Wegblijven is geen optie meer

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wegblijven is geen optie meer"

Transcriptie

1 18 Ecobusiness in China Cleantech in China Wegblijven is geen optie meer Voor China lijkt altijd alles in het kwadraat te gelden, en dus ook de groene revolutie. Op nauwelijks 10 jaar tijd groeide China uit tot de grootste wereldmarkt voor groene technologie (hernieuwbare energie, duurzame bouw, waterzuivering, afvalverwerking, ). Deze boom van de ecotech, nog versterkt door de massale steun van de overheden, houdt voor Belgische ondernemingen reële kansen in. In dit dossier geeft een Chinese manager die voor het Belgische VITO werkt, een genuanceerd beeld van de Chinese ecomarkt. Daarnaast schetsen drie Belgische bedrijven met een vestiging in China hun visie over deze industriële evolutie en lichten ze toe welke ecotechnologie volgens hen het mooiste potentieel inhoudt. In dit dossier De noodzaak van geduld Chinese partners cruciaal voor bedrijven Meer dan ronkende intentie Drie bedrijven getuigen Water centraal in het Chinese beleid Schaarste aan drinkbaar water is een van grootste problemen Aantrekkelijke markten voor de Belgen De meest interessante segmenten van de ecotech

2 19

3 20 forward oktober 2011 De noodzaak van geduld Chinese partners cruciaal voor buitenlandse bedrijven Een Chinese partner kan deuren openen voor buitenlandse bedrijven Volgens Debin Mao, China Business Development Manager bij VITO, heeft China op het vlak van milieutechnologie nog een lange weg af te leggen, maar hij ziet tegelijkertijd veel perspectieven. TEKST FLORENCE DELHOVE EN POL BRACKE Als onafhankelijke onderzoeksorganisatie levert VITO technologische en wetenschappelijk onderbouwde adviezen en ondersteuning om duurzame ontwikkeling te stimuleren. De organisatie richtte haar (eerste) dochteronderneming VITO Asia op, die eind 2010 in Bejing een samenwerkingsovereenkomst ondertekende met het Chinese studiebureau Antipollution. Deze samenwerking heeft betrekking op milieustudies en vindt zijn oorsprong in de luchtkwaliteitsmodellen die VITO ontwierp voor enkele Chinese steden en die ook bij de Olympische Spelen zijn gebruikt. Debin Mao noemt milieuvervuiling nog altijd een groot probleem in China, temeer omdat het de Chinese ondernemingen vaak nog aan de geschikte knowhow ontbreekt. Toen er een paar jaren geleden een enorme hoeveelheid schadelijke stoffen in een rivier terechtkwam, bleek geen enkele Chinese organisatie over de expertise bleek te beschikken om het euvel op te lossen. Hoewel er intussen is er heel wat geëvolueerd in positieve zin, blijft het volgens Debin Mao toch een kwetsbaar punt. Dat wordt in de hand gewerkt door de gebrekkige milieuwetgeving in China. Er worden bedrijven weinig normen opgelegd inzake het zuiveren van afvalwater, bijvoorbeeld. Zolang dat het geval is, dus zolang bedrijven en overheden nauwelijks verplicht worden om bepaalde milieunormen te respecteren, blijft ook de markt beperkt. Dat betekent echter niet dat er geen kansen zijn, benadrukt Mao: Bedrijven voelen vanuit de Chinese overheid weinig druk om te investeren in recyclagesystemen en afvalverwerking, maar Belgische bedrijven hebben heel wat vakkennis in die disciplines opgebouwd en kunnen de ondernemingen aansporen om mee te stappen in recyclageprogramma s. Bovendien is de ontwikkeling van ecobusiness in China onmiskenbaar, verzekert de business development manager van VITO. Hij baseert zich daarvoor op het feit dat de Chinese overheid de jongste jaren beduidend meer budget voorziet voor wetenschappelijk onderzoek in de context van cleantech. Er duiken ook meer en meer ondernemingen op die activiteiten ontplooien in de ecobusiness. Beschikken over de juiste connecties is in cleantech nog doorslaggevender dan in andere domeinen Debin Mao (VITO) Guanxi Een probleem is dat voor cleantech-gerelateerde initiatieven de lokale overheden dikwijls betrokken partij zijn en die zijn niet altijd bereid om mee te investeren. Bovendien nemen ze een protectionistische houding aan tegenover de plaatselijke ondernemingen. Het valt dus niet mee om als buitenlands bedrijf voet aan de grond te krijgen. Een manier omdat te doen, is een partnershap aangaan met een Chinese organisatie, adviseert Debin Mao. Daarnaast is guanxi van groot belang. Dat is de Chinese term voor het beschikken over de juiste connecties, het deel uitmaken van het geschikte netwerk. Door het gebrek aan wetgeving zijn dergelijke contacten nog doorslaggevender in cleantech dan in andere domeinen. Maar het uitbouwen van zo n vertrouwensband vergt veel geduld.

4 Ecobusiness in China 21 Meer dan ronkende intenties Drie bedrijven getuigen De Belgische bedrijven die we in China contacteerden zijn het over één punt roerend eens: de groene revolutie is allesbehalve een hol begrip. De vooruitgang die China de voorbije tien jaar boekte is indrukwekkend, in het bijzonder op het vlak van hernieuwbare energie. Cijfers maken dit meer dan duidelijk. Hoewel China nog steeds minstens twee derde van zijn energie uit steenkool haalt, is het land uitgegroeid tot de grootste producent van hydro-elektriciteit ter wereld. Daarnaast werden de Verenigde Staten voorbijgestoken voor geïnstalleerde capaciteit voor windenergie. Ten slotte is China de grootste uitvoerder van zonnepanelen. De Chinese regering heeft zich overigens als doelstelling gesteld om tegen 2020 het aandeel hernieuwbare energie te laten toenemen van 10% nu tot minstens 15%. De talrijke hoofdstukken over groene investeringen in het twaalfde vijfjarenplan van de regering gaan dus veel verder dan ronkende intenties. Momenteel ligt de toekomst van de ecotech vooral in China. Bijgevolg is elke onderneming die wil meetellen binnen een van de talrijke segmenten van deze ruime sector (die veel meer omvat dan enkel zonne- en windenergie) zowat verplicht om er aanwezig te zijn. Drie Belgische bedrijven die al meerdere jaren in China actief zijn, geven ons hun visie op deze industriële verschuiving. TEKST OLIVIER FABES FOTO NG, PS, GP Voorwaarde voor groei Zonder groene investeringen hangt de Chinese economische groei aan een zijden draadje. Veel meer dan in westerse landen zijn de Chinese autoriteiten verplicht om voor het stimuleren van de binnenlandse groei ecologie en economie hand in hand te laten gaan. De Chinese overheden zien de vergroening van de economie als een fundamenteel middel om op lange termijn sociale vrede met de bevolking te behouden, vernemen we van Philippe Snel, partner van het advocatenbureau De Wolf &Partners in Shanghai en voorzitter van de kamer van koophandel voor de Benelux in Shanghai. Het is een poging om een oplossing te vinden voor de fundamentele problemen rond levenskwaliteit door een ongebreidelde ontwikkeling. De economische groei hangt ook af van het vermogen om een aantal puur praktische problemen te beheersen. Files (en vervuilingspieken) zijn daar een illustratie van. De grootste prioriteit van de Chinese overheden is echter het verzekeren van de energievoorziening, door ze minder afhankelijk te maken van buitenlandse grondstoffen, in het bijzonder van olie. De energiebehoeften van het land zijn immers enorm. In Shanghai alleen al stijgt de vraag jaarlijks met 90%. Elk jaar bouwt de Chinese overheid het equivalent van vier keer de energiebevoorradingssystemen van Ierland, vergelijkt Geert Palmers, CEO van 3E en lid van het steering committee van de Agoria Renewable Er is een begin van interesse voor de energieprestaties van gebouwen Nicolas Godelet (architect en planoloog in Beijing)

5 22 forward oktober 2011 De Chinese overheden zien de vergroening van de economie als een middel om sociale vrede te behouden Philippe Snel (Advocatenbureau De Wolf & Partners) WATER CENTRAAL IN HET CHINESE BELEID De schaarste aan drinkbaar water door de vervuiling, de droogte of overconsumptie is een van China s grootste problemen. In 2009 hadden 270 miljoen Chinezen Energy Club. 3E is al 5 jaar aanwezig in China. Als consultant en specialist op het vlak van softwareplatformen voor systemen voor wind- en zonne-energie begeleidt het bedrijf Chinese cleantechbedrijven bij hun verovering van buitenlandse markten, vooral in Afrika. Een groot deel van de Chinese ecotechnologie wordt immers geexporteerd. Dat geldt in het bijzonder voor zonnepanelen, waar van 90% wordt uitgevoerd terwijl de binnenlandse markt onderontwikkeld blijft. China telt niet minder dan 80 fabrikanten van windturbines, waarvan drie uit de mondiale top-10. Deze cijfers spreken tot de verbeelding, maar hun capaciteit zal niet volstaan om de doelstelling van 150 GW te halen die de regering tegen 2020 voorop stelt (30 GW in 2010). De Chinezen beseffen zeer goed dat ze voor heel wat ecotechdomeinen nood hebben aan buitenlandse investeerders. Hun huidige technieken zijn onvoldoende performant om de groene evolutie tamelijk snel te laten gebeuren, zonder de groei te remmen, stelt Philippe Snel vast. Arrogantie laten varen Steeds meer Belgische ondernemers hebben oor voor deze 'oproep' van de Chinese autoriteiten. Het zou absoluut fout zijn om te denken dat Europa zoveel verder staat of om zomaar aan te nemen dat de westerse technologie per definitie superieur is aan de Chinese, beklemtoont Geert Palmers. Het is verkeerd te denken dat de Chinezen noodzakelijk producten van minder goede kwaliteit maken. We hadden ooit wel degelijk een voorsprong maar op bepaalde punten kunnen de Chinezen probleemloos de concurrentie aangaan met de beste westerse leveranciers. Dat geldt in het bijzonder voor zonnepanelen, die van vergelijkbare kwaliteit zijn, maar heel wat goedkoper. Het is een courant product geworden. Zijn belangrijkste advies is dan ook om alle arrogantie te laten varen en zeker niet neer te kijken op de technologische kwaliteiten van eventuele Chinese partners. Ik ben ervan overtuigd dat tussen nu en 5 jaar de Chinezen hun windturbines naar het westen uitvoeren. in rurale gebieden geen toegang tot 'drinkbaar' water, al moeten we erbij vermelden dat hoe dan ook overal in China water eerst moet worden gekookt alvorens Favoritisme het te consumenten. Bij de 'groene' engagementen bekleden de maatregelen voor Voor een buitenlands bedrijf is het uiteraard niet schoon water de belangrijkste plaats op de prioriteitenlijst van het 12e vijfjarenplan eenvoudig om frontaal de concurrentie aan te gaan van het Chinese regime. De regering wil tussen nu en 2020 niet minder dan 615 met lokale bedrijven. Zakenadvocaat Philippe Snel, miljard dollar investeren in het verbeteren van de infrastructuur voor waterbedeling: die vooral buitenlandse multinationals adviseert die een verdrievoudiging van het aantal gemeentelijke waterzuiveringsinstallaties en de Chinese markt willen betreden: In theorie zijn ontziltingsprojecten in gebieden dicht bij grote steden. Volgens het rapport 2011 openbare aanbestedingen gereglementeerd en is er van het China Greentech Initiative (CGRI)*, een internationaal consortium met een geen sprake van favoritisme. Maar in de praktijk honderdtal multinationale bedrijven die actief zijn binnen de sector van de ecotech, hebben buitenlandse bedrijven er vaak belang bij is het percentage afvalwater dat in de grote steken gezuiverd wordt al gestegen om te zoeken op welke manier hun aanbod complementair kan zijn bij dat van een lokale onderneming van 34% in 2000 tot 70% in Er is echter nog een lange weg af te leggen. De overheid hield tot nu toe de boot af voor het openstellen van de watersector en dan een joint-venture te vormen. Tegelijkertijd voor private ondernemingen (in 2008 nauwelijks 10% van de investeringen). Ook moeten ze proberen om hun intellectuele eigendom de resultaten van de enkele publiek-private samenwerkingen waren niet eenduidig te beschermen want namaak, het eeuwige Chinese positief. De noden zijn echter zo nijpend dat de meeste experts menen dat de probleem, is een nog grotere bedreiging binnen de overheden in de nabije toekomst ook een beroep zullen doen op de privésector. spitstechnologie, waaronder ook de ecotech. Daarbij kan men maar beter beseffen dat Chinese bedrijven * Dit rapport van ruim 200 pagina s met een analyse van de verschillende cleantech- opportuniteiten in China kan, na registratie, gratis worden gedownload via ling genieten op regelgevend niveau. Bij de bouw van meer dan waarschijnlijk ook een voorkeursbehande- een nieuwe fabriek moet een onderneming voortaan voldoen aan de eisen van een agentschap voor milieubescherming, onder toezicht van de overheid. Dat agentschap bekleedt tegenwoordig een reële rol, terwijl een milieuvergunning voorheen een formaliteit was. We kunnen tevreden zijn

6

7 24 forward oktober 2011 INTELLECTUAL PROPERTY Een heikel punt in China blijft de Intellectual Property (IP). China heeft niet zo n beste reputatie op dat vlak. Het land heeft immers de twijfelachtige eer de grootste bron van namaakproducten te zijn. Ook dat is een gegeven waar men als buitenlandse investeerder maar beter rekening mee houdt, waarschuwt Debin Mao (VITO, zie pag. 20), die er wel meteen aan toevoegt dat er zich duidelijk een positieve ontwikkeling aftekent: Een illustratie daarvan is dat er meer en meer geschillen inzake IP opduiken tussen Chinese bedrijven onderling, wat erop wijst dat men in de Chinese bedrijfswereld het belang daarvan inziet. Maar hoe dan ook raad ik Belgische bedrijven die zaken willen doen in China, aan om op hun hoede te zijn en zich inzake patentering en aanverwante aspecten, grondig juridisch te laten adviseren. Het is fout te denken dat de Chinezen noodzakelijk producten van minder goede kwaliteit maken Geert Palmers (3E) met deze evolutie, maar anderzijds moeten we ook niet verbergen dat buitenlandse bedrijven een aparte behandeling te beurt valt, beklemtoont Philippe Snel, die moet glimlachen wanneer we de illusie van een level playing field aanhalen. Net als in andere landen bestaat de nationale trend om eerder nationaal aan te kopen, via verkapte protectionistische maatregelen. Het goede nieuws is echter dat wie in China zelf produceert al snel als een Chinees bedrijf wordt gezien. Op de markt van de cleantech, die bijna uitsluitend afhangt van de publieke sector of van de overheidsbedrijven, is het belang om ter plaatse te produceren nog vanzelfsprekender dan voor andere sectoren die zich directer tot de eindconsument richten. De culturele of technische hindernissen zijn volgens mij niet groter dan in een land als Brazilië. Het grootste risico voor China is het onderschatten van de investeringen die nodig zijn om er aanwezig te zijn. Opwaartse spiraal Uiteraard openen niet alle deuren even gemakkelijk je hebt pas na jaren een 'guanxi', een netwerk gebaseerd op aanbevelingen en vertrouwen maar ecotechbedrijven hebben het voordeel dat ze kunnen rekenen op een grotere openheid vanwege de Chinese overheid ingevolge de enorme behoeften door deze groene revolutie. Zodra je je professionalisme hebt kunnen aantonen en het vertrouwen hebt gewonnen, word je meegezogen in een opwaartse spiraal, beklemtoont Nicolas Godelet, een architect en planoloog die in Beijing zijn eigen bureau opende. Deze dertiger kreeg al de kans om mee te werken aan prestigieuze projecten zoals het operagebouw en de Franse ambassade in Beijng, dankzij zijn aandacht voor eco-efficiëntie en duurzame materialen. Als planoloog ontwierp hij de onthaalruimten voor bezoekers aan de oude omwalde stad Pingyao die door de Unesco werd uitgeroepen tot werelderfgoed. Met uitzondering van enkele buitenlandse multinationals die duurzaam bouwen om te tonen in welke mate ze milieubewustzijn belangrijk vinden (Pepsi, Sidel-Tetrapac, Veolia Water, ), zijn al zijn klanten direct of indirect gelinkt met de overheid. Investeringen om duurzamer te bouwen steunen steeds op publieke promotoren. In tegenstelling tot bij ons zijn er geen rechtstreekse subsidies voor gezinnen of bedrijven. Het voordeel is dat grote beslissingen bijvoorbeeld belangrijke stadskernvernieuwingen snel worden genomen. Alles gebeurt op grote schaal. Volgens hem is er op het vlak van eco-efficiëntie nog enorm veel vooruitgang mogelijk. Er is een begin van interesse voor de energieprestaties van gebouwen, maar globaal is het bijvoorbeeld voor isolatie nog maar pover gesteld.

8

9 26 forward oktober 2011 Aantrekkelijke markten voor de Belgen De drie waarnemers in China Geert Palmers (CEO van 3E), Philippe Snel (Partner bij Dewolf & Partners) en architect en planoloog Nicolas Godelet beschrijven de volgens hen meest interessante segmenten van de ecotech. TEKST OLIVIER FABES - duurzaam bouwen: We weten dat de Belg een baksteen in de maag heeft. Heel wat Belgische bouwbedrijven of leveranciers van vernieuwende materialen beschikken over de knowhow om in te spelen op de enorme behoeften in China, waar de overheid nog maar recent aandacht heeft voor het concept van duurzaam bouwen. Eco-efficiëntie moet een lager energieverbruik mogelijk maken. Er zijn niet alleen kansen op het vlak van technieken, processen en materialen, maar ook vroeger in de keten, in de stedenbouwkundige fase of bij het ontwerp van eco-efficiënte architecturale complexen. Planoloog Nicolas Godelet heeft vastgesteld dat de Chinezen op zoek zijn naar strategieën voor het ontwerp en de inrichting van hun steden. Denk daarbij aan wegen, stedelijke weefsels, waterbedeling en rioleringssystemen, elektriciteitsdistributie, openbare verlichting, groene ruimten, enz. Vooral onze specialisten op het vlak van waterzuivering kunnen een mooie rol spelen bij grote projecten rond stadsvernieuwing of -uitbreiding. Windproductie op zee zal een hoge vlucht nemen. Belgische bedrijven beschikken op dat vlak over heel wat ervaring. - hernieuwbare energie: Eerder dan op het vlak van de eigenlijke productie van windturbines of zonnepanelen (domeinen waarin de Chinezen snel hun achterstand inlopen) kunnen Belgen een toegevoegde waarde bieden op het vlak van de integratie van deze technologieën in het elektriciteitsnet. Het ontbreekt de Chinezen voor de productie van hun wind- en zonneparken ook aan controletools waarmee ze de stromen en de aansluitingen beter kunnen beheren. Dat geldt nog meer voor de windproductie op zee, waarvan men verwacht dat deze de volgende jaren een hoge vlucht zal nemen en waarvoor een aantal Belgische bedrijven ondertussen over heel wat ervaring beschikt dankzij projecten op de Noordzee. - groene voertuigen: De Chinese regering gelooft in elektrische voertuigen als middel om de vervuiling in de megalopolen te verminderen en om het mobiliteitsbeleid een nieuwe richting te laten inslaan. Net als bij ons vergt de invoering van elektrische voertuigen heel wat nieuwe infrastructuur, en dat vraagt

10 Ecobusiness in China 27 tijd. Maar in tegenstelling tot in de westerse landen zou China in eerste instantie kunnen kiezen voor kleine en minder snelle elektrische voertuigen want door de verkeerscongestie haalt men hoe dan ook niet meer dan 50 kilometer per uur. - industriële processen: Het betreft hier ongetwijfeld een tot nog toe minder ontgonnen terrein. Nu ontbreekt het de Chinese industrie globaal aan efficiëntie, omdat arbeid er goedkoop is. Door de (sterke) stijging van de loonkosten in de meest ontwikkelde regio s zijn Chinese industriëlen op zoek naar expertise om hun productiviteit te verbeteren, zowel door de invoering van processen die minder energie vergen, het gebruik van performantere machines als de valorisatie van bepaalde types van afval. - Nieuw Platteland : Na zich eerst hoofdzakelijk te hebben toegelegd op groene investeringen in de grote steden - Shanghai 2010 was een soort mondiale vitrine van de groene stad op zijn Chinees lanceerden de Chinese overheden het project Nieuw Platteland met het oog op een modernisering van de rurale gemeenschappen en om op die manier de exodus naar de grote steden af te remmen. Het is tevens de bedoeling om het platteland, door het inzetten van hernieuwbare energie, zelfvoorzienend te maken. Deze beweging ten voordele van het platteland zal leiden tot enorme behoeften op het vlak van weginfrastructuur, spoorwegen, scholen maar zal ook voor ecotechbedrijven enorme kansen bieden. Het is de bedoeling om het platteland, door het inzetten van hernieuwbare energie, zelfvoorzienend te maken

Visie op Windenergie en solar Update 2014

Visie op Windenergie en solar Update 2014 Visie op Windenergie en solar Update 2014 De vooruitzichten voor hernieuwbare energie zijn gunstig Succes hangt sterk af van de beschikbaarheid van subsidies Naast kansen in Nederland kan de sector profiteren

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

Schone technologie voor een levende aarde Bouwen aan de Nederlandse schone technologie sector

Schone technologie voor een levende aarde Bouwen aan de Nederlandse schone technologie sector Wereld Natuur Fonds Driebergseweg 10 Postbus 7 3700 AA Zeist Tel: +31 30 693 7333 Direct: Fax: +31 30 691 2064 Info@wnf.nl www.wnf.nl Schone technologie voor een levende aarde Bouwen aan de Nederlandse

Nadere informatie

De toekomst voorbereiden

De toekomst voorbereiden Het milieu beschermen. Afdrukken dit document alleen indien nodig De toekomst voorbereiden Partner in duurzaam vertrouwen SPIE is Europees leider wat betreft diensten in de domeinen van elektriciteit,

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

Windenergie in Vlaanderen groeit verder in 2012

Windenergie in Vlaanderen groeit verder in 2012 Persbericht Brussel, 15 januari 2013 Windenergie in Vlaanderen groeit verder in 2012 In 2012 groeide windenergie op land in Vlaanderen met 37 windturbines, goed voor een bijkomend vermogen van 78 MW. Daarmee

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

Welkom. Smart Grids Slimme netten? of Netten voor slimme mensen? 20 oktober 2010

Welkom. Smart Grids Slimme netten? of Netten voor slimme mensen? 20 oktober 2010 Welkom Slimme netten? of Netten voor slimme mensen? 20 oktober 2010 : probleemstelling Meer lokale productie Lokale injectie zorgt voor opwaartse stroom Fluctuerend en weinig controleerbaar Het netwerk

Nadere informatie

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren,

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren, Vrijdag 10 september 2010 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Comité van de Regio s Resource Efficient Europa Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau,

Nadere informatie

Vlaamse paardenfokkers zetten in op Chinese stallen

Vlaamse paardenfokkers zetten in op Chinese stallen 10-09-2013, p.16 Axel Verlooy, zaakvoerder Eurohorse Vlaamse paardenfokkers zetten in op Chinese stallen Door een nieuw handelsakkoord kan België voortaan paarden uitvoeren naar China. Dat is een belangrijke

Nadere informatie

Samenvatting voor beleidsmakers

Samenvatting voor beleidsmakers Road book towards a nuclear-free Belgium. How to phase out nuclear electricity production in Belgium? rapport door Alex Polfliet, Zero Emissions Solutions, in opdracht van Greenpeace Belgium Samenvatting

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen -

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen - De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn l - Uitdagingen & oplossingen - DG Energie 22 juni 2011 ENERGIEVOORZIENING NOG AFHANKELIJKER VAN IMPORT Te verwachten scenario gebaseerd op cijfers in 2009 in % OLIE

Nadere informatie

Schoonschip is de meest duurzame drijvende woonwijk van Europa, bestaande uit 46 drijvende huishoudens die een nieuwe standaard definieert voor

Schoonschip is de meest duurzame drijvende woonwijk van Europa, bestaande uit 46 drijvende huishoudens die een nieuwe standaard definieert voor Schoonschip is de meest duurzame drijvende woonwijk van Europa, bestaande uit 46 drijvende huishoudens die een nieuwe standaard definieert voor duurzame stedelijke ontwikkeling in Amsterdam. HET PROJECT

Nadere informatie

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces H 2 et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces Bij het ontstaan van de aarde, 4,6 miljard jaren geleden, was er geen atmosfeer. Enkele miljoenen jaren waren nodig voor de

Nadere informatie

Symposium Groene chemie in de delta

Symposium Groene chemie in de delta DPI Value Centre als onderdeel van TKI SPM en het valorisatienetwerk 2.0 Symposium Groene chemie in de delta A. Brouwer, 12 November 2012 TKI Smart Polymeric Materials Topresearch in polymeren 5-10 jaar

Nadere informatie

Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA

Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA Bio-based Economy Den Haag, 17 april 2013 VAVI VAVI is een belangenvereniging die de belangen behartigt van 7 Nederlandse ondernemingen binnen de aardappelverwerkende

Nadere informatie

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid?

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? vbo-analyse Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? September 2014 I Raf Van Bulck 39,2% II Aandeel van de netto toegevoegde waarde gegenereerd door bedrijven dat naar

Nadere informatie

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Verschillende factoren bepalen het aantal arbeidsongevallen. Sommige van die factoren zijn meetbaar. Denken we daarbij

Nadere informatie

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Nederland is verslaafd aan fossiele energie, zeker in vergelijking met landen om ons heen, vertelt Paul Korting, directeur van ECN. Er zijn genoeg scenario

Nadere informatie

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2013

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2013 1 Beknopte samenvatting van de Inventaris duurzame energie in Vlaanderen 2013, Deel I: hernieuwbare energie, Vito, februari 2015 1 1 Het aandeel hernieuwbare energie in 2013 bedraagt 5,8 % Figuur 1 zon-elektriciteit

Nadere informatie

ABiodiversiteit en natuur & landschap in de samenleving

ABiodiversiteit en natuur & landschap in de samenleving ABiodiversiteit en natuur & landschap in de samenleving Voorzichtig herstel bedreigde soorten Verdere achteruitgang functioneren van ecosystemen en biodiversiteit Meer aandacht voor natuur als basisvoorwaarde

Nadere informatie

Mosterd uit Almen, kaas van boerderij Pas Op, verse asperges om

Mosterd uit Almen, kaas van boerderij Pas Op, verse asperges om Windenergie als streekproduct: van dichtbij is beter. Mosterd uit Almen, kaas van boerderij Pas Op, verse asperges om de hoek, akkerbrood gebakken door bakker Wijnand van Loarnse tarwe: eerlijk en heerlijk!

Nadere informatie

Colofon. Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NBSO Chengdu. Opgesteld door: Bertrille Snoeijer, NBSO Chengdu

Colofon. Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NBSO Chengdu. Opgesteld door: Bertrille Snoeijer, NBSO Chengdu Colofon Dit is een publicatie van: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland NBSO Chengdu Opgesteld door: Bertrille Snoeijer, NBSO Chengdu Contactpersoon: NBSO Chengdu Chief Representative : Bertrille Snoeijer

Nadere informatie

De favoriete aandelen van Bart Sebrechts

De favoriete aandelen van Bart Sebrechts De favoriete aandelen van Bart Sebrechts 08/08/2016 om 09:16 door Bart Sebrechts Bart Sebrechts, hoofd beleggingen van Merit Capital, geeft in zijn aandelenselectie geven de voorkeur aan marktleiders met

Nadere informatie

De Green Mobility Solution. Welkom in de wereld van de hernieuwbare energie.

De Green Mobility Solution. Welkom in de wereld van de hernieuwbare energie. 1 De Green Mobility Solution. Welkom in de wereld van de hernieuwbare energie. Audi Green Mobility In samenwerking met CLIMACT, een studiebureau dat vernieuwende energiebesparende oplossingen uitwerkt

Nadere informatie

bron : Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen PB C381 van 16/12/97

bron : Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen PB C381 van 16/12/97 bron : Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen PB C381 van 16/12/97 Uitnodiging tot het indienen van voorstellen voor OTO-werkzaamheden (geavanceerde opleidingscursussen) in het kader van het specifieke

Nadere informatie

Duurzaam ondernemen in Vlaanderen. Warmtenetten in Vlaanderen: welke business cases bieden potentieel?

Duurzaam ondernemen in Vlaanderen. Warmtenetten in Vlaanderen: welke business cases bieden potentieel? Duurzaam ondernemen in Vlaanderen Studienamiddag Roeselare Warmtenetten in Vlaanderen: welke business cases bieden potentieel? 18 juni Michel Davidts warmteontwikkelingen Kader Restwarmtegebruik maakt

Nadere informatie

Besluit van de Deputatie

Besluit van de Deputatie vergadering van Besluit van de Deputatie aanwezig, kenmerk betreft verslaggever 1. Feitelijke en juridische gronden, dossiernummer: zittingnummer: termijn: Het provinciedecreet, inzonderheid artikel 57.

Nadere informatie

Nieuwsbrief mei 2007

Nieuwsbrief mei 2007 Nieuwsbrief mei 2007 Geachte relatie Het is weer enige tijd geleden dat ik u via een nieuwsbrief heb geinformeerd over interessante onderwerpen. OFM heeft in ieder geval niet stil gezeten, de website is

Nadere informatie

CHINA NU Tekst: Maaike Okano-Heijmans en Frans-Paul van der Putten. Economie

CHINA NU Tekst: Maaike Okano-Heijmans en Frans-Paul van der Putten. Economie Economie CHINA NU Tekst: Maaike Okano-Heijmans en Frans-Paul van der Putten China als investeerder in Europa Chinese investeringen in Europa nemen snel in omvang toe. Volvo Cars is tegenwoordig eigendom

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst Vereniging voor Zonnekrachtcentrales 30 nov. 2012 Energietransitie te belangrijk! Kohnstammhuis

Verslag bijeenkomst Vereniging voor Zonnekrachtcentrales 30 nov. 2012 Energietransitie te belangrijk! Kohnstammhuis Verslag bijeenkomst Vereniging voor Zonnekrachtcentrales 30 nov. 2012 Energietransitie te belangrijk! Kohnstammhuis Global Energy Assessment Naar Een Duurzame Toekomst samenvatting van de lezing van Wim

Nadere informatie

ASPIRAVI. Project E403 Lichtervelde en Wingene

ASPIRAVI. Project E403 Lichtervelde en Wingene ASPIRAVI Project E403 Lichtervelde en Wingene Groei naar een duurzame samenleving Europese doelstelling tegen de opwarming van het klimaat : 20-20-20 tegen 2020 : 20% minder CO 2 uitstoot 20% minder energie

Nadere informatie

Persconferentie «Ecobouw stimuleren» 8 februari 2007 Toespraak van Evelyne Huytebroeck

Persconferentie «Ecobouw stimuleren» 8 februari 2007 Toespraak van Evelyne Huytebroeck Persconferentie «Ecobouw stimuleren» 8 februari 2007 Toespraak van Evelyne Huytebroeck De potentiële verbetering van de energie- en milieuprestaties van gebouwen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is

Nadere informatie

Deze perskit bevat informatie over Ecofys, de geschiedenis van het bedrijf, de kenmerken, enkele feiten en cijfers en de belangrijkste activiteiten.

Deze perskit bevat informatie over Ecofys, de geschiedenis van het bedrijf, de kenmerken, enkele feiten en cijfers en de belangrijkste activiteiten. Ecofys Perskit Ecofys Experts in Energy Inleiding Ecofys is al meer dan 25 jaar een toonaangevend internationaal consultancybedrijf in energie en klimaatbeleid. De visie van Ecofys is "sustainable energy

Nadere informatie

Windenergie in Noord. 5 e panelmeting stadsdeel Noord. Inleiding

Windenergie in Noord. 5 e panelmeting stadsdeel Noord. Inleiding Windenergie in Noord 5 e panelmeting stadsdeel Noord Inleiding Eind 2009 heeft O+S voor stadsdeel Noord een bewonerspanel opgezet. Dit panel telt momenteel 344 leden. O+S heeft vier keer een enquête uitgezet

Nadere informatie

DWSI Trendalert S E P T E D

DWSI Trendalert S E P T E D Dutch Water Sector Intelligence Vier Scenario's voor de Circulaire Economie DWSI Trendalert Vier Scenario's voor de Circulaire Economie Inleiding Het KIDV is op 1 januari 2013 opgericht naar aanleiding

Nadere informatie

reating ENERGY PROGRESS

reating ENERGY PROGRESS reating ENERGY PROGRESS 2012 ENERGIE EN MILIEU: Opwarming van de aarde: Drastische vermindering CO 2 -uitstoot Energie: De energiekosten fluctueren sterk en zullen alleen maar stijgen Behoud van het milieu

Nadere informatie

Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië

Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië Roemenië ligt geografisch gezien in het midden van Europa (het zuidoostelijk deel van Midden-Europa). Het land telt 21,5 miljoen inwoners en

Nadere informatie

Mogelijkheden van windenergie op bedrijventerreinen

Mogelijkheden van windenergie op bedrijventerreinen Mogelijkheden van windenergie op bedrijventerreinen 7 juni 2007 inhoud energie waarom windenergie voor- en nadelen van windenergie windaanbod vergunningen en regelgeving aspecten van belang: windplan Vlaanderen

Nadere informatie

7 op 10 internationale bedrijven ondervinden problemen. Vlaamse exportondersteuning onvoldoende gekend en gebruikt

7 op 10 internationale bedrijven ondervinden problemen. Vlaamse exportondersteuning onvoldoende gekend en gebruikt PERSBERICHT Hasselt, 12 april 2012 Onderzoek UNIZO-Limburg en VKW Limburg: 7 op 10 internationale bedrijven ondervinden problemen Vlaamse exportondersteuning onvoldoende gekend en gebruikt UNIZO-Limburg

Nadere informatie

Interview Alex Wynaendts, Aegon. Tekst: Martin Voorn. Kop

Interview Alex Wynaendts, Aegon. Tekst: Martin Voorn. Kop Interview Alex Wynaendts, Aegon Tekst: Martin Voorn Kop (suggestie 1:) Globalisering kan financiële markten hard raken (suggestie 2:) Verzekeren is lokale kennis wereldwijd inzetten (suggestie 3:) Globalisering

Nadere informatie

Natuurlijk Leiderschap

Natuurlijk Leiderschap Dit interview is onderdeel van het boek Natuurlijk Leiderschap een co-creatie van Trees for All en United by Passion Ronald van Zetten CEO, HEMA Een wereld met uitdagingen Als ik kijk naar de hele wereld,

Nadere informatie

De Pensioenkrant. Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant...

De Pensioenkrant. Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant... De Pensioenkrant Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant... Het probleem Levensstandaard behouden wordt moeilijker Uit cijfers van het nationaal instituut voor statistiek

Nadere informatie

ASPIRAVI. Project Blankenberge

ASPIRAVI. Project Blankenberge ASPIRAVI Project Blankenberge Groei naar een duurzame samenleving Europese doelstelling tegen de opwarming van het klimaat : 20-20-20 tegen 2020 : 20% minder CO 2 uitstoot 20% minder energie verbruiken

Nadere informatie

Standpunt van Synergrid met betrekking tot electrische voertuigen. Seminarie van 20 april 2010 FOD EKME

Standpunt van Synergrid met betrekking tot electrische voertuigen. Seminarie van 20 april 2010 FOD EKME Standpunt van Synergrid met betrekking tot electrische voertuigen Seminarie van 20 april 2010 FOD EKME INHOUD Voorstelling van Synergrid en de rol van de netbeheerders Integratie van elektrische voertuigen

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor het opwekken van je eigen energie en er ook voor betaald worden.

Een beginners handleiding voor het opwekken van je eigen energie en er ook voor betaald worden. Een beginners handleiding voor het opwekken van je eigen energie en er ook voor betaald worden. Waarom moet je leren over het opwekken van je eigen energie en er ook voor betaald worden! Het antwoord is

Nadere informatie

Wie de norm heeft, heeft de hub

Wie de norm heeft, heeft de hub Wie de norm heeft, heeft de hub Ing. Emiel Verhoeff Consultant Business Development NEN Nederlands Normalisatie-instituut, Delft Emiel.verhoeff@nen.nl, (015) 26 90 334, http://www.nen.nl Dr.ir. Henk J.

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Nederlandse economie. Welvaart onder druk

Nederlandse economie. Welvaart onder druk Nederlandse economie Welvaart onder druk 1 Vier toekomstscenario's van Nederland Zeer aantrekkelijke infrastructuur Sterk concurrerende samenleving A... B. D.. C.. Zwak concurrerende samenleving Niet aantrekkelijke

Nadere informatie

Latijns-Amerika aarzelt over hernieuwbare energie zaterdag, 15 augustus 2015 12:30

Latijns-Amerika aarzelt over hernieuwbare energie zaterdag, 15 augustus 2015 12:30 Waterkrachtcentrale's vormen een belangrijke energiebron in Zuid-Amerka, zoals hier bij de Itaipudam, een Braziliaans-Paraguyaanse stuwdam in de rivier de Paraná op de grens van de Braziliaanse staat Paraná

Nadere informatie

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen Energie Rijk Lesmap Leerlingen - augustus 2009 Inhoudstafel Inleiding! 3 Welkom bij Energie Rijk 3 Inhoudelijke Ondersteuning! 4 Informatiefiches 4 Windturbines-windenergie 5 Steenkoolcentrale 6 STEG centrale

Nadere informatie

Bijlage: Green Deal Sun Share Breda

Bijlage: Green Deal Sun Share Breda 1. Breda DuurSaam Breda DuurSaam is een onafhankelijke coöperatie die projecten opzet, begeleidt en uitvoert die bijdragen aan een volhoudbare, leefbare en gezonde Bredase samenleving. Deze projecten richten

Nadere informatie

Duurzame energie in Japan

Duurzame energie in Japan Duurzame energie in Japan Rob Stroeks (Project Officer, TWA Tokio) - 8-3-2004 Samenvatting Japan heeft van oudsher weinig natuurlijke energiebronnen. De daarmee samenhangende afhankelijkheid van buitenlandse

Nadere informatie

Windenergie goedkoper dan kernenergie!

Windenergie goedkoper dan kernenergie! Go Wind - Stop nuclear Briefing 1 26 june 2002 Windenergie goedkoper dan kernenergie! Electrabel geeft verkeerde informatie over kostprijs van kernenergie en windenergie. Electrabel beweert dat windenergie

Nadere informatie

Zonnepanelen in Nederland

Zonnepanelen in Nederland bezoekadres Marnixkade 1015 ZL Amsterdam 109 postadres Postbus 1001 E T moti@motivaction.nl MG 15262 F Amsterdam W +31 www.motivaction.nl (0)20 589 83 83 00 Zonnepanelen in Nederland Draagvlak en gebruik

Nadere informatie

Greenbridge wetenschapspark incubator demonstrator

Greenbridge wetenschapspark incubator demonstrator Greenbridge wetenschapspark incubator demonstrator - faciliteert de ontwikkeling/optimalisatie van uw technologie - helpt uw energietechnologie succesvol in de markt zetten voor (startende) bedrijven:

Nadere informatie

Raedthuys beschikt over het Milieukeur groene elektriciteit, zie www.milieukeur.nl

Raedthuys beschikt over het Milieukeur groene elektriciteit, zie www.milieukeur.nl Raedthuys gelooft in duurzame energie van Nederlandse bodem. De energie die zijn oorsprong kent in het ontstaan van ons land. Van de innovatieve, ondernemende Hollander die windenergie gebruikte om polders

Nadere informatie

10 Mythes over zonne-energie

10 Mythes over zonne-energie 10 Mythes over zonne-energie 1. Energie opwekken met zonnepanelen is alleen iets voor zonnige landen Zonne-energie is de meest gelijkmatig verdeelde bron van energie op de wereld. Feit is dat zonnepanelen

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

FLANDERS INVESTMENT & TRADE MARKTSTUDIE

FLANDERS INVESTMENT & TRADE MARKTSTUDIE N H C A M L T X R T S U D T D N Ë L A T N FLANDRS NVSTMNT & TRAD MARKTSTUD D TXTLMACHN-NDUSTR N TALË Overzicht van de sector 1 De taliaanse industrie van textielmachines en -accessoires bestaat uit ongeveer

Nadere informatie

Aggiornamento. Bedreigingen en uitdagingen voor de. industrie VWEC. Een perspectief voor Vlaanderen. Een perspectief voor Vlaanderen

Aggiornamento. Bedreigingen en uitdagingen voor de. industrie VWEC. Een perspectief voor Vlaanderen. Een perspectief voor Vlaanderen Een perspectief voor Vlaanderen Bedreigingen en uitdagingen voor de Aggiornamento industrie Een perspectief voor Vlaanderen VWEC auteur functie datum Marc Van den Bosch Sr. Adviseur energie en milieu VOKA

Nadere informatie

Verantwoordelijke uitgever : Philippe Pivin, Belgische Onafhankelijkheidslaan 72-1081 Koekelberg. «Historisch Koekelberg»

Verantwoordelijke uitgever : Philippe Pivin, Belgische Onafhankelijkheidslaan 72-1081 Koekelberg. «Historisch Koekelberg» Verantwoordelijke uitgever : Philippe Pivin, Belgische Onafhankelijkheidslaan 72-1081 Koekelberg. «Historisch Koekelberg» «Historisch Koekelberg» in enkele cijfers Gewestelijke toelage : 11.000.000 Federale

Nadere informatie

Kernenergie: Kan België zonder?

Kernenergie: Kan België zonder? Kernenergie: Kan België zonder? Marktonderzoeks-, studie- & consultancy-bureau mbt hernieuwbare energie - Marktstudies over energiemarkten - Opleidingen over (hernieuwbare) energie - Haalbaarheidsstudies,

Nadere informatie

BELTUG Paper. Datacenters in België

BELTUG Paper. Datacenters in België BELTUG Paper Datacenters in België November 2014 Datacenters in België Inhoud 1 Het belang van datacenters... 3 2 Het aanbod aan datacenters in België... 3 3 Gevolgen van het exporteren van toepassingen

Nadere informatie

2. Stelt de minister een verschuiving vast van de nationaliteit van de bezoekers? Welke conclusies trekt de ministers uit deze cijfers?

2. Stelt de minister een verschuiving vast van de nationaliteit van de bezoekers? Welke conclusies trekt de ministers uit deze cijfers? VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN GEERT BOURGEOIS VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN BESTUURSZAKEN, BINNENLANDS BESTUUR, INBURGERING, TOERISME EN VLAAMSE RAND Vraag

Nadere informatie

Inpassing van duurzame energie

Inpassing van duurzame energie Inpassing van duurzame energie TenneT Klantendag Erik van der Hoofd Arnhem, 4 maart 2014 doelstellingen en projecties In de transitie naar duurzame energie speelt duurzame elektriciteit een grote rol De

Nadere informatie

Speech Gwenn SONCK 23/11/2015 Opportuniteiten voor Vlaamse bedrijven in China

Speech Gwenn SONCK 23/11/2015 Opportuniteiten voor Vlaamse bedrijven in China Speech Gwenn SONCK 23/11/2015 Opportuniteiten voor Vlaamse bedrijven in China Mijnheer de gouverneur, vice-gouverneur, dames en heren, goede namiddag. Het is voor de Vlaams-Chinese Kamer van Koophandel

Nadere informatie

Speech Maxime Verhagen bij 50-jarig jubileum GMB Openluchtmuseum Arnhem, donderdagmiddag 5 september 2013

Speech Maxime Verhagen bij 50-jarig jubileum GMB Openluchtmuseum Arnhem, donderdagmiddag 5 september 2013 Speech Maxime Verhagen bij 50-jarig jubileum GMB Openluchtmuseum Arnhem, donderdagmiddag 5 september 2013 Geachte aanwezigen, Nederland heeft een al sterke internationale reputatie als het om deltatechnologie

Nadere informatie

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Wereldwijde veranderingen vereisen nieuwe manieren van denken en doen op het gebied van wereldwijde megatrends Demografische veranderingen Globale

Nadere informatie

Twee bedrijven, één team!

Twee bedrijven, één team! cableassembly Connecting solutions Wij geloven in Connecting solutions Eén of miljoenen Klanten Twee bedrijven, één team. Zo zou je 2E Interconnection en Connecting solutions is voor ons een begrip dat

Nadere informatie

Voorwaarden voor groei en ontwikkeling van het Middenen Kleinbedrijf (MKB)

Voorwaarden voor groei en ontwikkeling van het Middenen Kleinbedrijf (MKB) Voorwaarden voor groei en ontwikkeling van het Middenen Kleinbedrijf (MKB) R. Radjie 15 Februari 2011 Inhoudsopgave Definitie en gegevens MKB sector in Suriname Kwalitatieve analyse MKB sector Aanbevelingen

Nadere informatie

De Belgische kinesitherapeut verdient 33.000 euro per jaar, een tandarts 103.000 en een huisarts 165.000.

De Belgische kinesitherapeut verdient 33.000 euro per jaar, een tandarts 103.000 en een huisarts 165.000. De Belgische kinesitherapeut verdient 33.000 euro per jaar, een tandarts 103.000 en een huisarts 165.000. De afgelopen tien jaar is het gemiddelde inkomen van de Belgische kinesitherapeut met 40% gestegen,

Nadere informatie

Wat als... ... er een nieuwe toekomst zou zijn voor groene energie?

Wat als... ... er een nieuwe toekomst zou zijn voor groene energie? NL ... er een nieuwe toekomst zou zijn voor groene energie? De zon, als onuitputtelijke bron van energie, is van cruciaal belang voor mens en natuur: ze beslist over het leven op onze planeet. BISOL gebruikt

Nadere informatie

Digitale (r)evolutie in België anno 2010.

Digitale (r)evolutie in België anno 2010. ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 23 februari 2011 Digitale (r)evolutie in België anno 2010. De digitale revolutie zet zich steeds verder door in België: 73% van de Belgische

Nadere informatie

Triple A rating voor investeringen in zonne-energie

Triple A rating voor investeringen in zonne-energie De beste energieoplossing voor uw bedrijf Triple A rating voor investeringen in zonne-energie A A A Investeer in zonne-energie en genereer nog steeds een mooi rendement! Wapen uw bedrijf tegen stijgende

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

ORDINA SAMEN SLIMMER WERKEN

ORDINA SAMEN SLIMMER WERKEN ORDINA SAMEN SLIMMER WERKEN VAN AGENDEREN NAAR DOEN Terwijl u dit leest, voltrekt zich een revolutie in het zakelijk landschap. Het Nieuwe Werken (HNW) staat volop in de aandacht. En niet zonder reden:

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

China, globalisering en milieuproblematiek. Lessen 21ste eeuw 23 maart, 2009

China, globalisering en milieuproblematiek. Lessen 21ste eeuw 23 maart, 2009 China, globalisering en milieuproblematiek Lessen 21ste eeuw 23 maart, 2009 Economisch Socio-cultureel Politiek Milieu Globalisering Globaal milieubeleid in een notendop Sinds 1972 op internationale agenda

Nadere informatie

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen Eneco Groep Duurzame energie voor iedereen Duurzame koploper Eneco is het grootste energiebedrijf van Nederland in publieke handen. Onze missie is betaalbare duurzame energie mogelijk maken die altijd,

Nadere informatie

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Door: F. De Smyter en P. Holvoet 1. Geef een correcte omschrijving van de volgende economische begrippen: a) Globalisering:.

Nadere informatie

Voorsprong in kabels, met de juiste oplossing voor ieder segment en elke omgeving

Voorsprong in kabels, met de juiste oplossing voor ieder segment en elke omgeving Voorsprong in kabels, met de juiste oplossing voor ieder segment en elke omgeving Welkom bij Voltec Kabels, componenten en complete systemen: Klanten van Voltec profiteren al jaren van innovatieve, betrouwbare

Nadere informatie

Ons milieu, een kostbaar goed

Ons milieu, een kostbaar goed 1 Ons milieu, een kostbaar goed Datum Blz. 1. Inleiding 4 2. Soorten vervuiling 5 2.1. Luchtverontreiniging 5 2.2. Bodemvervuiling 6 2.3. Lichtvervuiling 7 2.4. Geluidsoverlast 7 2.5. Watervervuiling 8

Nadere informatie

Wind op zee en India. 11 December, 2013. Ir. Leon Wijshoff

Wind op zee en India. 11 December, 2013. Ir. Leon Wijshoff Wind op zee en India 11 December, 2013 Ir. Leon Wijshoff Programma Energie Internationaal (PEI) - Doelstelling:EZ ondersteunen bij het uitvoeren van internationale energiebeleid, op het gebied van duurzame

Nadere informatie

Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen?

Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen? Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen? Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wordt ook wel maatschappelijk ondernemen, maatschappelijk betrokken ondernemen, duurzaam ondernemen of ethisch

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

Kansen voor duurzame stedelijke ontwikkeling in ontwikkelingslanden

Kansen voor duurzame stedelijke ontwikkeling in ontwikkelingslanden Kansen voor duurzame stedelijke ontwikkeling in ontwikkelingslanden Aandacht voor duurzame stedelijke ontwikkeling in ontwikkelingslanden groeit en biedt marktkansen voor Nederlandse cleantechbedrijven.

Nadere informatie

Wat? Waarom? Zonne-energie. Om de Kyotonorm te halen moet België tegen 2012 7,5% minder CO 2

Wat? Waarom? Zonne-energie. Om de Kyotonorm te halen moet België tegen 2012 7,5% minder CO 2 E6 Na regen komt zonneschijn! Zonne-energie Wat? Waarom? Om de Kyotonorm te halen moet België tegen 2012 7,5% minder CO 2 uitstoten dan in 1990. Dat kan alleen als we investeren in hernieuwbare energie.

Nadere informatie

3 Elektrische teller. Verhoog uw inkomsten met zonne-energie

3 Elektrische teller. Verhoog uw inkomsten met zonne-energie Waarom zonne-energie? Hoe werkt het? SunPower-zonnepanelen Verhoog uw inkomsten met zonne-energie Tot voor enkele jaren was een investering met het beste rendement nog onverzoenbaar met respect voor het

Nadere informatie

Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010

Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010 Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010 Toelichting bij de doelstelling van 9% duurzame elektriciteit: - De definitie van de 9% doelstelling is conform de EU richtlijn duurzame elektriciteit

Nadere informatie

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie: Conferentie over Biodiversiteit in een veranderende wereld 8-9 september 2010 Internationaal Conventiecentrum

Nadere informatie

China: Kansen en Knelpunten voor de Technologische Industrie

China: Kansen en Knelpunten voor de Technologische Industrie China: Kansen en Knelpunten voor de Technologische Industrie Aanleiding China is een land met veel kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven. Ondanks de mogelijkheden is het een lastige markt om in te

Nadere informatie

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie.

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. 2 Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos 3 Een duurzame samenleving staat hoog op de politieke en maatschappelijke agenda. Een wezenlijke

Nadere informatie