Wereldwijde politieke, economische en sociale

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wereldwijde politieke, economische en sociale"

Transcriptie

1 32 Fragiele staten en criminaliteit het Tijdschrift voor de Politie jg.75/nr.1/13 Waarom thuisblijven geen optie is Over de relatie tussen de situatie in fragiele staten en criminaliteit in Nederland Drs. Ilana de Wild, commissaris van politie eenheid Amsterdam, tot februari 2014 werkzaam bij de Investigations Division van het Internationaal Strafhof (IMD-programma). In dit artikel wordt een relatie gelegd tussen de omstandigheden in fragiele staten en de criminaliteit in Nederland. Onderzoeksresultaten over de patronen in herkomst van gevangenen en in de criminaliteit die door hen is gepleegd, kunnen de overheid helpen beter te bepalen welke staten en welke programma s prioriteit hebben met betrekking tot de ontwikkelingshulp alsmede de veiligheidsinzet. Daarnaast verdient het aanbeveling informatie op te doen over migratiestromen nu en in de toekomst. Wereldwijde politieke, economische en sociale ontwikkelingen doen criminaliteit veranderen. Mondialisering heeft geleid tot een grotere complexiteit en verwevenheid van de gevaren. 1 (Potentiële) criminelen uit verschillende landen zullen niet alleen vaker en makkelijker samenwerken, zij wijken ook makkelijker uit naar landen waar meer kansen liggen. Als ergens op de wereld sprake is van toenemende instabiliteit, kan dat een aanwas van (potentiële) criminelen in andere landen tot effect hebben. Op Nederlands grondgebied wordt criminaliteit niet alleen gepleegd door mensen die hier geboren en getogen zijn, maar ook door mensen uit fragiele staten. Deze mensen maken onderdeel uit van wereldwijde migratiestromen die veelal veroorzaakt worden door een zoektocht naar betere leefomstandigheden, op economisch of op veiligheidsgebied. De Nederlandse overheid investeert in de opbouw van Onveiligheid en instabiliteit in fragiele staten hebben soms directe gevolgen voor de criminaliteit hier fragiele staten, net als veel andere westerse landen. Zo doneren zij geld en sturen experts om de politie- en justitieketen in een land te versterken. Zij doen dit onder andere vanuit het geloof dat instabiliteit elders in de wereld gevolgen heeft voor de veiligheid in eigen land. En dat het beter is een probleem bij de bron aan te pakken dan te dweilen met de kraan open. Maar welke aspecten van een fragiele staat maken nu dat inwoners emigreren dan wel hun land ontvluchten? Op welke aspecten van de opbouw van fragiele staten zou de Nederlandse overheid zich kunnen richten om de criminaliteit op eigen bodem - op de langere termijn - te verminderen? Wat betekent deze kennis voor de Nederlandse politie, en voor de keuzes die zij maakt in internationale politiesamenwerking? Opzet In dit artikel wordt eerst het begrip fragiele staat toegelicht: welke factoren bepalen de stabiliteit van een staat en wat zijn de lokale, regionale en mondiale effecten van instabiliteit? Na een korte blik op de huidige investering van de Nederlandse overheid in fragiele staten, richt het artikel zich op de impact van migratie op criminaliteit. Ingezoomd wordt op de achtergrond van verdachten en daders in Nederlandse gevangenissen. Uit welke (fragiele) landen komen zij? Vervolgens worden de uitkomsten van een indicatief onderzoek weergegeven. Hieruit blijkt wat de beweegredenen van mensen zijn om hun oorspronkelijke land te verlaten, waarom zij voor Nederland kozen en hoe zij in de criminaliteit terecht kwamen. Deze uitkomsten geven de Nederlandse overheid bruikbare informatie die kan helpen bij het maken van keuzes rond hulp aan fragiele staten. Dit betekent ook dat de uitkomsten richting geven aan keuzes die de politie in haar internationale politiesamenwerking maakt. Het artikel sluit dan ook af met aanbevelingen aan de overheid en de Nederlandse politie: welke TvdP_1_2013_DEF.indd :34:39

2 het Tijdschrift voor de Politie jg.75/nr.1/13 Fragiele staten en criminaliteit 33 Foto: EPA, Stephen Morrison keuzes op ontwikkelings- en samenwerkingsgebied verdienen voorrang als men de criminaliteit in Nederland wil verkleinen en tegelijkertijd wil bijdragen aan de ontwikkeling van fragiele staten? Wat maakt een staat fragiel? Een fragiele staat is kort gezegd een staat waar geen stabiliteit is. Fragiele staten zijn landen die ernstige politieke en sociale spanningen kennen, met grote negatieve gevolgen voor de bevolking. Het vermogen en de wil van de overheid om problemen aan te pakken ontbreken vaak, soms in het hele land, soms in delen van het land. Er is sprake van wetteloosheid, onveiligheid, een gebrek aan basisvoorzieningen en economische stagnatie of achteruitgang. 2 De kwaliteit van het leven in deze landen is in meer of mindere mate miserabel te noemen. Vaak ook wordt het begrip failed state gebruikt. Hoewel dit doorgaans wijst op een categorie landen die er slechter aan toe is dan de fragiele staten, geven beide begrippen aan dat we van doen hebben met landen waar de overheidsfunctie zeer gebrekkig tot afwezig is. Omdat de mate van stabiliteit in een land afhankelijk is van vele factoren, zijn er verschillende indexen ontwikkeld om de positie van een land op de ranglijst van fragiele staten in de wereld helder te maken. Landen kunnen bijvoorbeeld worden ingedeeld op de schaal: failed, fragile, weak, stable. 3 Een meer fijnmazige index is de failed state index die The Fund for Peace vanaf 2005 jaarlijks samenstelt en die door Foreign Policy gepubliceerd wordt. De index is gebaseerd op raadpleging van zeer veel wereldwijde bronnen. Op deze lijst zijn 177 landen te vinden die zijn gescoord op twaalf politieke, sociale en economische criteria, zoals de staat van het veiligheidsapparaat, de aanwezigheid van een chronische en constante vluchtelingenstroom en de mate van legitimiteit van de staat. Grofweg valt op dat Canada, Australië, Nieuw-Zeeland en een deel van West-Europa landen kennen in de categorie (very) sustainable. In grote delen van Afrika en ook in Azië en het Midden-Oosten zijn staten te vinden in de categorie (very high) alert. Daartussen bevinden zich staten in de range van very stable tot very high warning. Deze groep landen maakt absoluut gezien een groot deel van alle landen uit. In dit artikel wordt de term fragiele staten gebruikt, waarmee alle landen worden bedoeld die een score hebben van less stable tot very high alert. De failed states index maakt helder zichtbaar op welke aspecten capacity development 4 zich zou moeten richten, wil de brede stabiliteit van een land verbeteren. Instabiliteit in een staat heeft mondiale effecten De mensen die de dupe zijn van de situatie in fragiele staten, zijn uiteraard in de eerste plaats inwoners van het land zelf. Dit is het winnende artikel van het internationale leerprogramma Columbus, georganiseerd door de School voor Politie Leiderschap (SPL) van de Politieacademie in samenwerking met Instituut Clingendael. De jury, bestaande uit prof. Ko Colijn (directeur Clingendael), prof. Willy Bruggeman (Beneluxuniversiteit), luitenant-generaal b.d. Minze Beuving, commissaris Patricia Zorko (Landelijke Eenheid) en commissaris Anita Hazenberg (Politieacademie) oordeelde: De Wilds aanpak van onderzoek is origineel en zij brengt het onderwerp politie en fragiele staten op een bijzondere manier voor het voetlicht. TvdP_1_2013_DEF.indd :34:41

