WieBetaalt_Def :48 Pagina 1. wie betaalt de staat?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "WieBetaalt_Def 15-05-2007 10:48 Pagina 1. wie betaalt de staat?"

Transcriptie

1 WieBetaalt_Def :48 Pagina 1 wie betaalt de staat?

2 WieBetaalt_Def :48 Pagina 2

3 WieBetaalt_Def :48 Pagina 3 Flip de Kam Wie betaalt de staat? Pleidooi voor een progressieve belastingpolitiek mets & schilt, amsterdam wiardi beckman stichting, amsterdam

4 WieBetaalt_Def :48 Pagina 4

5 WieBetaalt_Def :48 Pagina 5 inhoud Voorwoord 7 Afkortingen 13 1 Belastingen in Nederland 15 2 Verdeling van de belastingdruk 31 3 Links en rechts over belastingen 59 4 Draagkrachtheffing in de steigers 79 5 Vlaktaks: cadeau voor de rijken Volksverzekeringen fiscaliseren Vermogen zwaarder belasten Meer eigen geld voor de gemeenten Het verdriet van Europa Progressieve belastingpolitiek 263 Tekstkaders 309 Tabellen 309 Figuren 311 Noten 313 Literatuur 323 Zakenregister 329

6 WieBetaalt_Def :48 Pagina 6

7 WieBetaalt_Def :48 Pagina 7 voorwoord Belastingen zijn de kurk waarop de verzorgingsstaat drijft. Zonder gedwongen afdrachten van burgers en bedrijven aan de schatkist kan de overheid geen uitgaven doen. Op dit moment roomt de overheid via een groot aantal belastingen bijna 40 cent af van elke in Nederland verdiende euro. Sommigen beweren dat dit belastingpeil van 40 procent te hoog is en de economie schade berokkent. Zij willen de belastingen daarom verlagen. Om te voorkomen dat lagere belastingontvangsten leiden tot toenemende tekorten op de overheidsbegroting, is het dan onvermijdelijk tegelijkertijd in lopende uitgaven van de overheid te snijden. Anderen stellen daarentegen dat de overheid juist méér geld moet uittrekken voor belangrijke zaken, zoals bestrijding van armoede hier en elders in de wereld, verbetering van het onderwijs en de gezondheidszorg en grotere veiligheid op straat. De hiervoor benodigde middelen zijn slechts voor een deel te vinden wanneer de overheid efficiënter gaat werken en door op bestaande, minder belangrijke uitgaven te bezuinigen. Meer en betere door de overheid tot stand gebrachte voorzieningen vereisen al snel ook een hoger belastingpeil. Alle politieke partijen de Partij van de Arbeid (pvda) niet uitgezonderd stoppen sinds jaar en dag veruit de meeste van hun intellectuele energie in het bedenken van nieuw beleid, dat nogal eens hogere uitgaven vergt. De vraag via welke belastingen de overheid haar uitgaven het best kan financieren, krijgt minder aandacht. Dit boek is bedoeld om die lacune voor een deel op te vullen. Het wil een impuls geven aan het denken over de doelstellingen en de vormgeving van ons fiscale stelsel. Voor de hand liggende vragen zijn dan: welk belastingpeil is nastrevenswaardig, via welke mix van belastingen kan de overheid de benodigde middelen het best vergaren, en via welke verdeelsleutel willen we de belastingdruk over de burgers omslaan? Mijn uitgangspunt is dat huishoudens in Nederland op dit moment onvoldoende naar draagkracht bijdragen aan de financiering van de overheidsuitgaven. Betalen naar draagkracht vereist dat het Nederlandse belasting- 7

8 WieBetaalt_Def :48 Pagina 8 stelsel in een aantal opzichten progressiever wordt gemaakt, zodat groepen met een hoog inkomen en vermogensbezitters in de toekomst een groter deel van de collectieve lasten voor hun rekening nemen. In het slothoofdstuk zet ik de blauwdruk voor zo n progressiever stelsel op papier. De schrijver is opgeleid als fiscaal jurist, is sinds 1970 lid van de pvda en was voor die partij korte tijd ( ) lid van de Tweede Kamer. Verder is hij lid van het curatorium van de Wiardi Beckman Stichting (wbs), het wetenschappelijk bureau van de pvda. Het zal daarom geen verwondering wekken dat dit tot op zekere hoogte een partijdig boek is. Toch verwacht ik dat de hierna volgende beschouwingen niet alleen voor partijgenoten, maar ook voor een bredere, politiek geïnteresseerde lezerskring interessant zijn. Alle hoofdstukken beginnen met een overzicht van bestaande regelingen en grijpen terug op onomstreden cijfers over de opbrengst van diverse heffingen. Waar nuttig, wordt toegelicht hoe verschillend economen soms denken over de invloed van fiscale regels op het functioneren van de economie. Elk hoofdstuk sluit af met een normatieve beoordeling. Bij het uiteenzetten van de eigen visie kruipt mijn linkse bloed soms waar het niet gaan kan. Die afsluitende beschouwingen zullen dus niet naar ieders smaak zijn, maar zij kunnen een bijdrage leveren aan het niveau van het politieke debat over het te voeren belastingbeleid. Lezers die zich verwant voelen met het gedachtegoed van de sociaal-democratie, weten wellicht dat het aantal publicaties over linkse zo men wil: progressieve belastingpolitiek zeer beperkt is. Dit boek kan niet in de schaduw staan van Hofstra s diepgravende maar tijdgebonden Socialistische belastingpolitiek uit Bijna een halve eeuw geleden publiceerde de wbs het rapport Belasting van vermogenswinsten (1959). Veertig jaar geleden deed zij de brochure Belasten met mate (1967) het licht zien. Pas in 1998 volgde de studie Draagkracht onder druk, met kritische kanttekeningen bij de voorstellen van het tweede kabinet-kok, die uiteindelijk zijn uitgemond in de belastingherziening van In vergelijking met onderwerpen als armoedebestrijding in de wereld, buitenlands beleid en onderwijspolitiek wordt de fiscaliteit al decennialang stiefmoederlijk met aandacht bedeeld. Dat is in mijn ogen onbegrijpelijk. Om 8

9 WieBetaalt_Def :48 Pagina 9 traditionele linkse idealen te kunnen verwezenlijken moeten de overheidsuitgaven vaak omhoog. Dan is het toch niet oninteressant hoe de benodigde publieke middelen het best uit de economie kunnen worden afgetapt? Bovendien streeft de sociaal-democratie vanouds naar een gelijkmatiger verdeling van inkomens en vermogens. Het belastingstelsel biedt daarvoor in beginsel krachtige instrumenten in de vorm van een progressieve inkomstenbelasting en stevige vermogensheffingen. Toch ontbreekt een actuele, samenhangende sociaal-democratische visie op het (te voeren) belastingbeleid. Algemener gesteld: belastingen vormen een zwart gat in het wereldbeeld van aanhangers van de linkse beweging. Om ten minste drie redenen valt dit te betreuren. Ten eerste dreigt bij ontstentenis van een samenhangende visie het gevaar dat de pvda zich steeds meer beperkt tot het reageren op initiatieven van anderen. In mindere mate geldt dit ook voor de Socialistische Partij en Groen- Links. Bij het innemen van ad hoc standpunten over fiscale kwesties bestaat een gerede kans op inconsistenties. Vandaar de behoefte aan een stevige eigen analyse van het te voeren belastingbeleid. Ten tweede vraagt de komende vergrijzing van de bevolking om doordacht beleid, ook op fiscaal gebied. Ons basispensioen is geregeld in de Algemene Ouderdomswet, de aow. De ouderenzorg verpleeghuizen, verzorgingshuizen, thuiszorg wordt hoofdzakelijk gefinancierd via de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten, de awbz. Zowel de aow als de awbz wordt voor het grootste deel gefinancierd via de heffing van afzonderlijke premies. In 2007 bedraagt de opbrengst van deze premies ruim 31 miljard euro. Door de vergrijzing van de bevolking zullen de uitgaven voor beide regelingen in de komende decennia nog aanzienlijk toenemen. Kunnen aow en awbz in de toekomst niet beter worden gefiscaliseerd, dat wil zeggen worden gefinancierd uit de algemene middelen in plaats van grotendeels via premieheffing? Ten derde beperken de groeiende verwevenheid van de Nederlandse economie met die van andere landen (mondialisering) en de toenemende mobiliteit van heffingsgrondslagen en individuen (belastingvlucht) de armslag van nationale fiscale beleidsmakers sterker dan men zich soms vooral in linkse kring realiseert. Een beter besef van de smaller wordende marges bij het uitstippelen van belastingbeleid kan overspannen verwachtingen over de maakbaarheid van de samenleving met behulp van fiscale instrumenten temperen. 9

10 WieBetaalt_Def :48 Pagina 10 Omdat dit boek is bedoeld voor iedereen die belang stelt in mogelijke verbeteringen van ons belastingstelsel, blijven fiscaal-technische details veelal buiten beschouwing. De cijfervoorbeelden beogen fiscaal ongeschoolde lezers te helpen bij het doorgronden van wettelijke regelingen. Lezers die thuis zijn in het belastingrecht, kunnen ze gevoeglijk overslaan. Noten, te vinden achterin het boek, lichten aangeroerde kwesties waar nodig toe. Tekstkaders geven achtergrondinformatie. Gehaaste lezers kunnen die kaders desgewenst overslaan. Wettelijke regelingen en belastingtarieven zijn naar de situatie in het jaar Cijfers over de nationale economie en de belastingopbrengsten zijn ontleend aan de rijksbegroting voor 2007 en de Macro Economische Verkenning 2007 van het Centraal Planbureau. Waar nuttig wordt verwezen naar de programma s die de grote politieke partijen hebben opgesteld met het oog op de verkiezingen voor de Tweede Kamer, op 22 november Medewerkers van het Centraal Planbureau, het Sociaal en Cultureel Planbureau en het Ministerie van Financiën waren bereid voor dit boek op enkele punten technische ondersteuning te geven. De genoemde instanties zijn uiteraard op geen enkele wijze aan te spreken op de inhoud van de hiernavolgende beschouwingen. Welkom commentaar van Ed Berg, fiscaal woordvoerder van de pvda Tweede-Kamerfractie van en lid van de Raad van State ( ), heeft geleid tot een strakkere betoogtrant. Verder heb ik geprofiteerd van inhoudelijke en redactionele suggesties van Paul Kalma en Frans Becker, directeur en plaatsvervangend directeur van de wbs. Verschillende leden van het wbs-curatorium attendeerden mij op mogelijkheden om het betoog scherper te maken. Talrijke aanwijzingen van Frans Nypels, oud-hoofdredacteur van het Haarlems Dagblad en al meer dan dertig jaar mijn journalistieke leermeester, maakten de tekst toegankelijker. Johannes van der Veer, werkzaam bij het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden van de Rijksuniversiteit Groningen, stak een handje toe bij het maken van tabellen en figuren. Ik ben hem erkentelijk voor zijn technische assistentie. 10

11 WieBetaalt_Def :48 Pagina 11 Dat dit manuscript de drukpers heeft gehaald, is te danken aan interventies van Paul Kalma, tot 22 november 2006 directeur van de Wiardi Beckman Stichting. Zonder zijn zachte aandrang was de kopij nooit bij de uitgever ingeleverd en was dit hele project hoogstwaarschijnlijk in mijn goede voornemens blijven steken. Groningen, 1 maart 2007 Flip de Kam 11

12 WieBetaalt_Def :48 Pagina 12

13 WieBetaalt_Def :48 Pagina 13 afkortingen ab aanmerkelijk belang akw Algemene Kinderbijslagwet anw Algemene nabestaandenwet aow Algemene Ouderdomswet awbz Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten bbp bruto binnenlands product bfi bijzondere financiële instelling bikk Bijdrage in de Kosten van Kortingen bpm belasting van personenauto s en motorrijwielen btw belasting over de toegevoegde waarde bv besloten vennootschap cbs Centraal Bureau voor de Statistiek cda Christen Democratisch Appèl coelo Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden cpb Centraal Planbureau cv commanditaire vennootschap d66 Democraten 66 dga directeur-grootaandeelhouder dnb De Nederlandsche Bank eib Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid eu Europese Unie fnv Federatie Nederlandse Vakbeweging gl GroenLinks ipo Inkomens Panel Onderzoek lpf Lijst Pim Fortuyn mkb midden- en kleinbedrijf mrb motorrijtuigenbelasting nv naamloze vennootschap oeso Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling 13

14 WieBetaalt_Def :48 Pagina 14 ozb pvda scp sp svb szw vk vng vs vut vvd wao wbs wia wmo woz ww zvw onroerendezaakbelasting(en) Partij van de Arbeid Sociaal en Cultureel Planbureau Socialistische Partij Sociale Verzekeringsbank Sociale Zaken en Werkgelegenheid Verenigd Koninkrijk Vereniging van Nederlandse Gemeenten Verenigde Staten vervroegd uittreden Volkspartij voor Vrijheid en Democratie Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering Wiardi Beckman Stichting Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen Wet Maatschappelijke Ondersteuning Wet waardering onroerende zaken Werkloosheidswet Zorgverzekeringswet 14

15 WieBetaalt_Def :48 Pagina 15 Hoofdstuk 1 belastingen in nederland 1.1 Inleiding Een kamerlid dat werkt aan zijn naamsbekendheid en zodoende aan zijn politieke toekomst, kan er bijna niet omheen. Hij moet van tijd tot tijd opdraven om mee te doen aan een tv-spelletje waar zijn taalbeheersing of parate kennis van de vaderlandse geschiedenis worden getest. Regelmatig slaan volksvertegenwoordigers bij zulke gelegenheden de plank flink mis, met reputatieschade als gevolg. Al weer een poosje geleden moesten financiële specialisten in de Tweede Kamer de vraag beantwoorden welke belasting in Nederland het meeste geld opbrengt. Dat leek een inkopper: de inkomstenbelasting natuurlijk. Gemiste kans! Al een aantal jaren levert de omzetbelasting (btw) meer op dan de inkomstenbelasting. Wanneer kamerleden de cijfers al niet goed op een rij hebben, zal dat hoogstwaarschijnlijk in nog sterkere mate gelden voor de overgrote meerderheid van hun kiezers. Daarom laat tabel 1.1 eerst nog eens zien via welke belastingen de schatkist en de sociale fondsen in Nederland worden gevuld. De opbrengst van deze heffingen is onmisbaar om de uitgaven van de overheid te kunnen financieren. 1 Blijft de vraag hoe de overheid de benodigde euro s het best kan vergaren. Voor het antwoord moeten we terug naar de schoolbanken. Tijdens de economieles maken leerlingen in het voortgezet onderwijs onder andere kennis met de geldkringloop. Ondernemers, werknemers en kapitaalverschaffers zetten hun ondernemingszin, arbeidskracht en besparingen in bij de productie van goederen en diensten. In ruil daarvoor ontvangen zij een beloning in de vorm van winst, lonen en salarissen, plus rente en dividend voor spaarzame beleggers. Al deze economisch actieven geven het overgrote deel van het verdiende geld weer uit voor de consumptie van goederen en diensten. Werkers en beleggers consumeren evenwel niet hun gehele inkomen. Wat zij daaruit als besparingen bij banken en pensioenfondsen opzij leggen, komt in de vorm van leningen beschikbaar voor ondernemers en gezinnen om te investeren in machines, fabrieken, 15

16 WieBetaalt_Def :48 Pagina 16 kantoren en woonhuizen. Daarmee is de geldkringloop in zijn simpelste vorm gesloten: alle in eerste aanleg door economisch actieven bij de productie verdiende inkomens worden weer volledig gebruikt om geproduceerde consumptiegoederen en investeringsgoederen te kopen. Dit simpele model kan worden uitgebreid met een beschrijving van de geldstromen tussen gezinnen, bedrijven en de overheid. De overheid heft belasting wanneer inkomens worden verdiend en uitgegeven. Zij gebruikt een deel van haar ontvangsten voor uitkeringen aan economisch niet-actieven, zoals werklozen en 65-plussers. Die besteden hun uitkering in de winkel. Dus blijven de hiermee gemoeide belastingeuro s in de geldkringloop circuleren. Het is niet anders met de ambtenarensalarissen en betalingen die de overheid doet aan bedrijven in de marktsector, bijvoorbeeld voor de aanschaf van computers en het onderhoud van de rijkswegen. Al die belastingen premie-euro s blijven in circulatie. In het geval dat de overheid meer uitgeeft dan wat de fiscus heft, ontstaat een tekort op de begroting. De minister van Financiën dekt het begrotingstekort door een beroep te doen op een deel van de besparingen van de burgers. Ook via dit kanaal blijft het geld ronddraaien in de economie. De volgende stap is het buitenland aan het model van de nationale economie toe te voegen. Ons land verdient immers een fors deel van zijn nationale inkomen door goederen en diensten aan buitenlandse afnemers te slijten. Omgekeerd besteden we een deel van het nationale inkomen voor de invoer van goederen die wij zelf niet hebben (ruwe olie, bananen, vliegtuigen) of die elders goedkoper worden gemaakt (elektronica). Al met al biedt de geldkringloop tal van aangrijpingspunten voor de heffing van belastingen. Over verdiend inkomen en uitkeringen zijn inkomstenbelasting en premies voor de sociale verzekeringen verschuldigd. Bestedingen van gezinnen worden onder andere getroffen door omzetbelasting, accijnzen, milieuheffingen, motorrijtuigenbelasting en invoerrechten. 16

17 WieBetaalt_Def :48 Pagina 17 Tabel 1.1: Onze belastingen en hun opbrengst Belasting Heffingsgrondslag Opbrengst (miljard euro) Centrale overheid Omzetbelasting (btw) Consumptie 40,7 Inkomsten-/loonbelasting Persoonlijk inkomen a 34,4 Vennootschapsbelasting Winst vennootschappen 15,4 Accijnzen Consumptie (benzine, drank en tabak) 9,6 Belastingen van rechtsverkeer Onroerend goed, verzekeringen 5,4 Milieubelastingen Consumptie (energie, water) 4,5 Andere rijksbelastingen Diverse grondslagen 13,9 Decentrale overheden Gemeentebelastingen Onroerend goed (hoofdzakelijk) 3,4 Provinciale belasting Consumptie (autobezit) 1,1 Waterschapsbelastingen Onroerend goed en woonruimte 2,0 Sociale premies Volksverzekeringen Persoonlijk inkomen 33,7 Zorgverzekeringswet Persoonlijk inkomen 23,3 Werknemersverzekeringen Bruto loon 16,6 Totaal 204,6 a De inkomstenbelasting treft ook het persoonlijke vermogen, omdat een fictief rendement wordt belast. Bron: Tweede Kamer ( a), 195; Tweede Kamer ( b), 160; Tweede Kamer ( c), 94; cbs (Statline) Dit hoofdstuk geeft een kort signalement van de belangrijkste in Nederland geheven belastingen. Daarbij is de volgorde uit tabel 1.1 aangehouden. Eerst dringt zich een andere vraag op: waarom bestookt de overheid de bevolking met zoveel verschillende belastingen en volstaat zij niet met het opleggen van slechts één belasting? 1.2 Monoheffing: slecht idee De centrale overheid heft in totaal 25 rijksbelastingen. Daarnaast bestaan er gemeentelijke en provinciale belastingen. Ook het waterschap legt jaarlijks een aanslag op. Al die uiteenlopende heffingen maken het leven maar ingewikkeld. Het lijkt aantrekkelijk grote schoonmaak te houden en al het voor 17

18 WieBetaalt_Def :48 Pagina 18 de financiering van de overheidsuitgaven benodigde geld bijeen te brengen door slechts één belasting te heffen. Sterke argumenten pleiten evenwel tegen invoering van zo n monoheffing. Om te beginnen is het moeilijk voorstelbaar dat het bestaande belastingstelsel in één klap zou worden vervangen door één unieke heffing. Tal van belangengroepen zouden zich daar hoogstwaarschijnlijk met succes tegen verzetten, onder verwijzing naar de onaanvaardbare schokeffecten van de operatie. Maar aan een monoheffing kleven ook meer principiële bezwaren. Ten eerste kunnen economische verstoringen en sociale onevenwichtigheden optreden wanneer bij de belastingheffing alles op één kaart wordt gezet. Het verdient de voorkeur de pijn van de belastingheffing binnen grenzen die de doelmatigheid stelt over verschillende grondslagen te verdelen: inkomen, consumptie, milieubederf en particuliere vermogens. Bovendien heeft een monoheffing slechts één aangrijpingspunt. Een belastingplichtige die dit weet te omzeilen, betaalt helemaal geen belasting. Veronderstel dat Nederland alleen een inkomstenbelasting zou kennen. Zwartwerkers ontspringen dan de dans met de fiscus. Doordat ook wordt geheven over de bestedingen van gezinnen, betaalt de zwartwerker toch mee, elke keer dat hij boodschappen doet (btw) en de tank volgooit (btw plus benzineaccijns). Naarmate er meer afzonderlijke aangrijpingspunten voor de belastingheffing zijn, neemt de kans toe dat burgers in een of andere vorm bijdragen aan de financiering van de overheidsuitgaven. Verder betekent de keuze voor een monoheffing dat wordt afgezien van profijtheffingen. Deze kunnen nuttig zijn om gebruikers van bepaalde overheidsvoorzieningen een deel van de kosten te laten betalen. Wordt met een monoheffing volstaan, dan ontbreekt de mogelijkheid zulke door de profijtgedachte geïnspireerde belastingen te heffen. Ten slotte dient te worden bedacht dat het tarief van een monoheffing erg hoog zou moeten zijn om de bestaande belastingopbrengst bijeen te garen. In 2006 brengen belastingen en sociale premies in totaal bijna 205 miljard euro op. Het totale belastbare inkomen van de gezinnen bedraagt in dit jaar naar schatting 280 miljard euro. 2 Het tarief van een monoheffing op het gezinsinkomen zou dus gemiddeld boven de 70 procent komen te liggen. 3 Zo n torenhoog tarief maakt frauderen of het legaal ontgaan van belasting wel heel lucratief. Bovendien heeft een zo zware belastingdruk negatieve gevolgen 18

19 WieBetaalt_Def :48 Pagina 19 voor de belaste activiteiten. Veel mensen zijn niet bereid hoofdzakelijk voor de belastingen te werken. Mogelijk sparen zij minder wanneer de fiscus ontvangen rente en dividenden grotendeels afroomt. Het aanbod van arbeid en kapitaal zal bij buitensporige belastingtarieven dus teruglopen, met schadelijke gevolgen voor de economie. De conclusie moet zijn dat een monoheffing om allerlei redenen geen bestaansgrond heeft. Het huidige belastingstelsel is daarom het vertrekpunt. Zoals zal blijken, kunnen sommige bestaande belastingen worden afgeschaft. Invoering van enkele nieuwe belastingen verdient overweging. Maar per saldo zal het totale aantal belastingen niet veel verminderen. 1.3 Rijksbelastingen De naar opbrengst voornaamste rijksbelastingen krijgen in dit onderdeel kort aandacht. omzetbelasting De omzetbelasting (belasting over de toegevoegde waarde, btw) is een belasting op de meeste goederen en diensten die binnen Nederland worden gekocht. Om praktische redenen wordt de btw niet van de consumenten geheven, maar van de ondernemers die de goederen leveren of de diensten verrichten. De ondernemers brengen hun klanten btw in rekening en dragen de omzetbelasting vervolgens af aan de belastingontvanger. Ook bij de invoer van goederen wordt omzetbelasting geheven, van de importeur. Dat spreekt vanzelf. Anders zou Nederlandse waar, mét btw, veel duurder zijn dan van elders ingevoerde goederen, zonder btw. De omzetbelasting kent drie tarieven. Het algemene tarief bedraagt 19 procent. Daarnaast bestaat een verlaagd tarief van 6 procent, dat voornamelijk geldt voor goederen en diensten die voorzien in eerste levensbehoeften, zoals melk, brood, groenten en boeken. Het verlaagde tarief is echter lang niet op alle goederen die in eerste levensbehoeften voorzien van toepassing. Voor nieuwgebouwde huizen, aardgas en drinkwater geldt bijvoorbeeld het algemene tarief. De omzetbelasting kent ook een nultarief, voor goederen die naar andere landen worden uitgevoerd. Die landen heffen hun eigen btw, wanneer goederen uit Nederland daarginds worden ingevoerd. 19

