Wetenschappelijk artikel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wetenschappelijk artikel"

Transcriptie

1 UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT POLITIEKE EN SOCIALE WETENSCHAPPEN Multimethodische contextuele analyse van kanaalkeuze in muziekconsumptie Wetenschappelijk artikel aantal woorden: 8768 NICO DECALUWE MASTERPROEF COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN afstudeerrichting COMMUNICATIEMANAGEMENT PROMOTOR: PROF. DR. Lieven De Marez COMMISSARIS: Cedric Courtois COMMISSARIS: Tom Evens ACADEMIEJAAR

2 1 ABSTRACT This article examines the meaning that s allocated to music consumption and the impact it has on the ways to obtain music. This is framed within the conceptual framework of triple articulation, which is an elaboration of the domestication theory. In domestication theory, media consumption is regarded as the interplay of object and media content. Triple articulation theory distincts three elements: object, text and context. Object and context are treated as two separate elements and don t need to been seen as a whole, like in domestication theory. Through the use of a multi-method study (N= 23), we empirically proved the relevance of the separation of object and context in music consumption. First of all, all respondents have multiple devices to listen to music. Each device has a specific meaning. This study also revealed that multiple devices were used within the same context. These results can be explained in the current age of media convergence. Mobile devices make it possible to listen to music in any situation. As mentioned, the use of a particular device is no longer tied to a specific context and vice versa. Multiple devices can be used to listen to music in different contexts. In addition, this article also revealed that each articulation separately affects the way to obtain music. Keywords domestication theory, triple articulation theory, music consumption, qualitative methods, convergence.

3 2 Omdat in dit onderzoek nogal wat onalledaagse termen de revue passeren, worden enkele veel gebruikte termen hieronder kort toegelicht: Fysieke muziek: muziek die materieel te verkrijgen is. Bijvoorbeeld cd, dvd, lp. Digitale muziek: muziek die immaterieel te verkrijgen is. Bijvoorbeeld itunes, mp3- bestanden. P2P (peer-to-peer): het delen van bestanden op een online netwerk met andere gebruikers. Streamen: het verzenden van digitale audio- en/of videobestanden via een netwerk. In plaats van eerst het bestand te downloaden kan de server vanaf elk tijdsmoment beginnen spelen (CJSM, 2012). INLEIDING De huidige maatschappij is gekenmerkt door het steeds sneller uitvinden van nieuwe technologieën en de steeds vluggere introductie ervan in de markt. Die technologieën hebben een grote invloed op de manier waarop culturele goederen worden geconsumeerd en geproduceerd (Molteni & Ordanini, 2003; Power & Jansson, 2004). De muziekindustrie heeft altijd al een nauwe band gehad met technologie, wat geleid heeft tot een omvangrijke geschiedenis van de geluidsdrager. Een eerste stap werd gezet met de commercialisering van de grammofoonplaat in het begin van de twintigste eeuw. Het grote verschil met de radiospeler lag erin dat de gebruiker zelf kon bepalen welke muziek er thuis gespeeld werd (Chanan, 1995, p.91). Terwijl bij de radiospeler de operator bepaalde welke muziek er gespeeld werd. Zoals bij elk product werd er naar verbetering of vernieuwing gezocht. Dat leidde tot de introductie van ondermeer cassettes en compact discs. De belangrijkste ontwikkelingen vonden eind jaren negentig plaats met de komst van onder andere het internet en de ontwikkeling van nieuwe technologieën voor de compressie van digitale muziek (Lam & Tan, 2001). Via het internet kon muziek (illegaal) gedownload worden en dat leidde tot heel wat ongenoegen in de muziekwereld. Recentelijk hebben enkele bedrijven ingezien dat de toekomst net ligt bij het downloaden en streamen van muziek. itunes en Spotify zijn voorbeelden hiervan. De evolutie in de muziekindustrie zorgde ervoor dat muziek via verschillende manieren kan verkregen worden. In dit artikel wordt onderzocht welke betekenis aan muziekconsumptie wordt toegewezen en welke invloed het heeft op de kanaalkeuze om muziek te verkrijgen. Dat wordt gekaderd

4 3 binnen het conceptueel kader van triple articulation (Hartmann, 2005), wat een verdere uitwerking is van de domesticatietheorie (Silverstone & Haddon, 1996). Concreet zullen de drie articulaties van de triple articulation theorie getoetst worden aan het consumeren van muziek en de kanaalkeuze om muziek te verkrijgen. Die articulaties zijn object, text en context. Het doel van dit onderzoek is om het onderscheid tussen object en context duidelijk te maken. In de domesticatietheorie worden die nog als één geheel aanzien. Daarnaast is er in dit onderzoek ook aandacht voor het aspect text. De focus van dit onderzoek ligt op het actief consumeren van muziek. Daaronder wordt het beluisteren van de eigen muziekcollectie verstaan. Dat gebeurt via apparaten als de platenspeler, de cd-speler, de computer, de mp3-speler, enz. Muziek beluisteren via de radio of via muziekzenders op de televisie valt niet binnen het domein van dit onderzoek. In mijn onderzoek wordt gebruik gemaakt van de resultaten van de kwantitatieve enquête digimeter (2010) uitgevoerd door het IBBT. Op basis van het kwantitatief materiaal werden via clusteranalyse vier profielen opgesteld wat betreft het verkrijgen van muziek: personen die enkel fysieke muziek kopen, personen die enkel digitale muziek kopen, personen die via verschillende kanalen muziek verkrijgen (fysieke winkel, streamen, illegaal downloaden) en personen die geen muziek kopen. Kwalitatief onderzoek werd gevoerd bij respondenten die voldeden aan het gewenste profiel. Het onderzoek bevat respondenten uit alle categorieën om zo vergelijkingen tussen de verschillende groepen te kunnen maken. In het theoretisch deel zullen eerst de domesticatietheorie en triple articulation theorie uiteengezet worden. Daarna volgt een overzicht van literatuur over muziek die van belang is voor mijn onderzoek. Ten slotte worden de resultaten van het kwalitatief onderzoek voorgesteld. Domesticatie theorie en triple articulation theorie Een opvallend feit is hoe dingen steeds blijven evolueren en hoe snel de media aan het veranderen zijn. Met de komst van digitale media en mobiele communicatieapparaten is het leven en de mogelijkheden van mediagebruikers in de meeste westerse landen aanzienlijk veranderd (Berker, Hartmann, Punie & Ward, 2006; Quandt & von Pape, 2008). Westerse gezinnen maken meer en meer gebruik van verschillende technologieën en spenderen daar dagelijks heel wat tijd aan (Livingstone, 2002). Uit representatieve cijfers voor Vlaanderen blijkt dat 98% van de Vlamingen een televisietoestel bezit. 64% kijkt digitaal televisie, 97% heeft een mobiele telefoon, 89% bezit een computer, 85% heeft een internetaansluiting en zo goed als elke Vlaming beschikt over een apparaat voor het beluisteren van muziek (IBBT,

5 4 2010). Uit deze cijfers blijkt dat technologieën al zeer sterk gedomesticeerd zijn in de Vlaamse huiskamers. Onderzoek naar het begrip domesticatie werd hoofdzakelijk gevoerd in Europa. De belangrijkste scholen die hier onderzoek naar deden, waren die van Groot-Brittannië en Scandinavië. In dit onderzoek zullen we het vooral hebben over studies gevoerd door Silverstone, Hirsch en Morley (1992). Zij waren de eersten die empirisch onderzoek hebben gevoerd naar het concept domesticatie van ICT en bijgevolg wordt het vaakst naar hen verwezen. In traditionele zin verwijst het begrip domesticatie naar het temmen en het cultiveren van wilde dieren. Op metaforisch niveau kan domesticatie ook doorgetrokken worden naar het temmen van nieuwe technologieën of services (Silverstone, 1995). As a starting point, domestication was used as a metaphor for the transformation of an object from something unknown, something wild and unstable, to become known, more stable, tamed. (Silverstone & Haddon, 1996, p.46). Wanneer gebruikers geconfronteerd worden met nieuwe technologieën, moeten deze onbekende technologieën eerst getemd worden vooraleer ze ingebed worden in de omgeving. Hiermee bedoelt men dat deze technologieën eerst eigen gemaakt moeten worden door de gebruiker. Dat gebeurt door de integratie ervan in de routines, structuren en waarden van de gebruiker en zijn omgeving. Het integreren vindt vaak plaats in het dagelijks leven van de huishoudens van gezinnen (Berker et al., 2006; Silverstone & Haddon, 1996). De integratie kan aanzien worden als een domesticatieproces en verloopt in drie fasen (Silverstone & Haddon, 1996). In de eerste fase betreden innovaties het publieke domein (commodificatie). Via marketing en commercialisering wordt de betekenis en meerwaarde van de innovatie gecommuniceerd naar de buitenwereld. Niet elke betekenis wordt echter feilloos overgenomen door de potentiële gebruiker. Het is steeds de consument die beslist of hij de boodschap aanvaardt, weerlegt of wijzigt. Wanneer de innovatie zinvol lijkt, kan het geïntroduceerd worden binnen het gezin. In de tweede fase (appropriatie) heeft de nieuwe technologie een plaats ingenomen in het huishouden en krijgt het een fysieke plek binnen het huis (objectificatie). Daarnaast wordt de technologie ook opgenomen in de dagelijkse routines van de gebruikers (incorporatie). Tijdens deze tweede fase worden nieuwe betekenissen gevormd over de innovatie. Die hoeven niet altijd in lijn te zijn met wat de producent gecommuniceerd heeft naar de buitenwereld. Een technologie leidt soms een dubbel leven. Enerzijds waarvoor het is uitgevonden door de producent en anderzijds waarvoor de gebruiker het gebruikt (Mackay & Gillespie, 1992, p.698). Een duidelijk voorbeeld hiervan haalt Frissen (2004) aan bij het uitwisselen van muziek en andere bestanden via P2P-

6 5 netwerken. Illegaal uitwisselen van muziek via deze netwerken was een niet voorzien gebruik van deze technologie. Uiteindelijk wordt in de derde fase feedback gegeven over de innovatie door te communiceren naar het publieke domein (conversie). In deze fase worden de persoonlijke ervaringen met de technologie gedeeld met anderen. Dat kan enerzijds door het bezit van een nieuw product (bv. ipad) aan de buitenwereld te tonen of anderzijds door gesprekken te voeren met anderen over de technologie. Uit het domesticatieproces blijkt ondermeer het belang van het huishouden. Dat neemt een centrale plaats in in de domesticatietheorie en wordt vaak omschreven met het begrip moral economies. Hiermee bedoelt men dat het huishouden als een zelfstandige economische entiteit fungeert binnen de ruimere context van de formele economie. Wanneer een mediatechnologie in het huishouden wordt gebracht, moet de betekenis steeds worden afgestemd op specifieke cognities, evaluaties en esthetiek die leven binnen het huishouden (Silverstone et al., 1992). Terwijl de Britse school zich vooral focust op het niveau van het huishouden, spitsen Noorse onderzoekers zich meer toe op domestication in society (Sørensen, 2005). In mijn onderzoek wordt ook verder gekeken dan de woning alleen. Dat is ook noodzakelijk in de huidige samenleving waar ICT-toepassingen meer en meer mobiel gebruikt worden. In de domesticatietheorie wordt een dubbele dimensie (double articulation) onderscheiden wat betreft de betekenis van mediatechnologieën. Mediatechnologieën zijn enerzijds objecten met een functionele en esthetische betekenis en anderzijds hebben ze een symbolische rol bij het overbrengen van mediaboodschappen (Morley & Silverstone, 1990). Op basis hiervan kan domesticatie van ICT het best omschreven worden als een proces waar innovaties geleidelijk aan geïntegreerd worden in het dagelijks leven. Daarbij spelen zowel de functionele als de symbolische betekenis een rol. Informatie- en communicatietechnologieën zijn ook dubbel gearticuleerd in een publieke en een private sfeer (Bovill & Livingstone, 2001). Dat valt te kaderen binnen de context waar mediatechnologieën worden geconsumeerd. Belangrijk hierbij is het stijgend belang van de bedroom culture (private sfeer), voornamelijk bij jongeren. De slaapkamer neemt bij deze leeftijdscategorie een belangrijke rol in bij de consumptie van media via verschillende mediatechnologieën (Bovill & Livingstone, 2001; Livingstone, 2007a). Door de toename van het aantal technologieën vindt er een verschuiving plaats van de woonkamer als centrale en gemeenschappelijke plaats om media te consumeren naar meerdere ruimtes in de woning waar media (individueel) geconsumeerd worden (Livingstone, 2007a).

7 6 In de domesticatietheorie heeft men het enkel over mediatechnologieën als object en overbrenger van een boodschap. Hartmann (2005) beklemtoont echter het belang van de context. Dat brengt het conceptuele concept van triple articulation naar boven dat media aanschouwt als betekenisvolle fysieke objecten (first articulation), als doorgever van betekenisvolle boodschappen (second articulation) en dit alles vindt plaats binnen een bepaalde context (third articulation). Bij triple articulation worden object en context als twee afzonderlijke articulaties aanschouwd en worden ze niet als één geheel aanzien zoals bij de domesticatietheorie. Dat valt te verklaren door de toenemende mediaconvergentie waardoor de consumptie van bepaalde mediacontent, bijvoorbeeld het beluisteren van muziek, niet louter gebonden meer is aan één object in een specifieke context of vice versa (Courtois, Mechant, Paulussen, De Marez, 2011; Hartmann, 2005). Desondanks is het concept voor discussie vatbaar. Eerder onderzoek maakte duidelijk dat een onderscheid tussen object en context zeer moeilijk te maken valt en beide vaak onafscheidelijk van elkaar zijn (Haddon & Silverstone, 1993). Begin jaren 90 ondervond hun onderzoek naar de ervaring van telecommunicatie heel wat moeilijkheden met dat onderscheid. In die tijd was er meestal slechts één apparaat aanwezig, bijvoorbeeld de telefoon, radio, televisie en dat leidde natuurlijk tot de onafscheidelijkheid van object en context. Dat staat natuurlijk in groot contrast met het tijdperk waarin we nu leven, waar meer en meer technologieën deel uit maken van ons leven en waar technologieën meer en meer met elkaar convergeren (Frissen, 2000). Zowel oude als nieuwe media komen met elkaar samen. History teaches us that old media never die and they don t even necessarily fade away. What dies are simply the tools we use to access media content the 8-track, the Beta tape (Jenkins, 2006, p.13). Muziek is daar een heel mooi voorbeeld van. Twintig jaar geleden was de cd-speler in de woonkamer het meest gebruikte apparaat om muziek te beluisteren. Nu is het mogelijk om muziek te beluisteren via heel wat apparaten (bv. gsm, computer, mp3-speler, enz.). Deze apparaten verschillen niet uitsluitend in hun karakteristieken, maar ook in de context waarin ze gebruikt worden (Courtois et al., 2011). Het mobiel worden van apparaten maakt het mogelijk om muziek overal te beluisteren. Niettemin blijft het de vraag of een drievoudige benadering die mediaconsumptie als boodschap, object en context ziet relevant is en of het nuttig is om object en context van elkaar gescheiden te houden (Hartmann, 2006; Livingstone, 2007b). Bijgevolg wordt in dit artikel empirisch onderzocht of het consumeren van muziek drievoudig gearticuleerd is.

8 7 Wat is muziek? Het beluisteren van muziek is een belangrijk onderdeel van ons dagelijks leven. Muziek speelt ook een belangrijke rol in ons sociaal leven. Erover praten, tonen aan anderen, ruilen van muziek zijn allerlei manieren om ons te identificeren en om te interageren met anderen (Brown, Geelhoed & Sellen, 2001). Aan het begrip muziek kunnen meerdere functies worden toegewezen. Volgens sommige onderzoekers kan muziek helpen bij het zin geven aan het leven (Willis, 1990, p.13). O Hara en Brown (2006, p.3) menen dat muziek betekenis kan geven aan speciale gelegenheden en het kan helpen bij het opwekken van bepaalde herinneringen. Muziek wekt volgens hen bepaalde emoties op. Zo kan muziek ons gelukkig maken, verdrietig, relaxed, energievol, enz. Muziek beluisteren is een activiteit die wereldwijd uitgeoefend wordt. Dat wil daarom niet zeggen dat iedereen op dezelfde manier muziek beluistert of beleeft. Mensen uit verschillende landen zijn gekenmerkt door verschillende sociale en culturele eigenschappen. Die eigenschappen spelen natuurlijk een rol bij de consumptie van culturele goederen en zorgen ervoor dat de voorkeur voor bepaalde muziek soms cultuurafhankelijk is. Het beluisteren van bepaalde soorten muziek staat ook voor het vervullen van bepaalde wensen. Die wensen zijn vaak geïdentificeerd met een bepaalde levensstijl die mensen belangrijk vinden. Door culturele producten te consumeren drukken mensen uit wie ze zijn of willen zijn en tot welke sociale groep ze behoren of willen behoren. Hieruit blijkt dat de voorkeur om bepaalde culturele goederen te consumeren slechts voor een deel een kwestie is van individuele voorkeur. Het is ook onderdeel van een bredere sociale en culturele matrix. Muziek consumeren is niet louter het beluisteren van muziek, maar het gaat over de interactie ervan in ons sociaal leven. Deze interactie wordt sterk bepaald door de technologieën waarmee we muziek beluisteren (Molteni & Ordanini, 2003). Zoals blijkt uit hierboven kunnen muziekbeluisteraars opgedeeld worden in verschillende groepen op basis van de sociale en culturele waarden die ze hebben. Een voorbeeld hiervan is het gedrag van mensen die lp s verzamelen ten opzichte van het gedrag van mensen die muziek downloaden. In mijn onderzoek wordt ook een onderscheid gemaakt tussen personen op basis van de kanalen waar ze hun muziek verkrijgen. Relatie tussen muziek en technologie De culturele industrie, in ons geval de muziekindustrie, is altijd al sterk verbonden geweest met technologie en is constant aan het evolueren. Dit kan duidelijk geïllustreerd worden door

9 8 een opsomming te maken van de belangrijkste technologische veranderingen in de afgelopen jaren (O Hara & Brown, 2006, p.3). Ongeveer vijftig jaar geleden was het thuis kunnen opnemen van muziek op cassette een volledig nieuw fenomeen. Even revolutionair was de uitvinding van de compact disc (cd) door Philips in Een andere belangrijke uitvinding was de walkman waardoor muziek op nieuwe plaatsen kon geconsumeerd worden zoals bijvoorbeeld buitenshuis (Bull, 2000). Meer recente veranderingen zorgden zelfs voor een volledige ommekeer in de muziekindustrie. Denk daarbij maar aan de P2P-netwerken Napster en Gnutella. Even invloedrijk is het succesproduct ipod dat het mogelijk maakt om de volledige muziekcollectie altijd bij de hand te hebben. Het programma itunes speelde een belangrijke rol bij de online distributie van muziek. Recent valt ook niet naast de hype van het programma Spotify te kijken dat een soort van service aanbiedt door gratis toegang te geven tot een collectie van miljoenen liedjes. Deze snel evoluerende sector beschrijft Livingstone (2003, p.339) als volgt: What were once new media become familiar while yet newer media emerge. De snelle verspreiding van digitale technologieën heeft een diepgaand effect op de consumptie van muziek. Digitalisering betekende een uitbreiding van de mogelijkheden om muziek te verkrijgen. Het heeft eveneens geleid tot een toename van het muziekaanbod waaruit men kan kiezen. In het volgende stuk wordt het mp3-formaat besproken en de mogelijkheden die daaruit volgden om muziek te beluisteren. Mp3-formaat Digitalisering van muzieksystemen biedt vandaag de dag het gemak aan muziekluisteraars om de muziekcollectie te allen tijde te kunnen meedragen (Tanaka, 2006, p.271). Dat werd mogelijk door de uitvinding van het mp3-formaat in het jaar Samengevat werd het door deze compressietechnologie mogelijk om muziek los te maken van een fysiek medium en het door codering immaterieel te maken (CSJM, 2012). Muziek kon gekopieerd worden zonder enige vorm van kwaliteitsverlies. Het mp3-bestand is net als een kopie van het originele. In diezelfde periode was er ook de opkomst van het internet. Dat zorgde voor een drastische verandering in productie, distributie en consumptie van muziek (Molteni & Ordanini, 2003). Door het internet was het niet langer nodig om muziek aan te kopen via de klassieke distributiekanalen. Via P2P-technologie werd digitale muziek op een online netwerk gedeeld en kon muziek gedownload worden op de computer. Alexander (1994) voorspelde achttien jaar geleden dat deze compressietechnologie zou leiden tot een efficiënte overdracht van digitale muziek over het internet. De meerderheid van de liedjes die op deze netwerken

10 9 beschikbaar waren, werden echter illegaal verdeeld (Egidi & Furini, 2005). Napster kan gezien worden als een pionier van het gebruik van P2P-technologie. Deze manier om muziek te verkrijgen werd door steeds meer en meer mensen gebruikt. De populariteit van P2Ptechnologie werd ondermeer onderzocht door Molteni & Ordanini (2003). Het gemak (geen rekening hoeven te houden met openingsuren of assortiment), de snelheid, het gratis zijn, de mogelijkheid om muziek te ontdekken, nieuwsgierigheid, enz. waren de belangrijkste motivaties die naar boven kwamen uit het onderzoek. Het positieve aan deze technologie was het ontstaan van een nieuwe markt van apparaten die het mp3-formaat konden afspelen (Brown et al., 2001). Producten, zoals de mp3-speler en de ipod, werden ontwikkeld. Ook klassieke apparaten (bv. walkman) werden herontworpen zodat ze compatibel waren met het mp3-formaat (Egidi & Furini, 2005). Egidi en Furini (2005) menen dat de impact van de digitale muziekrevolutie zelf groter ingeschat mag worden dan de vervanging van vinylplaten door cd s in De muziekindustrie verkocht heel wat minder cd s omwille van de P2P-netwerken. Door de toenemende piraterij gingen heel wat inkomsten aan hun neus voorbij (zie infra). Dat leidde tot een resem aan processen tegen ondermeer Napster. Die juridische acties zijn te rechtvaardigen, want Napster schaadt natuurlijk de auteursrechten van de artiesten. Ondanks de vele rechtszaken tegen Napster, die uitdraaiden op het veroordelen van Napster en de sluiting ervan in 2001, blijft het illegaal downloaden voortbestaan. Niettegenstaande de aandacht die geschonken wordt aan internet sharing, is het uitwisselen van muziek een activiteit die al jaren gebeurd. Bijvoorbeeld het uitwisselen van gekopieerde cd s en cassettes (O Hara & Brown, 2006, p.37). Sinds enkele jaren ondervinden de P2P-programma s legale concurrentie. In 2003 lanceerde Apple itunes waar via een legale en goedkope manier, $0.99 per liedje, muziek op het internet kon aangekocht worden (Vaccaro & Cohn, 2004). S. Jobs (2003) zei hierover het volgende: We re gonna fight downloading by competing with it. We re not gonna sue it, we re not gonna pretend that it doesn t exist, we re gonna compete with it. Het probleem met het mp3-formaat is dat het veiligheidsmaatregelen ontbreekt. Bijgevolg is het dus heel gemakkelijk om auteursrechterlijke muziek te reproduceren en verspreiden. Daarom ontwierpen de aanbieders van digitale muziek hun eigen formaten. Apple verkoopt muziek via itunes en gebruikt het AAC-formaat om hun muziek te beveiligen. Het AACformaat is een open formaat, maar het is verpakt binnen een DRM-systeem (digital rights management). Het systeem zorgt ervoor dat de muziek die aangekocht wordt via itunes

11 10 slechts op een beperkt aantal gemachtigde apparaten kan afgespeeld worden. Dat zijn de ipod en computers die itunes draaien (Carlisle & Navin, 2006; Egidi & Furini, 2005). Naast het AAC-formaat is er ook het WMA-formaat dat ondersteund wordt door Windows Media Player en meer dan honderd andere apparaten (merken). MSN Music, Musicmatch, Napster, Rhapsody, Yahoo en Dell s en Wallmart online stores zijn voorbeelden van online winkels die WMA-muziekbestanden aanbieden. Naast deze twee belangrijke formaten, bestaan er nog tal van andere compressieformaten zoals OGG, WAV, RMJ, etc. (Bakker, 2005). Deze formaten stellen weinig voor in vergelijking met het WMA- en AAC-formaat. Een groot probleem met deze verschillende formaten is natuurlijk de incompatibiliteit. Het is frustrerend voor veel consumenten dat ze te maken krijgen met incompatibele muziekbestanden die beperkt zijn in het aantal apparaten waarop ze afgespeeld kunnen worden (Carlisle & Navin, 2006). Het kan aanzetten tot het blijven kopen van fysieke muziek. De oplossing lijkt simpel: een algemene standaard ontwikkelen voor digitale muziek. De aanbieders van digitale muziek zijn hier vermoedelijk geen voorstander van en hopen dat hun formaat de de facto standaard zal worden voor digitale muziek. Impact file sharing op muziekindustrie De bezorgdheid over P2P is een wereldwijd fenomeen. Een eerste poging om het effect van online delen van muziek op muziekverkoop te meten werd uitgevoerd door het bedrijf Soundscan. Ze vergeleken de verkoopcijfers van de eerste kwartalen van 1997, 1998 en 1999 (toen Napster nog niet beschikbaar) was ten opzichte van de verkoopscijfers van het eerste kwartaal van 2000 (toen Napster wel beschikbaar was). Dat deden ze voor alle winkels in de VS, voor alle winkels binnen 1 mijl van een universiteit, winkels in de buurt van de veertig meest bekabelde universiteiten en winkels in de buurt van universiteiten die Napster verboden hebben na het eerste kwartaal van Uit de studie bleek dat er wel degelijk een verband was tussen de omzetdaling van de verkoop van cd s en het online delen van muziek. Van het eerste kwartaal van 1999 tot het eerste kwartaal van 2000 groeide de nationale verkoop met 6,6%. De verkoop van cd s naast universiteiten daalde met 2,6 %, de verkoop van cd s naast de meest bekabelde universiteiten daalde met 6,2% en de verkoop van cd s in gebieden waar Napster verboden werd na het eerste kwartaal van 2000 daalde met 8,1% (Zentner, 2006). Fader (2000) merkt wel op dat de verkoop naast universiteiten al aan het dalen was vanaf 1998, toen Napster nog niet beschikbaar was en de nationale verkoop nog steeds aan het groeien was. Dat trekt de conclusie van Soundscast in twijfel. Sommige onderzoekers menen dat de omzetdaling van cd s niet louter en alleen te wijten is aan het delen van muziek via internet. Liebowitz (2003) meent dat uiteenlopende redenen aan de basis liggen van de daling

12 11 in muziekverkoop: het inkomen van de consument, de prijs van albums, de prijs van complementaire goederen en substituten, de interesse in muziek Bepaalde onderzoekers zijn er het over eens dat het effect van file sharing op de omzet en de winst tweeledig is. Enerzijds kan de consument het legaal aankopen van muziek vervangen door enkel nog muziek te downloaden. Dat kan een negatieve invloed hebben op verkoop van cd s. Anderzijds kan men door file sharing ook muziek leren kennen waar ze anders niet mee in contact zouden gekomen zijn. Als de muziek hen bevalt, kunnen ze beslissen om de single of het album aan te kopen (Oberholzer-Gee & Strumpf, 2007). Daarnaast kan file sharing ook leiden tot beter geïnformeerde consumenten en helpen bij de aankoop van muziek. Digitale muziek versus fysieke muziek In de muziekindustrie heeft lange tijd het traditionele businessmodel stand gehouden waar muziek in fysieke vorm werd aangeboden. De ontwikkeling van het mp3-formaat en het nieuwe distributienetwerk dat beschikbaar werd via het internet (P2P) resulteerde in een heroriëntering van het businessmodel. Een nieuw businessmodel ontstond waar de consument legaal digitale muziek kon kopen via het internet (Vaccaro & Cohn, 2004). itunes is de speler met het meeste succes. Niettegenstaande het succes van het nieuwe businessmodel blijft het de vraag of dit het traditionele businessmodel zal vervangen. Een heel belangrijk verschil tussen beide businessmodellen is het aspect ontastbaarheid. Ontastbaarheid wordt universeel aangehaald door auteurs als het fundamentele onderscheid tussen goederen en diensten (Hoffman & Bateson, 2010, pp ). Digitale muziek kan dus aanzien worden als een dienst, omwille van het feit dat het niet fysiek kan vastgenomen worden. Uit een studie van ondermeer Brown et al. (2001, pp.67-75) blijkt dat consumenten een digitale collectie minderwaardig vinden aan een fysieke collectie. De consument verwacht om significant minder te betalen voor digitale muziek dan voor muziek in fysieke vorm (Styvén, 2007). Sommige spelers uit de muziekindustrie zijn van mening dat digitale muziek nooit fysieke muziek zal vervangen omwille van het feit dat fysieke muziek een completer product is. Bij een cd zit een cd cover, enkele foto s, de teksten van de liedjes, enz. (Egidi & Furini, 2005). Daarnaast beklemtoont Burkart (2008) het belang van status door het product fysiek te bezitten. De perceptie speelt dat het geld goed besteed is. Deze verschillende manieren om muziek te verkrijgen hebben elk hun voor- en nadelen. De toekomst zal uitwijzen hoe de muzieksector verder zal evolueren. In het volgende stuk zal

13 12 meer uitleg gegeven worden over de nieuwste manier om muziek te verkrijgen, namelijk streaming. In mijn onderzoek wordt deze manier van muziekconsumptie ook onderzocht. Streaming De nieuwste trend in Vlaanderen om muziek te beluisteren is via Spotify. Spotify is een dienst die verkrijgbaar is in 3 versies: Prijs Mogelijkheden Open Gratis 20 uur streamen van muziek per maand (online) met advertenties Unlimited 4,99 Onbeperkt streamen van muziek (online) zonder advertenties Premium 9,99 Spotify op je mobiel, offline modus voor afspeellijsten, zonder advertenties Bron: Spotify (2012) Via de gratis versie kan muziek online beluisterd worden. Het nadeel aan deze versie is dat de liedjes regelmatig met advertenties onderbroken worden. Deze versie valt te vergelijken met het beluisteren van muziek via YouTube met het grote verschil dat er geen videobeelden te bekijken zijn. Het Unlimited-abonnement biedt muziek aan zonder reclame aan een met het internet verbonden computer. Het Premium-abonnement maakt het zelf mogelijk om Spotify offline te gebruiken. Via Spotify is er ook de mogelijkheid om muziek aan te kopen, wat gelijkaardig is aan de prijs van itunes. METHODOLOGIE Doelstelling Via een multimethodische analyse werd onderzocht of een onderscheid tussen object en context te maken valt. Dat is in het kader van de theorie van triple articulation. Eerst werd een onderscheid gemaakt tussen personen gebaseerd op de kanaalkeuze. Vervolgens werd ingegaan op het gebruik op zich en hoe dit past in het alledaagse leven van gezinnen.

14 13 Aanpak In eerste instantie werd gebruik gemaakt van representatieve empirische data die verzameld zijn via het project digimeter. Dat is een onderzoeksinitiatief van het IBBT (Interdisciplinair Instituut voor BreedBand-Technologie). Deze informatie wordt bekomen via een enquête die jaarlijks aan een duizendtal Vlamingen wordt voorgelegd. In deze enquête wordt gepeild naar het bezit en gebruik van media en ICT in Vlaanderen (Digimeter, 2010). Aangezien al representatieve kwantitatieve data bestaan betreffende de diffusie van media in Vlaanderen, is het niet noodzakelijk om deze data zelf te voorzien. Daarom is ervoor geopteerd om kwalitatief onderzoek uit te voeren bij drieëntwintig personen. Deze personen zijn afkomstig uit zowel Oost- als West-Vlaanderen. Zoals al eerder is aangehaald, zijn vier profielen onderscheiden betreffende het verkrijgen van muziek. 1. Fysieke kopers (36%) die hun muziek vooral in een fysieke winkel kopen; 2. Gemengde kopers (26%) die hun muziek via verschillende kanalen verkrijgen: fysieke winkel, streamen, illegaal downloaden; 3. Onthouders (25%) die geen muziek kopen; 4. Online kopers (13%) die vooral digitale muziek kopen of fysieke muziek online kopen. De percentages die bij elk profiel horen, zijn resultaten die voortvloeien uit de kwantitatieve survey. In mijn onderzoek werden deze percentages gebruikt als leidraad voor de selectie van respondenten (zie infra). Vooraleer het onderzoek van start ging, dienden de respondenten een intake-survey in te vullen om hun profiel te bepalen. Hierdoor werd duidelijk welke kanalen de respondenten gebruiken om muziek te verkrijgen. Op basis hiervan werden personen geselecteerd die voldeden aan het gewenste profiel. < Bijlage 1: intake-survey > Het empirisch gedeelte van deze studie gebeurde aan de hand van twee methodes. De eerste methode bestond uit het bijhouden van een dagboek. In het dagboek hielden de respondenten gedurende vijf dagen de volgende aspecten bij: via welk apparaat dat ze muziek beluisterden, welk muziekgenre dat was, waar ze muziek beluisterden, of dat alleen was of met meerderen en hoeveel minuten dat bedroeg. Hierdoor werd inzicht verkregen in zowel het luisteren thuis als het luisteren buitenshuis (in auto, openbaar vervoer, werk). Het was ook de bedoeling dat

15 14 de respondenten zich normaal gedroegen. Het was geen probleem als men een bepaalde dag geen muziek beluisterde. < Bijlage 2: dagboek > Nadat de respondenten het dagboek voor vijf dagen hadden bijgehouden, vond er een diepteinterview bij de respondent thuis plaats. De focus van het interview lag in het begin van het gesprek op de kanaalkeuze. Daarna werd gefocust op de rol van elke articulatie binnen muziekconsumptie. Tijdens het interview werd gebruik gemaakt van een semi-gestructureerde topiclijst. < Bijlage 3: topiclijst diepte-interview > Doordat vooraf een intake-survey werd ingevuld, was het mogelijk om de klemtoon van het interview aan te passen naargelang het profiel van de respondent. Er werd eveneens ingespeeld op aspecten die ingevuld waren in het dagboek. Een techniek die toegepast werd tijdens het interview was foto-elicitatie. De respondenten werden gevraagd om gedurende één dag foto s te nemen elke keer men muziek consumeerde. Daarbij fotografeerden ze het apparaat en de omgeving waar ze muziek beluisterden. Deze foto s werden besproken tijdens het interview. Daarnaast werden ook foto s voorgelegd die een bepaalde situatie moesten voorstellen. Dat waren ruimtes in het huis (keuken, living, slaapkamer en studeerkamer) en ruimtes buitenhuis (auto, openbaar vervoer, werk en sporten). Er werd gevraagd welk(e) object(en) men zou gebruiken in die situatie en of men een specifiek genre in die situatie zou beluisteren. Via deze techniek komt u heel wat informatie te weten die anders misschien niet vermeld zou worden door de respondent. De respondenten voor dit onderzoek werden zorgvuldig geselecteerd. Er werd gestreefd naar een zo divers mogelijke steekproef wat betreft geslacht, leeftijd en beroepscategorie. De respondenten moesten ook voldoen aan de gezochte profielen. Het aantal respondenten per profiel werd berekend door de percentages van de kwantitatieve survey. Enkel het profiel onthouders werd ondervertegenwoordigd omdat dit minder van belang is voor mijn onderzoek.

16 15 Steekproefbeschrijving kwalitatief onderzoek N= 23 Fysieke kopers (FK) Online kopers (OK) Gemengde 'kopers' (GK) Onthouders (OH) Mannen N=4 N=4 N=4 N=1 Tewerkgesteld 2 (29,50) Tewerkgesteld 2 (36,43) Tewerkgesteld 2 (45,52) Tewerkgesteld 1 (24) Gepensioneerd 2 (61,67) Student 1 (22,23) Student 1 (22) Gepensioneerd 1 (58) Vrouwen N=3 N=2 N=4 N=1 Tewerkgesteld 2 (27,20) Tewerkgesteld 1 (23) Tewerkgesteld 1 (43) Student 1 (22) Gepensioneerd 1 (65) Student 1 (23) Niet-tewerkgestelde 1 (52) Student 1 (19) Gepensioneerd 1 (68) De interviews werden geanalyseerd met behulp van het programma NVivo 9. Omwille van het conceptueel kader van het onderzoek is deductief te werk gegaan. Om te beginnen werd elke verwijzing naar een kanaal gecodeerd. Daarna werd elke verwijzing naar object (apparaten), tekst (inhoud dat verbruikt wordt) en context (sociale en ruimtelijke omgeving) gecodeerd. Er werd gezocht naar gevallen waar object en context van elkaar divergeren. Daarnaast werd ook naar interactie tussen de verschillende articulaties gezocht. RESULTATEN Drieëntwintig personen werden geselecteerd voor het kwalitatief onderzoek. Hieronder krijgt u een overzicht van de betekenis die de respondenten hebben toegewezen aan object, text en context. Er wordt ook dieper inzicht gegeven over de invloed die elke articulatie heeft op de kanaalkeuze om muziek te verkrijgen. Betekenis van object De meeste respondenten beschikken over een aantal apparaten om muziek te beluisteren. Alle respondenten hebben een cd-speler of hifiketen om muziek af te spelen. De laptop of vaste computer zijn in de meeste huishoudens ook aanwezig en worden frequent gebruikt om naar muziek te luisteren. Daarnaast zijn mobiele apparaten zoals de gsm of mp3-speler ook vaak beschikbaar. Aan elk apparaat wordt een verschillende betekenis gegeven. Wim (50, M, FK) verkiest de cd-speler boven de laptop om muziek te beluisteren. Dat is omwille van de betere

17 16 geluidskwaliteit van de cd-speler. Karen (20, V, FK) prefereert de cd-speler omwille van het gemak en de snelheid. Interviewer: Welk apparaten gebruik je om naar muziek te luisteren? Karen: De cd-speler en de laptop. Interviewer: Welk apparaat gebruik je het vaakst? Karen: De cd-speler. Interviewer: Waarom is dat zo? Karen: Als ik van het werk kom, is het een gewoonte om de cd-speler aan te leggen. Ik vind de cd-speler gewoon leuker om naar muziek te luisteren. Je hoeft maar één knopje in te drukken en de muziek begint te spelen. De computer moet je eerst opstarten vooraleer je naar muziek kan luisteren. De cd-speler wordt vaak gezien als een gemeenschappelijk apparaat. Dat wel zeggen dat alle gezinsleden er gebruik van kunnen maken. De cd-speler wordt ook vaak geassocieerd met een gemeenschappelijk gebeuren. Meerdere mensen luisteren gezamenlijk naar dat apparaat. Er zijn echter ook gevallen gevonden dat de cd-speler door slechts een individu gebruikt wordt. Mathias (23, M, OK) heeft een aantal jaar geleden een hifiketen gekregen als cadeau. Naast zijn persoonlijke cd-speler is er ook een gemeenschappelijke cd-speler aanwezig die door het hele gezin kan gebruikt worden. Verschillend van de cd-speler die als gemeenschappelijk aanschouwd wordt, worden de laptop en mobiele apparaten eerder als persoonlijke objecten aanschouwd. Armin (24, M, OH): Iedereen in het gezin heeft een persoonlijke computer of laptop waar hun eigen muziek opstaat. De cd-speler die in de living staat, wordt door iedereen gebruikt. In enkele gevallen worden deze persoonlijke apparaten toch gedeeld met anderen. Bjorn (36, M, OK) deelt zijn ipod met zijn dochter. Op de ipod staat muziek van beiden. Een ander voorbeeld is Marc (52, M, GK) die zijn mp3-speler leent aan andere gezinsleden wanneer die gaan sporten. Een ander apparaat dat enkele keren ter sprake kwam, was de platenspeler die eerder nostalgie naar boven bracht. Interviewer: Welk apparaten gebruik je om naar muziek te luisteren? Cedric (22, M, GK): Ik gebruik allerlei apparaten. De platenspeler, ipod en laptop het meest. Interviewer: Welk apparaat draagt je voorkeur uit?

18 17 Cedric: Dat hangt uiteraard van de situatie af. De platenspeler vind ik het leukst om te gebruiken. Ik vind het leuk om de naald te verplaatsen en de naald te zien bewegen tijdens het afspelen van muziek. Andere apparaten die door de respondenten gebruikt worden om muziek te beluisteren, zijn de ipad, dvd-speler, bandopnemer en cassettespeler. Deze apparaten worden door een kleine minderheid en soms enkelingen gebruikt. Deze informatie is louter om aan te tonen dat tegenwoordig heel wat apparaten beschikbaar zijn om muziek te beluisteren. Invloed van object op de kanaalkeuze Uit de interviews bleek dat het object een rol speelt bij de keuze voor een bepaald kanaal. Er werd ook variatie gevonden tussen respondenten uit de verschillende groepen. Een bepaald kanaal wordt gekozen omwille van de compatibiliteit met het object. Online kopers, zoals Bjorn (36, M, OK) en Sylvie (23, V, OK) kopen muziek aan via itunes omdat ze een ipod ter beschikking hebben. Cedric (22, M, GK) koopt lp s aan om die te kunnen afspelen op zijn platenspeler. Er zijn ook respondenten die fysieke muziek aankopen omdat men enkel zo n apparaat heeft om muziek af te spelen. Bijvoorbeeld Frans (67, M, FK) gebruikt maar één apparaat om muziek af te spelen, namelijk de cd-speler. Joy (22, V, OH) koopt helemaal geen muziek aan omdat ze alle muziek toch gratis vindt via het internet met de computer. De redenen voor het gebruik van een specifiek kanaal zijn zeer divers. Bij streamen (YouTube en Spotify) kwam het uitgebreide aanbod, het gemak en het gratis zijn heel vaak naar boven. Streaming wordt door sommigen ook gebruikt om te controleren of een bepaald album wel goed is vooraleer men het aankoopt. Daarnaast is streaming ook handig om muziek te ontdekken. Enkele jaren geleden werd muziek vooral via illegale kanalen ontdekt. Deze manier van muziek verkrijgen lijkt minder gedaan te worden omwille van de alternatieven die er bestaan. Vaak werd aangegeven dat men de legale manier, via Spotify of YouTube, verkiest boven het illegaal downloaden van muziek. Het feit dat muziek op een niet rechtmatige manier verkregen wordt, speelt minder mee. Aangezien illegale programma s nog steeds toegankelijk zijn voor het grote publiek, wordt de indruk gegeven dat het toegelaten is. De drijfveren voor het gebruik van de legale programma s liggen vooral in het feit dat ze een oplossing bieden voor de gebreken van de illegale programma s. Virussen, verkeerde content, niet vinden van muziek zijn vaak vermelde problemen bij illegaal downloaden.

19 18 Enerzijds zijn er mensen die volledige mee zijn met deze nieuwe ontwikkelingen, anderzijds zijn er ook mensen die nog nooit van begrippen als downloaden, Spotify of YouTube hebben gehoord. Het cliché werd bevestigd dat dit om oudere respondenten ging. Interviewer: Gebruik je soms YouTube om naar muziek te luisteren? Frans (67, M, FK): Ik weet niet wat dat is. Ik heb een computer, maar ik gebruik deze enkel om mails te verzenden en beantwoorden. Soms surf ik ook naar de website van het nieuwsblad. Ik heb geen behoefte om muziek te beluisteren via de computer. Mijn kleinzoon, Koen, heeft onlangs een ipod gewonnen, maar ik ken en snap er echt niets van. Het interesseert mij eerlijk gezegd ook niet. Niet alleen jongeren maken gebruik van deze nieuwe mogelijkheden. Marc (39, M, OK) ontdekte enkele maanden geleden Spotify en heeft beslist om een Premium-abonnement aan te schaffen. Met dat abonnement kan hij nu via zijn gsm offline luisteren naar muziek in de trein. Sommige gepensioneerde respondenten, bijvoorbeeld Jacky (58, M, GK) weten zelf hoe ze muziek via YouTube kunnen beluisteren of hoe ze illegaal moeten downloaden. Hierbij hebben ze wel de hulp van familieleden of vrienden gekregen. Agnes (65, V, FK) volgt momenteel computerlessen. Ze vertelde dat ze geen cd s meer zou aankopen in een fysieke winkel als ze wist hoe ze muziek via de computer moet beluisteren. Dat brengt ons bij het belang van fysieke objecten. De keuze om muziek fysiek aan te kopen heeft onder andere te maken met het risico dat gelopen wordt. Alle digitale muziek kan verloren gaan door het crashen van de computer. Dit standpunt kan weerlegd worden door het feit dat cd s ook beschadigd kunnen worden. Verder hechten mensen ook belang aan fysieke objecten. Men koopt cd s aan als collectors items en hecht grote waarde aan de cd, het boekje, enz. Cedric (22, M, GK) is van plan om later een wall te creëren in zijn huis waar hij al zijn lp s kan uitstallen. Fysieke dragers (cd s/ dvd s) worden ook vaak als cadeau gegeven. Frans (67, M, FK) krijgt occasioneel een cd voor zijn verjaardag of dergelijke. Er zijn ook respondenten waar enkel de muziek primeert en het fysieke aspect niet van tel is. Een reden die vaak aangehaald werd om geen fysieke muziek aan te kopen, was dat men meestal maar een paar liedjes goed vindt die op de drager staan. Betekenis van text Elk individu heeft wel een voorkeur voor een bepaald genre muziek. Dat is afhankelijk van persoonlijke smaak. Bijgevolg is hierin een grote diversiteit. Het genre dat beluisterd wordt is afhankelijk van enkele factoren. Ten eerste speelt de gemoedstoestand (blij, verdrietig, enz.) een rol bij de keuze voor een bepaald genre. Bij Fabienne (43, V, GK) heeft het weer zelf

20 19 een rol bij de soort muziek die er gespeeld wordt. In de winter, als het weer wat miezerig is, speelt meer emotionele muziek van vroeger. Die muziek wekt nostalgie op. Ten tweede is de keuze voor het soort muziek ook tijdsgebonden. Sommige respondenten luisteren s morgens het liefst naar rustige muziek om de dag mee te beginnen. Uit de interviews bleek dat sommige muziek ook het liefst op een bepaalde plaats beluisterd werd. Interviewer: Welk soort genres muziek beluister je? Bjorn (36, M, OK): Rock en pop. Het genre Studio Brussel. Interviewer: Luister je bepaalde soort muziek het liefst op een bepaalde plaats? Bjorn: Droevige muziek beluister ik meestal alleen op mijn kamer. Andere muziek beluister ik overal. Jacky (58, M, GK) beluistert stevige muziek in de slaapkamer. Hij doet dat om de andere gezinsleden niet te storen. Hij gebruikt nooit een koptelefoon om te luisteren naar muziek, omdat het een andere soort beleving teweeg brengt. Naast de slaapkamer, wordt in de auto ook naar een specifiek genre geluisterd. Armin (24, M, OH) luistert in de auto altijd naar het genre hip-hop wanneer hij naar een basketmatch rijdt. Hip-hop dient voor hem om in de stemming te komen en is een soort van opwarmingsmuziek. Thuis luistert hij bijna nooit naar dat genre. Naast deze specifieke gevallen wordt tijdens het sporten ook vaak naar opzwepende muziek geluisterd om extra energie te krijgen. Zoals al aangehaald is in de literatuur kan muziek meerdere functies vervullen. Karen (20, V, GK) laat haar inspireren door de teksten. Bij anderen dient muziek als achtergrond. Muziek speelt wanneer men bezig is met andere activiteiten. Bijvoorbeeld de krant lezen, naar het nieuws kijken, op het internet surfen, enz. Uiteraard dient muziek ook als ontspanning. Het kan helpen bij het ontstressen na een zware dag. Muziek kan ook bepaalde emoties opwekken (nostalgie, overlijden). Invloed van text op de kanaalkeuze Uit de interviews bleek dat text ook een rol speelt bij de keuze voor een bepaald kanaal. Een bepaald kanaal wordt gekozen om zo aan content te raken die niet of moeilijk via een ander kanaal te verkrijgen is. Kim (23, V, OK) koopt hoofdzakelijk cd s aan via Amazon. Interviewer: Via welk kanalen koop je muziek? Kim: We kopen cd s aan in de Mediamarkt of via Amazon. Soms ook via de website van Large, maar het aanbod is daar beperkter. Interviewer: Waarom koop je via verschillende kanalen?

21 20 Kim: Amazon gebruiken we het meest om muziek aan te kopen. Wij kopen geen commerciële muziek. De muziek die we kopen is van meer onbekende groepen. Bijvoorbeeld: Pain of Solvation, Alterbridge, Graveyard, etc. Ons genre vind je moeilijk in een cd-winkel terug. Cedric (23, M, GK) koopt eveneens online muziek aan. Hij koopt tweedehands lp s aan via ebay van muziek uit de jaren 60, 70 en 80. Sommige lp s zijn quasi onvindbaar, maar via ebay kan hij deze zeldzame exemplaren toch nog terug vinden. Voor bijvoorbeeld King Crimson heeft hij 13 EUR betaald zonder de verzendkosten. Mathias (23, M, OK) maakt gebruik van de website Beatport om een uitgebreid aanbod te hebben van elektronische muziek. Als dj draait hij veel elektronische muziek en via itunes vindt hij niet altijd wat hij zoekt. Hij vindt het aanbod van itunes te gelimiteerd in dat genre. Ook Sylvie (23, V, OK) ervaart een gelijkaardig probleem. De cd s van Studio Brussel koopt ze nog altijd aan in een fysieke winkel omdat die moeilijk te vinden zijn via itunes. Donald (45, M, GK) gebruikt vooral illegale programma s om muziek te verkrijgen. Vlaamse muziek (bv. Will Tura, Jo Vally) vindt hij zeer moeilijk terug en moet hij via een ander kanaal verkrijgen. Niettegenstaande dat sommige respondenten meerdere kanalen raadplegen om muziek te verkrijgen, wordt de gezochte muziek via de een of andere manier toch gevonden. Sommige respondenten gaan zelfs naar de bibliotheek om muziek te ontlenen die ze via de gewoonlijk gebruikte kanalen niet terugvinden. Het al dan niet fan zijn van muziek heeft ook een invloed op de kanaalkeuze. Sommige respondenten kopen het liefst fysieke muziek aan van een groep waarvan ze fan zijn. Interviewer: Heb je een favoriete groep? Mathias (22, M, OK): Dat wisselt nogal. Er zijn wel een aantal artiesten die heel vaak terugkomen. De rustige Vlaamse muziek hoor ik heel graag. Bijvoorbeeld: Bart Peeters, Yevgueni. Interviewer: Als Bart Peeters een nieuw album zou uitbrengen, zou je dan de cd kopen of zou je de muziek enkel via je Spotify-abonnement beluisteren? Mathias: Mijn vriendin hoort Bart Peeters ook graag. Muziek die we gemeenschappelijk graag horen, zou ik vlugger kopen. Zij kan de cd dan afspelen in haar auto. De kans is groot dat ik de cd zou kopen. Als ik iets goed vind en het is enkel voor mezelf, dan zou ik het niet kopen.

22 21 Betekenis van context Uit de interviews bleek dat er verschillen zijn in de betekenis voor bepaalde ruimtes. De living wordt als gemeenschappelijke ruimte aanschouwd en wordt vaak geassocieerd met het samen luisteren naar muziek. Bij bijna elke respondent is in de living een cd-speler of hifiketen beschikbaar voor het gezin. Niet enkel de cd-speler wordt in de living gebruikt. Een resem van apparaten worden daar gebruikt om naar muziek te luisteren. Willy (61, M, FK) gebruikt zijn dvd-speler om samen met zijn vrouw naar muziek-dvd s te kijken. Enkele respondenten gebruiken de gsm of smartphone en luisteren dan met de oortjes naar muziek. De laptop wordt ook veelvuldig in de living gebruikt. Meestal wordt met de koptelefoon geluisterd om conflicten te voorkomen. Armin (24, M, OH): Als ik muziek beluister met de laptop is dat meestal met de koptelefoon. In mijn kamer staat het volume voluit. Interviewer: Waarom is er een verschil tussen beiden? Armin: Ik gebruik een koptelefoon in de living om anderen niet te storen. Bijvoorbeeld als ze een boek willen lezen of naar het nieuws kijken. Het heeft ook te maken met mijn muzieksmaak. Bijvoorbeeld t Hof van Commerce haten mijn ouders. In de keuken worden gelijkaardige apparaten als in de living gebruikt. Er werd regelmatig vermeld dat in de keuken geluisterd wordt naar muziek die in de living speelt. De slaapkamer wordt eerder als een private ruimte aanzien. Heel wat respondenten luisteren in die ruimte niet naar muziek. Interviewer: Waarom luister je in de slaapkamer niet naar muziek? Agnes (65, V, FK): De slaapkamer is om te rusten. Ik ben van het principe dat er geen televisie of computer in de slaapkamer staat. Niet iedereen deelt dezelfde mening als Agnes. Kim (23, V, OK) studeerde vroeger altijd met muziek in de slaapkamer. Ze luisterde dan met oortjes naar haar ipod. Cedric (23, M, GK) heeft zelf een platenspeler in de slaapkamer staan. Andere respondenten gebruiken eerder de laptop om naar muziek te luisteren in de slaapkamer. Mediaconvergentie heeft ertoe geleid dat muziek via mobiele apparaten kan beluisterd worden in ruimtes waar dat vroeger niet mogelijk was. Joy (23, V, OH) luistert in de badkamer naar muziek. Ze zet haar iphone dan op luidspreker. Ook buitenshuis wordt naar

Audio Domotica. Bjorn Berkvens! Maurice Appelhof! Thom Snippe

Audio Domotica. Bjorn Berkvens! Maurice Appelhof! Thom Snippe 1 Audio Domotica Bjorn Berkvens! Maurice Appelhof! Thom Snippe 2 1857: Fonautograaf 1850 1860 1870 1880 1890 1900 3 1878: Fonograaf 1857: Fonautograaf 1850 1860 1870 1880 1890 1900 4 1886: Grafofoon 1878:

Nadere informatie

Evolutie in mediagebruik: Back to the future? Dimitri Schuurman Ike Picone IBBT - Digital Society

Evolutie in mediagebruik: Back to the future? Dimitri Schuurman Ike Picone IBBT - Digital Society Evolutie in mediagebruik: Back to the future? Dimitri Schuurman Ike Picone IBBT - Digital Society Outline 1. De Vlaamse mediamix in cijfers What s in a buzz? 2. Hoe de evoluties in de mediamix begrijpen

Nadere informatie

Muziek downloaden MP3 WMA Liedjes of albums? Collectie Waar?

Muziek downloaden MP3 WMA Liedjes of albums? Collectie Waar? Muziek downloaden Muziek downloaden kan op verschillende manieren en bij verschillende diensten. Op deze pagina leggen we uit wat de mogelijkheden zijn. Formaten Verschillende download diensten bieden

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Nokia Music

Gebruikershandleiding Nokia Music Gebruikershandleiding Nokia Music Uitgave 1.0 NL Aan de slag met de applicatie Nokia Music Met Nokia Music kunt u nieuwe muziek ontdekken en naar uw oude favorieten luisteren. U kunt Nokia Music gratis

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Whisper380-computerhulp 2

Inhoudsopgave. Whisper380-computerhulp 2 Versie: 1.0 Gemaakt door: Whisper380 Eigenaar: Whisper380-computerhulp Datum: 23-11-2010 Inhoudsopgave Wat gaan we doen?...3 Wat hebben we nodig?...3 Downloaden van het programma:...3 Het programma registreren

Nadere informatie

s t u d i e Jongeren en media Jongeren en media November 2011

s t u d i e Jongeren en media Jongeren en media November 2011 Jongeren en media Jongeren en media s t u d i e November 2011 Agenda 1. Doelstellingen 2. Methodologie 3. Media-uitrusting (thuis, in eigen kamer) 4. Kijkgedrag (individueel of sociaal gebeuren) 5. Ouderlijk

Nadere informatie

Trends in Digitale Media; nieuwe opportunities voor TV

Trends in Digitale Media; nieuwe opportunities voor TV Trends in Digitale Media; nieuwe opportunities voor TV Second screen breekt definitief door Het aantal bezitters van ipads en andere tablets is per december 2011 gestegen tot 1.7 miljoen Nederlanders (14%

Nadere informatie

Hoe komt u aan MP3- bestanden? Wat is MP3? Zelf MP3's maken.

Hoe komt u aan MP3- bestanden? Wat is MP3? Zelf MP3's maken. Wat is MP3? MP3 is een format voor computerbestanden, vergelijkbaar met andere bekende formaten, zoals "doc" voor Worddocumenten. Het MP3-format werd ontwikkeld door het Frauenhofer Institut, met als doel

Nadere informatie

Internetmuziekdienst Spotify groeit snel; er zijn al meer dan 10 miljoen gebruikers in de zeven aangesloten landen. Wat kun je er wel en niet mee?

Internetmuziekdienst Spotify groeit snel; er zijn al meer dan 10 miljoen gebruikers in de zeven aangesloten landen. Wat kun je er wel en niet mee? Wat is Spotify Internetmuziekdienst Spotify groeit snel; er zijn al meer dan 10 miljoen gebruikers in de zeven aangesloten landen. Wat kun je er wel en niet mee? L egaal Spotify is een legale online muziekdienst.

Nadere informatie

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête DigitasLBi presenteert nieuwe enquête over wereldwijd winkelgedrag en onthult enkele belangrijke trends voor Belgische markt Brussel, 24 april, 2014 M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag

Nadere informatie

7. Muziek-cd s branden met Windows Media Player 10

7. Muziek-cd s branden met Windows Media Player 10 205 7. Muziek-cd s branden met Windows Media Player 10 De laatste jaren wordt de computer steeds vaker gebruikt voor het verzamelen van geluidsbestanden. Ook het downloaden van muziekbestanden vanaf internet

Nadere informatie

Consumer Insights: de basis voor succesvolle innovaties

Consumer Insights: de basis voor succesvolle innovaties Presentatie 21 maart 2013 Consumer Insights: de basis voor succesvolle innovaties Luc Kleijnen Food2Market Innovatie training 1 Bouwen aan Innovatie - Over Altuïtion (1) Opgericht in 1997: 30 engagement

Nadere informatie

THE WEB 3.0 CLOTHING BUYING EXPERIENCE. Masterproef Propositie

THE WEB 3.0 CLOTHING BUYING EXPERIENCE. Masterproef Propositie THE WEB 3.0 CLOTHING BUYING EXPERIENCE Masterproef Propositie Tom Knevels Communicatie & MultimediaDesign 2011-2012 KERNWOORDEN Online in combinatie met offline kopen, beleving/ervaring, vertrouwen, kledij

Nadere informatie

Profielen van mediageletterdheid. Een exploratie van de digitale vaardigheden van burgers SEIZOEN in Vlaanderen. Steve Paulussen IBBT-MICT, UGent

Profielen van mediageletterdheid. Een exploratie van de digitale vaardigheden van burgers SEIZOEN in Vlaanderen. Steve Paulussen IBBT-MICT, UGent Profielen van mediageletterdheid. Een exploratie van de digitale vaardigheden van burgers SEIZOEN in Vlaanderen 2011-2012 Steve Paulussen IBBT-MICT, UGent Doel van de studie 3 hoofdvragen: 1. Hoe staat

Nadere informatie

Multi-Screen Consument

Multi-Screen Consument Multi-Screen Consument Multiscreen: wat weten we al? What s on their Screens, what s on their minds? Multiscreen consumer research Microsoft Advertising USA EIAA Multi-Screeners Report Pan europees onderzoek

Nadere informatie

In dit hoofdstuk krijgt u tips over de volgende onderwerpen:

In dit hoofdstuk krijgt u tips over de volgende onderwerpen: 203 6. Entertainment Voor het afspelen van muziek kunt u een aantal instellingen opgeven. Zo geeft u met de instelling volumebegrenzing aan dat geluid niet harder dan een bepaald niveau mag worden afgespeeld.

Nadere informatie

s t u d i e Jongeren en media Jongeren en media OIVO, januari 2009

s t u d i e Jongeren en media Jongeren en media OIVO, januari 2009 Jongeren en media Jongeren en media s t u d i e OIVO, januari 2009 Agenda 1. Doelstellingen 2. Methodologie 3. Percentage media-uitrusting (thuis, persoonlijk, op school) 4. Programma s beluisteren, bekijken

Nadere informatie

Onderzoeken die ook laten zien dat het substituut-effect van illegaal aanbod vele malen groter is dan het promotioneel effect.

Onderzoeken die ook laten zien dat het substituut-effect van illegaal aanbod vele malen groter is dan het promotioneel effect. Onderzoek: waarom file-sharing leidt tot minder verkopen Verschillende onafhankelijke onderzoeken tonen aan dat file-sharing een hoofdrol speelt in de wereldwijde daling van muziekverkopen. Vooral de verkoop

Nadere informatie

Hoi! @sophietjes About Het plan 1. De toekomst van het internet. 2. Hoe jongeren bereiken online? Wat spreekt ze aan? Trends enzo. 3. Samengevat Maar eerst een vraagje Bron De toekomst van het internet

Nadere informatie

Korte geschiedenis van de weergave van geluid

Korte geschiedenis van de weergave van geluid Korte geschiedenis van de weergave van geluid Rond het jaar 1860 wordt geluid voor het eerst met succes opgeslagen. De Fransman Léon Scott slaagt erin, geluidstrillingen met een naald in een laag roet

Nadere informatie

Mediatechnologie- & ICTgebruik in Vlaanderen Wave 4 Augustus - November 2011

Mediatechnologie- & ICTgebruik in Vlaanderen Wave 4 Augustus - November 2011 Mediatechnologie- & ICTgebruik in Vlaanderen Wave 4 Augustus - November 2011 IBBT ilab.o Dimitri Schuurman, Carina Veeckman, Sabine De Moor & Lieven De Marez Met medewerking van Koen Vervoort Inleiding

Nadere informatie

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Werk aan de winkel wat betreft openheid, onderscheidingsvermogen en communicatiekanalen from Accenture and Microsoft 1 Werk aan de winkel wat betreft

Nadere informatie

Muziek downloaden. PVGE Computerclub 5 JANUARI 2012

Muziek downloaden. PVGE Computerclub 5 JANUARI 2012 PVGE Computerclub 5 JANUARI 2012 Muziek downloaden kan op verschillende manieren en bij verschillende diensten. In deze presentatie proberen we uit te leggen wat de mogelijkheden zijn. Formaten Verschillende

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Nokia Music

Gebruikershandleiding Nokia Music Gebruikershandleiding Nokia Music Uitgave 1.0 NL Nokia Music Met Nokia Music op uw Windows Phone kunt u tracks downloaden op uw telefoon en uw compatibele computer. Veeg op het startscherm naar links en

Nadere informatie

RICHES Renewal, Innovation and Change: Heritage and European Society

RICHES Renewal, Innovation and Change: Heritage and European Society This project has received funding from the European Union s Seventh Framework Programme for research, technological development and demonstration under grant agreement no 612789 RICHES Renewal, Innovation

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Verslag 10 december 2014

Verslag 10 december 2014 Verslag 10 december 2014 Op 10 december vond, in Het Communicatiehuis te Gent, de eerste vergadering van de gebruikersgroep plaats. Er waren 25 bedrijven aanwezig. Voorstelling IWT De heer Filip Van Isacker

Nadere informatie

De video is klaar, wat nu?

De video is klaar, wat nu? De video is klaar, wat nu? Nadat uw videoclip is geproduceerd zijn er meer mogelijkheden voor publicatie, dan louter uw eigen website of een externe website. Natuurlijk u kunt de clip op YouTube en Google

Nadere informatie

Internet Radio. Intomart GfK. GfK. Growth from Knowledge. Leendert van Meerem

Internet Radio. Intomart GfK. GfK. Growth from Knowledge. Leendert van Meerem GfK. Growth from Knowledge Internet Radio Leendert van Meerem Radio, het oudste elektronische medium 2 - Gestart, 100 jaar geleden op de Amplitude Modulatie : AM - Voor de oorlog al krakend met de Korte

Nadere informatie

Samenvatting onderzoek Muziek en Werk

Samenvatting onderzoek Muziek en Werk Samenvatting onderzoek Muziek en Werk In opdracht van Randstad zijn er twee onderzoeken uitgevoerd door R2Research. Met het eerste onderzoek is het fundament gelegd voor de link tussen Werk en Muziek.

Nadere informatie

Special. iteufel Air: opvallend onopvallend Dynamisch, modern en innovatief. mensen, muziek en film

Special. iteufel Air: opvallend onopvallend Dynamisch, modern en innovatief. mensen, muziek en film XXS VERSIE losse verkoop > 0 00 euro mensen, muziek en film 6 pagina s 4 e JAARGANG _nummer 19 Special iteufel Air: opvallend onopvallend Dynamisch, modern en innovatief Heeft u ook interesse in een Hifidelity

Nadere informatie

Downloadverbod zal industrie niet helpen

Downloadverbod zal industrie niet helpen Downloadverbod zal industrie niet helpen Een wettelijk downloadverbod zal geen invloed hebben op het koopgedrag van internetgebruikers. Zo n verbod, voorgesteld door het kabinet, kan zelfs een averechts

Nadere informatie

Apple Fanboy. Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C. De intro. De opdracht. Proces

Apple Fanboy. Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C. De intro. De opdracht. Proces Apple Fanboy Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C De intro Welkom in het verslag van de Apple fanboy, ik ben Jippe Joosten en ik ben enorm fan van Apple. Ik ben nu 21 jaar oud

Nadere informatie

Vul de ontbrekende woorden in kijk als je twijfelt nog eens naar de tekst

Vul de ontbrekende woorden in kijk als je twijfelt nog eens naar de tekst Alles op een rijtje Vul de ontbrekende woorden in kijk als je twijfelt nog eens naar de tekst Iemand die anderen pest, is een speler die niet aan... play doet. Mensen die anderen pesten,... de wedstrijd

Nadere informatie

itunes is een gebruiksvriendelijk programma voor het afspelen, opbouwen en beheren van uw muziekcollectie.

itunes is een gebruiksvriendelijk programma voor het afspelen, opbouwen en beheren van uw muziekcollectie. 123 3. Werken met muziek itunes is een gebruiksvriendelijk programma voor het afspelen, opbouwen en beheren van uw muziekcollectie. In itunes kunt u bijvoorbeeld de tracks van een muziek-cd kopiëren en

Nadere informatie

PERSBERICHT CIM 22/04/2015

PERSBERICHT CIM 22/04/2015 PERSBERICHT CIM 22/04/2015 Nieuwe CIM studie over kijkgedrag op nieuwe schermen Belgen keken nooit eerder zoveel naar TV-content Het CIM, verantwoordelijk voor kijkcijferstudies in België, volgt sinds

Nadere informatie

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 accepteren en adapteren nieuwe diensten en technologieën steeds sneller. Zij zien vooral veel in het gebruik van een zelfscankassa, Click

Nadere informatie

Moving Pictures: second screen en schermvoorkeur

Moving Pictures: second screen en schermvoorkeur Moving Pictures: second screen en schermvoorkeur Televisiekijken is een sociale activiteit.. Uit het kijkonderzoek blijkt dat heel vaak samen met het eigen gezin en gasten naar de televisie wordt gekeken.