3 34 Fragiele staten en criminaliteit het Tijdschrift voor de Politie jg.75/nr.1/13 Het grootste deel van hen heeft vaak geen werk of verdient weinig, waardoor men in armoede leeft. Inwoners worden vaak onvoldoende beschermd tegen een willekeurige en parasitaire overheid, gewapende groepen of criminelen. Daarnaast lopen zij verhoogde kans te worden aangevallen of gemarteld, al dan niet door hun eigen overheid. Men heeft geen vanzelfsprekende toegang tot medische hulp. Ook het volgen van onderwijs is voor hen geen vast onderdeel van het leven. Deze situatie is vaak niet van toepassing op de elite in een land. Zij hebben zichzelf dikwijls in de positie gemanoeuvreerd waarin ze overheidsmacht gebruiken om zichzelf te verrijken ten koste van de rest van het volk. Constante dreiging van geweld, vervolging, gebrek aan economische kansen of soortgelijke negatieve omstandigheden drijven mensen er regelmatig toe hun land te verlaten. Waarmee overigens niet gesuggereerd wordt dat zich onder deze migratiegroepen niet ook dáders van geweld bevinden. Globaal gesproken zijn er vluchtelingen en ñ economische ñ migranten. Hoewel beiden vaak naar dezelfde landen Ontwikkelingssamenwerking wordt georganiseerd vanwege medemenselijkheid én eigenbelang gaan, verschillen ze fundamenteel van elkaar en worden ze in het internationaal recht verschillend behandeld. Migranten kiezen er zelf voor om, al dan niet tijdelijk, ergens anders te gaan wonen. Vluchtelingen worden door omstandigheden zoals hierboven vermeld, gedwongen om ñ al dan niet tijdelijk ñ elders te gaan wonen. 5 In dit artikel wordt de term migrant aangehouden, daarmee duidend op zowel vluchtelingen als economische migranten. Ook in stabiele landen Hoe verhoudt migratie zich tot veiligheid in Europa? Europol publiceert tweejaarlijks de EU Organised Crime Threat Assessment (OCTA). Hierin beschrijft de dienst trends en mogelijke toekomstige ontwikkelingen in georganiseerde criminaliteit waar de Europese landen last van hebben. Europol beperkt zich niet tot ontwikkelingen binnen Europa. Zo merkt Europol op dat (politieke) instabiliteit grotere stromen migranten op gang brengt, bijvoorbeeld uit landen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. 6 De resultaten van OCTA worden mede gebruikt om de EU-prioriteiten op het gebied van Justice and Home Affairs te bepalen. De situatie in fragiele staten heeft niet alleen negatieve consequenties voor getroffen burgers uit die staten, maar ook voor andere landen, waaronder Nederland. Denk aan: migratie vanuit fragiele staten naar meer ontwikkelde landen (op zichzelf is dit niet per definitie problematisch, maar misstanden als bijvoorbeeld uitbuiting en mensensmokkel zijn meestal niet ver weg. Verder is het beheersbaar houden van vluchtelingenstromen soms een probleem ñ denk aan Italië en Spanje ñ en kan migratie tot criminaliteit leiden); verspreiding van ziektes; ontstaan, voortbestaan en ontwikkeling van terrorisme (extremisme); ontstaan, voortbestaan en ontwikkeling van criminele netwerken (veilige havens voor georganiseerde criminaliteit (denk aan drugs, wapens, mensenhandel). Deze effecten van de situatie in fragiele staten kunnen snel wereldwijde bedreigingen worden. 7 Daarnaast wijst voormalig president van de Wereldbank Robert Zoellick ons er terecht op dat het leven van miljarden mensen in gebrekkige omstandigheden ook nog een ander negatief effect heeft voor de wereld: het grote verlies van hun energie, creativiteit, uitvindingen en mogelijkheden. Niet de andere kant op kijken Onveiligheid en instabiliteit in fragiele staten hebben soms directe gevolgen voor de criminaliteit in Nederland. Het Nationaal Dreigingsbeeld Georganiseerde criminaliteit (NDB) van het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD) spreekt over het risico van fragiele staten waar criminele organisaties vrijplaatsen vinden. Deze vrijplaatsen zijn volgens het rapport te vinden in Afrika, het Midden- Oosten en op de Balkan. Zo blijken Colombiaanse samenwerkingsverbanden zich gevestigd te hebben in West-Afrika, om van hieruit Europa te voorzien van cocaïne. Europol gaf in een gesprek aan dat capacity development in het oosten van Europa belangrijk is voor het verminderen van de omvang van zware criminaliteit. 9 Daarnaast wijst het KLPD in het NDB op de ontwikkeling dat beroepsmatige wetsovertreders uit Nederland gebruikmaken van de vrijplaatsen in fragiele staten. Zwakke overheden blijken mee te werken aan corruptie, misbruik van staatsvoorzieningen bij het vervaardigen van vervalste documenten, smokkel per diplomatieke dienst en wapenhandel. De Raad van de Europese Unie vindt het van cruciaal belang de pogingen om transnationale criminaliteit buiten de EU te bestrijden en eerbied voor rechtsstatelijkheid te kweken. Zij wil dit doen via intensivering van de samenwerking tussen de betrokkenen die uitvoering geven aan het gemeenschappelijk Europees veiligheids- en defensiebeleid. Zwakke en falende staten verdienen volgens de TvdP_1_2013_DEF.indd :34:41

4 het Tijdschrift voor de Politie jg.75/nr.1/13 Fragiele staten en criminaliteit 35 Foto: ANP, Marco de Swart Raad speciale aandacht, om te voorkomen dat zij een draaischijf worden van georganiseerde misdaad of terrorisme. 10 Verschillende partijen, zoals de VN, de EU, het ministerie van Buitenlandse Zaken, politici en andere experts veronderstellen dat er een causaal verband aanwezig is tussen de inzet in fragiele staten en het vergroten van de veiligheid in Europa (i.c.). Zij benadrukken al sinds een aantal jaren dat het van belang is om als West-Europese landen de blik te richten op fragiele staten en daar ook op in te zetten. Je zou kunnen zeggen dat ontwikkelingssamenwerking georganiseerd wordt om twee redenen: eigenbelang en medemenselijkheid. Het eigenbelang neemt verschillende vormen aan, zoals het verbeteren van de nationale veiligheid in Nederland, een schoon milieu, een zekere energievoorziening en vrije en onbedreigde handel (denk aan piraterij bij Somalië). In dit verband kan verwezen worden naar onderzoek dat zich richt op de vermenging van opbouwwerk en eigen criminaliteitspreventie 11. Uit het bovenstaande mag blijken dat bewust en weloverwogen investeren in fragiele staten een must is voor ieder land dat daarvoor de mogelijkheid heeft. Hoe heeft de Nederlandse overheid bepaald in welke fragiele staten zij investeert? In welke fragiele staten moet Nederland investeren? De Nederlandse overheid is de laatste tien jaar, maar vooral onder het kabinet Balkenende-IV, gespitst geraakt op het belang van inzet in fragiele staten. In het beleidsdocument Veiligheid en ontwikkeling in fragiele staten geeft men aan dat Nederland meer aandacht wil voor fragiele staten om regionale en mondiale bedreigingen te helpen beperken. Op deze redenering van de overheid valt wel wat af te dingen. Het verminderen van onveiligheid door criminaliteit en terrorisme is slechts een deel van de redenering van de Nederlandse overheid. Er zijn zoveel meer belangen die gediend zijn bij de inzet in fragiele staten. De stimulans die Nederland aan haar eigen economie wenst te geven, is daar een van. De Nederlandse overheid laat op haar website weten dat zij op structurele basis investeert in de volgende fragiele staten: Afghanistan, Burundi, Colombia, de Democratische Republiek Kongo (DRC), Guatemala, Kosovo, Pakistan, de Palestijnse gebieden en Soedan. Daarnaast investeert Nederland ook in andere fragiele staten als Zimbabwe, Bolivia en Libanon. Verschillende instanties binnen de overheid geven de regering input over landen en projecten waar men actief moet worden, dan wel blijven. Dat zijn het ministerie van Buitenlandse Zaken, het ministerie van Defensie (waaronder de Koninklijke Marechaussee) en het ministerie van Veiligheid & Justitie (waaronder de politie en de Dienst Justitiële Inrichtingen). Zij doen dit in samenspraak met elkaar. Afhankelijk van de expertise van de instantie en van hun informatiepositie leggen zij de nadruk op landen of gebieden. Zo is Defensie gespitst op de ontwikkelingen op extremistisch gebied in Mali, de Koninklijke Marechaussee (KMar) op de migrantenstroom uit Ghana, en de politie op georganiseerde criminaliteit op de Balkan. Daarnaast zijn er politieke belangen, zoals de verhouding van Nederland tot vroegere koloniën als Indonesië of de mogelijke toetreding van nieuwe lidstaten tot de EU. Nederland is ook betrokken bij fragiele staten vanuit het perspectief van pure ontwikkelingssamenwerking: solidariteit met de armen in de wereld. Denk hierbij aan het meerjarenproject in Burundi 12. Als laatste wordt Nederlandse expertise, zoals watermanagement, benut om fragiele staten als Bangladesh te ondersteunen bij hun ontwikkeling. De Nederlandse politie is nog zoekende naar een duidelijke visie op internationale politiesamenwerking. Uiteraard werkt de politie al sinds lange tijd bilateraal samen met verschillende landen, voornamelijk in opsporingszaken. TvdP_1_2013_DEF.indd :34:45

5 36 Fragiele staten en criminaliteit het Tijdschrift voor de Politie jg.75/nr.1/13 Geboorteland gevangene + percentage instroom in gevangenis (2012) Score failed state index (2012) Gekozen respondenten uit fragiele staten (score index van less stable tot very high alert) Nederland, 28,1 - - Nederlandse Geen score - - Antillen, 6,3% Suriname, 5,7% 71,2 - - Marokko, 5,1% 76,1 1 Polen, 3,8% 44,3 1 Turkije, 2,3% 76,6 1 Roemenie, 2,3% 59,5 1 Somalië, 1,3% 114,9 2 Litouwen, 1,0% 44,2 2 Voormalig Joegoslavië, 0,9% > Servië Montenegro Totaal: 83,9 % De overige 16,1% bestaat uit 15,4% die uit andere landen komen en 0,5% waarvan het geboorteland onbekend is. Figuur ,0 55, Gekozen respondenten uit stabielere landen 17 (score index van very sustainable tot stable) Ook bestaan zogenaamde landenprogramma s, waarin landen van elkaar leren door bijvoorbeeld good practices te bespreken. Daarnaast zijn liaisons 13 gestationeerd in landen die relevant zijn als het gaat om criminaliteit waar Nederland last van heeft. Toch zijn betrokkenen op tactisch/ strategisch niveau nog niet tevreden over de keuzes die worden gemaakt. In welke landen en projecten moeten wij eigenlijk als Nederlandse politie investeren, is nog steeds een veelgehoorde en relevante vraag. Welke fragiele staten beïnvloeden de criminaliteit in Nederland? De exacte omvang en aard van criminaliteit die is gepleegd door mensen uit fragiele staten is niet bekend vanwege het zogenaamde dark number in de statistieken. Om dit aandeel toch grofweg te kunnen weergeven, kan men de Nederlandse gevangenispopulatie onder de loep nemen. Hieronder staat beschreven wat het geregistreerde aandeel van mensen uit fragiele staten is in de criminaliteit in Nederland. Bijna 30 % van onze gevangenen uit fragiele staten In 2011 was het aantal gevangenen in Nederland In de jaren lag dit tussen de (2007) en (2010). In de afgelopen vijf jaar was ongeveer 55 procent van de gevangenen geboren in Nederland. 14 Kijkt men naar de top 10 van instroom per geboorteland, dan voeren de landen in figuur 1 de lijst aan in Achter ieder land staat vermeld wat het scoort op de failed state index. Die score varieert van 114,9 (very high alert) tot 20 (very sustainable). Belangrijke verhalen In de maand juli 2012 is een indicatief onderzoek uitgevoerd om te weten te komen voor welke keuzes en verplichtingen mensen uit fragiele staten hebben gestaan. Het indicatieve onderzoek kende een beperkte groep respondenten (9 personen), verdeeld over 2 groepen zoals weergegeven in de derde en vierde kolom van figuur 1. Voor de selectie van respondenten was het geboorteland van de gevangene doorslaggevend. Hij kwam in aanmerking voor het onderzoek als hij uit een van de fragiele staten of uit een van de twee meer stabiele landen uit figuur 1 kwam, en vrijwillig mee wilde werken aan dit onderzoek. De respondenten waren ten tijde van het onderzoek gedetineerd in het Detentiecentrum Zeist en de Penitentiaire Inrichting (PI) Veenhuizen in Nederland. Aan de respondenten is gevraagd: 1. Hoe en waarom ben je specifiek naar Nederland gekomen? 2. Hoe en waarom ben je in de criminaliteit terechtgekomen? 3. Hoe had de situatie in je eigen land eruit moeten zien, had je daar willen blijven in plaats van weggaan? Daarnaast is gesproken met de plaatsvervangend vestigingsdirecteur van Detentiecentrum Zeist, A.M. Nijstad, die acht jaar heeft gewerkt als geestelijk verzorger in de PI Veenhuizen en in die hoedanigheid vele gevangenen uit fragiele staten heeft gesproken. Welke omstandigheden hebben hen ertoe gedreven om hun land te verlaten? Een aantal respondenten noemt het geweld dat ze ervaren hebben in hun land en de onveiligheid die daarmee samenhing als reden voor vertrek. Een Somalische respondent vertelt dat hij op zijn elfde jaar zijn broer verloor door een bomaanslag in zijn dorp. De omgeving waarin hij met zijn familie leefde, was gewelddadig en zij waren verre van veilig. Het vuurwapenbezit was hoog. De respondent noemt de groepen die verantwoordelijk zijn voor dit soort geweld criminelen. Ze trokken huizen binnen, plunderden en pleegden geweld. Hij zelf heeft aan de burgeroorlog, behalve het verlies van zijn broer, lelijke littekens TvdP_1_2013_DEF.indd :34:46

6 het Tijdschrift voor de Politie jg.75/nr.1/13 Fragiele staten en criminaliteit 37 over zijn hele lichaam overgehouden. Zijn moeder besloot met haar kinderen weg te gaan uit Somalië. Via een asielcentrum in Kenia gingen zij naar Europa. De Bosnisch-Servische respondent vertelt dat zijn ouders hem er in 1991 van overtuigden dat het slim was om naar Nederland te emigreren omdat de oorlog op het punt stond los te barsten in de Balkanregio. Er waren veel demonstraties en de onzekerheid over de nabije toekomst was zeer groot. De Nederlandse politie zoekt nog naar een duidelijke visie op internationale samenwerking Een Litouwse respondent vertelt over de situatie in Litouwen in het postcommunistische tijdperk. Tijdens het communisme kon je de sfeer in de maatschappij nog vredig noemen, maar daarna ontstond agressie. De respondent maakte zelf onderdeel uit van die agressieve sfeer en is meermalen bij vechtpartijen betrokken geweest. Volgens hem kwam het vaak voor dat mensen met vuurwapens in Litouwen liepen. Hoewel deze respondent de hang naar avontuur noemt als reden van vertrek uit eigen land, maakt hij duidelijk dat het geen pretje was om tussen de Litouwers te wonen. Economische situatie Andere respondenten noemen de economische situatie als reden voor vertrek uit eigen land. Dit is duidelijk te zien in de verhalen van de Turkse en de Marokkaanse respondent. In de tijd dat zij vertrokken uit eigen land (jaren 70 en 80) was het de gewoonte voor ñ delen van ñ families om naar onder andere Nederland te emigreren, met als doel daar te gaan werken. Verschillende respondenten geven aan dat er geen werk was in eigen land, of dat het loon onvoldoende was om van te leven. Zo kende Roemenië een gemiddeld loon van 200 euro, niet eens genoeg om de huur van een gemiddeld appartement te betalen. In Polen lag het loon een aantal jaren geleden op 300 euro per maand, volgens de Poolse respondent. Een veelvoorkomende reden dat mensen in eigen land op financieel gebied onvoldoende het hoofd boven water konden houden, is het ontbreken van een ziektekostenverzekering. Plaatsvervangend directeur Nijstad en haar collega s zagen dit veelvuldig terug bij gevangenen uit Zuid-Amerikaanse en Afrikaanse landen. Wanneer zij, of hun familie, in de problemen kwamen door dure artsen-/ ziekenhuisbezoeken, was dat reden om op zoek te gaan naar een betere legale of illegale baan. Als laatste is analfabetisme een reden dat mensen niet mee kunnen komen in de maatschappij en daarom onvoldoende geld weten binnen te halen. Druk van de familie op een persoon om geld binnen te brengen speelt in sommige culturen zoals in Zuid-Amerika en Afrika een grote rol. Zo gaf de Marokkaanse respondent aan dat het simpelweg geen optie was om geen financiële hulp aan zijn behoeftige ouders te geven. De Bosnisch-Servische respondent vertelt dat er dertig mensen op zijn rug zaten, om aan te geven dat hij zijn verdiende loon met dertig landgenoten moest delen. Overigens verdiende hij in de Rotterdamse haven, door honderd uur per week te werken, ongeveer 1300 euro per week. Waarom kozen zij Nederland? Een aantal respondenten laat helder weten dat zij hun familieleden volgden. Nederland was niet zozeer hun eigen keuze, maar een keuze die al eerder gemaakt was door andere familieleden, zoals zij die deel uitmaakten van de eerste generatie immigranten uit voormalig Joegoslavië en Turkije. Een Somalische respondent antwoordt dat de mensensmokkelaars bepaalden waar zij heen reisden. Toen zijn moeder 4000 euro per persoon had betaald voor de vlucht naar Europa, had hij geen idee waar hij terecht zou komen. De andere Somalische respondent is op weg naar Engeland gestrand in Nederland. Een andere reden om voor Nederland te kiezen is de behoefte aan zwartwerkers. Er is volop werk te krijgen in Nederland, blijkt uit de verhalen. Werk waar meer mee te verdienen valt dan in eigen land. Verder laat een aantal respondenten doorschemeren dat de repercussies in Nederland op illegaal verblijf niet zodanig zijn dat zij ervan terugschrokken om in Nederland te verblijven en te werken. Nijstad merkte op dat Nederland ook een goede keuze is omdat de straffen op het gebied van onder meer drugshandel relatief licht zijn. Als laatste is de toegangspoortpositie die Nederland richting achterland heeft aantrekkelijk voor mensen die zich bezighouden met georganiseerde criminaliteit. Denk aan de luchthaven Schiphol en de havens van Rotterdam, Amsterdam en de provincie Groningen. Overigens blijkt Nederland niet voor iedereen het land van melk en honing te zijn. Vooral onder gelukzoekers ontstaat regelmatig teleurstelling, omdat niet iedere immigrant legaal in Nederland kan gaan wonen en werken. Het blijkt voor sommigen bijzonder lastig, of zelfs onmogelijk, om in de Nederlandse welvaart mee te draaien en onderdeel te worden van de samenleving. Een Somalische respondent merkte op dat hij geen adequaat antwoord kreeg op zijn hulpvraag, bijvoorbeeld bij politiebureaus. Hij ontmoette niet zozeer menselijkheid, maar mensen die zich achter hun computer en papieren regels verscholen. De in TvdP_1_2013_DEF.indd :34:46

7 38 Fragiele staten en criminaliteit het Tijdschrift voor de Politie jg.75/nr.1/13 Bij de Bosnisch- Servische respondent zaten dertig mensen op zijn rug zijn ogen dubbele moraal van Nederlanders ten opzichte van Somaliërs (en andere immigranten) leidde tot het mislukken van zijn integratie. Waarom criminaliteit? Bij een aantal respondenten valt op dat dit een kwestie is van op de verkeerde plaats op het verkeerde moment zijn. De omstandigheden geven aanleiding en er lijkt sprake te zijn van gelegenheidscriminaliteit. Een Somalische respondent reageerde met geweld op een kopstoot van een kennis. De Bosnisch-Servische respondent heeft iemand doodgeschoten die hem bedreigde met een vuurwapen. Hoewel dit laatste niet helemaal in de categorie gelegenheid te plaatsen is, omdat hij als portier illegaal een wapen droeg. De Marokkaanse respondent betrapte zijn vrouw met een andere man en belandde in een situatie van huiselijk geweld, waarvan hij later werd vrijgesproken. Een Litouwse respondent had een alcoholprobleem ontwikkeld en stal een Daarnaast zijn er ook respondenten die moedwillig kozen voor een georganiseerde vorm van criminaliteit. Zo ging een Litouwse respondent in op het verzoek van een vriend om mee te helpen aan mensensmokkel. De Poolse respondent is ingegaan op een verzoek van een Nederlander om cocaïne te gaan smokkelen, om zo snel aan geld te komen voor zijn huurschuld. De Turkse respondent was betrokken bij een schietpartij waarbij iemand om het leven is gekomen. De wapens die in zijn omgeving voorhanden waren, het feit dat hij zijn verblijf in Nederland heeft onderbroken door na de schietpartij negen jaar in Turkije te gaan wonen terwijl hij nog een straf moest uitzitten, en de vaagheid waarmee hij zijn verhaal omkleedt, duiden mogelijk op een bredere criminele betrokkenheid dan hij doet voorkomen in het gesprek. Een Somalische respondent heeft een jarenlang crimineel verleden achter de rug. Het startte met de situatie dat hij als jonge tiener zonder familie kwam te wonen in Nederland en met de verkeerde mensen in aanraking kwam. Hij kon geen wegen vinden om zijn leven op de rails te krijgen, en raakte gedesillusioneerd en aan lager wal. Veroordeelden uit fragiele staten worden meestal niet geresocialiseerd In Nederlandse penitentiaire inrichtingen (PI s) zijn er geen reïntegratieprogramma s voor buitenlandse gevangenen die na hun straf Nederland moeten verlaten. Een van de respondenten wijst erop dat dit ertoe leidt dat (meer) gevangenen na vrijkomst doorgaan in de criminaliteit. Het is voor hen eenvoudig om een paspoort te vervalsen, terug te komen in Nederland en zich crimineel te gedragen. Zeker voor langer gestraften zou dit gelden: de gedetineerden die zij ontmoeten, zullen hen eerder doen afglijden wanneer zij weer vrij komen. Het is lastiger voor de gevangenen om weer onderdeel van de legale maatschappij te worden, zeker omdat zij er een tijd uit zijn geweest en op het gebied van opleiding en persoonlijke ontwikkeling vaak de nodige hiaten hebben. Conclusies 1. Zowel onveiligheid als slechte economische omstandigheden leiden tot het vertrek van mensen uit hun eigen land De onveiligheid wordt veroorzaakt door het hoge geweldsniveau in een samenleving. De verschijningsvormen zijn de aanwezigheid en het gebruik van (vuur)wapens, structurele gewelddadige omgang binnen gezinnen en tussen groepen, en oorlogssituaties. De miserabele economische omstandigheden laten zich zien in het ontbreken van ziektekostenverzekeringen, maar ook in analfabetisme, lage lonen en het ontbreken van banen. Zowel sociaaleconomische indicatoren (Group Grievance en Poverty and Economic Decline) als politieke/militaire indicatoren (Security Apparatus) van de Failed State Index zijn terug te vinden in de gesprekken met respondenten. Thuisblijven was voor deze mensen geen optie. 2. Er is geen indicatie dat Nederland extra aantrekkelijk is voor migranten uit fragiele staten die in Nederland criminaliteit plegen Dit onderzoek geeft geen sterke indicatie dat Nederland een vruchtbare bodem is voor criminele activiteiten. Een aantal Europese landen ñ waaronder Nederland - beschikt zeker over kenmerken die hen tot een geliefde plek voor criminelen maken, maar de respondenten kwamen niet naar Nederland vanwege kenmerken die uniek zijn voor ons land. Mogelijk kiest slechts een relatief kleine groep gevangenen specifiek vanwege Nederlandse kenmerken voor het plegen van illegale activiteiten in ons land. 3. De herkomst van de Nederlandse gevangenispopulatie is de laatste jaren niet wezenlijk veranderd Kijkend naar de top 10 van geboortelanden van de gevangenispopulatie tussen 2007 en juli 2012 valt op dat deze sinds 2007 nauwelijks veranderd is. In 2007 staan Nigeria en Rusland nog in de top 10. In 2009 valt Rusland van de lijst en verschijnt Roemenie. In 2011 valt Nigeria van de lijst en treedt Litouwen toe tot de top 10. In 2012 verandert er niets. De hierboven niet genoemde landen in de top 10 staan er dus al zes jaar op. Behalve na toetreding van de Oost-Euro- TvdP_1_2013_DEF.indd :34:46

8 het Tijdschrift voor de Politie jg.75/nr.1/13 Fragiele staten en criminaliteit 39 Foto: ANP, Lex van Lieshout pese landen tot de EU zijn er geen grote, snelle veranderingen waar te nemen in de gevangenispopulatie. Uiteraard is nader onderzoek interessant; wat maakt dat het aantal gevangenen uit Nigeria en Rusland gedaald is? 4. Kans op terugval in criminaliteit is groter door het ontbreken van resocialisatieprogramma s De laatste conclusie is dat het ontbreken van re-integratieprogramma s voor gedetineerden de kans vergroot dat buitenlanders nogmaals criminaliteit zullen plegen in Nederland. Aanbevelingen: waar zou de Nederlandse overheid/politie zich op moeten richten in fragiele staten en in Nederland? 1. Gebruik de Nederlandse gevangenispopulatie als noodzakelijke informatiebron In dit artikel is een relatie gelegd tussen de omstandigheden in fragiele staten en de criminaliteit in Nederland. Om de Er is geen indicatie dat Nederland extra aantrekkelijk is voor migranten die crimineel zijn of worden criminaliteit in Nederland tegen te gaan, is het verstandig om te focussen op de achtergronden van mensen uit andere landen die in Nederland in de gevangenis belanden. Het indicatieve onderzoek, zoals beschreven in dit artikel, heeft een uitgebreid vervolgonderzoek nodig. Wel zijn alvast aanbevelingen te doen aan de overheid voor wat betreft het maken van keuzes op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. Bij deze samenwerking moet men denken aan alle investeringen van de overheid in fragiele staten, van de veiligheidsinzet zoals missies tot het inzetten van economische experts. De Nederlandse overheid zou zich in ieder geval kunnen richten op: genispopulatie. Ontwikkelingssamenwerking in de brede zin van het woord zou in ieder geval op deze landen gericht kunnen zijn. Er is namelijk een duidelijke relatie tussen die landen en de migratie- en criminaliteitsstroom naar Nederland. Er is een gewoonte ontwikkeld van mensen uit die landen om naar onder andere Nederland te trekken voor betere leefomstandigheden. top 10. Welke factoren in die landen leiden ertoe dat inwoners die landen achter zich laten? Het ontbreken van adequate ziektekostensystemen is een van de voorbeelden van een dergelijke factor. De overheid kan haar brede ontwikkelingssamenwerking laten aansluiten op deze factoren om zo een remmende werking op migratie en criminaliteit te veroorzaken. Om de kans te vergroten dat gevangenen uit fragiele staten weer op legale wijze deel gaan nemen aan de maatschappij, is het aan te bevelen dat de overheden van de betreffende landen investeren in re-integratieprogramma s in de TvdP_1_2013_DEF.indd :34:50

9 40 Fragiele staten en criminaliteit het Tijdschrift voor de Politie jg.75/nr.1/13 Foto: ANP, Koen Suyk Nederlandse gevangenissen. Het is voorstelbaar dat Nederland en het betreffende land met elkaar samenwerken om zo maatwerk te realiseren, want beide landen hebben hier belang bij. 2. Zoek naar patronen in criminaliteit gepleegd door mensen uit de landen van de top 10 van de Nederlandse gevangenispopulatie Behalve de herkomst van de Nederlandse gevangenispopulatie, is het ook interessant te onderzoeken of er patronen zijn in soorten criminaliteit. Een voorbeeld van een dergelijk onderzoek is te vinden in de voetnoot. 18 Stel dat opvalt dat Litouwers die naar Nederland zijn gekomen en betrokken zijn bij criminaliteit, zich vooral op delict X richten. Dan is het zaak voor de Nederlandse politie om de bestrijding van dit veiligheidsprobleem X als prioriteit te kiezen in haar internationale samenwerking. Wanneer ieder Europees land op die manier werkt, kunnen de landen gezamenlijk kijken naar eventuele overlap. Het is namelijk sterker wanneer Europese landen samenwerken in het tegenhouden van criminaliteit, dan wanneer landen geïsoleerd hun eigen prioriteiten kiezen en veiligheidsproblemen aanpakken. 19 Ook politieliaisons in de betrokken landen kunnen extra gespitst zijn op de criminaliteitsvormen waar Nederland last van heeft. In feite zal de politie al haar capaciteit in de internationale politiesamenwerking moeten inzetten op de De uitkomsten geven richting aan keuzes die de politie in internationale samenwerking maakt meest pregnante veiligheidsproblemen. Dit versterkt de probleemaanpak. Onderzoeksresultaten over de patronen in herkomst van gevangenen en in criminaliteit zullen de overheid dus helpen scherper te bepalen welke fragiele staten en welke programma s prioriteit hebben qua opbouw en qua veiligheidsinzet. 3. Voeg actuele ontwikkelingen op het gebied van migratiestromen toe aan de informatie over herkomst en patronen Wanneer men alleen de gevangenispopulatie als uitgangspunt neemt, zoals in dit indicatieve onderzoek, bestaat het gevaar dan men in het keuzeproces rondom ontwikkelingssamenwerking onvoldoende anticipeert op actuele ontwikkelingen. Daarom is het aan te bevelen voor beslissers bij de Nederlandse ministeries ook informatie te betrekken van de IND, en eventueel de vreemdelingendienst van de regionale politie-eenheden. Deze organisaties spreken iedere dag met binnenkomende migranten over de redenen van vertrek of vlucht uit eigen land. Er is nog een tweede manier om te zorgen dat je als Nederlandse overheid voldoende anticipeert op actuele migratieontwikkelingen. Zo kun je patronen concretiseren en koppelen aan actie. In Syrië woedt op dit moment een burgeroorlog. Kinderen zijn hierin ook het slachtoffer; ze komen in de verdrukking en lopen trauma s op. Deze trauma s kunnen er toe leiden dat er over 20 jaar een verknipte generatie ontstaat, die zich verspreidt over de wereld. Het moeten leven in een voortdurend gewelddadige omgeving zal zich bij sommigen vertalen in (gewelds)criminaliteit. Bij inspanningen op het gebied van wederopbouw is sociaalpsychische hulp dus onmisbaar. Wanneer Syrië niet alleen in die behoefte kan voorzien, is hulp van andere landen noodzakelijk om op de langere termijn extra problemen te voorkomen. Al met al is het aan te bevelen dat beleidsmakers informatie opdoen over migratiestromen in de toekomst Zo kunnen zij beter identificeren uit welke landen deze migranten straks waarschijnlijk naar Nederland komen. Het doen van onderzoek naar de relatie tussen migratiestromen TvdP_1_2013_DEF.indd :34:53

10 het Tijdschrift voor de Politie jg.75/nr.1/13 Fragiele staten en criminaliteit 41 De uitkomsten geven richting aan keuzes die de politie in internationale samenwerking maakt en criminaliteit in Nederland, en deze informatie leidend laten zijn voor keuzes over inzet van brede ontwikkelingssamenwerking, is een alternatieve manier om op langere termijn criminaliteit tegen te gaan. Het helpt om de toekomstige gang van zaken te beïnvloeden, wat zowel de veiligheid in eigen land dient als ook de kwaliteit van leven in fragiele staten verbetert. Thuisblijven is op termijn misschien wel een optie voor mensen uit fragiele staten, maar voorlopig geen optie voor de Nederlandse overheid. «Literatuurlijst Africans in Austrian Detention Facilities: Criminals and/or Victims?, Dr. Michael Platzer, Dr. Judith Stummer-Kolonovits and Hofrat Christian Kuhn, on behalf of the Institute of Criminology, University of Vienna, Austrian Ministry of Justice, 2006 Besluit van de Minister van Buitenlandse Zaken van 5 december 2011, tot vaststelling van beleidsregels en een subsidieplafond voor subsidiëring op grond van de Subsidieregeling ministerie van Buitenlandse Zaken 2006 (Wederopbouw ). EU Organised Crime Threat Assessment, OCTA 2011, Europol Environmental Scan 2011, Interpol Failed States Index 2012, The Fund for Peace Falende staten, een wereldwijde verantwoordelijkheid, Adviesraad Internationale Vraagstukken, nr. 35, 2004 Gevangeniswezen in getal, , Dienst Justitiële Inrichtingen, ministerie van Veiligheid en Justitie, mei 2012 Global Burden of Armed Violence, Geneva Declaration, Cambridge University Press, 2011 Investing in Security, a global assessment of armed violence reduction initiatives, OECD, 2011 Measuring the Impact of Peacekeeping Missions on Rule of Law and Security Institutions, Vincenza Scherrer, DCAF, 2012 Migratie, integratie en criminaliteit, migranten uit voormalig Joegoslavië en de voormalige Sovjet-Unie in Nederland, Rotterdams Instituut voor Sociaal-wetenschappelijk BeleidsOnderzoek, 2000 Nationaal Dreigingsbeeld Georganiseerde Criminaliteit, KLPD, 2008 Ontwerp van een interne veiligheidsstrategie voor de EU Naar een Europees veiligheidsmodel, Raad van de Europese Unie, Brussel, 23 februari 2010 The internal-external security nexus and EU police/rule of law missions in the Western Balkans, Isabelle Ioannides and Gemma Collantes- UNHCR Global trends 2011, UNHCR, 2012 Veiligheid en ontwikkeling in fragiele staten, document Rijksoverheid, Tweede Kamer, 2008 Verslag over de interne veiligheidsstrategie van de Europese Unie, Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, Europees Parlement, 24 april 2012 Verslag over de toepassing van de Europese veiligheidsstrategie, Veiligheid in een veranderende wereld, Brussel, 11 december 2008 Verslag over Veiligheid en Ontwikkeling in Fragiele staten, verslag van een algemeen overleg, vaste commissie voor Buitenlandse Zaken, vastgesteld 12 maart Noten 1) Verslag over de toepassing van de Europese veiligheidsstrategie, Veiligheid in een veranderende wereld, pagina 1 2) Website ministerie van Buitenlandse Zaken, ministeries/bz, juni ) G. Millar, Centre for International siteit van Nijmegen 4) Het ontwikkelen of versterken van capaciteiten. De OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development) definieert capacity development als volgt: the process whereby people, organizations and society as a whole unleash, strengthen, create, adapt and maintain capacity over time. 5) Website UNHCR, nl/, juni ) OCTA ) Voormalig president van de Wereldbank Robert B. Zoellick tijdens toespraak op zesde Global Strategic Review Conference (2008), georganiseerd door het International Institute for Strategic Studies in Geneve. 8) Het NDB van 2012 is bij het ter perse gaan van dit artikel weliswaar gemaakt, maar nog niet gepubliceerd en ter beschikking van derden. 9) Opgetekend in een gesprek met Troels Jørgensen, Europol, april ) Raad van de Europese Unie, ontwerp van een interne veiligheidsstrategie voor de EU, Naar een Europees veiligheidsmodel 11) The internal-external security nexus and EU police/rule of law missions in the Western Balkans, Isabelle Ioannides and Gemma Collantes-Celador 12) Nederland onderhoudt sinds een aantal jaren een actieve bilaterale ontwikkelingsrelatie met Burundi. 13) De meeste liaisons werken op operationeel niveau, met uitzondering van de liaisons in Washington, Paramaribo, Peking en Canberra die (ook) op tactisch/ strategisch niveau hun werkzaamheden uitvoeren. 14) Gevangeniswezen in getal, ) In de gegevensbestanden van het gevangeniswezen is het geboorteland van de gedetineerde vastgelegd, maar niet dat van de ouders van de gedetineerde. De tweede generatie allochtonen die in Nederland is geboren, blijft dus buiten beeld. 16) De Dienst Justitiële Inrichtingen heeft voor dit artikel een update gemaakt van de instroomcijfers uit het rapport Gevangeniswezen in getal, Peildatum is 23 juli ) Dit is de controlegroep van het indicatieve onderzoek. 18) E. Snel e.a., Migratie, integratie en criminaliteit, migranten uit voormalig Joegoslavië en de voormalige Sovjet-Unie in Nederland, Rotterdams Instituut voor Sociaal-wetenschappelijk BeleidsOnderzoek (RISBO), ) Overigens is de samenwerking in de EU inmiddels zo ver dat men EU-prioriteiten gesteld heeft op het gebied van Justice and Home Affairs. EU-landen zijn dus in feite verplicht om gezamenlijk prioriteiten te kiezen en tot uitvoering te brengen. Ieder land heeft daarnaast eigen prioriteiten. TvdP_1_2013_DEF.indd :34:54

Datum 25 maart 2013 Onderwerp Beantwoording Kamervragen over drugssmokkel via de Antwerpse Haven

Datum 25 maart 2013 Onderwerp Beantwoording Kamervragen over drugssmokkel via de Antwerpse Haven 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

PUBLIC RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 5 september 2003 (15.09) (OR. en) 11374/1/03 REV 1 LIMITE CRIMORG 53 MIGR 66 ENFOPOL 69

PUBLIC RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 5 september 2003 (15.09) (OR. en) 11374/1/03 REV 1 LIMITE CRIMORG 53 MIGR 66 ENFOPOL 69 Conseil UE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 5 september 2003 (15.09) (OR. en) PUBLIC 11374/1/03 REV 1 LIMITE CRIMORG 53 MIGR 66 ENFOPOL 69 NOTA van: het voorzitterschap aan: de Multidisciplinaire Groep

Nadere informatie

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden!

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! Op de vlucht 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! 2) Waar komen de vluchtelingen vandaan? Syrië Sinds in

Nadere informatie

Nieuwe dadergroep vraagt aandacht

Nieuwe dadergroep vraagt aandacht Er is een nieuwe groep van jonge, zeer actieve veelplegers die steeds vaker met de politie in aanraking komt / foto: Pallieter de Boer. Nieuwe dadergroep vraagt aandacht Jongere veelplegers roeren zich

Nadere informatie

Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland

Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland Onderwijs Het aandeel in de bevolking van 15 tot 64 jaar dat het onderwijs reeds heeft verlaten en hun onderwijscarrière

Nadere informatie

IMMIGRATIE IN DE EU 85% 51% 49% Immigratie van niet-eu-burgers. Emigratie van niet-eu-burgers

IMMIGRATIE IN DE EU 85% 51% 49% Immigratie van niet-eu-burgers. Emigratie van niet-eu-burgers IMMIGRATIE IN DE EU Bron: Eurostat, 2014, tenzij anders aangegeven De gegevens verwijzen naar niet-eu-burgers van wie de vorige gewone verblijfplaats in een land buiten de EU lag en die al minstens twaalf

Nadere informatie

Migratieradar april 2016. Ontwikkeling en verwachting van asielmigratie

Migratieradar april 2016. Ontwikkeling en verwachting van asielmigratie Migratieradar april 2016 Ontwikkeling en verwachting van asielmigratie Colofon Titel Migratieradar Asiel april 2016 Inhoud De migratieradar is een kwalitatief analyseproduct en draagt bij aan de informatievoorziening

Nadere informatie

Rapportage. Politie in aanraking met veteranen. Stuurgroep Politie in aanraking met veteranen

Rapportage. Politie in aanraking met veteranen. Stuurgroep Politie in aanraking met veteranen Rapportage Politie in aanraking met veteranen Stuurgroep Politie in aanraking met veteranen Doorn 9 juni 2011 1 Aanleiding en opzet van het onderzoek In de uitvoering van haar taak komt de politie ook

Nadere informatie

Tabel 11.1 Geïndexeerd aantal slachtoffers naar delictgroep en onveiligheidsgevoelens per land

Tabel 11.1 Geïndexeerd aantal slachtoffers naar delictgroep en onveiligheidsgevoelens per land 670 Criminaliteit en rechtshandhaving 2012 Tabellen bij hoofdstuk 11 Tabel 11.1 Geïndexeerd aantal slachtoffers naar delictgroep en onveiligheidsgevoelens per land 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 (index

Nadere informatie

Jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in Groningen

Jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in Groningen FACTSHEET Jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in Groningen In deze factsheet worden trends en ontwikkelingen ten aanzien van de jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in de provincie Groningen behandeld.

Nadere informatie

4. Kans op echtscheiding

4. Kans op echtscheiding 4. Kans op echtscheiding Niet-westerse allochtonen hebben een grotere kans op echtscheiding dan autochtonen. Tussen de verschillende groepen niet-westerse allochtonen bestaan in dit opzicht echter grote

Nadere informatie

Factsheet Demografische ontwikkelingen

Factsheet Demografische ontwikkelingen Factsheet Demografische ontwikkelingen 1. Inleiding In deze factsheet van ACB Kenniscentrum aandacht voor de demografische ontwikkelingen in Nederland en in het bijzonder in de provincie Noord-Holland.

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 14 januari 2002 (24.01) (OR. es) 5159/02 STUP 4

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 14 januari 2002 (24.01) (OR. es) 5159/02 STUP 4 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 14 januari 2002 (24.01) (OR. es) 5159/02 STUP 4 NOTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap de Groep drugshandel Ontwerp-aanbeveling van de Raad over de noodzakelijke

Nadere informatie

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n)

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n) Raadsinformatiebrief (openbaar) gemeente Maassluis Aan de leden van de gemeenteraad in Maassluis Postbus 55 3140 AB Maassluis T 010-593 1931 E gemeente@maassluis.nl I www.maassluis.nl ons kenmerk 2010-4748

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal 1

Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2013-2014 22 112Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie 33 785 EU-voorstel: Commissiemededeling over de werkzaamheden

Nadere informatie

ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2008 tot en met 2012

ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2008 tot en met 2012 Ministerie van Veiligheid en Justitie ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 28 tot en met 212 Maart 213 Overzicht van het aantal verstrekte beginseltoestemmingen

Nadere informatie

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van WAAR WIJ VOOR STAAN. Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten & Democraten in het Europees Parlement Strijden voor sociale rechtvaardigheid, het stimuleren van werkgelegenheid en groei, hervorming

Nadere informatie

Allochtonen in de politiek

Allochtonen in de politiek Allochtonen in de politiek In dit dossier kunt u informatie vinden over de participatie van allochtonen in de Nederlandse politiek. Wie heeft recht om te stemmen? Hoeveel allochtonen zijn volksvertegenwoordiger?

Nadere informatie

Q&A Migratie. Wat doen Nederland en de EU om te voorkomen dat mensen op de vlucht slaan?

Q&A Migratie. Wat doen Nederland en de EU om te voorkomen dat mensen op de vlucht slaan? Q&A Migratie Wat doen Nederland en de EU om te voorkomen dat mensen op de vlucht slaan? In de hoofdstad van Malta, Valletta, hebben de Europese Unie en een groot aantal Afrikaanse landen in november 2015

Nadere informatie

Corporate brochure RIEC-LIEC

Corporate brochure RIEC-LIEC Corporate brochure RIEC-LIEC Corporate brochure RIEC-LIEC 1 De bestrijding van georganiseerde criminaliteit vraagt om een gezamenlijke, integrale overheidsaanpak. Daarbij gaan de bestuursrechtelijke, strafrechtelijke

Nadere informatie

Samenvatting. Inleiding

Samenvatting. Inleiding Samenvatting Inleiding Het aantal Nederlandse gedetineerden in buitenlandse detentie is hoog in vergelijking met andere landen. Dit aantal is de afgelopen jaren verder toegenomen. In opdracht van het Wetenschappelijk

Nadere informatie

Embargo t/m woensdag 16 december 2015, 11.00 uur. Publicatie Policy Brief Geen tijd verliezen. Van opvang naar integratie van asielmigranten

Embargo t/m woensdag 16 december 2015, 11.00 uur. Publicatie Policy Brief Geen tijd verliezen. Van opvang naar integratie van asielmigranten Persbericht Sociaal Cultureel Planbureau (SCP), Wetechappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC), Wetechappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) Embargo t/m woedag 16 december 2015, 11.00 uur

Nadere informatie

~ ;:;V~'~ / Ministerievan BuitenlandseZaken. Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag.

~ ;:;V~'~ / Ministerievan BuitenlandseZaken. Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag. Ministerievan BuitenlandseZaken Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag (EFV) Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland wwwminbuzanl Contactpersoon

Nadere informatie

Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en zorggebruik

Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en zorggebruik Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en zorggebruik ITS, Radboud Universiteit Nijmegen Roelof Schellingerhout 024 3653500 r.schellingerhout@its.ru.nl 5 februari 2013 Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en

Nadere informatie

Type special need bij geadopteerde kinderen in 2009

Type special need bij geadopteerde kinderen in 2009 Type special need bij geadopteerde kinderen in 29 8% 8% verhoogd med. risico 42% 6% < 4 operaties operaties + revalidatie 5% soc.emo. belaste achtergrond % Afrika 4% 3% % 4% 2% verhoogd risico < 4 operaties

Nadere informatie

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG!

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! I.I De geboorte van de Europese Unie Zoals jullie waarschijnlijk wel weten zijn er de vorige eeuwen veel oorlogen in Europa geweest. Vooral de Eerste en de Tweede Wereldoorlog

Nadere informatie

ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2009 tot en met 2013

ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2009 tot en met 2013 Ministerie van Veiligheid en Justitie ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 29 tot en met 213 Maart 214 Overzicht van het aantal verstrekte beginseltoestemmingen

Nadere informatie

Kritisch kijken op verschillende schaalniveaus

Kritisch kijken op verschillende schaalniveaus Kritisch kijken op verschillende schaalniveaus Inleiding In het eerste jaar van Geogenie ben je begonnen vanuit België naar de wereld te kijken. In het tweede jaar heb je veel geleerd over Europa en in

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 0011 500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 0018 500 EA Den Haag DKR KV Schedeldoekshaven 00 511 EZ Den Haag Postbus 0011 500 EA Den Haag

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. MIGRATIE EN DE MULTICULTURELE SAMENLEVING kaarten 1 en 2 Spreiding allochtonen in Den Haag kaart 1 kaart 2 uit Indonesië totaal

Nadere informatie

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen.

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. ADHD Wachtkamerspecial Onderbehandeling van ADHD bij allochtonen: kinderen en volwassenen N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. Inleiding

Nadere informatie

Columbus IV. De vrijblijvendheid voorbij

Columbus IV. De vrijblijvendheid voorbij Columbus IV De vrijblijvendheid voorbij Columbus IV De vrijblijvendheid voorbij 2 School voor Politie Leiderschap Columbus IV - De vrijblijvendheid voorbij Inhoud 4 De vrijblijvendheid voorbij drs. Anita

Nadere informatie

Constructie van de variabele Etnische afkomst

Constructie van de variabele Etnische afkomst Constructie van de variabele Etnische afkomst Ter inleiding geven we eerst een aantal door verschillende organisaties gehanteerde definities van een allochtoon. Daarna leggen we voor het SiBO-onderzoek

Nadere informatie

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen.

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen. Aankondiging Op 12 september dit jaar worden verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer. Politieke partijen hebben hun verkiezingsprogramma voor de komende jaren vastgesteld. De lijsttrekkers van de partijen

Nadere informatie

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling Families onder druk Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen Drs. Ibrahim Yerden Probleemstelling Hoe gaan Marokkaanse en Turkse gezinsleden, zowel slachtoffers als plegers om met huiselijk

Nadere informatie

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 84

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 84 DEEL 3.5 POLITIE- SAMENWERKING Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 84 3.5. POLITIESAMENWERKING DOEL - De leerlingen/cursisten leren dat er al heel wat grenscriminaliteit bestond vóór het opengaan van de

Nadere informatie

Speech van minister Van der Steur, minister van Veiligheid en Justitie op de EU-dag tegen straffeloosheid op 23 mei 2016

Speech van minister Van der Steur, minister van Veiligheid en Justitie op de EU-dag tegen straffeloosheid op 23 mei 2016 Speech van minister Van der Steur, minister van Veiligheid en Justitie op de EU-dag tegen straffeloosheid op 23 mei 2016 Hartelijk dank aan mevr. Coninsx en Eurojust. De rol van Eurojust als medeorganisator

Nadere informatie

Het komende uur. Bevolkingsparticipatie. Zuid-Amerika als nieuwe examenregio: een voorproefje. De achtergrond van bevolkingsparticipatie

Het komende uur. Bevolkingsparticipatie. Zuid-Amerika als nieuwe examenregio: een voorproefje. De achtergrond van bevolkingsparticipatie Zuid-Amerika als nieuwe examenregio: een voorproefje Gery Nijenhuis International Development Studies, SG&PL/UU KNAG-Onderwijsdag Vrijdag 7 november 2014 Het komende uur Zuid-Amerika als nieuwe examenregio;

Nadere informatie

Figuren en Tabellen. Tuberculose in Nederland 2011 surveillance rapport. behorend bij. Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20-35

Figuren en Tabellen. Tuberculose in Nederland 2011 surveillance rapport. behorend bij. Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20-35 Figuren en Tabellen behorend bij Tuberculose in Nederland 2011 surveillance rapport Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20-35 december 2012 Figuren en Tabellen behorend bij Tuberculose in Nederland

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Nederland. EUROBAROMETER 74 De publieke opinie in de Europese Unie. Najaar 2010. Nationaal Rapport

Nederland. EUROBAROMETER 74 De publieke opinie in de Europese Unie. Najaar 2010. Nationaal Rapport Standard Eurobarometer EUROBAROMETER 74 De publieke opinie in de Europese Unie Najaar 2010 Nationaal Rapport Nederland Representation of the European Commission to Netherlands Inhoud Inleiding Context

Nadere informatie

Lesbrief Iedereen betaalt belasting

Lesbrief Iedereen betaalt belasting Lesbrief Iedereen betaalt belasting inleiding Iedereen betaalt belasting» waar komt het geld vandaan?» waar gaat het geld naar toe?» nederland, europa en de wereld» Iedereen betaalt belasting 1 Iedereen

Nadere informatie

GEORGANISEERDE MISDAAD EN STRAFRECHTELIJKE SAMENWERKING IN DE NEDERLANDSE GRENSGEBIEDEN

GEORGANISEERDE MISDAAD EN STRAFRECHTELIJKE SAMENWERKING IN DE NEDERLANDSE GRENSGEBIEDEN GEORGANISEERDE MISDAAD EN STRAFRECHTELIJKE SAMENWERKING IN DE NEDERLANDSE GRENSGEBIEDEN TOINE SPAPENS intersentia Antwerpen - Oxford INHOUD VOORWOORD LIJST VAN AFKORTINGEN xv xvii HOOFDSTUK 1 ALGEMENE

Nadere informatie

Macht en waarden in de wereldpolitiek

Macht en waarden in de wereldpolitiek Rik Coolsaet Macht en waarden in de wereldpolitiek Actuele vraagstukken in de internationale politiek Editie 2006-2007 2 Inhoud Inleiding... Deel 1. De jaren 90: het transitiedecennium 1. Van illusie naar

Nadere informatie

Bijna de helft van de geweldsmisdrijven wordt in de openbare ruimte gepleegd / foto: Inge van Mill.