20 WieBetaalt_Def :48 Pagina 20 inkomstenbelasting De inkomstenbelasting wordt via een aanslag geheven over het in een kalenderjaar genoten inkomen. Dit inkomen is uiteraard pas na afloop van het jaar bekend. Daarom kan de aanslag pas in het daaropvolgende jaar worden opgelegd. Zowel voor de overheid als voor de burgers is dat bezwaarlijk: voor de overheid, omdat zij geruime tijd op de verschuldigde belasting moet wachten, en voor de burgers, omdat zij vaak te weinig opzij zullen leggen om de latere aanslag te voldoen. Om deze bezwaren te omzeilen zijn werkgevers verplicht gedurende het gehele jaar loonbelasting in te houden op het loon van hun werknemers. Pensioenfondsen en instellingen die sociale uitkeringen verstrekken, worden met werkgevers gelijkgesteld. 4 De overige belastingplichtigen ontvangen aan het begin van het jaar al een voorlopige aanslag, naar een geschat inkomen. Belastingplichtigen kunnen de ingehouden loonbelasting verrekenen met de volgens de later opgelegde aanslag definitief verschuldigde inkomstenbelasting. Onder bepaalde voorwaarden is de loonbelasting ook de eindheffing en volgt geen aanslag in de inkomstenbelasting meer. Inkomen wordt sinds 2001 belast in een van drie boxen. Het tarief voor inkomen uit werk en eigen woning (box 1) kent vier schijven. Kenmerkend voor zo n schijventarief is dat voor inkomen in elke schijf een vast tariefpercentage geldt. Het tariefpercentage dat van toepassing is op de opeenvolgende schijven loopt sprongsgewijs op. Het toptarief verschuldigd over inkomen uit woning en werk voor zover meer dan euro bedraagt 52 procent. Voordelen uit een pakket aandelen vallen in box 2; zij zijn belast tegen een vast tarief van 25 procent. 5 Voor inkomsten uit sparen en beleggen (in box 3) geldt een vast tarief van 30 procent. Werkelijk ontvangen rente op de spaarrekening of door aandeelhouders ontvangen dividend is geheel belastingvrij. 6 De vermogensbezitter wordt echter geacht jaarlijks 4 procent rendement op zijn netto vermogen te maken. Over dit fictieve rendement van 4 procent is 30 procent belasting verschuldigd. In box 3 bedraagt de belasting dus 1,2 procent van het netto vermogen. vennootschapsbelasting Veel ondernemingen hebben de rechtsvorm van een naamloze of besloten vennootschap. Wanneer de zaken floreren, keert de vennootschap doorgaans 20

21 WieBetaalt_Def :48 Pagina 21 een deel van de behaalde winst uit aan de eigenaren (de aandeelhouders). Eerst dient de vennootschap evenwel af te rekenen met de fiscus. Vennootschappen zijn namelijk onderworpen aan de heffing van een afzonderlijke winstbelasting. Zonder deze vennootschapsbelasting zouden rechtspersonen gedurende zeer lange tijd hun winsten belastingvrij kunnen oppotten. Daarnaast kan Nederland via heffing van vennootschapsbelasting een deel van de winst afromen die buitenlandse investeerders binnen onze landsgrenzen maken, vaak mede dankzij door de Nederlandse overheid tot stand gebrachte voorzieningen (onderwijs, infrastructuur). Net als de inkomstenbelasting wordt de vennootschapsbelasting jaarlijks via een aanslag geheven. De afgelopen jaren is het tarief van de vennootschapsbelasting enkele malen verlaagd. Het lag in 2006 iets beneden de 30 procent. Met ingang van 2007 zakte het tarief tot 25,5 procent. Een belangrijke verklaring voor de opeenvolgende tariefverlagingen ligt bij de toenemende belastingconcurrentie die landen elkaar aandoen. De lidstaten van de Europese Unie beconcurreren elkaar steeds feller via tariefverlagingen en speciale faciliteiten, in de jacht op financieel kapitaal en buitenlandse investeerders. Nederland wil bij die race to the bottom niet achterblijven, uit vrees de gunst van het internationale grootkapitaal te verspelen. accijnzen Accijnzen worden geheven bij de aankoop van bepaalde goederen. Lidstaten van de Europese Unie mogen slechts drie soorten accijnzen heffen: op alcoholische dranken, op tabaksproducten en op vloeibare brandstoffen, zoals benzine en dieselolie. Net als de btw zijn ook accijnzen begrepen in de prijzen. De prijs van sigaretten en van benzine aan de pomp bestaat voor circa driekwart uit belasting (btw plus accijns). Net als in het geval van de btw dragen fabrikanten en importeurs van accijnsgoederen de aan klanten in rekening gebrachte accijns af aan de fiscus. belastingen van rechtsverkeer Wie een bestaande onroerende zaak (huis, kantoor, grond) koopt, is over de aankoopprijs 6 procent overdrachtsbelasting verschuldigd. Dankzij deze heffing heeft de minister van Financiën de afgelopen jaren geprofiteerd van de sterke stijging van de huizenprijzen. 21

22 WieBetaalt_Def :48 Pagina 22 Over de premie voor schadeverzekeringen is 7 procent assurantiebelasting verschuldigd. milieubelastingen Vooral de linkse partijen hebben zich de afgelopen vijftien jaar met enig succes sterk gemaakt voor vergroening van het belastingstelsel. De centrale overheid heft nu vijf milieubelastingen. De belangrijkste daarvan is de energiebelasting, die hoofdzakelijk wordt opgebracht door kleinverbruikers van aardgas en elektriciteit. De energie-intensieve industrie wordt bijna volledig ontzien, omdat buitenlandse concurrenten geen vergelijkbare belasting hoeven te betalen. Zonder deze tegemoetkoming zou onze industrie door het kostennadeel worden weggeconcurreerd. Ook gemeenten en waterschappen heffen voor enkele miljarden euro s aan milieuheffingen; zie hierna. andere rijksbelastingen De tot nu toe besproken belastingen zijn samen al goed voor bijna 90 procent van de totale opbrengst van de rijksbelastingen. De grootste van de kleinere door de centrale overheid geheven belastingen is de dividendbelasting; zij brengt 3,9 miljard euro op. 7 Andere rijksbelastingen zijn verschuldigd bij de aankoop van een nieuwe auto (de bpm, opbrengst 3,4 miljard euro), de motorrijtuigenbelasting voor mensen die een auto hebben (2,7 miljard euro) en het successierecht op erfenissen (1,7 miljard euro). 1.4 Belastingen van decentrale overheden Van elke euro die huishoudens en bedrijven in Nederland aan belastingen en sociale premies betalen, wordt welgeteld 1,7 cent geheven door de gemeenten. 8 Dat de gemeentebelastingen buitensporig hoog zouden zijn, valt dus moeilijk vol te houden. Toch is over door gemeenten opgelegde belastingen veel te doen. In termen van opbrengst zijn de onroerendezaakbelastingen (ozb) veruit de belangrijkste lokale heffing. Met ingang van 2006 is de ozb voor gebruikers van woningen afgeschaft. De toegestane stijging van de ozb voor woningeigenaren en voor gebruikers en eigenaren van niet-woningen is sindsdien gemaximeerd. Bijna nergens in Europa stellen de eigen belastingen van gemeenten zo weinig voor als in Nederland. 22

23 WieBetaalt_Def :48 Pagina 23 De provincies heffen een opslag op de motorrijtuigenbelasting van het Rijk. Mensen die geen auto hebben, betalen dus niet mee aan de uitgaven die provincies uit eigen middelen bekostigen, maar ze profiteren wel van de provinciale voorzieningen. De waterschappen zorgen ervoor dat we droge voeten houden en zuiveren het afvalwater. Zij dekken al hun kosten uit waterschapsbelastingen en de waterverontreinigingsheffing. Een van de waterschapsbelastingen is de ingezetenenomslag, een gelijk bedrag per woonruimte. 9 Ook het tarief van de verontreinigingsheffing bestaat uit een vast bedrag. Wel betalen meerpersoonshuishoudens drie keer zoveel als alleenstaanden. 10 Beide heffingen een gelijk bedrag in euro s per huishouden drukken veruit het zwaarste op mensen met lage inkomens, tenzij zij kwijtschelding hebben gekregen. 1.5 Premies voor de sociale verzekeringen Het stelsel van sociale zekerheid in Nederland omvat sociale voorzieningen en sociale verzekeringen. Het verschil tussen beide typen regelingen zit onder andere in de financiering. Sociale voorzieningen, zoals bijstandsuitkeringen en kinderbijslag, komen ten laste van de algemene middelen van de overheid. Uitkeringen krachtens de sociale verzekeringen worden hoofdzakelijk betaald uit jaarlijks opgebrachte premies. Met name de volksverzekeringen worden daarnaast voor een deel uit de algemene middelen gefinancierd, via zogeheten rijksbijdragen (zie onderdeel 6.1). volksverzekeringen De drie volksverzekeringen bieden sociale bescherming aan alle ingezetenen. De bekendste volksverzekering is geregeld in de Algemene Ouderdomswet (aow), die stamt uit Ongeveer 2,5 miljoen 65-plussers ontvangen krachtens deze regeling maandelijks hun aow-pensioen. Een tweede volksverzekering is geregeld in de Algemene nabestaandenwet. Onder bepaalde voorwaarden geeft de anw nabestaanden aanspraak op een basispensioen. De derde volksverzekering is te vinden in de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (awbz). De awbz dekt voor alle ingezetenen bepaalde zware geneeskundige risico s, zoals de kosten van verblijf in een verpleeghuis. Tegen het risico van de overige normaal te achten ziektekosten is iedereen verplicht verzekerd via de Zorgverzekeringswet. 23

24 WieBetaalt_Def :48 Pagina 24 De belastingdienst heft 31,7 procent premie voor de volksverzekeringen over maximaal euro inkomen uit woning en werk (box 1). Voor 65-plussers geldt een veel lager tarief van 13,8 procent. Zij hoeven namelijk geen 17,9 procent aow-premie te voldoen. zorgverzekeringswet Sinds 2006 vallen alle Nederlanders onder dezelfde basisverzekering tegen ziektekosten, die is geregeld in de Zorgverzekeringswet (zvw). Vroeger bestond verschil tussen bij een ziekenfonds verzekerden en particulier verzekerden. Dat verschil is sinds de invoering van de zvw verdwenen. De nieuwe wet mocht van de regerende centrum-rechtse coalitie echter geen volksverzekering heten. De uitvoering ligt in handen van particuliere zorgverzekeraars. Maar de doelgroep (alle ingezetenen) en het ontbreken van een band tussen verschuldigde premie en de kans op ziektekosten verraden de aard van het beestje. Het gaat hier wel degelijk om een volksverzekering. Volwassen verzekerden betalen voor de zvw twee premies. Ten eerste een nominale premie (een vast bedrag van gemiddeld bijna euro per jaar) aan hun zorgverzekaar. Daarnaast heft de belastingdienst 6,5 procent zvwpremie over de eerste euro van het inkomen. 11 Over aanvullend pensioen van ouderen en voor zelfstandigen geldt een lager tarief van 4,4 procent. Kinderen zijn gratis meeverzekerd. werknemersverzekeringen De werknemersverzekeringen beschermen werknemers tegen inkomensverlies bij ziekte, werkloosheid en langdurige arbeidsongeschiktheid. De Ziektewet is met ingang van 1996 vrijwel volledig geprivatiseerd. Werkgevers zijn tegenwoordig verplicht aan hun zieke werknemers ten minste 70 procent van het loon door te betalen, gedurende ten hoogste twee jaar. In vrijwel alle cao s is vastgelegd dat gedurende het eerste ziektejaar het volle loon wordt doorbetaald. Werkgevers en werknemers brengen beiden een deel van de premie voor de Werkloosheidswet (ww) op. De premie voor de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (wia, vroeger de wao) komt geheel voor rekening van de werkgevers. Premies voor de ww en de wia worden geheven over het verzekerde bruto loon, tot aan de premiegrens van euro. Verlies van loon door werkloosheid en arbeidsongeschiktheid 24

25 WieBetaalt_Def :48 Pagina 25 dat de premiegrens te boven gaat, is niet collectief verzekerd. Daarom wordt over loon boven de premiegrens ook geen verplichte premie geheven. Beter betaalde werknemers kunnen hun loon boven de premiegrens wel aanvullend verzekeren en zij doen dat ook vrijwel altijd. sociale premies: wel of geen belastingen? Zijn premies voor de verplichtgestelde sociale verzekeringen wel of niet belastingen gedwongen betalingen aan de overheid waar geen rechtstreekse, individuele prestatie tegenover staat? Mensen ontlenen bepaalde rechten aan het feit dat zij kunnen schuilen onder de paraplu van een sociale verzekering. En zij die verzekerd zijn, moeten in beginsel premie betalen. Bij sociale premies lijkt dus sprake te zijn van een rechtstreekse tegenprestatie: aanspraak op een uitkering wanneer het verzekerde risico zich voordoet. Een wezenlijk kenmerk van belastingen is dat deze band tussen betaling en contraprestatie ontbreekt. Volgens sommigen zijn sociale premies daarom geen belastingen. Anderen rekenen de sociale premies wél tot de belastingen, omdat de band tussen betaalde premies en de aanspraak op uitkeringen in veel gevallen uitgesproken zwak is. Bij de volksverzekeringen staan tegenover met het inkomen oplopende premies in beginsel voor iedereen gelijke uitkeringen en aanspraken. Iemand die in haar leven nooit aow-premie heeft betaald, krijgt bij het bereiken van de leeftijd van 65 jaar dezelfde aow-uitkering als iemand die veertig jaar lang de maximum aow-premie heeft voldaan. Het ontbreken van enige band tussen in het verleden betaalde premies en opgebouwde aanspraken betekent dat premies voor de volksverzekeringen zijn te beschouwen als belastingen waarvan de opbrengst is bestemd voor een speciaal doel. 12 Zeker nu deze premies met ingang van 1990 samen met de inkomstenbelasting in één gecombineerde aanslag worden geheven, kunnen zij als belastingen worden beschouwd. Ook bij de Zorgverzekeringswet ontbreekt een relatie tussen premie en de kans op ziektekosten. De nominale premie is voor jong en oud, voor zieke en gezonde mensen een gelijk bedrag (kinderen tot 18 jaar zijn gratis meeverzekerd). Daarnaast betaalt iedereen een inkomensafhankelijke premie. Net als bij de volksverzekeringen ontbreken de kenmerken van een echte verzekering, waarbij de premie is afgestemd op de kans dat iemand ziek 25

26 WieBetaalt_Def :48 Pagina 26 wordt en de medische uitgaven die dat meebrengt. De zvw-premie heeft daarom eveneens in hoge mate het karakter van een belasting. Bij de sociale verzekeringen die werknemers beschermen tegen het risico van loonderving door werkloosheid en langdurige arbeidsongeschiktheid, is de band tussen aanspraken en betaalde premie veel sterker. Zowel de uitkering als de premie worden bij de werknemersverzekeringen immers berekend als percentage van het verzekerde loon. Twijfel is daarom mogelijk of de premies voor wia/wao en ww wel als belastingen kunnen gelden. Om drie redenen beschouw ik ze als belastingen. Ten eerste. In Den Haag is afgesproken dat betalingen aan de overheid als een collectieve last gelden wanneer daar geen individuele prestatie tegenover staat. Het is gebruikelijk alle sociale premies tot de collectieve lasten te rekenen, ook de premies voor de werknemersverzekeringen. In de ogen van Haagse beleidsmakers ontbreekt kennelijk ook bij werknemersverzekeringen de individuele tegenprestatie, die kenmerkend is voor een echte verzekering. Dit argument pleit ervoor alle sociale premies als belastingen te beschouwen. Bovendien zien burgers doorgaans weinig of geen verschil tussen belastingen en sociale premies, zeker wanneer deze gelijktijdig door de werkgever op het bruto loon worden ingehouden. Zij reageren op dezelfde manier op beide heffingen. Ten derde. Ook politici in Den Haag beschouwen belastingen en sociale premies kennelijk als één pot nat. Bij de omslag over de burgers van zowel belastingen als sociale premies spelen inkomenspolitieke overwegingen een belangrijke rol. Als het voor de koopkrachtplaatjes beter uitkomt, worden uitgaven voor de sociale verzekeringen niet zoals past bij de verzekeringsgedachte via een premieverhoging, maar uit de belastingen gefinancierd. Bij de besluitvorming in Den Haag wordt de verzekeringsgedachte dus met enige regelmaat pootje gelicht. 1.6 Belastingen als beleidsinstrument De overheid stuurt beslissingen van burgers en bedrijven via vele duizenden regels en voorschriften. Daarnaast stelt de overheid ons bloot aan geldelijke prikkels: positief (subsidie) of negatief (boete). Sommige subsidies hebben de vorm van een fiscale tegemoetkoming: dankzij een aftrekpost of vrijstelling hoeven belastingbetalers minder aan de fiscus af te dragen. Het volgen- 26

27 WieBetaalt_Def :48 Pagina 27 de voorbeeld is illustratief. Bekend is dat uitkeringsontvangers er vaak nauwelijks of niet op vooruitgaan wanneer zij een laagbetaalde baan accepteren, want hun minimumuitkering is netto nagenoeg gelijk aan het netto minimumloon. Deze uitkeringsontvangers zitten verstrikt in de armoedeval. Elk kabinet wil uiteraard dat zo weinig mogelijk mensen die kunnen werken werkeloos aan de kant staan. Om de armoedeval minder diep te maken is in Den Haag een fiscale subsidie bedacht. Iedereen die werkt, krijgt een bonus van 113 euro per maand in de vorm van een arbeidskorting op de verschuldigde loonbelasting. Door de arbeidskorting heeft een minimumloner maandelijks netto 113 euro méér te besteden dan iemand met een minimumuitkering. Dit verschil kan uitkeringsontvangers prikkelen aangeboden werk eerder te aanvaarden. De fiscus deelt ook negatieve geldelijke prikkels uit. Accijnzen maken drank en sigaretten duur en ontmoedigen daarmee het gebruik van deze voor de gezondheid schadelijke genotmiddelen. De regering noemt dit remmende effect een van de bestaansgronden van de tabaksaccijns. Toch zal de minister van Financiën diep in zijn hart hopen dat de accijnsheffing niet al te effectief is, want wanneer de rokers van Nederland hun ongezonde gewoonte massaal opgeven, brengt de tabaksaccijns nauwelijks nog iets op en zit de schatkistbewaarder met een gat in zijn begroting. De energiebelasting is een ander voorbeeld van een remgeld ; zij is bedoeld om gezinnen te bewegen de centrale verwarming een graadje lager te zetten. In sommige situaties is het zinvol belastingen te gebruiken om het gedrag van burgers en bedrijven bij te sturen. In de achter ons liggende periode is dit instrumentele gebruik van de fiscale wetgeving echter dolgedraaid. Inmiddels bevat de belastingwetgeving letterlijk honderden tegemoetkomingen in de vorm van aftrekposten, vrijstellingen en verlaagde tarieven om burgers en het bedrijfsleven te belonen voor vormen van door politici gewenst gedrag. Ik ben een verklaard tegenstander van de klaarblijkelijke neiging belastingwetten te gebruiken voor duizend-en-een niet-fiscale doelen. De voornaamste argumenten tegen het om zich heen grijpende instrumentalisme zijn: fiscale subsidies bevoordelen vooral hoogopgeleide en goedverdienende belastingbetalers, de vaak gedetailleerde regeling van fiscale tegemoetkomingen maakt de belastingwetten onnodig ingewikkeld, 27

28 WieBetaalt_Def :48 Pagina 28 de vele, soms onverhoedse wetswijzigingen schaden het vertrouwen in de overheid, fiscale subsidies discrimineren vaak tussen groepen belastingplichtigen, wat een ongelijke toegang tot subsidies betekent, fiscale subsidies hebben nogal eens effecten die botsen met andere doelstellingen van het overheidsbeleid. Twee recente voorbeelden die deze nadelen illustreren zijn de bijleenregeling en de levensloopregeling. Het doel van de door cda en vvd in 2004 ingevoerde bijleenregeling is de aftrek van hypotheekrente te beperken. Het gaat om de situatie waarin mensen hun oude huis van de hand doen en een nieuwe eigen woning kopen. Het verschil tussen de verkoopopbrengst van de oude woning en de daarop rustende hypotheekschuld (de overwaarde) moet tegenwoordig worden gebruikt voor de financiering van de nieuwe woning. Alleen het restant van de aankoopprijs mag worden geleend, waarbij de rente aftrekbaar is. Uiteraard kan de koper nog steeds besluiten de nieuwe woning voor het volle bedrag met een hypotheek te financieren. De renteaftrek vervalt dan echter voor het deel van de hypotheek dat gelijk is aan de genoemde overwaarde, die de koper wordt geacht te gebruiken voor gedeeltelijke financiering van zijn nieuwe huis. De bijleenregeling treft vooral mensen die opschuiven naar een duurdere woning en daarmee een goedkopere woning achterlaten voor starters op de woningmarkt. Sommigen zullen door de bijleenregeling besluiten niet te verhuizen. Dit effect staat haaks op het streven van de overheid de doorstroming op de woningmarkt en daarmee de kansen van starters te vergroten. Bovendien heeft de invoering van de bijleenregeling het vertrouwen in de overheid geschaad. In de verkiezingsprogramma s uit 2002 en 2003 van de latere regeringspartijen cda en vvd is er geen woord over te vinden. Niet alleen de onaangekondigde invoering van nieuwe fiscale regelingen ondergraaft het vertrouwen in de overheid, maar ook het plotseling stopzetten van fiscale faciliteiten, bijvoorbeeld voor de zeescheepvaart of energiebesparing. Het doel van de in 2006 ingevoerde levensloopregeling is het voor werknemers mogelijk te maken vrije tijd en inkomen beter over de levensloop te spreiden. Daartoe mogen zij mits zij geen gebruik maken van de populai- 28

29 WieBetaalt_Def :48 Pagina 29 re spaarloonregeling jaarlijks maximaal 12 procent van hun bruto loon op een geblokkeerde rekening sparen. Het bedrag dat in totaal op deze levenslooprekening kan worden gespaard, bedraagt ten hoogste 210 procent van het jaarloon in het voorafgaande jaar. Wanneer het tegoed wordt aangesproken, dient over het opgenomen bedrag alsnog met de fiscus te worden afgerekend. De levensloopregeling is tot nu toe een sof: slechts 5 procent van de werknemers doet mee. Zij illustreert dat fiscale faciliteiten vaak discrimineren: zelfstandige ondernemers kunnen er bijvoorbeeld geen gebruik van maken. Bovendien bevoordeelt de levensloopregeling mensen die het zich kunnen permitteren tot 12 procent van hun bruto loon opzij te leggen. Voor de modale werknemer met een bruto jaarloon van euro is dat geen optie. Wel voor 50-plussers die uit de kinderen zijn en een goed salaris verdienen. Zij mogen het tegoed opnemen om eerder met pensioen te gaan. Dit staat haaks op het streven van de overheid dat mensen zoveel mogelijk doorwerken totdat zij 65 worden. Voorbeeld Een 47-jarige directeur-grootaandeelhouder die bij zijn bv een jaarsalaris van bruto euro verdient, stort twaalf jaar lang steeds euro op zijn levensloopregeling. Hij stopt met werken wanneer hij 61 wordt en neemt het in totaal opgebouwde tegoed van euro in vier jaarlijkse termijnen op. 13 Elke gestorte euro (vrijgesteld van heffing tegen het toptarief) leverde in het verleden een belastingbesparing van 52 cent op. De opnamen zijn belast tegen slechts 42 cent per euro. Voor een gemiddelde werknemer is deze constructie onhaalbaar. Hij kan onvoldoende tegoed opbouwen om er vier jaar van te rentenieren. Net zoals subsidies die de overheid rechtstreeks uitkeert ten laste van de begroting, berokkenen ook belastingsubsidies de schatkist schade. Bestaande aftrekposten en vrijstellingen hollen de heffingsgrondslag van de belastingen uit, waardoor deze minder opbrengen. Dan zijn hogere tarieven nodig om een bepaalde belastingopbrengst te verzekeren. Omgekeerd leiden bezuinigingen op belastingsubsidies (door aftrekposten en vrijstellingen te schrappen) bij ongewijzigde tarieven tot een hogere belastingopbrengst. Die 29

30 WieBetaalt_Def :48 Pagina 30 meeropbrengst kan worden gebruikt om de belastingtarieven te verlagen, terwijl de belastingwetten eenvoudiger worden. 1.7 Belastingen en inkomenspolitiek Belastingen zijn ook een dankbaar door politici gebruikt instrument om te sleutelen aan de inkomensverdeling. Een gerichte verlaging van de inkomstenbelasting kan bereiken dat vooral mensen met een klein inkomen meer te besteden krijgen. Verhoging van het toptarief betekent dat veelverdieners extra inleveren. Bij elke voorgestelde wijziging van de belastingwetgeving spelen de inkomensgevolgen van aangekondigde maatregelen een grote rol. Politici willen bepaalde groepen financieel steunen en tegelijkertijd voorkomen dat andere groepen er door nieuwe regels al te veel op achteruitgaan. Bij alle commotie over de koopkrachtgevolgen van wijzigingen van de belastingwetten vormt de bestaande drukverdeling van de belastingen steeds het ijkpunt. Dáár worden de plussen en minnen tegen afgezet. Is het echter wel terecht om zodoende de fiscale statusquo heilig te verklaren? Of bestaat er aanleiding om de bestaande verdeling van de belastingdruk te wijzigen en zijn die plussen en minnen dus welkom? Om deze vragen te kunnen beantwoorden moeten eerst de druk van in ons land geheven belastingen en de verdeling van de belastingdruk over de 7,3 miljoen Nederlandse huishoudens bekend zijn. Vervolgens is het oordeel of het belastingpeil wenselijk en de drukverdeling rechtvaardig is, vooral een kwestie van politieke opvatting. 30

31 WieBetaalt_Def :48 Pagina 31 Hoofdstuk 2 verdeling van de belastingdruk 2.1 Loden last of prijs van de beschaving? Aanvankelijk werden belastingen grotendeels in natura voldaan. Onderdanen moesten een deel van de oogst afstaan om machthebbers en hun entourage te onderhouden. Ook in het grijze verleden logen de tarieven er niet om. De koningen van Babylonië confisqueerden een derde tot de helft van de omzet van kooplieden die op hun grondgebied handel dreven. 1 Vaak werd bitter geklaagd over belastingen die als een loden last op de bevolking drukten. Tegenwoordig betalen burgers en bedrijven hun belasting niet in natura, maar door geld over te maken naar de bankrekening van de ontvanger. Anders dan veel potentaten in een ver verleden gebruikt de overheid de belastingopbrengst om voorzieningen tot stand te brengen waar burgers en ondernemingen in het algemeen veel profijt van hebben. Belastingen zijn dan ook wel de prijs van de beschaving genoemd. Tussen overheidsvoorzieningen en door de private sector voortgebrachte goederen bestaat een kardinaal verschil. Op de markt beslist de consument of hij de door de verkoper gevraagde prijs kan en wil betalen. Na de aankoop heeft de koper als enige het genot van de aangeschafte goederen. Anders gezegd, beslissen, betalen en genieten zijn in één hand. Bij door de overheid georganiseerde en gefinancierde voorzieningen is dat niet het geval. Jaarlijks beslissen gekozen politici bij de behandeling van de begroting voor het daaropvolgende jaar hoe de belastingopbrengst zal worden besteed. Burgers zijn gedwongen mee te betalen, ook voor voorzieningen waarvoor zij geen cent overhebben. Bovendien bestaat doorgaans nauwelijks verband tussen de belasting die iemand betaalt en het profijt van de overheid dat zij daarvoor terugkrijgt. Dit ontbreken van een directe tegenprestatie voedt het wijdverbreide gevoel dat de overheid burgers een deel van hun zuurverdiende geld afpakt. Klachten over de hoogte van de belastingdruk blijken bovendien van alle tijden. 31

32 WieBetaalt_Def :48 Pagina Belastingpeil Al in Babylonië, China, Egypte en andere oude samenlevingen probeerden machthebbers de grondslag voor de belastingheffing zo nauwkeurig mogelijk in kaart te brengen. Land werd opgemeten, vee geteld, de oogst gewogen. Uit schaarse bronnen is iets bekend over de toegepaste tarieven. Over het belastingpeil het deel van het nationale inkomen dat de tolgaarders destijds afroomden tasten historici in het duister. Tegenwoordig bevat de nationale boekhouding wél betrouwbare cijfers over zowel de belastingopbrengst als de omvang van de economie. 2 Om het belastingpeil in een land te berekenen, delen statistici de totale opbrengst van alle belastingen door de waarde van het met de binnenlandse productie verdiende inkomen (om aan te sluiten bij het spraakgebruik wordt het bruto binnenlands product hierna soms aangeduid als het nationale inkomen, hoewel er wat licht tussen beide grootheden zit). In 2006 brengen de belastingen in Nederland ruwweg 205 miljard euro op. De waarde van de binnenlandse productie bedraagt pakweg 530 miljard euro. Het belastingpeil komt dus uit op 38,7 procent. 3 Dat is anders geweest. In de jaren vijftig roomde de fiscus minder dan 30 procent van het binnen de landsgrenzen verdiende inkomen af. De opbouw van de verzorgingsstaat en het groeiende beroep op overheidsvoorzieningen dreven de collectieve uitgaven in de loop van de jaren zestig en zeventig sterk op. Aan het begin van de jaren tachtig legde de overheid beslag op 63 procent van het nationale inkomen. Hoewel achtereenvolgende kabinetten ook het belastingpeil opschroefden, bleven de ontvangsten van de fiscus destijds steeds verder achter bij de uitgaven. De toenemende kloof tussen overheidsuitgaven en belastingontvangsten kon voor een deel worden overbrugd dankzij het staatsaandeel in rijkelijk vloeiende aardgasbaten. De gasbonanza was echter onvoldoende. Dus liepen de tekorten op de begroting schrikbarend op. In 1983 piekte het tekort. De overheid leende een recordbedrag op de kapitaalmarkt, gelijk aan meer dan 6 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Door cumulerende tekorten nam de staatsschuld snel toe. Vervolgens hebben kabinetten van verschillende politieke signatuur in twintig jaar tijd het aandeel van de overheidsuitgaven teruggebracht tot minder dan de helft van het nationale inkomen. Daartoe is het stelsel van sociale zekerheid versoberd, zijn subsidies beperkt en de vroegere staatsbedrijven geprivatiseerd. De daling van het uitgavenpeil sinds het midden van de 32

Economie Pincode klas 4 VMBO-GT 5 e editie Samenvatting Hoofdstuk 7 De overheid en ons inkomen Exameneenheid: Overheid en bestuur

Economie Pincode klas 4 VMBO-GT 5 e editie Samenvatting Hoofdstuk 7 De overheid en ons inkomen Exameneenheid: Overheid en bestuur Paragraaf 7.1 Groeit de economie? BBP = Bruto Binnenlands Product, de totale productie in een land in één jaar Nationaal inkomen = het totaal van alle inkomens in een land in één jaar Inkomen = loon, rente,

Nadere informatie

Rijksbelastingen 0n verdubbeld en vergroend

Rijksbelastingen 0n verdubbeld en vergroend 08 Rijksbelastingen 0n verdubbeld en vergroend Laurens Cazander Publicatiedatum CBS-website: 3 februari 2009 Den Haag/Heerlen, 2009 Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer x =

Nadere informatie

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Valt het mee of tegen? a Als Yara een appartement koopt moet ze een hypotheek afsluiten. Hiervoor betaalt ze iedere maand een bepaald bedrag. Dit zijn haar

Nadere informatie

Het spaargeld uit de levensloopregeling kunt u gebruiken om de periode van onbetaald verlof te financieren.

Het spaargeld uit de levensloopregeling kunt u gebruiken om de periode van onbetaald verlof te financieren. Levensloop. Wat is levensloop? De levensloopregeling (of: levensloop) is een fiscale regeling die vanaf 1 januari 2006 in Nederland bestaat om het sparen voor een vervangend inkomen tijdens een periode

Nadere informatie

Hoofdlijnen van het Nederlands belastingrecht

Hoofdlijnen van het Nederlands belastingrecht Hoofdlijnen van het Nederlands belastingrecht door Mr. P.M. van Schie Prof. dr. CA. de Kam Mr. J. Lamens Mr. drs. F.J.P.M. Haas Twaalfde herziene druk Kluwer Deventer - 2004 INHOUDSOPGAVE Voorwoord bij

Nadere informatie

De drukverdeling van collectieve lasten

De drukverdeling van collectieve lasten De drukverdeling van collectieve lasten Rens (L.) Trimp Statistisch onderzoeker bij het Centraal Bureau voor de Statistiek Flip (C.A.) de Kam Honorair hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen De heffing

Nadere informatie

4.1 Klaar met de opleiding

4.1 Klaar met de opleiding 4.1 Klaar met de opleiding 1. Werken in loondienst - Bij een bedrijf of bij de overheid (gemeente, provincie, ministerie); - Je krijgt loon/salaris; - Je hebt een bepaalde zekerheid, dat je werk hebt,

Nadere informatie

algemeen 1.1 Belastingplichtige/partner/pleegkinderen / 17

algemeen 1.1 Belastingplichtige/partner/pleegkinderen / 17 INHOUD Lijst van afkortingen / 13 1. Inkomstenbelasting / 17 algemeen 1.1 Belastingplichtige/partner/pleegkinderen / 17 raamwerk 1.2 Heffing inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen / 19 1.3 Tarieven

Nadere informatie

Economie Elementaire economie 3 VWO

Economie Elementaire economie 3 VWO Economie Elementaire economie 3 VWO Les 13 Introductie overheid Ontwerp power point: Henk Douna docent: Jeannette de Beus De komende weken: de overheid Consumenten De markt Producenten Bijvoorbeeld Goederenmarkt

Nadere informatie

De overheid. Uitgaven: uitkeringen en subsidies. De overheid. Ontvangsten: belasting en premies. De grote herverdeler van inkomens

De overheid. Uitgaven: uitkeringen en subsidies. De overheid. Ontvangsten: belasting en premies. De grote herverdeler van inkomens Overheid H2 De overheid De grote herverdeler van inkomens Ontvangsten: belasting en premies De overheid Uitgaven: uitkeringen en subsidies De grote herverdeler van inkomens 2 De Nederlandse overheid Belangrijke

Nadere informatie

Levensloopregeling. Spaar voor uw verlof

Levensloopregeling. Spaar voor uw verlof Levensloopregeling Spaar voor uw verlof De Levensloopregeling Spaar voor uw verlof Nederland verandert. Non stop werken tot aan ons pensioen is niet meer vanzelfsprekend, we willen werk kunnen combineren

Nadere informatie

Als u 65 jaar of ouder bent

Als u 65 jaar of ouder bent 2007 Als u 65 jaar of t Als u 65 jaar wordt, heeft dit gevolgen voor uw belasting en premie volksverzekeringen. Deze gevolgen hebben bijvoorbeeld betrekking op uw belastingtarief, uw heffingskortingen,

Nadere informatie

2009 -- HRo - Loonbelasting -- Deel 3

2009 -- HRo - Loonbelasting -- Deel 3 Loonheffing les 3 programma Bijzondere regelingen Spaarloonregeling Levensloopregeling Gebruikelijk loon Eindheffing Premieheffing Volksverzekeringen Werknemersverzekeringen Spaarloon 1 van 3 Doel Bevorderen

Nadere informatie

Nieuwsbrief september 2011

Nieuwsbrief september 2011 Nieuwsbrief september 2011 In dit nummer: Vast bedrag voor zelfstandigenaftrek vanaf 2012 Wetsvoorstel personenvennootschappen wordt ingetrokken Onroerende zaken en privégebruik na 2011 Afschaffing levensloopregeling

Nadere informatie

Op het bovenstaande geldt een aantal uitzonderingen. Niet verzekerd zijn de volgende categorieën ingezetenen:

Op het bovenstaande geldt een aantal uitzonderingen. Niet verzekerd zijn de volgende categorieën ingezetenen: Basisverzekering ziektekosten Per 1 februari 2013 is de Landsverordening basisverzekering ziektekosten (hierna: BVZ) van kracht geworden. Dit memo behandelt uitsluitend de heffing en inning van de inkomensafhankelijke

Nadere informatie

Pensioen- en inkomensscan. Dhr. A. WERKNEMER en Mevr. B. PARTNER. Aangeboden door: De Pensioenafdeling M.A. de Frel Hellingweg 98B 2583 WH Den Haag

Pensioen- en inkomensscan. Dhr. A. WERKNEMER en Mevr. B. PARTNER. Aangeboden door: De Pensioenafdeling M.A. de Frel Hellingweg 98B 2583 WH Den Haag Pensioen- en inkomensscan Dhr. A. WERKNEMER en Mevr. B. PARTNER Aangeboden door: De Pensioenafdeling M.A. de Frel Hellingweg 98B 2583 WH Den Haag T 070-3383088 info@depensioenafdeling.nl www.depensioenafdeling.nl

Nadere informatie

Belastingplan 2012. Vs. 05-01-2012 1

Belastingplan 2012. Vs. 05-01-2012 1 Belastingplan 2012 - Wettelijk minimumloon per maand o 15 jr. 434,00 o 16 jr. 499,10 o 17 jr. 571,40 o 18 jr. 658,20 o 19 jr. 759,45 o 20 jr. 889,65 o 21 jr. 1.048,80 o 22 jr. 1.229,60 o 23 jr. e.o. 1.446,60

Nadere informatie

H1: Economie gaat over..

H1: Economie gaat over.. H1: Economie gaat over.. 1: Belangen Geld is voor de economie een smeermiddel, door het gebruik van geld kunnen we handelen, sparen en goederen prijzen. Belangengroep Belang = Ze komen op voor belangen

Nadere informatie

Prinsjesdag 2015 Hartelijk welkom!

Prinsjesdag 2015 Hartelijk welkom! Prinsjesdag 2015 Hartelijk welkom! Learning & Development 27 medewerkers die dagelijks bezig zijn met de inhoud van uw vak. 3 Learning & Development Programma Lastenverlichting op arbeid Herziening box

Nadere informatie

Aanvulling Management en organisatie in Balans vwo in verband met de expliciteringen van de examencommissie

Aanvulling Management en organisatie in Balans vwo in verband met de expliciteringen van de examencommissie Aanvulling Management en organisatie in Balans vwo in verband met de expliciteringen van de examencommissie Eindterm: het noemen van de relevante belastingen bij de diverse rechtsvormen Je kunt - de relevante

Nadere informatie

ABN AMRO. Kiezen tussen levensloopregeling en de spaarloonregeling. Alle informatie in één oogopslag. Mét fiscale spelregels.

ABN AMRO. Kiezen tussen levensloopregeling en de spaarloonregeling. Alle informatie in één oogopslag. Mét fiscale spelregels. ABN AMRO. Kiezen tussen levensloopregeling en de spaarloonregeling. Alle informatie in één oogopslag. Mét fiscale spelregels. Gemakkelijker kiezen tussen twee goede regelingen De overheid stelt werknemers

Nadere informatie

Belastingrecht in Hoofdlijnen

Belastingrecht in Hoofdlijnen Belastingrecht in Hoofdlijnen Prof. dr. CA. de Kam (eindredactie) Mr. P.M. van Schie Prof. dr. I.J.J. Burgers Mr. drs. F.J.P.M. Haas Mr.J. Lamens Dr. mr. A.M. van Amsterdam RA Mr. C.M. Ettema Mr. dr. D.V.E.M.

Nadere informatie

ABN AMRO. Kiezen tussen levensloopregeling en spaarloonregeling. Alle informatie in één oogopslag. Mét fiscale spelregels.

ABN AMRO. Kiezen tussen levensloopregeling en spaarloonregeling. Alle informatie in één oogopslag. Mét fiscale spelregels. ABN AMRO. Kiezen tussen levensloopregeling en spaarloonregeling. Alle informatie in één oogopslag. Mét fiscale spelregels. Gemakkelijker kiezen tussen twee goede regelingen De overheid stelt werknemers

Nadere informatie

Nederland belastingparadijs voor uw 2 e en 1 e woning

Nederland belastingparadijs voor uw 2 e en 1 e woning Nederland belastingparadijs voor uw 2 e en 1 e woning Second Home juni 2015 - Antwerpen Maurice De Clercq - Niek Op den Kamp - Harjit Singh ESJ Accountants & Belastingadviseurs Agenda 1. Een tweede woning

Nadere informatie

Inkomstenbelasting. Module 7 hoofdstuk 2

Inkomstenbelasting. Module 7 hoofdstuk 2 Inkomstenbelasting Module 7 hoofdstuk 2 Verschillende vormen inkomen, verschillende vormen belasting Verschillende boxen Box 1 Bruto inkomen uit arbeid (denk aan brutoloon) Inkomen uit koophuis Aftrekposten

Nadere informatie

special MILJOENENNOTA 2014 uitgaven 267,0 miljard inkomsten 249,1 miljard De miljoenennota en uw portemonnee.

special MILJOENENNOTA 2014 uitgaven 267,0 miljard inkomsten 249,1 miljard De miljoenennota en uw portemonnee. MILJOENENNOTA 2014 special De miljoenennota en uw portemonnee. inkomsten 249,1 miljard uitgaven 267,0 miljard Het kabinet heeft op Prinsjesdag bekend gemaakt hoe de begroting, met daarin het bezuinigingspakket

Nadere informatie

De Levensloopregeling

De Levensloopregeling De Levensloopregeling De meest gestelde vragen Januari 2007 7.0093ML /GW De Levensloopregeling De meest gestelde vragen Het belang van een goede regeling Wellicht wilt u binnenkort een lange reis maken,

Nadere informatie

Hoe zit het met op 31-12-2012 al bestaande hypotheken vanaf 1-1-2013?

Hoe zit het met op 31-12-2012 al bestaande hypotheken vanaf 1-1-2013? Hoe zit het met op 31-12-2012 al bestaande hypotheken vanaf 1-1-2013? Voor alle op 31 december 2012 bestaande hypotheken blijven de oude hypotheekregels van kracht. Oversluiten van een bestaande schuld

Nadere informatie

Inhoud I INLEIDEND DEEL 17

Inhoud I INLEIDEND DEEL 17 Inhoud I INLEIDEND DEEL 17 1 Positie van de DGA binnen het fiscale spectrum 19 1.1 Inleiding 19 1.2 De DGA fiscaal vergeleken met de IB-ondernemer 20 1.3 Vergelijking box 2 en box 3 Wet IB 2001 22 1.4

Nadere informatie

BIJLAGE 2: Bruto-nettotrajecten

BIJLAGE 2: Bruto-nettotrajecten BIJLAGE 2: Bruto-nettotrajecten Aan de heer Groot is toegezegd om informatie te verstrekken over verschillen tussen het brutonettotraject van ondernemers en werknemers. 1 Aannames Een vergelijking van

Nadere informatie

Sociale verzekeringen en uitkeringen (januari) 2012 Premieoverzicht

Sociale verzekeringen en uitkeringen (januari) 2012 Premieoverzicht Sociale verzekeringen en uitkeringen (januari) 2012 Premieoverzicht Premies per 1 januari 2012 Volksverzekeringen (premieafdracht aan Belastingdienst) premie % AOW ANW AWBZ werkgever - - - werknemer 17,91

Nadere informatie

COELO Woonlastenmonitor 2009

COELO Woonlastenmonitor 2009 COELO Woonlastenmonitor 2009 Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden coelo, Groningen 2009 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen

Nadere informatie

COELO Woonlastenmonitor 2008

COELO Woonlastenmonitor 2008 COELO Woonlastenmonitor 2008 Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden coelo, Groningen 2008 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen

Nadere informatie

PRINSJESDAG 2014 Beknopt overzicht aangekondigde maatregelen Prinsjesdag 2014

PRINSJESDAG 2014 Beknopt overzicht aangekondigde maatregelen Prinsjesdag 2014 PRINSJESDAG 2014 Beknopt overzicht aangekondigde maatregelen Prinsjesdag 2014 Inhoud 1 Veranderingen belastingtarieven en kortingen inkomstenbelasting... 3 a Belastingtarief eerste schijf verhoogd... 3

Nadere informatie

Koopkracht van 65-plussers met aanvullend pensioen in 2009

Koopkracht van 65-plussers met aanvullend pensioen in 2009 Koopkracht van 65-plussers met aanvullend pensioen in 2009 Nibud, februari 2009 In opdracht van de NVOG Koopkracht van 65-plussers met aanvullend pensioen in 2009 Nibud, februari 2009 In opdracht van de

Nadere informatie

Sociale Verzekeringen per 1 juli 2012

Sociale Verzekeringen per 1 juli 2012 Sociale Verzekeringen per 1 juli 2012 Uitkeringen als de AOW, ANW, WW, WIA, WAO en Wajong gaan vanaf 1 juli 2012 omhoog. De verhogingen worden doorgevoerd omdat de uitkeringen zijn gekoppeld aan het wettelijk

Nadere informatie

NIEUWE NIVELLERINGS- POLITIEK

NIEUWE NIVELLERINGS- POLITIEK NIEUWE NIVELLERINGS- POLITIEK Jesse Klaver november 2014 NIEUWE NIVELLERINGSPOLITIEK De kloof tussen arm en rijk in Nederland neemt toe. GroenLinks pleit daarom bij het bezoek van Thomas Piketty aan Nederland

Nadere informatie

Sociaal akkoord aow en Witteveenkader Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Sociaal akkoord aow en Witteveenkader Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid CPB Notitie 10 juni 2011 Sociaal akkoord aow en Witteveenkader Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. CPB Notitie Aan: Ministerie van SZW Centraal Planbureau Van Stolkweg

Nadere informatie

situatie febr 2010 Volksverzekeringen Algemene Ouderdomswet 2 Algemene Nabestaandenwet 2 ANW Algemene kinderbijslagwet 2 AKW

situatie febr 2010 Volksverzekeringen Algemene Ouderdomswet 2 Algemene Nabestaandenwet 2 ANW Algemene kinderbijslagwet 2 AKW situatie febr 2010 Sociale zekerheid te verdelen in twee stukken: Sociale verzekeringen Sociale voorzieningen Sociale verzekeringen worden beheerd/ uitgevoerd door de sociale verzekeringsfondsen (o.a.

Nadere informatie

138 De Pensioenwereld in 2014

138 De Pensioenwereld in 2014 17 138 De Pensioenwereld in 2014 Beleggingen 139 EU-claims: geen grijs gedraaide plaat Auteurs: Susan Groot Koerkamp en Erwin Nijkeuter In de meeste Europese landen worden of werden buitenlandse pensioenfondsen

Nadere informatie

Wijzigingen minimumloon en sociale uitkeringen 2016

Wijzigingen minimumloon en sociale uitkeringen 2016 Wijzigingen minimumloon en sociale uitkeringen 2016 Wijzigingen minimumloon en sociale uitkeringen 2016 Werk en inkomen Wettelijk minimumloon en uitkeringsbedragen De bruto bedragen van het wettelijk minimumloon

Nadere informatie

Info voor gastouders over inkomen en belastingen in 2009

Info voor gastouders over inkomen en belastingen in 2009 JAN PELLEGROM ORGANISATIEADVIES ADVIES Info voor gastouders over inkomen en belastingen in 2009 Vooraf Deze informatie is vooral bedoeld voor gastouders die dit als bijverdienste doen en verder geen of

Nadere informatie

Opbrengst rijksbelastingen bijna 7 miljard euro lager. Laurens Cazander

Opbrengst rijksbelastingen bijna 7 miljard euro lager. Laurens Cazander Opbrengst rijksbelastingen bijna 7 miljard euro lager 109 Laurens Cazander Publicatiedatum CBS-website: 6 augustus 2010 Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader voorlopig

Nadere informatie

SP-voorstel fiscale behandeling eigen woning

SP-voorstel fiscale behandeling eigen woning CPB Notitie Datum : 27 augustus 2004 Aan : de SP, de heer E. Irrgang SP-voorstel fiscale behandeling eigen woning 1 Inleiding De SP-fractie heeft het CPB gevraagd de budgettaire en koopkrachteffecten te

Nadere informatie

SOCIALE VERZEKERINGEN PER 1 JULI 2012.

SOCIALE VERZEKERINGEN PER 1 JULI 2012. SOCIALE VERZEKERINGEN PER 1 JULI 2012. bron: Redactioneel/Rijksoverheid. door: Ton van Vugt. Uitkeringen als de AOW, ANW, WW, WIA, WAO en Wajong gaan vanaf 1 juli 2012 omhoog. De verhogingen worden doorgevoerd

Nadere informatie

VvAA belastingworkshop. Februari/maart 2014

VvAA belastingworkshop. Februari/maart 2014 VvAA belastingworkshop Februari/maart 2014 Inhoud Hoofdlijnen belastingstelsel Boxenstelsel Fiscaal partnerschap Eigen woning Inkomensvoorzieningen Persoonsgebonden aftrek Heffingskortingen Middeling Aftrekmogelijkheden

Nadere informatie

17-4-2014. Onderwerpen: Wet op de inkomstenbelasting 2001

17-4-2014. Onderwerpen: Wet op de inkomstenbelasting 2001 Onderwerpen: Korte uitleg heffingssysteem inkomstenbelasting Korte uitleg heffingssysteem vennootschapsbelasting Vrijstellingen en heffingskortingen Aflossen eigenwoningschuld Familielening eigen woning

Nadere informatie

solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd?

solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd? Bijdrage prof. dr. Kees Goudswaard / 49 Financiering van de AOW: solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd? Deze vraag staat centraal in de bij drage van bijzonder hoogleraar Sociale zekerheid prof.

Nadere informatie

Regeling zorgverzekering

Regeling zorgverzekering Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 1 september 2005, nr. Z/VV-2611957, houdende regels ter zake van de uitvoering van de Zorgverzekeringswet (), laatstelijk gewijzigd bij

Nadere informatie

Uitleg van de salarisspecificatie 2011. Liggende matrix salarisspecificatie Raet HR Easy en Payroll Direct

Uitleg van de salarisspecificatie 2011. Liggende matrix salarisspecificatie Raet HR Easy en Payroll Direct Uitleg van de salarisspecificatie 2011 Liggende matrix salarisspecificatie Raet HR Easy en Payroll Direct 2 HR Easy en Payroll Direct Uitleg salarisspecificatie 2011 Inhoudsopgave Inleiding liggende matrix

Nadere informatie

FLEXFUND HYPOTHEEK DE VRIJHEID VAN INDIVIDUELE VERMOGENSOPBOUW

FLEXFUND HYPOTHEEK DE VRIJHEID VAN INDIVIDUELE VERMOGENSOPBOUW FLEXFUND HYPOTHEEK DE VRIJHEID VAN INDIVIDUELE VERMOGENSOPBOUW FLEXFUND HYPOTHEEK DE VRIJHEID VAN INDIVIDUELE VERMOGENSOPBOUW Zoals uw huis de basis is voor uw privéleven, zo is uw hypotheek de basis voor

Nadere informatie

Wijzigingen minimumloon en sociale uitkeringen 2016

Wijzigingen minimumloon en sociale uitkeringen 2016 Wijzigingen minimumloon en sociale uitkeringen 2016 Wijzigingen minimumloon en sociale uitkeringen 2016 Werk en inkomen Wettelijk minimumloon en uitkeringsbedragen De bruto bedragen van het wettelijk minimumloon

Nadere informatie

ESJ Accountants & Belastingadviseurs

ESJ Accountants & Belastingadviseurs ESJ Accountants & Belastingadviseurs Centen en Stenen: Waar moet je wezen Maurice de Clercq Inhoud 1. Aftrekken 2. 10 jaars termijn aanmerkelijk belang 3. 10 jaars termijn successie 4. In Nederland staat

Nadere informatie

Arbeidsongeschiktheid en je ZZP Pensioen

Arbeidsongeschiktheid en je ZZP Pensioen Arbeidsongeschiktheid en je ZZP Pensioen Wat is arbeidsongeschiktheid eigenlijk en wat betekent dat voor jou als zelfstandige? Wat kan je zelf regelen? Mag je geld uit je ZZP Pensioen halen om gaten op

Nadere informatie

Sociale Verzekeringen per 1 januari 2012

Sociale Verzekeringen per 1 januari 2012 Sociale Verzekeringen per 1 januari 2012 Uitkeringen als de AOW, ANW, WW, WIA, WAO en Wajong gaan vanaf 1 januari 2012 omhoog. De verhogingen worden doorgevoerd omdat de uitkeringen zijn gekoppeld aan

Nadere informatie

Belastingplan 2013: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning

Belastingplan 2013: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning Regelingen en voorzieningen CODE 3.2.3.30 verwachte wijzigingen Belastingplan 2013: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning bronnen Informatieblad Woningmarkt 18.9.2012 Vragen en antwoorden over

Nadere informatie

3.2 De wereld van transacties

3.2 De wereld van transacties 3.2 De wereld van transacties Voorbeeld: Henk gaat een brommer kopen. Hij heeft hiervoor twee mogelijkheden: 1) Hij koopt een tweedehands brommer via Marktplaats.nl; 2) Hij koopt een tweedehands brommer

Nadere informatie

Beschrijving en analyse van de vier fiscale varianten voor de koopmarkt

Beschrijving en analyse van de vier fiscale varianten voor de koopmarkt BIJLAGE C Beschrijving en analyse van de vier fiscale varianten voor de koopmarkt 1. Eigen woning als beleggingsgoed (variant 1) Wat verandert er? In deze variant wordt de eigen woning beschouwd als vermogen

Nadere informatie

Hoofdstuk 14 Sociaal zekerheidsrecht

Hoofdstuk 14 Sociaal zekerheidsrecht Hoofdstuk 14 Sociaal zekerheidsrecht Paragraaf 14.1 1. Overzicht van de Nederlandse sociale zekerheid a. Op welke wijze is het Nederlandse sociaal zekerheidsstelsel in te delen? b. Noem de organisaties

Nadere informatie

Sociale Verzekeringen per 1 januari 2011

Sociale Verzekeringen per 1 januari 2011 Sociale Verzekeringen per 1 januari 2011 Uitkeringen als de AOW, ANW, WW, WIA, WAO en Wajong gaan vanaf 1 januari 2011 omhoog. De verhogingen worden doorgevoerd omdat de uitkeringen zijn gekoppeld aan

Nadere informatie

Fiscale actualiteiten We moeten nuchter blijven!!

Fiscale actualiteiten We moeten nuchter blijven!! Fiscale actualiteiten We moeten nuchter blijven!! 16 november 2015 Pagina: 1 Pagina: 2 Pagina: 3 Pagina: 4 200 jaar Staten Generaal Pagina: 5 Miljoenennota Toelichting op: Begroting 2016 Per onderwerp/departement

Nadere informatie

Hoe meer, hoe beter 2

Hoe meer, hoe beter 2 Sparen 2 Hoe meer, hoe beter Sparen Statistieken tonen elke keer weer aan dat Nederlanders voorop lopen in de wereld als het gaat om de hoogte van hun spaargeld. En terecht. Want wie wil er nu niet voorbereid

Nadere informatie

De belangrijkste veranderingen in 2015 voor senioren op een rij INKOMEN

De belangrijkste veranderingen in 2015 voor senioren op een rij INKOMEN De belangrijkste veranderingen in 2015 voor senioren op een rij INKOMEN AOW De AOW-leeftijd stijgt verder. Wordt u vóór 1 oktober 2015 65 jaar, dan gaat uw AOW drie maanden na uw 65 e verjaardag in. 65

Nadere informatie

De belastingplichtige krijgt dan een positieve/negatieve aanslag IB opgelegd.

De belastingplichtige krijgt dan een positieve/negatieve aanslag IB opgelegd. Loonbelasting 2009 Loonbelasting is een aangiftebelasting. Verschil aanslagbelasting en aangiftebelasting Er zijn 2 typen belastingen: aanslag- en aangiftebelastingen. Bij aanslagbelastingen staat het

Nadere informatie

Belasting betalen en Hypotheekrente aftrek. Ontwerp power point; Henk Douna

Belasting betalen en Hypotheekrente aftrek. Ontwerp power point; Henk Douna Belasting betalen en Hypotheekrente aftrek Ontwerp power point; Henk Douna De grootste financiële beslissing in een mensenleven 2 520.000.000.000,- ( 520 mrd) Totale hypotheekschuld van Nederlandse huishoudens

Nadere informatie

Kort Nieuws. Met name uit Nederland. Grensoverschrijdende inbreng in een BV: Eeuwigdurend geconserveerd bedrag mag Hoge Raad, 13 december 2013

Kort Nieuws. Met name uit Nederland. Grensoverschrijdende inbreng in een BV: Eeuwigdurend geconserveerd bedrag mag Hoge Raad, 13 december 2013 Kort Nieuws Met name uit Nederland Grensoverschrijdende inbreng in een BV: Eeuwigdurend geconserveerd bedrag mag Hoge Raad, 13 december 2013 De Nederlandse belastingwetgeving geeft de mogelijkheid om een

Nadere informatie

Belastingen en de boekhouding

Belastingen en de boekhouding BAD1.1 les 7 programma Belastingen en de boekhouding Drie groepen belastingen Ondernemer als onbezoldigd ontvanger Loonbelasting Omzetbelasting Belastingen Drie groepen zakelijke belastingen waterschapslasten,

Nadere informatie

Help, mijn pensioen Slim sparen voor de toekomst

Help, mijn pensioen Slim sparen voor de toekomst Begin tijdig met het optimaliseren van uw oudedagsvoorziening Help, mijn pensioen Slim sparen voor de toekomst De media staan er vol mee. Ons pensioen loopt gevaar. Door de economische crisis, tegenvallende

Nadere informatie

Je eigen woning en de Belastingdienst in 2012

Je eigen woning en de Belastingdienst in 2012 Je hypotheek en de belasting in 2012 Hier vind je een toelichting op het jaaroverzicht van je SNS Hypotheek. Ook lees je hier de belangrijkste fiscale regels die in 2012 gelden voor de eigen woning, hypotheek,

Nadere informatie

7.2 Terugblik. Een slechte gezondheidszorg in de negentiende eeuw zorgde voor een hoge kindersterfte. Willem-Jan van der Zanden

7.2 Terugblik. Een slechte gezondheidszorg in de negentiende eeuw zorgde voor een hoge kindersterfte. Willem-Jan van der Zanden Een slechte gezondheidszorg in de negentiende eeuw zorgde voor een hoge kindersterfte. 1 Er was onvoldoende voeding, de arbeidsomstandigheden waren slecht, verzekeren tegen ziektekosten was nauwelijks

Nadere informatie

2) Wanneer gaan de verschillende maatregelen in? Per 1 januari 2013

2) Wanneer gaan de verschillende maatregelen in? Per 1 januari 2013 Oktober 2012 Nieuws hypotheekrenteaftrek Zoals het er nu voorstaat zal er vanaf 2013 alleen aftrek worden genoten voor hypotheekrente bij minimaal een annuïtaire aflossing. Op dit moment mag je nog de

Nadere informatie

CPB Notitie. Samenvatting. Aan: Ministerie van SZW

CPB Notitie. Samenvatting. Aan: Ministerie van SZW CPB Notitie Aan: Ministerie van SZW Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070) 3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon M.H.C. Lever Datum: 10 juni 2011 Betreft: Sociaal akkoord

Nadere informatie

Financieringssysteem Sociale Zekerheid Een schets op hoofdlijnen

Financieringssysteem Sociale Zekerheid Een schets op hoofdlijnen Financieringssysteem Sociale Zekerheid Een schets op hoofdlijnen Door mr. A.J.H. Breitenfellner Inleiding Vanaf begin jaren negentig was het overheidsbeleid voor een groot deel gericht op het meer activerend

Nadere informatie

SRA-Praktijkhandreiking

SRA-Praktijkhandreiking SRA-Praktijkhandreiking Levensloopregeling: nieuw overgangsrecht met ingang van 2013 Versie: 30 januari 2013 SRA-Vaktechniek Postbus 335 3430 AH NIEUWEGEIN T 030 656 60 60 F 030 656 60 66 E vaktechniek@sra.nl

Nadere informatie

Het hoe en waarom van de belastingheffing

Het hoe en waarom van de belastingheffing Hoofdstuk 1 Het hoe en waarom van de belastingheffing 1.1 Onderscheid in belastingen De sociale, economische maar ook de juridische gevolgen van de belastingheffing verschillen naar gelang het type belasting.

Nadere informatie

Algemene Ouderdomswet (AOW)

Algemene Ouderdomswet (AOW) A.æ.æ."ä Algemene Ouderdomswet (AOW) H.K. Knol* Inleiding Het heeft in Nederland lang ontbroken aan een adequate oudedagsvoorziening. De Algemene Ouderdomswet werd namelijk pas in "æäæ ingevoerd. Dat lijkt

Nadere informatie

Uitleg van de salarisspecificatie 2011. 4-koloms salarisspecificatie Raet HR Easy en Payroll Direct

Uitleg van de salarisspecificatie 2011. 4-koloms salarisspecificatie Raet HR Easy en Payroll Direct Uitleg van de salarisspecificatie 2011 4-koloms salarisspecificatie Raet HR Easy en Payroll Direct 2 HR Easy en Payroll Direct Uitleg salarisspecificatie 2011 Inhoudsopgave Inleiding 4-koloms salarisspecificatie

Nadere informatie

Nog niet verstuurd: Aangifte inkomstenbelasting 2014

Nog niet verstuurd: Aangifte inkomstenbelasting 2014 Eigen kopie, niet opsturen Aangifte Inkomstenbelasting 2014 Formulierenversie IB 651-2Z51OLAV Afgedrukt op 15-9-2015 Nog niet verstuurd: Aangifte inkomstenbelasting 2014 Burgerservicenummer 036071420 Ondertekening

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBOGL en TL 2008 tijdvak 2 economie CSE GL en TL 8000452608b Schuld en boete Informatiebron 1 Kredietkosten Geleend geld Rente per maand 15.000 125,00 20.000 150,00 25.000 187,50 15.000 150,00

Nadere informatie

JAN PELLEGROM ORGANISATIEADVIES www.janpellegrom.nl. Info voor gastouders over inkomen en belastingen in 2008

JAN PELLEGROM ORGANISATIEADVIES www.janpellegrom.nl. Info voor gastouders over inkomen en belastingen in 2008 JAN PELLEGROM ORGANISATIEADVIES www.janpellegrom.nl Info voor gastouders over inkomen en belastingen in 2008 Vooraf Deze informatie is vooral bedoeld voor gastouders die dit als bijverdienste doen en niet

Nadere informatie

Het rapport van de commissie van Dijkhuizen "Naar een activerender belastingstelsel".

Het rapport van de commissie van Dijkhuizen Naar een activerender belastingstelsel. Het rapport van de commissie van Dijkhuizen "Naar een activerender belastingstelsel". Conclusies na analyse en doorrekenen van de adviezen: -- De adviezen van de Commissie van Dijkhuizen leiden tot een

Nadere informatie

Bijlage: Vaststelling eigen bijdrage en besteedbaar inkomen voor een aantal categorieën.

Bijlage: Vaststelling eigen bijdrage en besteedbaar inkomen voor een aantal categorieën. Bijlage: Vaststelling eigen bijdrage en besteedbaar inkomen voor een aantal categorieën. Beschrijving van de eigen bijdrage systematiek Deze bijlage geeft een beschrijving van de wijze waarop de eigen

Nadere informatie

6.1 De AOW. Een alleenstaande krijgt 70% van het minimumloon. Gehuwden of samenwonenden krijgen 100% van het minimumloon.

6.1 De AOW. Een alleenstaande krijgt 70% van het minimumloon. Gehuwden of samenwonenden krijgen 100% van het minimumloon. 6.1 De AOW In 1957 is in Nederland de AOW ingevoerd door premiers Willem Drees (PVDA). Iedereen die 65 jaar of ouder is, krijgt een uitkering van de staat. Deze uitkering hangt af van het aantal jaren

Nadere informatie

WETSVOORSTEL BELASTINGPLAN 2004 GEPRESENTEERD

WETSVOORSTEL BELASTINGPLAN 2004 GEPRESENTEERD WETSVOORSTEL BELASTINGPLAN 2004 GEPRESENTEERD De staatssecretaris van Financiën heeft op Prinsjesdag (16 september 2003) het Belastingplan 2004 bij de Tweede Kamer ingediend. Dit wetsvoorstel maakt onderdeel

Nadere informatie

Loonheffingen Nationaal. Datum: januari/februari 2013

Loonheffingen Nationaal. Datum: januari/februari 2013 Loonheffingen Nationaal Datum: januari/februari 2013 Overzicht wetswijzigingen 2013 Belastingplan 2013 Wet fiscale behandeling eigenwoning Wet fiscale behandeling woon-werkverkeer Fiscale verzamelwet Wet

Nadere informatie

De werkgeverslasten dalen licht door een lagere sectorpremie WW. De andere premies zijn wisselend lager (zorgpremie) en hoger AOF-basispremie.

De werkgeverslasten dalen licht door een lagere sectorpremie WW. De andere premies zijn wisselend lager (zorgpremie) en hoger AOF-basispremie. Werkgeverslasten horeca algemeen in 2015 wat lager De werkgeverslasten dalen licht door een lagere sectorpremie WW. De andere premies zijn wisselend lager (zorgpremie) en hoger AOF-basispremie. Gedifferentieerde

Nadere informatie

De regeling is al goedgekeurd voor 2013. Voor 2014 maakt deze deel uit van het Belastingplan, wat nog moet worden goedgekeurd.

De regeling is al goedgekeurd voor 2013. Voor 2014 maakt deze deel uit van het Belastingplan, wat nog moet worden goedgekeurd. Particulier Toeslagen op tijd aanvragen Zorg ervoor dat de toeslagen op tijd worden aangevraagd. Als de deadline gepasseerd is heeft u geen recht meer op uitbetaling. Als u bij ons op de uitstellijst staat

Nadere informatie

Advieswijzer: Werken als zzp'er in 2016

Advieswijzer: Werken als zzp'er in 2016 Advieswijzer: Werken als zzp'er in 2016 De zzp er staat volop in de belangstelling, met name de fiscale behandeling van de zzp er en de daaraan gekoppelde vraag of de zzp er zelfstandige is of in loondienst.

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal 1

Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2015-2016 34 302 Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Belastingplan 2016) T BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIEN Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Wat is de essentie van het 6 miljard pakket? Waarom is er besloten om te bezuinigen? Wordt de economie kapot bezuinigd?

Wat is de essentie van het 6 miljard pakket? Waarom is er besloten om te bezuinigen? Wordt de economie kapot bezuinigd? Wat is de essentie van het 6 miljard pakket? Er is een pakket van 6 miljard euro aan aanvullende bezuinigingen overeenkomen. De bezuinigingen worden hoofdzakelijk gevonden via uitgavenbeperkingen binnen

Nadere informatie

EINDEJAARSTIPS 2015 1/5

EINDEJAARSTIPS 2015 1/5 EINDEJAARSTIPS 2015 Particulieren...2 Vermogenstoets voor zorgtoeslag en kindgebonden budget... 2 Verlaag uw box 3 grondslag... 2 Hypotheekrente vooruit betalen... 2 Let op lagere hypotheekrente in hoogste

Nadere informatie

Om de bijleenregeling uit te leggen worden de volgende termen gebruikt:

Om de bijleenregeling uit te leggen worden de volgende termen gebruikt: De bijleenregeling: Deze regeling is in werking getreden per 1 januari 2004. Door deze regeling wordt het voor huiseigenaren ongunstig om de overwaarde te gaan gebruiken voor andere zaken dan de financiering

Nadere informatie

Adviestabel ouderbijdragen kinderopvang 2003

Adviestabel ouderbijdragen kinderopvang 2003 Toelichting bij het formulier voor de berekening van het belastbaar inkomen 1. Algemeen Vooraf Ouders betalen de hoogste ouderbijdrage, tenzij zij kunnen aantonen dat het gezamenlijke belastbaar huishoudinkomen

Nadere informatie

Uniformering loonbegrip 2013

Uniformering loonbegrip 2013 Uniformering loonbegrip 2013 Inhoud In het kort...1 Doelstellingen: simpeler, korter en goedkoper...1 Situatie anno 2012...2 Maatregelen uniformering loonbegrip...3 Resultaat: in 2013 nog maar twee grondslagen...4

Nadere informatie

Examen VWO. Economie 1,2 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Economie 1,2 (nieuwe stijl) Economie 1,2 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 2 juni 13.3 16.3 uur 2 1 Voor dit examen zijn maximaal 84 punten te behalen; het examen bestaat uit 3

Nadere informatie

Nieuwsbrief kwartaal 4 Prinsjesdag Bron: Dukers & Baelemans Pagina 1. U als particulier: Algemene heffingskorting en de arbeidskorting

Nieuwsbrief kwartaal 4 Prinsjesdag Bron: Dukers & Baelemans Pagina 1. U als particulier: Algemene heffingskorting en de arbeidskorting U als particulier: Algemene heffingskorting en de arbeidskorting In het belastingplan 2014 was reeds aangekondigd dat het afbouwpercentage in de algemene heffingskorting geleidelijk wordt verhoogd en de

Nadere informatie

Examen VWO. wiskunde A1 Compex. Vragen 12 tot en met 17. In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer wel wordt gebruikt.

Examen VWO. wiskunde A1 Compex. Vragen 12 tot en met 17. In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer wel wordt gebruikt. Examen VWO 2008 tijdvak 1 maandag 19 mei totale examentijd 3 uur wiskunde A1 Compex Vragen 12 tot en met 17 In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer wel wordt gebruikt. Het gehele

Nadere informatie

Info voor gastouders over inkomen en belastingen in 2011

Info voor gastouders over inkomen en belastingen in 2011 JAN PELLEGROM ORGANISATIEADVIES ADVIES Info voor gastouders over inkomen en belastingen in 2011 Vooraf Deze informatie is vooral bedoeld voor gastouders die dit als bijverdienste doen en verder geen of

Nadere informatie

Rendement = investeringsopbrengst/ investering *100% Reëel rendement = Nominaal rendement / CPI * 100-100 Als %

Rendement = investeringsopbrengst/ investering *100% Reëel rendement = Nominaal rendement / CPI * 100-100 Als % Inflatie Stijging algemene prijspeil Consumenten Prijs Indexcijfer Gewogen gemiddelde Voordeel: Mensen met schulden Nadeel: Mensen met loon, spaargeld Reële winst bedrijven daalt Rentekosten bedrijven

Nadere informatie