Nadere informatie

First of second screen? EEN ONDERZOEK NAAR DE INVLOED VAN SECOND SCREEN OP TV KIJKGEDRAG. Stroom Mediacommunicatie B.V.

First of second screen? EEN ONDERZOEK NAAR DE INVLOED VAN SECOND SCREEN OP TV KIJKGEDRAG. Stroom Mediacommunicatie B.V. First of second screen? EEN ONDERZOEK NAAR DE INVLOED VAN SECOND SCREEN OP TV KIJKGEDRAG Stroom Mediacommunicatie B.V. 17 APRIL 2012 First of second screen? Digitale schermen zoals de laptop, tablet en

Nadere informatie

Microsoft Advertising Tariefkaart

Microsoft Advertising Tariefkaart Microsoft Advertising Tariefkaart Microsoft Advertising is al bijna 15 jaar actief over de volle breedte van het digitale medialandschap. Via onze krachtige reeks digitale mediamerken bereiken wij maandelijks

Nadere informatie

Goede middag. Zo als belooft gaan we het hebben over de Smart TV. Maar laten we eerst eens onderzoeken welke plaats de Smart TV inneemt.

Goede middag. Zo als belooft gaan we het hebben over de Smart TV. Maar laten we eerst eens onderzoeken welke plaats de Smart TV inneemt. Goede middag. Zo als belooft gaan we het hebben over de Smart TV. Maar laten we eerst eens onderzoeken welke plaats de Smart TV inneemt. Zelf had ik mij al een voorstelling gemaakt van een SmartTV. Dat

Nadere informatie

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving Onderzoeksopzet Marktonderzoek Klantbeleving Utrecht, september 2009 1. Inleiding De beleving van de klant ten opzichte van dienstverlening wordt een steeds belangrijker onderwerp in het ontwikkelen van

Nadere informatie

Thuiskopie in de cloud? VvA 25 januari 2013

Thuiskopie in de cloud? VvA 25 januari 2013 Thuiskopie in de cloud? VvA 25 januari 2013 Jacqueline Seignette Jacqueline Seignette, Höcker advocaten Apple itunes Match: - scant muziekbibliotheek op pc gebruiker - wat voorkomt in itunes (26 mio nummers),

Nadere informatie

2. Starten met MediaMonkey

2. Starten met MediaMonkey 25 2. Starten met MediaMonkey MediaMonkey is een gebruikersvriendelijk programma voor het opbouwen en beheren van uw muziekcollectie. Met MediaMonkey kunt u geluidsbestanden en muziek-cd s beluisteren.

Nadere informatie

ONMEDIA. E-newsletter 13 maart 2013

ONMEDIA. E-newsletter 13 maart 2013 Adrem Flash ONMEDIA Op 14 februari 2013 is golf 2012-3 van de CIM Radiostudie verschenen. De studie dekt het radio luisteren van het tweede semester van 2012. Met uitzondering van de introductie van de

Nadere informatie

CONCEPT DESIGN GELUID

CONCEPT DESIGN GELUID CONCEPT DESIGN GELUID GELUID CONCEPT 1 PRESENTATIE Music Explorer 1 PROBLEEM Video en audio streaming services ( YouTube, Spotify, Pandora enz.) hebben een vernieuwende manier nodig om hun bezoekers kennis

Nadere informatie

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Omnichannel klantcommunicatie Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Inhoud Wat is omnichannel? Hoe kom je er? Wat betekent dit voor de documentprofessional? Omnichannel retail Winkel website

Nadere informatie

Thuis het beste beeld en geluid?

Thuis het beste beeld en geluid? www.hcc.nl/home-entertainment Syllabus home entertainment Thuis het beste beeld en geluid? Deze syllabus geeft achtergrondinformatie over de lezing home entertainment. De onderwerpen die aan bod komen

Nadere informatie

Statistiekensynthese internet & e-government in Vlaanderen

Statistiekensynthese internet & e-government in Vlaanderen Statistiekensynthese internet & e-government in Vlaanderen februari 2009 Lieselot Vandenbussche Campus Vijfhoek O.-L.-Vrouwestraat 94 2800 Mechelen Tel. 015 36 93 00 Fax 015 36 93 09 www.memori.be Inhoudstafel

Nadere informatie

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180 ESSAY Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay Lexington Baly 1592180 Seminar: Dream Discover Do Essay Docent: Rob van den Idsert Effectief gebruik

Nadere informatie

READY FOR THE DIGITAL REVOLUTION?

READY FOR THE DIGITAL REVOLUTION? 20:15 LM READY FOR THE DIGITAL REVOLUTION? WAAROM LES MILLS DIGITAL? - LES MILLS BLIJFT INNOVEREN, GAAT MET HAAR TIJD MEE EN HEEFT MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN (EEN SCHONER MILIEU) HOOG IN HET

Nadere informatie

SHIFT HAPPENS. OOK IN EINDHOVEN..

SHIFT HAPPENS. OOK IN EINDHOVEN.. 1 SHIFT HAPPENS. OOK IN EINDHOVEN.. JAN-WILLEM JANSSEN 9 JANUARI 2014 2 WAT IS EEN SHIFT? EEN KORTE UITLEG EEN SHIFT IS EEN FUNDAMENTELE GEDRAGSVERANDERING, DIE MEESTAL MOGELIJK WORDT GEMAAKT DOOR INTRODUCTIE

Nadere informatie

Promoveren : gekkenwerk!

Promoveren : gekkenwerk! Promoveren : gekkenwerk! 1. Een onderwerp vinden Neem je broedtijd: zeer functioneel Blijf dicht bij jezelf Jij moet het boeiend blijven vinden Mijn zoektocht Poging I: september 2005 Innovatie op entertainment

Nadere informatie

Mobile Marketing Monitor 2013

Mobile Marketing Monitor 2013 Mobile Marketing Monitor 2013 Even voorstellen... Working in Mobile Marketing & - Advertising industry since 2005 Co-autor Handboek Online ` Marketing Uitgeverij NoordHoff) Manager of Linkedin Group: Mobile

Nadere informatie

01/05. Websites Nederland over. Mobile marketing. Whitepaper #03/2013. Mabelie Samuels internet marketeer

01/05. Websites Nederland over. Mobile marketing. Whitepaper #03/2013. Mabelie Samuels internet marketeer 01/05 Websites Nederland over Mobile marketing Mabelie Samuels internet marketeer 02/05 Mobile marketing Kunt u zich uw eerste mobiele telefoon nog herinneren? Die van mij was een Motorola, versie onbekend,

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 5 Nieuwsbrief 5 Introductie Visual Steps 6 Wat heeft u nodig? 7 Uw voorkennis 7 Hoe werkt u met dit boek?

Inhoudsopgave Voorwoord 5 Nieuwsbrief 5 Introductie Visual Steps 6 Wat heeft u nodig? 7 Uw voorkennis 7 Hoe werkt u met dit boek? Inhoudsopgave Voorwoord... 5 Nieuwsbrief... 5 Introductie Visual Steps... 6 Wat heeft u nodig?... 7 Uw voorkennis... 7 Hoe werkt u met dit boek?... 7 Website bij het boek... 8 Toets uw kennis... 8 Voor

Nadere informatie

34 interessante manieren om audio te gebruiken in de klas. reative Commons Attribution

34 interessante manieren om audio te gebruiken in de klas. reative Commons Attribution 34 interessante manieren om audio te gebruiken in de klas. reative Commons Attribution 1. Gebruik muziek als timer Classtools.net heeft gebruiksklare voorbeelden. Je kan er zelfs je eigen muziek uploaden.

Nadere informatie

Digitale (r)evolutie in België anno 2009

Digitale (r)evolutie in België anno 2009 ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 9 februari Digitale (r)evolutie in België anno 9 De digitale revolutie zet zich steeds verder door in België: 71% van de huishoudens in

Nadere informatie

Mobile Augmented Media

Mobile Augmented Media Mobile Augmented Media The Future of Bricks-and-Mortar Samenvatting Mark Slijkhuis MSc > Introductie onderzoek Commercieel vertrekpunt Drievoudige onderzoeksdoelstelling Het gerenommeerde Marketing Science

Nadere informatie

Radio: Still going strong? Radio: Still going strong?

Radio: Still going strong? Radio: Still going strong? Ieder jaar weer worden er voor het Continu Luisteronderzoek ongeveer 17. personen geworven, een mooie landelijke representatieve steekproef. Ruim tweederde van deze personen wordt telefonisch een korte

Nadere informatie

8. Muziek-cd s branden

8. Muziek-cd s branden 233 8. Muziek-cd s branden De laatste jaren wordt de computer steeds vaker gebruikt voor het werken met geluidsbestanden. Ook het verzamelen van muziekbestanden vanaf internet is bij jongeren heel populair.

Nadere informatie

Van cassettebandje tot ipo(a)d Van analoog naar digitaal (AAA DDD) Muziek bewaren, kopiëren, vervoeren en afspelen

Van cassettebandje tot ipo(a)d Van analoog naar digitaal (AAA DDD) Muziek bewaren, kopiëren, vervoeren en afspelen Van cassettebandje tot ipo(a)d Van analoog naar digitaal (AAA DDD) Muziek bewaren, kopiëren, vervoeren en afspelen Enkele termen Analoog (A) (Veranderings)gegevens worden vergelijkenderwijs (naar analogie)

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Mobile meets Social: de volgende stap voor mobile marketing

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Mobile meets Social: de volgende stap voor mobile marketing Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Mobile meets Social: de volgende stap voor mobile marketing Probleemomgeving De exponentiële opkomst van smart phones, met als (voorlopige) koploper de iphone van

Nadere informatie

READY FOR THE DIGITAL REVOLUTION?

READY FOR THE DIGITAL REVOLUTION? 20:15 LM READY FOR THE DIGITAL REVOLUTION? WAAROM LES MILLS DIGITAL? - LES MILLS BLIJFT INNOVEREN, GAAT MET HAAR TIJD MEE EN HEEFT MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN (EEN SCHONER MILIEU) HOOG IN HET

Nadere informatie

ESSAY M-COMMERCE NEUROMARKETING

ESSAY M-COMMERCE NEUROMARKETING ESSAY M-COMMERCE NEUROMARKETING Hoe kunnen m-commerce marketeers van Pull & Bear de app met behulp van neuromarketing de verkoop effectief stimuleren? Dennis Hofman 1603083 Concept design Rob van den Idsert

Nadere informatie

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing Cloud Computing Definitie In de recente literatuur rond Cloud Computing zijn enorm veel definities te vinden die het begrip allemaal op een verschillende manier omschrijven. Door deze diversiteit zijn

Nadere informatie

2. Uw muziek beheren in de bibliotheek

2. Uw muziek beheren in de bibliotheek 29 2. Uw muziek beheren in de bibliotheek U heeft nu een aantal nummers in uw itunes-bibliotheek staan. In de bibliotheek kunt u allerlei informatie over deze nummers opslaan. Deze informatie kunt u handmatig

Nadere informatie

5. Nummers beheren in de Bibliotheek

5. Nummers beheren in de Bibliotheek 75 5. Nummers beheren in de Bibliotheek U heeft nu een aantal nummers in uw itunes Bibliotheek staan. In de Bibliotheek kunt u allerlei informatie over deze nummers opslaan. Deze informatie kunt u handmatig

Nadere informatie

Consumer Insights: de basis voor succesvolle innovaties

Consumer Insights: de basis voor succesvolle innovaties Presentatie 15 november 2012 Consumer Insights: de basis voor succesvolle innovaties Edward Huizenga Food2Market Innovatie training 1 Bouwen aan Innovatie - Over Altuïtion (1) Opgericht in 1997: 30 engagement

Nadere informatie

Youth Today: hoe communiceer je best naar jongeren toe?

Youth Today: hoe communiceer je best naar jongeren toe? Youth Today: hoe communiceer je best naar jongeren toe? Wat betekent het om jong te zijn in 2015? Waarin verschillen de jongeren van vandaag met die van het vorige decennium? Één constante: jongeren leven

Nadere informatie

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Test-taker Attitudes of Job Applicants: Test Anxiety and Belief in Tests as Antecedents of

Nadere informatie

Een stand van zaken van ICT in België in 2012

Een stand van zaken van ICT in België in 2012 Een stand van zaken van ICT in België in 2012 Brussel, 20 november 2012 De FOD Economie geeft elk jaar een globale barometer van de informatie- en telecommunicatiemaatschappij uit. Dit persbericht geeft

Nadere informatie

De Nieuwe Buren. Creatieve vrijheid

De Nieuwe Buren. Creatieve vrijheid De Nieuwe Buren Zoals al eerder gezegd, wij zijn De Nieuwe Buren B.V. Wij doen het graag een beetje anders. Iedereen die bij ons werkt zit nog op school. In 2007 zijn wij opgericht door het Mediacollege

Nadere informatie

Onderzoek De keuzes in een keuzemenu

Onderzoek De keuzes in een keuzemenu Onderzoek De keuzes in een keuzemenu Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Voorwoord 3 1 Categorie Klantherkenning 4 1.1 Telefonisch keuzemenu 4 1.2 Spraakgestuurd 5 2 Categorie Attitude/Inrichting 6 2.1 Volgorde

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Adrem Flash. E-newsletter 11 september 2015

Adrem Flash. E-newsletter 11 september 2015 Adrem Flash ONMEDIA Op 20 augustus 2015 verscheen Golf 2015-2 van de CIM Radio-studie. De studie dekt het luisteren in het tweede trimester van 2015. Structuur van de studie: herhaling De radiostudie is

Nadere informatie

Diesel Online. Ex a m e n o p d r a c h t. Stijn Verbruggen Bachelor Na Bachelor Advanced Business Management. Interactieve Communicatie

Diesel Online. Ex a m e n o p d r a c h t. Stijn Verbruggen Bachelor Na Bachelor Advanced Business Management. Interactieve Communicatie Ex a m e n o p d r a c h t Interactieve Communicatie Diesel Online Stijn Verbruggen Bachelor Na Bachelor Advanced Business Management Interactieve Communicatie De heer Jesse Wynants I n l e i d i n g Het

Nadere informatie

Ervaar het Beste van Online. In-Store.

Ervaar het Beste van Online. In-Store. Ervaar het Beste van Online. In-Store. AOPEN maakt gebruik van de laatste ontwikkelingen op het gebied van IT met als doel de digitale communicatie binnen een winkelomgeving te versterken. Door samen te

Nadere informatie

Mediarepertoire. Mediagebruik in Vlaanderen. 1. Mediatoestellen. 2. Media inhoud. Ike Picone & Alexander Deweppe SMIT VUB. 3. Online activiteiten

Mediarepertoire. Mediagebruik in Vlaanderen. 1. Mediatoestellen. 2. Media inhoud. Ike Picone & Alexander Deweppe SMIT VUB. 3. Online activiteiten 1. Mediatoestellen Mediarepertoire Mediagebruik in Vlaanderen. Media inhoud Ike Picone & Alexander Deweppe SMIT VUB. Online activiteiten 4. Nieuwsrepertoire 1 Mediatoestellen in Vlaanderen 1 Mediatoestellen

Nadere informatie

Films, Foto s, Muziek en Boeken Bij wie is de speciaalzaak nu en in de toekomst nog in beeld?

Films, Foto s, Muziek en Boeken Bij wie is de speciaalzaak nu en in de toekomst nog in beeld? Films, Foto s, Muziek en Boeken Bij wie is de speciaalzaak nu en in de toekomst nog in beeld? 1 Inhoud Pagina Inleiding 3 Het koopgedrag van de segmenten: demografische kenmerken zijn niet verklarend voor

Nadere informatie

Waarom is Click to Call de ontbrekende link voor online succes

Waarom is Click to Call de ontbrekende link voor online succes Waarom is Click to Call de ontbrekende link voor online succes Oktober 2013 ONDERWERPEN Managementsamenvatting 2 Introductie 3 Online blijft 4 Waarom is Click-to-Call vandaag de dag relevant? De nieuwe

Nadere informatie

Publicatie van deze opgaven mag alleen na schriftelijke toestemming van het NIMA.

Publicatie van deze opgaven mag alleen na schriftelijke toestemming van het NIMA. EXAMENOPGAVEN ONDERDEEL MEERKEUZEVRAGEN Tijd: 20 minuten Veel succes! Publicatie van deze opgaven mag alleen na schriftelijke toestemming van het NIMA. Vraag 1 Internet verkoop is niet langer gebonden

Nadere informatie

Algemene inleiding Reclame is vandaag de dag niet meer weg te denken uit onze maatschappij. Bekende producenten brengen hun producten en diensten onder de aandacht van het grote publiek via verschillende

Nadere informatie

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO Page of 7 Enquête voortgezet onderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas

Nadere informatie

LABELS Hier vind je een overzicht van al onze labels. Zoek op label en rangschik deze op bruikbaarheid door een hoeveelheid aan hartjes te geven.

LABELS Hier vind je een overzicht van al onze labels. Zoek op label en rangschik deze op bruikbaarheid door een hoeveelheid aan hartjes te geven. MusicDIRECTOR Manual NIEUW RELEASES Krijg inspiratie door random gegenereerde muzikale suggesties van de nieuwste muziek op MusicDIRECTOR of doe een geavanceerde zoekopdracht. GENRES Blader door muzikale

Nadere informatie

Films, Foto s, Muziek en Boeken Bij wie is de speciaalzaak nu en in de toekomst nog in beeld?

Films, Foto s, Muziek en Boeken Bij wie is de speciaalzaak nu en in de toekomst nog in beeld? Films, Foto s, Muziek en Boeken Bij wie is de speciaalzaak nu en in de toekomst nog in beeld? 1 Inhoud Pagina Inleiding 3 Het koopgedrag van de segmenten: demografische kenmerken zijn niet verklarend voor

Nadere informatie

Experience Tracker is de eerste praktische tool op dit vlak in Vlaanderen en vermoedelijk ook in Europa. Deze tool zal zorgen dat:

Experience Tracker is de eerste praktische tool op dit vlak in Vlaanderen en vermoedelijk ook in Europa. Deze tool zal zorgen dat: De opportuniteit In de huidige productmaatschappij hebben consumenten doorgaans de keuze uit een ruim assortiment producten om een bepaalde behoefte te bevredigen. Bijgevolg is het product op zich niet

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK DIGITEENS

RAPPORT ONDERZOEK DIGITEENS RAPPORT ONDERZOEK DIGITEENS Beste leerlingen, Enkele maanden geleden namen jullie deel aan het Digiteens onderzoek over jongeren, media en de digitale wereld. Dit onderzoek ging uit van de School voor

Nadere informatie

STINGRAY MUSIC MOBIELE APP MET VIBES-KANALEN GEBRUIKERSHANDLEIDING VERSIE 2.0

STINGRAY MUSIC MOBIELE APP MET VIBES-KANALEN GEBRUIKERSHANDLEIDING VERSIE 2.0 STINGRAY MUSIC MOBIELE APP MET VIBES-KANALEN GEBRUIKERSHANDLEIDING VERSIE 2.0 Inhoudsopgave Over Stingray Music Mobiele App... 2 Van start gaan... 3 Download de App... 3 Maak verbinding met de App... 3

Nadere informatie

Dropbox installatie. Inhoud

Dropbox installatie. Inhoud Dropbox installatie Inhoud Inleiding... 2 U heeft nog geen Dropbox account... 3 U heeft een Dropbox account!... 8 Waar kan ik Dropbox nu vinden?... 14 Is Dropbox een veilig medium... 15 Kan ik met één

Nadere informatie

Om de toegang te krijgen tot de. download het programma. http://retroshare.sourceforge.net/downloads.html

Om de toegang te krijgen tot de. download het programma. http://retroshare.sourceforge.net/downloads.html www.vhn-online.nl Om de toegang te krijgen tot de download het programma http://retroshare.sourceforge.net/downloads.html Na het downloaden installeer en open het programma. Aan u wordt gevraagd: Create

Nadere informatie

Connect to Digital #feweb roadshow Hoe digitaal is uw (nieuwe) klant? - Start to 'E-Commerce'

Connect to Digital #feweb roadshow Hoe digitaal is uw (nieuwe) klant? - Start to 'E-Commerce' Connect to Digital #feweb roadshow Hoe digitaal is uw (nieuwe) klant? - Start to 'E-Commerce' 1 Digitale adoptie van Belgische KMO s Digitale economie G20 + 8% 963 K KMO s in België 2 Legal 3 Online markt

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Print & Tablets A healthy future together. Nancy Detrixhe, Research Manager

Print & Tablets A healthy future together. Nancy Detrixhe, Research Manager Print & Tablets A healthy future together. Nancy Detrixhe, Research Manager Tijdschriften lezen. Totale consumptie van magazine content stijgt. Since I began reading magazines in electronic form,

Nadere informatie

Adrem Flash. E-newsletter 8 juni 2015

Adrem Flash. E-newsletter 8 juni 2015 Adrem Flash ONMEDIA Op 21 mei 2015 verscheen golf 2015-1 van de CIM Radio-studie. De golf dekt het luisteren tijdens het eerste trimester van 2015. Structuur van de studie: herhaling De radiostudie is

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia/IT. Audio 3. Het verkrijgen van geluidsfragmenten MM-02-09-01

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia/IT. Audio 3. Het verkrijgen van geluidsfragmenten MM-02-09-01 OPDRACHTKAART MM-02-09-01 Het verkrijgen van geluidsfragmenten Voorkennis: Je hebt multimedia-opdrachten 1 tot en met 3 en audio-opdracht 1 en 2 (MM-02-03 t/m MM-02-08) afgerond. Intro: In deze opdracht

Nadere informatie

Digitale (r)evolutie in België anno 2010.

Digitale (r)evolutie in België anno 2010. ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 23 februari 2011 Digitale (r)evolutie in België anno 2010. De digitale revolutie zet zich steeds verder door in België: 73% van de Belgische

Nadere informatie

Hoe denken Nederlandse consumenten over commerce via sociale media? Bronto.co.uk

Hoe denken Nederlandse consumenten over commerce via sociale media? Bronto.co.uk Is Nederland klaar voor de koopknop? Hoe denken Nederlandse consumenten over commerce via sociale media? 1 Rapport: Is Nederland klaar voor de koopknop? Hoe denken Nederlandse consumenten over commerce

Nadere informatie

Introductie Sinds het internet toegankelijker is geworden, zijn er allerlei sites en diensten bijgekomen die muziek aanbieden.

Introductie Sinds het internet toegankelijker is geworden, zijn er allerlei sites en diensten bijgekomen die muziek aanbieden. Introductie Sinds het internet toegankelijker is geworden, zijn er allerlei sites en diensten bijgekomen die muziek aanbieden. De traditionele platenindustrie lijkt terrein te verliezen en steeds meer

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie