Wat jij niet wil kikker in je bil!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wat jij niet wil kikker in je bil!"

Transcriptie

1 Docentenhandleiding Wat jij niet wil kikker in je bil! Max de Matze en de Gulden Regel Verklaring pictogrammen Print of kopieer Opdracht Bespreek Lees Bekijk op jhmkindermuseum.nl Samenstelling Joods Historisch Museum Afdeling Educatie Ontwerp MV LevievanderMeer

2 Inhoud Introductie 3 Opbouw programma 4 Doelen 5 Voorbereidende les 1 Wie en wat is joods? 6 Optie: voorbereidende les 2 Koosjer 9 Optie: voorbereidende les 3 Herinneringen 11 Museumbezoek 13 Verwerkingsles 4 Terug in de klas 14 Praktische informatie 16 Bijlage 1: Woordzoeker 17 Bijlage 2: Kerndoelen 19 Bijlage 3: Evaluatieformulier 20 Bijlage 4: Links naar JHM Kindermuseum

3 Introductie Wij verheugen ons op uw bezoek aan het Joods Historisch Museum en hopen u met deze lesbrieven bij te staan om de lessen zo informatief en effectief mogelijk te laten verlopen. In deze docentenhandleiding treft u aan: Minimaal 2 en maximaal 4 lessen voor groep 5 t/m 8, voor in de klas, door u zelf op maat te snijden voor uw specifieke situatie. Les 1: een noodzakelijke voorbereiding op het museumbezoek. Les 2 & 3: extra voorbereidende lessen, optioneel. Les 4: een verwerkingsles, belangrijk ter afsluiting van het project. Bij verschillende opdrachten worden paginanummers van het MAX-blad en het boek vermeld. Zo kunt u er voor kiezen om de leerlingen zelf de bladzijde op te laten zoeken in hun MAX-blad of dat u het boek erbij pakt om zelf uit voor te lezen. In het lesmateriaal zitten verwijzingen naar Het programma is geschikt voor gebruik op het digitale schoolbord. Wij wensen u een inspirerend project toe! Heeft u vragen, aarzelt u niet om ons te mailen of te bellen. Voor onze adresgegevens: zie praktische informatie. 3 JHM Kindermuseum

4 Opbouw van het programma Voorbereidende les 1 in de klas Duur ca. 1 uur Wie en wat is joods? Een kennismaking met de familie Hollander, Max de Matze en de Gulden Regel. Deze les heeft als doel de kennis met betrekking tot joods te vergroten en zichtbaar te maken wat de leerlingen al weten en vooral wat ze denken bij joods. Niets is verkeerd. In de loop van het project worden deze beelden aangevuld en soms bijgesteld. Optie: voorbereidende les 2 in de klas Duur ca. 1 uur De les Koosjer gaat dieper in op eetregels. Het vertrekpunt hierbij zijn de joodse regels rondom voedsel: Wat is koosjer? Wie eet koosjer? Waarom? Van hieruit worden verbindingen gelegd met eigen regels van de leerlingen. Optie: voorbereidende les 3 in de klas Duur ca. 1 uur De les Herinneren gaat dieper in op Stilstaan bij herinneringen en het idee dat je met een herinnering soms iets positiefs kunt doen. Een les waarin ook de Tweede Wereldoorlog aan bod komt. Bezoek aan het JHM Kindermuseum Duur 2 uur Met een getrainde museumbegeleider gaan de leerlingen op bezoek bij de familie Hollander en Max de Matze. Alledaagse onderwerpen zoals muziek, studie, herinneringen en dromen komen aan de orde. De didactische opbouw gaat uit van kennisoverdracht die aansluit bij de leerlingen (mede door gebruikmaking van de woordspin die in de klas gemaakt wordt ter voorbereiding). Films, animaties en verhalen staan garant voor een gevarieerde en speelse overdracht. Activiteiten zoals discussie, broodbakken (en opeten!) en muziek zorgen voor een ervaring die niet snel vergeten zal worden. Verwerkingsles 4 Terug in de klas Duur ca. 1 uur In de verwerkingsles wordt teruggeblikt op het museumbezoek en staat u met uw leerlingen stil bij het geleerde door middel van de woordspin die in het begin is gemaakt en later is aangevuld. 4 JHM Kindermuseum

5 Doelen 1 Het bevorderen van genuanceerd denken. 2 Het vergroten van kennis en leereffectiviteit. Hoe worden deze doelen bereikt? Door aandacht voor diversiteit, ook binnen één groep, wordt genuanceerd denken gestimuleerd. Het boek/lespakket maakt leerlingen bewust dat respectvol met elkaar omgaan essentieel is en tevens heel erg moeilijk. Het programma stimuleert de leerlingen tot nadenken over respect voor jezelf, je eigen achtergrond en die van anderen. Meningsvorming nadat meerdere partijen gehoord zijn: het boek is opgezet als een Talmoed (zie woorden en weetjes, blz. 99 in het boek) en nodigt uit tot het formuleren van een eigen mening. Door vanuit onze methode ontmoetingen zowel tijdens de voorbereidende les, het museumbezoek als de verwerkingsles te werken met diverse communicatie technieken. Dit totale pakket vergroot de leereffectiviteit. De lessen laten zien dat joden, die de eerste minderheidsgroep vormden in Nederland (vanaf het jaar 1600) eigenlijk goed geïntegreerd waren in de samenleving. De Tweede Wereldoorlog en de Jodenvervolging worden in een context geplaatst. Leerlingen leren dat joden leven, ook na de poging van de nazi s tot vernietiging. De leerlingen maken op speelse wijze kennis met de joodse traditie en geschiedenis en gaan dieper in op de reeds bestaande kennis, altijd in relatie tot hun eigen leefwereld. In Bijlage 2 van de docentenhandleiding vindt u de aansluiting bij de kerndoelen. 5 JHM Kindermuseum

6 Voorbereidende les 1 in de klas Wie en wat is joods? Doel Voorbereiding op het museumbezoek Zichtbaar maken wat bestaande ideeën van de leerlingen zijn over joods en de (bestaande) kennis over joods vergroten. Tijdsduur ca. 1 uur Benodigdheden Boek Wat jij niet wil kikker in je bil! MAX-blad (1 per kind) Print of kopieer Bijlage 1, Woordzoeker (1 per kind) De klassikale woordspin, deze hangt u op een centrale plek in de klas 2 stiften (in 2 kleuren) om de klassikale woordspin in te vullen Per kind twee kleurpotloden of viltstiften voor de persoonlijke woordspin Digitaal schoolbord, met de website geopend Introductie: de woordspin Persoonlijke woordspin Alle leerlingen krijgen een MAX-blad. Begin op blz. 2/3 met een woordspin. Deze spin staat centraal in de lessen. Eerst vullen de leerlingen de spin individueel in, aan de hand van de vraag: waar denk je aan bij joods? Alle antwoorden zijn goed. Klassikale woordspin Daarna bespreekt u met de leerlingen wat ze hebben ingevuld. Daarbij stelt u een klassikale woordspin samen met de woorden die opvallen en veel voorkomen. Graag uw hulp bij het creëren van een sfeer waarin de leerlingen zich vrij voelen om alles te noemen waar zij aan denken. Na deze nulmeting wordt de spin tweemaal aangevuld met een andere kleur. Zo wordt zichtbaar wat er in de loop van dit project bijgeleerd wordt. Wilt u deze klassikale spin meenemen tijdens het bezoek aan het museum en na afloop van het project in het evaluatieformulier opnemen? Hartelijk dank daarvoor! De familie Hollander en Max de Matze Wanneer de leerlingen een bezoek brengen aan het museum, zullen ze Max de Matze tegenkomen. Hij woont bij de familie Hollander in huis. Max de Matze stelt zichzelf en de familie Hollander voor op blz. 4/5 in het MAX-blad. Wilt u dat met de leerlingen lezen? De familie Hollander is joods, anders gezegd: ze zijn deel van het joodse volk. Een volk is eigenlijk een soort grote familie. Wat jij niet wil kikker in je bil! Max de Matze en de Gulden regel Dat is de titel van het boek en van het MAX-blad. Willen de leerlingen een kikker in hun bil? Nee toch? Max de Matze ook niet: hij legt uit dat je bij een ander dus ook geen kikker in zijn bil moet stoppen. Want: wat jij niet wilt dat jou geschiedt, doe dat ook een ander niet! Dat is de Gulden Regel. Een belangrijke regel, die de joden, maar ook heel veel andere mensen kennen. Zie MAX-blad blz. 6/7 (boek blz. 4/5), waar deze regel op vele manieren staat. 6 JHM Kindermuseum

7 De leerlingen lezen zelfstanding op blz. 7 de verschillende manieren waarop de Gulden regel wordt uitgesproken. U bespreekt met de klas: - Wat valt je op aan de teksten op blz. 7? (de kern van de teksten is eigenlijk hetzelfde) - Welke tekst spreekt jou het meeste aan? Kun je uitleggen waarom? Wat is joods? Maak met de klas de woordzoeker. Wanneer een woord gevonden is, leest een leerling de uitleg bij het woord voor uit de tekst 'Woorden en weetjes, op blz. 8 van het Max-blad. De letters die overblijven vormen de zin: Wat jij niet wil dat jou geschiedt, doe dat ook een ander niet! U bespreekt met de leerlingen wat deze zin eigenlijk betekent. Evt. neemt u ook blz. 9 met de leerlingen door, maar deze woorden zijn niet opgenomen in de puzzel. Wat Tora is? Op blz. 8 van het MAX-blad staat ook het woord Tora, de Hebreeuwse bijbel, beschreven. De Gulden regel is misschien wel de kern van de Tora te noemen, maar wat is de Tora eigenlijk? En wat staat er in de Tora over de Gulden regel? Om hier achter te komen laat u de leerlingen de strip op blz. 12 t/m 15 van het MAX-blad lezen. U bespreekt met de leerlingen: - Heb je begrepen wat je aan de Tora kunt hebben en wat de wijze mensen erover zeggen? - Wat is jouw gevoel bij de zin Heb je naaste lief als jezelf. Is dat makkelijk denk je? - Hoe zou je dit kunnen doen? Om nog beter te begrijpen wat de Tora precies is kunt u samen met de kinderen blz. 16 in het MAX-blad lezen en naar het filmpje Tora kijken. Klik op: Tora Kijkopdracht bij Van iedereen houden? Voordat u met de klas naar het filmpje Van iedereen houden? gaat kijken vertelt u het volgende: Sammi en Judith leren over de Tien Geboden. Hun jongere broertje Benji wil ook graag meedoen. U geeft de leerlingen daarbij de volgende kijkvragen: - Hoeveel regels staan er in de Tora? - Wat vindt Benji moeilijk en maakt hem een beetje verdrietig? Klik op: Van iedereen houden? U bespreekt de kijkvragen en voegt er aan toe: - Vind jij dat je altijd aan de Gulden regel ( wat jij niet wil dat jou geschiedt...) moet denken? 7 JHM Kindermuseum

8 Woordspin Vervolgens vullen de leerlingen hun persoonlijke woordspin aan met nieuwe woorden in een andere kleur stift/potlood. Wat hebben ze erbij geleerd? Hebben ze nu andere ideeën over joods? Leerlingen die klaar zijn met invullen kunnen verder bladeren in het MAX-blad, er staan verschillende strips en leuke opdrachten in. Hierna vult u gezamenlijk de klassikale spin aan, graag ook met een andere kleur. Vergeet u de woordspin niet mee te nemen naar het Kindermuseum? Hartelijk dank! Extra Website Op kunnen de leerlingen het virtuele museum bezoeken. Ze nemen een kijkje bij de familie Hollander thuis. Al wandelend door het huis kunnen de kinderen leuke opdrachten doen en filmpjes bekijken. Talmoedopdracht Het boek is opgezet als een Talmoed (zie woordenlijst MAX-blad blz. 9). Het idee is dat je verschillende meningen hoort en kunt vergelijken, voordat je je eigen mening formuleert. Op blz. 17 van het MAX-blad staat een foto van de Tora. Daaromheen staan verschillende verhalen over de Tora. Als u deze opdracht geschikt acht voor uw klas laat u de leerlingen de verhalen lezen en hun antwoord op blz. 19 van het MAX-blad invullen. Is er iets waar je het niet mee eens bent? Wat? Hoe zie jij dat? MAX-blad U kunt er voor kiezen les 2 en/of 3 ter voorbereiding op het museumbezoek met uw klas uit te voeren. Het is echter ook heel goed mogelijk de leerlingen zelfstandig uit het Max-blad te laten werken. Ze kunnen verschillende strips lezen en opdrachten maken. 8 JHM Kindermuseum

9 Optie: Voorbereidende les 2 in de klas Koosjer Doel Voorbereiding, die dieper ingaat op eetregels, op wat de leerlingen al weten van koosjer en op wat ze vinden van deze regels. Tijdsduur ca. 1 uur Benodigdheden Boek Wat jij niet wil kikker in je bil! MAX-blad (1 per kind) Digitaal schoolbord Wat is koosjer? Het woord koosjer komt van het Hebreeuwse kasjeer dat toegestaan betekent. Laat de keukenfoto zien op het digibord en/of in het MAX-blad op blz. 20/21 (boek blz. 36/37). Klik op: Keuken Wat valt er op? U kunt toelichten dat in de Tora een regel staat dat je het bokje niet mag koken in de melk van zijn moeder. Maar hoe wordt dat gedaan en hoe weet je of iets koosjer is? Lees het verhaal Koosjerstempels van Max op blz. 26 van het MAX-blad (boek blz. 42). Voordat u met de klas het filmpje Melk of vlees? gaat kijken geeft u de leerlingen de volgende kijkvraag mee: Let goed op Benji. Hij doet iets wat eigenlijk niet mag in de keuken van de Hollanders, kun je vertellen wat dat is? (Antwoord: Benji zet zijn glas melk op het rode gedeelte (de vleeskant) terwijl het een melkproduct is. En die twee moeten dus altijd gescheiden blijven.) Klik op: Melk of vlees? U bespreekt de kijkvraag en voegt er aan toe: - Wat vind je van de regel dat je melk en vlees moet scheiden? Eetregels De leerlingen lezen de keukenstrip (MAX-blad blz. 22 t/m 25) waarin duidelijk wordt dat Hadassah Hollander de eetregels belangrijker vindt dan Jakob Hollander. U bespreekt dat je anders over die dingen kunt denken, zelfs al ben je familie van elkaar. Is dit herkenbaar voor de leerlingen? Zijn er bij hen thuis ook dingen waar thuis verschillend over gedacht wordt? Heb jij eigen eetregels? De leerlingen lezen de tekst van Francine Oomen Hoe overleef ik eten? op blz. 28 in het MAX-blad, of iemand leest voor. Op blz. 29 van het MAX-blad maken de leerlingen de eerste vraag: Heb jij zelf ook eetregels? 9 JHM Kindermuseum

10 Koosjerspel Op blz. 30/31 van het MAX-blad staat het Koosjerspel. De bedoeling is dat de melk-vlees en treife (niet koosjer, zie woordenlijst MAX-blad blz. 9) producten met het goede bord verbonden worden via een lijn. Kippensoep Kijk tot slot naar het filmpje Het geheim van Hadassah. Dit gaat over de beroemde kippensoep die Hadassah maakt. Haar kinderen willen het vastleggen op video terwijl Hadassah erover vertelt. Klik op: Het geheim van Hadassah Extra Koosjerspel digitaal De leerlingen kunnen op in de keuken een ander leuk koosjerspel spelen! Klik op: Koosjerspel Ook kunnen de leerlingen het gehele virtuele museum bezoeken. Ze nemen een kijkje bij de familie Hollander thuis. Al wandelend door het huis kunnen de kinderen leuke opdrachten doen en filmpjes bekijken. Talmoedopdracht Het boek is opgezet als een Talmoed (zie woordenlijst MAX-blad blz. 9). Het idee is dat je verschillende meningen hoort en kunt vergelijken, voordat je je eigen mening formuleert. Op blz. 27 van het MAX-blad is te lezen hoe verschillend mensen over koosjer eten denken. Als u deze opdracht geschikt acht voor uw klas laat u de leerlingen de verhalen op blz. 27 lezen en hun antwoord op de tweede opdracht op blz. 29 van het MAX-blad invullen. Is er iets waar je het niet mee eens bent? Hoe zie jij dat? Recepten In het MAX-blad op blz. 32/33 staan de recepten voor matzeballen en joodse boterkoek. Deze recepten kunnen de leerlingen thuis maken. MAX-blad U kunt er voor kiezen les 3 ter voorbereiding op het museumbezoek met uw klas uit te voeren. Het is echter ook heel goed mogelijk de leerlingen verder zelfstandig uit het Max-blad te laten werken. Ze kunnen verschillende strips lezen en opdrachten maken. 10 JHM Kindermuseum

11 Optie: Voorbereidende les 3 in de klas Herinneringen Doel Voorbereiding op het onderwerp herinneringen, met het idee dat je met herinneringen iets kunt doen. Tijdsduur ca. 1 uur Benodigdheden Boek Wat jij niet wil kikker in je bil! MAX-blad (1 per kind) Digitaal schoolbord Kleurpotloden en/of stiften om mee te tekenen Muren die spreken U laat de foto van de muur zien op blz. 34/35 van het MAX-blad (boek blz. 50/51) Deze muur staat in het huis van de familie Hollander. Het bijzondere aan deze muur is dat hij kan spreken. Als muren konden spreken in het museum kunnen de leerlingen luisteren naar een verhaal dat de muur zelf aan hen zal vertellen. Ellende van toen, betekent nu iets doen Strip van de Muur De leerlingen lezen de strip van de muur in het MAX-blad op blz. 36 t/m 39 (boek blz. 52 t/m 55). Gezien de zwaarte van het onderwerp is het wenselijk dat u napraat over de strip. Wat vinden ze van deze strip? Wat wisten ze er al van? De muur heeft mooie herinneringen maar ook verdrietige. De leerlingen kunnen een tekening maken op blz. 46 van het MAX-blad met een eigen mooie of verdrietige herinnering. Het joodse volk maakte hele goede, maar ook ongelooflijk slechte tijden mee. U kunt nog eens noemen dat joden ook in Nederland werden vervolgd tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dat is eigenlijk nog maar kort geleden. In de joodse traditie wordt het belangrijk gevonden om stil te staan bij herinneringen. Zo wordt er ieder jaar, tijdens het joodse feest Pesach, stilgestaan bij de periode dat joden slaven waren in Egypte. Dat is lang geleden, in de bijbelse tijd. Toch blijven joden zich ieder jaar herinneren dat ze ooit slaaf waren, want, zegt de traditie: dan snap je dat je, nu je zelf vrij bent, een ander ook niet tot slaaf mag maken. Rap Max de Matze Max de Matze maakte een rap hierover. Laat de rap horen. De leerlingen kunnen meelezen op blz. 42 in het MAX-blad (boek blz. 107). Klik op: Rap Max de Matze De leerlingen maken (in tweetallen) een eigen rap over dit onderwerp Ellende van toen, betekent nu iets doen. Wie ben jij en wat kun jij NU voor de wereld betekenen? De leerlingen laten het horen aan elkaar in de klas. Wanneer u niet voldoende tijd heeft voor alle raps, dan kunt u er ook een aantal laten horen in de verwerkingsles Terug in de klas. Op blz. 43 van het MAX-blad is ruimte om de rap op te schrijven. 11 JHM Kindermuseum

12 Lees tot slot de tekst van de Amerikaanse rapper Matisyahu op blz. 44 van het MAX-blad (boek blz. 62). Laat de leerlingen daarna in kleine groepjes ( twee- of drietallen) bespreken wat zij aan vervelende dingen om zich heen zien (het liefst dicht bij hun eigen leefomgeving). Wat zou je er aan kunnen doen? Nodig de leerlingen uit om bijzondere ideeën hieromtrent te bedenken en op blz. 45 van het MAX-blad op te schrijven. Extra Website Op kunnen de leerlingen het virtuele museum bezoeken. Ze nemen een kijkje bij de familie Hollander thuis. Al wandelend door het huis kunnen de kinderen leuke opdrachten doen en filmpjes bekijken. Talmoedopdracht Het boek is opgezet als een Talmoed (zie woordenlijst MAX-blad blz. 9). Het idee is dat je verschillende meningen hoort en kunt vergelijken, voordat je je eigen mening formuleert. Op blz. 41 van het MAX-blad staat een foto van een muur. Daaromheen staan verschillende verhalen. Als u deze opdracht geschikt acht voor uw klas laat u de leerlingen de verhalen lezen en hun antwoord bij de tweede opdracht op blz. 45 van het MAX-blad invullen. Waar denk jij aan als je een kapotte muur ziet? MAX-blad Het is heel goed mogelijk de leerlingen zelfstandig uit het Max-blad te laten werken. Ze kunnen verschillende strips lezen en opdrachten maken. 12 JHM Kindermuseum

13 Museumbezoek Tijdsduur 2 uur Tijdens het twee uur durende bezoek aan het JHM Kindermuseum ontmoeten de leerlingen Max de Matze en de familie Hollander in levende lijve. Onder begeleiding van een museumdocent en de medebegeleiders gaan de leerlingen zelfstandig in het museum aan de slag. Aan de hand van vragen en opdrachten verkennen ze elke kamer en bakken ze in de keuken zelf een challe (een gevlochten broodje). Wij vragen u en uw medebegeleiders tijdens het museumbezoek een actieve en motiverende rol te spelen om het bezoek zo prettig mogelijk te laten verlopen. Vergeet u niet de klassikale spin mee te nemen tijdens het bezoek aan het museum? En eventueel ook de verhalen uit het verhalenboek? Wilt u er alles aan doen om op tijd aanwezig te zijn? Hartelijk dank daarvoor! 13 JHM Kindermuseum

14 Verwerkingsles 4 in de klas Terug in de klas Doel Terugblik op het museumbezoek en afronding project Tijdsduur ca. 1 uur Benodigdheden Boek Wat jij niet wil kikker in je bil! MAX-blad (1 per kind) Digitaal schoolbord Klassikale woordspin 2 stiften (in 2 kleuren) om de woordspin te schrijven Evaluatieformulier (bijlage 3) Terugblik In een kringgesprek blikt u met de leerlingen terug op het museumbezoek. - Wat vond je leuk? Wat niet? Waarom? - Heb je dingen gehoord die je aanspreken? Die je ook wel zou willen of juist niet? Wat denk je bijvoorbeeld van een rustdag op zaterdag? - Hoe voelde het om bij de familie Hollander op visite te zijn? Voelde je je thuis? Of was het heel erg anders dan bij jou thuis? Welke verhaal heb jij te vertellen? Deze opdracht vraagt goede begeleiding van de leerkracht. Samen met de leerlingen leest u de tekst van Nico ter Linden op blz. 18 van het MAX-blad (boek blz. 30). Bespreek met de leerlingen of het fijn zou zijn als je een goed verhaal hebt aan het einde van je leven, waar je tevreden op terug kunt kijken. Als jij later kinderen of misschien zelfs kleinkinderen hebt, welk verhaal zou jij dan aan hen willen vertellen? Wat heb jij dan misschien gedaan om de wereld een beetje beter te maken? Op welke manier heb jij je steentje bijgedragen om te zorgen voor de wereld? En kun je dat alleen of doe je dat samen met anderen? De leerlingen schrijven hun verhaal op blz. 19 van het MAX-blad. Ik ben Max de Matze De leerlingen hebben in les 1 al gelezen wie Max de Matze is en hebben hem in het museum ook ontmoet. Bespreek met de leerlingen of ze nog weten wie Max is. Waarom denken jullie dat hij bij de familie Hollander woont? (Mogelijk antwoord: Max is een matze. Hij weet alles van de joodse gebruiken en gewoontes en helpt de kleine Benji soms even op weg als hij iets niet helemaal begrijpt. Een matze is een soort cracker gemaakt zonder gist. Joden eten matzes met Pesach, ter herinnering aan hun vlucht lang geleden uit Egypte. Kijk voor meer informatie: www. jhmkindermuseum.nl/#/study in de ordner en klik op Pesach. Indien u de voorbereidende les 3 Herinneringen met de klas heeft gedaan, kunt u de leerlingen nog een aantal eigen geschreven raps in de klas aan elkaar laten horen. Indien u deze les niet gedaan heeft, kunt u de rap laten horen en de leerlingen mee laten lezen op blz. 42 in het MAX-blad. Klik op: Rap Max de Matze 14 JHM Kindermuseum

15 Op blz. 43 schrijft de klas in kleine groepjes hun eigen rap over hoe zij hun best kunnen doen om te zorgen voor de wereld. En wie wil zijn of haar rap aan de klas laten horen? Woordspin U sluit de les af met de woordspin. De leerlingen vullen eerst hun eigen woordspin aan met weer een andere kleur stift. Wat hebben ze geleerd en waar denken ze nu aan bij joods? Vervolgens past u de klassikale woordspin met hen aan, ook met een andere kleur. Vraag: Vergelijk je eerste woordspin met je laatste. Is er verschil? Extra Verjaardagslied U kunt het verjaardagslied Jom Hoeledet in het Hebreeuws met de leerlingen zingen (MAX-Blad blz. 33). Klik op: Verjaardagslied Website Op kunnen de leerlingen het virtuele museum bezoeken. Ze nemen een kijkje bij de familie Hollander thuis. Al wandelend door het huis kunnen de kinderen leuke opdrachten doen en filmpjes bekijken. MAX-blad Het is heel goed mogelijk de leerlingen zelfstandig uit het Max-blad te laten werken. Ze kunnen verschillende strips lezen en opdrachten maken. Evaluatie Wij horen altijd graag uw eventuele opmerkingen en suggesties. Wilt u tot slot met uw klas het evaluatieformulier (Bijlage 3) invullen en naar ons toesturen? Alvast hartelijk dank! Op de website en in het boek Wat jij niet wil kikker in je bil! is nog veel meer informatie voor de leerlingen te vinden. 15 JHM Kindermuseum

16 Praktische informatie Onderwerp Max de Matze en de Gulden Regel Doelgroep Groep 5-8 van het basisonderwijs Tijdsduur Voorbereidingsles: 1 uur, optioneel 2 of 3 uur museumbezoek: 2 uur verwerkingsles: 1 uur Voorbereiding Ter voorbereiding op het museumbezoek ontvangt u van ons het voorbereidend lespakket: Het boek Wat jij niet wil kikker in je bil! Max de Matze en de Gulden Regel voor in de klas. Het MAX-blad (voor elk kind een exemplaar) met drie strips uit het boek, opdrachten en spelletjes. Een knuffel van Max de Matze voor in de klas. In het lesmateriaal zitten verwijzingen naar Het programma is geschikt voor gebruik van het digibord. Groep max. 32 leerlingen Begeleiding bij schoolgroepen minimum aantal begeleiders: 4 (1 begeleider op 8 leerlingen). Voor meer informatie, reserveringen en/of het (bij)bestellen van lesmateriaal kunt u contact opnemen met de afdeling Publieksservice & Sales: t op werkdagen van uur. e Annuleren Tot uiterlijk drie dagen voor het afgesproken bezoek kunt u kosteloos annuleren. Bij latere annuleringen moeten wij het volledige bedrag in rekening brengen. Adres Nieuwe Amstelstraat 1, 1011 pl amsterdam Bereikbaarheid: Tram 9, 14 Metro 52, 53, 54. Halte Waterlooplein. Openingstijden Dagelijks van uur. Het JHM Kindermuseum is geopend voor schoolgroepen op werkdagen van en uur (m.u.v. woensdagmiddag). Gesloten op Joods Nieuwjaar en op Grote Verzoendag. Kijk op de website voor actuele informatie over afwijkende openingstijden JHM Kindermuseum

17 Bijlage 1 Woordzoeker L W A T J H IJ J N I E E T W I E L O D S A T E J O B U O G Y E S C F H R I D I N E T D T R E D S S A V O L K O E E D R G A R T O O U G K A O E A E N A W N E E G D E R N I S E T L E S C H E P P I N G S De zin: 17 JHM Kindermuseum

18 Oplossing woordzoeker L W A T J H IJ J N I E E T W I E L O D S A T E J O B U O G Y E S C F H R I D I N E T D T R E D S S A V O L K O E E D R G A R T O O U G K A O E A E N A W N E E G D E R N I S E T L E S C H E P P I N G S De zin: WAT JIJ NIET WIL DAT JOU GESCHIEDT, DOE DAT OOK EEN ANDER NIET! 18 JHM Kindermuseum

19 Bijlage 2 Kerndoelen De voorgestelde lessen sluiten aan bij de meest recente kerndoelen voor het primair onderwijs. Nederlands (mondeling en schriftelijk taalonderwijs en taalbeschouwing) 1 De leerlingen leren informatie te verwerven uit gesproken taal. Ze leren tevens die informatie, mondeling of schriftelijk, gestructureerd weer te geven. 2 De leerlingen leren zich naar vorm en inhoud uit te drukken bij het geven en vragen van informatie, het uitbrengen van verslag, het geven van uitleg, het instrueren en bij het discussiëren. 3 De leerlingen leren informatie te beoordelen in discussies en in een gesprek dat informatief of opiniërend van karakter is en leren met argumenten te reageren. 4 De leerlingen leren informatie te achterhalen in informatieve en instructieve teksten, waaronder schema s, tabellen en digitale bronnen. 9 De leerlingen krijgen plezier in het lezen en schrijven van voor hen bestemde verhalen, gedichten en informatieve teksten. 12 De leerlingen verwerven een adequate woordenschat en strategieën voor het begrijpen van voor hen onbekende woorden. Onder woordenschat vallen ook begrippen die het leerlingen mogelijk maken over taal te denken en te spreken. Oriëntatie op jezelf en de wereld 37 De leerlingen leren zich te gedragen vanuit respect voor algemeen aanvaarde waarden en normen. 38 De leerlingen leren hoofdzaken over geestelijke stromingen die in de Nederlandse multiculturele samenleving een belangrijke rol spelen, en ze leren respectvol om te gaan met verschillen in opvattingen van mensen. Kunstzinnige oriëntatie 54 De leerlingen leren beelden, taal, muziek, spel en beweging te gebruiken, om er gevoelens en ervaringen mee uit te drukken en om ermee te communiceren. 56 De leerlingen verwerven enige kennis over en krijgen waardering voor aspecten van cultureel erfgoed. 19 JHM Kindermuseum

20 Bijlage 3: Evaluatieformulier Vragen voor de leerlingen Vraag 1 Welke lessen hebben jullie in de klas gedaan? O Wie en wat is joods? O Koosjer O Herinneringen O Terug in de klas Vraag 2 Wat vond je van deze les(sen)? Vraag 3 Wat vond je van het bezoek aan het JHM Kindermuseum? Vraag 4 Kun je opschrijven wat je hebt bijgeleerd? Vraag 5 Zou je nog eens terug willen komen naar het JHM Kindermuseum? Wie zou je dan mee willen nemen? 20 JHM Kindermuseum

21 Vragen voor de leerkracht. Vraag 1 U heeft samen met de klas een woordspin gemaakt en deze per les aangevuld. Kunt u in onderstaand overzicht zo zorgvuldig mogelijk de inhoud van de woordspin weergeven? Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Joods Joods Joods Joods Vraag 2 Vond u dat de voorbereidende les goed aansloot op het bezoek aan het JHM Kindermuseum? Vraag 3 Wat vond u van het bezoek aan het JHM Kindermuseum? Vraag 4 Heeft u nog opmerkingen? Gegevens School Groep Contactpersoon cultuureducatie Telefoon Plaats Leerkracht Stuur of de ingevulde evaluatie naar: Joods Historisch Museum Afdeling Publieksservice & Sales Postbus 16737, 1001 RE Amsterdam e Bedankt! 21 JHM Kindermuseum

22 Bijlage 4 Links naar In deze docentenhandleiding zijn de links naar de website van het JHM Kindermuseum zo verwerkt dat u alleen op het betreffende woord hoeft te klikken. Mocht het onverhoopt niet werken, hierbij een overzicht van de links. Fotoalbum Familie Hollander in de woonkamer Familieportret in de woonkamer Tora Van iedereen houden? Keuken Melk of vlees? Koosjerspel De kippensoep van Hadassah Rap Max de Matze Verjaardagslied 22 JHM Kindermuseum

Wat jij niet wil kikker in je bil!

Wat jij niet wil kikker in je bil! Docentenhandleiding Wat jij niet wil kikker in je bil! Max de Matze en de Gulden Regel Samenstelling Joods Historisch Museum Afdeling Educatie educatie@jhm.nl Inhoud Introductie 3 Opbouw programma 4 Doelen

Nadere informatie

Wat jij niet wil kikker in je bil!

Wat jij niet wil kikker in je bil! Docentenhandleiding Wat jij niet wil kikker in je bil! Max de Matze en de Gulden Regel Samenstelling Joods Historisch Museum Afdeling Educatie educatie@jhm.nl Inhoud Introductie 3 Opbouw programma 4 Doelen

Nadere informatie

Max de Matze en zijn broodfamilie Handleiding

Max de Matze en zijn broodfamilie Handleiding Max de Matze en zijn broodfamilie Handleiding Lespakket Basisonderwijs Bovenbouw www.jhmkindermuseum.nl JHM Kindermuseum, 2009 Afbeeldingen: Ram Katzir, mixed media, 2006 Foto familie Hollander: Geek Zwetsloot

Nadere informatie

Drents Archief. Het meisje met de hoepel. Groep 2 Thema-overzicht

Drents Archief. Het meisje met de hoepel. Groep 2 Thema-overzicht Drents Archief Het meisje met de hoepel Groep 2 Thema-overzicht Thema-overzicht Het meisje met de hoepel Groep 2 Drents Archief Kern van het thema Een beeld vertelt een verhaal. Om het verhaal te kunnen

Nadere informatie

HET KLOKHUIS ZOEKT ONTWERPERS. Handleiding docent

HET KLOKHUIS ZOEKT ONTWERPERS. Handleiding docent HET KLOKHUIS ZOEKT ONTWERPERS Handleiding docent Inhoudelijke informatie Leeftijd Inzenddatum Tijdsindicatie Groep 6, 7, 8 basisonderwijs Uiterlijk 19 december 2014. Tenminste 6 uur. Te verdelen over meerdere

Nadere informatie

Sprekende Portretten

Sprekende Portretten Docentenhandleiding Sprekende Portretten Sprekende Portretten Jacob Cuyp, Michiel Pompe van Slingelandt, 1649 Primair Onderwijs Groep 4 t/m 8 Inhoud Het Dordrechts Museum...p. 3 Algemene doelstelling programma..

Nadere informatie

Lesbrief Op zolder bij oma Aletta

Lesbrief Op zolder bij oma Aletta Lesbrief Op zolder bij oma Aletta Inhoud: Inleiding Algemene informatie Opbouw van de les Voorbereiding en lestips Op zolder bij oma Aletta Iedereen heeft wel eens gehoord van Aletta Jacobs, maar weinig

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma

Docentenhandleiding Educatieprogramma Docentenhandleiding Educatieprogramma Hoe, wat & waar Primair Onderwijs groep 3 t/m 6 Inhoud Het Dordrechts Museum..p.3 Algemene doelstelling programma...p.3 Aansluiting bij kerndoelen. p.3,4 Programma:Hoe,

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Museum & School Gezondheid en Ziekte, vroeger en nu. Geachte mevrouw/mijnheer,

Docentenhandleiding. Museum & School Gezondheid en Ziekte, vroeger en nu. Geachte mevrouw/mijnheer, Docentenhandleiding Museum & School Gezondheid en Ziekte, vroeger en nu Geachte mevrouw/mijnheer, Voor u ligt hier de docentenhandeling bij het lesprogramma "Gezondheid en Ziekte, vroeger en nu". In deze

Nadere informatie

612671 Speelkaarten.indd 1 12-06-2006 16:14:06

612671 Speelkaarten.indd 1 12-06-2006 16:14:06 NEDERLANDS > Mondeling taalonderwijs De leerlingen leren informatie te verwerven uit gesproken taal. Ze leren tevens die informatie, mondeling of schriftelijk, gestructureerd weer te geven. 1 612671 Speelkaarten.indd

Nadere informatie

Anders voeren. lesbrief

Anders voeren. lesbrief Anders voeren lesbrief Uitgave: ANMEC Anders voeren Lesbrief Een samenwerkingsproject van de Gemeentelijke Gezondheidsdienst Amsterdam en ANMEC. Redactie/layout: Mirella Vierveijzer, Jolanda van der Heijden

Nadere informatie

Handleiding voor de digitale les Internet in 2025 Kinderen tekenen de toekomst

Handleiding voor de digitale les Internet in 2025 Kinderen tekenen de toekomst Handleiding voor de digitale les Internet in 2025 Kinderen tekenen de toekomst Een digitale les voor groep 6, 7 en 8 van het primair onderwijs waarbij leerlingen nadenken over innovatieve toepassingen

Nadere informatie

Joods leven nu JOODS LEVEN NU

Joods leven nu JOODS LEVEN NU WAT GA JE DOEN? Binnenkort geef je samen met een klasgenoot een presentatie in het. bhet onderwerp van je presentatie is: ONDERWERP: Joods leven nu Foto-installatie Vervaardiger: Anita Frank & Pauline

Nadere informatie

Anders voeren. Les b r i e f

Anders voeren. Les b r i e f Anders voeren Les b r i e f Uitgave: Amsterdams NME Centrum Anders voeren Les b r i e f Een samenwerkingsproject van de Gemeentelijke Gezondheidsdienst Amsterdam en het Amsterdams NME Centrum met ondersteuning

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Schilderspraktijken. Ary Lamme, Ary Scheffer aan het werk in het atelier, 1851. Primair Onderwijs groep 7 en 8

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Schilderspraktijken. Ary Lamme, Ary Scheffer aan het werk in het atelier, 1851. Primair Onderwijs groep 7 en 8 Docentenhandleiding Educatieprogramma Schilderspraktijken Ary Lamme, Ary Scheffer aan het werk in het atelier, 1851 Primair Onderwijs groep 7 en 8 Inhoud Het Dordrechts Museum...p. 3 Algemene doelstelling

Nadere informatie

Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels

Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Relationele en seksuele opvoeding op school en thuis Naam Christel van Helvoirt GGD Hart voor Brabant Waar denken jullie aan bij seksualiteit? Gevoelens Veiligheid

Nadere informatie

SLO-kerndoelanalyse Alles-in-1/Alles apart. Uitgeverij Alles-in-1

SLO-kerndoelanalyse Alles-in-1/Alles apart. Uitgeverij Alles-in-1 SLO-kerndoelanalyse Alles-in-1/Alles apart Uitgeverij Alles-in-1 Stichting leerplanontwikkeling (SLO), Enschede 2 maart 2010 Alle rechten voorbehouden. Mits de bron wordt vermeld is het toegestaan om zonder

Nadere informatie

SLO-kerndoelanalyse Alles-in-1/Alles apart. Uitgeverij Alles-in-1

SLO-kerndoelanalyse Alles-in-1/Alles apart. Uitgeverij Alles-in-1 SLO-kerndoelanalyse Alles-in-1/Alles apart Uitgeverij Alles-in-1 Stichting leerplanontwikkeling (SLO), Enschede 2 maart 2010 Alle rechten voorbehouden. Mits de bron wordt vermeld is het toegestaan om zonder

Nadere informatie

Docentenhandleiding Cultuurmenules. Haags Historisch Museum. Help de grote Den Haag Man Groennie Gele

Docentenhandleiding Cultuurmenules. Haags Historisch Museum. Help de grote Den Haag Man Groennie Gele Docentenhandleiding Cultuurmenules Haags Historisch Museum Help de grote Den Haag Man Groennie Gele 1 Beste Leerkracht, Binnenkort bezoekt u met uw leerlingen van groep 3 het Haags Historisch Museum. De

Nadere informatie

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Thema-overzicht

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Thema-overzicht Drents Museum Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Thema-overzicht Thema-overzicht Drents Museum Groep 3 Essentie van het thema Beeldcultuur kan omschreven worden als een maatschappelijke

Nadere informatie

Tora TORA SCHOOLOPDRACHT. Torarol Vervaardiger: onbekend Materiaal: perkament, hout Jaartal: onbekend

Tora TORA SCHOOLOPDRACHT. Torarol Vervaardiger: onbekend Materiaal: perkament, hout Jaartal: onbekend WAT GA JE DOEN? Binnenkort geef je samen met een klasgenoot een presentatie in het. bhet onderwerp van je presentatie is: ONDERWERP: Tora Torarol Vervaardiger: onbekend Materiaal: perkament, hout Jaartal:

Nadere informatie

DOCENTENHANDLEIDING. Met opdrachten voor het digitale schoolbord. Belangrijke thema s in praktische werkvormen

DOCENTENHANDLEIDING. Met opdrachten voor het digitale schoolbord. Belangrijke thema s in praktische werkvormen DOCENTENHANDLEIDING Met opdrachten voor het digitale schoolbord Belangrijke thema s in praktische werkvormen Kinderrechtenlespakket: opzet en doelen Speciaal voor leraren van groep 7 en 8 stelt Stichting

Nadere informatie

Docentenhandleiding CBS in de Klas

Docentenhandleiding CBS in de Klas Docentenhandleiding CBS in de Klas Groep 7/8 Dit lesmateriaal is een initiatief van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De laatste jaren wordt er in het onderwijs steeds meer aandacht besteed

Nadere informatie

Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006

Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006 1 Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006 Mondeling onderwijs Kerndoel 1 Kerndoel 2 Kerndoel 3 Schriftelijk onderwijs Kerndoel 4 Bijlage kerndoel 4 leestechniek Kerndoel 5 Kerndoel

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Educatieve programma s Voortgezet onderwijs 2015-2016

Educatieve programma s Voortgezet onderwijs 2015-2016 Educatieve programma s Voortgezet onderwijs 2015-2016 1 Beste docent, Kom met je klas naar het Joods Cultureel Kwartier. Maak kennis met het joodse leven, de geschiedenis en de traditie in het Joods Historisch

Nadere informatie

FEESTDAGEN SCHOOL OPDRACHT. Sjabbatklok Vervaardiger: onbekend Materiaal: hout, papier Jaartal: 1930

FEESTDAGEN SCHOOL OPDRACHT. Sjabbatklok Vervaardiger: onbekend Materiaal: hout, papier Jaartal: 1930 b WAT GA JE DOEN? Binnenkort geef je samen met een klasgenoot een presentatie in het. Het onderwerp van je presentatie is: ONDERWERP: SCHOOL OPDRACHT n e g a d t s Fee Sjabbatklok Vervaardiger: onbekend

Nadere informatie

Lesvoorbereiding Tumult Kunst!? CKV 3-4 vmbo

Lesvoorbereiding Tumult Kunst!? CKV 3-4 vmbo Lesvoorbereiding Tumult Kunst!? CKV 3-4 vmbo Hoofdstuk Vaardigheid: Leerdoel: Inleiding Reflecteren op de eigen ervaringen met kunst en cultuur. De leerling kan: uitleggen wat cultuur is; uitleggen wat

Nadere informatie

PROJECTBESCHRIJVING SCHATTIG SPELEN

PROJECTBESCHRIJVING SCHATTIG SPELEN PROJECTBESCHRIJVING SCHATTIG SPELEN Leerlijn Cultureel Erfgoed Thema Identiteit Groep 1 en 2 Maart 2016 Cultuuronderwijs op zijn Haags Leerlijn Cultureel Erfgoed Thema Identiteit Groep 1 en 2 Maart 2016

Nadere informatie

Vincent-stripverhaal MAKEN VOELEN SAMENWERKEN KIJKEN. Expertisecentrum Kunsttheorie Primair Onderwijs www.expertisecentrum-kunsttheorie-po.

Vincent-stripverhaal MAKEN VOELEN SAMENWERKEN KIJKEN. Expertisecentrum Kunsttheorie Primair Onderwijs www.expertisecentrum-kunsttheorie-po. Vincent-stripverhaal Expertisecentrum Kunsttheorie Primair Onderwijs Vincent-stripverhaal Een opdracht voor groep 5 of 6 gericht op inleven en maken. Leerlingen maken samen een stripverhaal, gebaseerd

Nadere informatie

- 1 - Docentenhandleiding

- 1 - Docentenhandleiding - 1 - Docentenhandleiding KORTE INFORMATIE: Onderwerp: Leven in een weeshuis Doelgroep: Groep 3-4 Vakgebieden: Oriëntatie op jezelf en de wereld Taal Omvang: Les in de klas - ca. 45 min Bezoek Amsterdam

Nadere informatie

Een spel waarmee technologie en nieuwe ideeën over landbouw binnen in de stad samen komen.

Een spel waarmee technologie en nieuwe ideeën over landbouw binnen in de stad samen komen. Een spel waarmee technologie en nieuwe ideeën over landbouw binnen in de stad samen komen. Docentenhandleiding Lesprogramma Inleiding: De Stadslandbouwer is een spel dat zowel op een tablet (of een smartphone)

Nadere informatie

China Pagina 1. - Wie nodig jij uit voor een Chinese maaltijd? -

China Pagina 1. - Wie nodig jij uit voor een Chinese maaltijd? - China Pagina 1 Colofon Uitnodiging voor maaltijd in Chinees Les voor groep 6-8 150-180 minuten Handvaardigheid Let op! In deze les opzet werken leerlingen in tweetallen, en maken samen 1 werkstuk, maar

Nadere informatie

Integratie. Wat weten we over nieuwkomers? 3 VMBO. docentenhandleiding

Integratie. Wat weten we over nieuwkomers? 3 VMBO. docentenhandleiding Integratie Wat weten we over nieuwkomers? 3 VMBO docentenhandleiding Colofon Deze lessen zijn gemaakt in opdracht van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Realisatie: Codename Future: www.codenamefuture.nl

Nadere informatie

in de klas Opzet lesbrief

in de klas Opzet lesbrief in de klas lesbrief Opzet lesbrief De lesbrief Alleen op de wereld sluit aan bij de voorstelling van Maas theater en dans en nummer #92 van het BoekieBoekietijdschrift. Alle lessen zijn ook geschikt voor

Nadere informatie

De Romeinen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/40999

De Romeinen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/40999 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Wassink 16 January 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/40999 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Cultuurbeleidsplan 2015-2019

Cultuurbeleidsplan 2015-2019 CBS Maranatha Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Cultuurbeleidsplan 2015-2019 1. Inleiding Dit is het cultuureducatieplan van de CBS Maranatha in Winschoten. Een plan dat is opgesteld om een bijdrage te leveren

Nadere informatie

Instructieboek Koken. Voor de Mpower-coach

Instructieboek Koken. Voor de Mpower-coach Instructieboek Koken Voor de Mpower-coach juni 2014 Mpower-coach Instructieboek Versie 1.2014 blz. 2 Inhoud: Inhoudsopgave blz. 3 Mpower-coach blz. 5 Thema koken : blz. 7 Module 0: Beginnen met koken blz.

Nadere informatie

Lesbrief Door het stof kruipen Op onderzoek naar je eigen school

Lesbrief Door het stof kruipen Op onderzoek naar je eigen school Lesbrief Door het stof kruipen Op onderzoek naar je eigen school Inhoud: 1. Inleiding 2. Algemene informatie 3. Opbouw van de les 4. Voorbereiding en lestips 1 Door het stof kruipen De gemeente Hoogezand-Sappemeer

Nadere informatie

Les 1 Integratie Leestekst: Een bankrekening. Introductiefase

Les 1 Integratie Leestekst: Een bankrekening. Introductiefase Les 1 Integratie Leestekst: Een bankrekening "Welkom:... " Introductiefase 1. "In de afgelopen weken hebben we veel teksten gelezen. Deze teksten hebben we samengevat, we hebben vragen erbij gesteld, gekeken

Nadere informatie

Dag van Respect & PABO. DOE MEE met de Dag van Respect 8 November 2012

Dag van Respect & PABO. DOE MEE met de Dag van Respect 8 November 2012 Dag van Respect & PABO DOE MEE met de Dag van Respect 8 November 2012 Beste Pabo-studenten, Elk jaar ontwikkelt Stichting Dag van Respect nieuw lesmateriaal over respect. Respect voor jezelf, Respect voor

Nadere informatie

voor Maatschappelijk Werkers en Ouderconsulenten

voor Maatschappelijk Werkers en Ouderconsulenten voor Maatschappelijk Werkers en Ouderconsulenten Maatschappelijk werkers en ouderconsulenten kunnen aan de hand van TOLK praten met je kind!: Ouders bewust maken van het belang van veel praten. Ouders

Nadere informatie

Projectinformatie. Onverwachte ontmoetingen. Groep 7-8 Beeldend keuzeproject Primair Onderwijs

Projectinformatie. Onverwachte ontmoetingen. Groep 7-8 Beeldend keuzeproject Primair Onderwijs Projectinformatie Onverwachte ontmoetingen Groep 7-8 Beeldend keuzeproject Primair Onderwijs BESTE LEERKRACHT Graag informeren wij u over het project Onverwachte ontmoetingen waaraan uw school binnenkort

Nadere informatie

Handleiding bij de digitale les voor de Nederlandse Kinderjury 2012

Handleiding bij de digitale les voor de Nederlandse Kinderjury 2012 Handleiding bij de digitale les voor de Nederlandse Kinderjury 2012 Ieder jaar stemmen duizenden basisschoolleerlingen op hun favoriete boeken van het afgelopen jaar. Om zo veel mogelijk kinderen enthousiast

Nadere informatie

Onder onze voeten Schoolbezoek Min40Celsius. Lesbrief

Onder onze voeten Schoolbezoek Min40Celsius. Lesbrief Onder onze voeten Schoolbezoek Min40Celsius Lesbrief Lesbrief Onder onze voeten U gaat met uw klas een bezoek brengen aan Min40Celsius, aan de hand van deze lesbrief kunt het bezoek (kort) voorbereiden.

Nadere informatie

;k;lk. ALGEMENE HANDLEIDING NieuwsMakers lespakket (beknopte versie) 1. INLEIDING

;k;lk. ALGEMENE HANDLEIDING NieuwsMakers lespakket (beknopte versie) 1. INLEIDING ALGEMENE HANDLEIDING NieuwsMakers lespakket (beknopte versie) 1. INLEIDING NieuwsMakers NieuwsMakers is een lespakket voor de groepen 7 en 8 van het basisonderwijs. Met behulp van het lespakket zullen

Nadere informatie

Bijeenkomst 1 Zet je eigen Jong ontmoet oud op! Tijdens deze bijeenkomst ontdekken de leerlingen hoe je van de activiteit een succes maakt.

Bijeenkomst 1 Zet je eigen Jong ontmoet oud op! Tijdens deze bijeenkomst ontdekken de leerlingen hoe je van de activiteit een succes maakt. Lesmateriaal: jong ontmoet oud In een lessenreeks van vier bijeenkomsten bereidt u de leerlingen voor op het project Jong Ontmoet Oud: een activiteit dat jong en oud met elkaar in contact brengt. Tijdens

Nadere informatie

Draaiboek voor een gastles

Draaiboek voor een gastles Draaiboek voor een gastles Dit draaiboek geeft jou als voorlichter van UNICEF Nederland een handvat om gastlessen te geven op scholen. Kinderen, klassen, groepen en scholen - elke gastles is anders. Een

Nadere informatie

Vakgebieden Methoden Omschrijving Taal Groep 1-2. Schatkist

Vakgebieden Methoden Omschrijving Taal Groep 1-2. Schatkist Nederlandse taal Kinderen ontwikkelen mondelinge en schriftelijke vaardigheden waarmee ze de Nederlandse taal leren gebruiken in situaties die zich in het dagelijkse leven voordoen. Tevens verwerven ze

Nadere informatie

DOOR NELE VANHEX EN ADRIANE LEILICH

DOOR NELE VANHEX EN ADRIANE LEILICH VOOR RG 2.3 en 2.4 DOOR NELE VANHEX EN ADRIANE LEILICH INHOUD Woordje van het Huis van het Nederlands en het Red Star Line Museum Doelgroep Doelstelling Lespakket DEEL 1 DEEL 2 INTRODUCTIE: DE GROTE MEERPAAL

Nadere informatie

Handleiding digitale les Lezen en Schrijven met Anne Frank

Handleiding digitale les Lezen en Schrijven met Anne Frank Handleiding digitale les Lezen en Schrijven met Anne Frank Een digitale les over Anne Frank voor vmbo-leerlingen van 13-15 jaar ter bevordering van lezen en schrijven. De digitale les bestaat uit: > Diverse

Nadere informatie

Migratie. Ik vertrek - Zij vertrokken 2 HAVO\VWO. docentenhandleiding

Migratie. Ik vertrek - Zij vertrokken 2 HAVO\VWO. docentenhandleiding Migratie Ik vertrek - Zij vertrokken 2 HAVO\VWO docentenhandleiding Colofon Deze lessen zijn gemaakt in opdracht van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Realisatie: Codename Future: www.codenamefuture.nl

Nadere informatie

Document vertellen en presenteren voor de groepen 1, 2, 3 en 4. Doelen van vertellen en presenteren in groep 1 en 2:

Document vertellen en presenteren voor de groepen 1, 2, 3 en 4. Doelen van vertellen en presenteren in groep 1 en 2: Document vertellen en presenteren voor de groepen 1, 2, 3 en 4 Doelen van vertellen en presenteren in groep 1 en 2: Leerlingen raken vertrouwd met het presenteren voor een groep Leerlingen raken vertrouwd

Nadere informatie

Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk

Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk Reclame maken, doe je zo! Groep 6 Thema-overzicht Thema-overzicht Reclame maken, doe je zo! Groep 6 Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk Kern van het thema Het thema Functies

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

Een doos vol spullen. Colofon. In het kort

Een doos vol spullen. Colofon. In het kort N E L L U P S L O V S O O EEN D Project voor groep 3 en 4 In het kort Er is op school een telefoontje gekomen van Historisch Museum Haarlemmermeer, met de vraag of de leerlingen ergens mee willen helpen.

Nadere informatie

LES 1: VOORLEZEN met STRATEGIE WEEK 1.1 0, 1, 4 en 6

LES 1: VOORLEZEN met STRATEGIE WEEK 1.1 0, 1, 4 en 6 LES 1: VOORLEZEN met STRATEGIE WEEK 1.1 0, 1, 4 en 6 Lesdoel: De kinderen vergroten hun tekstbegrip door interactie over het verhaal en hun metacognitieve vaardigheden door het oefenen en toepassen van

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

De school is van ons

De school is van ons De school is van ons Werkboek sociale vaardigheden op school Uitgeverij Eenvoudig Communiceren LEZEN VOOR IEDEREEN UITGEVERIJ EENVOUDIG COMMUNICEREN Dit werkboek is van: Voornaam:... Achternaam: Leeftijd:...

Nadere informatie

Werkstuk. En natuurlijk ook spreekbeurt. Gemaakt door: Dimanida Kemkievelden Groep 7abcd

Werkstuk. En natuurlijk ook spreekbeurt. Gemaakt door: Dimanida Kemkievelden Groep 7abcd Werkstuk En natuurlijk ook spreekbeurt Gemaakt door: Dimanida Kemkievelden Groep 7abcd (Op het voorblad komt de titel van je werkstuk, een foto of een plaatje van je onderwerp, je naam en je klas.) Inhoudsopgave

Nadere informatie

Nederlands Openluchtmuseum

Nederlands Openluchtmuseum Nederlands Openluchtmuseum Arnhem Dingenliefde LESPAKKET Wat kon je vroeger worden? Een project over school en beroepen van vroeger Voor groep 3 en 4 van het basisonderwijs Over dit lespakket: U heeft

Nadere informatie

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden.

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden. VOORBEELD DE KLAS ALS TEAM (LEERLINGENBOEK) INHOUDSOPGAVE Instructie voor leerlingen.. 5 Gebruik van de lesbrieven. 6 Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7 Wat wil je zijn en worden. 11 Wat wil je zijn

Nadere informatie

Nieuws in de klas Postbus 12040 1100 AA Amsterdam t: 020-4309190 f: 020-4309199 e: info@nieuwsindeklas.nl w: www.nieuwsindeklas.nl

Nieuws in de klas Postbus 12040 1100 AA Amsterdam t: 020-4309190 f: 020-4309199 e: info@nieuwsindeklas.nl w: www.nieuwsindeklas.nl Aansluiting Nieuwsservice bij curriculum Bijlage bij Handleiding Nieuwsservice Primair Onderwijs is een uitgave van Nieuws in de klas. Deze bijlage hoort bij de Handleiding Nieuwsservice Primair Onderwijs

Nadere informatie

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland week 2 9 januari 2012 Handleiding Schrijven niveau A Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland Inhoud Eenmalig afdrukken: Handleiding les 1 en 2 Hardopdenk-tekst Voor de leerlingen: Leerlingblad

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom Naam: Het jodendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden op www.geloofik.nl.

Nadere informatie

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën:

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: > Categorieën De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: 1 > Poten, vleugels, vinnen 2 > Leren en werken 3 > Aarde, water,

Nadere informatie

Nederland & Oranje sluit daarmee aan bij de kerndoelen van de leergebieden Oriëntatie op jezelf en de wereld en Kunstzinnige oriëntatie.

Nederland & Oranje sluit daarmee aan bij de kerndoelen van de leergebieden Oriëntatie op jezelf en de wereld en Kunstzinnige oriëntatie. Docentenhandleiding Welkom bij Paleis Het Loo! U gaat met uw klas het lesprogramma Nederland & Oranje volgen. Hierbij hoort een voorbereidende les op school (60 minuten), een bezoek aan Paleis Het Loo

Nadere informatie

maandag 11 mei inleveren! STAGE BOEK 2015 VAN.AFDELING...

maandag 11 mei inleveren! STAGE BOEK 2015 VAN.AFDELING... maandag 11 mei inleveren! STAGE BOEK 2015 VAN.AFDELING... 1 Gegevens leerling Naam Adres Postcode Woonplaats Geboortedatum Telefoon Afdeling/leerweg Gegevens school Naam Schoolbegeleider Adres Plaats Telefoon

Nadere informatie

Kasteel Ammersoyen ligt in Ammerzoden en is 700 jaar oud! Het is een van de best bewaarde middeleeuwse kastelen in Nederland.

Kasteel Ammersoyen ligt in Ammerzoden en is 700 jaar oud! Het is een van de best bewaarde middeleeuwse kastelen in Nederland. Kasteel Ammersoyen Kasteel Ammersoyen ligt in Ammerzoden en is 700 jaar oud! Het is een van de best bewaarde middeleeuwse kastelen in Nederland. Het kasteel werd gebouwd door de familie van Herlaer om

Nadere informatie

Thema: Ramadan. Handleiding en opgaven niveau A2. Opgave 1: Samen

Thema: Ramadan. Handleiding en opgaven niveau A2. Opgave 1: Samen Handleiding en opgaven niveau A2 Thema: Ramadan Een uitgebreide uitgeschreven aanpak vindt u in de Instapmodules: www.nieuwsbegrip.nl Download & prints Instapmodules Nieuwsrekenen. materiaal Benodigd materiaal

Nadere informatie

eigen woonplaats Oorlog: geschiedenis in de geschiedenis monumenten hebben te maken met oorlogen? Welke oorlogen

eigen woonplaats Oorlog: geschiedenis in de geschiedenis monumenten hebben te maken met oorlogen? Welke oorlogen geschiedenis Oorlog: geschiedenis in de eigen woonplaats Omschrijving van de opdracht: Wat doe je als leerkracht? Introductie Thema: Oorlog: geschiedenis in de eigen woonplaats Introduceren thema Oorlog:

Nadere informatie

Introductie. Lesinstructie. Lesinstructie. Leerdoelen. Introductie. Opzet. Bronnen

Introductie. Lesinstructie. Lesinstructie. Leerdoelen. Introductie. Opzet. Bronnen Introductie Introductie Gamen, Hyven, informatie zoeken, filmpjes kijken, muziek luisteren, spullen kopen of verkopen. Internetten doen we allemaal. Soms voor de lol, soms serieus, soms thuis, soms op

Nadere informatie

Lentekriebels Theater

Lentekriebels Theater Lentekriebels Theater Eindverslag Co-creatie SIEN BS de Neerakker Heythuysen & Buro van Dormalen Puth Maart 2014 Voorwoord In de eerste week van december 2013 trof ik een chocolade letter 'S' aan in mijn

Nadere informatie

Praten over boeken in de klas Het vragenspel van Aidan Chambers

Praten over boeken in de klas Het vragenspel van Aidan Chambers Praten over boeken in de klas Het vragenspel van idan hambers We weten pas wat we denken als we het onszelf horen zeggen. (idan hambers). Elk individu, kind en volwassene, beleeft een tekst op geheel eigen

Nadere informatie

Lesbrief nr 1. Opdracht 1. voor Groep 7 + 8 +

Lesbrief nr 1. Opdracht 1. voor Groep 7 + 8 + Lesbrief nr 1 voor Groep 7 + 8 + ad Downlo ief ook r b deze les.net am op sams Wat is Samsam? Samsam is een cross-mediale methode over mondiaal burgerschap, kinder rechten en duurzaamheid. Het doel van

Nadere informatie

Introduceren thema Voeding en Bewegen. Wat doe je als leerkracht? Omschrijving van de opdracht: Thema: Voeding en bewegen

Introduceren thema Voeding en Bewegen. Wat doe je als leerkracht? Omschrijving van de opdracht: Thema: Voeding en bewegen Natuur & Techniek Mijn lijf: Voeding en bewegen Omschrijving van de opdracht: Introductie Thema: Voeding en bewegen In dit thema staan de volgende hogere orde denkvragen centraal rondom voeding en bewegen:

Nadere informatie

LES 3 HET VERHAAL UIT DE BIJBEL EN DE FILM GODS LAM

LES 3 HET VERHAAL UIT DE BIJBEL EN DE FILM GODS LAM LES 3 HET VERHAAL UIT DE BIJBEL EN DE FILM GODS LAM Algemene opzet van de les Doelen: - De kinderen kunnen hun eigen gedachten en gevoelens bij het verhaal van het offer van Abraham uit de kinderbijbel

Nadere informatie

STOOM, MACHINES EN ARBEIDERS

STOOM, MACHINES EN ARBEIDERS ERFGOEDEDUCATIE Het zinvol beleven van het erfgoed is een centraal begrip in de didactiek voor erfgoededucatie. Het werken met het erfgoed wordt gestuurd door het stellen van betekenisvolle vragen. De

Nadere informatie

Nationaal Gevangenismuseum

Nationaal Gevangenismuseum Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Groep 8 Thema-overzicht Thema-overzicht Gevangen in beeld Groep 8 Gevangenismuseum Kern van het thema Als je iets fout doet, krijg je straf. Onze gevangenissen

Nadere informatie

Lesbrief nr 1. voor Groep 5 + 6

Lesbrief nr 1. voor Groep 5 + 6 Lesbrief nr 1 voor Groep 5 + 6 1 / 2016 + Download deze lesbrief ook op samsam.net Wat is Samsam Junior? Samsam Junior is een cross-mediale methode over mondiaal burgerschap, kinder rechten en duurzaamheid.

Nadere informatie

Verlegen om woorden Lesbrief voor vmbo

Verlegen om woorden Lesbrief voor vmbo Verlegen om woorden Lesbrief voor vmbo Voor de lessen Nederlands, PSO en LOB. Verlegen om woorden is een pakket met tips en handvatten om een ouderbijeenkomst te organiseren over ouderbetrokkenheid en

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding (Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding Aan de slag met lezen in beroepsgerichte vakken Voor de verbetering van leesvaardigheid is het belangrijk dat leerlingen regelmatig en veel lezen. Hoe krijg

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Nijvere Neeltje groep 3-4

Docentenhandleiding. Nijvere Neeltje groep 3-4 Docentenhandleiding Nijvere Neeltje groep 3-4 1 Inhoud 1. Over deze lesbrief p. 2 2. Over het Zaans Museum p. 3 3. Praktische informatie p. 4 3.1 Verloop van het programma p. 4 3.2 Bereikbaarheid p. 4

Nadere informatie

Tweede wereldoorlog:

Tweede wereldoorlog: geschiedenis Tweede wereldoorlog: Kleding Omschrijving van de opdracht: Wat doe je als leerkracht? Introductie Thema: Tweede Wereldoorlog - Kleding Introduceren thema Tweede Wereldoorlog - Kleding In dit

Nadere informatie

De manus branding stichting

De manus branding stichting De manus branding stichting ontwikkelt programma s, die door lessen relationele en musische vorming sociale vaardigheden aanleren, waardoor jongeren beter in staat zijn op een, zowel voor hen zelf als

Nadere informatie

Reizen in de tijd Leren van de plek waar je opgroeit. Leeswijzer bij www.reizenindetijd.nl KUNSTHUIS

Reizen in de tijd Leren van de plek waar je opgroeit. Leeswijzer bij www.reizenindetijd.nl KUNSTHUIS Leeswijzer bij www.reizenindetijd.nl Reizen in de tijd Leren van de plek waar je opgroeit Reizen in de Tijd is een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs. De activiteiten gaan over de leerlingen en de plek

Nadere informatie

Olympisch Lespakket 2004

Olympisch Lespakket 2004 Olympisch Lespakket 2004 Verantwoording Doelgroep Het pakket is bedoeld voor alle leerlingen van de basisschool. Doelstellingen Algemene doelstellingen Leerlingen leren over de Olympische Spelen nu en

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

SCHOOL. Design-a-Thon: Afval INHOUD: Programma & uitleg Leerdoelen / kerndoelen en 21e eeuwse vaardigheden Informatie over de Afval Thema

SCHOOL. Design-a-Thon: Afval INHOUD: Programma & uitleg Leerdoelen / kerndoelen en 21e eeuwse vaardigheden Informatie over de Afval Thema SCHOOL Design-a-Thon: Afval INHOUD: Programma & uitleg Leerdoelen / kerndoelen en 21e eeuwse vaardigheden Informatie over de Afval Thema Global Children s Design-a-Thon, Dublin, November 2014 PROGRAMMA

Nadere informatie

Handleiding niveau B. week 7 9 februari 2009 handleiding niveau B

Handleiding niveau B. week 7 9 februari 2009 handleiding niveau B Handleiding niveau B Vooraf In Australië woeden op dit moment hevige bosbranden die veel slachtoffers geëist hebben. Verschillende scholen hebben aangegeven hierover een tekst te willen. Daarom besteedt

Nadere informatie

IK ZIE, IK ZIE... BENNER

IK ZIE, IK ZIE... BENNER IK ZIE, IK ZIE... BENNER onderwijsprogramma primair onderwijs groep 5 t/m 8 INLEIDING Gerrit Benner vond de gewone wereld lang niet altijd even leuk, dus die schilderde hij ook niet. Maar achter die gewone

Nadere informatie

Staal. Kerndoelanalyse SLO

Staal. Kerndoelanalyse SLO Staal Kerndoelanalyse SLO oktober 2014 Verantwoording 2014SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Mits de bron wordt vermeld, is het toegestaan zonder voorafgaande toestemming van

Nadere informatie

Kop. Romp. Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3

Kop. Romp. Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Tijd: 50 minuten Voorbereiding: op www.meerdanliefde.nl is veel informatie te vinden in redelijk eenvoudige taal. Ook in het App Note Mouse draaiboek staan

Nadere informatie

LESBESCHRIJVINGSFORMULIER

LESBESCHRIJVINGSFORMULIER LESBESCHRIJVINGSFORMULIER Beroepstaak 1 Omgaan met kinderen in een leersituatie Stageschool Plaats Stagementor Stagegroep Aantal kinderen Gegevens Stageschool Datum Naam student Groep Vakgebied Gegevens

Nadere informatie

DE ROZENTUIN- KAMP AMERSFOORT Docentenhandleiding

DE ROZENTUIN- KAMP AMERSFOORT Docentenhandleiding DE ROZENTUIN- KAMP AMERSFOORT Docentenhandleiding DE ROZENTUIN- KAMP AMERSFOORT Docentenhandleiding Door : Priscilla de Kock Joey Larioza Wesley van Vliet Cursus: Minor, Tweede Wereldoorlog Educatie Docent:

Nadere informatie

Week van de Lentekriebels

Week van de Lentekriebels Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Relationele en seksuele opvoeding, op school en thuis Anja Sijbranda GGD Hart voor Brabant Programma Waarom relationele en seksuele vorming? Wat doet school?

Nadere informatie

LESPLANNEN GS-HOLOCAUST

LESPLANNEN GS-HOLOCAUST LESPLANNEN GS-HOLOCAUST 1. ophalen kennis Jodenvervolging / Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog / pers in oorlogstijd 2. ophalen kennis argumenteren Les in reeks (nr): 1 Vooraf: uitdelen leerlingen

Nadere informatie

Jij bent een kei in: Jij bent een kei in: Jij bent een kei in: leiding geven samenvatten verbeelden

Jij bent een kei in: Jij bent een kei in: Jij bent een kei in: leiding geven samenvatten verbeelden Begeleiden - Werkbladen 133 Werkblad 14 Daar ben jij goed in!!! Doel: benoemen van de gaven die vrijwilligers inbrengen en het waarderen van hun inzet, bijvoorbeeld op een vrijwilligersavond. Benodigdheden:

Nadere informatie