Ontmoet Adiatiom Beweeg Ervaar Geniet 22 december januari 2013

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ontmoet Adiatiom Beweeg Ervaar Geniet 22 december 2012-05 januari 2013"

Transcriptie

1 Adiatiom Ontmoet vriendschap en spiritualiteit Beweeg dans met Jean Tamba healing tao met Antje Tenhaaf Ervaar diola cultuur, dans en muziek Geniet natuur, zon, zee, gastvrijheid 22 december januari

2 Inhoud Wie zijn wij en waarom deze reis blz 3 Ontmoeten blz 3 Bewegen en ontspannen blz 4 Ubuntu blz 5 Culturen en cultuur blz 6 Genieten blz 8 Hallo Afrika hoe gaat het met je? blz 10 Beschouwingen van Richard Dowdon over spiritualiteit en veerkracht van Afrika De reis en het programma blz 12 Korte reisbeschrijving blz 12 Programma van dag tot dag blz 14 Kosten en voorwaarden blz 16 Vluchtinformatie blz 17 Praktische informatie blz 18 Reisdocumenten en vaccinaties blz 18 Nuttige adressen/ telefoonnummers: blz 18 Munteenheid blz 19 Contacten blz 19 Fotograferen/Filmen blz 20 Levensonderhoud blz 20 Onderhandelen blz20 Wat is handig om mee te nemen blz 21 Sindeye blz 22 Wie zijn wij uitgebreid blz 23 Achtergrondinformatie Diola blz 27 Muziekinstrumenten blz 30 2

3 Wie zijn wij Wij bieden je deze reis graag aan om te kunnen ontspannen, dansen, genieten en een mooi stukje Afrika, het zuiden van Senegal, op een bijzondere manier te ervaren. Wij, Saskia, Antje, halen het allerbeste uit de kast voor een inspirerende en authentieke reis. Wij hebben iets met Afrika, cultuur en culturen. Doen professioneel en voor onszelf ons best bewust en gezond te zijn en vinden het nog leuk ook (dans, yoga- en taoïstische training). Organiseren en begeleiden reizen en stages en worden erg blij van warmte (vooral als het hier koud is), mooie natuur en van ontmoetingen die ons raken. En we kennen elkaar, weten wat we kunnen en willen bieden en hebben enorm veel zin om deze reis te organiseren en te begeleiden. Jean Tamba, de dansdocent op deze reis, is een zeer ervaren en toegewijde danser, docent en choreograaf. Zijn basis is Dakar maar Jean is ook regelmatig in Europa voor workshops en optredens. Waarom deze reis Afrika is eigenlijk heel dicht bij met zo veel moois van waarde. Ontmoeten Afrika nodigt ons uit om te delen. Het kan met open armen ontvangen en ons voeden met blijdschap, vriendelijkheid en zorgzaamheid. Iedere keer weer ervaren wij een onvoorwaardelijke acceptatie, de vanzelfsprekendheid waarmee wij opgenomen worden. Het vraagt van ons dat we willen ontvangen. Dat wij zo open mogelijk kunnen ontmoeten en in die ontmoeting zelf geworteld blijven. Natuurlijk nemen wij onze beelden, verlangens, verwachtingen, angsten mee. En niet alleen van ons maar ook van een bijzonder ingewikkelde geschiedenis tussen Europa en Afrika. Het belangrijkst wat dit van ons vraagt is bewustzijn, oprechte bescheidenheid en respect. En van daaruit ontvangen, ontmoeten en genieten. Djilacounda, de groep krijgt als blijk van respect een marabout,traditionele geneesheer. In deze reis ontmoet je een Adiatiom, een tutor. Een Afrikaanse metgezellin die je meeneemt naar haar wereld. Een bijzondere manier om kennis te maken met het leven, de cultuur en elkaar, als mens. Soms kan je de taal ervaren als barrière en tegelijkertijd daagt het je uit te ontdekken op hoeveel andere manieren je kan communiceren. Je ontdekt verwantschap, je zult je soms verbazen Coeurs voisins valent miex que cases voisines De verbinding van het hart en geest is belangrijker dan letterlijk dicht bij elkaar zijn. Spreekwoord van de Peul; een van de vele culturen in Senegal. 3

4 hoe anders grote en kleine problemen worden opgelost maar ook weer hoe universeel ze zijn. Deze reis laat je ontmoetingen waarnemen, voelen en beleven. Bewegen en Ontspannen Talk to Mama. Een steeds terugkerende uitnodiging van veel Afrikaanse dansdocenten. Mama, de aarde die je als moeder draagt, je geboortegrond, de grond waarin je voorouders zijn begraven, de traditie waar je uit voortkomt. Jean Tamba neemt je mee naar de wereld van de dans. Hij laat je voelen wat het is om je te laten leiden door het ritme van de muziek. Hierbij voel en ontmoet je de spirits. Want dans en muziek zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden in de mensenwereld en in de geestenwereld en verbinden deze werelden. Jean geeft danslessen vanuit zijn visie op de West Afrikaanse dans. Hij verbindt traditie met moderne vormen. Zijn lessen zijn goed en gestructureerd opgebouwd en hij is een bijzonder toegewijde docent. Jean heeft ook het idee van Adiatiom ingebracht. Wij (Antje en Saskia) hebben het concept verder uitgewerkt en gaan op zoek naar vrouwen of mannen die Adiatiom willen zijn. Daarnaast zijn er momenten van ontspanning en bezinning vanuit de Healing Tao. Healing Tao is een systeem opgebouwd uit taoïstische filosofie en traditionele oosterse kennis over gezondheid van lichaam en ziel. De lessen, gegeven door Antje, zijn een combinatie van geleide meditaties, energetische en zachte fysieke oefeningen. Door me te verdiepen in het Taoïsme en de Afrikaanse levensfilosofie Ubuntu, zie ik steeds meer verbindingen. Je hebt geen specifiek dans of andere vorm van trainingservaring nodig. Wel een openheid of nieuwsgierigheid naar ontmoeting, beweging en spiritualiteit (westers, oosters of Afrikaans) en vertrouwd zijn met of openstaan voor momenten van rust en oefening. Tijdens je verblijf kan er misschien wel iets loskomen of in beweging komen. Daar gaan we respectvol mee om maar kunnen geen hulp bieden in de vorm van therapie. 4

5 Ubuntu, de overtuiging dat iedereen deel uitmaakt van een wereld die zich over de mensheid ontfermt. Wij zijn dus ik ben met in het dagelijkse leven in onze ogen bijzonder mooie realiteiten en ook realiteiten die soms moeilijk te begrijpen of accepteren zijn. Familie is alles en die familie bestaat niet alleen uit ouders en kinderen,familie is een uitgebreid netwerk, dat zich zijwaarts en achterwaarts en in de tijd uitstrekt tot aan de verste voorouders en degenen die nog moeten worden geboren. De mens is deel van een gemeenschap en die gemeenschap omvat ook de natuur. De mens is deel van de totale levensstroom. Initiatieritueel in Baila: allemaal familie Deze reis biedt een unieke kans om de dans, mystiek, spiritualiteit en Ubuntu te zien en te ervaren. 5

6 Culturen en cultuur In Senegal wonen voornamelijk Wolof, Serer, Toucouleur, Malinke, Diola, Peul en Bambara. De meesten zijn nu ook Senegalees maar blijven bijvoorbeeld ook Guineaan, Gambiaan, of Malinees. De eigen etniciteit wordt zichtbaar in hoe in het levensonderhoud wordt voorzien, (geloofs)overtuigingen, in muziek, dans, kunst en taal. Elke etniciteit heeft een eigen taal. Veel Senegalezen spreken er 3 of 4 plus Frans, de taal van de vroegere kolonisator Frankrijk. Er worden niet alleen veel talen gesproken, er wordt ook veel gesproken en gediscussieerd, heel veel. In Gambia, een langgerekt landje omringd door Senegal, wordt naast de lokale talen Engels gesproken. Gambia was gekoloniseerd door Engeland. Het zijn oude West-Afrikaanse culturen met een bewogen geschiedenis, konink- en keizerrijken, filosofen, musici en opmerkelijke leiders: Ahmadou Bamba ( ), de grootste spirituele leider in de Senegalese geschiedenis. Een mysticus, asceet, bekend om zijn geschriften over meditatie en rituelen en de oprichter van het mouridisme, de grootste geloofsgemeenschap in Senegal. Het mouridisme heeft zijn oorsprong in de traditionele Sufi filosofie. In politiek opzicht is Ahmadou Bamba het boegbeeld van de pacifistische strijd tegen Franse kolonialisatie. Aline Sitoe Diatta ( ), een Diola koningin, zieneres en Senegalese heldin van het verzet tegen Europese kolonialisatie. Vooral in het zuiden van Senegal waar de Diola zich het langst hebben verzet. Ook vaak de Jeanne d Arc van Senegal genoemd. Leopold Senghor ( ), schrijver, dichter, filosoof, katholiek en de eerste president van Senegal ( ). Hij is de grondlegger van Negritude, een filosofische leer van het broederschap van alle Afrikanen, die significant heeft bijgedragen aan het versterken van de Afrikaanse identiteit in Franstalig Afrika. Cultuur en wetenschap vastleggen en exposeren in geschriften en architectuur gebeurde, zeker in het verleden, niet in die mate en in vormen zoals wij het kennen. Hoewel er steeds meer en breder bekend wordt over oude wetenschappelijke geschriften. De bekendste op dit moment zijn de geschriften van Timbuktu, die de invloed weergeven van de vroege universiteiten, 12de 16 de eeuw, in West Afrika. Dit maakt de betekenis van verhalen vertellen en zang om kennis, literatuur of geschiedenis door te geven niet minder waar of minder aanwezig. Hierin speelden de Griots een zeer belangrijke rol. Zij waren de bewaarders en doorgevers van geschiedenis, maar ook van nieuws, roddels en gaven 6

7 politiek commentaar. Ook lofzang over een persoon of een familie hoorde tot het vaste repertoire, maar als je pech had, kreeg je de wind van voren en dan zakte je liever door de grond dan rustig en sereen te blijven luisteren. Traditioneel zijn Griots afkomstig uit invloedrijke families en eens een Griot altijd een Griot, waar je ook leeft en wat je verder ook doet. Griots spelen nog steeds een belangrijke rol in het sociale leven van Senegal en andere West-Afrikaanse landen. Een bekende moderne Senegalese Griot is Youssou N Dour, zanger, activist en sinds kort ook minister van cultuur en tourisme. I bring what I love, gemaakt door filmmaakster Chai Vasarhelyi, is een documentaire over het album Egypt en daarmee over zijn roots en inspiratie, over Afrika, Senegal en de relatie met het geloof. Citaat uit Parool.nl van donderdag 1 juli 2010: Vasarhelyi biedt met I bring what I love veel meer dan louter een carrièreoverzicht van de Senegalese zanger-activist. Haar film geldt ook als een schets van de wijze waarop muziek en poëzie een gevaar kunnen vormen voor religieuze autoriteiten. Zang, muziek en dans was en is betekenisvol en is overal. Er wordt traditioneel gedanst, er is traditionele kunst en er is veel nieuws en veel in ontwikkeling. Senegal is groots in de muziekwereld, begint een naam te krijgen in de internationale modewereld en is een centrum van moderne Afrikaanse kunst en dans, met het toonaangevende moderne danscentrum Ecole de Sable, opgericht door Germaine Acogny. Onze dansdocent, Jean Tamba, is verbonden aan dit danscentrum. Hij is vaste docent en participeert in choreografieën voor het dansgezelschap Jant Bi. Het centrum van de moderne kunst en muziek is de hoofdstad Dakar. In het zuiden, waar wij zijn en reizen, zijn de vibes uit Dakar en andere grote steden van buurlanden zeker voel- en tastbaar. Tegelijkertijd worden tradities van alle culturen nog volop geleefd en gedanst en is de verbinding met de oude wijsheid sterk ; op de bijzondere plekken die wij opzoeken maar ook bij de buren, bij het eten en het familiefeest. 7

8 Genieten Van de zon, de zee, de natuur, lekker eten en de gastvrijheid In december/januari is het zuiden van Senegal groen, staan de meertjes in de duinen vol met waterlelies, zie je veel vogels, is de regen gestopt en de zon weer terug. Gastvrijheid en glimlachen zijn er tijdens je hele reis. Zeker ook op Sindeye, je thuisplek. Om er te komen rijd je door het dorpje Abéné over een onverharde weg dan gaat de weg over in een zandpad en de omgeving wordt groener. Als je denkt dat je in de rimboe zit, ben je er. De weg lijkt de eerste keer langer dan die is en na een dag realiseer je je dat je met de auto binnen 5 minuten in het dorp bent, 10 minuten met de fiets en lopend binnen 20 minuten. Het ruisen van de zee kan je horen en in ongeveer 10 minuten lopen geniet je van de zee en strand. Op onze tochten komen we eeuwenoude bomen tegen, varen door mangroven en langs vogeleilanden met pelikanen, ijsvogels en ibissen. Ook op Sindeye kan je in de mooie tuin genieten van de vogels, de bloemen, de kameleon en soms een aap. Door de bomen en het windje van zee zit je er helemaal goed. Genieten. Ook van het eten. Fatu en Pia koken heerlijke Afrikaanse en Europese maaltijden. Visvlees- en vegetarische maaltijden: alles is vers, zo uit zee, van de markt en uit de eigen tuin. 8

9 Afrika, Senegal, Abéné. Het kan al in december en je zult je snel vertrouwd voelen: door Afrika, Ubuntu, de begeleiders met hun wortels hier en daar en de thuisbasis Sindeye. En het is maar 6 uur vliegen. Afrika is eigenlijk heel dichtbij. Kom, ga mee 9

10 Hallo Afrika, hoe gaat het met je? Tijdens de voorbereiding van onze vorige reis, EguilEye in 2011, kwamen we een Afrika special tegen van het Hollands Diep magazine Hallo Afrika hoe gaat het met je? Na het lezen waren wij ontroerd, blij en opgelucht dat het optimisme en de positiviteit van Afrika gezien wordt en doordringt tot de media. Artikelen over kunstontwikkeling, een interview over interconnectedness met Antjie Krog (een blanke Afrikaanse schrijfster en dichteres) en een beschouwing van Richard Dowdon over de Staat van Afrika. De Nederlandse vertaling van zijn boek Africa: Altered States, Ordinary Miracles was toen net verschenen. Delen van zijn artikel hebben we hier opgenomen omdat het veel raakvlakken heeft met deze reis en vragen stelt die wij ook hebben. Hoe komt het dat ons vaderland zo ver weg lijkt, dat het nieuws nog steeds vaak negatief is en dat het zo vertrouwd kan voelen als je er een keer geweest bent? Of een gevoel geeft dat er iets wezenlijks is in Afrika en dat als je vanaf een afstand of juist van dichter bij kijkt, ervaart dat het niet zo anders is. Afrika is eigenlijk heel dichtbij. In Afrika doen ze alles anders. Maar er bestaat geen lijst van manieren waarop ze het alles anders doen. Integendeel, er is geen continent waar de diversiteit groter is dan in Afrika, het opvallendst is de diversiteit van de mensen. Voor een buitenstaander is Afrika het continent waar de zwarte mensen wonen. En voor een buitenstaander lijken die misschien allemaal op elkaar, maar Afrika kent meer genetische diversiteit dan de hele rest van de mensheid bij elkaar... De mens is ongeveer jaar gelden in Afrika ontstaan... De oorspronkelijke genenpool van de homo sapiens is daar nog steeds. De rest van de mensheid stamt af van een groep die zo n jaar geleden de Rode Zee is overgestoken.. Tegelijkertijd is er geen continent dat zichzelf zo expliciet als eenheid benoemd. Mensen spreken in hun eigen omgeving over zichzelf als Afrikanen en lijken daar ook de veerkracht uit te halen om niet massaal hopeloos te worden, een soort van natuurlijkheid om te (over) leven en door te gaan. Waar komt die veerkracht vandaan? Zoals ik al zei kun je over dit grote werelddeel niet generaliseren, maar ik zal het er toch op wagen. In Afrika bestaat er niet zoiets als de selfmade man. Iemand die bij zijn familie is weggetrokken om de wereld in te gaan, om rijk te worden, iemand zonder wortels, is daar ondenkbaar. Familie is alles en die familie bestaat 10

11 niet alleen uit ouders, grootouders en kinderen, familie is een uitgebreid netwerk, dat zich zijwaarts en achterwaarts en in de tijd uitstrekt tot aan de verste voorouders En ze nemen verantwoordelijkheid voor hen. Het goede van familie is dat je deel uitmaakt van een netwerk dat je altijd zal ondersteunen.. Wij zeggen dat we familie hebben. Afrikanen zouden zeggen dat we familie zijn.. In Europa zeggen we ik denk dus ik ben, in Afrika ik ben familie dus ik ben. De keerzijde van familie is dat succesvolle mensen aan handen en voeten gebonden kunnen zijn door de eisen van familieleden aan wie ze niets kunnen weigeren. Een tweede generalisatie over Afrikanen is dat ze gevoel voor het spirituele hebben..iedereen dankt voortdurend God of Allah. Ze smeken bij ieder afscheid of weerzien de zegen van het opperwezen over je af. Die godsdienst lijkt geen neurotisch bijgeloof om het kwaad af te wenden: er is eerder sprake van een oprechte overtuiging dat iedereen deel uitmaakt van een spirituele wereld die zich over de mensheid ontfermt. Ik vermoed dat een groot deel van de kracht van Afrika- waarmee de mensen de moeilijke tijden overleven, de blijdschap waarmee feest wordt gevierd, gedanst en muziek gemaaktvoortkomt uit het geloof in een zorgzame, liefdevolle God. De andere kant van dat geloof is dat er achter alles een mystieke oorzaak kan worden gezocht. In het ergste geval is alles een complot.. En misschien mogen we ook wel wat meer respect hebben voor de Afrikaanse houding tegenover familie en het spirituele. Misschien hebben we altijd zo n haast gehad.dat we onderweg waarden zijn kwijtgeraakt die Afrika nog steeds hooghoudt. Afrika is belangrijk. Afrika is eigenlijk heel dichtbij en wellicht zal het ons opeens verrassen.. Baobabs, het symbool van Senegal, langs het strand tussen Abéné en Niafrang 11

12 De reis en het programma Adiatiom is een reis naar het zuiden van Senegal. Ontmoetingen, dans, spiritualiteit en cultuur. Hoe het samen kan gaan in het dagelijkse leven, maar ook op bijzondere plekken en op speciale momenten. Adiatiom is een reis met ruimte en aandacht voor ontspanning van lichaam en geest maar bovenal genieten. Het dag-tot-dag programma vind je op de volgende twee pagina s. Er kunnen zich situaties voordoen waardoor we genoodzaakt zijn het programma aan te passen. Wij vragen hiervoor je begrip. In Senegal is het anders geregeld dan hier. Geen ANWB, geen dienstregelingen, wel hulp. Na aankomst in Gambia vertrekken we naar Sindeye in Abéné, een dorpje aan de Atlantische oceaan. Als we laat aankomen (de vluchttijden variëren) verblijven we de eerste nacht in Gambia. De thuisbasis is Sindeye. We gaan één keer op excursie, met een piroque, naar het eiland Kouba, waar we bij mensen thuis overnachten. Even back to basic. Op dag 2 zul je je metgezel ontmoeten tijdens een Adiatiom ceremonie. Op een ontspannen manier zal zowel voor jou als je Adiatiom het ijs gebroken worden. Daarna lunchen we gezamenlijk en ga je samen op pad. Op dag 4 is er een kennismaking met dans en muziek uit de Diola cultuur. Een voorbereiding op de koumpodans, waarin je meegenomen wordt in de mystiek van traditionele dans. 12

13 In het programma is er 19 uur dans met Jean Tamba en in de eerste week 4 uur Healing Tao met Antje Tenhaaf. Als er in de tweede week ook behoefte is aan Healing Tao oefeningen of meditatie, kunnen we dat altijd inbouwen. Daarnaast zijn er 4 momenten speciaal ingedeeld met je Aditiom, je metgezel. Er ontstaan ter plekke waarschijnlijk allerlei spontane initiatieven die niet ingepland kunnen worden. Dit gebeurt gewoon. Ontbijt rond uur en diner rond uur zijn inbegrepen in de prijs. Lunchen kun je op Sindeye tegen betaling of in het dorp bij verschillende restaurantjes. Tijdens de excursies en genoemde Adiatiom lunchen we samen. De prijs wordt van tevoren doorgegeven. Buiten het aangeboden programma om kun je altijd aangeven dat je extra lessen wilt in dans, djembé of een ander instrument, koken, houtbewerking of batik. Je kunt je verblijf ook verlengen om meer/andere lessen te volgen of om nog heerlijk in rust te genieten. Ons programma is met zorg samengesteld en we werken met bewogen en gedreven begeleiders, docenten en artiesten. 13

14 Programma dag-tot-dag Ontbijt: uur Lunch: naar eigen inzicht (op Sindeye mee-eten of elders), tenzij anders vermeld Avondeten: uur Dag 1 zaterdag 22 december Aankomst Banjul, Gambia. Transfer naar Sindeye in Abene. Dag 2 zondag 23 december Ochtend: uur: introductie les Jean Tamba. Om uur Adiatiom, ontmoeten van je tutor en gezamenlijke lunch Middag besteed je met je Adiatiom. Namiddag: uur Healing Tao met Antje Tenhaaf Avond: Koramuziek van een griot. Dag 3 - maandag 24 december Ochtend: uur: les Jean Tamba Middag: ceremonie bij de heilige boom Banta Woro in Abéné. Namiddag: : Jean Tamba; afsluiten met meditatie van Antje Dag 4 - dinsdag 25 december Ochtend: les Jean Tamba en Mam Limbo, voorbereiding koumpo Namiddag: vertrek uur, bezoek dorp Dianna voor koumpodans Avond: feestelijke kerstviering en kerstswing Dag 5 woensdag 26 december Ochtend: : Healing Tao beweging en meditatie Middag: dansles Jean Tamba Dag 6 donderdag 27 december Ochtend uur: dansles Jean Tamba Gezamenlijke lunch Adiatiom Middag: : dansles met Jean Tamba Dag 7 vrijdag 28 december Wandeling naar Niafrang; heen door het bos en terug over het strand. Bezoek aan het dorp Niafrang met een bijzondere mix van christendom en animisme. Lunchen op het campement Bubak in de duinen van Niafrang. 14

15 Dag 8 zaterdag 29 december Door de mangroven met een piroque (vissersboot) naar het eiland Kouba. Hier wonen de Karoninke. De eilanden van de Karonne zijn alleen bereikbaar met bootjes. Geen auto s, geen stroom. Wel ontzettend mooi, schoon en iedere concession (groot-familie) heeft haar eigen heilige plek om in contact te komen met voorouders en andere geesten. Kouba heeft iets van Afrika uit een plaatjesboek. Overnachting bij mensen thuis. Koumpodans bij het avondvuur! Dag 9 zondag 30 december Na ontbijt door het uitgestrekte deltagebied per piroque terug naar Abéné. Dag 10 maandag 31 december Ochtend uur: les Jean Tamba Namiddag: uur: gezamenlijke les Adiatiom Avond: feestelijke maaltijd en oudejaar vieren op het strand Dag 11 dinsdag 01 januari Ochtend vrijdag Namiddag: uur: les Jean Tamba Dag 12 woensdag 02 januari Bezoek aan Djilacunda, het geboortedorp van de moeder van Insa. Officiële ontvangst van de groep, rondwandeling door het dorp en lunch. Dag 13 donderdag 03 januari Ochtend: : les Jean Tamba Middag: wandeling over het strand naar Kafountine. Bezoek vissers rokerij en tijd om markt en winkeltjes te bezoeken. Terug naar Abene met de auto. Dag 14 vrijdag 04 januari Ochtend uur: les met Jean Tamba. Namiddag: vrij Avond: gezamenlijke maaltijd Adiatiom en feestavond met optredens. Dag 15 zaterdag 05 januari Vertrek per auto naar Banjul voor de terugvlucht of verlengen van je verblijf. 15

16 Kosten en voorwaarden Adiatiom betaal je aan de organisatie. Het vliegticket betaal je aan Travelpoort Wij reserveren een plaats en hebben stoelgarantie tot 12 weken voor vertrek. Ongeveer twee weken voor vertrek ontvang je een mail van de organisatie met de laatste nieuwtjes of tips. We verzamelen op Schiphol bij de incheckbalie. Kosten Adiatiom 1150,- Kosten vlucht, ter indicatie 1000,- met vertrek op 22 december voor verblijf 2 weken Inbegrepen: Alle in het programma genoemde excursies en lessen. Vervoer volgens programma. Overnachtingen op basis van indeling in 2- persoons kamers; er zijn 4 kamers met toilet en douche en 4 met gedeelde toiletten en douches. In Kouba; eenvoudige kamer bij mensen thuis. Halfpension. Niet inbegrepen: Vliegreis van Amsterdam naar Banjul. Overige maaltijden. Facultatieve lessen of excursies. Reis- en annuleringsverzekering, vaccinaties, malaria profylaxe. Op het aanmeldingsformulier vind je de betalingsvoorwaarden en annuleringsregeling. Indien je nog vragen hebt dan horen wij dat graag. Mailadres: Bellen kan natuurlijk ook: Saskia van den Burg : mobiel: Antje Tenhaaf : mobiel: Kom naar onze infomiddag op zondag 2 september van uur in Leiden. Vanwege het kleinschalige karakter van onze reis kunnen er maximaal 12 deelnemers mee. Wacht niet tot de informatiedag met inschrijven! 16

17 Vluchtinformatie Bij Travelpoort / Gambiatravel (www.travelpoort.nl) maken wij een reservering voor de heen- en terugreis met Arke Fly. Zij vliegen op vrijdag non stop naar de luchthaven Yundum International Airport in Banjul, Gambia. Travelpoort stuurt de factuur naar je toe per mail en geeft ook de tickets af (ook per mail, zelf uitprinten). De luchthaven van Banjul (Gambia) is dichterbij onze bestemming dan de luchthaven van Dakar (hoofdstad van Senegal). De reis is gebaseerd op vrijdag 22 december heen en vrijdag 5 januari terug. Langer blijven (ervoor of erna) is altijd mogelijk. Je kunt op je inschrijfformulier aangeven welke datums je wenst of neem contact met ons op over mogelijkheden. We kunnen een programma samenstellen als dat wenselijk is. Tarieven kunnen variëren afhankelijk wanneer geboekt wordt. Van de website van Travelpoort/Gambiatravel de volgende informatie: ArkeFly Aan boord van de moderne Boeing 767 krijgt u de normale verzorging inclusief maaltijd met gratis softdrink. Een hoofdtelefoon is te koop, de afstand van de rugleuning van de stoel tot aan de achterzijde van de stoel ervoor bedraagt 76 centimeter. U mag zonder toeslag 20 kilogram ruimbagage en 7 kg handbagage meenemen. Voor baby s van 0 t/m 1 jaar geldt een bagagevrijdom van 10 kg per baby. Uw vlucht upgraden Het is mogelijk om nóg comfortabeler te reizen met ArkeFly. Tegen een toeslag kunt u, afhankelijk van de beschikbaarheid, Comfort Class of Star Class vliegen. De toeslag bedraagt 30 per enkele reis comfort class en 125 per enkele reis star class. U geniet bij deze klasses onder andere over meer beenruimte en extra comfort. Comfort Class: 84 cm beenruimte. Max. 25 kg bagage + 7 kg handbagage p.p. zonder toeslag. Eigen incheckbalie op Schiphol. Comfort Class Verzorgings Kit (op nachtvluchten). Gratis biertje of flesje wijn bij de maaltijd. Star Class: 104 cm beenruimte. Max. 30 kg bagage + 2 x 7 kg handbagage p.p. zonder toeslag. Eigen incheckbalie op Schiphol. Star Class Verzorgings Kit. Ontvangst met champagne. Uitgebreide keuzemaaltijden. Gratis kranten en tijdschriften. Gratis drankjes tijdens de hele vlucht. Gratis stoelreservering. 17

18 Praktische informatie In Senegal en Gambia is het tijdens de wintertijd 1 uur vroeger dan in Nederland. Reisdocumenten Voor een vakantie in Senegal dien je in het bezit te zijn van een geldig paspoort (moet nog 3maanden geldig zijn na verblijf). Een identiteitskaart volstaat niet! Nederlandse en Belgische deelnemers hebben geen visum nodig. Overige nationaliteiten dienen altijd te checken bij de ambassade of consulaat of een visum nodig is. Vaccinaties Aan te raden zijn vaccinaties tegen hepatitis A (eventueel ook B), DTP en Gele Koorts. Cholera not indicated stempel kun je gratis krijgen en is aan te raden in je gele vaccinatieboekje te laten zetten. Neem je vaccinatieboekje ook mee. Je bent in malariagebied en hoewel het meevalt met de muggen in december/januari is het altijd raadzaam malaria profylaxe te nemen. Malarone tabletten (dagelijks innemen) zijn goed maar prijzig en niet zo slecht voor de gezondheid als bijvoorbeeld Lariam (1x per week innemen). Informeer je goed bij de verschillende instanties, zoals bijvoorbeeld je huisarts, GGenGD, Havenziekenhuis of een uitgebreide informatieve site zoals Nuttige adressen/ telefoonnummers Lodge Sindeye in Abéné, Senegal Antje Tenhaaf en Insa Goudiaby Telefoonnummer: Dit nummer is vrijwel altijd bereikbaar en kan je aan thuisblijvers doorgeven. Naar Nederland bellen: toegangsnummer is Nederlandse ambassade in Dakar 37, Rue Jacques Bugnicourt Dakar, Senegal Telefoon: Open: ma t/m don uur; vrij: uur 18

19 Nederlands consulaat in Gambia African Centre for Democracy and Human Rights Building Kombo Coastal Road Kerr Sereign Gambia Telefoon: Open: maandag, woensdag, donderdag van tot (consulair) Maandag vrijdag (algemeen). Voor noodgevallen geopend maandag-vrijdag en uur Munteenheid In Senegal is de munteenheid CFA: 1 = ongeveer 650 CFA (afhankelijk van de wisselkoers). In Gambia is de munteenheid Dalassi: 3 = ongeveer 100 Dalassi (afhankelijk van de wisselkoers). Check voor de laatste wisselkoersen. Het beste kun je geld in euro s meenemen. Er kan gewisseld worden in Gambia en in Senegal. De organisatie zal zorgdragen voor een juist adres om te wisselen. Pinnen kan alleen in Bignona (1,5 uur reizen vanaf Abéné en terug) en Ziguinchor ( ruim 2 uur reizen en terug). In het dorp kan alleen met contant geld betaald worden. Contacten Je komt veel in contact met lokale bewoners. Contacten verlopen erg prettig en je zult veel vriendelijke mensen tegenkomen. Ook word je regelmatig bij mensen thuis uitgenodigd en zal je een maaltijd worden aangeboden. Je kunt dit aannemen want meestal wordt er goed gekookt. Als je niet wilt, zeg je vriendelijk merci en kun je aangeven dat je al gegeten hebt of wat rigoureuzer dat je last van je buik hebt en liever even vast. Zo kun je vriendelijk een verzoek afslaan zonder onbeleefd te zijn. Ook krijg je wel eens een verzoek om hulp voor het één of ander. Dit kan een geldbedrag zijn of iets materieels. Ga bij jezelf na wat je in Nederland zou doen. Je kunt beter aangeven dat je even over het verzoek wilt denken dan meteen op het verzoek ingaan (eigen ervaringen). Volg je hart, maar medelijden of iemand zielig vinden is meestal geen goed motief. Je kunt de organisatie altijd vragen om even te overleggen als je daar behoefte aan hebt. Kinderen die om een cadeautje of geld vragen: niet geven. Een gewoonte die ze door ons, de toubabs, hebben geleerd, en die we eerst schattig en na 19

20 een tijd vervelend vinden en waarvan ze nu op school leren dat dit niet mag en onbeleefd is. Helemaal nooit doen: iets uit een auto aan kinderen geven. Hierdoor zijn ernstige ongelukken gebeurd. Kinderen noemen je vaak toubab, wat blanke betekent. Dit is altijd vriendelijk bedoeld. Fotograferen/Filmen Mensen vinden het vaak leuk om gefotografeerd te worden. Vraag jezelf altijd af of jij het ook leuk zou vinden in Nederland om tijdens je gewone bezigheden gefotografeerd te worden. Overweeg of de situatie passend is om foto s te nemen of vraag het even. Het is verboden om bij grensposten te fotograferen! Dit kan grote problemen veroorzaken, voor lang oponthoud zorgen of in het meest vervelende geval inname van films of apparatuur. Levensonderhoud Het levensonderhoud is relatief duur voor de Senegalese bevolking. De crisis doet ook hier zijn werk en prijzen voor dagelijkse voedingsmiddelen rijzen soms de pan uit. Voor Europeanen is het prijsniveau laag tot gemiddeld te noemen. Ter indicatie: voor een (Europese) lunch betaal je CFA 3000 tot CFA 5000 (CFA 650 = 1), een Afrikaanse maaltijd kost ongeveer CFA 1500, frisdrank CFA 650, Water (1,5 literfles) CFA 900. Onderhandelen Onderhandelen is een noodzakelijk spel en wordt zeker gewaardeerd. Bepaal voor jezelf een prijs en vraag dan naar de prijs. Bekijk wat reëel is en onderhandel. Neem zeker je tijd, een dag nadenken en de volgende dag terugkomen is heel normaal. Dit geeft je de mogelijkheid te informeren wat gangbare prijzen zijn. Je betaalt nooit teveel of te weinig, je betaalt wat je bent overeengekomen en waar je mee akkoord bent gegaan. In december, tijdens het bekende festival van Abene, zullen er veel kunstenaars van buiten Abene komen. Dit kan een vertekend beeld geven van reële prijzen. 20

21 Wat is handig om mee te nemen De temperatuur rond december/januari is heerlijk. In de avond kan het afkoelen dus een vestje of fleece trui en lange broek is prettig. Voor de danslessen is het prettig makkelijk zittende kleding mee te nemen. Denk aan: handdoeken, toiletartikelen (tampons/maandverband), goede zaklamp en voldoende batterijen (lege weer mee naar huis nemen, kunnen niet gerecycled worden en belanden anders in het milieu), handgel (geen water nodig om je handen te wassen, tijdens excursies reuze handig), spierbalsem, EHBO materiaal en indien nodig eigen medicatie, neusspray (tegen de droge lucht en stof), muggenmelk/deet (bestemd voor de tropen), wasmiddel (je kunt je was ook op de Sindeye laten doen, 8), zonnebrand met hoge factor, hoofdbedekking (tijdens de boottocht zit je in de felle zon maar ook onderweg naar de boot zijn de mangroven net niet hoog genoeg om in de schaduw te kunnen lopen). Op weg naar de piroque voor Kouba. Voorzichtig want de eieren moeten ook heel overkomen. 21

22 Sindeye Sindeye betekent thuis in het Diola (een veelgesproken taal in het zuiden van Senegal). Het thuis van onze gasten. Het thuis van Insa, Adry, mij (Antje Tenhaaf) en de mensen die met ons samenwerken in Sindeye. Wij willen een thuisgevoel geven door een prettige sfeer, goede en vers maaltijden en verzorgde, mooie huisjes en kamers. Geen super luxe (hoewel we er steeds meer achterkomen dat het op zijn manier best een beetje lux is) wel heel comfortabel. Ook thuis in Afrika. De ervaring er echt te zijn. Een uitnodiging het leven van dit deel van Afrika en Senegal te beleven. De kamers zijn eenvoudig en mooi ingericht. Er zijn kamers met 2-persoonsbedden of met 1- persoonsbedden. Je wordt ingedeeld per kamer, maximaal 2 personen per kamer. Een aantal huisjes hebben eigen badkamers en een aantal gedeelde badkamers. Alle badkamers zijn voorzien van douche, toilet, wastafel en stromend water. Voor het opladen van je mobiel is er elektriciteit aanwezig. Uit het gastenboek: Toen ik aankwam verscheen er een glimlach op mijn gezicht en ik zei volgens mij verdwijnt die niet meer. Dat klopte. Ik werd opgenomen in het Afrikaanse leven met alle kleuren en glimlachen die het land rijk is. Het is fijn om hier te zijn en hoop dat ik er snel terug kan komen. 22

23 Wie zijn wij uitgebreid Saskia, Stichting Zaouli Hoe is het om je ervaring en levenswijsheid in een totaal andere omgeving in een totaal andere context te plaatsen? Hoe ga je om met een wereld die onherkenbaar is voor je? Maar daarentegen ook weer zo herkenbaar en een warm gevoel van herkenning geeft? Ik ben heel benieuwd hoe je deze reis zult ervaren en of je mijn diepe genegenheid en liefde voor dit deel van Senegal zult delen. Met een aantal mensen heb ik een vriendschapsband opgebouwd en ik mis ze als ik in Nederland ben. Sinds 2001 kom ik met regelmaat in Senegal en vanaf 2006 ben ik dans- en percussiereizen gaan organiseren. Naast mijn liefde voor West Afrikaanse dans heb ik ook grote interesse in allerlei vormen van yoga, yogafilosofie en meditatie. Wat ik heb gezien en meegemaakt tijdens de dansstages in het zuiden van Senegal raakt me en wil ik graag laten zien aan anderen die daar ook interesse voor hebben. Naast de mooie natuur, de vrijheid van de zee en de wandelingen raak je meer en meer in contact met een ander aspect in het leven, een mystieke en spirituele kant. In Afrika dagelijks geleefd en diep geloofd. Waarden die gehecht worden aan een mystieke bosgeest zoals bijvoorbeeld Koumpo of Samai. Griots met hun enorme kennis en geschiedenis van heden en verleden. Heilige rituelen en beschermamuletten de grisgris, gemaakt door de Marabout. Ik ben er van onder de indruk maar durf er soms ook vraagtekens bij te zetten want mijn wortels liggen in Nederland en ik ben opgegroeid in deze maatschappij in een tijd van vrouwenemancipatie, ban de bom en punk. Ik durf mij als individu op te stellen maar vind de verbinding tussen mensen een groot goed, je hebt elkaar nodig om in harmonie en vrede te kunnen leven maar ook om ruzie en disharmonie te hebben en dit dan op te lossen. West Afrikaanse dans geeft mij plezier, ontlading en een enorme boost aan energie. Yoga geeft mij rust en ruimte om mijn gedachten te ordenen en te kunnen functioneren in mijn hectische wereld. De combinatie van dans, yoga (vormen) en meditatie is voor mij geweldig. We hebben in deze reis naast dans ook healing tao geïntegreerd. Dit geeft je rust en ruimte om de ontstane indrukken te verwerken. Ik hoop dat je zult genieten van deze reis en je rijker aan ervaringen verder je levensweg kunt bewandelen. 23

24 Antje, Sindeye Mijn wortels zijn Duits. Meestal merk ik er niet zo veel van en mijn omgeving ook niet. Ik was drie toen ik met mijn ouders en zus naar Nederland verhuisde en woon sindsdien, met een korte onderbreking van 2 jaar Maleisië, in Nederland. Tijdens een WK voetbal gaat het verhaal van dat ik niet zo veel merk van mijn wortels en mijn omgeving ook niet, niet helemaal op. Voor mij iedere keer weer een teken dat ik, of misschien wel we, toch meer met wortels hebben dan ik meestal denk. En daar ben ik eigenlijk wel blij mee. Het geeft me een gevoel van verbinding met mijn zus, die in de VS leeft, mijn ouders (mijn vader is lang geleden overleden, mijn moeder is in Nederland blijven wonen omdat ze zich op haar plek voelt en weer gelukkig samenleeft) en al mijn voorouders. Deze verbindingen voelen als belangrijk, ze zijn er altijd en onvoorwaardelijk. Het onvoorwaardelijke probeer ik ook een plek te geven in mijn verbinding met mijn partner, vriendinnen en vrienden. Dat betekent iedere keer weer opnieuw bewustzijn van wat onvoorwaardelijk voor mij betekent, hoe het voelt als ik het ervaar maar zeker ook als het weer eens niet lukt. Ik heb een hoofdstudie gedaan, werkte vooral met m n hoofd en heb ernaast altijd gedanst en veel bewogen. Het volgen van een opleiding Somatic Movement Coach was een eerste aanzet om beweging en het hele lichaam een plek te geven in mijn hoofdwerk. Eigenlijk is dat pas echt gelukt na een paar jaar Healing Tao. Ik train nu 9 jaar en heb de Tao in tijden van ingrijpende veranderingen in het echte leven (het leven buiten de lessen en trainingsweken) toegepast. Het meest blij ben ik geloof ik met het in vrede kunnen leven met mezelf en het verdwenen zijn van de grote angst alleen te zijn. Nu alle andere nog. Als kind was ik vooral erg serieus en verlegen maar gedanst heb ik altijd al. Ik heb ook altijd een verlangen gevoeld naar West Afrika te gaan om daar te dansen, en een verlangen gevoeld er echt te zijn, in Afrika. In 2007ben ik met een door Saskia georganiseerde dansreis naar het zuiden van Senegal gegaan, naar Abéné. Op veel vakanties en andere reizen dacht ik meestal wel een keer, zou ik hier willen wonen? Een eiland in Noorwegen, een dorpje in de Pyreneeën of New York? Dat is het allemaal niet geworden. In Afrika, Senegal, Abéné was dat anders. Sindeye in Abéné is nu mijn tweede thuis. Mijn thuis met Insa, Adry, broers van Insa, Fatu en anderen die komen en weer gaan. In het begin dacht ik dat ik er helemaal zou willen leven. Al het gedoe hier achterlaten. Ook het gedoe dat we iedere keer ervaren als Insa naar Nederland wil komen. 24

25 Want ondanks veel mooie gedachten en woorden over wereldburgerschap (ik ga er nog steeds voor), waarden en het belang van diversiteit, kan 85%? (is een gok) van de Afrikanen Afrika niet uit of af, omdat.? Omdat we bang zijn? We hebben besloten om het gedoe aan te gaan. Mede door de blik van Insa heb ik de kwaliteit van het leven hier, van mijn familie, vrienden en werk opnieuw gezien. En als het weer een keer niet klopt, hier of daar, is het waarschijnlijker dat het aan mijn levenskunst ligt dan aan iets anders. Mijn wortels liggen hier, en ze liggen hier goed. Ik hoop bis bald, a bientôt, a gneme gneme om iets moois te delen op een beveiligde plek. We hebben de zegen van de geesten om samen met hen op Sindeye te leven. Jean Tamba Jean Tamba, afgestudeerd aan de Ecole Nationale des Arts in Dakar, heeft al een lange carrière als danser en choreograaf achter de rug. Artistiek directeur van het 2- jaarlijkse Dakar Festival Kaay FECC en artistiek leider geweest van Les Ballets Africaine. Ook richtte hij zijn eigen Company 5ème Dimension op. Zijn specialiteit is de combinatie van traditionele Afrikaanse dans gemixt met afrocontemporaine. Hij heeft een jarenlange ervaring in lesgeven aan professionele dansers op dansscholen over de hele wereld. Zijn lessen zijn zeer goed opgebouwd met een duidelijke structuur en uitleg. Het meest opvallende aan de werkwijze van Jean is zijn eclecticisme, een conceptuele benadering. Inzicht te krijgen in de (dans) materie door verschillende theorieën, stijlen of ideeën toe te passen. Onder meer gewerkt met Pina Bausch, Andrée Lorenzetti (Ballet de Marseille) en met Susanne Link ( Le coq est mort ). Hij schrikt niet terug om voor grote dansgroepen te choreograferen, zoals voor het bezoek van de paus aan Senegal, een dansstuk voor 400 dansers. Ook onderzocht hij modern jazz met de Amerikaanse Marvi en Afro Jazz met Chuck Davis en de Senegalese Ousmane Cissé. In Toubab Dialow geeft hij les bij Ecole des Sables, international center for traditional and contemporary dances, opgericht door Germaine Acogny. 25

26 In 2001 richt Jean, samen met 3 andere dansers, Kaay Fecc op. De organisatie richt zich op het professionaliseren van het dansvak in Senegal en daagt uit tot nadenken over de ontwikkeling van een beleid van duurzame culturele ontwikkeling. Kaay Fecc betekent kom dansen in de taal van de Wolof. Naast het 2- jaarlijkse festival richt Kaay Fecc zich op het opleiden van dansers op allerlei niveau. Amateur, professioneel en semiprofessioneel, volwassenen en kinderen. Diverse stijlen, diverse etniciteiten en ook diverse identiteiten. Het grote publiek raken is één van de speerpunten. Meer informatie: 26

27 Achtergrondinformatie Diola (Jola) De Diola beslaat 9% van de populatie in Senegal en wonen grotendeels in het zuiden van Senegal, de Casamance (het gebied ten zuiden van The Gambia). Zij zijn in subgroepen verdeeld die elkaar soms onderling niet begrijpen. Voorbeelden uit de regio s die wij bezoeken: De Essils (nabij Thionck Essyl), de Fognys (nabij Baïla), de Bayots (in het zuiden), de Floups (nabij Oussouye), Fognydiabang (nabij Abéné/Kafountine), Karonne (op de eilanden van de Karonne). Van oorsprong zijn de Diola voornamelijk landbewerkers maar de katholieke missie is kwistig geweest in de kwaliteit van lesgeven waardoor je onder de Diola relatief veel mensen met bestuurlijke of invloedrijke posities ziet. Door de katholieke invloed zijn er, naast het merendeel dat islamitisch/mouridisch, ook relatief veel katholieken. Het oorspronkelijk animisme maakt overal deel van uit. Veel voorkomende Diolanamen zijn: Diatta, Badji, Sagna, Goudiaby, Mane, Sane, Badiatte, Bassane, Himbane. Behoedzaam en met respect en trots gaan zij om met de natuur. De bush en mangroves hebben geen geheimen voor hen. Vele traditionele riten zijn afgeleid uit de natuur, zoals de Koumpo, een mystiek figuur. Af en toe komt hij uit de bossen tevoorschijn, voornamelijk om de jeugd in positieve zin op te voeden. Hij nodigt iedereen uit te komen dansen om zo de gemeenschap op de proef te stellen. Als iedereen komt, impliceert dit dat de gemeenschap gezond en levendig is en dat het goed gaat. Er zijn 4 varianten op de ze mystieke figuur met ieder een eigen personage. De diepere betekenis van de Koumpo is gecompliceerd en moeilijk te achterhalen. De Koumpo is één van de vele mysteries van de Casamance. De meest belangrijke traditionele invloed hebben de Floups want de koning van Oussouye oefent nog steeds een groot deel van zijn gezag uit. Voorheen Fetisj (afgod), religieuze en politieke chef van zijn koninkrijk bepaalde hij het ritme van het leven van de inwoners, wanneer bepaalde 27

28 landbouw werkzaamheden plaatsvinden, landverdeling, animistische ceremoniën zoals initiatie en feesten. De koning van Oussouye wordt gekozen voor levenslang koningschap. Hij heeft vooral een functie in de zorg voor de gemeenschap: landbouw, voedsel en wijze raad. Info over de Diola of Jola uit Wikipedia Bron: The Jolas are found in great numbers on the Atlantic coast between the southern banks of the Gambia River, the Casamance region of Senegal (Southern Senegal), and the northern part of Guinea-Bissau. Unlike most of the ethnic groups of the Senegambian region, the Jola ethnic group is not hierarchal. That is, it has no class system in its social institutions, like griots, slaves, nobles, leather workers, etc. Though the origin of the Jolas is still unknown, it is now confirmed by both oral and written history that they are the people who have been longest resident in The Gambia and among the indigenous people of the Senegambian region. They were the last ethnic group in the Senegambian region to accept Islam. Their communities, way of settlement, is based on extended family settlements that are normally large enough to be given names of their own and independence. Names include Jola Karon, Jola Mlomp, Jola Elinnkin, Jola Caginol, Jola Huluf, Jola Jamat, Jola Joheyt, Jola Bayot, Jola Brin, Jola Seleky, Jola Kabrouse, Jola Jiwat, and Jola Foni. Although Jolas have many traditional economic activities like fishing, farming groundnuts, taping palm wine, and processing palm oil, their most intensive economic activity is rice cultivation. They had this knowledge long before the first Europeans, the Portuguese, came to their region. Rice cultivation is tied up closely to their religion and their social organizations. They have a good knowledge of animal husbandry and raise many different animals. In the area of craftsmanship, the Jolas have a great variety of craft knowledge including basket weaving, pottery, and house building. Jolas are also great palm oil manufacturers and great palm wine tapers in the Senegambian region. Religion The Jolas have a concept of one God that they associate with the natural phenomena like sky, rain, and the year. They call this one god Emit (God) or Ata Emit; literally, "To Whom Belongs The Universe" or "The Master-Owner Of The Universe". (See article J. David Sapir) However, like any other religion, the Jolas have charms or sacred forests and sacred lands which they honour and with which they communicate (not worship). The Jola people believe that these supernatural spirits can protect their 28

29 families, their villages, and their rice fields; and can even protect them from conversion to Islam and Christianity. The spirits are called Bakin or Eneerti (Mandinka Jalang). Unfortunately people who don't understand how Jolas pray and relate to their God think that the Jolas have no God but rather spirits, because they offer sacrifices to the Bakin. But a Jola knows the difference between his/her God (Ata Emit) and the Bakin. Jolas are also able herbal medicine practitioners. Like most of the indigenous ethnic groups of the Senegambian region, the Jola ethnic group did not develop a political scale that expanded beyond village level compared to ethnic groups that migrated to the region like the Sonikes and the Mandingos. But this does not mean they did not develop a sophisticated political system. The egalitarian nature of their societies (rare in most societies), structured around the limited village environment gave them the possibilities to develop a political system based on collective consciousness, which they worked through their initiation rites. In a sense the Jolas' political achievement in the village was socialism. It was totally tied to their religious belief in the Bakin. This political achievement is not easy to reach if the society that runs it does not have well-defined rules of administration and penalties. Before the influence of Islam and Christianity in their ways of beliefs, all Jolas placed great respect in the proper observation of funeral ceremony, and still today some do, for they are of the belief that it enables the dead person s soul to go to its final destination to join his or her ancestors. It was and still is strongly accepted by those Jolas who still practice their ancestral religion that without performing these funeral sacred rites, the soul is prevented from entering the presence of the creator (Ata Amit), and the ancestors. Jolas believed strongly in living a good humanistic life in this world. They believe that if one lives a bad life in this world, when the person dies the soul of the dead person is punished to become an exile spirit with no bed to lie on. In the Jola Cassa subgroup this exile spirit is called a Holowa. This exile spirit becomes a roaming spirit with no respect from the other spirits. The Transatlantic Slave Trade & The Creation of the Jola Diaspora In the mid 1440s, the simple diverse folk population of the Senegambian region faced the most uncivilized and inhuman disintegration of its people, and their rich diverse cultures, by the Portuguese, the first Europeans who set out to seek slaves in Africa to sell to the New World capitalist. These Europeans came by medium size boats that they used to navigate both the Gambian river and the Cassamance rivers, since there were no infrastructures at this time to travel by land, invaded and took from this region the best workers, the best priests, the best natural doctors, the best folk musicians etc. and took them to work in Spain and in Portugal. Later in the sixteenth century, when these European capitalists realized that they could make enormous profit by using the labour of 29

30 the Africans to exploit the wealth of the Americas they started selling the African slaves to North America, Central America, South America, and the Caribbean countries to provide slave labour in the gold and silver mines and on the agricultural plantations, growing crops such as sugar, cotton, rice, and tobacco. From 1445 to 1600 about one million Africans were taken from the West African region, particularly from the Senegambian region. The ethnic groups that suffered most during this slave aggression were those living along the coastal areas of the river Gambia and the river Cassamance, and these are the Manjagos, the Balantas, the Papels and the Jolas. There is still a very old saying among the elderly Jolas that the music of the Akonting in its initial stage was so sweet to the devils that the most outstanding Jola Akonting players who played late at night in the rice fields when work was suspended for the day and it was time to play the Akonting and dance and drink their palm wine until they got tired and then came home, that most of these Akonting players did not come home. On the following day when the people went out to search for them they saw prints of shoes on the ground which they associated with feet of devils because in those days Jolas didn t use shoes or know how shoes looked like. This is how the Jola Ekonting came to the Americas. Muziekinstrumenten Ekonting, een luitachtig instrument ( zie foto). Ewang, een ijzeren instrument gebruikt tijdens de mannelijke initiatierituelen. Etantang, een kleine drum, seourouba drum, gebruikt voor de Koumpo dans. Emombele, een houten instrument dat alleen gebruikt wordt tijdens de initiatierituelen en je dus zelden ziet (iedere jaar). Efemme, een kalebas omgekeerd in een houder met water. Wordt door de vrouwen bespeeld tijdens het regenseizoen als vervanger voor een drum. Kabilek, een Diola fluit. Kora, een harpachtig instrument met 24 snaren. Een typisch instrument van de Mandingue en gebruikt door de griots. Ekontingspeler in Niafrang. Griotspeler Aliou en zijn kora 30

KLINKEN IN SENEGAL Februari 2014

KLINKEN IN SENEGAL Februari 2014 KLINKEN IN SENEGAL Februari 2014 In november 2011 heb ik met de stichting Zaouli een yogareis gemaakt naar Abene in het zuiden van Senegal. Het programma was gevarieerd, met dagelijks een yogales en veel

Nadere informatie

KLINKEN IN SENEGAL 8 tot en met 19 februari 2016

KLINKEN IN SENEGAL 8 tot en met 19 februari 2016 KLINKEN IN SENEGAL 8 tot en met 19 februari 2016 Senegal klinkt reuze ver weg, maar het is maar 6 uur vliegen! Midden in de winter kom je in een heerlijk klimaat, in een volstrekt andere wereld, ontmoet

Nadere informatie

(Eigen)wijze vrouw in Senegal. 19-29 februari 2016

(Eigen)wijze vrouw in Senegal. 19-29 februari 2016 (Eigen)wijze vrouw in Senegal 19-29 februari 2016 Inhoud (Eigen)wijze vrouw naar Senegal... 3 Wat er aan vooraf ging... 3 Voor wie?... 3 Waarom?... 4 Centraal in de training... 4 Hoe?... 4 Waarom in Senegal?...

Nadere informatie

KLINKEN IN SENEGAL Workshops stemexpressie

KLINKEN IN SENEGAL Workshops stemexpressie KLINKEN IN SENEGAL In november 2011 ben ik twee weken in Abene in het zuiden van Senegal (La Casamance) geweest. Wat een indrukwekkende ervaring was dat. De reis had als thema 'Ontmoet de mystiek en spiritualiteit

Nadere informatie

EEN WEEK OM TOT JEZELF TE KOMEN AAN DE VOET VAN DE SPAANSE PYRENEEËN. Thema: In vertrouwen Zijn

EEN WEEK OM TOT JEZELF TE KOMEN AAN DE VOET VAN DE SPAANSE PYRENEEËN. Thema: In vertrouwen Zijn EEN WEEK OM TOT JEZELF TE KOMEN AAN DE VOET VAN DE SPAANSE PYRENEEËN Thema: In vertrouwen Zijn Yoga, meditatie, beeldend werken, stilte, de schoonheid van de natuur, samen zijn of alleen, in rust en met

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

sahasrara Liefde voor Jezelf VROUWENWEEK 2016 Sierra de la Nieves, Monda, Andalusië, Spanje 26 september - 2 oktober 2016

sahasrara Liefde voor Jezelf VROUWENWEEK 2016 Sierra de la Nieves, Monda, Andalusië, Spanje 26 september - 2 oktober 2016 Liefde voor Jezelf VROUWENWEEK 2016 Sierra de la Nieves, Monda, Andalusië, Spanje 26 september - 2 oktober 2016 sahasrara liefde, zachtheid, verbinding en relaxen Vrouwenweek Liefde voor jezelf in het

Nadere informatie

Herbronnen aan de stroom

Herbronnen aan de stroom Senegal Individuele privé strandvakantie Herbronnen aan de stroom Dakar Thies Sowene Langue de Barbarie Gandiol Potou Saint-Louis - Dakar Boottocht met een traditionele vissersboot naar het vogeleiland,

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

In het weekend maak je een spectaculaire safari waarin je oog in oog komt te staan met de big five.

In het weekend maak je een spectaculaire safari waarin je oog in oog komt te staan met de big five. Oeganda Kerst 2016 Jij steekt samen met je team je handen uit de mouwen om van een dorpsschooltje in Nkokonjeru een nieuwe frisse school te maken. Samen met ouders en leraren knap je de boel op. Aan de

Nadere informatie

Boost Your Mindfulness

Boost Your Mindfulness Boost Your Mindfulness Ervaar. Voel. Luister. Kijk. Accepteer. Vertraag. Geniet. Zijn. Landgoed Yogabee in Zeeland 4-6 september 2015 Voel de wind door je haar, het natte zand onder je voeten, ervaar hoe

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Night news. Fact sheets. Worksheet

Night news. Fact sheets. Worksheet 1 Night news read Het liedje van Caro Emerald speelt zich s nachts af. Lees twee nieuwsberichten die met nacht te maken hebben. Nieuwsbericht 1 Nieuwsbericht 2 Clouds block view for meteor watchers Do

Nadere informatie

PROGRAMMA 01-04-2013-10-04-2013

PROGRAMMA 01-04-2013-10-04-2013 PROGRAMMA 01-04-2013-10-04-2013 GAMBIA 2013 Hallo dames, Ik heb geprobeerd een reisprogramma samen te stellen. We gaan een groot gedeelte van Gambia bekijken. Leuke dingen zoals de markten en het strand.

Nadere informatie

Group 2a 1. How many children do you have in your class?

Group 2a 1. How many children do you have in your class? Drop Out Center Questions March 12&13 Group 2a 1. How many children do you have in your class? Ik heet Vinayagamoorthy, ik ben 13 jaar oud en ik zit in groep 6 hier. Ik zit op een openbare school met alleen

Nadere informatie

Mind & Motion, Centrum voor BewustZijn

Mind & Motion, Centrum voor BewustZijn NIEUWSBRIEF Follow your it knows the way Mind & Motion, Centrum voor BewustZijn Nieuwsbrief nr. 6 23 augustus 2015 De lessen gaan weer beginnen! De zomervakantie is voorbij, wat gaat de tijd toch snel.

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Ruimte voor jezelf. Coaching met paarden op Château Montchoix 16 tot en met 23 juni 2014. Vakantie met aandacht voor persoonlijke ontwikkeling

Ruimte voor jezelf. Coaching met paarden op Château Montchoix 16 tot en met 23 juni 2014. Vakantie met aandacht voor persoonlijke ontwikkeling Château Montchoix & Caballo Consultancy Ruimte voor jezelf Vakantie met aandacht voor persoonlijke ontwikkeling Coaching in Frankrijk Een kasteel, bossen, paarden, zon. Ruimte en tijd voor jezelf, voor

Nadere informatie

Foto Avontuur Zuid Afrika

Foto Avontuur Zuid Afrika Foto Avontuur Zuid Afrika 2 Zuid Afrika You don't take a photograph, you make it. Ansel Adams Inhoud 3. Programma 4. Foto Avonturen 5. Locaties 7. Groepen 10. Workshops 12. Thema s 13. Vaardigheden 14.

Nadere informatie

Mind & Motion, Centrum voor BewustZijn

Mind & Motion, Centrum voor BewustZijn NIEUWSBRIEF Follow your it knows the way Mind & Motion, Centrum voor BewustZijn Nieuwsbrief 1 9 januari 2015 Lieve mensen, Een mooi en bijzonder nieuw jaar. Ik wens jullie allen een liefdevol, gezond,

Nadere informatie

Zeven hulpbronnen van vertrouwen. Door: Carlos Estarippa

Zeven hulpbronnen van vertrouwen. Door: Carlos Estarippa Zeven hulpbronnen van vertrouwen Door: Carlos Estarippa Geïnspireerd door het boek van Bertie Hendriks Dagboek van de Ziel. De zeven levensfasen (Hendriks, 2013) wil ik in onderstaand artikel beschrijven

Nadere informatie

Finland: Beren, wolven en korhoenders 7-daagse fotoreis

Finland: Beren, wolven en korhoenders 7-daagse fotoreis Finland: Beren, wolven en korhoenders 7-daagse fotoreis In samenwerking met natuurfotograaf en Finlandkenner Maas van de Ruitenbeek (www.maasvanderuitenbeek.nl) Het grensgebied tussen Finland en Rusland

Nadere informatie

Jouw persoonlijke notities. momenten. met teksten van Mirjam van der Vegt. Boekencentrum

Jouw persoonlijke notities. momenten. met teksten van Mirjam van der Vegt. Boekencentrum Stille Jouw persoonlijke notities momenten met teksten van Mirjam van der Vegt Boekencentrum Vormgeving omslag en binnenwerk Studio Vrolijk ISBN 978 90 239 2643 6 NUR 707 2012 Uitgeverij Boekencentrum,

Nadere informatie

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden.

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden. one English is everywhere Test Luister naar wat Daniel vertelt. Welke Engelse woorden hoor je? Kruis ze aan. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game Lees de tekst. Omcirkel de

Nadere informatie

Thema Sportief. Backpackcursus in Thailand, 30 dagen

Thema Sportief. Backpackcursus in Thailand, 30 dagen Thema Sportief Backpackcursus in Thailand, 30 dagen Reisschema Dag 1 Amsterdam - Bangkok Dag 2 aankomst Bangkok Dag 3 Bangkok Dag 4 Bangkok - Ratchaburi Dag 5 Ratchaburi - Bangkok Dag 6 Bangkok Dag 7 eigen

Nadere informatie

voor jongeren tussen de 15 en 21 jaar

voor jongeren tussen de 15 en 21 jaar S U M M E R S C H O O L 2 0 1 3 voor jongeren tussen de 15 en 21 jaar NV VERSE BEKKEN maandag 19 tot en met vrijdag 23 augustus van 11.00 18.00 uur in Groningen (tijdens festival Noorderzon!) Locatie Theaterwerkplaats

Nadere informatie

STUDIEREIS Intercultural Dialogue in Zuid-Afrika

STUDIEREIS Intercultural Dialogue in Zuid-Afrika STUDIEREIS Intercultural Dialogue in Zuid-Afrika Iedere context is gebouwd op cultuur. Dit geldt voor een gezin/familie (micro-niveau), een organisatie (meso-niveau) en voor een land/continent (macro-niveau).

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

14-daagse Avontuurlijk Suriname

14-daagse Avontuurlijk Suriname REIZEN - VOYAGES Tel.32-3-238.11.03 Fax.32-3-238.71.58 Bresstraat, 14 IATA : 08210381 2018 Antwerpen licentie : A 1275 BELGIUM www.coconuttravel.be/suriname/ info@coconuttravel.be www.coconuttravel.be

Nadere informatie

6 Daagse Dubai & Oman Metaalunie studiereis. 4 9 november 2014

6 Daagse Dubai & Oman Metaalunie studiereis. 4 9 november 2014 6 Daagse Dubai & Oman Metaalunie studiereis 4 9 november 2014 Dag 1, dinsdag Vertrek per KLM 427 om 14.30 uur van Amsterdam naar Dubai Aankomst om 23.59 uur, M&G met Nederlandse gids Transfer naar het

Nadere informatie

Cursus Spirituele en Mediamieke Ontwikkeling 2

Cursus Spirituele en Mediamieke Ontwikkeling 2 NIEUWSBRIEF 14 februari 2015 1 Lieve mensen, Iedere dag is een dag van de liefde, om degenen om je heen te vertellen hoeveel je van ze houdt, het leven in je hart te koesteren en te genieten van de grote

Nadere informatie

Programma uitwisseling Lycée La Trinité & Gymnasium Haganum. Béziers 20 t/m 25 mei 2012

Programma uitwisseling Lycée La Trinité & Gymnasium Haganum. Béziers 20 t/m 25 mei 2012 Programma uitwisseling Lycée La Trinité & Gymnasium Haganum Béziers 20 t/m 25 mei 2012 Zondag 20 mei 2012 Maandag 21 mei 2012 Dinsdag 22 mei 2012 7.30u Verzamelen voor Vertrekhal 2 Schiphol. Wees op tijd!

Nadere informatie

NASCHOLINGSREIS IERLAND 2016

NASCHOLINGSREIS IERLAND 2016 NASCHOLINGSREIS IERLAND 2016 9 juni 12 juni Alles is Liefde.. voor Paro! Na zeven keer kunnen we inmiddels wel zeggen dat het een traditie is om begin juni een nascholing te organiseren in Ierland. Een

Nadere informatie

Ontspanning en Sociale Contacten Groeien in de Buurtmoestuin

Ontspanning en Sociale Contacten Groeien in de Buurtmoestuin Ontspanning en Sociale Contacten Groeien in de Buurtmoestuin Een kwalitatief onderzoek naar de gepercipieerde (gezondheids)effecten van gezamenlijk tuinieren Ontspanning en Sociale Contacten Groeien in

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één De scholen van Catent - afzonderlijk en gezamenlijk - zijn als een

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Flowdagboek voor de Intuïtie challenge

Flowdagboek voor de Intuïtie challenge Flowdagboek voor de Intuïtie challenge MANIFESTyourlight.nl Dit is je flowdagboek voor de Intuïtie challenge Vul het in op het moment van de dag dat je intuïtie vertelt dat je dat moet doen. Als je schrijft

Nadere informatie

Taalreizen Italië, Florence

Taalreizen Italië, Florence Taalreizen Italië, Florence HIGHLIGHTS Florence: typische studentenstad Genieten van het moois en lekkers wat Toscane te bieden heeft Taalschool in het centrum van de stad nabij Centraal Station FLORENCE

Nadere informatie

IJsland - Reykjavik, 4 dagen Stedentrip Reykjavik met Gullfoss, Geysir en Thingvellir, korte stopover op IJsland met Golden Circle excursie

IJsland - Reykjavik, 4 dagen Stedentrip Reykjavik met Gullfoss, Geysir en Thingvellir, korte stopover op IJsland met Golden Circle excursie Wandelreizen / Europa / IJsland Code 315030 LA individuele reis Niveau Accommodatie IJsland - Reykjavik, 4 dagen Stedentrip Reykjavik met Gullfoss, Geysir en Thingvellir, korte stopover op IJsland met

Nadere informatie

Bezoek Watoto Informatie voor visit Africa Bouw teams

Bezoek Watoto Informatie voor visit Africa Bouw teams Bezoek Watoto Informatie voor visit Africa Bouw teams Bouw teams vanuit een kerk, organisatie of bedrijf Ieder jaar komen kerken, organisaties, scholen of bedrijven naar Oeganda om te bouwen aan gezinswoningen,

Nadere informatie

diabetes, psychiatrie en palliatieve zorg/oncologie. Voor de deelnemers zullen accreditatiepunten aangevraagd worden.

diabetes, psychiatrie en palliatieve zorg/oncologie. Voor de deelnemers zullen accreditatiepunten aangevraagd worden. Shouf Shouf Marokko organiseert jaarlijks in samenwerking met verschillende achterstandsfondsen waaronder AOF Amsterdam en FAW Rotterdam nascholingsreizen voor huisartsen en POHs onder andere naar Marokko.

Nadere informatie

The voice of Holland workshops

The voice of Holland workshops Presenteert The voice of Holland workshops Wie zijn wij? Babette Labeij is de bekendste zangcoach van Nederland. Zij is als zangcoach te zien bij televisieprogramma s als The voice of Holland en The Voice

Nadere informatie

MahaYoga zomerweek. -24 t/m 29 juli 2016-

MahaYoga zomerweek. -24 t/m 29 juli 2016- MahaYoga zomerweek -24 t/m 29 juli 2016- Yoga, meditatie, vakantie, chakra-filosofie, leren, klankmeditatie, mantrazang, ontspannen, wandelen, groeien 1 Het pad van de yogi is het volgen van de Kundalini

Nadere informatie

Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie?

Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie? Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie? door Nathan Wennegers Trefwoord: zelfkennis / meditatie 2015 Non2.nl Zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever mag niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Foto Avontuur Thailand

Foto Avontuur Thailand Foto Avontuur Thailand 2 Thailand You don't take a photograph, you make it. Ansel Adams Inhoud 3. Programma 4. Foto Avonturen 5. Locaties 7. Groepen 10. Workshops 12. Thema s 13. Vaardigheden 14. Onze

Nadere informatie

Een Visioen van Liefde

Een Visioen van Liefde Een Visioen van Liefde Orthen, april 2012 WIE ZIJN WIJ? De oorsprong van de gemeenschap San Salvator ligt in de rooms-katholieke traditie, en voelt zich van daaruit verbonden met de Bijbel, geïnspireerd

Nadere informatie

Zomercursus Engels op Malta (8-13 jaar), EC

Zomercursus Engels op Malta (8-13 jaar), EC EASY LANGUAGES Zomercursus Engels op Malta (8-13 jaar), EC Waarom dit programma? Kinderen van 8 tot 13 jaar Cursus intensief Engels Gevarieerde activiteiten in de middag, avond en in het weekend Verblijf

Nadere informatie

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen.

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen. Outback Australië Voor mij is Australië een heel bijzondere plek. Waarom? Dat zal ik uitleggen. Het begon al toen ik voor het eerst in Australië kwam. Ik stapte uit het vliegtuig. Meteen merkte ik dat

Nadere informatie

Deze week is bedoeld om die vraagtekens vanuit een ander perspectief te ervaren.

Deze week is bedoeld om die vraagtekens vanuit een ander perspectief te ervaren. Deze 6 daagse retreat, midden in de prachtige bergen van Transsylvanië, heeft als thema de integratie van jouw Goddelijke talenten hier op aarde. Je wilt een (door)start maken met iets nieuws, meer duidelijkheid

Nadere informatie

Mind & Motion, Centrum voor BewustZijn

Mind & Motion, Centrum voor BewustZijn NIEUWSBRIEF Follow your it knows the way Mind & Motion, Centrum voor BewustZijn Nieuwsbrief 2 20 februari 2015 VOORJAARSVAKANTIE Van maandag 23 februari 2015 t/m zondag 1 maart 2015 zijn er geen yogalessen

Nadere informatie

Mr Dim Turkije Zuid-Egeïsche kust Göcek

Mr Dim Turkije Zuid-Egeïsche kust Göcek Mr Dim Turkije Zuid-Egeïsche kust Göcek 1. Algemene informatie Eliza was here - Mr Dim - /turkije/_zuid-egeische_kust/gocek_/mr_dim.htm 1.1. Naam - Ligging - Eliza sterren Mr Dim - (Turkije Zuid-Egeïsche

Nadere informatie

Overtuigend (om)praten VVJ Jan De Boeck

Overtuigend (om)praten VVJ Jan De Boeck Overtuigend (om)praten Jan De Boeck Jan De Boeck Overtuigend en constructief gesprekken voeren. De carrière van een doorsnee jeugddienstmedewerker is doorspekt met professionele gesprekken. Met je secretaris,

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Cultuur en natuur van Ghana

Cultuur en natuur van Ghana Ghana Rondreis in groep Cultuur en natuur van Ghana Accra - Ejisu - Nkoranza - Boabeng - Laranba - Mole National Park - Kintampo Falls - Techiman - Kumashi - Bosumtwimeer - Axim - Nzulezi - Elmina - Kakum

Nadere informatie

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGE 1 A4 BLADEN THEMA S BIJLAGE 2 DOMINO EMOTIES BIJLAGE 3 MATCHING OEFENING GEVOELENS BIJLAGE 4 VRAGENLIJST FILM BIJLAGE 5 VRAGENSTROOKJES HOEKENWERK BIJLAGE 6 ANTWOORDENBLAD

Nadere informatie

Mindfulness training 7 dagen op 2 juni -9 juni 2012 in Andalusië in Spanje, wat een heerlijk idee!

Mindfulness training 7 dagen op 2 juni -9 juni 2012 in Andalusië in Spanje, wat een heerlijk idee! Mindfulness training 7 dagen op 2 juni -9 juni 2012 in Andalusië in Spanje, wat een heerlijk idee!.uitzicht vanuit de tuin naar de zee Praktisch mindfulness leren en toepassen, én ontspanning én een vakantie,

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze lessen zijn geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

New Isropa Dé Cyprus Specialist

New Isropa Dé Cyprus Specialist Cyprus Wellness- en Yogareis Yoga in de Baarsjes Zening Resorts Cyprus 13 tot en met 20 september 2015 Zondag 13 september 2015 Transavia vlucht Amsterdam-Paphos Busvervoer van Paphos Airport naar Zening

Nadere informatie

Hallo Meditatie en Dans Liefhebber!

Hallo Meditatie en Dans Liefhebber! 19 juli 11 Deze nieuwsbrief verschijnt per kwartaal. Je ontvangt deze omdat je een keer mee hebt gedaan aan een workshop of klant bent of omdat je opgaf als abonnee. Opzeggen/wijzigen of aanmelden voor

Nadere informatie

6 Daagse Dubai & Oman Metaalunie studiereis. 3 8 maart 2015

6 Daagse Dubai & Oman Metaalunie studiereis. 3 8 maart 2015 6 Daagse Dubai & Oman Metaalunie studiereis 3 8 maart 2015 Dag 1, dinsdag Vertrek per KLM 427 om 14.30 uur van Amsterdam naar Dubai Aankomst om 23.59 uur, M&G met Nederlandse gids Transfer naar het viersterren

Nadere informatie

Kamp NGK Veenendaal 26-28 september

Kamp NGK Veenendaal 26-28 september Kamp NGK Veenendaal 26-28 september Kampboekje 1 Handige informatie voor ouders!! Adresgegevens: Galgenweg 3 6741 KJ Lunteren 0318 482395 Noodnummers: Francisca Hardeman: 06 52128429 Gerrit Zeevat: 06

Nadere informatie

God maakt geen onderscheid tussen mensen

God maakt geen onderscheid tussen mensen Initiatiefgroep Roze Vieringen Rotterdam Roze viering zondag 1 september 2013 om 15.00 uur THEMA God maakt geen onderscheid tussen mensen (Artikel 1 van de Grondwet) Voorganger ds. Everdien Hagen Paradijskerk

Nadere informatie

Yoga & Zangexpressieweekend 11-13 juli 2014

Yoga & Zangexpressieweekend 11-13 juli 2014 Yoga & Zangexpressieweekend 11-13 juli 2014 1. Programma van het weekend 2. Docenten 3. Info over de locatie en omgeving 4. Praktische info 5. Inschrijfformulier www.nienjabrouwer.nl Van vrijdag 11 juli

Nadere informatie

Things to do before you re 11 3/4

Things to do before you re 11 3/4 Counting Crows 1 Things to do before you re 11 3/4 Lees de tekst en beantwoord de vragen. - Maak deze zin af: De schrijver van de tekst vindt dat kinderen - Welke dingen heb jij wel eens gedaan? Kruis

Nadere informatie

BEELDHOUWEN EN SCHILDEREN IN NOORD FRANKRIJK ATELIER MOOI WERK. Na lang voorbereiden gaat in deze zomer mijn eerste cursus in Frankrijk van start.

BEELDHOUWEN EN SCHILDEREN IN NOORD FRANKRIJK ATELIER MOOI WERK. Na lang voorbereiden gaat in deze zomer mijn eerste cursus in Frankrijk van start. BEELDHOUWEN EN SCHILDEREN IN NOORD FRANKRIJK ATELIER MOOI WERK Na lang voorbereiden gaat in deze zomer mijn eerste cursus in Frankrijk van start. In Noord Frankrijk, 385 km van Den Haag, net onder de Franse

Nadere informatie

MEERDAAGSE 2016. Bestemming: Londen

MEERDAAGSE 2016. Bestemming: Londen MEERDAAGSE 2016 woensdag 22 - vrijdag 24 juni 2016 Bestemming: Londen Programmaboekje Meerdaagse 2016 Londen pagina 1 van 6 Programma woensdag 22 juni 05.45 uur Aanwezig op school 06.00 uur* Vertrek vanaf

Nadere informatie

Ontdek wat een speels, stralend en compassievol leven jij kunt leiden!

Ontdek wat een speels, stralend en compassievol leven jij kunt leiden! Ontdek wat een speels, stralend en compassievol leven jij kunt leiden! Inspiratieweek voor nieuwe leiders LEIDERSCHAP VANUIT HET HART Ibiza 13-19 mei 2013 Esther van Toledo Coaching & Training Wil jij

Nadere informatie

Verrassend en unieke 11 daagse Lachyoga, natuur- en meditatiereis op Curaçao Ga ook mee!

Verrassend en unieke 11 daagse Lachyoga, natuur- en meditatiereis op Curaçao Ga ook mee! Verrassend en unieke 11 daagse Lachyoga, natuur- en meditatiereis op Curaçao Ga ook mee! 29 augustus 8 september 2013 en/of 23 november 3 december 2013 Verrassend en unieke 11 daagse Lachyoga, natuur-

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

NLP Practitioner: De weg naar succes!

NLP Practitioner: De weg naar succes! NLP Practitioner: De weg naar succes! Kracht ervaren en gebruiken Sneller en diepgaander communiceren Emoties leren beheersen Onderscheidend zijn Genieten van het leven Jouw eigen weg leren gaan Waarom

Nadere informatie

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 +

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 + Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B / B + Het mondeling voor Engels Havo duurt 5 minuten en bestaat uit een gesprek met je docent waarin de volgende onderdelen aan de orde komen: *Je moet een stukje

Nadere informatie

KAMEROEN BUEA. Leeftijd: 18+ Periode: 3-23 juli 2016

KAMEROEN BUEA. Leeftijd: 18+ Periode: 3-23 juli 2016 KAMEROEN BUEA Leeftijd: 18+ Periode: 3-23 juli 2016 Kameroen Buea Periode: 3-23 juli 2016 Leeftijd: 18+ Naast deze vaste periode, verwelkomt het project in Buea ook vrijwilligers in de volgende periode:

Nadere informatie

Begeleiders. Dhr. P. Schuiling Dhr. H. v. Vulpen Mevr. S. de Roos Mevr. E. Haeringen

Begeleiders. Dhr. P. Schuiling Dhr. H. v. Vulpen Mevr. S. de Roos Mevr. E. Haeringen London 2015 Begeleiders Dhr. P. Schuiling Dhr. H. v. Vulpen Mevr. S. de Roos Mevr. E. Haeringen Voorbereidingen Geldig paspoort of identiteitsbewijs (niet EU-ingezetenen ook een visum!) Enige Britse ponden

Nadere informatie

Nieuwsflits: Augustus 2014

Nieuwsflits: Augustus 2014 Nieuwsflits: Augustus 2014 MEER! met elkaar is een plek waar vrouwen van alle nationaliteiten en leeftijden elkaar kunnen ontmoeten. Waar veel vrijwilligers actief zijn. Waar je elkaar kunt steunen, jezelf

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

5 e SABARSTAGE SENEGAL 2014-2015

5 e SABARSTAGE SENEGAL 2014-2015 5 e SABARSTAGE SENEGAL 2014-2015 Data: zaterdag 27 december 2014 tot zaterdag 10 januari 2015 Maximaal en minimaal aantal deelnemers: 6-15 personen. Het aanbod: een sabardansstage in Dakar met persoonlijke

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze cursus is geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Harriniva: Powder Pro

Harriniva: Powder Pro FINS LAPLAND: Harriniva: Powder Pro Individuele afreis (5 dagen/4 nachten) Ontdek Europa s laatste wildernis per sneeuwscooter. U kan niet authentieker en dichter bij de natuur staan dan tijdens deze unieke

Nadere informatie

La Colina Spanje Ibiza Santa Eulalia

La Colina Spanje Ibiza Santa Eulalia La Colina Spanje Ibiza Santa Eulalia 1. Algemene informatie Eliza was here - La Colina - /spanje/ibiza/santa_eulalia/la_colina.htm 1.1. Naam - Ligging - Eliza sterren La Colina - (Spanje Ibiza Santa Eulalia)

Nadere informatie

Sectie Infectieziekten

Sectie Infectieziekten Sectie Infectieziekten 1 December 2015 U kunt helpen de HIV / AIDS epidemie te beëindigen You can help to end the HIV / AIDS epidemic Sectie Infectieziekten Weet uw HIV status Know your HIV status by 2020

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal,

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Veel te laat krijgen jullie deze nieuwsbrief. Ik had hem al veel eerder willen maken/versturen, maar ik

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

KUNST ONDERZOEK EDUCATIE VISIE VERNIEUWING OMGEVING PUBLIEK WERK BEELD TEKST FASCINATIE

KUNST ONDERZOEK EDUCATIE VISIE VERNIEUWING OMGEVING PUBLIEK WERK BEELD TEKST FASCINATIE ARTISTIEK ONDERZOEK MASTER KUNSTEDUCATIE Willem de Kooning Academie Piet Zwart Instituut te Rotterdam april 2012 Marieke van der Hoek-Vijfvinkel begeleiding: Annette Krauss - MaikoTanaka ? KUNST ONDERZOEK

Nadere informatie

3 maanden vrijwilligerswerk in Guatemala met EVS Subsidie Voor jongeren van 18-30 jaar

3 maanden vrijwilligerswerk in Guatemala met EVS Subsidie Voor jongeren van 18-30 jaar 3 maanden vrijwilligerswerk in Guatemala met EVS Subsidie Voor jongeren van 18-30 jaar Vrijwilligerswerk in Guatemala, Quetzaltenango In samenwerking met onze partnerorganisatie FDI hebben we subsidie

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

Écht goede foto s zijn foto s die je raken. Die iets bij je oproepen: een gevoel of herinnering. Foto s die eigen zijn en kenmerkend voor jou als

Écht goede foto s zijn foto s die je raken. Die iets bij je oproepen: een gevoel of herinnering. Foto s die eigen zijn en kenmerkend voor jou als Écht goede foto s zijn foto s die je raken. Die iets bij je oproepen: een gevoel of herinnering. Foto s die eigen zijn en kenmerkend voor jou als fotograaf. Hoe maak je zulke foto s? Stap 1 is leren kijken.

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Zweden - Klarälven, 4 dagen BED&2DO, vlotvaren en kanovaren vanuit cottage

Zweden - Klarälven, 4 dagen BED&2DO, vlotvaren en kanovaren vanuit cottage Europa / Zweden Code 430010 P BED&2DO Niveau Accommodatie Zweden - Klarälven, 4 dagen BED&2DO, vlotvaren en kanovaren vanuit cottage Met een zelfgebouwd vlot van boomstammen, de kalme, breed stromende

Nadere informatie

Saturday 28 June 2014

Saturday 28 June 2014 Saturday 28 June 2014 1 Sunday 29 June 2014 2 Kaart beschikbaar op: / Map is available at: https://mapsengine.google.com/map/edit?mid=zc4sjmnorfue.kqxs2oziqrgu Kaart met locaties voor "Blazen aan Zee"/

Nadere informatie

creativiteit bevorderen Dick van der Wateren

creativiteit bevorderen Dick van der Wateren creativiteit bevorderen Dick van der Wateren bio leraar aardrijkskunde geoloog Spitsbergen, Antarctica, Afrika, Europa leraar natuurkunde, nl&t, maker+klas digitaal lesmateriaal edublogger auteur onderwijsbladen,

Nadere informatie

Informatieboekje: NEIGHBOUR TOES

Informatieboekje: NEIGHBOUR TOES Informatieboekje: NEIGHBOUR TOES 1 WIE GAAN ER MEE Er gaan jongeren en begeleiders mee van t Volbert en daarnaast van 3 andere groepen uit andere landen. Alle begeleiders zijn er voor alle jongeren. Je

Nadere informatie