Geslaagde kick off bijeenkomst 'Op tijd voor de gemeenteraadsverkiezingen' Tekstueel verslag 16/11

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Geslaagde kick off bijeenkomst 'Op tijd voor de gemeenteraadsverkiezingen' Tekstueel verslag 16/11"

Transcriptie

1 Geslaagde kick off bijeenkomst 'Op tijd voor de gemeenteraadsverkiezingen' Tekstueel verslag 16/11 De raadzaal van Apeldoorn stond op 16 november 2012 in het teken van de gemeenteraadsverkiezingen en het vormen van nieuwe gemeenteraden in het bijzonder. Meer dan honderd deelnemers bestaande uit griffiers, vertegenwoordigers van politieke partijen, burgemeesters en raadsleden woonden de bijeenkomst bij om zich te laten inspireren en ideeën met elkaar uit te wisselen. Vanuit de gemeenschappelijk doelstelling om bij te dragen aan een sterke gemeenteraad, besloten ProDemos Huis voor democratie en rechtsstaat, het Actieprogramma Lokaal Bestuur, de Vereniging van Griffiers en Raadslid.nu deze kick off bijeenkomst te organiseren. Het centrale thema was: Hoe te komen tot sterke gemeenteraden in 2014? Bij de voorbereiding van de gemeenteraadsverkiezingen is het opstellen van nieuwe kandidatenlijsten een van de belangrijkste uitdagingen. Relevante vragen zijn in dit verband: hoe vind je raadstalent? Hoe kan men toekomstige raadsleden enthousiasmeren en wat kan hen motiveren om raadslid te blijven? Wat zijn de benodigde vaardigheden om als raadslid aan de slag te gaan? En wat is hierin de rol van de gemeente? Plenair programma Welkomstwoord Burgemeester John Berends van Apeldoorn trapte de bijeenkomst af. In zijn welkomstwoord benadrukte hij meteen hoe ingewikkeld het raadslidmaatschap kan zijn en stipte daarbij een aantal belangrijke competenties aan. Raadsleden moeten zich verdiepen in allerlei onderzoeken en studies, stukken lezen die geschreven zijn op hbo-niveau, maar de inhoud hiervan op alle niveaus kunnen uitleggen. Bovendien zijn raadsleden idealiter ook nog eens geweldige communicators. Raadsleden moet hun boodschap goed overbrengen via allerlei kanalen, ook via social media, aldus burgemeester Berends. Tot slot benadrukte Berends dat authenticiteit van groot belang is; het is belangrijk om er verzorgd uit te zien. Terwijl ik hier sta te praten, vormt u meteen een beeld over mij; Klopt het beeld van wat ik inhoudelijk zeg met hoe ik eruit zie? Na het welkomstwoord startte de paneldiscussie onder leiding van Peter van der Geer (Debat.nl). Panelleden Na een korte voorstelronde richt Peter van der Geer zich op Kim Huijpen, raadslid in de gemeente Delft. Is dat een goed huwelijk; burgers en raadsleden in Delft?, vraagt de gespreksleider. Ja zeker, antwoordt Huijpen tevreden. Door de cursus die de gemeenteraad van Delft organiseerde in 2009, ben ik raadslid geworden. De cursus vindt volgend jaar weer plaats in Delft. Ook burgemeester Jan Heijkoop van Hendrik-Ido-Ambacht heeft een positieve kijk op cursussen voor inwoners. In de cursus Gemeenteraad, is dat wat voor mij? werd er in zijn gemeente kennisgemaakt met besluitvorming binnen de gemeente, werd inzicht gegeven in het politieke en bestuurlijke systeem en werd er een raadsvergadering nagespeeld. De cursus was heel laagdrempelig opgezet, legt Heijkoop uit. Met de

2 cursus hebben wij mensen meegenomen in het raadswerk, burgers hebben hier even aan kunnen proeven. Ook burgers die gewoon eens wat meer wilden weten over politiek waren welkom. Paul van Ruitenbeek, griffier gemeente Houten, bevestigt het succes van een cursus. Het mooie van zo n cursus is dat het de drempel voor mensen verlaagt om zich met gemeentepolitiek bezig te houden. Van Ruitenbeek ziet het belang om, als griffier zijnde, een rol te hebben in de voorbereidingen naar de gemeenteraadsverkiezingen. Zo helpt hij bijvoorbeeld graag mee met het organiseren van een stadsdebat. Ook de bestuurdersvereniging van de PvdA maakt gebruik van cursussen, daarnaast biedt de vereniging ook scholing en cursussen aan. Ook worden de PvdA-afdelingen gefaciliteerd in het scouten van talent, laat Bert Cremers weten. Paneldiscussie Ter voorbereiding van de interactieve paneldiscussie zijn in aanloop naar de kick off bijeenkomst aan de deelnemers twee vragen voorgelegd: 1. Waarin ziet u kansen of juist barrières om tot een sterke gemeenteraad te komen? 2. Hoe gaat u zelf aan de slag in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen? De antwoorden op deze vragen vormden de input voor de stellingen. Op basis van rode en groene stemkaarten lieten deelnemers, gecategoriseerd op functie middels gekleurde badges, hun mening zien. Stelling 1: Het beeld bij burgers van het raadswerk moet drastisch worden bijgesteld. Na het noemen van de eerste stelling kleurt de zaal groen. De meerderheid van de aanwezigen vindt dat deelnemers een verkeerd beeld hebben van het raadswerk. Veel mensen denken dat het een fulltime baan is, echter qua betaling is dat niet zo, wordt er vanuit de zaal geroepen. Of men denkt dat je als raadslid met een knip van de vinger dingen kunt veranderen. Ook wordt aangestipt dat het belangrijk is om niet te vergeten dat raadsleden zelf ook burgers zijn. Inwoners moeten betrokken worden bij het raadswerk, dat is de beste manier van voorlichten. Bert Cremers ziet een duidelijk verschil tussen het beeld dat burgers hebben en het werkelijke beeld van wat het raadswerk inhoudt. Raadsleden moeten het raadswerk van buiten naar binnen brengen, legt Cremers uit. Volgens Jan Heijkoop hebben burgers überhaupt geen beeld van wat het raadswerk inhoudt. Kim Huijpen is het niet eens met de stelling; zij is van mening dat het globale beeld dat inwoners hebben van het raadswerk juist is. Huijpen is echter wel van mening dat het imago van het raadslidmaatschap verbeterd moet worden. De gemeente Delft kent een studentenpartij, van vergrijzing van raadsleden in Delft is dus geen sprake volgens Kim Huijpen. Ook In Hendrik-Ido- Ambacht zijn er voldoende jonge raadsleden en wethouders. Dit beïnvloedt de beeldvorming, als er eenmaal jonge raadsleden zijn bij een partij, dan groeit dit aantal: jong trekt jong aan. De griffier van Apeldoorn voegt toe dat het vertrouwen van burgers in de politiek in Nederland behoorlijk hoog is. De functie raadslid heeft in Nederland misschien niet zo n hoog aanzien, daarom moet je als raadslid zelf reëel zijn in wat je kunt bereiken.

3 Stelling 2: In mijn gemeente verwacht ik voldoende kandidaat-raadsleden voor Wederom worden er veel groene kaarten de lucht in gehouden. De lijst komt wel vol in Delft, aldus Kim Huijpen. Ik maak mij geen zorgen over de kwantiteit in Delft: een deel van de huidige raad blijft en daarnaast is de cursus effectief. Ook burgemeester Kees de Bruin van Papendrecht verwacht genoeg kandidaten, omdat de politieke fracties voldoende aan de man brengen. Het aantal raadsleden wordt minder volgens de kabinetsplannen, als je daarnaast goed aan de weg timmert, komt het goed, laat een deelnemer uit Noordwijk weten. Panellid Bert Cremers is van mening dat gemeenten er baat bij hebben als zij een studentenstad zijn. Andere steden en dorpen missen vaak de leeftijdcategorie jaar in de raad. Dit wordt deels ontkracht door een deelnemer uit de zaal. In studentenstad Wageningen hebben wij juist moeite om studenten te binden, de meerderheid vertrekt weer na hun studie. Een deelnemer uit Nijkerk deelt de ervaring dat het moeilijk is om raadsleden te vinden: In Nijkerk is men al vier jaar bezig met scouten, het is echter een moeilijk proces. De bureaucratie en het vele vergaderen helpen hier niet aan mee. Paul van Ruitenbeek zegt zich vooral zorgen te maken over of er voldoende goede raadsleden zullen zijn. Ook geeft hij aan dat er een verschil zit tussen de lijsten en mensen die in de raad willen: Niet iedereen op de lijst wil verkozen worden. Het gemiddelde raadslid is blank, 58 jaar en een meneer, volgens Peter Otten van Raadslid.nu. Een aantal aanwezigen herkent zich in dit profiel. Niks meer aan veranderen! wordt er lacherig geroepen. Met deze uitspraken wordt er meteen een bruggetje gemaakt naar de volgende stelling. Stelling 3: Ik maak me geen enkele zorgen over de kwaliteit van raadsleden. Voor het eerst kleurt de zaal rood; de meerderheid maakt zich wel degelijk zorgen over de kwaliteit van de raadsleden. Je moet wel op hbo-niveau kunnen denken, wordt er vanuit de zaal geroepen. Panellid Jan Heijkoop is het hier niet mee eens. Kwaliteit ontstaat eerder door diversiteit binnen de fractie dan door hbo-niveau. Veel politici spreken de taal niet meer van de mensen, zorg er dus voor dat je als raadslid in de samenleving komt. Paul van Ruitenbeek stemt hier mee en voegt er aan toe: Wat versta je onder kwaliteit? Iemand kan bijvoorbeeld geen kaas gegeten hebben van de wetgeving, maar wel volledig verankerd zijn in het lokale verenigingsleven. Dan is diegene wat dat betreft een zeer goed raadslid. Het is daarom belangrijk om een mix te hebben van verschillende type raadsleden: kwaliteit ontstaat door diversiteit. Ook Bert Cremers ziet het als een verrijking van de raad dat het steeds meer een afspiegeling van de samenleving is geworden. De raad als controlerend orgaan heeft echter wel ingeboet. Douwe Oosterveen, raadslid uit De Wolden vindt juist dat een gezonde dosis boerenverstand nodig is: de hele bevolking moet vertegenwoordigd kunnen zijn, ongeacht opleidingsniveau. De raad is een lekenbestuur en dat moet ook zo blijven. Het raadswerk moet niet onderschat worden, wordt duidelijk uit de reacties van de zaal. De verantwoordelijkheden van raadsleden nemen toe en gemeenten groeien. Daarom wordt goede ondersteuning aan raadsleden steeds belangrijker, aldus Kim Huijpen. Burgemeester van Apeldoorn

4 John Berends voegt hieraan toe dat gemeenten veel belang hebben bij een sterke gemeenteraad op alle niveaus, de raad mag daarom ook wel iets verwachten. Ook wat betreft tijd en energie. Stelling 4: Elk raadslid moet 10 dagen per jaar besteden aan zijn/haar ontwikkeling De zaal lijkt het eens te zijn met deze stelling. Jan Heijkoop voegt hieraan toe dat het niet alleen om cursussen of studie moet gaan, maar ook om werkbezoeken bijvoorbeeld. Ook leren communiceren naar de samenleving hoort bij de ontwikkeling van raadsleden, legt Cremers uit. Een open blik is hierbij waardevol, vindt Paul Ruitenbeek. Raadsleden moeten bereid zijn om bij te leren. Kim Huijpen zegt door het raadswerk gegroeid te zijn als mens en als raadslid. Cursussen zijn relevant om te leren presenteren, motiveren en debatteren. Huijpen voegt hier enthousiast aan toe: Maar de beste training is het raadswerk zelf! Tot slot worden de organiserende verenigingen gevraagd om de zaken te noemen die zij gaan doen met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen van Kars Veling, directeur van ProDemos, zegt erg blij te zijn met de kick off bijeenkomst. De lokale democratie in een samenleving is belangrijk, met het oog op de taken die op gemeenten afkomen. ProDemos zit overal in het land om hierin ondersteuning aan te bieden. De lokale democratie is de basis van onze samenleving, laat Arjan Oudbier, bestuurslid van de Vereniging van Griffiers weten. Griffies en griffiers zijn al bezig met de opkomstbevordering. Het is goed als griffiers samen met raadsleden meer aan de voorkant in het grijze gebied gaan opereren. Dat is onder andere een stukje voorlichting. Raadslid.nu geeft aan raadsleden te willen ondersteunen bij hun rechtspositie en persoonlijke ontwikkeling (competentieontwikkeling). Wij zijn er voor jullie!, aldus Peter Otten, voorzitter van Raadslid.nu. Roelie Lenten, projectleider van het Actieprogramma Lokaal Bestuur laat weten dat de VNG met ingang van 1 januari 2013 start met een Raadsledenprogramma. (Kandidaats-)raadsleden zullen ondersteund worden en daarnaast zal de VNG zich beleidsgericht gaan inzetten voor raadsleden.

5 Workshop Zichtbaar zijn als raadslid via effectieve communicatie (Actieprogramma Lokaal Bestuur) Workshopleider: Marije van den Berg - Whiteboxing en oud-raadslid Leiden Netwerkvorming begint met communiceren met de achterban, benadrukt Marije van den Berg in haar workshop. Zo n 25 deelnemers krijgen uitleg over de mogelijkheden op welke wijze mensen hun boodschap kunnen overbrengen. Werkbezoeken, telefoon, Twitter; men kan de hele dag blijven communiceren, totdat je erbij neervalt, vertelt Marije. We gaan naar een netwerksamenleving met micro-communicatie, dankzij social media kun je alles volgen. Marije legt uit dat dit kansen biedt als raadslid om terug te praten en jezelf te profileren. De deelnemers krijgen vele tips mee van Marije over effectief communiceren, vervolgens gaan de deelnemers zelf aan de slag met hun eigen case. De deelnemers bespreken deze met Marije. Tijdens de workshop geeft één van de deelnemers aan dat mensen mobiliseren heel moeilijk is. Het is lastig om mensen te vinden die zich ergens mee willen bemoeien. Pas als het in hun eigen achtertuin te doen is, wordt men kwaad. Marije deelt deze ervaring niet. Als je mensen vraagt om te helpen, doen ze dat in 99% van de gevallen: Als ze maar persoonlijk worden aangesproken. Daarnaast: Geef hen eerst wat en doe het met een glimlach. Tips van Marije van den Berg over effectief communiceren -Vraag jezelf af: Wat vind ik leuk? Wat gaat mij gemakkelijk af? Waar word ik blij van qua communicatie? Dan geeft communiceren energie in plaats van dat het energie kost. -Effectief communiceren lukt pas als je het eens bent met je zelf. - Inhoud stuurt de beweging. Mensen komen pas in beweging als je echt een inhoudelijk onderwerp hebt. - Stel prioriteiten: Je kunt nooit communiceren over alle onderwerpen waar je je als raadslid mee bezighoudt. - Profileer je op één onderwerp en bedenk met wie je wilt gaan communiceren. Zorg dat je geen V&D bent, maar die lekkere kaas van de speciaalzaak. - Maak het niet te ingewikkeld: Versimpelen van informatie is ook een taak van een raadslid. - Work out loud: Doe en vertel je raadswerk. Hoe ga je te werk? - Start met de inhoud. - Formuleer je vraag. - Met wie wil of moet je in contact komen? - Waar is die gene te vinden? Welk kanaal kies je? - Wat is je call to action? Wat wil je dat andere mensen gaan doen door jouw communicatie?

6 Workshop Lokale democratie: Tijd voor onderhoud, renovatie of nieuwbouw? (Vereniging van Griffiers) Workshopleiders: Gerrit Hagelstein (griffier gemeente Ede) en Marianne van Omme (griffier gemeente Amersfoort) Marianne van Omme begint de workshop met een inleiding waarin zij stilstaat bij de verhouding tussen coalitie en oppositie. Past deze werkwijze nog wel in een tijd waarin discussies niet meer zo simpel kunnen worden onderverdeeld in rechts of links? Over de verhouding van de oppositie/coalitie en de rol van de raad als bestuur wordt de volgende vraag voorgelegd aan de aanwezigen: Ziet u in de komende raadsperiode in uw gemeente al ruimte en tijd om anders om te gaan met de verhoudingen tussen oppositie en coalitie dan de huidige verhoudingen? Jolien Houtman, griffier van Leusden, antwoordt hierop dat alle fracties in de raad een raadsprogramma hebben ondertekend. Er is dus eigenlijk geen sprake van coalitie en oppositie. Opvallend is dat uit de grootste partijen wethouders zijn gekozen en hun voorstellen uiteindelijk altijd wel worden gesteund door de partijen, om deze wethouders in het zadel te houden. Het is belangrijk om de politieke discussie in de raad te houden, is de reactie van Beent Keulen, griffier van Skarsterlân. Het college houdt zich bezig met de voorbereiding en uitvoering, maar de raad bepaalt. Men moet het met elkaar oneens kunnen zijn. Volgens de griffier van de Utrechtse Heuvelrug, Walter Hooghiemstra, zijn veel lokale partijen onherkenbaar, omdat de thema s en de gevoerde lijn van landelijke partijen zich slecht vertalen naar lokale politiek. Ze zouden meer in staat moeten zijn een helder profiel neer te zetten. Er volgt een discussie waaruit naar voren komt dat partijen enerzijds beter moeten samenwerken op bepaalde vlakken, maar zich anderzijds wel moeten kunnen blijven profileren. Deelnemers zijn het er ook mee eens dat landelijke verkiezingen niet altijd hetzelfde hoeven te zijn als lokale verkiezingen; dit geldt zowel voor de opkomst als de keuze voor partij. In het laatste gedeelte van de workshop wordt burgerparticipatie behandeld. Bart Duursema, griffier van Olst-Wije, is van mening dat het goed is om burgers mee te laten denken. Het is echter ook belangrijk om verantwoordelijkheden te laten waar ze horen. Gemeenten moeten geen verwachtingen scheppen die ze niet waar kunnen maken. Daniëlle Gerritsen geeft aan dat de gemeenten Renkum werkt met dorpsplatformen en vrijwilligers. De samenwerking met de gemeenteraad verloopt nog niet optimaal, er wordt nog gezocht naar een manier om dit te verbeteren, aldus het D66 raadslid.

7 Workshop: Online-assessmenttool voor fractievoorzitters en raadsleden (Raadslid.nu) Workshopleiders: Jan van Leijenhorst en Haymo de Kort (Berenschot) De inhoud van deze workshop is gerelateerd aan de noodzakelijke competenties van (toekomstige) gemeenteraadsleden en verbetering/optimalisering van de selectieprocedure. De workshopleiders inventariseren samen met de deelnemers de competenties van kandidaten voor de functie van gemeenteraadslid. Hoe ziet de ideale kandidaat eruit? Hoe selecteer je talent? Verschillende competenties worden genoemd. Zo zou de ideale kandidaat in staat moeten zijn om te kunnen debatteren, anderen kunnen overtuigen én humor hebben. Ook zouden raadsleden betrokken moeten zijn bij de omgeving en een relativeringsvermogen moeten hebben. Bovendien staat het ideale raadslid stevig in zijn schoenen en weet welke weg hij wilt bewandelen. Sommige competenties, zoals debatteren, kunnen nog ontwikkeld worden tijdens het raadslidmaatschap. Wel is men van mening dat er tijdens de selectieprocedure al gekeken moet worden of er genoeg potentieel is om te ontwikkelen. Er wordt een experiment gedaan met de deelnemers. Hen wordt gevraagd te beschrijven wat zij zien. De genoemde beschrijvingen komen niet overeen met wat het getoonde object in werkelijkheid was. Een goed voorbeeld hoe makkelijk je bij observaties interpreteert; het brein vult aan wat het al kent. Ook bij het beoordelen en dus selecteren van mensen speelt de weg van observatie naar interpretatie een rol. Het gevolg hiervan kan zijn dat men uiteindelijk eindigt met gemeenteraadsleden, die niet geschikt blijken voor de taak. In opdracht van Raadslid.nu heeft Berenschot een online assessment tool ontwikkeld, waar raadsleden en fractievoorzitters inzicht krijgen in de volgende competenties: Communiceren, initiatief, omgevingsbewustzijn, onderhandelen, overtuigingskracht, plannen en organiseren en samenwerken. De ontwikkelbehoeften worden in kaart gebracht door het invullen van vragen. De workshop wordt afgesloten met een casus. Gedurende de korte discussie erna wordt duidelijk hoe verschillend de indrukken van de kandidaten waren. Een reden om op zoek te gaan naar objectieve tools voor de kandidatenselectie. Workshop Op zoek naar talent voor de gemeenteraad (ProDemos) Workshopleiders: Roelof Martens & Huri Şahin (ProDemos) Gastsprekers: Jocko Rensen, raadslid Houten en Luuk van Luijk, griffier Delft De workshop verzorgd door ProDemos kent twee centrale vragen; Hoe werf je effectief inwoners voor een cursus of informatietraject? En: Wat zijn de belangrijkste onderdelen? Om te beginnen doet Roelof Martens een oproep aan de gemeenten om goede voorbeelden van het werven van raadsleden via de website van ProDemos met anderen te delen. Aan Jocko Rensen (PvdA Houten) wordt gevraagd hoe je effectief inwoners voor een cursus of informatietraject kunt werven. Jocko was initiatiefnemer van hetideevanhouten.nl. Een belangrijk

8 uitgangspunt van Jocko Rensen is: Doe in het gewone, wat je in het bijzondere wilt bereiken. Met politiek bedrijven trek je geen inwoners; betrek mensen uit je directe omgeving, niet de mensen die je normaal ook niet zou benaderen, licht hij toe. Jocko geeft de deelnemers een belangrijke tip mee; ga verleiden. Hij beschrijft de zes verleidingstechnieken van Robert Cialdini. De volgende technieken worden behandeld: Wederkerigheid, betrokkenheid, sociale bewijskracht, sympathie, autoriteit en schaarste. In tegenstelling tot de gemeente Delft heeft Houten niet breed geworven, maar het maatschappelijk middenveld centraal gesteld. Houten heeft zich gericht op kleine groepen waar interactie mee opgebouwd kan worden. Het voordeel van zo n cursus is volgens Jocko dat men elkaar na afloop weet te vinden, omdat zij al een band hebben opgebouwd. Luuk van Luijk, griffier van de gemeente Delft, legt uit dat Delft juist een brede wervingscampagne heeft georganiseerd. Maak de vijver groter, kijk wat voor aanmeldingen je hebt en wat je voor elkaar kunt betekenen. In Delft start morgen de tweede campagne Ja, ik wil. Het doel hiervan is de relatie tussen burgers en politiek te stimuleren. De raad moet toegankelijk zijn voor burgers. De laagdrempeligheid is volgens Luuk de succesfactor geweest van de campagne: Dit heeft men over de streep getrokken. Vaak zijn deelnemers geïnteresseerd in politiek, maar aansluiten bij een politieke partij is vaak een te grote stap. Huri Sahin, projectleider bij ProDemos informeert de deelnemers over de cursus Politiek Actief en de Toolbox Politiek Actief. Gemeenten, maar ook politieke partijen en maatschappelijke organisaties kunnen ervoor kiezen om aan de hand van de Toolbox Politiek Actief zelf. Kars Veling, directeur van ProDemos, geeft de deelnemers nog een afsluitende boodschap mee: De gemeenteraadsverkiezingen zijn politiek, maar niet in de aanloop. Er moet samengewerkt worden tussen de politieke partijen met de gemeenten. Het is van belang dat je met elkaar bedenkt dat je voor iets gezamenlijks opstaat:versterking van de lokale democratie. Tips van Jocko Rensen om effectief inwoners te werven voor een cursus of informatietraject - Meet & Greet is heel belangrijk. - Werk als een collectief, de kracht van het succes is samenwerken. - Zorg voor intakegesprekken met kandidaat-raadsleden. - Zoek mensen met een mening op, ook als die niet altijd positief is. - Keep it simple - Begin met mensen die er meerwaarde aan beleven. Zoals mensen die vrijwillig actief zijn, bijv. in Wmo-raad, clientenraad, sport, welzijn etc. - Investeer in raadsambassadeurs. - Eindig met een groepsfoto en certificaat van deelname. Zorg dat ze die krijgen. - Evalueer, laat mensen reageren en verbeteren. Betrek cursisten als ambassadeur voor de toekomst. Zorg voor regelmatig contact. Bijvoorbeeld een mail voor belangrijke raadsvergaderingen/cyclus (bijv. begroting)

9 Panelleden Jan Heijkoop, burgemeester gemeente Hendrik-Ido-Ambacht Panelleden Burgemeester Jan Heijkoop heeft samen met zijn collegaburgemeester Antoin Scholten (Zwijndrecht) voor inwoners een cursus Gemeenteraad, is dat wat voor mij? verzorgd. In een maand tijd waren er 68 aanmeldingen, 60 deelnemers hebben de cursus inmiddels afgerond. Bert Cremers, lid van het bestuur van de Bestuurdersvereniging PvdA Bert Cremers, tevens burgemeester van Waddinxveen, maakt deel uit van de PvdA bestuurdersvereniging: Het centrum voor Lokaal Bestuur. Dit is een organisatie van en voor gemeente- en provinciebestuurders van de PvdA. Het centrum voor Lokaal Bestuur organiseert conferenties, geeft publicaties uit, ondersteunt bij verkiezingen en biedt training aan. Kim Huijpen, raadslid D66 gemeente Delft In 2009 heeft de gemeenteraad van Delft de opdracht gegeven om met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen van een cursus politiek te organiseren. Op initiatief van de griffie heeft het Instituut Publiek en Politiek (nu ProDemos) deze Paul van Ruitenbeek, griffier gemeente Houten cursus uitgevoerd. Op initiatief van gemeenteraadslid Jocko Rensen (PvdA) heeft de gemeente in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 2010 een cursus politiek van en voor Houten georganiseerd. Bijzonder was de actieve rol van raadsleden, wethouders en ambtelijke organisatie. Dit initiatief is door de griffie gefaciliteerd.

De Ervaring Leert! Programma voor gemeenteraden 2015

De Ervaring Leert! Programma voor gemeenteraden 2015 De Ervaring Leert! Programma voor gemeenteraden 2015 Inhoud De ervaring Leert 3 Workshops 4 1. Beperkte tijd, toch kwaliteit 2. Resultaat in de raad 3. Rollen en instrumenten 4. De decentralisatiedossiers

Nadere informatie

De Ervaring Leert! Programma voor gemeenteraden

De Ervaring Leert! Programma voor gemeenteraden De Ervaring Leert! Programma voor gemeenteraden Inhoud De ervaring Leert 3 Workshops 4 1. Beperkte tijd, toch kwaliteit 2. Resultaat in de raad 3. Rollen en instrumenten 4. De decentralisatiedossiers 5.

Nadere informatie

VVD trainingsaanbod in 2013 KC's Groningen en Drenthe

VVD trainingsaanbod in 2013 KC's Groningen en Drenthe VVD trainingsaanbod in 2013 KC's Groningen en Drenthe Let op: soms wijzigt er iets in dit programma. Kijk daarom voor de zekerheid altijd op de website van de kamercentrale of u de laatste versie van dit

Nadere informatie

De Ervaring Leert! Programma voor Provinciale Statenleden 2015

De Ervaring Leert! Programma voor Provinciale Statenleden 2015 De Ervaring Leert! Programma voor Provinciale Statenleden 2015 Inhoud De ervaring Leert! 3 Workshops 4 1. Krachtenveld Provincie 2. Simulatie Statenvergadering 3. Rollen en instrumenten 4. Integriteit

Nadere informatie

Sociale communicatie voor raadsleden - pettenmanagement en belangenhuishouding Door: Marije van den Berg

Sociale communicatie voor raadsleden - pettenmanagement en belangenhuishouding Door: Marije van den Berg Sociale communicatie voor raadsleden - pettenmanagement en belangenhuishouding Door: Marije van den Berg Om als raadslid zonder stress online te communiceren moet er een herkenbare belangenhuishouding

Nadere informatie

www.necker.nl http://www.slideshare.net/neckervannaem GEBRUIK VAN SOCIAL MEDIA IN CAMPAGNETIJD

www.necker.nl http://www.slideshare.net/neckervannaem GEBRUIK VAN SOCIAL MEDIA IN CAMPAGNETIJD www.necker.nl http://www.slideshare.net/neckervannaem GEBRUIK VAN SOCIAL MEDIA IN CAMPAGNETIJD Programma van vanavond 1. Waar wilt u social media voor gebruiken? 2. Hoe krijgt u meer volgers? 3. Hoe kunt

Nadere informatie

Activiteiten verkiezingen 2014

Activiteiten verkiezingen 2014 Activiteiten verkiezingen 2014 1. Inleiding In de Grondwet is bepaald dat het hoogste gezag in de gemeenten bij de gemeenteraad ligt. Eens in de vier jaar worden via rechtstreekse verkiezingen de leden

Nadere informatie

Stappenplan om agressie tegen bestuurders aan te pakken

Stappenplan om agressie tegen bestuurders aan te pakken pagina 1 van 5 Nieuwsbrief voor raadsleden Nummer 11, oktober 2011 Stappenplan om agressie tegen bestuurders aan te pakken Bestuurders worden steeds vaker geconfronteerd met agressie en geweld. Van alle

Nadere informatie

Lesmateriaal voor het (V)MBO

Lesmateriaal voor het (V)MBO Lesmateriaal voor het (V)MBO Binnenkort nemen uw leerlingen deel aan een Jongerengemeenteraad. Het project Jongerengemeenteraad laat jongeren in de leeftijd van 14 19 jaar zien hoe beleid tot stand komt

Nadere informatie

Op zoek naar de rol van de raadsgriffie

Op zoek naar de rol van de raadsgriffie Op zoek naar de rol van de raadsgriffie Door: Simone van den Hurk en David Kok Uit het onderzoek hoe gemeenten sociale media gebruiken, blijkt dat raadsleden veel gebruik maken van sociale media. De vraag

Nadere informatie

Trainingstraject gemeente Bronckhorst

Trainingstraject gemeente Bronckhorst Trainingstraject gemeente Bronckhorst Datum 18 januari 2015 Op verzoek van Gemeente Bronckhorst Mariëlle van der Leur, griffier Contactpersoon Debat.NL Alex Klein klein@debat.nl 023-5629972 of 06-40516523

Nadere informatie

Als je niet kunt delen, kan je ook niet vermenigvuldigen Door: Marja Ruigrok

Als je niet kunt delen, kan je ook niet vermenigvuldigen Door: Marja Ruigrok Als je niet kunt delen, kan je ook niet vermenigvuldigen Door: Marja Ruigrok Iedereen die me een beetje kent, weet dat de titel van dit hoofdstuk mijn motto is. Het geldt voor kennis, winst en zeker voor

Nadere informatie

Binnen het communicatieconcept wordt een herkenbaar verkiezingslogo met bijbehorende slogan ontwikkeld.

Binnen het communicatieconcept wordt een herkenbaar verkiezingslogo met bijbehorende slogan ontwikkeld. Communicatieplan verkiezingen 2014 Opkomstbevordering Inleiding De laatste jaren daalt de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen in Den Helder. Van 51% in 2002 naar 48% in 2006 tot 45% in 2010. De dalende

Nadere informatie

Functieprofiel Raadslid PACT Aalsmeer

Functieprofiel Raadslid PACT Aalsmeer Bestuur PACT Aalsmeer E-mail: info@pactaalsmeer.nl Internet: www.pactaalsmeer.nl Functieprofiel Raadslid PACT Aalsmeer De fractie van PACT Aalsmeer kent: fractiemedewerkers: leden met politieke affiniteit

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden

Nadere informatie

Meer info: http://members.home.nl/janrlunsing/oe_schaper.htm UITNODIGING

Meer info: http://members.home.nl/janrlunsing/oe_schaper.htm UITNODIGING De Jan Schaper-leergang 2 Jan Schaper, in 1897 in Groningen gekozen als het eerste SDAP-raadslid in Nederland. Een van de 12 oprichters (de 12 apostelen) van de SDAP. Meer info: http://members.home.nl/janrlunsing/oe_schaper.htm

Nadere informatie

Communiceren vanuit de raadsgriffie

Communiceren vanuit de raadsgriffie Communiceren vanuit de raadsgriffie Pascale Georgopoulou en David Kok Onderzoek naar het gebruik van sociale media door raadsgriffies laat zien dat 58% van de raadsgriffies gebruik maakt van sociale media.

Nadere informatie

Communiceren met de achterban

Communiceren met de achterban 1 Communiceren met de achterban Je wilt weten hoe je het beste communiceert met de achterban. Je wilt direct aan de slag en snel resultaten. Je hebt een hoe-vraag. Zoals iedereen. Maar als je werkelijk

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Bijlage 1: Functieprofielen raadslid en wethouder

Bijlage 1: Functieprofielen raadslid en wethouder Bijlage 1: Functieprofielen raadslid en wethouder In aanloop naar de verkiezingen in 2014 is het goed om duidelijk vast te stellen waaraan (nieuwe) politieke kandidaten voor D66 moeten voldoen. Deze functieprofielen,

Nadere informatie

Personal Branding voor Ingenieurs

Personal Branding voor Ingenieurs Personal Branding voor Ingenieurs 8 juni 2012 Lustrumsymposium Jullie doelen - succesvolle loopbaan - een baan vinden - de allerbeste zijn? - Saskia Slotboom 2012 2 Personal Branding Tools en praktische

Nadere informatie

Ervaringen met functioneringsgesprekken

Ervaringen met functioneringsgesprekken Ervaringen met functioneringsgesprekken Samenstelling CDA-bureau Afdeling HRM / Steenkampinstituut / Partijontwikkeling CDA-bestuurdersvereniging December 2006 1 Het belang van functioneringsgesprekken

Nadere informatie

Welkom. GO ORGANIZING Helpt je organiseren en keuzes maken

Welkom. GO ORGANIZING Helpt je organiseren en keuzes maken Welkom GO ORGANIZING Helpt je organiseren en keuzes maken 1 weten SOCIAL MEDIA 2 vraag zaal Steekwoorden SOCIAL MEDIA Roep steekwoorden die bij je opkomen over SocialMedia 3 weten Programma Wat zijn Social

Nadere informatie

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS 31/10/ 13 INTRODUCTIE Welkom! Vandaag gaan we gezamenlijk ervaringen delen over de vorige bijeenkomst. Jullie hebben in groepjes

Nadere informatie

WIE BESTUURT DE GEMEENTE?

WIE BESTUURT DE GEMEENTE? WIE BESTUURT DE GEMEENTE? De gemeente dichtbij Dagelijks heeft u met de gemeente te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw vuilnis wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden aangelegd. Bij

Nadere informatie

WERVINGSCIRKEL. De juiste persoon op de juiste plaats

WERVINGSCIRKEL. De juiste persoon op de juiste plaats WERVINGSCIRKEL De juiste persoon op de juiste plaats Werving gaat om het aantrekken van vrijwilligers die passen bij de organisatie en bij de taken die ze gaan uitvoeren. Kort samengevat: de juiste persoon

Nadere informatie

Speech Josee Gehrke presentatie Rob-advies 15,9 uur, 21 april 2016. Dames en heren,

Speech Josee Gehrke presentatie Rob-advies 15,9 uur, 21 april 2016. Dames en heren, Speech Josee Gehrke presentatie Rob-advies 15,9 uur, 21 april 2016 Dames en heren, Allereerst hartelijk dank aan de Rob voor dit lezenswaardige rapport. Het doet me deugd dat de Rob zo veel punten heeft

Nadere informatie

INITIATIEFVOORSTEL JONGERENRAAD

INITIATIEFVOORSTEL JONGERENRAAD INITIATIEFVOORSTEL JONGERENRAAD INITIATIEFVOORSTEL JONGERENRAAD 1 Inleiding. De gemeenteraad van Leeuwarden vindt het erg belangrijk dat de jeugd goed geïnformeerd wordt over wat de gemeente en de politiek

Nadere informatie

R A A D S V O O R S T E L E N O N T W E R P B E S L U I T

R A A D S V O O R S T E L E N O N T W E R P B E S L U I T R A A D S V O O R S T E L E N O N T W E R P B E S L U I T Registratienummer raad 1108973 Datum: Behandeld door: 3 December 2013 griffie Afdeling/Team: Griffie / Onderwerp: digitalisering raad Samenvatting:

Nadere informatie

Algemeen profiel bestuurskandidaat

Algemeen profiel bestuurskandidaat Algemeen profiel bestuurskandidaat Ieder bestuurslid heeft functiespecifieke taken. Daarnaast vervult hij taken in het algemeen belang van de afdeling of de regio. Elk bestuurslid is in die optiek bijvoorbeeld

Nadere informatie

Talentenverkenning. Wat kan jij? Enthousiasmeren

Talentenverkenning. Wat kan jij? Enthousiasmeren Enthousiasmeren Talentenverkenning Mensen willen best graag wat doen voor hun buurt, maar dan moet u ze er wel voor vragen. Een algemene oproep voor vrijwilligers is niet altijd even effectief. Het werkt

Nadere informatie

Tips voor Succesvolle Productlancering

Tips voor Succesvolle Productlancering Tips voor Succesvolle Productlancering Door Welmoet Babeliowsky 2015-2016 Hallo! Ben je zelfstandige, coach, trainer of adviseur? Dan heb ik gelijk een vraag aan je! Stel je eens voor: Dat je een nieuw

Nadere informatie

Debat: regionaal en nationaal

Debat: regionaal en nationaal Debat: regionaal en nationaal Korte omschrijving werkvorm In deze werkvorm debatteren leerlingen over het verschil tussen een regionale of lokale partij en een landelijke partij. Leerdoelen Leerlingen

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs

Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs Angelique van het Kaar Risbo Erasmus Universiteit Rotterdam 7 november 2012 Overzicht onderwerpen Training Didactische

Nadere informatie

draadswijzer week 01 Zwolle

draadswijzer week 01 Zwolle draadswijzer week 01 Zwolle Agenda Raadsplein Maandag 11 januari 2016 Raadzaal Besluitvormingsronde 19.30 uur Start besluitvormingsronde met de volgende hamerstukken: - Nota van Uitgangspunten MPV 2016*

Nadere informatie

HANDLEIDING FUNDRAISING Ride New York 2016

HANDLEIDING FUNDRAISING Ride New York 2016 HANDLEIDING FUNDRAISING Ride New York 2016 Inhoud 1. Aan de slag!...3 2. Stappenplan...4 3. Extra tips voor publiciteit...5 4. Jij & je enthousiasme...6 5. Succes!...6 1. Aan de slag! Geweldig dat je hebt

Nadere informatie

Beleidsplan 2012 t/m 2016

Beleidsplan 2012 t/m 2016 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Mei 2012 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Inleiding Dit beleidsplan is het resultaat van een voortgaand proces, waar we sinds twee jaar aan werken. In die periode is het volgende gebeurd.

Nadere informatie

Yes we can! Succesvolle verkiezingen met de verkiezingsmanager! Workshop Performabeurs 10 oktober 2012

Yes we can! Succesvolle verkiezingen met de verkiezingsmanager! Workshop Performabeurs 10 oktober 2012 Yes we can! Succesvolle verkiezingen met de verkiezingsmanager! Workshop Performabeurs 10 oktober 2012 Sara Meijknecht, FNV Formaat Stef van Grieken, Wie kies jij OR De kracht van het gesprek.. Maak 2-tallen

Nadere informatie

DÉ LANDELIJKE BEROEPSVERENIGING VOOR ONAFHANKELIJKE RAADSLEDEN

DÉ LANDELIJKE BEROEPSVERENIGING VOOR ONAFHANKELIJKE RAADSLEDEN DÉ LANDELIJKE BEROEPSVERENIGING VOOR ONAFHANKELIJKE RAADSLEDEN Alkmaar, 10 december 2015 Geacht bestuur en fractie, De lokale partijen hebben in onze democratische rechtstaat een zeer belangrijke functie.

Nadere informatie

Spiegelgesprek Wie en wat? Hoe? Resultaat?

Spiegelgesprek Wie en wat? Hoe? Resultaat? Spiegelgesprek Wie en wat? Luisteren naar ervaringen van cliënten kan de kwaliteit van de zorg en het aanbod sterk verbeteren. Jongeren en ouders vertellen tijdens het spiegelgesprek aan de hand van een

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

Jongerengemeenteraad 2011. Uw school doet toch ook weer mee?

Jongerengemeenteraad 2011. Uw school doet toch ook weer mee? Jongerengemeenteraad 2011 Uw school doet toch ook weer mee? Pagina 1 Voorwoord Veel jongeren denken dat politiek alleen voor oudere mensen is. De gemeenteraad van Leidschendam- Voorburg wil daar verandering

Nadere informatie

Medezeggenschap van Vrijwilligers

Medezeggenschap van Vrijwilligers Terugkoppeling netwerkbijeenkomst 1 december 2014 Medezeggenschap van Vrijwilligers In deze derde en laatste bijeenkomst keken we opnieuw naar verschillende mogelijkheden om meedenken en meepraten van

Nadere informatie

ACTIEPROGRAMMA LOKAAL BESTUUR IN ACTIE MET BURGERS!

ACTIEPROGRAMMA LOKAAL BESTUUR IN ACTIE MET BURGERS! 1 ACTIEPROGRAMMA LOKAAL BESTUUR IN ACTIE MET BURGERS! 2013 2 ACTIEPROGRAMMA LOKAAL BESTUUR Het Actieprogramma Lokaal Bestuur is een platform voor kennis- en ervaringsuitwisseling tussen gemeenten. Dit

Nadere informatie

Netwerk. 12-4-2013 10.00 uur tot 16.30 uur

Netwerk. 12-4-2013 10.00 uur tot 16.30 uur WELKOM Netwerk 12-4-2013 10.00 uur tot 16.30 uur Door Andrew David (H4 organisatie training advies) i.s.m. HAN Centrum voor Ondernemerschap FNV Zelfstandigen Andrew David Dynamisch Zelfstandig Communicatieve

Nadere informatie

K i n d e r r a a d l e e r l i n g e n b o e k

K i n d e r r a a d l e e r l i n g e n b o e k K i n d e r r a a d leerlingenboek 2 Leerlingenboek K I N D E R R A A D Voorwoord Jongens en meisjes, Als burgemeester van Leeuwarden vind ik het heel goed dat jullie meedoen aan de Kinderraad. Ook als

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

Visie GroenLinks Leiden in 2018

Visie GroenLinks Leiden in 2018 Visie GroenLinks Leiden in 2018 Inleiding GroenLinks afdeling Leiden staat stevig in haar schoenen. Afgelopen jaar is opnieuw bewezen dat wij, ondanks politieke tegenwind, als afdeling een goede verkiezingsuitslag

Nadere informatie

Rollen en taken binnen de gemeente. Wie doet wat, bij wie moet u zijn

Rollen en taken binnen de gemeente. Wie doet wat, bij wie moet u zijn Rollen en taken binnen de gemeente Wie doet wat, bij wie moet u zijn AVI-toolkit 6 23 mei 2013 1 Inhoud Duale besturing binnen gemeenten... 3 De gemeenteraad... 4 Het college van burgemeester en wethouders

Nadere informatie

(als reorganisatie de aanleiding is) 15 november 2014. Karin Boelens

(als reorganisatie de aanleiding is) 15 november 2014. Karin Boelens Werk naar werk (als reorganisatie de aanleiding is) 15 november 2014 Karin Boelens Inhoud 1 Inleiding... 2 2 Mobiliteit: Werk naar werk... 3 2.1 Voorlichting... 3 2.2 Intakegesprek... 4 2.2.1 Portal Werkinzicht...

Nadere informatie

ijdmanagement n de raad

ijdmanagement n de raad ijdmanagement n de raad T i p s o m e f f i c i ë n t e r o m t e g a a n m e t j e t i j d Je hebt een drukke baan, kleine kinderen, sport, familie, vrienden, hobby s en o ja, je bent raadslid. Je komt

Nadere informatie

Medezeggenschap van Vrijwilligers

Medezeggenschap van Vrijwilligers Terugkoppeling vrijwilligersbijeenkomst 2 oktober 2014 Medezeggenschap van Vrijwilligers Deelnemers De deelnemers van deze bijeenkomst zijn betrokken bij vrijwilligersmedezeggenschap binnen de organisatie

Nadere informatie

Aanjagers 1 december 2015 Ctylab

Aanjagers 1 december 2015 Ctylab Ctylab zoekt aanjager(s) Je hebt misschien al eens van ons gehoord. Een online platform voor klein nieuws en frisse ideeën uit je eigen omgeving. Nu doen we dat nog op Facebook met een kleine groep. Maar

Nadere informatie

STICHTING HOLY ZAKELIJK HANDBOEK

STICHTING HOLY ZAKELIJK HANDBOEK STICHTING HOLY ZAKELIJK HANDBOEK 1. Welkom pag. 1 2. Overeenkomst pag. 2 3. Competentieprofiel pag. 3 4. Factureren pag. 4 5. Contactgegevens workshopleiders pag. 5 1. WELKOM Beste workshopleider, In dit

Nadere informatie

Raadspiegel Gemeente Dordrecht

Raadspiegel Gemeente Dordrecht Raadspiegel Gemeente Dordrecht Datum 3 april 2015 Op verzoek van Gemeente Dordrecht Sam Vooren Observant Alex Klein klein@debat.nl 023-5629972 of 06-40516523 www.debat.nl Introductie Onlangs heeft Alex

Nadere informatie

Vragen uit de SOL bijeenkomst de nieuwe rol van uw gemeente woensdag 29 augustus regio Zuid-Limburg

Vragen uit de SOL bijeenkomst de nieuwe rol van uw gemeente woensdag 29 augustus regio Zuid-Limburg Vragen uit de SOL bijeenkomst de nieuwe rol van uw gemeente woensdag 29 augustus regio Zuid-Limburg 1. Is het de bedoeling dat de gemeente straks met iedere thuiswonende mens met een verstandelijke beperking,

Nadere informatie

Gesprekken met de Verenigingen Dorpsbelangen over de perspectiefwissel.

Gesprekken met de Verenigingen Dorpsbelangen over de perspectiefwissel. Classificatienummer : Registratienummer : Onderwerp : Gesprekken perspectiefwissel Verenigingen Bespreking d.d. : 16-05-2011 Plaats : Gemeentehuis Slochteren Opgesteld door : E. Sander Datum : 6 juli 2011

Nadere informatie

Onderwerp: Social Media voor de Raad. Geachte griffier,

Onderwerp: Social Media voor de Raad. Geachte griffier, Onderwerp: Social Media voor de Raad Geachte griffier, In maart 2014 is er een nieuwe gemeenteraad geïnstalleerd in uw gemeente. Voor een deel bestaat uw raad uit 'zittende' raadsleden maar voor een deel

Nadere informatie

Leerlingenboek KINDERRAAD

Leerlingenboek KINDERRAAD Leerlingenboek KINDERRAAD K i n d e r r a a d leerlingenboek 2 Leerlingenboek K I N D E R R A A D Voorwoord Jongens en meisjes, Als burgemeester van Leeuwarden vind ik het heel goed dat jullie meedoen

Nadere informatie

Sportweetje. Het Katwijkse. sportieve toekomst! naar een. Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven

Sportweetje. Het Katwijkse. sportieve toekomst! naar een. Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven Het Katwijkse Sportweetje Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven digitale nieuwsbrief voor het verenigingsleven editie 2015.2 klik en lees het artikel van uw interesse volg

Nadere informatie

Help ons te leren. HR en decentralisaties: VIER SPEERPUNTEN VOOR HR OP HET GEBIED VAN DECENTRALISATIES

Help ons te leren. HR en decentralisaties: VIER SPEERPUNTEN VOOR HR OP HET GEBIED VAN DECENTRALISATIES VIER SPEERPUNTEN VOOR HR OP HET GEBIED VAN DECENTRALISATIES HR en decentralisaties: Help ons te leren Door: Martine van Dijk, A+O fonds Gemeenten / Fotografie: Kees Winkelman Op 10 oktober 2014 vond de

Nadere informatie

I N H O U D Wet maatschappelijke ondersteuning Veiligheid Ruimtelijke ordening en bouwen Gemeentefinanciën Sociale zaken en armoedebeleid

I N H O U D Wet maatschappelijke ondersteuning Veiligheid Ruimtelijke ordening en bouwen Gemeentefinanciën Sociale zaken en armoedebeleid Raadslid is een mooi vak. Als raadslid mag u over de meest uiteenlopende zaken meebeslissen. U komt in veel verschillende situaties waarin u om uw mening wordt gevraagd. Maar wat is bij al die verschillende

Nadere informatie

Webcare in de praktijk: OVER-gemeenten Door: Ramses de Vries

Webcare in de praktijk: OVER-gemeenten Door: Ramses de Vries Webcare in de praktijk: OVER-gemeenten Door: Ramses de Vries OVER-gemeenten, de samengevoegde serviceorganisatie van de gemeenten Wormerland en Oostzaan, is begin 2012 gestart met een webcareteam in het

Nadere informatie

pagina 1 van 6 Inhoud 28 maart 2014 Welkom! Katern VNG Raadsledenprogramma Raad op Zaterdag, 17 mei Raadsleden & vertrouwelijkheid documenten Loslaten in vertrouwen: aanbevelingen Bevolkingsdaling: informatie

Nadere informatie

Voorstel voor een Maatschappelijke Verkenning naar de beleving van het begrip Veiligheid door de inwoners van Maassluis

Voorstel voor een Maatschappelijke Verkenning naar de beleving van het begrip Veiligheid door de inwoners van Maassluis Voorstel voor een Maatschappelijke Verkenning naar de beleving van het begrip Veiligheid door de inwoners van Maassluis Het instrument Een Maatschappelijke Verkenning is een instrument voor de gemeenteraad

Nadere informatie

1. De besluitvormingscyclus van de Gorcumse gemeenteraad te splitsen (zie bijlage) in:

1. De besluitvormingscyclus van de Gorcumse gemeenteraad te splitsen (zie bijlage) in: Raadsvoorstel: 2015-1405 Onderwerp: vergaderstructuur Datum: 9 juni 2015 Portefeuillehouder: G. Veldhuijzen Raadsbijeenkomst: 8 september Raadsvergadering: 24 september 2015 Programma: Bestuur Opsteller:

Nadere informatie

Pers versus politiek, waakhond of schoothondje

Pers versus politiek, waakhond of schoothondje Uitnodiging Voorjaarscongres 2013 Pers versus politiek, waakhond of schoothondje Donderdag 23 mei 2013 Ontvangst 9.00 uur Aanvang 9.30 uur Gemeentehuis De Bilt Hartelijk welkom in de gemeente De Bilt!

Nadere informatie

Opinieronde / peiling

Opinieronde / peiling Aan de Raad Made, 01-04-14 Reg.nr. 14int01525 Aan de commissie: Datum vergadering: Agendapunt : Opinieronde / peiling Opinieronde / peiling: 08-05-14 Agendapunt: 7 Onderwerp: Behoeftenonderzoek voor het

Nadere informatie

(Burger) participatie. De raad aan zet!? ZomerRaad Dinsdag 14 juli 2015 Tessa van den Berg

(Burger) participatie. De raad aan zet!? ZomerRaad Dinsdag 14 juli 2015 Tessa van den Berg (Burger) participatie De raad aan zet!? ZomerRaad Dinsdag 14 juli Tessa van den Berg AGENDA - Welke soorten en vormen van (burger)participatie zijn er? - Een korte theoretische introductie - Wat is en

Nadere informatie

Omgaan met (sociale) media. Voor politici

Omgaan met (sociale) media. Voor politici Omgaan met (sociale) media Voor politici René Schoemaker Sinds 1986 journalist, onder meer NHD (AC, SC), kabelkranten, NOS, AD, TROS, managementbladen en ict-websites. Sinds 2008 raadslid in Heerhugowaard

Nadere informatie

Het raadslid. Taken raadslid

Het raadslid. Taken raadslid Het raadslid Nederland kent op 1 januari 2008 443 gemeenten die allen bestuurd worden door de gemeenteraad als algemeen bestuur en een college van burgemeester en wethouders als dagelijks bestuur. Gemeenten

Nadere informatie

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL Bij werken, zowel betaald als vrijwillig, hoort leiding krijgen of leiding geven. De vraag wat effectief leiderschap is houdt dan ook veel mensen bezig. De meningen hierover

Nadere informatie

Training Social Media optimaal gebruiken

Training Social Media optimaal gebruiken Training Social Media optimaal gebruiken Wat levert deze training voor u op? U heeft de zaak al aardig voor elkaar en als ondernemer bent u op zoek naar een manier om meer omzet te genereren. Door social

Nadere informatie

Onderzoek onder Raadsleden naar regionale samenwerking, gemeenschappelijke regelingen en herindeling

Onderzoek onder Raadsleden naar regionale samenwerking, gemeenschappelijke regelingen en herindeling Onderzoek onder Raadsleden naar regionale samenwerking, gemeenschappelijke regelingen en herindeling 13 januari 2014 Uitgevoerd door Overheid in Nederland in opdracht van Raadslid.Nu www.overheidinnederland.nl

Nadere informatie

Het draaiboek is gebaseerd op de gang van zaken tijdens de coalitieonderhandelingen in 2010. De belangrijkste verschillen zijn:

Het draaiboek is gebaseerd op de gang van zaken tijdens de coalitieonderhandelingen in 2010. De belangrijkste verschillen zijn: Opmerkingen vooraf Het draaiboek is gebaseerd op de gang van zaken tijdens de coalitieonderhandelingen in 2010. De belangrijkste verschillen zijn: 1. Er is nu geen pré-informatiefase nodig om te onderzoeken

Nadere informatie

ZAKELIJKE COMMUNICATIE. Mondeling. Assessment 1.1. Samenwerken op een reclamebureau: instructie voor de accountmanager Voorbereidingstijd: 5 minuten

ZAKELIJKE COMMUNICATIE. Mondeling. Assessment 1.1. Samenwerken op een reclamebureau: instructie voor de accountmanager Voorbereidingstijd: 5 minuten ZAKELIJKE COMMUNICATIE Mondeling Assessment 1.1. Samenwerken op een reclamebureau: instructie voor de accountmanager Voorbereidingstijd: 5 minuten Je werkt sinds drie jaar als accountmanager bij Reclamebureau

Nadere informatie

Notitie functioneringsgesprekken

Notitie functioneringsgesprekken Notitie functioneringsgesprekken In de handreiking voor functioneringsgesprekken met burgemeesters, enkele jaren terug opgesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, wordt

Nadere informatie

Integraal, sectoraal of per programma

Integraal, sectoraal of per programma Verslag VNG-bijeenkomst over effectieve overeenkomsten met werkgevers Zoetermeer, 19 december 2012 Bijeenkomst effectieve overeenkomsten met werkgevers Vanwege de energie die in bijeenkomsten van het bestuurlijk

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

Werkplan 2016 Afdeling s-hertogenbosch DENBOSCH.PVDA.NL TWITTER.COM/PVDADENBOSCH FACEBOOK.COM/PVDADENBOSCH

Werkplan 2016 Afdeling s-hertogenbosch DENBOSCH.PVDA.NL TWITTER.COM/PVDADENBOSCH FACEBOOK.COM/PVDADENBOSCH Werkplan 2016 Afdeling s-hertogenbosch DENBOSCH.PVDA.NL TWITTER.COM/PVDADENBOSCH FACEBOOK.COM/PVDADENBOSCH Dit werkplan 2016 gaat over het tweede jaar van de bestuurscyclus van de gemeenteraad s-hertogenbosch

Nadere informatie

Enquête stichting Parentes Zoetermeer

Enquête stichting Parentes Zoetermeer Enquête stichting Parentes Zoetermeer In de afgelopen weken hebt u de mogelijkheid gehad om d.m.v. onze enquête uw stem te laten horen over diverse punten die spelen binnen onze stichting Parentes. In

Nadere informatie

Alsjeblieft: 26 tips voordat je een BOB Borrel bezoekt

Alsjeblieft: 26 tips voordat je een BOB Borrel bezoekt Alsjeblieft: 26 tips voordat je een BOB Borrel bezoekt Inleiding Ondanks het feit dat iedereen weet dat netwerken van belang is - we zullen dan ook niet meer ingaan op het waarom - blijkt dat veel mensen

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Datum 20 december 2011 Onderwerp Raadsbrief: Sociale structuurvisie Categorie B Verseonnummer 668763 / 681097 Portefeuillehouder De heer Rensen en de heer

Nadere informatie

Seminar Y-recruiter in een dag

Seminar Y-recruiter in een dag Datum: donderdag 5 april 2012 Tijd: Locatie: Kosten: Inschrijven: 11.00 21.00 uur Olympisch Stadion Amsterdam 895,- excl. BTW www.arbeidsmarktcommunicatie.eu/inschrijven Leer in 10 uur alles op het gebied

Nadere informatie

Communicatie bij implementatie

Communicatie bij implementatie Communicatie bij implementatie Hoe je met een duidelijk communicatieplan software-implementaties positief beïnvloedt Een software systeem implementeren heeft, naast de nodige technische uitdagingen, ook

Nadere informatie

Wat is jouw verhaal?

Wat is jouw verhaal? E E N E - B O O K V A N L E T T E R S & C O N C E P T S Wat is jouw verhaal? Passie en plezier overbrengen in een notendop Storytelling Verhalen vertellen is een belangrijk onderdeel van ons leven. Het

Nadere informatie

TravelNext LOBKE ELBERS @LOBKEELBERS

TravelNext LOBKE ELBERS @LOBKEELBERS TravelNext LOBKE ELBERS @LOBKEELBERS Intro Lobke Elbers @lobkeelbers lobke@travelnext.nl Community manager Content schrijver Online marketing Blogger Kansenzoeker Samenwerker Gastdocent NHTV Nijmegen www.travelnext.nl

Nadere informatie

CitNOW Recorder T aining

CitNOW Recorder T aining CitNOW Recorder Training Training Invloed van internet Infographic Infographic Page 4 Verkoopproces Walk In Telephone Email CitNOW Meet & Greet Behoefte bepalen Presentatie Demonstratie Waarde bepalen

Nadere informatie

Als huiswerk voor de tweede bijeenkomst moeten de cursisten oefening 03.2 & 03.3 maken

Als huiswerk voor de tweede bijeenkomst moeten de cursisten oefening 03.2 & 03.3 maken Bijeenkomst 1 De trainer stelt zichzelf voor en geeft een korte toelichting over de inhoud en het doel van de training. Licht de afspraken en regels toe die gelden voor deelname. Neemt hier de tijd voor,

Nadere informatie

Nieuwsbrief Aandacht voor iedereen 24

Nieuwsbrief Aandacht voor iedereen 24 Nieuwsbrief Aandacht voor iedereen 24 27 januari 2014 Geachte lezer, In onze AVI-nieuwsbrieven vindt u actuele informatie over de transitie AWBZ-Wmo en praktische achtergrondinformatie. Maar soms gaan

Nadere informatie

Stappenplan Taalcoach. Uitgangspunt: Hoe zet je een taalcoachproject op?

Stappenplan Taalcoach. Uitgangspunt: Hoe zet je een taalcoachproject op? Stappenplan Taalcoach Uitgangspunt: Hoe zet je een taalcoachproject op? I nleiding Eind juni is het project Taalcoach van start gegaan. Het doel van het project is het realiseren van een taalkoppel, bestaande

Nadere informatie

In dit boekje worden de volgende onderdelen besproken:

In dit boekje worden de volgende onderdelen besproken: Voorwoord Voor een geslaagd festival ben je vaak afhankelijk van de inzet van vrijwilligers. Als organisatie van een festival loont het dan ook om een gedegen vrijwilligersbeleid te voeren. De vraag is

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

LESPROGRAMMA LES 1. INTRODUCTIELES

LESPROGRAMMA LES 1. INTRODUCTIELES LESPROGRAMMA LES 1. INTRODUCTIELES Inhoud In de introductieles gaat u met de leerlingen aan de slag met het thema duurzaam en eerlijk eten. Samen met de leerlingen bekijkt u drie filmpjes die uitleggen

Nadere informatie

Aanpassingen vergaderstructuur. Voorstel. Inleiding. Toelichting vergaderstructuur

Aanpassingen vergaderstructuur. Voorstel. Inleiding. Toelichting vergaderstructuur Aanpassingen vergaderstructuur Voorstel 1. kennis nemen van de concept jaaragenda 2. vaststellen thematische indeling commissies 3. toevoegen beeldvormend deel, voorafgaand aan de reguliere commissievergadering

Nadere informatie

RAAD OP ZATERDAG 2011. Regiocongressen voor raadsleden

RAAD OP ZATERDAG 2011. Regiocongressen voor raadsleden Page 1 of 2 Van: CS Extern [mailto:cs@vng.nl] Verzonden: woensdag 5 januari 2011 16:08 Onderwerp: Raad op zaterdag 2011 Geachte griffier, In 2011 organiseert het Actieprogramma Lokaal Bestuur (een project

Nadere informatie

Overtuigend en Ontspannen Presenteren

Overtuigend en Ontspannen Presenteren Overtuigend en Ontspannen Presenteren voor technische professionals 20 juni 2013 Jullie doelen? Workshop Presenteren Minder zenuwen bij presentaties Makkelijker contact met het publiek Wat wél en beter

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie