindt te reguleren. Zo zou bijvoorbeeld handel in gestandaardiseerde derivaten worden gereguleerd. De invoering van de OTF zou de transparantie en marktintegriteit kunnen vergroten. Wel zetten de Nederlandse banken vraagtekens bij de manier waarop de neutraliteit van de uitvoerders is geregeld in de plannen. De NVB meent dat het doelgerichter kan en moet worden geregeld dan via een verbod op handel voor eigen rekening. Die handel is immers geregeld nodig voor een levendige markt, zegt de NVB. Een andere maatregel die het toezicht moet verbeteren is de uitbreiding van de transparantievoorschriften. Onder het huidige MiFIDregime zijn die alleen op aandelen van toepassing. De Commissie stelt voor om ze ook te laten gelden voor andere producten, zoals obligaties, derivaten en gestructureerde producten. Ook wordt voorgesteld om de transparantie rond de reeds geëiste beste uitvoering te vergroten. Jaarlijks zou een top-vijf van handelsplaatsen gepubliceerd moeten worden per soort financieel instrument. In de markt wordt erop gewezen dat er dan wel genoeg handel moet zijn om zo n ranglijst zinnig te maken. De NVB meent daarom dat het zinniger is om een beleggingsonderneming enkel zo n top-vijf verplicht te laten publiceren als die onderneming van meer dan vijf handelsplekken gebruikmaakt voor die categorie financiële instrumenten. Beleggersbescherming In het voorstel worden de regels voor beleggingsdienstverlening, zoals vermogensbeheer en beleggingsadvies, verder aangescherpt. Ter voorkoming van belangenconflicten wordt onafhankelijke adviseurs en vermogensbeheerders verboden om provisies te ontvangen van productontwikkelaars (asset managers) voor de distributie van hun producten. Het voorgestelde onderscheid tussen afhankelijk en onafhankelijk advies is in Nederland slecht gevallen. De NVB is ronduit tegen dit Bevoegdheden toezichthouders De Commissie wil de rol en bevoegdheden van toezichthouders fors uitbreiden. Toezichthouders zouden de bevoegdheid krijgen om onder bepaalde omstandigheden de handel in producten, diensten of praktijken te verbieden. Dat zou kunnen in situaties waarbij de belegger, de financiële stabiliteit, of de ordelijke werking van de markten in gevaar komt door de handel in een bepaald product. Vooral het toezicht op de handel in grondstoffenderivaten wordt sterk verbeterd. Buitenlandse beleggingsondernemingen De Commissie stelt verder voor om een nieuw regime te introduceren voor beleggingsondernemingen uit landen van buiten de Europese Unie. Op basis van dit regime kunnen dergelijke beleggingsondernemingen ook in aanmerking komen voor een Europees paspoort waarmee in de gehele Europese Unie beleggingsdiensten kunnen worden aangeboden. Discussie en aanpassing: ook de NVB doet mee Let wel: het betreft hier voorstellen voor MiFID II. Dat het toezicht wordt verbreed is zo goed als zeker, maar de precieze uitwerking kan nog alle kanten op. Die uitwerking is afhankelijk van discussie, consultatie en onderhandeling. Niet alleen moet het Europees Parlement nog instemmen met de voorstellen, maar ook de Europese Raad (de ministers van de lidstaten) moet akkoord gaan. Ook de bankensector laat in deze fase van zich horen. De NVB voert namens de Nederlandse bankensector veel overleg over de MiFIDvoorstellen, bijvoorbeeld met het ministerie van Financiën en de AFM, met de European Banking Federation en met Europarlementariërs om haar standpunt over de bühne te brengen. Voor leden is er meer informatie te vinden in het dossier MiFID op het Ledennet van de NVB. Wybe van Dijk Financiële Markten Daan van Seventer Banken zullen voortaan een fonds moeten vullen, nog voordat een faillissement zich voordoet. Het fonds wordt ex ante in plaats van ex post, in vaktermen. Het huidige stelsel is sinds 2007 vier keer toegepast; in deze gevallen is achteraf uitgekeerd en heeft de faillerende bank zelf niet meebetaald aan de uitkeringen aan de spaarders. Net als in het huidige stelsel zullen spaarders bij faillissement van een bank hun spaargeld tot maximaal euro uitgekeerd krijgen. De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) onderschrijft de noodzaak tot verandering. Het huidige stelsel zorgt ervoor dat de lasten voor de banken in moeilijke tijden geconcentreerd kunnen worden (procyclisch). Ook heeft het systeem tot free riders - gedrag geleid. Er is dus de nodige ruimte voor verbetering. De NVB is daarom ook groot voorstander van een ex ante gefinancierd stelsel waarbij de meest risicovolle banken ook relatief gezien meer bijdragen aan het fonds. Wel met de voorwaarde dat nog beter gekeken moet worden naar de balans tussen de vooren nadelen van het voorstel van de minister. Voorstel ministerie van Financiën Het voorstel van het ministerie dat onlangs naar de Tweede Kamer is gestuurd, regelt dat de Nederlandse banken premies storten in een fonds dat 2% van de gedekte deposito s 1 1. Gedekte deposito s zijn alle deposito s die bij faillissement worden uitbetaald door het garantiestelsel tot per persoon per bank. Ex ante depositogarantiestelsel uit balans zal bevatten. Omdat Nederlanders nu met z n allen circa 400 miljard aan spaargeld bezitten, zou dit kunnen leiden tot een fonds ter grootte van 17 miljard. De hoogte van de premie is in het nieuwe voorstel mede 2 % 1,8 1,6 1,4 1,2 1 % 0,8 0,6 0,4 0,2 0 % Voorstel EC Voorstel EP Voorstel Raad Gemiddelde in vergelijkbare landen afhankelijk van het risicoprofiel van de bank. Banken worden in het voorstel ingedeeld in vier risicocategorieën, die oplopen naar de hoogte van de extra premie die moet worden betaald. Denemarken Frankrijk Italië Nederland Spanje V.S.

5 Bank Wereld 8 Bank Wereld 9 Voordelen Het grootste voordeel van het nieuwe voorstel is dat vooraf een fonds wordt gecreëerd. Hierdoor kunnen spaarders er nog meer op vertrouwen dat te allen tijde geld beschikbaar is om hun spaartegoeden tot uit te keren. Dit zal de kans op bankruns verkleinen en de stabiliteit van de sector vergroten. Een ander voordeel is dat de meest risicovolle banken ook relatief gezien meer gaan bijdragen aan het fonds dan minder risicovolle banken. Dit geeft een prikkel aan de banken om zo mogelijk hun risicoprofiel aan te passen. Nadelen Minister De Jager kiest ervoor om een zeer groot fonds (2%) op te laten bouwen, zeker in vergelijking met andere Europese landen. Vergelijkbare landen hebben een ex ante fonds met een plafond van gemiddeld 0,6%. Het nadeel van een fonds is dat de middelen die daarin worden gestort niet meer rendabel aangewend kunnen worden ter financiering van de economie. Juist nu moet daarom een gezonde balans tussen bescherming van de spaarder en stimulering van de economie worden vastgesteld. Deze balans schiet in het voorstel van het ministerie door. Immers, 17 miljard kan niet meer worden aangewend voor bijvoorbeeld kredietverlening aan bedrijven en consumenten. Hiernaast blijkt dat het voorstel voor risicoweging te grofmazig is waardoor banken geen prikkel krijgen om hun risicoprofiel aan te passen. In de praktijk zal het zeer lastig zijn om dit profiel van de banken zo aan te passen dat dit leidt tot een verandering. Hierdoor mist het voorstel zijn doel van de sturende werking zoals voorgesteld door het ministerie. Oplossing NVB De vier faillissementen van banken (Van der Hoop, Icesave, Indover en DSB) in de afgelopen jaren hebben de banken in totaal 3,6 miljard gekost. Deze ervaring leert ons dat een Laatste ontwikkelingen FATCA fonds van 1,5% van gedekte middelen ( 13 miljard) ruim voldoende bescherming biedt aan de spaarder. Daardoor hoeft minder geld te worden opgepot, zodat dit kan worden geïnvesteerd in de economie. Het gebrek aan een correcte prikkel kan worden voorkomen door gedeeltelijk af te stappen van de categorieën en over te gaan naar een glijdende schaal. Bij een glijdende schaal wordt de prikkel om risico te verlagen groter: elke verlaging leidt tot een lagere premie en omgekeerd, elke toename in risico leidt tot een hogere premie. Koen Holdtgrefe Toezicht en Financiële Markten Aleid van der Zwan Public Affairs Den Haag Toegelicht De vraag naar zorg neemt de komende jaren onvermijdelijk toe. Tegelijkertijd staat de zorgsector voor de enorme opdracht om de kostenontwikkeling te beheersen. Het is ook in dit licht dat minister minister De Jager van Financiën stelt dat de stijgende zorgkosten een grotere bedreiging voor de economie vormen dan de eurocrisis. Van zorginstelling naar zorgonderneming Om ook in de toekomst betaalbare en kwalitatief hoogwaardige zorg te blijven realiseren, wordt van zorginstellingen verwacht dat zij als zorgondernemer zowel de zorgkwaliteit als de efficiency verhogen. De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) faciliteert graag de dialoog met betrokken partijen om dit te bereiken en banken zullen de vinger aan de pols van de zorgonderneming moeten houden. Uitgelicht Op 18 maart werd de US Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA) tot wet verheven. Deze wet is erop gericht belastingfraude door Amerikaanse belastingplichtigen met behulp van buitenlandse banken en bankrekeningen tegen te gaan. De wet richt zich op het identificeren van Amerikaanse burgers, renseigneren van gegevens en het heffen van bronbelasting. In het vorige nummer van Bank Wereld is hier een bericht over opgenomen. De Amerikaanse belastingdienst, IRS, heeft medio februari gedetailleerde voorstellen van bijna 400 pagina s gepublieerd hoe FATCA geïmplementeerd moet worden. Tot 30 april 2012 hebben financiële instellingen de tijd om op deze voorstellen te reageren. Een aantal Europese landen waaronder Frankrijk, Duitsland, Italië, Spanje en het Verenigd Koninkrijk en de USA hebben een gezamenlijk bericht uitgegeven over de mogelijkheid om de informatiestromen op basis van reciprociteit via de nationale overheden, uitgaande van bestaande bilaterale belastingverdragen, te laten lopen. Op 8 maart 2012 heeft ook Nederland aangegeven bereid te zijn zich bij deze landen aan te sluiten. De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) is in nauw contact met het ministerie van Financiën en heeft positief gereageerd op het besluit de informatiestroom via de nationale overheden te laten lopen. Hoe het proces er precies uit komt te zien is nog niet bekend. Het ministerie heeft daarover nog overleg met de IRS. De verwachting is dat hierover medio juni meer duidelijkheid kan worden gegeven. Voor leden is er meer informatie te vinden in het dossier FATCA op het Ledennet van de NVB. Yvonne Willemsen Juridische, Fiscale & Veiligheidszaken Vergrijzing Door het ontgroenende effect van de vergrijzing wordt arbeidskracht schaars. Hier ligt een uitdaging voor zorginstellingen om aan voldoende gekwalificeerd zorgpersoneel te komen. Het is moeilijk te voorzien dat de vraag naar zorg onbeantwoord kan blijven en het is dus belangrijk om het met elkaar over de kansen en uitdagingen te hebben. Een van die kansen zit in de uitdaging om de zorg productiever te maken. Bij een hogere productiviteit snijdt het mes namelijk aan twee kanten: de zorg is beter beschikbaar én blijft betaalbaar. Het nieuwe ondernemerschap sluit hier goed bij aan. Dit richt zich op het vergroten van de zelfredzaamheid van zorginstellingen en heeft tot resultaat dat schaarse bedrijfsmiddelen zo effectief mogelijk worden omgezet in zorg, aldus adviseur Edmond Stassen van de NVB. De balans Als we naar de balans van een willekeurige zorgonderneming kijken, valt direct op dat bij de productie van zorg nog veel handwerk aan te pas komt. Zo bedraagt het aandeel van de loonkosten ruim driekwart van de totale toegevoegde waarde van de zorgsector. Terwijl in andere sectoren decennialang, door arbeidsbesparende technologische vooruitgang, productie steeds efficiënter wordt, blijft de zorgsector hierin achter. Dat leidt tot een hogere zorgprijs doordat lonen in de zorgsector de andere lonen moeten bijhouden door concurrentie in personeel. Het feit dat arbeidskracht als gevolg van ontgroening van de bevolking schaarser wordt, maakt verbetering van de arbeidsproductiviteit bovendien nijpender. Stassen licht toe dat diezelfde balans laat zien dat de nieuwe zorgonderneming vanuit de historie zeer begrijpelijk overigens beperkt gekapitaliseerd is. Het toelaten van risicodragend kapitaal is noodzakelijk om de nieuwe zorgondernemingen veerkrachtig met elkaar in concurrentie te laten treden. Het aantreden van investeerders biedt hiervoor een uitstekende oplossing en de mogelijk- heid om expertise naar binnen te halen. Investeerders van buiten de sector kunnen rijke ervaringen meebrengen. En ook het idee om artsen te laten investeren in ziekenhuizen is een slimme manier van binding waardoor de productiviteit kan stijgen. Veranderende rol banken In dit complexe veranderingsproces van zorginstellingen ligt ook een uitdagende rol voor de banken. Momenteel is nog maar een beperkt aantal banken actief in deze markt die de stijgende vraag naar bancaire financieringen op termijn niet aankan. Carel van Eykelenburg, bestuursvoorzitter van Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), pleit voor een brede dialoog met betrokken partijen. Het zorglandschap is divers van kwaliteit waarbij het voorzienbaar is dat de meeste zorginstellingen uitstekend zullen presteren en tegelijkertijd sommige zorginstellingen het niet zullen redden. Deze nieuwe werkelijkheid vereist van banken dat zij vanuit hun maatschappelijke verantwoordelijkheid als financier zorginstellingen als normale ondernemingen behandelen. Let wel, een stevige betrokkenheid vanuit de overheid is noodzakelijk. Edmond Stassen Ondernemingsklimaat

6 Bank Wereld 10 Bank Wereld 11 Interview Jan Sijbrand: Ik ben nu toezichthouder, geen bankier De Nederlandsche Bank verandert het toezicht op de banken. De nadruk verschuift van instellingsgericht toezicht naar themagericht toezicht. Jan Sijbrand, Directeur Toezicht Banken, is verantwoordelijk voor de verandering. De uiteindelijke vraag is: wat kan er fout gaan? En áls er iets fout gaat moet het opgelost worden. U bent een serieuze gesprekspartner voor de banken, zei oud DNBen oud-abnamro-bestuurder De Swaan bij zijn benoeming. Het helpt dat ik bijna twintig jaar bij banken heb gewerkt. Ik kan me goed verplaatsen in hun positie. Ik spreek hun taal en ik weet wat ze belangrijk of moeilijk vinden. Daar moet je ook mee oppassen. Ik ben nu toezichthouder en geen bankier. En als toezichthouder moet je een zekere afstand bewaren. Je hebt een controlerende functie. Dat moet in balans zijn. Dat is bij een gewone risk manager ook zo, die moet ook meedenken en grenzen trekken. Je moet begrijpen hoe het werkt, maar je moet niet meegaand zijn. Dat ben ik overigens nooit geweest, meegaand en voorspelbaar. Toen ik in een kredietcommissie zat werd er wel gezegd: Je weet nooit uit welke hoek Jan komt bij een voorstel. Dat heeft met mijn achtergrond te maken. Je ziet dat ook terug in mijn houding tegenover risicomanagement: je moet het niet overspecialiseren. De uiteindelijke vraag is: wat kan er fout gaan? Soms is dat een kredietrisicoprobleem. Soms is dat een marktrisicoprobleem. Vaak zit het ergens tussenin, maar het kan toch wel fout gaan. En áls het fout zit, dan moet het opgelost worden. Het is soms zoeken naar de balans tussen meedenken en grenzen trekken. Ja. Die afweging zie je bijvoorbeeld bij de hypotheekportefeuilles van banken. Die zitten in Nederland gewoonlijk in securitisaties. De hypotheken worden ondergebracht in een vehikel dat obligaties uitgeeft. Wiskundige Sijbrand werkte twintig jaar bij verschillende banken. Na een periode in de derivatenhandel kwam hij in het risicomanagement terecht. Sinds juli heeft Sijbrand de ultieme risicomanagementbaan in Nederland. Maar volgens de toekomstige Baselse regels hebben die geen liquiditeitswaarde sinds de securitisaties in ongenade zijn gevallen na de kredietcrisis. Je kunt er dan voor kiezen om de strenge internationale liquiditeitsregels meteen onverkort af te dwingen in Nederland. Maar je kunt met deze typisch Nederlandse situatie voorlopig ook iets meer pragmatisch omgaan, vanuit het idee dat het goed zou zijn voor de Nederlandse banken als de liquiditeitswaarde wel werd geaccepteerd. Het is namelijk best goed papier je kunt het bijvoorbeeld belenen bij de ECB. We hebben in dit geval ervoor gekozen om de banken te steunen. We zijn in Basel en in Brussel aan het lobbyen en we hebben in Nederland voorlopig de interne regels voor de mortgage backed securities versoepeld. Dat is een afweging. Maar wij zijn prudentieel toezichthouder, we moeten de banken veilig houden. En een van de manieren om ze veilig te houden, is dat ze winstgevend en competitief zijn. Dus we moeten ze ook ruimte geven, tot aan zekere grenzen. En de Nederlandse situatie is natuurlijk net weer anders dan de Franse of de Duitse... Deze discussie speelt inderdaad ook zeker op Europees niveau. In sommige gevallen houd je het level playing field het beste intact als iedereen hetzelfde doet. In andere gevallen is het praktisch om lokaal wat ruimte te laten. Wat je dan tegenkomt, is dat alle banken klagen dat hún toezichthouder strenger is dan de ander. Wij gaan wel eens op bezoek bij de buren, bij hun toezichthouders. Dan hoor je dat er banken zijn die in België klagen dat de Belgen strenger zijn dan de Nederlanders en de Duitsers, die in Duitsland klagen dat ze daar strenger zijn en bij ons komen klagen dat wij strenger zijn. Maar ik denk evengoed wel dat wij in Nederland aan de strengere kant zitten; dat zijn we althans altijd geweest. Dat moet ook wel, want onze banken zijn groot en het land is klein. Je moet er niet aan denken dat een grotere bank in de problemen komt.

7 Bank Wereld 12 Bank Wereld 13 Er is de laatste jaren het nodige gebeurd. Er is over de hele wereld van alles gebeurd. En we leren van wat er is gebeurd bij onszelf en bij anderen. Dat is ook een van de achtergronden waar het gaat om de veranderingen in de toezichtaanpak. De toezichtaanpak moet je sowieso eens in de vier, vijf jaar veranderen om state of the art te blijven, maar in een paar jaar crisis gaat het leertraject weer net wat sneller. En dus richt De Nederlandsche Bank het toezicht nu anders in. Ja, in de eerste fase, bij het uitvissen wat er aan de hand is en wat er fout kan gaan. Daarbij gaan we, althans voor de middelgrote en kleine instellingen, over van een voornamelijk instellingsgericht toezicht naar een themagericht toezicht. In het verleden waren onze mensen puur op een instelling gericht. Voor de grote banken was dat een heel team, voor de middelgrote was dat één persoon en voor de hele kleintjes had een persoon meerdere instellingen. Die persoon deed dan alles met die instelling: die ging naar de directie, controleerde de boeken, keek naar de kredietportefeuille, keek naar eventuele witwasproblemen. Nu kiezen we per jaar voor een handvol thema s die we dan met een groep specialisten bij de middelgrote instellingen gaan bekijken. Dat betekent dat een instelling meerdere mensen op bezoek krijgt en dat die themaonderzoekers de instellingen kunnen vergelijken en waar nodig best practices kunnen vaststellen. Zo ga je ook tegen dat iemand die toezicht moet houden te vertrouwd raakt met een instelling. Nieuwe ogen dwingen. Bij de grote instellingen houd je wel een team, maar ook daar gaan die toezichtthema s een grotere rol spelen. En als er iets fout gaat bij een bank? Dan is er de volgende fase van het toezicht: we vragen om, en zorgen voor actie. Er moet dan echt iets worden gedaan om die geconstateerde tekortkomingen op te lossen. En als een instelling weerbarstig is of zich niet houdt aan de deadline die we hanteren, dan hebben we een Interventie en Handhaving-afdeling klaarstaan. Dat is een groep van pakweg vijftien mensen. Die worden erbij betrokken als er vorderende middelen worden ingezet: aanwijzingen, boetes, een last onder dwangsom, of helemaal aan het einde als we een stille curator willen aanstellen. Banken blijven op zoek naar winst- en risicomaximalisatie. We hebben de zaak wel een stuk veiliger gemaakt met de nieuwe Baselse regels. De kapitaalbuffer van banken wordt in de kern algauw 10%; dat was 2. Dat scheelt. Maar het is waar dat banken winst willen maximaliseren. En dat hebben ze vóór de crisis tot op veel te grote hoogte gedaan, met 15, of zelfs 25% return on equity. Dat soort returns kun je alleen krijgen als je grote risico s neemt. En die drive kan weer komen. Gelukkig zie je wel bij heel veel banken een back to basics, dat ze zich realiseren dat ze ook een nutsbedrijf zijn en niet alleen maar winstmaximalisatie moeten nastreven. Hoe is de samenwerking met de AFM? We gaan heel goed met elkaar om. Bij hen zijn veel nieuwe mensen in de top, net als bij ons. En we hebben van de Tweede Kamer het verzoek gekregen om versneld de commissarissen van de grootste vier banken en verzekeraars te toetsen. Interview Dat doen we helemaal samen; op werkniveau en besluitvormingsniveau zitten we in een gemengd team, inclusief een gemengde stuurgroep erboven. Zodat we de commissarissen niet ieder apart toetsen en dan kijken of we het eens zijn, en vervolgens ruzie krijgen. Wellink waarschuwde voor twee kapiteins op één schip. U zou te veel naast de bankpresident komen te staan. Klaas Knot is bankpresident, voorzitter van het collegiaal bestuur, dat is helder. Wel heeft de wetgever bepaald dat Klaas als president primair verantwoordelijk is voor monetaire zaken en dat de verantwoordelijkheid voor het toezicht primair onder een ander valt, nu dus onder mij. Die puzzel is met werkafspraken goed te hanteren. En dat heeft inderdaad gevolgen. Je zult dat bijvoorbeeld zien als er een keer iets gebeurt met een Nederlandse instelling. Dan moet De Nederlandsche Bank daar verantwoording over afleggen. En dat zal Klaas dan niet doen, want dat past niet bij zijn monetaire onafhankelijkheid. Dus dan moet ik dat doen. Vandaar dat ik ook soms naar buiten zal treden namens De Nederlandsche Bank, om het publiek alvast te laten wennen aan een ander dan Klaas die iets zegt namens De Nederlandsche Bank. Daan van Seventer Ongeduld en gelatenheid wisselden elkaar af op het Hypotheken Event, half februari in Amsterdam. De hypotheekverstrekkers en intermediairs wachten op een volwaardig integraal woningmarktplan uit Den Haag in de hoop dat de markt daarna aantrekt. Er is eigenlijk een jaar verloren. We zitten nog steeds met dezelfde problemen als vorig jaar. We wachten op een integraal woningmarktplan en dat komt maar niet, zei iemand tijdens het slotdebat. Die getergde toon overheerste op het jaarlijkse event voor de hypotheeksector; afgezien van ballonnen was er weinig feestelijks in Krasnapolsky. In de sessies, debatten en discussies kwam het telkens terug: de hypotheekwereld wacht. Zij wacht op politiek leiderschap dat de vastzittende knoop rond de woningmarkt doorhakt. Bange banken In een debat tussen vertegenwoordigers van belangengroepen belandden de aanwezige politici VVD-Kamerlid Betty de Boer en CDAcollega Elly Blanksma in het defensief. De hypotheekwereld vormde een brede oppositie van huizenbezitters, hypotheekverstrekkers en vastgoedprofessionals die politiek Den Haag vroeg om daadkracht te tonen en om het voortouw te nemen om te komen tot een integraal woningmarktplan. De coalitie gaf geen krimp en sloeg terug. Blanksma verweet de banken dat ze bang zijn geworden om maatwerk te leveren. Ze durven volgens haar geen verantwoorde risico s meer te nemen op basis van persoonlijke situaties; ze zijn veel te streng. VVD er De Boer herhaalde meerdere keren nadrukkelijk dat er niet getornd zal worden aan de hypotheekrenteaftrek. Grand design Voor Anneloes van Ulden, adviseur Hypotheken en Woningmarkt van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), was een kleine Hypotheken Event: De woningmarkt moet worden aangepakt peiling onder consumenten in de zaal reden om haar van tevoren ingediende stelling te nuanceren. In plaats van de stelling dat niemand gelooft dat er niets gaat gebeuren met de hypotheekrenteaftrek, dat die onaangetast blijft, werd het weinigen geloven dat.... Vervolgens hield Van Ulden een uitvoerig pleidooi voor een integraal plan: Consumenten hebben behoefte aan zekerheid en voorspelbaarheid. Consumenten zijn onzeker over de economie, over de woningmarkt en over wat er nou gaat gebeuren met de hypotheekrenteaftrek, en of de huizenprijzen nog verder gaan dalen. Door die onzekerheid ligt die woningmarkt stil. Om die woningmarkt weer op gang te brengen zijn hervormingen nodig, een integraal plan waarbij alle onderdelen van de woningmarkt moeten worden bekeken en meegenomen. Daarbij mag er geen taboe zijn op beperking van de hypotheekrenteaftrek, zei Van Ulden met name richting De Boer. Zo n taboe zou immers een belemmering vormen om tot een integraal plan te komen, de wens van de banken. Ik denk dat we met alle partijen moeten komen tot een soort grand design waarbij we de consument een stip op de horizon bieden. Proefballonnetjes De reactie van Rob Mulder van Vereniging Eigen Huis was tekenend voor de breed gedragen consensus over de noodzaak van een integraal plan. Ik dacht bij het horen van Van Ulden: het lijkt wel alsof ze mijn tekst aan het voorlezen is, zei Mulder. Hij vroeg zich wel af of de verstandige woorden van Van Ulden over een integraal plan niet worden overstemd door proefballonnetjes met incidentele maatregelen, die in de pers worden opgelaten door verschillende voormannen van de banken. Ook Tweede Kamerlid De Boer hekelde de proefballonnen met maatregelen om de huizenmarkt te veranderen. De door veel consumenten ervaren onzekerheid en onduidelijkheid wordt mede door de sector zelf gevoed. Wij scheppen duidelijkheid: er is een integraal woningplan, er is een Woonvisie besproken in de Kamer. Dat plan is er. We pakken ook het scheef wonen aan, hogere inkomens krijgen iets hogere huurverhoging. Er is duidelijkheid: de hypotheekrenteaftrek blijft intact. Kansen Elco Brinkman, voorzitter van brancheorganisatie Bouwend Nederland, liet de aanwezigen uit de hypotheeksector tijdens zijn afsluitende presentatie zien dat je ondanks de malaise in de woningbouw toch hoop op herstel kunt houden en kunt kijken waar kansen liggen. We moeten met verstand doen wat nodig is: de kansrijke starters aan een woning helpen, hield Brinkman de aanwezigen voor. Dan komt de hele woningmarkt weer in beweging. Brinkman zag nog meer kansen : via toegankelijke verbouwhypotheken zouden heel wat verouderde woningen in de binnensteden een enorme opknapbeurt kunnen krijgen. Die woningen zijn gewild. De bewoners willen er blijven wonen, maar de woningen moeten verbeterd worden en dat moet gefinancierd worden. Anneloes van Ulden Consumentenzaken Daan van Seventer Uitgelicht

8 Bank Wereld 14 Bank Wereld 15 Cybersecurity: een gemeenschappelijk belang Sinds een aantal jaren registreert de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) de fraudecijfers in het betalingsverkeer. Het betreft hier fraudes waarbij daadwerkelijk schade is geleden op een zakelijke of particuliere rekening bij een van de Nederlandse banken. Op 26 maart 2012 publiceerde de NVB tijdens een persconferentie de fraudecijfers over. Uit deze cijfers werd duidelijk dat criminelen steeds vaker opereren in de digitale wereld. Waar vroeger de papieren overschrijvingsformulieren werden gehengeld in de brievenbus van de klant, wordt er nu steeds vaker ingebroken in de computer. Banken handhaven naar goed Hollands gebruik de verhoogde dijkbewaking. Banken, politie en justitie werken eendrachtig samen om criminele bendes op te rollen en zijn daar succesvol in. Banken informeren hun klanten Bankgegevens en inlogcodes. Hou ze geheim. NVB A5 FLYER_V1.indd :19 Lancering van het Nationaal Cyber Security Centrum De aanpak van cybercrime staat hoog op de politieke agenda staat. Op 12 januari gaf minister Opstelten het startschot voor de opening van het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC). In zijn openingsspeech gaf hij het volgende aan: Goede samenwerking is in ons aller belang. Samen zijn we in staat ervoor te zorgen dat Nederland nu en in de toekomst beschikt over een sterke, veilige en weerbare ICT-infrastructuur. Zodanig dat hackers, cybercriminelen en andere kwaadwillenden geen kans krijgen om cruciale informatie te bemachtigen, onze vitale diensten en systemen aan te vallen, of zelfs plat te leggen. Voortgang Electronic Crimes Task Force In april is de Electronic Crimes Task Force (ECTF) van start gegaan. Dit is een publiek-privaat samenwerkingsverband tussen banken, politie en het OM om de beschikbare expertise te bundelen en cybercrime-zaken effectief aan te pakken. Reportage over hoe criminelen werken en maken hen er zo van bewust wat zij hiertegen kunnen doen. Met elkaar houden we het betalingsverkeer veilig, aldus Boele Staal. De totale schade in het betalingsverkeer als gevolg van fraude was in in totaal 92 miljoen. De twee belangrijkste trends zijn de stijging als gevolg van fraude bij het internetbankieren en skimming (het kopiëren van de magneetstrip van de betaalpas en de pincode afkijken). De schade als gevolg van skimming is bijna verdubbeld ten opzichte van ( 39 miljoen) en de schade met internetbankieren is bijna 3,5 keer zoveel als het jaar daarvoor ( 35 miljoen). Fraude met betaalpassen: skimming In Nederland zijn zo n 22 miljoen betaalkaarten in omloop. In zijn daarvan ruim geskimd. Skimming is een vorm van betaalpasfraude waarbij criminelen de magneetstrip van de betaalpas kopiëren en de pincode bemachtigen. Vervolgens maken zij een kopie van de pas en gebruiken die veelal in het buitenland door geld op te nemen bij een geldautomaat of goederen te kopen. In zijn er bijna incidenten geregistreerd waarbij met een geskimde pas daadwerkelijk geld werd bemachtigd. Met de komst van de EMV-chip in 2012 hebben criminelen in alles op alles gezet om nog zoveel mogelijk passen te skimmen en deze te verzilveren. Hierdoor is de schade fors opgelopen naar bijna 39 miljoen. De verwachting is dat in de loop van 2012 de voorraad geskimde passen zal opdrogen en de schade aanmerkelijk terugloopt. Met de arrestaties (156 in en recentelijk Kennisprogramma Veiligheid Digitaal Betalingsverkeer Recentelijk is het Kennisprogramma Veiligheid Digitaal Betalingsverkeer gestart. Het kennisprogramma werkt aan kennis omtrent de dreiging (georganiseerde criminaliteit) en anderzijds aan de weerbaarheid van de samenleving tegenover die dreiging (weerbaarheid burgers en bedrijven, technische maatregelen, kwaliteit van detectie, opsporing en vervolging). Het maatschappelijke doel van het programma is bij te dragen aan de veiligheid van en het vertrouwen in het Nederlandse digitale betalingsverkeer. De opdrachtgevers van dit programma zijn de bancaire sector, de Politieacademie en het Programma Aanpak Cybercrime. De uitvoering van het programma gebeurt door de Open Universiteit, de NHL Hogeschool en het lectoraat Criminaliteitsbeheersing & Recherchekunde een belangrijke dadergroep in Roemenie) is hiervoor een goede basis gelegd. Het in gelanceerde Landelijk Skimming Point, een publiek-privaat samenwerkingsverband tussen banken, politie en OM, gaat in 2012 een belangrijke positieve bijdrage leveren. Voor de klant geldt het advies om altijd de pincode bij het intoetsen goed af te schermen. Dit is niet alleen ter voorkoming van skimming, maar ook om te voorkomen dat de pincode wordt afgekeken en vervolgens de pas wordt gestolen (shouldering). Fraude met internetbankieren Momenteel doen circa 11 miljoen klanten hun bankzaken via het internet. Ook criminelen hebben hun werkterrein inmiddels aangepast aan de digitale omgeving. De NVB heeft naast financieel-economische fraude ook het aantal fysieke incidenten in in kaart. Er is onderscheid gemaakt tussen bankovervallen en aanvallen op geldautomaten. Fysieke incidenten in Het aantal bankovervallen is tot een historisch record gedaald. In zijn slechts zeven bankkantoren overvallen. Ter vergelijking: in 1992 werden nog 570 bankovervallen gepleegd. De beveiligingsstrategie, waarbij het bankpersoneel niet langer de toegang heeft tot grote sommen geld, heeft wat dat betreft de GIRAAL CARD DEBIT laatste jaren duidelijk zijn vruchten afgeworpen. In is het totaal aantal aanvallen op geldautomaten licht gestegen ten opzichte van. In zijn 146 geldautomaten fysiek aangevallen. Verontrustend is dat het aandeel plofkraken naar verhouding aanzienlijk is gestegen; er vonden 119 plofkraken plaats. Naast plofkraken hebben ook een aantal ramkraken, overvallen tijdens het servicen en pogingen tot inbraak plaatsgevonden. Bij de meeste aanvallen werd geen bruikbaar geld bemachtigd, maar de schade aan automaten en (belendende) gebouwen is enorm. Gelukkig zijn hierbij in Nederland nog geen fysieke slachtoffers gevallen. CARD CREDIT CASH TOTAAL SCHADE IN EURO TOTAAL SCHADE IN EURO TOTAAL SCHADE IN EURO TOTAAL : giraal debit card credit card cash TOTAAL : giraal debit card credit card cash Jaarlijks worden er via internetbankieren 3 miljard transacties gedaan. In zijn cybercriminelen erin geslaagd om in gevallen daadwerkelijk geld te bemachtigen. De totale schade hiervan bedroeg in ruim 35 miljoen. Er zijn over het algemeen twee manieren waarop deze cybercriminelen te werk gaan. Klanten worden benaderd door personen die om persoonlijke gegevens en inlogcodes vragen (phishing). De landelijke voorlichtingscampagne van de banken waarschuwt klanten over deze vorm van cybercrime. Een andere manier is dat cybercriminelen op de computer van de klant ongemerkt schadelijke software installeren (malware). Dit gebeurt vaak doordat de klant op een link klikt en zo het virus binnenhaalt op de computer. Ondanks dat het installeren van een antiviruspakket geen garantie geeft, blijft het wel een goede maatregel om dergelijke virussen te detecteren. In beide gevallen van fraude geldt dat de banken de schade vergoeden wanneer een klant slachtoffer is, tenzij iemand onzorgvuldig is geweest. Meer informatie met tips voor het beveiligen van een pc of laptop zijn te vinden op De website trekt dagelijks gemiddeld bezoekers. De phishing-campagne loopt opnieuw en bevat een nieuwe heading: Bankgegevens en inlogcodes. Hou ze geheim. Yvonne Willemsen Juridische, Fiscale & Veiligheidszaken Internetbankieren Incasso Skimming Overig Valse Kaart Kaart afwezig

Amsterdam, 3 juli 2015. Betreft: Reactie VV&A aan MinFin inzake MiFiD II. Geachte heer, mevrouw,

Amsterdam, 3 juli 2015. Betreft: Reactie VV&A aan MinFin inzake MiFiD II. Geachte heer, mevrouw, Amsterdam, 3 juli 2015 Betreft: Reactie VV&A aan MinFin inzake MiFiD II Geachte heer, mevrouw, Namens de Vereniging van Vermogensbeheerders & Adviseurs (hierna: VV&A ) willen wij graag van de gelegenheid

Nadere informatie

De MiFID en haar implementatie in de Nederlandse wetgeving

De MiFID en haar implementatie in de Nederlandse wetgeving Dit artikel uit is gepubliceerd door Boom Juridische uitgevers en is bestemd schap eming De MiFID en haar implementatie in de Nederlandse wetgeving Inleiding De richtlijn markten voor financiële instrumenten

Nadere informatie

DSI CONGRES: SAMEN WERKEN AAN VERTROUWEN

DSI CONGRES: SAMEN WERKEN AAN VERTROUWEN Het moet echt beter: betere financiële dienstverlening voor de beste prijs. Rob Groenemeijer, NBV Integriteit en professionaliteit in de financiële dienstverlening DSI CONGRES: SMEN WERKEN N VERTROUWEN

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500EA 'S-GRAVENHAGE

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500EA 'S-GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500EA 'S-GRAVENHAGE Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Position Paper rondetafelgesprek Online Betalingsverkeer - 30 mei 2013

Position Paper rondetafelgesprek Online Betalingsverkeer - 30 mei 2013 - Position Paper rondetafelgesprek Online Betalingsverkeer - 30 mei 2013 Kernboodschap van de Nederlandse Vereniging van Banken - Het betalingsverkeer is onderdeel van de vitale infrastructuur van ons

Nadere informatie

MiFID II: a piece of cake? 19 maart 2015

MiFID II: a piece of cake? 19 maart 2015 MiFID Roundtable 2015 MiFID II: a piece of cake? Randy Pattiselanno, Reinier Schipper, Bastiaan Bloemink 19 maart 2015 Agenda 1. Introductie aanwezigen 2. Structuur MiFID I en II 3. Tijdlijnen en implementatie

Nadere informatie

Vermogensbeheerder particulier - Informatievoorziening

Vermogensbeheerder particulier - Informatievoorziening Vermogensbeheerder particulier - Informatievoorziening Beschrijving Een vermogensbeheerder probeert zijn cliënten zo goed mogelijk van informatie te voorzien. Hierna volgen vijf situaties bij BigCity Vermogensbeheer

Nadere informatie

Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG

Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG Post Bits of Freedom Bank 55 47 06 512 M +31 613380036 Postbus 10746 KvK 34 12 12 86 E ton.siedsma@bof.nl 1001 ES Amsterdam W https://www.bof.nl Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus

Nadere informatie

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken Van belang Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken De som der delen De uitdagingen van de sector Door de NVB Van belang De nieuwe realiteit In Nederland zijn ruim tachtig Nederlandse en buitenlandse

Nadere informatie

Uitdagingen voor de FSMA

Uitdagingen voor de FSMA Jean-Paul Servais Voorzitter Financieel Forum Antwerpen 16/01/2012 Context Lessen van de crisis: belang van een stabiele financiële sector Evoluties in de internationale en nationale normen van prudentiële

Nadere informatie

Bankfaillissementen in historisch en internationaal perspectief

Bankfaillissementen in historisch en internationaal perspectief Bankfaillissementen in historisch en internationaal perspectief Sinds het begin van de kredietcrisis zijn in Nederland drie bancaire instellingen omgevallen. Faillissementen in het bankwezen komen echter

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag

Nadere informatie

ARTIKELEN SPAARRENTE FORS LAGER, INFLATIE STIJGT VERDER

ARTIKELEN SPAARRENTE FORS LAGER, INFLATIE STIJGT VERDER ARTIKELEN SPAARRENTE FORS LAGER, INFLATIE STIJGT VERDER ARTIKEL 1 Ook in juli 2013 worden de spaarrente's verder verlaagd Bron: financieel Dagblad d.d. 7 augustus 2013 De rentestijging op de kapitaalmarkt

Nadere informatie

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh E F F E C T U E E L augustus 2011-18 Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh Hilaire van den Bergh werkt bij BCS Vermogensbeheer B.V. te Rotterdam. De inhoud van deze publicatie schrijft hij

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 8.1 Overzicht Het Duitse bankenstelsel is anders georganiseerd dan in de meeste andere landen. Naast een centrale bank, de Bundesbank, de reguliere zaken en retailbanken

Nadere informatie

Bankieren met de menselijke maat. Jaarverslag 2015

Bankieren met de menselijke maat. Jaarverslag 2015 Bankieren met de menselijke maat Jaarverslag 2015 SNS Bank N.V. Jaarverslag 2015 > Verslag van de Directie 39 4.2 ONTWIKKELINGEN WET- EN REGELGEVING De wet- en regelgeving voor zowel prudentiële regels

Nadere informatie

Verdieping: Kan een land failliet gaan?

Verdieping: Kan een land failliet gaan? Verdieping: Kan een land failliet gaan? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen lezen fragmenten uit artikelen over wat het betekent als Griekenland failliet gaat en maken daar verwerkingsvragen over.

Nadere informatie

Ja, hier ben ik mee bekend. Voor mijn reactie op dit bericht verwijs ik naar de antwoorden op de onderstaande vragen.

Ja, hier ben ik mee bekend. Voor mijn reactie op dit bericht verwijs ik naar de antwoorden op de onderstaande vragen. 2015Z03278 Vragen van de leden Aukje de Vries en Van der Linde (beiden VVD) aan de ministers van Financiën en voor Wonen en Rijksdienst over het bericht "ABN AMRO CFO: Nieuwe kapitaalbodems kunnen buffer

Nadere informatie

EUROPESE RICHTLIJN BETREFFENDE MARKTEN VOOR FINANCIËLE INSTRUMENTEN (MIFID)

EUROPESE RICHTLIJN BETREFFENDE MARKTEN VOOR FINANCIËLE INSTRUMENTEN (MIFID) EUROPESE RICHTLIJN BETREFFENDE MARKTEN VOOR FINANCIËLE INSTRUMENTEN (MIFID) EEN BETERE BESCHERMING VAN DE BELEGGER INHOUD MEER TRANSPARANTIE VOOR BELEGGINGSDIENSTEN 3 DE VOORNAAMSTE THEMA S 4 VOORDELEN

Nadere informatie

Internetbankieren nu en in de toekomst

Internetbankieren nu en in de toekomst Betalen via internetbankieren is populair geworden. Volgens het Centraal Bureau van de Statistiek bedroeg het aantal internetgebruikers dat online zijn bankzaken regelt 7,3 miljoen personen in 2006. De

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds Uw pensioenbulletin juli 2011 Beleggingsbeleid doorgelicht Algemeen Mijnwerkersfonds Externe deskundigen hebben in opdracht van het bestuur een zogenaamde ALM-studie (Asset Liability Management) uitgevoerd.

Nadere informatie

MiFID voor kredietinstellingen Een introductie

MiFID voor kredietinstellingen Een introductie MiFID voor kredietinstellingen Een introductie NVB MiFID conferentie 24 november 2006 Els Deerenberg Agenda Doel MiFID Regels voor kredietinstellingen - organisatie - cliëntenclassificatie - gedragsregels

Nadere informatie

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Informatiebeveiliging the next level!

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Informatiebeveiliging the next level! Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Informatiebeveiliging the next level! 1! 1. Introductie Agenda! 2. Stand van zaken in de Cyber Security wereld 3. Verschillende soorten

Nadere informatie

Vermogensbeheerder institutioneel Ken uw cliënt

Vermogensbeheerder institutioneel Ken uw cliënt Vermogensbeheerder institutioneel Ken uw cliënt Beschrijving Met de invoering van de MiFID veranderen ook de eisen die aan financiële instellingen worden gesteld. Instellingen moeten aan deze eisen voldoen

Nadere informatie

Beleggingsadviseur Informatievoorziening

Beleggingsadviseur Informatievoorziening Beleggingsadviseur Informatievoorziening Beschrijving De Global Office Bank probeert zijn cliënten zo goed mogelijk van informatie te voorzien. De bank hanteert daarbij de regels zoals opgenomen in de

Nadere informatie

De AFM en de toekomst van vermogensbeheer Judith Boom,Toezichtgroepen Financiële Ondernemingen

De AFM en de toekomst van vermogensbeheer Judith Boom,Toezichtgroepen Financiële Ondernemingen De AFM en de toekomst van vermogensbeheer Judith Boom,Toezichtgroepen Financiële Ondernemingen 5 juni 2013 - SS&C Technologies Event: Trends in Vermogensbeheer Agenda 1. Context: Thema Vermogensopbouw

Nadere informatie

Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG

Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG Post Bits of Freedom Bank 55 47 06 512 M +31 (0)6 13 38 00 36 Postbus 10746 KvK 34 12 12 86 E ton.siedsma@bof.nl 1001 ES Amsterdam W https://www.bof.nl Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie

Nadere informatie

Veelgestelde vragen over FiNBOX ALGEMEEN

Veelgestelde vragen over FiNBOX ALGEMEEN Veelgestelde vragen over FiNBOX Algemeen Aanmelden voor FiNBOX Nota s ontvangen via de bank Digitale nota s betalen via FiNBOX Digitale nota s printen & archiveren ALGEMEEN FiNBOX. Uw financiële inbox

Nadere informatie

Datum 25 februari 2015 Betreft Beantwoording Kamervragen van het lid Merkies (SP) over renteopslagen rentederivaten

Datum 25 februari 2015 Betreft Beantwoording Kamervragen van het lid Merkies (SP) over renteopslagen rentederivaten > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

Gemeenschappelijke voorschriften voor een belasting op financiële transacties - Veelgestelde vragen (zie ook IP/11/1085)

Gemeenschappelijke voorschriften voor een belasting op financiële transacties - Veelgestelde vragen (zie ook IP/11/1085) MEMO/11/640 Brussel, 28 september 2011 Gemeenschappelijke voorschriften voor een belasting op financiële transacties - Veelgestelde vragen (zie ook IP/11/1085) 1. Algemene achtergrondinformatie Waarom

Nadere informatie

Experiment economie HAVO / VWO gooi maar in mijn bed

Experiment economie HAVO / VWO gooi maar in mijn bed Experiment economie HAVO / VWO gooi maar in mijn bed Nr. 15 Achtergrond: Economische verschijnselen hangen met elkaar samen. Daarbij zijn meerdere verbanden mogelijk. Bijvoorbeeld: 1. Chronologische volgorde.

Nadere informatie

Toekomst voor verzekeraars

Toekomst voor verzekeraars Position paper Toekomst voor verzekeraars Position paper ten behoeve van het rondetafelgesprek op 11 juni 2015 van de vaste commissie voor Financiën van de Tweede Kamer naar aanleiding van het rapport

Nadere informatie

Opinieonderzoek toekomst financiële sector

Opinieonderzoek toekomst financiële sector Opinieonderzoek toekomst financiële sector Presentatie afsluitende bijeenkomst 24 november Lessen en vragen voor de toekomst Martijn Lampert 1 Vertrouwen Betekenis (Van Dale): 1. Met zekerheid hopen 2.

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf Uw pensioenbulletin juli 2011 Beleggingsbeleid doorgelicht Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf Externe deskundigen hebben in opdracht van het bestuur een zogenaamde ALM-studie (Asset Liability Management)

Nadere informatie

Obligatiemarkt arkt Amsterdam ruimschoots s verdubbeld sinds eeuwwisseling

Obligatiemarkt arkt Amsterdam ruimschoots s verdubbeld sinds eeuwwisseling 7 Obligatiemarkt arkt Amsterdam ruimschoots s verdubbeld sinds eeuwwisseling ing Jos van Heiningen Publicatiedatum CBS-website: 27 maart 28 Voorburg/Heerlen, 28 Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken

Nadere informatie

Beleid passende provisies. augustus 2013. Beleidsregels Beleid passende provisies

Beleid passende provisies. augustus 2013. Beleidsregels Beleid passende provisies Beleid passende provisies augustus 2013 Versie 2.0 Status: definitief intern 1 van 6 02-08-2013 Versiebeheer Wijzigingsgeschiedenis Datum Auteur Versie Omschrijving 02-08-2013 T.A. van der Kevie 2.0 Definitief

Nadere informatie

2) Wanneer gaan de verschillende maatregelen in? Per 1 januari 2013

2) Wanneer gaan de verschillende maatregelen in? Per 1 januari 2013 Oktober 2012 Nieuws hypotheekrenteaftrek Zoals het er nu voorstaat zal er vanaf 2013 alleen aftrek worden genoten voor hypotheekrente bij minimaal een annuïtaire aflossing. Op dit moment mag je nog de

Nadere informatie

Evenwichtig beleggen? Ontdek de juiste balans tussen rendement en risico, zonder dat u ervan wakker hoeft te liggen.

Evenwichtig beleggen? Ontdek de juiste balans tussen rendement en risico, zonder dat u ervan wakker hoeft te liggen. Evenwichtig beleggen? Ontdek de juiste balans tussen rendement en risico, zonder dat u ervan wakker hoeft te liggen. Bent u als belegger op zoek naar rendement én bescherming, zonder de zorgen van het

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management

Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management Inleiding In dit document informeren wij u over de wijze waarop wij effectenorders voor u uitvoeren en de procedures die hierbij worden gehanteerd. Wij maken

Nadere informatie

Aandachtspunten voor vermogensbeheerders met een eigen aanbieder van beleggingsfondsen. Leidraad om marktpartijen richting en duidelijkheid te geven

Aandachtspunten voor vermogensbeheerders met een eigen aanbieder van beleggingsfondsen. Leidraad om marktpartijen richting en duidelijkheid te geven Aandachtspunten voor vermogensbeheerders met een eigen aanbieder van beleggingsfondsen Leidraad om marktpartijen richting en duidelijkheid te geven December 2015 Autoriteit Financiële Markten De AFM maakt

Nadere informatie

Titel voorstel Voorstel voor een richtlijn van het Europese Parlement en de Raad, inzake de depositogarantiestelsels

Titel voorstel Voorstel voor een richtlijn van het Europese Parlement en de Raad, inzake de depositogarantiestelsels Fiche richtlijn Depositogarantiestelsel 1. Algemene gegevens Titel voorstel Voorstel voor een richtlijn van het Europese Parlement en de Raad, inzake de depositogarantiestelsels [herschikking] Datum Commissiedocument

Nadere informatie

Implementatie Regeling beheerst beloningsbeleid Wft 2011 bij BNG

Implementatie Regeling beheerst beloningsbeleid Wft 2011 bij BNG Implementatie Regeling beheerst beloningsbeleid Wft 2011 bij BNG Koninginnegracht 2 2514 AA Den Haag T 070 3750 750 www.bng.nl Vastgesteld door de Raad van Bestuur op en goedgekeurd door de Raad van Commissarissen

Nadere informatie

MiFID Een betere bescherming van uw vermogen

MiFID Een betere bescherming van uw vermogen MiFID Een betere bescherming van uw vermogen Inhoud MiFID, een betere bescherming van beleggers op Europees niveau............... 4 De verplichtingen van BIL tegenover haar cliënten-beleggers... 6 Classificatie

Nadere informatie

Antwoorden op de kamervragen van de vaste commissie voor Financiën van 20 december 2005 en 11 januari 2006.

Antwoorden op de kamervragen van de vaste commissie voor Financiën van 20 december 2005 en 11 januari 2006. Bijlage I en op de kamervragen van de vaste commissie voor Financiën van 20 december 2005 en 11 januari 2006. Vragen d.d. 20 december 2005: Vraag 1 Hoe heeft dit kunnen gebeuren in Nederland? Zie hoofdstuk

Nadere informatie

Internetconsultatie Wet implementatie richtlijn markten voor financiële instrumenten. 6 juli 2015

Internetconsultatie Wet implementatie richtlijn markten voor financiële instrumenten. 6 juli 2015 Ministerie van Financiën Korte Voorhout 7 Postbus 20201 2500 EE Den Haag Internetconsultatie Wet implementatie richtlijn markten voor financiële instrumenten 6 juli 2015 Reactie van: VERENIGING VAN EFFECTENBEZITTERS

Nadere informatie

Qredits bestaat vijf jaar. Dat is een felicitatie waard: in de eerste. plaats natuurlijk aan Qredits en haar medewerkers die deze

Qredits bestaat vijf jaar. Dat is een felicitatie waard: in de eerste. plaats natuurlijk aan Qredits en haar medewerkers die deze (GESPROKEN WOORD GELDT) Majesteit, dames en heren! Qredits bestaat vijf jaar. Dat is een felicitatie waard: in de eerste plaats natuurlijk aan Qredits en haar medewerkers die deze organisatie in korte

Nadere informatie

Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer

Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer Page 1 of 5 U bevindt zich hier: Home Ministeries Financiën Documenten en publicaties Toespraken Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer Toespraak 27-01-2011 Toespraak

Nadere informatie

Datum 21 december 2015 Betreft Beantwoording Kamervragen van de leden Ronnes en Oskam (beiden CDA) over binaire opties

Datum 21 december 2015 Betreft Beantwoording Kamervragen van de leden Ronnes en Oskam (beiden CDA) over binaire opties > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Revolverend fonds voor energiebesparing in de bestaande bouw

Revolverend fonds voor energiebesparing in de bestaande bouw Bijlage bij brief 12/11.035/EB/Abr Revolverend fonds voor energiebesparing in de bestaande bouw INLEIDING In 2011 en 2012 heeft Holland Financial Centre een onderzoek uitgevoerd naar de versnelling van

Nadere informatie

Orderuitvoeringsbeleid

Orderuitvoeringsbeleid Orderuitvoeringsbeleid Algemeen Op grond van de Wet op het financieel toezicht ( Wft ) is BNG Vermogensbeheer B.V. (BNG Vermogensbeheer) verplicht om een beleid op te stellen waarin tot uitdrukking komt

Nadere informatie

Het managen van balansen, risico s, risicoprofielen waar u allen druk mee bezig bent, herken ik dus goed.

Het managen van balansen, risico s, risicoprofielen waar u allen druk mee bezig bent, herken ik dus goed. Speech Bert Boertje, divisiedirecteur Toezicht pensioenfondsen bij DNB, tijdens het beleggersberaad van Pensioen Pro op 8 oktober 2015, getiteld Beleggen tussen twee vuren. In zijn speech ging Boertje

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten Generaal Postbus 20017 2500 EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten Generaal Postbus 20017 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten Generaal Postbus 20017 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.minfin.nl

Nadere informatie

OEFENEXAMEN INTEGRITEITSMODULE DSI EFFECTENSPECIALIST

OEFENEXAMEN INTEGRITEITSMODULE DSI EFFECTENSPECIALIST OEFENEXAMEN INTEGRITEITSMODULE DSI EFFECTENSPECIALIST NIBE-SVV 1. Een beleggingsonderneming overtreedt meerdere regels uit de Wet op het financieel toezicht (Wft). Hieronder volgen twee beweringen over

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

2015D08919 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG

2015D08919 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG 2015D08919 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG De vaste commissie voor Financiën heeft op 11 maart 2015 een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Financiën over zijn brief

Nadere informatie

Visie Van Lanschot 2012. BeterBusiness. Haarlem, 19 april 2012

Visie Van Lanschot 2012. BeterBusiness. Haarlem, 19 april 2012 Visie Van Lanschot 2012 BeterBusiness Haarlem, 19 april 2012 Welkom Frank Olde Agterhuis Directeur Van Lanschot Bankiers Haarlem Programma 16.40 tot 17.30 uur Visie Van Lanschot 2012 Slechte economie,

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 DEEL 3.4 DE EURO Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 3.4. DE EURO DOEL - De leerlingen/cursisten ontdekken de voordelen van het gebruik van de eenheidsmunt: wisselen van geld is niet meer nodig, je spaart

Nadere informatie

Deel 1: oplossingen vragen en opdrachten

Deel 1: oplossingen vragen en opdrachten Deel 1: oplossingen vragen en opdrachten Hier vindt u de oplossingen van de vragen en opdrachten uit het boek (grijze kaders zonder icoon). Hoofdstuk 2 p. 21 Voor het nemen van die risico s worden de banken

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag Uw kenmerk 2015Z14592

Nadere informatie

Leuven, 7 oktober 2009. Marcia DE WACHTER

Leuven, 7 oktober 2009. Marcia DE WACHTER De bescherming van de consument van financiële diensten Leuven, 7 oktober 2009 Marcia DE WACHTER Een enquête van Ivox midden februari 2009 88,6 % heeft geen vertrouwen meer in de aandelenbeurzen 41,5 %

Nadere informatie

Vermogen opbouwen voor later

Vermogen opbouwen voor later BeleggingsRekening U wilt geld opzij zetten voor later en een vermogen opbouwen. Omdat uw kinderen nog gaan studeren, u graag die verre reis wilt maken, een tweede huis wilt kopen, eerder wilt stoppen

Nadere informatie

Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet. Bart P.M. Joosen

Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet. Bart P.M. Joosen Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet Bart P.M. Joosen 30 januari 2014 Aanbodzijde van de financieringsmarkt 2 Aanbodzijde van de financieringsmarkt Banken Institutionele beleggers Beurs (public

Nadere informatie

http://www.economiepagina.com - Alle nuttige economielinks bij elkaar!

http://www.economiepagina.com - Alle nuttige economielinks bij elkaar! Opgave 1 Gulden (ƒ) wordt euro ( ) Geld is een (1) aanvaard ruilmiddel. De maatschappelijke geldhoeveelheid in Nederland bestaat uit munten, bankbiljetten en (2). De komende jaren worden de functies van

Nadere informatie

Europese integratie effectenmarkt nog niet afgerond

Europese integratie effectenmarkt nog niet afgerond Europa streeft al jaren naar de realisatie van een interne financiële markt die wereldwijd concurrerend is. Clearing en settlement zijn een belangrijk onderdeel van die interne markt en worden wel de ruggengraat

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Kwartaalbericht 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015 Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Dekkingsgraad: 111,5% Beleidsdekkingsgraad: 112,6% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2014: 27,6%

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Financiën dr. Edwin van Rooyen Update: 6-9-2012 Tussen de politieke partijen in Nederland bestaat aanzienlijke verdeeldheid

Nadere informatie

Vragen over het depositogarantiestelsel. Depositogarantiestelsel

Vragen over het depositogarantiestelsel. Depositogarantiestelsel Vragen over het depositogarantiestelsel Depositogarantiestelsel Inhoud Inleiding 4 1 Het depositogarantiestelsel 5 2 Valt mijn bank onder het depositogarantiestelsel? 6 3 Kan ik aanspraak maken op een

Nadere informatie

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Lijfrentespaarrekening. Sparen voor een aanvulling op mijn pensioen.

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Lijfrentespaarrekening. Sparen voor een aanvulling op mijn pensioen. Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz Lijfrentespaarrekening Sparen voor een aanvulling op mijn pensioen. Extra sparen voor een aanvulling op uw pensioen? Kies voor zekerheid met de Allianz Lijfrentespaarrekening

Nadere informatie

Uw optimale mix van verzekeren en beleggen

Uw optimale mix van verzekeren en beleggen Uw optimale mix van verzekeren en beleggen 2 Het voordeel van beleggen Wilt u graag geld achter de hand hebben om bijvoorbeeld een reis te maken of als aanvulling op het pensioen? Dan kunt u natuurlijk

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 DE Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 DE Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 DE Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie. Financial Forum Gent, 29 mei 1

Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie. Financial Forum Gent, 29 mei 1 Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie Financial Forum Gent, 29 mei 1 Agenda 19.00u. Welkomstwoord 19.15u. Presentatie door Michel Vermaerke, Gedelegeerd Bestuurder Febelfin

Nadere informatie

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Hypotheekrekening. Beleggen om uw hypotheek terug te betalen.

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Hypotheekrekening. Beleggen om uw hypotheek terug te betalen. Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz Hypotheekrekening Beleggen om uw hypotheek terug te betalen. Beleggen om uw hypotheek terug te betalen Kies voor goede fondsprestaties van Allianz met de

Nadere informatie

MiFID II. Hans Wolters, AFM. Norton Rose Fulbright seminar MiFID II Amsterdam, 17 April 2014

MiFID II. Hans Wolters, AFM. Norton Rose Fulbright seminar MiFID II Amsterdam, 17 April 2014 MiFID II Hans Wolters, AFM Norton Rose Fulbright seminar MiFID II Amsterdam, 17 April 2014 Overzicht 1. Aanleiding MIFID II 2. Proces besluitvorming 3. Wat zijn de belangrijkste veranderingen? 4. Level

Nadere informatie

IG&H Hypotheekupdate jaaroverzicht 2011

IG&H Hypotheekupdate jaaroverzicht 2011 IG&H Consulting & Interim Make strategy work! Maart 2012 IG&H Hypotheekupdate jaaroverzicht 2011 Geachte relatie, Hierbij ontvangt u de IG&H Hypotheekmarktupdate over het jaar 2011. Wij wensen u veel leesplezier

Nadere informatie

Kwaliteit Beleggingsdienstverlening. Value of Risk 5 juni 2014. Kwaliteit van Beleggingsdienstverlening. Sjako Weering

Kwaliteit Beleggingsdienstverlening. Value of Risk 5 juni 2014. Kwaliteit van Beleggingsdienstverlening. Sjako Weering Kwaliteit Beleggingsdienstverlening Value of Risk 5 juni 2014 Sjako Weering Kwaliteit van Beleggingsdienstverlening Agenda 1. Wettelijke verplichtingen 2. Bevindingen AFM 3. Kifid 4. Dienstverleningscyclus

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 7 februari 2013 Betreft Alternatieve financieringsvormen

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 7 februari 2013 Betreft Alternatieve financieringsvormen > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bedrijfsleven Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594

Nadere informatie

I B S P O L I C Y. Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management B.V. (IBS)

I B S P O L I C Y. Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management B.V. (IBS) Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management B.V. (IBS) In dit document informeren wij u over de wijze waarop wij effectenorders voor u uitvoeren en de procedures die hierbij worden gehanteerd. Wij maken

Nadere informatie

Van product-advies naar advies als product!

Van product-advies naar advies als product! Amsterdam, 15 februari 2012! Van product-advies naar advies als product! Hypotheken Event 2012! IG&H Consulting & Interim, Utrecht 2012! Op zoek naar een rendabele adviespropositie voor 2013! Adviesmarkt

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Lijfrenterekening. Beleggen voor de aanvulling op uw pensioen.

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Lijfrenterekening. Beleggen voor de aanvulling op uw pensioen. Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz Lijfrenterekening Beleggen voor de aanvulling op uw pensioen. Beleggen voor een aanvulling op uw pensioen? Kies dan voor goede prestaties met de Allianz

Nadere informatie

Nederland op eerste plek in Euro Stoxx 50 Resources Governance Index 2011 Top 50 bedrijven Eurozone verbeteren hun Corporate Governance

Nederland op eerste plek in Euro Stoxx 50 Resources Governance Index 2011 Top 50 bedrijven Eurozone verbeteren hun Corporate Governance 12 januari 2012 -persbericht- Nederland op eerste plek in Euro Stoxx 50 Resources Governance Index 2011 Top 50 bedrijven Eurozone verbeteren hun Corporate Governance De top 50 bedrijven uit de Eurozone

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Nederlanders best bekend met duurzaam beleggen Maar beleggen niet duurzamer dan anderen

Nederlanders best bekend met duurzaam beleggen Maar beleggen niet duurzamer dan anderen Nederlanders best bekend met duurzaam beleggen Maar beleggen niet duurzamer dan anderen Amsterdam, 29 maart 2006 Nederlanders zijn het best bekend met duurzame beleggingsfondsen. Dat blijkt uit onderzoek

Nadere informatie

MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN. Aanbevelingen toekomst Code Banken

MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN. Aanbevelingen toekomst Code Banken MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN Aanbevelingen toekomst Code Banken 22 maart 2013 Inleiding De Monitoring Commissie Code Banken heeft sinds haar instelling vier rapportages uitgebracht. Zij heeft daarin

Nadere informatie

UPDATE. Nieuwsbrief december 2013. Sneller op de hoogte zijn van het nieuws? Volg ons op Social Media!

UPDATE. Nieuwsbrief december 2013. Sneller op de hoogte zijn van het nieuws? Volg ons op Social Media! UPDATE Nieuwsbrief december 2013 Sneller op de hoogte zijn van het nieuws? Volg ons op Social Media! Mandema & Partners helpt u graag bij het interpreteren van de actualiteiten die voor u en voor uw bedrijf

Nadere informatie

Triodos Bank Private Banking Meer over duurzaam beleggen met Triodos Advies op Maat

Triodos Bank Private Banking Meer over duurzaam beleggen met Triodos Advies op Maat Triodos Bank Private Banking Meer over duurzaam beleggen met Triodos Advies op Maat Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail

Nadere informatie

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1 Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven 24 september 2013 1 1 1 Inhoud Alternatieve vormen van financiering Een Europese Private Placement? Financiering van NPEX Contact: Victor Meijer (victor.meijer@nibc.com)

Nadere informatie

Zakelijk beleggen. Uitgebreide beleggingsmogelijkheden voor ondernemers

Zakelijk beleggen. Uitgebreide beleggingsmogelijkheden voor ondernemers Informatie ABN AMRO 0900-00 24 (lokaal tarief) Zakelijk beleggen www.abnamro.nl Uitgebreide beleggingsmogelijkheden voor ondernemers Volledig zelf beleggen Beleggen met advies van ABN AMRO Uw vermogen

Nadere informatie

Datum Ons kenmerk Pagina 1 van 7 Telefoon 020-797 2504 E-mail Steven.Hu@afm.nl. Betreft

Datum Ons kenmerk Pagina 1 van 7 Telefoon 020-797 2504 E-mail Steven.Hu@afm.nl. Betreft AAN: zelfstandige vermogensbeheerder JaHuS.MSteven HuStevenOnderzoek servicemodellen Datum Ons kenmerk Pagina 1 van 7 Telefoon 020-797 2504 E-mail Steven.Hu@afm.nl Onderzoek servicemodellen Betreft Geachte

Nadere informatie

Ministerie van Financiën

Ministerie van Financiën Ministerie van Financiën > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 Korte Voorhout 7 2500 EA s-gravenhage 2511 CW Den Haag Postbus

Nadere informatie

Effectenhandelaar Informatievoorziening

Effectenhandelaar Informatievoorziening Effectenhandelaar Informatievoorziening Beschrijving Zowel de Wft als de MiFID stellen eisen aan de informatievoorziening van beleggingsondernemingen aan cliënten en markten. In de volgende vijf situaties

Nadere informatie

AANPAK SKIMMEN BOEKT TERREIN- WINST

AANPAK SKIMMEN BOEKT TERREIN- WINST SECONDANT #5 OKTOBER 2012 7 Nederland telde bijna 8000 geldautomaten in 2011 / foto: Inge van Mill. Schade en aanpak van skimmen sinds 2004 AANPAK SKIMMEN BOEKT TERREIN- WINST Crimi-trends Pintransacties

Nadere informatie

Vermogen opbouwen voor aflossen hypotheek

Vermogen opbouwen voor aflossen hypotheek EigenWoningRekening U heeft een inkomen en een eigen woning. En u wilt in de toekomst de hypotheek helemaal of voor een groot gedeelte aflossen, zodat u in uw eigen woning kunt blijven wonen. Vermogen

Nadere informatie

Interview Alex Wynaendts, Aegon. Tekst: Martin Voorn. Kop

Interview Alex Wynaendts, Aegon. Tekst: Martin Voorn. Kop Interview Alex Wynaendts, Aegon Tekst: Martin Voorn Kop (suggestie 1:) Globalisering kan financiële markten hard raken (suggestie 2:) Verzekeren is lokale kennis wereldwijd inzetten (suggestie 3:) Globalisering

Nadere informatie