Bijna de helft van de geweldsmisdrijven wordt in de openbare ruimte gepleegd / foto: Inge van Mill. Bijna de helft van de geweldsmisdrijven wordt in de openbare ruimte gepleegd / foto: Inge van Mill. secondant #2 april 2009 7 Geweldsdelicten tussen - Daling van geweld komt niet uit de verf Crimi-trends

Nadere informatie

De vluchtelingencrisis: oplossingen en inzichten van kinderen

De vluchtelingencrisis: oplossingen en inzichten van kinderen Door rechtopmigratie op 8 oktober, 2015-00:00 foto, school in Nederland uit 1937 De aanslepende vluchtelingencrisis en de daar bijhorende verklaringen van bepaalde politici heeft niemand onberoerd gelaten.

Nadere informatie

32623 Actuele situatie in Noord-Afrika en het Midden-Oosten

32623 Actuele situatie in Noord-Afrika en het Midden-Oosten 33625 Hulp, handel en investeringen 32623 Actuele situatie in Noord-Afrika en het Midden-Oosten Nr. 178 Brief van de minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

B. Geef aan om welke soort vluchtelingen het gaat: 1) Zij zijn een bedreiging voor de macht van politieke leiders en worden daarom gestraft.

B. Geef aan om welke soort vluchtelingen het gaat: 1) Zij zijn een bedreiging voor de macht van politieke leiders en worden daarom gestraft. Vluchtelingen Inleiding: De afgelopen weken was de zeventienjarige Angolese asielzoeker Mauro Manuel veel in het nieuws. Als negenjarig jongetje werd hij door zijn ouders in 2002 naar Europa gestuurd.

Nadere informatie

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek Wat is aardrijkskunde op zoek naar een verklaring voor de ruimtelijke verschijnselen aan het aardoppervlak. Beschrijvende vragen: bodem

Nadere informatie

Aan de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking de heer drs. A.G. Koenders. Aan de Staatssecretaris van Justitie mevrouw mr. N.

Aan de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking de heer drs. A.G. Koenders. Aan de Staatssecretaris van Justitie mevrouw mr. N. Aan de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking de heer drs. A.G. Koenders en Aan de Staatssecretaris van Justitie mevrouw mr. N. Albayrak Utrecht, 19 november 2007 Betreft: terugkeer van uitgeprocedeerde

Nadere informatie

ADOPTIE Trends en analyse

ADOPTIE Trends en analyse Ministerie van Veiligheid en Justitie ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 21 tot en met 214 Februari 215 Overzicht van het aantal verstrekte beginseltoestemmingen

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

Binnenlandse, Europese en globale mobiliteit van artsen en de beperkingen van een Vlaams of Belgisch beleid op dit vlak. Werkgroep: Walter Michielsen

Binnenlandse, Europese en globale mobiliteit van artsen en de beperkingen van een Vlaams of Belgisch beleid op dit vlak. Werkgroep: Walter Michielsen Binnenlandse, Europese en globale mobiliteit van artsen en de beperkingen van een Vlaams of Belgisch beleid op dit vlak Werkgroep: Walter Michielsen MOBILITEIT Binnenlands Europese Unie Buiten Europa ELEMENTEN

Nadere informatie

ADOPTIE Trends en Analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2011 tot en met 2015

ADOPTIE Trends en Analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2011 tot en met 2015 Ministerie van Veiligheid en Justitie ADOPTIE Trends en Analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 211 tot en met 215 Februari 216 Overzicht van het aantal verleende beginseltoestemmingen

Nadere informatie

Oost-Europese arbeidsmigranten

Oost-Europese arbeidsmigranten Oost-Europese arbeidsmigranten CONCEPT Project: 878 In opdracht van: Dienst Wonen Hester Booi Jeroen Slot Weesperstraat 79 Postbus 658 118 VN Amsterdam 1 AR Amsterdam Telefoon 2 527 9474 Fax 2 527 9595

Nadere informatie

Onverwachte en moeilijk beheersbare instroom van personen uit Midden- en Oost-Europa in steden van de Benelux en aangrenzende regio s

Onverwachte en moeilijk beheersbare instroom van personen uit Midden- en Oost-Europa in steden van de Benelux en aangrenzende regio s Onverwachte en moeilijk beheersbare instroom van personen uit Midden- en Oost-Europa in steden van de Benelux en aangrenzende regio s Memorandum of Understanding De Ministers, bevoegd voor het stedelijk

Nadere informatie

Tekst en tekeningen door Colombiaanse vluchtelingenkinderen in Ecuador. UNHCR / S. Aguilar

Tekst en tekeningen door Colombiaanse vluchtelingenkinderen in Ecuador. UNHCR / S. Aguilar Tekst en tekeningen door Colombiaanse vluchtelingenkinderen in Ecuador UNHCR / S. Aguilar UNHCR / S.Aguilar Tekst en tekeningen door Colombiaanse vluchtelingenkinderen in Ecuador UNHCR, Europese vertegenwoordiging,

Nadere informatie

Als het economisch tegenzit, worden zij hard getroffen. Ze zitten vaker dan gemiddeld in de bijstand.

Als het economisch tegenzit, worden zij hard getroffen. Ze zitten vaker dan gemiddeld in de bijstand. 1 Dank voor dit rapport. Mooi dat het Sociaal en Cultureel Planbureau dit jaar dieper ingaat op één onderwerp dat de aandacht verdient: de arbeidsmarktpositie van migrantengroepen. Als het economisch tegenzit,

Nadere informatie

Fact sheet Overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam Groei overige niet-westerse allochtonen, 1992-2005 (procenten)

Fact sheet Overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam Groei overige niet-westerse allochtonen, 1992-2005 (procenten) Fact sheet nummer 2 februari 2006 Overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam Tussen 1992 en 2005 is de groep overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam met maar liefst 86% toegenomen. Tot deze

Nadere informatie

Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD)

Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD) Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD) 2013. De gehele publicatie is na te lezen op de website

Nadere informatie

Verdrag over de rechten van het kind

Verdrag over de rechten van het kind Verdrag over de rechten van het kind Een verdrag is een afspraak tussen landen. Op 20 november 1989 is in New York het Verdrag over de Rechten van het Kind gesloten. Dit Verdrag is een afspraak tussen

Nadere informatie

gezien de conclusies van de Europese Raad van 16 en 17 oktober 2003 in Brussel,

gezien de conclusies van de Europese Raad van 16 en 17 oktober 2003 in Brussel, P5_TA(2004)0029 Illegale immigratie, mensensmokkel en mensenhandel Resolutie van het Europees Parlement over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad ten behoeve van de Europese

Nadere informatie

3 september 2014. Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten

3 september 2014. Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten 3 september 2014 Onderzoek: Internationale spanningen en conflicten Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 30.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 2113 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Nadere informatie

Maandelijkse rapportage cijfers (mogelijke) slachtoffers mensenhandel

Maandelijkse rapportage cijfers (mogelijke) slachtoffers mensenhandel Maandelijkse rapportage cijfers (mogelijke) slachtoffers mensenhandel Maand: april 2012 Deze rapportage beschrijft het aantal aangemelde (mogelijke) slachtoffers van mensenhandel bij CoMensha van 1 januari

Nadere informatie

Mensenhandel. Aanpak en rol van het OM

Mensenhandel. Aanpak en rol van het OM Mensenhandel Het OM heeft een recordaantal verdachten van mensenhandel gedagvaard: 242 Liason officer in Rome gestationeerd: intensivering aanpak mensensmokkel Start derde termijn Task Force Mensenhandel

Nadere informatie

Meerderheid Nederland niet van plan om geld te geven Nederlander twijfelt of geld voor noodhulp Hoorn van Afrika goed terecht komt

Meerderheid Nederland niet van plan om geld te geven Nederlander twijfelt of geld voor noodhulp Hoorn van Afrika goed terecht komt Onderzoekssamenvatting NCDO, 5 augustus 2011 Meerderheid Nederland niet van plan om geld te geven Nederlander twijfelt of geld voor noodhulp Hoorn van Afrika goed terecht komt In de Hoorn van Afrika vindt

Nadere informatie

In deze brief ga ik in op de belangrijkste elementen die de hedendaagse dreiging bepalen en de beleidsbevindingen behorend bij het DTN 38.

In deze brief ga ik in op de belangrijkste elementen die de hedendaagse dreiging bepalen en de beleidsbevindingen behorend bij het DTN 38. 1 > Retouradres Postbus 16950 2500 BZ Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der StatenGeneraal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 16950 2500 BZ Den Haag www.nctv.nl

Nadere informatie

VERTALING. Amendement op het protocol van Montreal inzake substanties die de ozonlaag aantasten ARTIKEL 1

VERTALING. Amendement op het protocol van Montreal inzake substanties die de ozonlaag aantasten ARTIKEL 1 VERTALING Amendement op het protocol van Montreal inzake substanties die de ozonlaag aantasten ARTIKEL 1 Wijziging A. Artikel 2, vijfde lid In artikel 2, vijfde lid, van het Protocol worden de woorden

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 22349 13 december 2011 Besluit van de Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken van 5 december 2011 nr. DSO/OO-454/11, tot

Nadere informatie

Samenvatting. Wat is de kern van de Integratiekaart?

Samenvatting. Wat is de kern van de Integratiekaart? Samenvatting Wat is de kern van de Integratiekaart? In 2004 is een begin gemaakt met de ontwikkeling van een Integratiekaart. De Integratiekaart is een project van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatie

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Datum onderteken ing

Datum onderteken ing Datum onderteken ing Datum inwerkingtreding Land Status Vindplaats 1. Albanië In werking 15-04-1994 01-09-1995 1994, 145 2. Algerije In werking 20-03-1997 01-08-2008 2007, 079 3. Argentinië In werking

Nadere informatie

BIJLAGE. bij MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE EUROPESE RAAD, DE RAAD EN DE EUROPESE INVESTERINGSBANK

BIJLAGE. bij MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE EUROPESE RAAD, DE RAAD EN DE EUROPESE INVESTERINGSBANK OPESE COMMISSIE Brussel, 7.6.2016 COM(2016) 385 final ANNEX 3 BIJLAGE bij MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET OPEES PARLEMENT, DE OPESE RAAD, DE RAAD EN DE OPESE INVESTERINGSBANK Mededeling over het nieuwe

Nadere informatie

Bewustwording Identiteitsfraude. (ID-fraude) Regiocongres NVVB Afdeling Limburg & Brabant. 10 oktober 2012

Bewustwording Identiteitsfraude. (ID-fraude) Regiocongres NVVB Afdeling Limburg & Brabant. 10 oktober 2012 Bewustwording Identiteitsfraude (ID-fraude) Regiocongres NVVB Afdeling Limburg & Brabant 10 oktober 2012 Brigade Limburg Zuid Team Identiteitsfraude Bart van der Pluijm/Joep Stuart Wie zijn wij? Elnt Bart

Nadere informatie

DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN

DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN www.rechtvoorjou.nl Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Maak de volgende oefeningen met behulp van de informatie op de website. Naam Leerling: Klas:. 3.0 a.

Nadere informatie

Resultaten WO-monitor 2013

Resultaten WO-monitor 2013 Resultaten WO-monitor 2013 Samenvatting: De WO-Monitor is een vragenlijst die wordt afgenomen onder recent afgestudeerden (1-1,5 jaar na afstuderen) van de universiteiten in Nederland. De WO-monitor wordt

Nadere informatie

Trouwen en scheiden in tijden van voor- en tegenspoed

Trouwen en scheiden in tijden van voor- en tegenspoed dem s Jaargang 8 Mei ISSN 69-47 Een uitgave van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut Bulletin over Bevolking en Samenleving inhoud Trouwen en scheiden in tijden van voor- en tegenspoed

Nadere informatie

Dutch Good Growth Fund (DGGF)

Dutch Good Growth Fund (DGGF) Dutch Good Growth Fund (DGGF) DGGF doel: mkb financiering mogelijk maken in ontwikkelingslanden MKB financiering in DGGF landen wordt als high risk gezien door financiers: - Hoge transactiekosten - Beperkte

Nadere informatie

Diversiteit in de Provinciale Staten

Diversiteit in de Provinciale Staten Onderzoek Diversiteit in de Provinciale Staten Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale Staten (PS) onderzocht. Het gaat

Nadere informatie

Kennislink.nl. Reizende criminelen langer uit handen van de politie. Slechts kwart van misdrijven opgehelderd

Kennislink.nl. Reizende criminelen langer uit handen van de politie. Slechts kwart van misdrijven opgehelderd Kennislink.nl Discussieer mee: Allemaal de beste van de klas?! Onderwerpen Publicaties Over Kennislink Nieuwsbrief Zoek Leven, Aarde & Heelal Gezondheid, Hersenen & Gedrag Mens & Maatschappij Energie &

Nadere informatie

Informatie 10 januari 2015

Informatie 10 januari 2015 Informatie 10 januari 2015 ARMOEDE: FEITEN EN CIJFERS ARMOEDE WERELDWIJD Wereldwijd leven ongeveer 1,2 miljard mensen in absolute armoede leven: zij beschikken niet over basisbehoeften zoals schoon drinkwater,

Nadere informatie

Nederlanders aan het woord

Nederlanders aan het woord Nederlanders aan het woord Veteranen en de Nederlandse Veteranendag 2014 Trends, Onderzoek en Statistiek (TOS) Directie Communicatie Documentnummer: TOS-14-066a Belangrijkste inzichten Nederlander hecht

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 februari 2003 (10.03) (OR. en) 6927/03 CRIMORG 16

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 februari 2003 (10.03) (OR. en) 6927/03 CRIMORG 16 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 28 februari 2003 (10.03) (OR. en) 6927/03 CRIMORG 16 TOEZENDING NOTA van: het voorzitterschap en de Duitse delegatie aan: de Multidisciplinaire Groep georganiseerde criminaliteit

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE CSE BB

AARDRIJKSKUNDE CSE BB Examen VMBO-BB 2005 tijdvak 2 maandag 20 juni 14.00 15.30 uur AARDRIJKSKUNDE CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor dit

Nadere informatie

HET FENOMEEN TERRORISME

HET FENOMEEN TERRORISME TERRORISME Sinds de 11 september 2001, is het fenomeen terrorisme nog steeds brandend actueel en geniet steeds van een permanente aandacht vanwege de overheden. Hij werd trouwens als prioriteit in het

Nadere informatie

Access and Return in the EU 11 April 2014

Access and Return in the EU 11 April 2014 Access and Return in the EU 11 April 2014 ECRL, Tineke Strik Centre for Migration Law Utrecht, 15 oktober 2015 Vluchtelingencrisis of bestuurscrisis? Tineke Strik Radboud Universiteit, Raad van Europa,

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I Opgave 1 Kroatië toegetreden tot de EU Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met 3 en figuur 1. Inleiding Kroatië is een van de staten in de Balkan die voorheen tot Joegoslavië behoorden. In 1991 verklaarde

Nadere informatie

Come home or go global, stupid

Come home or go global, stupid Come home or go global, stupid Een nieuwe toekomst voor de Noord Atlantische Verdragsorganisatie?! Drs. S.N. Mengelberg 1 De NAVO is een puur militaire organisatie! 2 De NAVO is niet langer de hoeksteen

Nadere informatie

Noord-Zuid voor lokale besturen. Het opstellen van criteria voor de partnerzoektocht

Noord-Zuid voor lokale besturen. Het opstellen van criteria voor de partnerzoektocht Noord-Zuid voor lokale besturen Het opstellen van criteria voor de partnerzoektocht Het opstellen van criteria voor de partnerzoektocht Een weloverwogen partnerkeuze is een eerste cruciale stap voor het

Nadere informatie

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO In opdracht van: DWI Projectnummer: 13010 Anne Huizer Laure Michon Clemens Wenneker Jeroen Slot Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300 Telefoon 020

Nadere informatie

Waar blijft het geld?

Waar blijft het geld? Waar blijft het geld? Uitkomsten v/d vierde Monitor Georganiseerde Criminaliteit Edwin Kruisbergen 13 maart 2013 Structuur De Monitor Georganiseerde Criminaliteit Criminele inkomsten: Verdienen Verdelen

Nadere informatie

Vertrekredenen jonge docenten in het vo

Vertrekredenen jonge docenten in het vo Vertrekredenen jonge docenten in het vo 1 Inhoudsopgave Inleiding I. Willen jonge personeelsleden het vo verlaten? II. Waarom verlaten jonge docenten het vo? Rob Hoffius, SBO Januari 2010 2 Verlaten jonge

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 30 oktober 2003 (03.11) (OR. it) 11051/4/03 REV 4 CORDROGUE 66

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 30 oktober 2003 (03.11) (OR. it) 11051/4/03 REV 4 CORDROGUE 66 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 30 oktober 2003 (03.11) (OR. it) 11051/4/03 REV 4 CORDROGUE 66 NOTA van: aan: Betreft: het Italiaanse voorzitterschap de horizontale Groep drugs Ontwerp-resolutie van

Nadere informatie

Datum 19 september 2014 Betreft Beantwoording vragen van de leden van Laar en Sjoerdsma over de strijd tegen Ebola

Datum 19 september 2014 Betreft Beantwoording vragen van de leden van Laar en Sjoerdsma over de strijd tegen Ebola Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl DSH-2014.500215 Datum 19 september 2014

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Wat houdt het begrip internationale samenwerking in?

Samenvatting. 1. Wat houdt het begrip internationale samenwerking in? Aanleiding voor het onderzoek Samenvatting In de 21 ste eeuw is de invloed van ruimtevaartactiviteiten op de wereldgemeenschap, economie, cultuur, milieu, etcetera steeds groter geworden. Ieder land dient

Nadere informatie

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld 28 april 2009. De voorzitter van de commissie, De Pater-van der Meer

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld 28 april 2009. De voorzitter van de commissie, De Pater-van der Meer 2009D21318 31 753 Rechtsbijstand VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld 28 april 2009 De vaste commissie voor Justitie heeft enkele vragen en opmerkingen over de brief van 10 maart 2009 over

Nadere informatie

Taal en ouderbetrokkenheid van ouders van VVE-kinderen

Taal en ouderbetrokkenheid van ouders van VVE-kinderen Taal en ouderbetrokkenheid van ouders van VVE-kinderen Een kwantitatieve en kwalitatieve analyse In opdracht van: DWI en DMO Projectnummer: 13211 Foto: Voorlezende vader, fotograaf Tanja Kuut (2014) Lotje

Nadere informatie

6 juni 2015. Onderzoek: Aanpak vluchtelingenproblematiek

6 juni 2015. Onderzoek: Aanpak vluchtelingenproblematiek 6 juni 2015 Onderzoek: Aanpak vluchtelingenproblematiek Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie