Geslaagde kick off bijeenkomst 'Op tijd voor de gemeenteraadsverkiezingen' Tekstueel verslag 16/11

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Geslaagde kick off bijeenkomst 'Op tijd voor de gemeenteraadsverkiezingen' Tekstueel verslag 16/11"

Transcriptie

1 Geslaagde kick off bijeenkomst 'Op tijd voor de gemeenteraadsverkiezingen' Tekstueel verslag 16/11 De raadzaal van Apeldoorn stond op 16 november 2012 in het teken van de gemeenteraadsverkiezingen en het vormen van nieuwe gemeenteraden in het bijzonder. Meer dan honderd deelnemers bestaande uit griffiers, vertegenwoordigers van politieke partijen, burgemeesters en raadsleden woonden de bijeenkomst bij om zich te laten inspireren en ideeën met elkaar uit te wisselen. Vanuit de gemeenschappelijk doelstelling om bij te dragen aan een sterke gemeenteraad, besloten ProDemos Huis voor democratie en rechtsstaat, het Actieprogramma Lokaal Bestuur, de Vereniging van Griffiers en Raadslid.nu deze kick off bijeenkomst te organiseren. Het centrale thema was: Hoe te komen tot sterke gemeenteraden in 2014? Bij de voorbereiding van de gemeenteraadsverkiezingen is het opstellen van nieuwe kandidatenlijsten een van de belangrijkste uitdagingen. Relevante vragen zijn in dit verband: hoe vind je raadstalent? Hoe kan men toekomstige raadsleden enthousiasmeren en wat kan hen motiveren om raadslid te blijven? Wat zijn de benodigde vaardigheden om als raadslid aan de slag te gaan? En wat is hierin de rol van de gemeente? Plenair programma Welkomstwoord Burgemeester John Berends van Apeldoorn trapte de bijeenkomst af. In zijn welkomstwoord benadrukte hij meteen hoe ingewikkeld het raadslidmaatschap kan zijn en stipte daarbij een aantal belangrijke competenties aan. Raadsleden moeten zich verdiepen in allerlei onderzoeken en studies, stukken lezen die geschreven zijn op hbo-niveau, maar de inhoud hiervan op alle niveaus kunnen uitleggen. Bovendien zijn raadsleden idealiter ook nog eens geweldige communicators. Raadsleden moet hun boodschap goed overbrengen via allerlei kanalen, ook via social media, aldus burgemeester Berends. Tot slot benadrukte Berends dat authenticiteit van groot belang is; het is belangrijk om er verzorgd uit te zien. Terwijl ik hier sta te praten, vormt u meteen een beeld over mij; Klopt het beeld van wat ik inhoudelijk zeg met hoe ik eruit zie? Na het welkomstwoord startte de paneldiscussie onder leiding van Peter van der Geer (Debat.nl). Panelleden Na een korte voorstelronde richt Peter van der Geer zich op Kim Huijpen, raadslid in de gemeente Delft. Is dat een goed huwelijk; burgers en raadsleden in Delft?, vraagt de gespreksleider. Ja zeker, antwoordt Huijpen tevreden. Door de cursus die de gemeenteraad van Delft organiseerde in 2009, ben ik raadslid geworden. De cursus vindt volgend jaar weer plaats in Delft. Ook burgemeester Jan Heijkoop van Hendrik-Ido-Ambacht heeft een positieve kijk op cursussen voor inwoners. In de cursus Gemeenteraad, is dat wat voor mij? werd er in zijn gemeente kennisgemaakt met besluitvorming binnen de gemeente, werd inzicht gegeven in het politieke en bestuurlijke systeem en werd er een raadsvergadering nagespeeld. De cursus was heel laagdrempelig opgezet, legt Heijkoop uit. Met de

2 cursus hebben wij mensen meegenomen in het raadswerk, burgers hebben hier even aan kunnen proeven. Ook burgers die gewoon eens wat meer wilden weten over politiek waren welkom. Paul van Ruitenbeek, griffier gemeente Houten, bevestigt het succes van een cursus. Het mooie van zo n cursus is dat het de drempel voor mensen verlaagt om zich met gemeentepolitiek bezig te houden. Van Ruitenbeek ziet het belang om, als griffier zijnde, een rol te hebben in de voorbereidingen naar de gemeenteraadsverkiezingen. Zo helpt hij bijvoorbeeld graag mee met het organiseren van een stadsdebat. Ook de bestuurdersvereniging van de PvdA maakt gebruik van cursussen, daarnaast biedt de vereniging ook scholing en cursussen aan. Ook worden de PvdA-afdelingen gefaciliteerd in het scouten van talent, laat Bert Cremers weten. Paneldiscussie Ter voorbereiding van de interactieve paneldiscussie zijn in aanloop naar de kick off bijeenkomst aan de deelnemers twee vragen voorgelegd: 1. Waarin ziet u kansen of juist barrières om tot een sterke gemeenteraad te komen? 2. Hoe gaat u zelf aan de slag in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen? De antwoorden op deze vragen vormden de input voor de stellingen. Op basis van rode en groene stemkaarten lieten deelnemers, gecategoriseerd op functie middels gekleurde badges, hun mening zien. Stelling 1: Het beeld bij burgers van het raadswerk moet drastisch worden bijgesteld. Na het noemen van de eerste stelling kleurt de zaal groen. De meerderheid van de aanwezigen vindt dat deelnemers een verkeerd beeld hebben van het raadswerk. Veel mensen denken dat het een fulltime baan is, echter qua betaling is dat niet zo, wordt er vanuit de zaal geroepen. Of men denkt dat je als raadslid met een knip van de vinger dingen kunt veranderen. Ook wordt aangestipt dat het belangrijk is om niet te vergeten dat raadsleden zelf ook burgers zijn. Inwoners moeten betrokken worden bij het raadswerk, dat is de beste manier van voorlichten. Bert Cremers ziet een duidelijk verschil tussen het beeld dat burgers hebben en het werkelijke beeld van wat het raadswerk inhoudt. Raadsleden moeten het raadswerk van buiten naar binnen brengen, legt Cremers uit. Volgens Jan Heijkoop hebben burgers überhaupt geen beeld van wat het raadswerk inhoudt. Kim Huijpen is het niet eens met de stelling; zij is van mening dat het globale beeld dat inwoners hebben van het raadswerk juist is. Huijpen is echter wel van mening dat het imago van het raadslidmaatschap verbeterd moet worden. De gemeente Delft kent een studentenpartij, van vergrijzing van raadsleden in Delft is dus geen sprake volgens Kim Huijpen. Ook In Hendrik-Ido- Ambacht zijn er voldoende jonge raadsleden en wethouders. Dit beïnvloedt de beeldvorming, als er eenmaal jonge raadsleden zijn bij een partij, dan groeit dit aantal: jong trekt jong aan. De griffier van Apeldoorn voegt toe dat het vertrouwen van burgers in de politiek in Nederland behoorlijk hoog is. De functie raadslid heeft in Nederland misschien niet zo n hoog aanzien, daarom moet je als raadslid zelf reëel zijn in wat je kunt bereiken.

3 Stelling 2: In mijn gemeente verwacht ik voldoende kandidaat-raadsleden voor Wederom worden er veel groene kaarten de lucht in gehouden. De lijst komt wel vol in Delft, aldus Kim Huijpen. Ik maak mij geen zorgen over de kwantiteit in Delft: een deel van de huidige raad blijft en daarnaast is de cursus effectief. Ook burgemeester Kees de Bruin van Papendrecht verwacht genoeg kandidaten, omdat de politieke fracties voldoende aan de man brengen. Het aantal raadsleden wordt minder volgens de kabinetsplannen, als je daarnaast goed aan de weg timmert, komt het goed, laat een deelnemer uit Noordwijk weten. Panellid Bert Cremers is van mening dat gemeenten er baat bij hebben als zij een studentenstad zijn. Andere steden en dorpen missen vaak de leeftijdcategorie jaar in de raad. Dit wordt deels ontkracht door een deelnemer uit de zaal. In studentenstad Wageningen hebben wij juist moeite om studenten te binden, de meerderheid vertrekt weer na hun studie. Een deelnemer uit Nijkerk deelt de ervaring dat het moeilijk is om raadsleden te vinden: In Nijkerk is men al vier jaar bezig met scouten, het is echter een moeilijk proces. De bureaucratie en het vele vergaderen helpen hier niet aan mee. Paul van Ruitenbeek zegt zich vooral zorgen te maken over of er voldoende goede raadsleden zullen zijn. Ook geeft hij aan dat er een verschil zit tussen de lijsten en mensen die in de raad willen: Niet iedereen op de lijst wil verkozen worden. Het gemiddelde raadslid is blank, 58 jaar en een meneer, volgens Peter Otten van Raadslid.nu. Een aantal aanwezigen herkent zich in dit profiel. Niks meer aan veranderen! wordt er lacherig geroepen. Met deze uitspraken wordt er meteen een bruggetje gemaakt naar de volgende stelling. Stelling 3: Ik maak me geen enkele zorgen over de kwaliteit van raadsleden. Voor het eerst kleurt de zaal rood; de meerderheid maakt zich wel degelijk zorgen over de kwaliteit van de raadsleden. Je moet wel op hbo-niveau kunnen denken, wordt er vanuit de zaal geroepen. Panellid Jan Heijkoop is het hier niet mee eens. Kwaliteit ontstaat eerder door diversiteit binnen de fractie dan door hbo-niveau. Veel politici spreken de taal niet meer van de mensen, zorg er dus voor dat je als raadslid in de samenleving komt. Paul van Ruitenbeek stemt hier mee en voegt er aan toe: Wat versta je onder kwaliteit? Iemand kan bijvoorbeeld geen kaas gegeten hebben van de wetgeving, maar wel volledig verankerd zijn in het lokale verenigingsleven. Dan is diegene wat dat betreft een zeer goed raadslid. Het is daarom belangrijk om een mix te hebben van verschillende type raadsleden: kwaliteit ontstaat door diversiteit. Ook Bert Cremers ziet het als een verrijking van de raad dat het steeds meer een afspiegeling van de samenleving is geworden. De raad als controlerend orgaan heeft echter wel ingeboet. Douwe Oosterveen, raadslid uit De Wolden vindt juist dat een gezonde dosis boerenverstand nodig is: de hele bevolking moet vertegenwoordigd kunnen zijn, ongeacht opleidingsniveau. De raad is een lekenbestuur en dat moet ook zo blijven. Het raadswerk moet niet onderschat worden, wordt duidelijk uit de reacties van de zaal. De verantwoordelijkheden van raadsleden nemen toe en gemeenten groeien. Daarom wordt goede ondersteuning aan raadsleden steeds belangrijker, aldus Kim Huijpen. Burgemeester van Apeldoorn

4 John Berends voegt hieraan toe dat gemeenten veel belang hebben bij een sterke gemeenteraad op alle niveaus, de raad mag daarom ook wel iets verwachten. Ook wat betreft tijd en energie. Stelling 4: Elk raadslid moet 10 dagen per jaar besteden aan zijn/haar ontwikkeling De zaal lijkt het eens te zijn met deze stelling. Jan Heijkoop voegt hieraan toe dat het niet alleen om cursussen of studie moet gaan, maar ook om werkbezoeken bijvoorbeeld. Ook leren communiceren naar de samenleving hoort bij de ontwikkeling van raadsleden, legt Cremers uit. Een open blik is hierbij waardevol, vindt Paul Ruitenbeek. Raadsleden moeten bereid zijn om bij te leren. Kim Huijpen zegt door het raadswerk gegroeid te zijn als mens en als raadslid. Cursussen zijn relevant om te leren presenteren, motiveren en debatteren. Huijpen voegt hier enthousiast aan toe: Maar de beste training is het raadswerk zelf! Tot slot worden de organiserende verenigingen gevraagd om de zaken te noemen die zij gaan doen met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen van Kars Veling, directeur van ProDemos, zegt erg blij te zijn met de kick off bijeenkomst. De lokale democratie in een samenleving is belangrijk, met het oog op de taken die op gemeenten afkomen. ProDemos zit overal in het land om hierin ondersteuning aan te bieden. De lokale democratie is de basis van onze samenleving, laat Arjan Oudbier, bestuurslid van de Vereniging van Griffiers weten. Griffies en griffiers zijn al bezig met de opkomstbevordering. Het is goed als griffiers samen met raadsleden meer aan de voorkant in het grijze gebied gaan opereren. Dat is onder andere een stukje voorlichting. Raadslid.nu geeft aan raadsleden te willen ondersteunen bij hun rechtspositie en persoonlijke ontwikkeling (competentieontwikkeling). Wij zijn er voor jullie!, aldus Peter Otten, voorzitter van Raadslid.nu. Roelie Lenten, projectleider van het Actieprogramma Lokaal Bestuur laat weten dat de VNG met ingang van 1 januari 2013 start met een Raadsledenprogramma. (Kandidaats-)raadsleden zullen ondersteund worden en daarnaast zal de VNG zich beleidsgericht gaan inzetten voor raadsleden.

5 Workshop Zichtbaar zijn als raadslid via effectieve communicatie (Actieprogramma Lokaal Bestuur) Workshopleider: Marije van den Berg - Whiteboxing en oud-raadslid Leiden Netwerkvorming begint met communiceren met de achterban, benadrukt Marije van den Berg in haar workshop. Zo n 25 deelnemers krijgen uitleg over de mogelijkheden op welke wijze mensen hun boodschap kunnen overbrengen. Werkbezoeken, telefoon, Twitter; men kan de hele dag blijven communiceren, totdat je erbij neervalt, vertelt Marije. We gaan naar een netwerksamenleving met micro-communicatie, dankzij social media kun je alles volgen. Marije legt uit dat dit kansen biedt als raadslid om terug te praten en jezelf te profileren. De deelnemers krijgen vele tips mee van Marije over effectief communiceren, vervolgens gaan de deelnemers zelf aan de slag met hun eigen case. De deelnemers bespreken deze met Marije. Tijdens de workshop geeft één van de deelnemers aan dat mensen mobiliseren heel moeilijk is. Het is lastig om mensen te vinden die zich ergens mee willen bemoeien. Pas als het in hun eigen achtertuin te doen is, wordt men kwaad. Marije deelt deze ervaring niet. Als je mensen vraagt om te helpen, doen ze dat in 99% van de gevallen: Als ze maar persoonlijk worden aangesproken. Daarnaast: Geef hen eerst wat en doe het met een glimlach. Tips van Marije van den Berg over effectief communiceren -Vraag jezelf af: Wat vind ik leuk? Wat gaat mij gemakkelijk af? Waar word ik blij van qua communicatie? Dan geeft communiceren energie in plaats van dat het energie kost. -Effectief communiceren lukt pas als je het eens bent met je zelf. - Inhoud stuurt de beweging. Mensen komen pas in beweging als je echt een inhoudelijk onderwerp hebt. - Stel prioriteiten: Je kunt nooit communiceren over alle onderwerpen waar je je als raadslid mee bezighoudt. - Profileer je op één onderwerp en bedenk met wie je wilt gaan communiceren. Zorg dat je geen V&D bent, maar die lekkere kaas van de speciaalzaak. - Maak het niet te ingewikkeld: Versimpelen van informatie is ook een taak van een raadslid. - Work out loud: Doe en vertel je raadswerk. Hoe ga je te werk? - Start met de inhoud. - Formuleer je vraag. - Met wie wil of moet je in contact komen? - Waar is die gene te vinden? Welk kanaal kies je? - Wat is je call to action? Wat wil je dat andere mensen gaan doen door jouw communicatie?

6 Workshop Lokale democratie: Tijd voor onderhoud, renovatie of nieuwbouw? (Vereniging van Griffiers) Workshopleiders: Gerrit Hagelstein (griffier gemeente Ede) en Marianne van Omme (griffier gemeente Amersfoort) Marianne van Omme begint de workshop met een inleiding waarin zij stilstaat bij de verhouding tussen coalitie en oppositie. Past deze werkwijze nog wel in een tijd waarin discussies niet meer zo simpel kunnen worden onderverdeeld in rechts of links? Over de verhouding van de oppositie/coalitie en de rol van de raad als bestuur wordt de volgende vraag voorgelegd aan de aanwezigen: Ziet u in de komende raadsperiode in uw gemeente al ruimte en tijd om anders om te gaan met de verhoudingen tussen oppositie en coalitie dan de huidige verhoudingen? Jolien Houtman, griffier van Leusden, antwoordt hierop dat alle fracties in de raad een raadsprogramma hebben ondertekend. Er is dus eigenlijk geen sprake van coalitie en oppositie. Opvallend is dat uit de grootste partijen wethouders zijn gekozen en hun voorstellen uiteindelijk altijd wel worden gesteund door de partijen, om deze wethouders in het zadel te houden. Het is belangrijk om de politieke discussie in de raad te houden, is de reactie van Beent Keulen, griffier van Skarsterlân. Het college houdt zich bezig met de voorbereiding en uitvoering, maar de raad bepaalt. Men moet het met elkaar oneens kunnen zijn. Volgens de griffier van de Utrechtse Heuvelrug, Walter Hooghiemstra, zijn veel lokale partijen onherkenbaar, omdat de thema s en de gevoerde lijn van landelijke partijen zich slecht vertalen naar lokale politiek. Ze zouden meer in staat moeten zijn een helder profiel neer te zetten. Er volgt een discussie waaruit naar voren komt dat partijen enerzijds beter moeten samenwerken op bepaalde vlakken, maar zich anderzijds wel moeten kunnen blijven profileren. Deelnemers zijn het er ook mee eens dat landelijke verkiezingen niet altijd hetzelfde hoeven te zijn als lokale verkiezingen; dit geldt zowel voor de opkomst als de keuze voor partij. In het laatste gedeelte van de workshop wordt burgerparticipatie behandeld. Bart Duursema, griffier van Olst-Wije, is van mening dat het goed is om burgers mee te laten denken. Het is echter ook belangrijk om verantwoordelijkheden te laten waar ze horen. Gemeenten moeten geen verwachtingen scheppen die ze niet waar kunnen maken. Daniëlle Gerritsen geeft aan dat de gemeenten Renkum werkt met dorpsplatformen en vrijwilligers. De samenwerking met de gemeenteraad verloopt nog niet optimaal, er wordt nog gezocht naar een manier om dit te verbeteren, aldus het D66 raadslid.

7 Workshop: Online-assessmenttool voor fractievoorzitters en raadsleden (Raadslid.nu) Workshopleiders: Jan van Leijenhorst en Haymo de Kort (Berenschot) De inhoud van deze workshop is gerelateerd aan de noodzakelijke competenties van (toekomstige) gemeenteraadsleden en verbetering/optimalisering van de selectieprocedure. De workshopleiders inventariseren samen met de deelnemers de competenties van kandidaten voor de functie van gemeenteraadslid. Hoe ziet de ideale kandidaat eruit? Hoe selecteer je talent? Verschillende competenties worden genoemd. Zo zou de ideale kandidaat in staat moeten zijn om te kunnen debatteren, anderen kunnen overtuigen én humor hebben. Ook zouden raadsleden betrokken moeten zijn bij de omgeving en een relativeringsvermogen moeten hebben. Bovendien staat het ideale raadslid stevig in zijn schoenen en weet welke weg hij wilt bewandelen. Sommige competenties, zoals debatteren, kunnen nog ontwikkeld worden tijdens het raadslidmaatschap. Wel is men van mening dat er tijdens de selectieprocedure al gekeken moet worden of er genoeg potentieel is om te ontwikkelen. Er wordt een experiment gedaan met de deelnemers. Hen wordt gevraagd te beschrijven wat zij zien. De genoemde beschrijvingen komen niet overeen met wat het getoonde object in werkelijkheid was. Een goed voorbeeld hoe makkelijk je bij observaties interpreteert; het brein vult aan wat het al kent. Ook bij het beoordelen en dus selecteren van mensen speelt de weg van observatie naar interpretatie een rol. Het gevolg hiervan kan zijn dat men uiteindelijk eindigt met gemeenteraadsleden, die niet geschikt blijken voor de taak. In opdracht van Raadslid.nu heeft Berenschot een online assessment tool ontwikkeld, waar raadsleden en fractievoorzitters inzicht krijgen in de volgende competenties: Communiceren, initiatief, omgevingsbewustzijn, onderhandelen, overtuigingskracht, plannen en organiseren en samenwerken. De ontwikkelbehoeften worden in kaart gebracht door het invullen van vragen. De workshop wordt afgesloten met een casus. Gedurende de korte discussie erna wordt duidelijk hoe verschillend de indrukken van de kandidaten waren. Een reden om op zoek te gaan naar objectieve tools voor de kandidatenselectie. Workshop Op zoek naar talent voor de gemeenteraad (ProDemos) Workshopleiders: Roelof Martens & Huri Şahin (ProDemos) Gastsprekers: Jocko Rensen, raadslid Houten en Luuk van Luijk, griffier Delft De workshop verzorgd door ProDemos kent twee centrale vragen; Hoe werf je effectief inwoners voor een cursus of informatietraject? En: Wat zijn de belangrijkste onderdelen? Om te beginnen doet Roelof Martens een oproep aan de gemeenten om goede voorbeelden van het werven van raadsleden via de website van ProDemos met anderen te delen. Aan Jocko Rensen (PvdA Houten) wordt gevraagd hoe je effectief inwoners voor een cursus of informatietraject kunt werven. Jocko was initiatiefnemer van hetideevanhouten.nl. Een belangrijk

8 uitgangspunt van Jocko Rensen is: Doe in het gewone, wat je in het bijzondere wilt bereiken. Met politiek bedrijven trek je geen inwoners; betrek mensen uit je directe omgeving, niet de mensen die je normaal ook niet zou benaderen, licht hij toe. Jocko geeft de deelnemers een belangrijke tip mee; ga verleiden. Hij beschrijft de zes verleidingstechnieken van Robert Cialdini. De volgende technieken worden behandeld: Wederkerigheid, betrokkenheid, sociale bewijskracht, sympathie, autoriteit en schaarste. In tegenstelling tot de gemeente Delft heeft Houten niet breed geworven, maar het maatschappelijk middenveld centraal gesteld. Houten heeft zich gericht op kleine groepen waar interactie mee opgebouwd kan worden. Het voordeel van zo n cursus is volgens Jocko dat men elkaar na afloop weet te vinden, omdat zij al een band hebben opgebouwd. Luuk van Luijk, griffier van de gemeente Delft, legt uit dat Delft juist een brede wervingscampagne heeft georganiseerd. Maak de vijver groter, kijk wat voor aanmeldingen je hebt en wat je voor elkaar kunt betekenen. In Delft start morgen de tweede campagne Ja, ik wil. Het doel hiervan is de relatie tussen burgers en politiek te stimuleren. De raad moet toegankelijk zijn voor burgers. De laagdrempeligheid is volgens Luuk de succesfactor geweest van de campagne: Dit heeft men over de streep getrokken. Vaak zijn deelnemers geïnteresseerd in politiek, maar aansluiten bij een politieke partij is vaak een te grote stap. Huri Sahin, projectleider bij ProDemos informeert de deelnemers over de cursus Politiek Actief en de Toolbox Politiek Actief. Gemeenten, maar ook politieke partijen en maatschappelijke organisaties kunnen ervoor kiezen om aan de hand van de Toolbox Politiek Actief zelf. Kars Veling, directeur van ProDemos, geeft de deelnemers nog een afsluitende boodschap mee: De gemeenteraadsverkiezingen zijn politiek, maar niet in de aanloop. Er moet samengewerkt worden tussen de politieke partijen met de gemeenten. Het is van belang dat je met elkaar bedenkt dat je voor iets gezamenlijks opstaat:versterking van de lokale democratie. Tips van Jocko Rensen om effectief inwoners te werven voor een cursus of informatietraject - Meet & Greet is heel belangrijk. - Werk als een collectief, de kracht van het succes is samenwerken. - Zorg voor intakegesprekken met kandidaat-raadsleden. - Zoek mensen met een mening op, ook als die niet altijd positief is. - Keep it simple - Begin met mensen die er meerwaarde aan beleven. Zoals mensen die vrijwillig actief zijn, bijv. in Wmo-raad, clientenraad, sport, welzijn etc. - Investeer in raadsambassadeurs. - Eindig met een groepsfoto en certificaat van deelname. Zorg dat ze die krijgen. - Evalueer, laat mensen reageren en verbeteren. Betrek cursisten als ambassadeur voor de toekomst. Zorg voor regelmatig contact. Bijvoorbeeld een mail voor belangrijke raadsvergaderingen/cyclus (bijv. begroting)

9 Panelleden Jan Heijkoop, burgemeester gemeente Hendrik-Ido-Ambacht Panelleden Burgemeester Jan Heijkoop heeft samen met zijn collegaburgemeester Antoin Scholten (Zwijndrecht) voor inwoners een cursus Gemeenteraad, is dat wat voor mij? verzorgd. In een maand tijd waren er 68 aanmeldingen, 60 deelnemers hebben de cursus inmiddels afgerond. Bert Cremers, lid van het bestuur van de Bestuurdersvereniging PvdA Bert Cremers, tevens burgemeester van Waddinxveen, maakt deel uit van de PvdA bestuurdersvereniging: Het centrum voor Lokaal Bestuur. Dit is een organisatie van en voor gemeente- en provinciebestuurders van de PvdA. Het centrum voor Lokaal Bestuur organiseert conferenties, geeft publicaties uit, ondersteunt bij verkiezingen en biedt training aan. Kim Huijpen, raadslid D66 gemeente Delft In 2009 heeft de gemeenteraad van Delft de opdracht gegeven om met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen van een cursus politiek te organiseren. Op initiatief van de griffie heeft het Instituut Publiek en Politiek (nu ProDemos) deze Paul van Ruitenbeek, griffier gemeente Houten cursus uitgevoerd. Op initiatief van gemeenteraadslid Jocko Rensen (PvdA) heeft de gemeente in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 2010 een cursus politiek van en voor Houten georganiseerd. Bijzonder was de actieve rol van raadsleden, wethouders en ambtelijke organisatie. Dit initiatief is door de griffie gefaciliteerd.

Datum: 25 oktober 2016 Onderwerp: Uitnodiging voor de bijeenkomsten Op tijd voor de gemeenteraadsverkiezingen!

Datum: 25 oktober 2016 Onderwerp: Uitnodiging voor de bijeenkomsten Op tijd voor de gemeenteraadsverkiezingen! Aan: De burgemeesters De gemeenteraadsleden en ondersteuners van de fracties De griffiers en medewerkers van de griffie De lokale bestuurders van politieke partijen Datum: 25 oktober 2016 Onderwerp: Uitnodiging

Nadere informatie

Datum: 25 oktober 2016 Onderwerp: Uitnodiging voor de bijeenkomsten Op tijd voor de gemeenteraadsverkiezingen!

Datum: 25 oktober 2016 Onderwerp: Uitnodiging voor de bijeenkomsten Op tijd voor de gemeenteraadsverkiezingen! Aan: De burgemeesters De gemeenteraadsleden en ondersteuners van de fracties De griffiers en medewerkers van de griffie De lokale bestuurders van politieke partijen Datum: 25 oktober 2016 Onderwerp: Uitnodiging

Nadere informatie

De Ervaring Leert! Programma voor gemeenteraden 2015

De Ervaring Leert! Programma voor gemeenteraden 2015 De Ervaring Leert! Programma voor gemeenteraden 2015 Inhoud De ervaring Leert 3 Workshops 4 1. Beperkte tijd, toch kwaliteit 2. Resultaat in de raad 3. Rollen en instrumenten 4. De decentralisatiedossiers

Nadere informatie

De Ervaring Leert! Programma voor gemeenteraden

De Ervaring Leert! Programma voor gemeenteraden De Ervaring Leert! Programma voor gemeenteraden Inhoud De ervaring Leert 3 Workshops 4 1. Beperkte tijd, toch kwaliteit 2. Resultaat in de raad 3. Rollen en instrumenten 4. De decentralisatiedossiers 5.

Nadere informatie

De Ervaring Leert! Programma voor Provinciale Statenleden 2015

De Ervaring Leert! Programma voor Provinciale Statenleden 2015 De Ervaring Leert! Programma voor Provinciale Statenleden 2015 Inhoud De ervaring Leert! 3 Workshops 4 1. Krachtenveld Provincie 2. Simulatie Statenvergadering 3. Rollen en instrumenten 4. Integriteit

Nadere informatie

Welkom. bij de. gemeenteraad

Welkom. bij de. gemeenteraad Welkom bij de gemeenteraad Welkom bij de gemeenteraad Aan het hoofd van de gemeente staat de gemeenteraad. De raad neemt beslissingen over allerlei belangrijke zaken in de gemeente. Of het nu gaat om toeristenbelasting

Nadere informatie

VVD trainingsaanbod in 2013 KC's Groningen en Drenthe

VVD trainingsaanbod in 2013 KC's Groningen en Drenthe VVD trainingsaanbod in 2013 KC's Groningen en Drenthe Let op: soms wijzigt er iets in dit programma. Kijk daarom voor de zekerheid altijd op de website van de kamercentrale of u de laatste versie van dit

Nadere informatie

Sociale communicatie voor raadsleden - pettenmanagement en belangenhuishouding Door: Marije van den Berg

Sociale communicatie voor raadsleden - pettenmanagement en belangenhuishouding Door: Marije van den Berg Sociale communicatie voor raadsleden - pettenmanagement en belangenhuishouding Door: Marije van den Berg Om als raadslid zonder stress online te communiceren moet er een herkenbare belangenhuishouding

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen. Stem ook!

Gemeenteraadsverkiezingen. Stem ook! Gemeenteraadsverkiezingen Woensdag 19 maart GEMEENTERAADSverkiezingen Stem ook! Op woensdag 19 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Iedereen vanaf 18 jaar mag dan stemmen. Bepaal mee wie er in de gemeenteraad

Nadere informatie

Lesmateriaal voor het (V)MBO

Lesmateriaal voor het (V)MBO Lesmateriaal voor het (V)MBO Binnenkort nemen uw leerlingen deel aan een Jongerengemeenteraad. Het project Jongerengemeenteraad laat jongeren in de leeftijd van 14 19 jaar zien hoe beleid tot stand komt

Nadere informatie

Activiteiten verkiezingen 2014

Activiteiten verkiezingen 2014 Activiteiten verkiezingen 2014 1. Inleiding In de Grondwet is bepaald dat het hoogste gezag in de gemeenten bij de gemeenteraad ligt. Eens in de vier jaar worden via rechtstreekse verkiezingen de leden

Nadere informatie

Personal Branding voor Ingenieurs

Personal Branding voor Ingenieurs Personal Branding voor Ingenieurs 8 juni 2012 Lustrumsymposium Jullie doelen - succesvolle loopbaan - een baan vinden - de allerbeste zijn? - Saskia Slotboom 2012 2 Personal Branding Tools en praktische

Nadere informatie

Als je niet kunt delen, kan je ook niet vermenigvuldigen Door: Marja Ruigrok

Als je niet kunt delen, kan je ook niet vermenigvuldigen Door: Marja Ruigrok Als je niet kunt delen, kan je ook niet vermenigvuldigen Door: Marja Ruigrok Iedereen die me een beetje kent, weet dat de titel van dit hoofdstuk mijn motto is. Het geldt voor kennis, winst en zeker voor

Nadere informatie

www.necker.nl http://www.slideshare.net/neckervannaem GEBRUIK VAN SOCIAL MEDIA IN CAMPAGNETIJD

www.necker.nl http://www.slideshare.net/neckervannaem GEBRUIK VAN SOCIAL MEDIA IN CAMPAGNETIJD www.necker.nl http://www.slideshare.net/neckervannaem GEBRUIK VAN SOCIAL MEDIA IN CAMPAGNETIJD Programma van vanavond 1. Waar wilt u social media voor gebruiken? 2. Hoe krijgt u meer volgers? 3. Hoe kunt

Nadere informatie

Talentenverkenning. Wat kan jij? Enthousiasmeren

Talentenverkenning. Wat kan jij? Enthousiasmeren Enthousiasmeren Talentenverkenning Mensen willen best graag wat doen voor hun buurt, maar dan moet u ze er wel voor vragen. Een algemene oproep voor vrijwilligers is niet altijd even effectief. Het werkt

Nadere informatie

Stappenplan om agressie tegen bestuurders aan te pakken

Stappenplan om agressie tegen bestuurders aan te pakken pagina 1 van 5 Nieuwsbrief voor raadsleden Nummer 11, oktober 2011 Stappenplan om agressie tegen bestuurders aan te pakken Bestuurders worden steeds vaker geconfronteerd met agressie en geweld. Van alle

Nadere informatie

Trainingstraject gemeente Bronckhorst

Trainingstraject gemeente Bronckhorst Trainingstraject gemeente Bronckhorst Datum 18 januari 2015 Op verzoek van Gemeente Bronckhorst Mariëlle van der Leur, griffier Contactpersoon Debat.NL Alex Klein klein@debat.nl 023-5629972 of 06-40516523

Nadere informatie

Ervaringen met functioneringsgesprekken

Ervaringen met functioneringsgesprekken Ervaringen met functioneringsgesprekken Samenstelling CDA-bureau Afdeling HRM / Steenkampinstituut / Partijontwikkeling CDA-bestuurdersvereniging December 2006 1 Het belang van functioneringsgesprekken

Nadere informatie

Communiceren met de achterban

Communiceren met de achterban 1 Communiceren met de achterban Je wilt weten hoe je het beste communiceert met de achterban. Je wilt direct aan de slag en snel resultaten. Je hebt een hoe-vraag. Zoals iedereen. Maar als je werkelijk

Nadere informatie

Op zoek naar de rol van de raadsgriffie

Op zoek naar de rol van de raadsgriffie Op zoek naar de rol van de raadsgriffie Door: Simone van den Hurk en David Kok Uit het onderzoek hoe gemeenten sociale media gebruiken, blijkt dat raadsleden veel gebruik maken van sociale media. De vraag

Nadere informatie

Binnen het communicatieconcept wordt een herkenbaar verkiezingslogo met bijbehorende slogan ontwikkeld.

Binnen het communicatieconcept wordt een herkenbaar verkiezingslogo met bijbehorende slogan ontwikkeld. Communicatieplan verkiezingen 2014 Opkomstbevordering Inleiding De laatste jaren daalt de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen in Den Helder. Van 51% in 2002 naar 48% in 2006 tot 45% in 2010. De dalende

Nadere informatie

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld.

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. Resultaat Vragenlijst: Waarom doe je mee met de lokale energiecoöperatie? 26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. 1. Ik ben op de volgende manier betrokken bij de lokale

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

Deelnemers: denktank uit de samenleving, gemeenteraad, college en ambtelijk managementteam

Deelnemers: denktank uit de samenleving, gemeenteraad, college en ambtelijk managementteam Samen bouwen aan het huis van de democratie in Bloemendaal Verslag werkatelier over participatie en samenspel tussen samenleving en gemeentebestuur op 4 juni 2015 van 20:00 tot 23:00 uur in het Dorpshuis

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

WERVINGSCIRKEL. De juiste persoon op de juiste plaats

WERVINGSCIRKEL. De juiste persoon op de juiste plaats WERVINGSCIRKEL De juiste persoon op de juiste plaats Werving gaat om het aantrekken van vrijwilligers die passen bij de organisatie en bij de taken die ze gaan uitvoeren. Kort samengevat: de juiste persoon

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden

Nadere informatie

Meer vrouwen in de gemeenteraad. Tips & tricks voor kandidatencommissies

Meer vrouwen in de gemeenteraad. Tips & tricks voor kandidatencommissies Meer vrouwen in de gemeenteraad Tips & tricks voor kandidatencommissies Raadswerk gaat iedereen aan Op 21 maart 2018 zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Veel politieke partijen zijn gestart met het instellen

Nadere informatie

Praktische zaken. Waar wordt de ideeënmarkt gehouden? De ideeënmarkt wordt gehouden in de hal van het gemeentehuis.

Praktische zaken. Waar wordt de ideeënmarkt gehouden? De ideeënmarkt wordt gehouden in de hal van het gemeentehuis. Vragen en antwoorden over de ideeënmarkt De raad van Beuningen organiseert deze ideeënmarkt voor het eerst, dus voor alle duidelijkheid hebben we een aantal mogelijke vragen (met antwoorden) voor u op

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden

Nadere informatie

Communiceren vanuit de raadsgriffie

Communiceren vanuit de raadsgriffie Communiceren vanuit de raadsgriffie Pascale Georgopoulou en David Kok Onderzoek naar het gebruik van sociale media door raadsgriffies laat zien dat 58% van de raadsgriffies gebruik maakt van sociale media.

Nadere informatie

Welkom. GO ORGANIZING Helpt je organiseren en keuzes maken

Welkom. GO ORGANIZING Helpt je organiseren en keuzes maken Welkom GO ORGANIZING Helpt je organiseren en keuzes maken 1 weten SOCIAL MEDIA 2 vraag zaal Steekwoorden SOCIAL MEDIA Roep steekwoorden die bij je opkomen over SocialMedia 3 weten Programma Wat zijn Social

Nadere informatie

Netwerk. 12-4-2013 10.00 uur tot 16.30 uur

Netwerk. 12-4-2013 10.00 uur tot 16.30 uur WELKOM Netwerk 12-4-2013 10.00 uur tot 16.30 uur Door Andrew David (H4 organisatie training advies) i.s.m. HAN Centrum voor Ondernemerschap FNV Zelfstandigen Andrew David Dynamisch Zelfstandig Communicatieve

Nadere informatie

Functieprofiel Raadslid PACT Aalsmeer

Functieprofiel Raadslid PACT Aalsmeer Bestuur PACT Aalsmeer E-mail: info@pactaalsmeer.nl Internet: www.pactaalsmeer.nl Functieprofiel Raadslid PACT Aalsmeer De fractie van PACT Aalsmeer kent: fractiemedewerkers: leden met politieke affiniteit

Nadere informatie

R A A D S V O O R S T E L E N O N T W E R P B E S L U I T

R A A D S V O O R S T E L E N O N T W E R P B E S L U I T R A A D S V O O R S T E L E N O N T W E R P B E S L U I T Registratienummer raad 1108973 Datum: Behandeld door: 3 December 2013 griffie Afdeling/Team: Griffie / Onderwerp: digitalisering raad Samenvatting:

Nadere informatie

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS 31/10/ 13 INTRODUCTIE Welkom! Vandaag gaan we gezamenlijk ervaringen delen over de vorige bijeenkomst. Jullie hebben in groepjes

Nadere informatie

Meer info: http://members.home.nl/janrlunsing/oe_schaper.htm UITNODIGING

Meer info: http://members.home.nl/janrlunsing/oe_schaper.htm UITNODIGING De Jan Schaper-leergang 2 Jan Schaper, in 1897 in Groningen gekozen als het eerste SDAP-raadslid in Nederland. Een van de 12 oprichters (de 12 apostelen) van de SDAP. Meer info: http://members.home.nl/janrlunsing/oe_schaper.htm

Nadere informatie

WIE BESTUURT DE GEMEENTE?

WIE BESTUURT DE GEMEENTE? WIE BESTUURT DE GEMEENTE? De gemeente dichtbij Dagelijks heeft u met de gemeente te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw vuilnis wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden aangelegd. Bij

Nadere informatie

De rol van de raad bij de omgevingswet

De rol van de raad bij de omgevingswet De rol van de raad bij de omgevingswet Onderzoeksenquête onder gemeenteraadsleden in Nederland 23 augustus 2016 Raadslid.Nu Vereniging van Nederlandse Gemeenten Inleiding De omgevingswet heeft een grote

Nadere informatie

Algemeen profiel bestuurskandidaat

Algemeen profiel bestuurskandidaat Algemeen profiel bestuurskandidaat Ieder bestuurslid heeft functiespecifieke taken. Daarnaast vervult hij taken in het algemeen belang van de afdeling of de regio. Elk bestuurslid is in die optiek bijvoorbeeld

Nadere informatie

Beleidsplan 2012 t/m 2016

Beleidsplan 2012 t/m 2016 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Mei 2012 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Inleiding Dit beleidsplan is het resultaat van een voortgaand proces, waar we sinds twee jaar aan werken. In die periode is het volgende gebeurd.

Nadere informatie

Bijlage 1: Functieprofielen raadslid en wethouder

Bijlage 1: Functieprofielen raadslid en wethouder Bijlage 1: Functieprofielen raadslid en wethouder In aanloop naar de verkiezingen in 2014 is het goed om duidelijk vast te stellen waaraan (nieuwe) politieke kandidaten voor D66 moeten voldoen. Deze functieprofielen,

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

Medezeggenschap van Vrijwilligers

Medezeggenschap van Vrijwilligers Terugkoppeling netwerkbijeenkomst 1 december 2014 Medezeggenschap van Vrijwilligers In deze derde en laatste bijeenkomst keken we opnieuw naar verschillende mogelijkheden om meedenken en meepraten van

Nadere informatie

Debat: regionaal en nationaal

Debat: regionaal en nationaal Debat: regionaal en nationaal Korte omschrijving werkvorm In deze werkvorm debatteren leerlingen over het verschil tussen een regionale of lokale partij en een landelijke partij. Leerdoelen Leerlingen

Nadere informatie

Jongerengemeenteraad 2011. Uw school doet toch ook weer mee?

Jongerengemeenteraad 2011. Uw school doet toch ook weer mee? Jongerengemeenteraad 2011 Uw school doet toch ook weer mee? Pagina 1 Voorwoord Veel jongeren denken dat politiek alleen voor oudere mensen is. De gemeenteraad van Leidschendam- Voorburg wil daar verandering

Nadere informatie

Yes we can! Succesvolle verkiezingen met de verkiezingsmanager! Workshop Performabeurs 10 oktober 2012

Yes we can! Succesvolle verkiezingen met de verkiezingsmanager! Workshop Performabeurs 10 oktober 2012 Yes we can! Succesvolle verkiezingen met de verkiezingsmanager! Workshop Performabeurs 10 oktober 2012 Sara Meijknecht, FNV Formaat Stef van Grieken, Wie kies jij OR De kracht van het gesprek.. Maak 2-tallen

Nadere informatie

STICHTING HOLY ZAKELIJK HANDBOEK

STICHTING HOLY ZAKELIJK HANDBOEK STICHTING HOLY ZAKELIJK HANDBOEK 1. Welkom pag. 1 2. Overeenkomst pag. 2 3. Competentieprofiel pag. 3 4. Factureren pag. 4 5. Contactgegevens workshopleiders pag. 5 1. WELKOM Beste workshopleider, In dit

Nadere informatie

Discussie notitie Aan Van Datum Onderwerp Basisprincipes als afspraak Discussie voor raadsleden Extra informatie Gevraagd

Discussie notitie Aan Van Datum Onderwerp Basisprincipes als afspraak Discussie voor raadsleden Extra informatie Gevraagd Discussie notitie Aan : Gemeenteraad Van : Inge Schopenhouer Datum : maandag 21 mei 2012 Onderwerp : Social media, spelregels voor effectief gebruik: een discussie waard! Onder Social media verstaan we

Nadere informatie

Les 2 Integratie Leestekst: Begeleid Werken. Introductiefase

Les 2 Integratie Leestekst: Begeleid Werken. Introductiefase Les 2 Integratie Leestekst: Begeleid Werken "Welkom:... " Introductiefase 1. "In de vorige les hebben we weer met een kaart gewerkt. Daarop stonden alle 4 de vragen die we de vorige lessen gebruikt hebben

Nadere informatie

Speech Josee Gehrke presentatie Rob-advies 15,9 uur, 21 april 2016. Dames en heren,

Speech Josee Gehrke presentatie Rob-advies 15,9 uur, 21 april 2016. Dames en heren, Speech Josee Gehrke presentatie Rob-advies 15,9 uur, 21 april 2016 Dames en heren, Allereerst hartelijk dank aan de Rob voor dit lezenswaardige rapport. Het doet me deugd dat de Rob zo veel punten heeft

Nadere informatie

Spiegelgesprek Wie en wat? Hoe? Resultaat?

Spiegelgesprek Wie en wat? Hoe? Resultaat? Spiegelgesprek Wie en wat? Luisteren naar ervaringen van cliënten kan de kwaliteit van de zorg en het aanbod sterk verbeteren. Jongeren en ouders vertellen tijdens het spiegelgesprek aan de hand van een

Nadere informatie

D e i n d e l i n g v a n j e w e b s i t e

D e i n d e l i n g v a n j e w e b s i t e T e k s t e n i n d e l i n g v a n j e w e b s i t e 4 D e i n d e l i n g v a n j e w e b s i t e Welke webpagina s heb je nodig? De homepagina, deze noem je Home Blog Diensten of producten Salespage

Nadere informatie

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL Bij werken, zowel betaald als vrijwillig, hoort leiding krijgen of leiding geven. De vraag wat effectief leiderschap is houdt dan ook veel mensen bezig. De meningen hierover

Nadere informatie

Enquête stichting Parentes Zoetermeer

Enquête stichting Parentes Zoetermeer Enquête stichting Parentes Zoetermeer In de afgelopen weken hebt u de mogelijkheid gehad om d.m.v. onze enquête uw stem te laten horen over diverse punten die spelen binnen onze stichting Parentes. In

Nadere informatie

Tips voor Succesvolle Productlancering

Tips voor Succesvolle Productlancering Tips voor Succesvolle Productlancering Door Welmoet Babeliowsky 2015-2016 Hallo! Ben je zelfstandige, coach, trainer of adviseur? Dan heb ik gelijk een vraag aan je! Stel je eens voor: Dat je een nieuw

Nadere informatie

Gegarandeerd succes, doelgericht resultaat met Business to Personal B2P

Gegarandeerd succes, doelgericht resultaat met Business to Personal B2P 1 Gegarandeerd succes, doelgericht resultaat met Business to Personal B2P Persoonlijk klantencontact in jouw on-offline communicatie Ben je op zoek naar de juiste identiteit van jouw organisatie? Ken je

Nadere informatie

ijdmanagement n de raad

ijdmanagement n de raad ijdmanagement n de raad T i p s o m e f f i c i ë n t e r o m t e g a a n m e t j e t i j d Je hebt een drukke baan, kleine kinderen, sport, familie, vrienden, hobby s en o ja, je bent raadslid. Je komt

Nadere informatie

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf Ideeën presenteren aan sceptische mensen Inleiding Iedereen heeft wel eens meegemaakt dat het moeilijk kan zijn om gehoor te vinden voor informatie of een voorstel. Sommige mensen lijken er uisluitend

Nadere informatie

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Groep 8 Les 1. Boeven in beeld Les 1. Boeven in beeld Nationaal Gevangenismuseum Groep 8 120 minuten Samenvatting van de les De les begint met een klassikaal

Nadere informatie

(als reorganisatie de aanleiding is) 15 november 2014. Karin Boelens

(als reorganisatie de aanleiding is) 15 november 2014. Karin Boelens Werk naar werk (als reorganisatie de aanleiding is) 15 november 2014 Karin Boelens Inhoud 1 Inleiding... 2 2 Mobiliteit: Werk naar werk... 3 2.1 Voorlichting... 3 2.2 Intakegesprek... 4 2.2.1 Portal Werkinzicht...

Nadere informatie

Onderzoek onder Raadsleden naar regionale samenwerking, gemeenschappelijke regelingen en herindeling

Onderzoek onder Raadsleden naar regionale samenwerking, gemeenschappelijke regelingen en herindeling Onderzoek onder Raadsleden naar regionale samenwerking, gemeenschappelijke regelingen en herindeling 13 januari 2014 Uitgevoerd door Overheid in Nederland in opdracht van Raadslid.Nu www.overheidinnederland.nl

Nadere informatie

HANDLEIDING FUNDRAISING Ride New York 2016

HANDLEIDING FUNDRAISING Ride New York 2016 HANDLEIDING FUNDRAISING Ride New York 2016 Inhoud 1. Aan de slag!...3 2. Stappenplan...4 3. Extra tips voor publiciteit...5 4. Jij & je enthousiasme...6 5. Succes!...6 1. Aan de slag! Geweldig dat je hebt

Nadere informatie

Trainingstraject Gemeenteraad Geldermalsen

Trainingstraject Gemeenteraad Geldermalsen Trainingstraject Gemeenteraad Geldermalsen Datum 1 december 2014 Op verzoek van Gemeente Geldermalsen Max Vermeulen, Hermie van Ommeren & Conny Smeekes Contactpersoon Debat.NL Alex Klein klein@debat.nl

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg XE Steenwijk Steenwijk, Nummer voorstel: 2014/67

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg XE Steenwijk Steenwijk, Nummer voorstel: 2014/67 Voorstel aan de raad Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 7-10-2014 Nummer voorstel: 2014/67 Voor raadsvergadering d.d.: 07-10-2014 Agendapunt: 4 Onderwerp:

Nadere informatie

INITIATIEFVOORSTEL JONGERENRAAD

INITIATIEFVOORSTEL JONGERENRAAD INITIATIEFVOORSTEL JONGERENRAAD INITIATIEFVOORSTEL JONGERENRAAD 1 Inleiding. De gemeenteraad van Leeuwarden vindt het erg belangrijk dat de jeugd goed geïnformeerd wordt over wat de gemeente en de politiek

Nadere informatie

REMIND. Bij u op SCHOOL?

REMIND. Bij u op SCHOOL? REMIND Bij u op SCHOOL? Inhoudsopgave Slim jezelf zijn voor professionals 3 Slim jezelf zijn 3 Programma over persoonlijke ontwikkeling 3 Kostenoverzicht 4 Over Remind 5 Wij willen 5 Trainersopleiding

Nadere informatie

Als huiswerk voor de tweede bijeenkomst moeten de cursisten oefening 03.2 & 03.3 maken

Als huiswerk voor de tweede bijeenkomst moeten de cursisten oefening 03.2 & 03.3 maken Bijeenkomst 1 De trainer stelt zichzelf voor en geeft een korte toelichting over de inhoud en het doel van de training. Licht de afspraken en regels toe die gelden voor deelname. Neemt hier de tijd voor,

Nadere informatie

CitNOW Recorder T aining

CitNOW Recorder T aining CitNOW Recorder Training Training Invloed van internet Infographic Infographic Page 4 Verkoopproces Walk In Telephone Email CitNOW Meet & Greet Behoefte bepalen Presentatie Demonstratie Waarde bepalen

Nadere informatie

Aanjagers 1 december 2015 Ctylab

Aanjagers 1 december 2015 Ctylab Ctylab zoekt aanjager(s) Je hebt misschien al eens van ons gehoord. Een online platform voor klein nieuws en frisse ideeën uit je eigen omgeving. Nu doen we dat nog op Facebook met een kleine groep. Maar

Nadere informatie

draadswijzer week 01 Zwolle

draadswijzer week 01 Zwolle draadswijzer week 01 Zwolle Agenda Raadsplein Maandag 11 januari 2016 Raadzaal Besluitvormingsronde 19.30 uur Start besluitvormingsronde met de volgende hamerstukken: - Nota van Uitgangspunten MPV 2016*

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

JONGEREN IN GELDERLAND OVER

JONGEREN IN GELDERLAND OVER JONGEREN IN GELDERLAND OVER een sterk bestuur en hun gemeente Aanleiding De provincie Gelderland werkt samen met VNG Gelderland aan het project Sterk Bestuur Gelderland (SBG). In het project wordt het

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? 1 Wie bestuurt de gemeente? 2 De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat

Nadere informatie

Medezeggenschap van Vrijwilligers

Medezeggenschap van Vrijwilligers Terugkoppeling vrijwilligersbijeenkomst 2 oktober 2014 Medezeggenschap van Vrijwilligers Deelnemers De deelnemers van deze bijeenkomst zijn betrokken bij vrijwilligersmedezeggenschap binnen de organisatie

Nadere informatie

Workshop A Hoe werkt de gemeenteraad?

Workshop A Hoe werkt de gemeenteraad? Workshop A Hoe werkt de gemeenteraad? Workshop A Hoe werkt de gemeenteraad? Korte omschrijving workshop De workshop begint met een kort filmpje over de gemeenteraad. De workshopleider doet vervolgens met

Nadere informatie

Pers versus politiek, waakhond of schoothondje

Pers versus politiek, waakhond of schoothondje Uitnodiging Voorjaarscongres 2013 Pers versus politiek, waakhond of schoothondje Donderdag 23 mei 2013 Ontvangst 9.00 uur Aanvang 9.30 uur Gemeentehuis De Bilt Hartelijk welkom in de gemeente De Bilt!

Nadere informatie

Met de wervingscirkel kun je stap voor stap een wervingsactie voorbereiden:

Met de wervingscirkel kun je stap voor stap een wervingsactie voorbereiden: Wervingscirkel 1 Veel vrijwilligersorganisaties hebben probelemen met het werven van vrijwilligers. Je hebt tenslotte geen baan te bieden met salaris, maar je biedt een vorm van vrijetijdsbesteding. In

Nadere informatie

Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs

Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs Angelique van het Kaar Risbo Erasmus Universiteit Rotterdam 7 november 2012 Overzicht onderwerpen Training Didactische

Nadere informatie

Gesprekken met de Verenigingen Dorpsbelangen over de perspectiefwissel.

Gesprekken met de Verenigingen Dorpsbelangen over de perspectiefwissel. Classificatienummer : Registratienummer : Onderwerp : Gesprekken perspectiefwissel Verenigingen Bespreking d.d. : 16-05-2011 Plaats : Gemeentehuis Slochteren Opgesteld door : E. Sander Datum : 6 juli 2011

Nadere informatie

Visie GroenLinks Leiden in 2018

Visie GroenLinks Leiden in 2018 Visie GroenLinks Leiden in 2018 Inleiding GroenLinks afdeling Leiden staat stevig in haar schoenen. Afgelopen jaar is opnieuw bewezen dat wij, ondanks politieke tegenwind, als afdeling een goede verkiezingsuitslag

Nadere informatie

Democratic Challenge - Discussiepaper reacties en suggesties zijn welkom via

Democratic Challenge - Discussiepaper reacties en suggesties zijn welkom via Veranderprocessen en overheidsparticipatie Democratic Challenge - Discussiepaper reacties en suggesties zijn welkom via info@democraticchallenge.nl Overheidsparticipatie en Organisatieverandering David

Nadere informatie

Overtuigend en Ontspannen Presenteren

Overtuigend en Ontspannen Presenteren Overtuigend en Ontspannen Presenteren voor technische professionals 20 juni 2013 Jullie doelen? Workshop Presenteren Minder zenuwen bij presentaties Makkelijker contact met het publiek Wat wél en beter

Nadere informatie

Gelderland Algemene Ledenvergadering

Gelderland Algemene Ledenvergadering Gelderland Algemene Ledenvergadering De volgende personen worden door het bestuur voorgedragen Voor de functie van vicevoorzitter Mevr. J.H.A (Anita) Sørensen uit Culemborg Beroep: Fractievoorzitter CDA

Nadere informatie

? Hier heb ik een vraag bij.?? Dit snap ik niet.! Dit valt me op! N Dit is nieuw voor me.

? Hier heb ik een vraag bij.?? Dit snap ik niet.! Dit valt me op! N Dit is nieuw voor me. 1. Kijk naar de titel en de tussenkopjes van de tekst. Kijk ook naar het plaatje. Waar gaat de tekst over? 2. Tijdens deze les let je extra op moeilijke woorden in de tekst. Kies of je opdracht 1 met hulp

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN Gratis PDF Beschikbaar gesteld door vlewa.nl Geschreven door Bram van Leeuwen Versie 1.0 INTRODUCTIE Welkom bij deze gratis PDF! In dit PDF

Nadere informatie

Sportweetje. Het Katwijkse. sportieve toekomst! naar een. Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven

Sportweetje. Het Katwijkse. sportieve toekomst! naar een. Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven Het Katwijkse Sportweetje Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven digitale nieuwsbrief voor het verenigingsleven editie 2015.2 klik en lees het artikel van uw interesse volg

Nadere informatie

Maatwerkdemocratie. Naar een krachtiger, trefzekere gemeenteraad als kruispunt in de lokale democratie. Denktank VNG Jaarbericht

Maatwerkdemocratie. Naar een krachtiger, trefzekere gemeenteraad als kruispunt in de lokale democratie. Denktank VNG Jaarbericht Maatwerkdemocratie Naar een krachtiger, trefzekere gemeenteraad als kruispunt in de lokale democratie Denktank VNG Jaarbericht 2015-2016 8 juni aanbieding Denktank VNG - jaarlijks - Jaarlijks wisselende

Nadere informatie

Ik-Wijzer Naam: Sander Geleynse Datum: 27 januari 2016

Ik-Wijzer Naam: Sander Geleynse Datum: 27 januari 2016 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Jouw uitslag... 4 Pagina 2 van 8 1. Inleiding Hallo Sander, Dit is de uitslag van jouw Ik-Wijzer. Hierin staat wat jij belangrijk vindt en wat je minder belangrijk vindt.

Nadere informatie

Vragen uit de SOL bijeenkomst de nieuwe rol van uw gemeente woensdag 29 augustus regio Zuid-Limburg

Vragen uit de SOL bijeenkomst de nieuwe rol van uw gemeente woensdag 29 augustus regio Zuid-Limburg Vragen uit de SOL bijeenkomst de nieuwe rol van uw gemeente woensdag 29 augustus regio Zuid-Limburg 1. Is het de bedoeling dat de gemeente straks met iedere thuiswonende mens met een verstandelijke beperking,

Nadere informatie

Seminar Y-recruiter in een dag

Seminar Y-recruiter in een dag Datum: donderdag 5 april 2012 Tijd: Locatie: Kosten: Inschrijven: 11.00 21.00 uur Olympisch Stadion Amsterdam 895,- excl. BTW www.arbeidsmarktcommunicatie.eu/inschrijven Leer in 10 uur alles op het gebied

Nadere informatie

LESPROGRAMMA LES 1. INTRODUCTIELES

LESPROGRAMMA LES 1. INTRODUCTIELES LESPROGRAMMA LES 1. INTRODUCTIELES Inhoud In de introductieles gaat u met de leerlingen aan de slag met het thema duurzaam en eerlijk eten. Samen met de leerlingen bekijkt u drie filmpjes die uitleggen

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

MAAK JE EIGEN ELEVATORPITCH

MAAK JE EIGEN ELEVATORPITCH TOOLKIT TER VOORBEREIDING OP DE WORKSHOP MIJN KLUS IS TOP MAAK JE EIGEN ELEVATORPITCH Wat is een elevatorpitch? Een elevatorpitch (elevator = lift; pitch = verkooppresentatie), heel soms ook elevatorspeech

Nadere informatie

Help ons te leren. HR en decentralisaties: VIER SPEERPUNTEN VOOR HR OP HET GEBIED VAN DECENTRALISATIES

Help ons te leren. HR en decentralisaties: VIER SPEERPUNTEN VOOR HR OP HET GEBIED VAN DECENTRALISATIES VIER SPEERPUNTEN VOOR HR OP HET GEBIED VAN DECENTRALISATIES HR en decentralisaties: Help ons te leren Door: Martine van Dijk, A+O fonds Gemeenten / Fotografie: Kees Winkelman Op 10 oktober 2014 vond de

Nadere informatie

Saskia Slotboom. Jullie. Bouwkunde Bedrijvendagen. Workshop Human Engineering. Workshop Human Engineering. Bouwkunde Bedrijvendagen

Saskia Slotboom. Jullie. Bouwkunde Bedrijvendagen. Workshop Human Engineering. Workshop Human Engineering. Bouwkunde Bedrijvendagen Workshop Bouwkunde Bedrijvendagen 18 november 2014 Jullie achtergrond - Bouwkunde - Ontwerp - Technisch - Management -..? Saskia Slotboom 2014 2 Bouwkunde Bedrijvendagen Workshop Jullie doelen - vol studie

Nadere informatie

Leerlingenboek KINDERRAAD

Leerlingenboek KINDERRAAD Leerlingenboek KINDERRAAD K i n d e r r a a d leerlingenboek 2 Leerlingenboek K I N D E R R A A D Voorwoord Jongens en meisjes, Als burgemeester van Leeuwarden vind ik het heel goed dat jullie meedoen

Nadere informatie

Profiel van een raadslid

Profiel van een raadslid Profiel van een raadslid Basisvereisten en drijfveren voor een raadslid Het raadslid is toegewijd en loyaal aan D66 en aan de gemeente waarin hij zijn functie als raadslid vervult en de lokale afdeling

Nadere informatie