Diploma Veilig Internet Lesboek

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Diploma Veilig Internet Lesboek"

Transcriptie

1 Lesboek Lesboek

2 Diploma Veilig Internet Lesboek copyright

3 Het Diploma Veilig Internet en het intellectueel eigendom Het lesmateriaal van het Diploma Veilig Internet kan gratis worden gedownload vanaf de website: Dit betekent echter niet dat het materiaal helemaal rechtenvrij is geworden. Het lesmateriaal wordt vrijgegeven door middel van een zogenaamde Creative Commons licentie. Er zijn verschillende licenties die de gebruiker verschillende rechten geven. Voor het Diploma Veilig Internet is gekozen voor de licentie: Naamsvermelding- NietCommercieel-GeenAfgeleideWerken. Dit betekent dat de gebruiker het werk onbeperkt mag kopiëren, verspreiden, tonen en op- en uitvoeren. Maar de gebruiker mag het werk niet voor commerciële doeleinden gebruiken en de gebruiker mag het werk ook niet bewerken. De voorwaarden staan hieronder vermeld. De volledige tekst van de licentie is te vinden op Naamsvermelding-NietCommercieel-GeenAfgeleideWerken 2.5 Nederland De gebruiker mag: het werk kopiëren, verspreiden, tonen en op- en uitvoeren Onder de volgende voorwaarden: Naamsvermelding. De gebruiker dient bij het werk de door de maker of de licentiegever aangegeven naam te vermelden. Niet-commercieel. De gebruiker mag het werk niet voor commerciële doeleinden gebruiken. Geen Afgeleide werken. De gebruiker mag het werk niet bewerken. Bij hergebruik of verspreiding dient de gebruiker de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden. De gebruiker mag uitsluitend afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande toestemming van de rechthebbende. Het voorgaande laat de wettelijke beperkingen op de intellectuele eigendomsrechten onverlet. Dit is de vereenvoudigde (human-readable) versie van de volledige licentie.

4 Inhoudsopgave Inhoudsopgave Dit zijn wij 5 Sem 5 Nienke 5 Erik 6 Shanti 6 1 Ik surf veilig Ik surf veilig Wat is internet? Wie heeft toegang tot internet? Leuke websites Mail Eigen adres Spam Hoax Virussen Wat doe je tegen al die ongewenste ? Wat doe je met al die ongewenste ? 13 2 Is alles waar? Is alles waar? Pas op! Pop up GRATIS Stuur door Foto- en videobewerking Echt of niet? Detective 21 3 Speurneuzen Zoek en gij zult vinden Zoekmachines Zoekwoorden Controle, is alles waar? Gokje wagen Startpagina s Wikipedia / Wikikids Afbeeldingen zoeken Filmpjes zoeken Copy Cat Dubbele betekenis Niet voor kinderen 31 Je bent nu hier: Lesboek - bladzijde 3

5 Diploma Veilig Internet - Lesboek 4 Wie ben jij? Wie ben jij? Nickname Wie ben jij online? Profielsites Foto s Webcam en mobieltjes Bewaak je privacy Wachtwoord 42 5 Digitaal pesten Digitaal pesten Is digitaal pesten anders dan gewoon pesten? Kraken om te pesten Is een account van je gekraakt? Foto Ga toch weg Geef maar op Los het niet alleen op 51 6 Internet Respect Internet Respect Als ik de baas was Heel belangrijk 55 Eindtoets 56 Moeilijke woordenlijst 57 Colofon 60 Je bent nu hier: Lesboek - bladzijde 4

6 Inleiding Dit zijn wij Sem Hoi, ik ben Sem. Ik zit op voetbal en ben fan van Oranje. Het liefst speel ik buiten. Meestal ben ik aan het voetballen met vrienden. Op internet speel ik het liefst voetbalgames. MSN heb ik niet. Ik heb wel een eigen profiel website. Daar staat natuurlijk heel veel op over voetbal en daar ben ik vrienden met heel veel andere jongens die van voetbal houden. Ik weet nog niet zo heel veel van internet. Vooral het zoeken naar informatie vind ik lastig. Als ik een website zoek, kan ik nooit de goeie vinden. Gelukkig willen Nienke, Erik en Shanti me dan wel helpen. CU (betekent ik zie je volgens Erik) Nienke Hi, ik heet Nienke. Mijn bijnaam is teigetje. Ik zit heel veel op MSN en op m n profielsite. Dan chat ik met vriendinnen uit m n klas. Ik heb ook een paar mensen op MSN die ik ken van vakantie. Ik zit op streetdance. Op internet kun je veel vinden over streetdance. De dansschool waar ik les heb heeft een eigen website. Je kunt ook veel informatie vinden over de dansen en over wedstrijden. Oja, ik heb een eigen mobieltje. Ik moet het beltegoed wel zelf betalen, dat is dan wel weer een beetje jammer. Nu heb ik wel genoeg verteld. Grtz (betekent groetjes) Nienke Je bent nu hier: Lesboek - bladzijde 5

7 Diploma Veilig Internet - Lesboek Erik Heay, ik ben Erik. Nickname Wizzy. Ik weet alles van internet. Echt waar. M n moeder werkt bij een computerbedrijf en heeft me alles geleerd. Ik kan zelfs m n eigen computer bouwen. Soms ga ik met vrienden buiten spelen, maar meestal ben ik bezig met de computer. Of met een robot die ik kan programmeren. Op internet speel ik het liefst spelletjes met vrienden. Als ik uit school kom ga ik gelijk op de computer. Dan spreek ik af met anderen op MSN of we gaan met zijn allen online een game spelen. Wizzy Erik Shanti Shanti is de naam. MissShnt eigenlijk. Zo heet ik op internet. Ik surf niet zo heel veel op internet. Ik vind het een beetje eng. Je weet nooit wat of wie je tegenkomt. Het liefst zit ik samen met vriendinnen te internetten. Dat is veel leuker dan in je eentje. Weet je wat leuk is op internet? Fanclubs. Van elke band of popster is wel een fanclub of een profielsite gemaakt. Je kunt dan leuke foto s downloaden of nieuwe muziek luisteren. Als je goed zoekt kun je zelfs fimpjes van concerten bekijken. Bye MissShnt Je bent nu hier: Lesboek - bladzijde 6

8 Ik surf veilig 1 Ik surf veilig 1.1. Ik surf veilig Deze lessen gaan over veilig internetten. Wat is veilig internetten? Hoe zorg je ervoor dat je kunt surfen zonder vervelende dingen mee te maken of te veel over jezelf te vertellen? Dat leer je allemaal in deze lessen Wat is internet? Internet is een grote bibliotheek. In de bibliotheek staan allemaal boeken met bladzijden en op internet staan allemaal websites met webpagina s. De websites staan op grote computers. Zo n speciale computer wordt een server (spreek uit: surver) genoemd. De servers staan over de hele wereld, net zoals er overal bibliotheken zijn. Alle servers zijn met elkaar verbonden door grote kabels en satellieten. Elke website is een boek op internet. Je kunt door het boek bladeren met een browser (spreek uit: brouwser). Bijvoorbeeld Internet Explorer of Firefox. Moeilijke woorden kun je terugvinden op bladzijde 57 Er zijn nog veel meer verschillende browsers. Bijvoorbeeld Google Chrome, Firefox of Netscape. Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 1 - bladzijde 7

9 Diploma Veilig Internet - Lesboek Alles wat je op internet zet kan door anderen gelezen en gekopieerd worden. Alles wat je op internet zet, is jaren later nog steeds terug te vinden Wie heeft toegang tot internet? Iedereen die de beschikking heeft over een computer met internetaansluiting kan surfen op internet. Jij kunt dat op school en grote kans dat je thuis ook kunt internetten. Iedereen die kan surfen op internet, kan ook naar alle websites surfen op internet. Net zoals je de bibliotheek in kunt lopen en alle boeken kunt gaan lezen als je wilt. Dat betekent dus ook dat alles wat jij op internet zet, gelezen kan worden door anderen. Zelfs door anderen die je helemaal niet kent. Of door anderen waarvan je niet wilt dat ze het kunnen lezen. Wat je ook doet op internet, denk goed na! Hier komen we op terug in hoofdstuk Leuke websites Veel kinderen hebben favoriete websites of bezigheden op internet. De één chat met vriendinnen op MSN, de ander werkt elke dag even zijn profielwebsite bij. Weer een ander speelt het liefste games. Internet is niet alleen handig om met anderen te kunnen kletsen of spelletjes te spelen. Internet is ook een grote bron van informatie. Over elk onderwerp is wel informatie te vinden. Hoe je de juiste informatie kunt zoeken leer je in hoofdstuk 3. Profielwebsites zijn bijvoorbeeld hyves.nl, cu2.nl, kindertent.nl Wat doe jij het liefste op internet? Wat vind je het minst leuk op internet? Wat doe je als je iets tegenkomt wat je niet leuk vindt? Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 1 - bladzijde 8

10 Ik surf veilig 1.5. Mail Weet je wat het woord betekent? is voluit geschreven Electronic Mail, in het Nederlands is dat elektronische brief. verstuur je via internet. Je hebt een account nodig om te kunnen mailen. Dit kan via gratis providers zoals gmail.com, live.nl of hotmail.com Eigen adres Veel kinderen hebben een eigen adres.wel zo handig om te kunnen mailen, msn-en en accounts aan te maken. Om gebruik te kunnen maken van Live Messenger (MSN), moet je een Windows Live ID aanmaken. Dit kun je doen via Heb je al een adres? Dan kun je dat gebruiken voor het account. Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 1 - bladzijde 9

11 Diploma Veilig Internet - Lesboek Onthoud wel altijd goed de wachtwoorden die bij de accounts horen. Hoe je een goed wachtwoord kunt bedenken en hoe je het kunt onthouden leer je in hoofdstuk 4. Als je een eigen adres hebt, aan wie geef je dit adres dan wel of juist niet door? Wil je dat iedereen je kan benaderen via dit adres? Of hou je je mail alleen voor vrienden, bekenden en familie? Je adres is privé. Het is van jou en van niemand anders. Je wilt vast niet dat anderen je wachtwoord kraken of dat je ongewenste mail ontvangt. Bijvoorbeeld spam (reclame) of een hoax (doorstuurmailtjes / kettingbrieven / nepwaarschuwingen) of mailtjes van mensen die je niet kent. Maak opdracht 1 in het werkschrift 1.7. Spam Erik krijgt vaak met reclame. Er staat bijvoorbeeld in dat hij een verzekering kan afsluiten of dat hij pillen kan bestellen. Deze mails worden spam genoemd. Spam = ongewenste reclame . Hoe komt Erik aan de spam? Er zijn speciale robots op internet die het internet afzoeken naar adressen. Als zijn adres dus ergens op een site staat (bijvoorbeeld ook in een gastenboek of bericht) dan kan die robot het adres vinden en opslaan. Erik kan zijn adres hebben doorgegeven via een chatbox, zodat anderen het konden lezen. Wat ook kan is, dat hij zich eens bij een website heeft moeten aanmelden met een adres en het bedrijf zijn adres heeft opgeslagen en doorverkocht. Er zijn bedrijven die adressen verzamelen en doorverkopen aan andere bedrijven die graag reclame versturen. Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 1 - bladzijde 10

12 Ik surf veilig Geef je adres niet door op internet! Moet je toch een adres opgeven, vraag dan aan je ouders of je een tweede adres mag aanmaken. Dan geef je het tweede adres door op internet. Dat adres kun je verwijderen als je er te veel spam op ontvangt. Dan maak je gewoon een nieuw adres aan. Gebruik een tweede adres als spamadres 1.8. Hoax Een hoax is een nepbericht of nepwaarschuwing. Het worden kettingbrieven op internet genoemd. Sem ontving een bericht waarin stond dat een jongetje met een ernstige ziekte geholpen kon worden door het bericht aan zoveel mogelijk mensen door te sturen. Het jongetje zou voor ieder doorgestuurd bericht 5 eurocent ontvangen. Niet waar dus! Het is helemaal niet bij te houden hoe vaak het bericht verstuurd wordt. Het jongetje bleek ook helemaal niet echt te zijn, maar verzonnen. Shanti ontving een mailtje met daarin een aanbod om gratis een aantal tijdschriften uit te proberen. In het bericht stond dat ze zich moest opgeven door naar een website te gaan en daar haar gegevens in te vullen. Er stond ook in dat ze het bericht aan zoveel mogelijk mensen moest doorsturen. Het bericht bleek nep te zijn. De website bleek een nep-website te zijn. Iedereen die daar een adres achterlaat, kan rekenen op heel veel spam-mail. De adressen werden op deze manier verzameld en doorverkocht. Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 1 - bladzijde 11

13 Diploma Veilig Internet - Lesboek Heel belangrijk! Een goede virusscanner! Nog belangrijker! Laat de virusscanner dagelijks updates ophalen. Dan is je computer elke dag beschermd tegen de allernieuwste virussen Virussen Een virus is een klein programmaatje dat je computer kan vernielen of jouw computer misbruikt om bijvoorbeeld spam te versturen. Je computer kan ineens heel traag worden door een virus. Of het virus zoekt allerlei informatie (bestanden) op je computer op om die te gaan versturen naar anderen. Hoe komt Nienkes computer aan een virus? Een virus kan op allerlei manieren op de computer terecht komen. Bijvoorbeeld door een bijlage van een te openen. In de bijlage zit het virus. Maar wat nog veel vaker voorkomt, is een virus van internet downloaden. Bijvoorbeeld een game, een mp3, een filmpje of foto die je downloadt, waar een virus in zit. Vertrouw je een bestand niet of doet je computer raar. Laat de virusscanner dan eens je hele computer scannen op virussen. Wie weet vindt hij wel iets. Het programma kan de virussen verwijderen. Maak opdracht 2 in het werkschrift Wat doe je tegen al die ongewenste ? Je kunt het niet voorkomen dat je ongewenste krijgt. Iedereen ontvangt ongewenste . De één wat meer dan de ander. Je kunt er wel wat aan doen om zo min mogelijk ongewenste mail te ontvangen. Wat kun je zelf doen om ongewenste te voorkomen? Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 1 - bladzijde 12

14 Ik surf veilig Wat doe je met al die ongewenste ? Al die ongewenste s zijn vervelend. Sommige mensen krijgen zoveel ongewenste , dat ze de echte mails bijna over het hoofd zien. Als je zorgt dat je je adres niet overal achterlaat heb je al minder kans op spamberichten. Dat scheelt al. Maar dan heb je nog wel kans op hoaxes en kettingbrieven. Stuur de hoaxes niet door. Ook al staat er in het bericht dat je het door moet sturen. Niet doen, het is echt allemaal nep. Ongewenste mail kun je het beste gewoon verwijderen! Niet op reageren, want dan weet de afzender dat het adres werkt en zal hij je nog meer spam toesturen. Vraag altijd je ouders of je een (nieuw) adres mag aanmaken op internet. Maak opdracht 3 en 4 in het werkschrift Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 1 - bladzijde 13

15 Diploma Veilig Internet - Lesboek Weetjes Als je genoeg hebt van al die onzin , dan kun je een spamfilter installeren. Zo n filter houdt al heel veel van die berichten tegen. Mail je via webmail? Veel providers bieden een spamfilter aan. Soms kun je het filter zelf instellen of heb je de mogelijkheid om spam te rapporteren (door te geven) aan de provider. Er worden heel veel nepberichten verstuurd. Veel mensen sturen de berichten door, omdat ze denken dat het echt is. Niet doen! Ze zijn in 99,9% van de gevallen onzin. Wil je zeker weten of een bericht nep is? Kijk dan op Laad je je mediaspeler wel eens op via de computer van iemand anders? Of download je muziek, foto s of filmpjes van een andere computer op jouw mediaspeler? Wist je dat je op die manier een virus van een ander kunt overnemen. Als je dan je mediaspeler weer in je eigen pc stopt, dan kan het virus ook op jouw pc zijn werk gaan doen. En daar zit je vast niet op te wachten. Scan daarom ook je mediaspeler regelmatig op virussen. Cyberkids Samira, 12 jaar: Op internet zit ik heel veel op m n profielsite en natuurlijk MSN. Ik chat op internet altijd met vriendinnen of met familie. Altijd gezellig! Esmee, 11 jaar: Wat ik het stomste op internet vind? Al die sexplaatjes die je tegenkomt. Kunnen ze die niet weghalen? Yannick, 9 jaar: Het leukste op internet vind ik de voetbalspelletjes. Ik speel heel vaak met vriendjes samen. Alleen de reclames op die sites zijn wel heel erg irri. Melanie, 9 jaar: Ik doe nog niet zo veel op internet. Ik heb wel een eigen adres en een eigen profielsite, maar daar doe ik niet veel mee. Ik vind turnen nog veel leuker dan stil te moeten zitten achter de computer. Fabiën, 11 jaar: Ik heb pas een ander adres genomen. Ik kreeg zoveel onzinmailtjes over pillen en geld lenen enzo. Daar heb ik geen zin meer in. Dan maar een ander adres. Meer weten? hier vind je de meeste hoaxes informatie over veilig internetten uitleg hoe internet en werkt Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 1 - bladzijde 14

16 Is alles waar? 2 Is alles waar? 2.1. Is alles waar? Op internet kun je over elk onderwerp wel iets vinden. Maar is alles ook echt waar? Soms weet je niet zeker of iets waar is. Iedereen kan een eigen website bouwen. Dat betekent dat iedereen van alles op internet kan zetten. Heb jij misschien een eigen webpagina of profiel online? Of heb je misschien een eigen website gemaakt met de Websitemaker van Kennisnet? Dan weet je dat je alles op zo n pagina kunt zetten. Of denk maar eens aan allerlei reclames op internet. Daar wordt van alles in beloofd, maar zit er misschien een addertje onder het gras Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 2 - bladzijde 15

17 Diploma Veilig Internet - Lesboek 2.2. Pas op! Een reclame banner is een kleine advertentie op een webpagina. Vaak zijn het blokjes met tekst en afbeeldingen. De ene banner beweegt, de andere niet. De makers van de banners willen graag dat je er op klikt. Daar krijgen zij geld voor of ze willen geld verdienen, doordat je iets koopt via hun website. De meeste kinderen vinden die reclame irritant Pop up Een pop-up is een apart venster dat opent als je op een webpagina komt. In de pop-up kan reclame staan of er staat dat je iets leuks kunt winnen. In de pop-ups kunnen ook anderen dingen staan. Bijvoorbeeld foto s van blote mensen en verwijzingen naar sex-websites. Dat is niet voor kinderen bedoeld. Je kunt er niets aan doen als je per ongeluk zo n pop-up tegenkomt. Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 2 - bladzijde 16

18 Is alles waar? Maak opdracht 5 in het werkschrift 2.4. GRATIS Vaak staat in de reclame banner of pop-up dat je iets GRATIS kunt krijgen. Maar meestal kun je er van uit gaan dat je dan ook echt iets zult moeten betalen. Bijvoorbeeld de GRATIS ringtones! Ja, één ringtone is gratis, maar de andere 3 die je elke week gesms t krijgt niet. Een ander soort reclame is een reclame waarbij je iets gratis kunt krijgen als je minimaal 5 adressen van vriend(inn)en doorgeeft. Wat denk je dat het bedrijf doet met die 5 adressen? Juist, spam versturen! Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 2 - bladzijde 17

19 Diploma Veilig Internet - Lesboek 2.5. Stuur door In het vorige hoofdstuk heb je ze al voorbij zien komen. De doorstuurmailtjes, de nepberichten, de nepwaarschuwingen. Kortom, mailtjes waarin staat dat je ze naar zoveel mogelijk mensen moet doorsturen, maar waarvan de inhoud onzin is. Soms gaat het om een waarschuwing dat er een nieuw virus is ontdekt. Of om een inzamelingsactie voor iemand die heel ziek is. Niet alleen via de gaan deze berichten rond. Ook op profielsites, zoals hyves, worden veel van dit soort berichten doorgestuurd. Geloof die berichten nooit zomaar. Ga altijd kijken of het niet om een nepbericht gaat. Hoe kun je een nepbericht herkennen? Maak opdracht 6 in het werkschrift Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 2 - bladzijde 18

20 Is alles waar? 2.6. Foto- en videobewerking Iedereen kan foto s of filmpjes op internet plaatsen. Dat is niet zo moeilijk. Maar of de foto s en filmpjes echt zijn, dat weet je nooit helemaal zeker. Veel foto s die in de krant of in bladen staan zijn bewerkt. Het bewerken van foto s en filmpjes kan tegenwoordig zo professioneel gedaan worden dat je niet meer ziet dat het bewerkt is. Het nadeel is dat veel mensen gaan denken dat het wel echt is. Die mensen denken dan dat de foto of het filmpje weergeeft hoe zij zich moeten kleden of gedragen. Maar dat lukt niet, want het is ten slotte bewerkt, het is niet echt! Het bewerken van foto s en filmpjes wordt ook nog voor andere minder leuke dingen gebruikt. Er worden steeds vaker foto s van kinderen bewerkt en doorgestuurd om die kinderen te pesten. En welke gevolgen dat kan hebben, lees je in hoofdstuk 5. Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 2 - bladzijde 19

21 Diploma Veilig Internet - Lesboek 2.7. Echt of niet? Jammer dat veel niet echt blijkt te zijn op internet. Mensen doen zich vaak ook anders voor op internet dan hoe ze in het gewone leven zijn. Iemand kan zichzelf heel leuk presenteren, mooie foto s van zichzelf online zetten, maar weet je wel zeker of de persoon op de foto ook de persoon is waarmee je dan zit te chatten? Is die leuke jongen van 14 op een gamesite, wel echt een jongen van 14 jaar? Of dat leuke meisje, van wie er een heel mooie foto op haar profiel staat, is dat wel haar eigen foto of heeft ze een foto van een fotomodel van internet geplukt en op haar profiel gezet? Je weet het niet als je de persoon niet in het gewone leven kent. Iemand uit je klas ken je of iemand die je hebt ontmoet tijdens een vakantie. Die personen heb je in het echt gezien. Personen die je alleen van internet kent niet. Die kunnen zich dus anders voordoen dan ze eigenlijk zijn. In hoofdstuk 4 komen we terug op dit onderwerp. Maak opdracht 8 in het werkschrift Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 2 - bladzijde 20

22 Is alles waar? 2.8. Detective Wil je weten of iets echt waar is of niet? Speel eens detective op internet. Hoe kun je er achter komen of iets GRATIS is? Hoe kom je er achter of er een addertje onder het gras zit? Hoe kun je er achter komen of het bericht in een doorstuurmailtje echt is? Wat zijn de kenmerken van een nep- / doorstuurmailtje? Hoe kun je zien of een foto of filmpje bewerkt is of niet? Hoe kun je er achter komen of iemand wel zichzelf is online? Wat doe je wel/niet als iemand die je alleen van internet kent om je adres vraagt? Maak opdracht 8 in het werkschrift Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 2 - bladzijde 21

23 Diploma Veilig Internet - Lesboek Weetjes Pop-ups. Makers van websites zijn heel slim. Ze maken allerlei pop-ups en vensters. Maar er zijn ook mensen die iets verzinnen om al die pop-ups te blokkeren. Een dergelijk programma heet een pop-up killer. In de meeste browsers (zoals Internet Explorer en Firefox) zijn pop-up killers ingebouwd. Telefoonrekening. Hoge telefoonrekening? Of ineens je beltegoed van je mobiel op? Heb je misschien een telefoonnummer gebeld om een spelletje te kunnen spelen? Of misschien een zogenaamd gratis ringtone gedownload? Het overkomt heel veel mensen. Let daarom altijd op als iets gratis aangeboden wordt op internet. Zodra je moet bellen is het vaak toch niet gratis. Virus. Een virus kan op je computer actief zijn zonder dat je het weet. Je merkt dat je computer iets trager wordt, maar verder niet. Het kan zijn dat het virus ondertussen allerlei bestanden van jouw computer de hele wereld rondstuurt. Mediaspeler met virus. Een virus op je mediaspeler? Het kan. Erik merkte dat zijn mp3-speler het niet meer deed. Hij sloot de mp3-speler aan op de computer en heeft het antivirus programma de speler laten scannen. En jawel, een virus. Het zat in een liedje wat hij bij iemand anders van de computer had gedownload. Scan daarom regelmatig je media-speler! Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 2 - bladzijde 22

24 Is alles waar? Cyberkids Tessa, 11 jaar: Ik had iemand leren kennen op een site. Hij zei dat hij 12 jaar was en in groep 8 zat. Ik vond hem heel aardig en heb met m op MSN gezeten. Toen ging hij heel raar schrijven en stomme dingen vragen. Toen bleek dat hij al 16 was en met heel veel meisjes verkering wilde. Getver. Ik heb m gelijk geblokkeerd en verwijderd. Max, 10 jaar: Wij hebben thuis 1 spam adres gemaakt. Zo noemen wij het adres dat we doorgeven, als het nodig is, op internet. Dan komen alle spam en reclame mails op 1 adres binnen. Lekker makkelijk. Sanne, 12 jaar: Met een groepje hebben we foto s zitten bewerken. Een foto van jezelf bijvoorbeeld en dan jezelf op een berg plakken. Echt leuk om te doen. Maar volgens mij is het niet leuk als iemand anders er een heel vervelende foto van maakt. Meer weten? Pop-up killers: De browsers Netscape, Firefox en Internet Explorer 7.0 hebben een pop-up killer in het programma zitten. Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 2 - bladzijde 23

25 Diploma Veilig Internet - Lesboek 3 Speurneuzen van het woord Google is zelfs een werkwoord gemaakt. Ik ga even googlen. Door de komst van internet ontstaan heel veel nieuwe werkwoorden Zoek en gij zult vinden Internet bestaat uit miljarden webpagina s. Als je gaat zoeken naar webpagina s over een onderwerp, zie je al snel door de bomen het bos niet meer. Kortom, waar begin je met zoeken en hoe kun je het beste zoeken. Daar zijn verschillende manieren voor bedacht. Niet alleen het zoeken is soms lastig, maar ook het uitvinden of de informatie op die website wel juist is. Als je een werkstuk of spreekbeurt gaat maken, dan moet de informatie daarin wel kloppen. Je zult de informatie op internet moeten controleren Zoekmachines Een zoekmachine is een soort robot. De robot kan heel snel internet doorzoeken. Je kunt een woord intypen in de zoekmachine. De zoekmachine vindt dan alle webpagina s waar het woord in voor komt. Er zijn heel veel verschillende zoekmachines. Een heel bekende zoekmachine is Google. Er zijn nog veel meer zoekmachines. Bijvoorbeeld: Davindi.nl, Netwijs.nl, Ilse. nl, Yahoo.nl. Ze zoeken niet allemaal op dezelfde manier. Het kan zijn dat je bij Google resultaten hebt en bij Ilse.nl Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 3 - bladzijde 24

26 Speurneuzen 3.3. Zoekwoorden We gebruiken Google als voorbeeld. Je moet in de zoekmachine zoekwoorden intypen. Google gaat dan op zoek naar webpagina s waar het zoekwoord in voor komt. De lijst van gevonden webpagina s worden de zoekresultaten genoemd. Als je meerdere woorden intypt, dan zoekt Google naar alle webpagina s waar alle woorden of één van de woorden in staat. Je kunt je voorstellen dat je dan helemaal veel zoekresultaten krijgt. Wil je alleen zoeken op Nederlandstalige webpagina s? Klik in Google dan op: Zoeken in pagina s in het Nederlands. Voorbeeld Erik wil een werkstuk maken over haaien. Wanneer hij op het woord haaien zoekt, krijgt hij enorm veel resultaten. Eigenlijk wil hij zijn werkstuk maken over de tijgerhaai. Hij zoekt opnieuw op het woord tijgerhaai. Dat scheelt al een heleboel. Hij bekijkt een aantal websites, maar kan niet vinden wat hij zoekt. Hij wil weten waar de tijgerhaai voorkomt en hoe groot de tijgerhaai kan worden. Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 3 - bladzijde 25

27 Diploma Veilig Internet - Lesboek Erik zoekt eerst op leefgebied tijgerhaai. Kijk nou. Nog maar 129 resultaten. En bij de bovenste website staat leefgebied en voedsel. Daar was hij dus precies naar op zoek! Zoek je naar een bepaald onderwerp, dan gebruik je meerdere zoekwoorden Controle, is alles waar? Vergeet niet om altijd in je werkstuk te vermelden wat de bron is van je informatie. De bron is een bepaalde website, een boek of iemand die je gesproken hebt over het onderwerp. Erik heeft nu informatie gevonden voor zijn werkstuk. Zoals je weet kan iedereen informatie op internet zetten. Daarom is het goed om nog een website te zoeken over hetzelfde onderwerp. Erik kan dan de informatie vergelijken. Staat op de andere website dezelfde informatie? Dan kun je er van uit gaan dat het klopt Gokje wagen Je kunt ook zoeken door een gokje te wagen. Je typt dan een website adres in en hoopt dat die website bestaat. En ook nog eens de informatie heeft die je zoekt. Dan kun je wel eens voor rare verrassingen komen te staan. Shanti was op zoek naar informatie over olifanten. Ze typt in. Helaas, geen informatie over het dier de olifant. Maar een website van een sigarenfabriek. Dat zocht Shanti natuurlijk niet. De website die ze gevonden heeft is nog heel onschuldig. Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 3 - bladzijde 26

28 Speurneuzen Er zijn ook websites die minder onschuldig zijn. Dit zijn vaak websites met games waar je voor moet betalen of seks en geweld. Je kunt er terecht komen door een typfout te maken. Door een letter uit een woord te vergeten of letters om te draaien kom je ineens op een heel andere website terecht. Daar was je niet naar op zoek. Het overkomt iedereen wel eens. Je hoeft je er niet voor te schamen. Je juf of meester of je ouders hoeven er niet boos om te worden. Je kunt het beste samen kijken wat je anders kunt doen om die websites niet tegen te komen. Woorden kunnen een dubbele betekenis hebben. Het kan zijn dat je een woord opzoekt, maar op heel andere websites terecht komt dan je wilde. Een website adres gokken is meestal niet verstandig. Je kunt beter zoeken via zoekmachines en startpagina s. Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 3 - bladzijde 27

29 Diploma Veilig Internet - Lesboek Een link is een verwijzing naar een andere webpagina. Door op een link te klikken surf je naar de andere webpagina. Een overzicht van alle subpagina s van startpagina.nl kun je vinden op: dochters 3.6. Startpagina s Een pagina met links naar andere websites heet een startpagina. Op deze startpagina s staan in rubrieken links naar andere websites. Een bekende startpagina is kinder.startpagina.nl. Hier vind je links naar kinderwebsites. Een dergelijk overzicht met links wordt ook wel een startportaal genoemd. Het is het portaal (toegangspoort) naar andere websites. Er zijn veel verschillende startportalen. Bijvoorbeeld: startpagina.nl, startkabel.nl, startpunt.nl. Die portalen hebben allemaal subpagina s. (onderliggende pagina s). Bijvoorbeeld: haaien.startpagina.nl of haaien.startkabel.nl 3.7. Wikipedia / Wikikids Wikipedia.nl is een grote encyclopedie op internet. Wikipedia is niet speciaal geschreven voor kinderen. Soms zijn de teksten dus best lastig om te lezen. Maar je kunt er wel heel veel informatie vinden. Wikikids.nl is een encyclopedie op internet voor kinderen. Het is gemaakt door en voor kinderen. Je kunt er zelf ook informatie aan toevoegen als je dat wilt. De informatie moet wel kloppen natuurlijk. Dus je moet heel goed aangeven wat de bronnen zijn van je informatie. In Wikikids.nl is niet over alle onderwerpen informatie te vinden. Maak opdracht 9 in het werkschrift Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 3 - bladzijde 28

30 Speurneuzen 3.8. Afbeeldingen zoeken Een werkstuk kan niet zonder afbeeldingen. Via zoekmachines kun je zoeken naar afbeeldingen. Dit kunnen foto s zijn, maar ook tekeningen of andere plaatjes. Er zijn verschillende zoekmachines waarmee je kunt zoeken naar afbeeldingen. Bijvoorbeeld Google.nl, Ilse.nl, Yahoo.nl en Zoeken.nl. De zoekmachines vinden niet allemaal dezelfde afbeeldingen. Probeer een aantal zoekmachines uit. Dan weet je welke zoekmachine de meest geschikte afbeeldingen voor je vindt. Net als bij het zoeken naar informatie kan het voorkomen dat je afbeeldingen te zien krijgt waar je helemaal niet naar op zoek was. Dat kan natuurlijk van alles zijn. Het kunnen ook afbeeldingen zijn die niet geschikt zijn voor kinderen. Dit overkomt iedereen wel eens. Niet schrikken. Je juf/ meester of ouders hoeven er ook niet boos over te worden. Gewoon wegklikken of niet naar de website surfen. Je mag niet zomaar afbeeldingen van een ander gebruiken. Vraag toestemming aan de eigenaar van de website of je de afbeelding mag gebruiken. Let op! Gebruik goede zoekwoorden. Bedenk of een woord misschien een dubbele betekenis heeft en je dus heel andere afbeeldingen te zien kan krijgen dan je wilde. Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 3 - bladzijde 29

31 Diploma Veilig Internet - Lesboek 3.9. Filmpjes zoeken Een spreekbeurt nog leuker maken? Dat kan bijvoorbeeld door filmpjes in een PowerPoint presentatie te zetten. Je kunt de filmpjes tijdens je spreekbeurt laten afspelen via de beamer op een scherm of muur of op het digitale schoolbord. Eigenlijk geldt hier hetzelfde als bij het zoeken naar informatie en afbeeldingen. Je kunt van alles tegenkomen. Bedenk daarom van te voren heel goed wat je gaat zoeken. De meeste filmpjes staan op youtube. com. Als je daar gaat zoeken krijg je een heleboel resultaten. Het kan soms wel even zoeken zijn voordat je het juiste filmpje gevonden hebt Copy Cat Iemand die teksten, foto s of werkstukken van anderen klakkeloos kopieert noemen we een Copy Cat. Op internet kun je kant-en-klare werkstukken vinden. Dan lijkt het heel makkelijk om zo n werkstuk in te leveren en net te doen alsof je het zelf hebt gemaakt. Helaas kleven er ook nadelen aan dit kopiëren. Een nadeel is dat je niet weet of de informatie die in het werkstuk staat wel juist is. Misschien download je wel een heel fout werkstuk. En wie krijgt er dan een dikke onvoldoende? Precies, jij dus! Ook je leerkracht kan op internet gaan zoeken. Even een zinnetje uit het werkstuk in Google intypen en binnen een paar minuten is het werkstuk gevonden. Maak opdracht 10 in het werkschrift Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 3 - bladzijde 30

32 Speurneuzen Dubbele betekenis Ken jij woorden met een dubbele betekenis? Een bekende is het woord BANK. Je hebt een bank waar je op kunt zitten, maar ook een bank waar je je rekening hebt voor je spaargeld. Zo zijn er nog veel meer woorden met een dubbele betekenis. Het kan voorkomen dat je op zoek bent naar een afbeelding of informatie en ineens op heel andere websites terecht komt. Dat kan te maken hebben met de dubbele betekenis van een woord. Denk daarom goed na voordat je gaat zoeken. Gebruik bijvoorbeeld twee zoekwoorden die met het onderwerp te maken hebben. Bijvoorbeeld: tijgerhaai voedsel of olifant slagtanden Niet voor kinderen Je kent het vast wel. Je bent aan het surfen op internet en komt op een website terecht die niet geschikt is voor kinderen. Dit kunnen websites zijn met seks of geweld. Maar er zijn ook websites die discriminerend zijn of websites die oproepen om iets te doen wat je beter niet kunt doen. Er zijn bijvoorbeeld websites waarin meisjes elkaar aanmoedigen om niet meer te eten. Ze doen een wedstrijdje wie het magerste kan worden. Dat is echt niet gezond. Er zijn websites die vol staan met meningen van mensen. Het gaat er dan niet om wat waar is of wat niet waar is. Iedereen kan een andere mening hebben. Denk zelf eerst na voordat je zomaar klakkeloos de mening van die ander overneemt. Als je dat soort websites tegenkomt kun je het beste een volwassene vragen om mee te kijken. Vertel wanneer je op een ongeschikte website terecht komt. Vaak kun je er niets aan doen. Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 3 - bladzijde 31

33 Diploma Veilig Internet - Lesboek Hoe je kunt voorkomen dat je op ongeschikte websites terecht komt? Dat is best lastig. Je kunt een aantal dingen doen om de kans te verkleinen: bedenk of een zoekwoord een dubbele betekenis heeft gebruik minstens twee zoekwoorden om informatie te zoeken over een onderwerp stel het zoekfilter van zoekmachines in klik niet op een link die je niet vertrouwt zoek via startpagina s klik niet op advertenties of banners klik de ongewenste website weg Maak opdracht 11 in het werkschrift Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 3 - bladzijde 32

34 Speurneuzen Weetjes De grootste, meest gebruikte zoekmachine is Google. Dit komt waarschijnlijk omdat Google heel eenvoudig is. Geen banners, geen reclames die staan te knipperen. De meeste mensen vinden het alleen maar vervelend als er te veel tekst op een zoekwebsite staat. Wist je dat je ook een eigen startpagina kunt maken? Dat is een pagina waarop je al jouw favoriete websites kunt zetten. Dan heb je ze altijd bij de hand en hoef je niet steeds te zoeken.een eigen startpagina maken kan op bijvoorbeeld: Als je een werkstuk moet maken, kun je op zo n pagina alle links zetten die je nodig hebt. Wikikids is een Nederlandstalige internetencyclopedie voor kinderen op internet. Maar die bibliotheek moet wel gevuld worden. Dat doen kinderen zelf. Wil jij ook meedoen en informatie toevoegen in Wikikids? Surf dan naar en klik op Hulp bij meehelpen. Cyberkids Yorn, 10 jaar: Moet je eens naar huisdieren gaan zoeken op internet. Dan krijg je heel veel stomme sites met blote mensen. Waarom doen die mensen op internet dat? Serena, 12 jaar: Ik had een werkstuk van internet uitgeprint en zonder er naar te kijken ingeleverd. Er stonden heel veel fouten in. De meester zei dat het m n eigen schuld was dat ik een onvoldoende heb gekregen. Leslie, 11 jaar: Ik ging op internet zoeken hoeveel eieren een buizerd per keer legt. Op de ene site stond 3 en op een andere site stond 5. Wat moet ik nu geloven? Manouk, 12 jaar: Op internet had ik gelezen dat de eerste Olympische spelen in het jaar 724 werden gehouden. Dus dat had ik opgeschreven voor mijn werkstuk. Dat was helemaal fout. Het stond gewoon fout op die website. Het moest 776 voor Christus zijn. Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 3 - bladzijde 33

35 Diploma Veilig Internet - Lesboek Meer weten? veilig.kennisnet.nl hoe werkt internet bibliotheek door en voor kinderen startpagina voor kinderen startpagina van kennisnet over veilig internetten Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 3 - bladzijde 34

36 Wie ben jij? 4 Wie ben jij? 4.1. Wie ben jij? Deze les gaat over persoonlijke gegevens. Wat zijn persoonlijke gegevens eigenlijk? Persoonlijk betekent iets van jezelf. Persoonlijke gegevens betekent alle informatie die iets over jou zegt. Wat is het verschil tussen persoonlijk en privé. Iets wat privé is ga je niet aan iedereen vertellen. Privé is iets wat je voor jezelf houdt en met maar een aantal mensen deelt. Je vertelt aan iemand op straat niet wat jouw telefoonnummer is of om hoe laat je naar sporten gaat. Wat moet die vreemde persoon met die informatie? Wat je tegen een vreemde op straat niet zou vertellen, vertel je ook niet op internet. Maar veel kinderen (en ook volwassenen) vertellen heel erg veel over zichzelf op internet. Iedereen kan alles lezen op hun profiel of in een blog. Zou jij willen dat iedereen in de stad waar je woont, kan lezen wanneer je naar sport gaat, op wie je verliefd bent, aan wie je een hekel hebt, wanneer je op vakantie gaat en ga zo maar door. Er zijn kinderen die zelfs hun adres, telefoonnummer of adres op internet zetten. Kijk maar: Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 4 - bladzijde 35

37 Diploma Veilig Internet - Lesboek Wat zijn eigenlijk persoonlijke gegevens? Wat is privacy? Maak opdracht 12 in het werkschrift 4.2. Nickname Op internet hebben de meeste mensen een bijnaam. Dat wordt ook wel nickname genoemd. Mensen doen zich anders voor dan ze zijn. Je kunt de mensen niet zien. Iemand kan heel leuk zijn op een chatbox of in een spel. Maar misschien is die persoon wel een grote pestkop of in het echt verlegen. Dat weet je niet. Doe jij op internet wel eens of je iemand anders bent. Of doe je je anders voor dan je bent? Bijvoorbeeld door te zeggen dat je veel ouder bent? Of door een uitdagende of sexy nickname te gebruiken? Dat is best leuk. Maar ook gevaarlijk. Als je zegt dat je veel ouder bent, kunnen anderen denken dat je echt ouder bent. Je krijgt dan misschien vragen of opmerkingen waar je niet naar op zoek bent. Andersom kan dat natuurlijk ook. Iemand die veel ouder is endie zich voordoet als een veel jonger iemand. Er zijn mensen op internet die net doen alsof ze een modellenbureau hebben. Ze vragen je dan om foto s van jezelf te mailen en zelfs om eens een afspraak te maken, omdat ze je als model willen hebben. Vaak is dat niet waar. Als je ooit zo n soort bericht krijgt, laat het dan altijd aan je ouders zien en overleg wat je moet doen. Maak opdracht 13 in het werkschrift Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 4 - bladzijde 36

38 Wie ben jij? 4.3. Wie ben jij online? Weet je wat er over jou allemaal op internet staat? Je zult misschien verbaasd zijn wat er over jou te vinden is. Je naam kan staan op de website van de sportvereniging waar je sport, op de schoolwebsite, op profielwebsites. Of je foto staat op de schoolwebsite, je profielsite of op de site van iemand anders. Maar je naam of foto kan ook online staan omdat anderen het over jou hebben of gegevens van je online hebben gezet. kijk eens op www. watchyourspace.nl Wat vertel je over jezelf op internet? Vertel je iemand in een chatbox hoe je heet, hoe oud je bent en naar welke school je gaat? Nienke heeft dat wel eens gedaan. Ze heeft tegen iemand op internet gezegd hoe ze heette en naar welke school ze gaat. Meer had ze niet gezegd. Ze dacht dat het geen kwaad kon. Maar de slimmerik waarmee ze zat te kletsen had haar adres zo gevonden. Hij zocht op haar naam in Google. Zo kwam hij op het profiel van Nienke. Daarin stond haar woonplaats. Hij zocht in Google op woonplaats en naam van de school. Hij wist toen in welke buurt Nienke ongeveer woonde. Hij zocht daarna haar achternaam op in de telefoongids. En jawel, hij vond het adres van Nienke. Hij stuurde haar een kaartje dat hij helemaal verliefd was op Nienke en haar op zou komen halen om naar de stad te gaan. Nienke kreeg het spaansbenauwd. Ze wilde dat helemaal niet. Ze had er nooit bij stilgestaan dat iemand haar op die manier zou kunnen vinden. Ze heeft haar ouders verteld wat er gebeurd was. De jongen is nooit bij Nienke geweest. Maar wat zou Nienke moeten doen als hij wel voor de deur had gestaan? Of wat als de jongen een geheim afspraakje had willen maken? Wat vertel jij allemaal over jezelf online? Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 4 - bladzijde 37

39 Diploma Veilig Internet - Lesboek 4.4. Profielsites Een profielsite is bijvoorbeeld hyves.nl of kindertent. nl. Een profielsite ziet er uit als een vriendenboekje. Je schrijft allerlei dingen over jezelf in het profiel en meestal kun je er ook foto s en filmpjes bij zetten. Dat profiel kan door iedereen die internet heeft bekeken worden. Kinderen maken de profielen voor hun eigen vrienden en vriendinnen. Maar bedenk altijd dat alles wat op internet staat door iedereen gelezen kan worden. In een profiel kun je laten zien wie je bent, waar je van houdt en met wie je vrienden bent. Je kunt berichten sturen en chatten. Al doen de meeste kinderen dat toch liever op MSN. Het profiel van Erik kun je vinden op wizzyerik.hyves.nl en van Nienke op giecheltje001.hyves.nl Foto s Veel kinderen zetten een foto van zichzelf op internet. Dat lijkt heel erg leuk. Die foto kan door iedereen bekeken worden. Zo kan het gebeuren dat jouw foto door iemand anders van internet gedownload wordt en bijvoorbeeld bewerkt met een speciaal programma. Als je een foto bewerkt, kun je iemand bijvoorbeeld heel lelijk maken. De ander kan de foto via of MSN doorsturen of op internet zetten. Zou jij willen dat iemand jouw foto gaat misbruiken? Vast niet. Let op! Als je foto eenmaal op internet staat, krijg je hem er NOOIT meer van af. Al haal je de foto weg, de foto staat nu wel in internetarchieven. En anderen kunnen de foto al gekopieerd hebben en op andere plaatsen op internet gezet hebben. Geen foto op je profiel is natuurlijk saai! Je kunt wel rekening houden met het soort foto s dat je online zet en hoe groot de foto s zijn. Hoe groter de foto s, hoe groter de kans dat iemand anders er verkeerde dingen mee kan doen. Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 4 - bladzijde 38

40 Wie ben jij? Zet klein formaat foto s online Zet geen close-up foto s online (of heel klein formaat) Zet geen foto s in bikini of schaars gekleed online Zet geen gekke foto s online waarvan je niet wilt dat iedereen die over jaren nog kan vinden Bedenk bij elke foto dat iedereen de foto kan downloaden en verspreiden Bedenk bij elke foto dat de foto over jaren nog op internet staat Tips Maak opdracht 14 in het werkschrift 4.6. Webcam en mobieltjes Wist je dat je beelden van een webcam kunt opslaan? Dus als jij gek zit te doen voor de webcam, dan kan de ander waar je mee zit te cammen dat opslaan. En wie weet wordt het wel op internet gezet. Als je niet wilt dat de ander de beelden kan opslaan, zet de webcam dan uit. Nog slimmer: gebruik je de webcam niet, zet m dan achterstevoren of doe het klepje voor de camera. Dan weet je zeker dat niemand je stiekem kan bekijken. Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 4 - bladzijde 39

41 Diploma Veilig Internet - Lesboek Kan dat dan, iemand stiekem bekijken? Ja, dat kan! Iemand kan een programmaatje op je pc laten installeren (bijvoorbeeld als je een bestand opent wat via MSN wordt gestuurd). Met dat programmaatje kan de ander op afstand je webcam aanzetten en je dus bekijken. Daar merk je zelf niets van. Mobieltjes kunnen ook al heel veel. Op veel mobieltjes zit een foto camera. Daarmee kun je heel leuke foto s nemen van jezelf samen met je vriend(inn)en. Helaas zijn er kinderen die er ook ongevraagd foto s mee nemen. Dan heb je het dus niet in de gaten dat er foto s genomen zijn. Die foto s kunnen ze dan wel gebruiken om je mee te pesten. Door de foto s, maar ook filmpjes, te bewerken en op internet te zetten Bewaak je privacy Zorg voor je eigen privacy. Met andere woorden, zorg dat er niet te veel persoonlijke zaken, waar anderen niets mee te maken hebben, online staan. Door de combinatie van persoonlijke zaken zijn mensen te traceren en kom je ook heel veel te weten over iemand anders. Dat kan heel leuk zijn, zolang de informatie die gevonden wordt ook positief is. Bijvoorbeeld dat je een wedstrijd gewonnen hebt of je vrijwilligerswerk doet. Het is niet zo verstandig dat iedereen je mobiele nummer kan lezen, er achter komt waar je woont, gekke foto s van je vindt of rare berichten over jou vindt online. Dan wordt het minder leuk. Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 4 - bladzijde 40

42 Wie ben jij? Weet je dat bedrijven die personeel zoeken, ook de namen van de sollicitanten gaan googlen? Stel je voor dat je over een aantal jaren wilt gaan werken en solliciteert. Wil je dan dat zo n bedrijf van alles over je te weten komt? Op basis wat het bedrijf online over je vindt nodigen ze je wel of niet uit. Zo n bedrijf kan dan denken: Nou, zo n type hoeven we hier niet in het bedrijf. Die nodigen we niet uit voor een gesprek. Gebruik een nickname online of alleen je voornaam. Gebruik nooit voor- en achternaam. Laat nergens je volledige naam, adres, je woonadres en telefoonnummers achter. Denk na wie je als vriend(in) toevoegt op je profiel of op MSN. Al je vrienden of contactpersonen kunnen alles in je profiel lezen. Roddel niet over een ander. De persoon waar de roddel over gaat kan het ook lezen. Bedenk goed wat je online zegt, éénmaal gezegd, kun je het niet meer terugdraaien Denk aan je reputatie! Hoe wil jij overkomen als mensen jou googlen? Gebruik de webcam alleen bij bekenden en doe geen gekke dingen voor de camera. Tips Maak opdracht 15 in het werkschrift Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 4 - bladzijde 41

43 Diploma Veilig Internet - Lesboek 4.8. Wachtwoord Heb jij een eigen adres? Een MSN-account? Of een account op diverse websites? Dan heb je overal een wachtwoord nodig om in te loggen. Een wachtwoord is van jou alleen en voor niemand anders. Stel je voor dat iemand zomaar inbreekt in jouw account en gaat MSN-en onder jouw naam of je hyves gaat veranderen. Dat kan als je niet voorzichtig bent met je wachtwoord. Geef je wachtwoord nooit aan iemand anders. Ook niet aan je beste vriend of vriendin. Als je een keer ruzie hebt, zouden ze om te pesten kunnen inbreken in je mail, je msn of andere accounts. Of je wachtwoord doorgeven aan anderen. Hoe zorg je er voor dat jouw wachtwoord niet gekraakt wordt? Tips Geef je wachtwoord aan NIEMAND Wel doen: Gebruik HOOFDLETTERS en kleine letters door elkaar Gebruik cijfers tussen de letters Gebruik leestekens - _ *!? Bedenk een zin, neem van die zin van alle woorden de eerste letter. Alle eerste letters vormen samen je wachtwoord. (Bijvoorbeeld: Ik Verveel Me Nooit Op Internet => ivmnoi1* ) Niet doen: Je echte naam gebruiken Je bijnaam gebruiken Je geboortedatum of combinatie van je naam en geboortejaar gebruiken Een naam die iets te maken heeft met je hobby s Naam van je huisdier of favoriete dier Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 4 - bladzijde 42

44 Wie ben jij? Test hoe veilig jouw wachtwoord is! Maak opdracht 16 en 17 in het werkschrift Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 4 - bladzijde 43

45 Diploma Veilig Internet - Lesboek Weetjes Kijk uit welke nickname je gebruikt. Vooral meisjes vinden een sexy nickname leuk. Daarmee geven ze eigenlijk aan dat ze ouder zijn dan ze in het echt zijn. Een jongen kan denken dat ze door die sexy naam te gebruiken misschien ook wel wat meer wil dan alleen verkering. Help de volwassenen een beetje. Want volwassenen zetten ook heel veel over zichzelf op internet. Ze weten niet dat iedereen dat kan lezen. Het zou goed zijn als je hen daar eens op wijst. Wist je dat in 2008, 84% van de tieners een eigen profiel heeft op internet? Dat is best veel. Als je een klas hebt met 30 leerlingen, dan hebben 25 leerlingen een profiel op internet. Zie je informatie over jezelf of foto s of video s waar je op staat op internet staan? En heb je daar geen toestemming voor gegeven? Vertel het je ouders. Zij kunnen de beheerder van de website mailen en vragen om de informatie of foto s te verwijderen. Mag iemand zomaar foto s van jou online zetten? Nee, dat mag niet. Kijk maar eens op klik op ik heb een vraag over mijn vraag heeft te maken met internet minderjarige kinderen op internet Lees de 2 artikelen eens door. Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 4 - bladzijde 44

46 Wie ben jij? Cyberkids Gillian, 11 jaar; Ik heb een profiel op een site. Een paar vakantievriendinnen hebben ook een profiel op die site gemaakt. Nu sturen we elkaar elke week wel berichtjes via het profiel of via de privé berichten. Hartstikke leuk om zo contact te houden. Jorinde, 12 jaar; Ik had samen met een vriendin afgesproken met een jongen die we van een chatbox kenden. We chatten al heel lang met elkaar. Wel drie weken. Toen we in het park zaten te wachten kwam een man naar ons toe. Hij zei dat zijn zoon hem gestuurd had, omdat hij ziek was. We geloofden hem niet en zijn hard gaan rennen. Dat was zo eng. Dat doen we nooit meer. Murrat, 10 jaar; In online games worden vaak adressen gevraagd. Sommige kinderen geven dan hun adres. Iedereen kan dat dan lezen. Dat is zo dom. Straks gaat één of andere engerd je mailen ofzo. Pieter, 12 jaar; Ik heb op internet iemand ontmoet die me bijles wilde geven in rekenen. Ik ben niet zo goed in rekenen, maar ik wil wel goede cijfers halen. Hij vertelde dat hij op woensdagmiddag in het park bijles gaf. Ik kon dan naar m toe komen. Toch vertrouwde ik het niet en heb het m n ouders verteld. De politie heeft de man later opgepakt. Het bleek dat die man kinderen misbruikte. Getver. Ben ik blij dat ik m n ouders gewaarschuwd heb. Meer weten? Alles over privacy online Wat staat er over jou op internet? tips waar je op moet letten als je gaat chatten online game waarin je mysterie moet oplossen Je bent nu hier: Lesboek hoofdstuk 4 - bladzijde 45

Diploma Veilig Internet Lesboek Niveau II

Diploma Veilig Internet Lesboek Niveau II Diploma Veilig Internet Lesboek Niveau II copyright Het Diploma Veilig Internet en het intellectueel eigendom Het lesmateriaal van het Diploma Veilig Internet kan gratis worden gedownload vanaf de website:

Nadere informatie

Werkschrift. Werkschrift Junior

Werkschrift. Werkschrift Junior Werkschrift Werkschrift Junior Werkschrift Het Diploma Veilig Internet en het intellectueel eigendom Het lesmateriaal van het Diploma Veilig Internet kan gratis worden gedownload vanaf de website: www.diplomaveiliginternet.nl.

Nadere informatie

Lesboek. Lesboek Junior

Lesboek. Lesboek Junior Lesboek Lesboek Junior Diploma Veilig Internet Junior Lesboek copyright Het Diploma Veilig Internet en het intellectueel eigendom Het lesmateriaal van het Diploma Veilig Internet kan gratis worden gedownload

Nadere informatie

Werkbladen Groep 7 & 8

Werkbladen Groep 7 & 8 Werkbladen Groep 7 & 8 e-mail? H1: Werkblad Leuk op internet Veel kinderen hebben een favoriete website. De één kletst met vriendinnen op MSN, de andere gaat naar Hyves. Ook spelen veel kinderen spelletjes

Nadere informatie

Het Diploma Veilig Internet en het intellectueel eigendom

Het Diploma Veilig Internet en het intellectueel eigendom Lesboek Groep 5 & 6 Het Diploma Veilig Internet en het intellectueel eigendom Het lesmateriaal van het Diploma Veilig Internet kan gratis worden gedownload vanaf de website: www.diplomaveiliginternet.nl.

Nadere informatie

Werkschrift Versie: september 2010

Werkschrift Versie: september 2010 Werkschrift Versie: september 2010 Werkschrift Het Diploma Veilig Internet en het intellectueel eigendom Het lesmateriaal van het Diploma Veilig Internet kan gratis worden gedownload vanaf de website:

Nadere informatie

Werkbladen Groep 7 & 8

Werkbladen Groep 7 & 8 Werkbladen Groep 7 & 8 H1: Werkblad Sociale media Weet jij wat sociale media zijn? Zoek op internet wat je kunt vinden over sociale media. Bekijk onderstaande logo s en omcirkel de logo s waarvan jij denkt

Nadere informatie

Het Diploma Veilig Internet en het intellectueel eigendom

Het Diploma Veilig Internet en het intellectueel eigendom Lesboek Groep 7 & 8 Het Diploma Veilig Internet en het intellectueel eigendom Het lesmateriaal van het Diploma Veilig Internet kan gratis worden gedownload vanaf de website: www.diplomaveiliginternet.nl.

Nadere informatie

Het Diploma Veilig Internet en het intellectueel eigendom

Het Diploma Veilig Internet en het intellectueel eigendom Lesboek Groep 5 & 6 Het Diploma Veilig Internet en het intellectueel eigendom Het lesmateriaal van het Diploma Veilig Internet kan gratis worden gedownload vanaf de website: www.diplomaveiliginternet.nl.

Nadere informatie

WEBKWESTIE PRIVACY EN IDENTITEIT WERKBOEK. Dit boekje is van

WEBKWESTIE PRIVACY EN IDENTITEIT WERKBOEK. Dit boekje is van WEBKWESTIE PRIVACY EN IDENTITEIT WERKBOEK Dit boekje is van Stap 1. Tip 1: Tip 2: Tip 3: Stap 2. Wat geef je wel door op internet en wat niet? Kleur het rondje in: Rood = niet doorgeven op internet Oranje

Nadere informatie

Werkbladen Groep 5 & 6

Werkbladen Groep 5 & 6 Werkbladen Groep 5 & 6 e-mail? H1: Werkblad Leuk op internet Veel kinderen hebben een favoriete website. De één kletst met vriendinnen op MSN, de andere gaat naar Hyves. Ook spelen veel kinderen spelletjes

Nadere informatie

Werkbladen Groep 5 & 6

Werkbladen Groep 5 & 6 Werkbladen Groep 5 & 6 e-mail? H1: Werkblad Leuk op internet Veel kinderen hebben een favoriete website. De één kletst met vriendinnen in een chatprogramma, de andere gaat naar Facebook. Ook spelen veel

Nadere informatie

Jouw digitale wereld safe & social

Jouw digitale wereld safe & social HANDLEIDING BIJ DE DIGITALE LES Jouw digitale wereld safe & social Wat is slim en wat kun je beter niet doen online? In de digitale les Jouw digitale wereld safe & social maken leerlingen kennis met de

Nadere informatie

Safe surfen. www.safesurfen.be. Safe surfen juf Lies 1

Safe surfen. www.safesurfen.be. Safe surfen juf Lies 1 Safe surfen www.safesurfen.be Safe surfen juf Lies 1 INLEIDING 1. WAAROVER GAAT DEZE BUNDEL? Deze bundel wil je op weg helpen om veilig op het internet te surfen. In de bundel staan gevaren van het internet

Nadere informatie

Informatie boekje. MSN & Hyves. voor jongeren van behandelgroepen

Informatie boekje. MSN & Hyves. voor jongeren van behandelgroepen Informatie boekje MSN & Hyves voor jongeren van behandelgroepen 24 Inhoudsopgave Voorwoord 3 Hoofdstuk 1 MSN 4 1.1. Wat is MSN? 4 Dit informatieboekje is ontwikkeld door: Manon van de Linde & Chrissy Pijnenburg

Nadere informatie

Safe surfen. Safe surfen juf Lies 1

Safe surfen. Safe surfen juf Lies 1 Safe surfen Safe surfen juf Lies 1 THEMA 1: VIRUSSEN WAT IS EEN VIRUS? Politie waarschuwt voor agressief computervirus dinsdag 20 maart 2012, 19u59 De politie waarschuwt voor een nieuw, bijzonder schadelijk

Nadere informatie

GEDRAGSCODE VOOR HET GEBRUIK VAN COMMUNICATIEMIDDELEN DOOR LEERLINGEN BINNEN DE OMO SCHOLENGROEP BERGEN OP ZOOM E.O.

GEDRAGSCODE VOOR HET GEBRUIK VAN COMMUNICATIEMIDDELEN DOOR LEERLINGEN BINNEN DE OMO SCHOLENGROEP BERGEN OP ZOOM E.O. GEDRAGSCODE VOOR HET GEBRUIK VAN COMMUNICATIEMIDDELEN DOOR LEERLINGEN BINNEN DE OMO SCHOLENGROEP BERGEN OP ZOOM E.O. Besproken CD d.d. februari 2011 Instemming MR d.d. 4 juli 2011 Vastgesteld CD d.d. 5

Nadere informatie

Werkschrift : Hoe werk ik op WikiKids?

Werkschrift : Hoe werk ik op WikiKids? Werkschrift : Hoe werk ik op WikiKids? WERKBOEK WIKIKIDS Welkom bij het werkboek van WikiKids. In dit werkboek staan opdrachten waarmee je stap voor stap leert werken met WikiKids. Er staan 15 opdrachten

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. het internet en ik

Inhoud. Mijn leven. het internet en ik Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Wachtwoord... 4 Hoofdstuk 2 Cybercrime... 6 Hoofdstuk 3 Oplichting... 8 Hoofdstuk 4 Verbinding... 10 Hoofdstuk 5 Webwinkels... 12 Hoofdstuk 6 Sociale media... 14 Hoofdstuk

Nadere informatie

Redactie Eindredactie Inhoudelijk advies Vormgeving Druk V.U. Wettelijk depot

Redactie Eindredactie Inhoudelijk advies Vormgeving Druk V.U. Wettelijk depot co-funded by the EU Ik heet Stoere Siebe. Op internet speel ik vooral spelletjes en doe ik mee aan wedstrijden. Ik surf er op los: muziek downloaden, grapjes uithalen met mijn vrienden Internet is cool!

Nadere informatie

Let op! In dit PDF-bestand wordt voor de voorbeelden gebruikgemaakt van de Instant Messaging-software Windows Live Messenger.

Let op! In dit PDF-bestand wordt voor de voorbeelden gebruikgemaakt van de Instant Messaging-software Windows Live Messenger. 1 Veilig chatten Chatten is een populaire manier van contact maken en onderhouden op internet. Het is simpel gezegd het uitwisselen van getypte berichten. Dat kan met familie, vrienden en andere bekenden,

Nadere informatie

Leerkrachtenhandleiding Diploma Veilig Internet - The Game

Leerkrachtenhandleiding Diploma Veilig Internet - The Game Leerkrachtenhandleiding Diploma Veilig Internet - The Game 1 Inleiding Diploma Veilig Internet Naast het al bestaande lespakket en de digibordlessen voor het Diploma Veilig Internet is er nu Diploma Veilig

Nadere informatie

Inhoudsopgave Internet voor beginners

Inhoudsopgave Internet voor beginners Inhoudsopgave Internet voor beginners 1 Ontdek het internet Het internet De internetverbinding 2 Surfen op het internet Internet Explorer o Opstarten en afsluiten o De vorige versies o Onderdelen o Surfen

Nadere informatie

Mediawijsheid: digitaal aan de slag in het onderwijs!

Mediawijsheid: digitaal aan de slag in het onderwijs! Mediawijsheid: digitaal aan de slag in het onderwijs! Informatie avond over mediawijsheid/sociale media op school Media zijn voor kinderen en jongeren de gewoonste zaak van de wereld. Ze nemen informatie

Nadere informatie

Internet Fun & Veilig

Internet Fun & Veilig Internet Fun & Veilig AGENDA Pc & Internet = Fun Veilig op je pc Veilig op internet Veilig samen met je hele klas op internet Begin bij het begin: veilig pc-gebruik Laat je ouders de pc instellen Gebruikersprofielen

Nadere informatie

Vul de ontbrekende woorden in kijk als je twijfelt nog eens naar de tekst

Vul de ontbrekende woorden in kijk als je twijfelt nog eens naar de tekst Alles op een rijtje Vul de ontbrekende woorden in kijk als je twijfelt nog eens naar de tekst Iemand die anderen pest, is een speler die niet aan... play doet. Mensen die anderen pesten,... de wedstrijd

Nadere informatie

STELLING HET SOCIALE LEVEN VAN JONGEREN ER IS NIKS MIS MEE OM VEEL OVER HET IS NIET GEVAARLIJK OM JE JEZELF OP MSN TE ZETTEN.

STELLING HET SOCIALE LEVEN VAN JONGEREN ER IS NIKS MIS MEE OM VEEL OVER HET IS NIET GEVAARLIJK OM JE JEZELF OP MSN TE ZETTEN. HET IS NIET GEVAARLIJK OM JE EMAILADRES DOOR TE GEVEN. ER IS NIKS MIS MEE OM VEEL OVER JEZELF OP MSN TE ZETTEN. IK ZOU, NAAST MIJN NAAM OOK DE STRAAT WAAR IK WOON DOORGEVEN. DAT IS GEEN GEHEIM! IK VIND

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Introductie. Lesinstructie. Lesinstructie. Leerdoelen. Introductie. Opzet. Bronnen

Introductie. Lesinstructie. Lesinstructie. Leerdoelen. Introductie. Opzet. Bronnen Introductie Introductie Gamen, Hyven, informatie zoeken, filmpjes kijken, muziek luisteren, spullen kopen of verkopen. Internetten doen we allemaal. Soms voor de lol, soms serieus, soms thuis, soms op

Nadere informatie

Windows Live Family Safety

Windows Live Family Safety 1 Windows Live Family Safety Met Windows Live Family Safety kunt u toezicht houden op het internetgebruik van uw (klein)kinderen. U kunt specifieke websites blokkeren of toestaan, maar u kunt ook webinhoud

Nadere informatie

Protocol. Internet. Email. Mobile telefoon

Protocol. Internet. Email. Mobile telefoon Protocol Internet Email Mobile telefoon Directie ICT Marianne Boschman Paul van Aken Basisschool De Mijlpaal Brabantring 1 5672 EE Nuenen Tel: 040-2952279 E-mail info@obsdemijlpaal.nl Website www.obsdemijlpaal.nl

Nadere informatie

E-mail: soorten en gevaren. SPAM = ongewenste (commerciële) e-mail

E-mail: soorten en gevaren. SPAM = ongewenste (commerciële) e-mail E-mail: soorten en gevaren SPAM = ongewenste (commerciële) e-mail Hoe geraakt een spammer aan je e-mailadres - Webpagina s en nieuwsgroepen worden gescand - Kinderen worden gelokt naar webpagina s waar

Nadere informatie

Veilig internetgebruik OBS De Wizzert.

Veilig internetgebruik OBS De Wizzert. Veilig internetgebruik OBS De Wizzert. Binnen de stichting OOG, waar OBS De Wizzert een onderdeel van is, wordt gebruik gemaakt van netwerken die via de eigen server op school verbonden zijn met het internet.

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E.

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Page of 6 Enquête basisonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas zit je?

Nadere informatie

2. Hebben ze ooit al een geheim van je rondverteld via internet? 3. Hebben ze al eens een geheim doorvertelt dat jij iemand had toevertrouwd?

2. Hebben ze ooit al een geheim van je rondverteld via internet? 3. Hebben ze al eens een geheim doorvertelt dat jij iemand had toevertrouwd? Bijlage 1 Ben jij ooit gecyberpest? Cyberpesten kan iedereen overkomen. De meeste mensen weten niet wat cyberpesten is. Misschien ben zelfs jij ooit gecyberpest zonder dat je het zelf weet. Er zijn 2 reeksen

Nadere informatie

Prowise Presenter (online digibordsoftware)

Prowise Presenter (online digibordsoftware) Prowise Presenter (online digibordsoftware) Kevin Van Eenoo november 2015 COPYRIGHT Niets uit dit werk mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, geluidsband,

Nadere informatie

www.meestermichael.nl Gebruik van:

www.meestermichael.nl Gebruik van: Gebruik van: Aanmelden bij Gmail 1. Ga naar www.google.nl 2. Klik daar op Gmail: 3. Klik vervolgens op Aanmelden voor Gmail: 4. Let op: staat de taal op Nederlands? 5. In het volgende venster moet van

Nadere informatie

Wat word jij later? En waarom wil je dat worden? Vertel het ons in een filmpje!

Wat word jij later? En waarom wil je dat worden? Vertel het ons in een filmpje! Proloog Week van de Mediawijsheid: Week van de Mediawijsheid: 23-30 november 2012. Doe mee! Wat word jij later? En waarom wil je dat worden? Vertel het ons in een filmpje! 2-12 jaar Iedereen van 2 tot

Nadere informatie

KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar

KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar CASENUMMER: SAMPLE POINT NUMMER INTERVIEW ER NAAM ADRES: POSTCODE EN PLAATS TELEFOONNUMMER KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar HOE VUL JE DIT DEEL VAN DE VRAGENLIJST IN Hieronder wat eenvoudige instructies

Nadere informatie

In de digitale wereld gebruik ik alleen mijn voornaam. Andere persoonlijke gegevens (achternaam, adres, telefoonnummer enz.) houd ik voor mezelf.

In de digitale wereld gebruik ik alleen mijn voornaam. Andere persoonlijke gegevens (achternaam, adres, telefoonnummer enz.) houd ik voor mezelf. Richtlijnen voor het gebruik van sociale media en internet voor leerlingen Voor een goede omgang in de digitale wereld (sociale media*, internet, e-mail, whats app, enz.) gelden, net als in de 'echte'

Nadere informatie

Vaardigheden - Internet HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52517

Vaardigheden - Internet HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52517 Vaardigheden - Internet HV 1 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52517 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

Mediaprotocol. Uitgangspunten

Mediaprotocol. Uitgangspunten Mediaprotocol Op de Korenaar leren wij onze leerlingen op een verantwoorde wijze in schriftelijke en digitale bronnen informatie te zoeken, de betreffende informatie te ordenen en te beoordelen op hun

Nadere informatie

Mediaprotocol: Internet Mobiele telefoon Overige mobiele gadgets Sociale media E-mail. Protocol mediagebruik Odaschool Weert november 2011 1

Mediaprotocol: Internet Mobiele telefoon Overige mobiele gadgets Sociale media E-mail. Protocol mediagebruik Odaschool Weert november 2011 1 Mediaprotocol: Internet Mobiele telefoon Overige mobiele gadgets Sociale media E-mail Protocol mediagebruik Odaschool Weert november 2011 1 Inhoud: 1. Dit protocol 2. Afspraken voor alle kinderen 3. Praktisch

Nadere informatie

Online netwerkontwikkeling voor personen met een licht verstandelijke beperking

Online netwerkontwikkeling voor personen met een licht verstandelijke beperking [Kies de datum] Online netwerkontwikkeling voor personen met een licht verstandelijke beperking. Online netwerkontwikkeling voor personen met een licht verstandelijke beperking 1 Woord aan de begeleider

Nadere informatie

Les 2 ... Hoe in alle veiligheid surfen. Deze iconen tonen aan voor wie het document is. Leerkrachten

Les 2 ... Hoe in alle veiligheid surfen. Deze iconen tonen aan voor wie het document is. Leerkrachten Les 2... Hoe in alle veiligheid surfen. Deze iconen tonen aan voor wie het document is Leerkrachten WebExperts Senioren Leerlingen Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie voor de leerkracht Waarom?

Nadere informatie

Geef nooit persoonlijke informatie door op internet, zoals namen, adressen en telefoonnummers.

Geef nooit persoonlijke informatie door op internet, zoals namen, adressen en telefoonnummers. Computer Niet eten en/of drinken bij de computers. Trek geen stekkers uit de computer. Laat het beeldscherm en de computer staan, niet verplaatsen. Wijzig geen beeldscherminstellingen. Meld je zelf af

Nadere informatie

Protocol Digitaal pesten

Protocol Digitaal pesten Protocol Digitaal pesten 2 1 Inleiding 1.1 Doelstelling 3 1.2 Beleid 3 1.3 Voorwaarden beleid 3 2. Achtergrondinformatie 2.1 Wat is digitaal pesten? 3 2.2 Waarom is digitaal pesten zo erg? 3 2.3 Signalen,

Nadere informatie

Veilig internetgebruik OBS De Cirkel.

Veilig internetgebruik OBS De Cirkel. Veilig internetgebruik OBS De Cirkel. Binnen de stichting OOG, waar OBS De Cirkel een onderdeel van is, wordt gebruik gemaakt van netwerken die via de eigen server op school verbonden zijn met het internet.

Nadere informatie

Opname hulp. Stap voor stap uitleg over het opnemen van een Babbel - voor kinderen. Videoverhalen over kinderboeken, voor en door kinderen, 8+

Opname hulp. Stap voor stap uitleg over het opnemen van een Babbel - voor kinderen. Videoverhalen over kinderboeken, voor en door kinderen, 8+ Opname hulp Stap voor stap uitleg over het opnemen van een Babbel - voor kinderen B B Videoverhalen over kinderboeken, voor en door kinderen, 8+ BoekenBabbels DOEL Door het opnemen en plaatsen van korte

Nadere informatie

Reader Veilig ICT (Weet wat je kind doet)

Reader Veilig ICT (Weet wat je kind doet) Reader Veilig ICT (Weet wat je kind doet) Samenstelling: Radboud Prinsen september 2007 (versie 2) - 1 - Inhoud Inleiding... blz. 3 Artikel Surfen zonder risico's bestaat niet... blz. 4 Zoeken op internet...

Nadere informatie

Lesfiche. Doel: Leerlingen laten nadenken over het bewerken en publiceren van foto s van anderen.

Lesfiche. Doel: Leerlingen laten nadenken over het bewerken en publiceren van foto s van anderen. Ooo.. mijn foto!!! Lesfiche Doel: Leerlingen laten nadenken over het bewerken en publiceren van foto s van anderen. Materiaal: Digitale portretfoto van iedere leerling 1PC per leerling, met internettoegang

Nadere informatie

Postcode van de bibliotheekvestiging. De basis en/of Het internet op + Samen op t web. Vragenlijst 2

Postcode van de bibliotheekvestiging. De basis en/of Het internet op + Samen op t web. Vragenlijst 2 Versie: november 2014_2 IN TE VULLEN DOOR BIBLIOTHEEKMEDEWERKER Postcode van de bibliotheekvestiging. De basis en/of Het internet op + Samen op t web Vragenlijst 2 Beste deelnemer, U heeft geoefend met

Nadere informatie

Werkbundel Net op t net

Werkbundel Net op t net www.ikbeslis.be Werkbundel Net op t net Sociale netwerksites en privacy Versie 1.0 23 juni 2014 Werkbundel Net op t net lespakket 3 de graad basisonderwijs versie 1.0 Pagina 1 Ik beslis Het Net op t net

Nadere informatie

Wat te doen tegen verborgen software op je computer en hoe kom ik ervan af?

Wat te doen tegen verborgen software op je computer en hoe kom ik ervan af? Wat te doen tegen verborgen software op je computer en hoe kom ik ervan af? 1 van 6 Doet uw computer ineens anders dan normaal? Verschijnen er willekeurig internetschermen of pop-ups in beeld, waarvan

Nadere informatie

Aanpassingen per school worden doorgegeven aan de ict-kring. Inleiding.

Aanpassingen per school worden doorgegeven aan de ict-kring. Inleiding. Onderstaand protocol is onderdeel van het veiligheidsplan. Dit protocol is een richtlijn voor de SKOL scholen vanaf januari 2008. Kleine aanpassingen kunnen per school worden gemaakt. Daarna moet de MR

Nadere informatie

DATABAAS 2.0. Ben jij je eigen databaas? www.jeeigendatabaas.nl. Werkschrift van. Werkschrift basisschool over online privacy. Voor klassen 6, 7, 8

DATABAAS 2.0. Ben jij je eigen databaas? www.jeeigendatabaas.nl. Werkschrift van. Werkschrift basisschool over online privacy. Voor klassen 6, 7, 8 DATABAAS 2.0 Ben jij je eigen databaas? Werkschrift van www.jeeigendatabaas.nl Werkschrift basisschool over online privacy. Voor klassen 6, 7, 8 Inhoudsopgave Pag. 4 Pag. 5 Pag. 6 Pag. 8 Pag. 10 Pag. 12

Nadere informatie

Uitgebreide versie. Het Pluryn Plein. Intranet voor iedereen die bij Pluryn woont, werkt, leert of vrije tijd doorbrengt

Uitgebreide versie. Het Pluryn Plein. Intranet voor iedereen die bij Pluryn woont, werkt, leert of vrije tijd doorbrengt Uitgebreide versie Het Pluryn Plein Intranet voor iedereen die bij Pluryn woont, werkt, leert of vrije tijd doorbrengt Het Pluryn Plein Ben je clint van Pluryn? Dan is het belangrijk dat je alle informatie

Nadere informatie

Inleiding... 3. Het e-mailadres... 3. Hoe werkt e-mail?... 3. Je emailadres registreren... 4. Aanmelden bij Outlook... 7. Schermonderdelen...

Inleiding... 3. Het e-mailadres... 3. Hoe werkt e-mail?... 3. Je emailadres registreren... 4. Aanmelden bij Outlook... 7. Schermonderdelen... E-MAIL INHOUD Inleiding... 3 Het e-mailadres... 3 Hoe werkt e-mail?... 3 Je emailadres registreren... 4 Aanmelden bij Outlook... 7 Schermonderdelen... 8 Mailen... 10 Een mail lezen... 10 Een mail versturen...

Nadere informatie

BESTAAT VEILIG INTERNETTEN?

BESTAAT VEILIG INTERNETTEN? Hyves Identiteit Facebook Leergierig Filter Alles te vinden De Toekomst Twitter Geweld Chatten Sex BESTAAT VEILIG INTERNETTEN? De Uitslag Donatushof en Internet; teambespreking Waarom zijn kinderen Online?

Nadere informatie

internet is gemakkelijk

internet is gemakkelijk internet is gemakkelijk september 2013 internet gids Inhoud tip 1: Bespreek met je ouders of begeleider als je op internet kan 4 tip 2: Maak samen internetafspraken waar iedereen zich kan in vinden 6 tip

Nadere informatie

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO Page of 7 Enquête voortgezet onderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas

Nadere informatie

Mediaprotocol versie 2014-10-17

Mediaprotocol versie 2014-10-17 Mediaprotocol versie 2014-10-17 Op de Baayaert leren wij onze leerlingen op een verantwoorde wijze in schriftelijke en digitale bronnen informatie te zoeken, de betreffende informatie te ordenen en te

Nadere informatie

1. een e-mailadres aanmaken

1. een e-mailadres aanmaken e-mailen met Windows Live Hotmail 1. een e-mailadres aanmaken We gaan nu zelf een e-mail adres aanmaken. Dit moet je maar één keer doen. Daarna kan je altijd met datzelfde adres werken. We kiezen voor

Nadere informatie

Voorblad Wat is geld?

Voorblad Wat is geld? Voorblad Wat is geld? Je hebt de test op de website van Nibud gedaan: http://service.nibud.nl/geldtypetest/ Welk geldtype ben je? Vind je dit zelf ook? Motiveer je antwoord. Beantwoord de volgende vragen

Nadere informatie

4. Informatie zoeken op internet

4. Informatie zoeken op internet 85 4. Informatie zoeken op internet Je kunt internet vergelijken met een bibliotheek waar alles kriskras door elkaar staat. Hoe kun je dan de informatie vinden die je nodig hebt? Je kunt gebruikmaken van

Nadere informatie

Uitgebreide versie. Het Pluryn Plein. Intranet voor iedereen die bij Pluryn woont, werkt, leert of vrije tijd doorbrengt

Uitgebreide versie. Het Pluryn Plein. Intranet voor iedereen die bij Pluryn woont, werkt, leert of vrije tijd doorbrengt Uitgebreide versie Het Pluryn Plein Intranet voor iedereen die bij Pluryn woont, werkt, leert of vrije tijd doorbrengt Het Pluryn Plein Ben je clint van Pluryn? Dan is het belangrijk dat je alle informatie

Nadere informatie

Protocol Nieuwe media

Protocol Nieuwe media Protocol Nieuwe media Afspraken over internet, email, website en mobiele telefoon. Kinderen, personeel en ouders van onze school kunnen gebruik maken van internet. Iedereen heeft de mogelijkheid gebruik

Nadere informatie

Werkstukken maken op PCBO-Het Mozaiek Groep 6

Werkstukken maken op PCBO-Het Mozaiek Groep 6 We gaan een werkstuk maken en je mag het helemaal zelf doen. Het is helemaal jouw eigen werkstuk. Maar om je even goed op weg te helpen hebben we hieronder alle stapjes even op een rij gezet. Wat moet

Nadere informatie

Wegwijs in de wereld van internet

Wegwijs in de wereld van internet Wegwijs in de wereld van internet Werkbladen les 5 voor Windows Vista (Windows Mail) Hannie van Osnabrugge Vijfde, herziene druk bussum 2010 Deze werkbladen horen bij Wegwijs in de wereld van internet

Nadere informatie

Digitaal pesten kan op veel manieren. Online pesten mensen, vooral scholieren, elkaar door:

Digitaal pesten kan op veel manieren. Online pesten mensen, vooral scholieren, elkaar door: Uw kind en een smartphone Kinderen hebben steeds jonger beschikking over een eigen mobiele telefoon. Dit is voor u als ouder natuurlijk handig, omdat uw kind zo gemakkelijk bereikbaar is via bijvoorbeeld

Nadere informatie

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid Meten van mediawijsheid Bijlage 6 Interview terug naar meten van mediawijsheid Bijlage 6: Het interview Individueel interview Uitleg interview Ik zal je uitleggen wat de bedoeling is vandaag. Ik ben heel

Nadere informatie

Internetprotocol. Internet op school

Internetprotocol. Internet op school Internetprotocol Internet op school De kinderen van onze school kunnen gebruik maken van internet. Wij hebben ervoor gekozen de leerlingen van alle klassen die mogelijkheid te bieden. Wij volgen de strategie

Nadere informatie

Vanaf 13 mei 2013 is de beschikbare ruimte zelfs vergroot naar 15 GB! (Dit betreft Gmail + Google Drive samen)

Vanaf 13 mei 2013 is de beschikbare ruimte zelfs vergroot naar 15 GB! (Dit betreft Gmail + Google Drive samen) Gmail Account maken Waarom zou u een Gmail account willen maken? Daar zijn een aantal redenen voor. De meeste Internetproviders (via wie u op Internet kunt) houden maar een betrekkelijk kleine mailbox

Nadere informatie

Internet protocol November 2014

Internet protocol November 2014 Internet protocol November 2014-1- Internet op school Het Internet is een wereldwijd samenstel van tienduizenden computers en computernetwerken, zonder centrale controle of eigenaar. Een onbegrensde informatiebron

Nadere informatie

Protocol internet en Mobiele telefonie

Protocol internet en Mobiele telefonie Protocol internet en Mobiele telefonie Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Uitgangspunten 4 3 Richtlijnen bij internet en e-mailen 5 4 Strafbare feiten 5 5 GSM-/ Cyberstalking 5 6 Fotorecht 5 7 Scholen scholen

Nadere informatie

Herlaarhof. het social media spel

Herlaarhof. het social media spel Herlaarhof het social media spel Herlaarhof concept document Welkom bij het social media spel van Herlaarhof. Dit is een educatieve game die verteld over het gebruik van verschillende social media. Door

Nadere informatie

INHOUD CENTRUM BASISEDUCATIE KEMPEN 2

INHOUD CENTRUM BASISEDUCATIE KEMPEN 2 E-mail outlook.com INHOUD 1. Inleiding... 3 2. Een e-mailadres aanmaken... 5 3. een e-mail lezen... 8 4. een e-mail verzenden... 9 5. een e-mail beantwoorden... 10 6. Een bijlage... 11 6.1 een bijlage

Nadere informatie

Lesvoorbereiding. Inleiding voor de leerkracht :

Lesvoorbereiding. Inleiding voor de leerkracht : Lesvoorbereiding Inleiding voor de leerkracht : Child Focus, de Stichting voor Verdwenen en Seksueel Uitgebuite Kinderen, heeft als missie om de fenomenen van verdwijning en seksueel misbruik te bestrijden

Nadere informatie

Project Tweede Wereldoorlog. Rianne Bakker. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/61249

Project Tweede Wereldoorlog. Rianne Bakker. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/61249 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Rianne Bakker 15 May 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/61249 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Lesbrief bij Ik weet je te vinden van Netty van Kaathoven voor groep 6, 7 en 8

Lesbrief bij Ik weet je te vinden van Netty van Kaathoven voor groep 6, 7 en 8 Lesbrief bij Ik weet je te vinden van Netty van Kaathoven voor groep 6, 7 en 8 Inhoud van deze lesbrief - Thema s in het boek - Lesopzet - Doel van de les - Uitwerking - Bijlage: opdrachtenblad Thema s

Nadere informatie

Kennismaking met Gmail Stap voor stap op internet

Kennismaking met Gmail Stap voor stap op internet 2009 Kennismaking met Gmail Stap voor stap op internet In dit themapakket maak je kennis met Gmail, de e-maildienst van Google. IT-huis St-Pietersaalststraat 38 9000 Gent www.ithuis.be info@ithuis.be Colofon

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 7 Nieuwsbrief 7 Introductie Visual Steps 8 Wat heeft u nodig? 8 Hoe werkt u met dit boek? 9 Uw voorkennis

Inhoudsopgave Voorwoord 7 Nieuwsbrief 7 Introductie Visual Steps 8 Wat heeft u nodig? 8 Hoe werkt u met dit boek? 9 Uw voorkennis Inhoudsopgave Voorwoord... 7 Nieuwsbrief... 7 Introductie Visual Steps... 8 Wat heeft u nodig?... 8 Hoe werkt u met dit boek?... 9 Uw voorkennis... 10 De website bij het boek... 10 Toets uw kennis... 10

Nadere informatie

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 2 ... Hoe in alle veiligheid surfen. Deze iconen tonen aan voor wie het document is

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 2 ... Hoe in alle veiligheid surfen. Deze iconen tonen aan voor wie het document is 2... Hoe in alle veiligheid surfen Deze iconen tonen aan voor wie het document is Leerkrachten WebExperts Senioren Leerlingen 2 Een veilige computer moet gebruik maken van een goede virusscanner. Voor

Nadere informatie

Wedstrijd Digitale Week 2011. 2de graad: Poster jezelf. op http://www.glogster.com (de leerkracht maakt best een account aan voor de klas)

Wedstrijd Digitale Week 2011. 2de graad: Poster jezelf. op http://www.glogster.com (de leerkracht maakt best een account aan voor de klas) Wedstrijd Digitale Week 2011 2de graad: Poster jezelf op http://www.glogster.com (de leerkracht maakt best een account aan voor de klas) Wie ben jij? Wat doe je graag? Wat vind je leuk, mooi, lekker? Waar

Nadere informatie

Subject: Backups en Beestjes

Subject: Backups en Beestjes Voorwoord voor Back-ups en Beestjes. Het werken met up-to-date data en informatie is belangrijk. Mensen en bedrijven wagen het er niet op dat al hun data verloren gaat aan craches, virussen en andere soorten

Nadere informatie

Je eerste mailtjes met een computer

Je eerste mailtjes met een computer Je eerste mailtjes met een computer Het e-mailadres Om te e-mailen hebben jij en jouw correspondent een e-mailadres nodig. Een e-mailadres bestaat steeds uit 2 delen gescheiden door een o Wat vóór @ staat

Nadere informatie

time-out : Protocol :

time-out : Protocol : Protocol : time-out : S P E C I A A L B A S I S O N D E R W I J S computers en internet 1. Waarom dit protocol Met dit protocol met betrekking tot het gebruik van computers en internet, beschrijven we

Nadere informatie

Doorlopende leerlijn naar thema Nationaal Media Paspoort. Nationale Academie voor Media en Maatschappij

Doorlopende leerlijn naar thema Nationaal Media Paspoort. Nationale Academie voor Media en Maatschappij Doorlopende leerlijn naar thema Nationaal Media Paspoort 1 THEMA 1. Weet wat je ziet Alles wat je ziet in de media is door iemand met bepaalde bedoeling gemaakt. Deze producent wordt door allerlei dingen

Nadere informatie

1 INLEIDING. 1.1 Inleiding. 1.2 Webbased. 1.3 Alle voordelen op een rij

1 INLEIDING. 1.1 Inleiding. 1.2 Webbased. 1.3 Alle voordelen op een rij 1 INLEIDING 1.1 Inleiding De cloud is een recent begrip en duidt op het opslaan en bewerken van informatie niet op je eigen pc, maar ergens op het internet (op een server). Het grote voordeel van het opslaan

Nadere informatie

Sssstttt!! Een geheim

Sssstttt!! Een geheim BLOGGEN WEBSITE BERICHTEN ZELF MAKEN HACKEN PASWOORD BLOKKEREN IDENTITEIT BINNENDRINGEN BLOKKEREN MSN CHATTEN ONLINE VIRUS KAPOT VIRUSSCAN BEVEILIGING PRIVACY FOTO VIDEO OPENBAAR KEUZES ONLINE DATEN CHATBOX

Nadere informatie

Participatieve brainstormsessies: scenario s en ondersteunenden vragen

Participatieve brainstormsessies: scenario s en ondersteunenden vragen University of Antwerp Research Team Strategic Communication (OSC) Prof. Dr. Michel Walrave Sunna Lenaerts Sabine De Moor Participatieve brainstormsessies: scenario s en ondersteunenden vragen 1 Matthias

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

Media wijsheid. Wifigeneratie. Privacy. Onderwerpen. Games. Cyberpesten

Media wijsheid. Wifigeneratie. Privacy. Onderwerpen. Games. Cyberpesten Mark van den Bosch? Media wijsheid Privacy Wifigeneratie Onderwerpen Games Cyberpesten Mediawijsheid Waarom mediawijsheid? Welke media gebruikt u? E-mail Website(s) Mobiele telefoon(s) Vaste pc ipad Laptop

Nadere informatie

doen 7 Windows Live Mail

doen 7 Windows Live Mail doen 7 Windows Live Mail E-mail betekent electronic mail, elektronische post. U gaat berichten verzenden en ontvangen. Daar hebt u een e-mailprogramma voor nodig en een e-mailadres. In deze les werkt u

Nadere informatie

Sociale Media voor iedereen. Seniorentraining Utrecht Mei 2014

Sociale Media voor iedereen. Seniorentraining Utrecht Mei 2014 Sociale Media voor iedereen Seniorentraining Utrecht Mei 2014 Programma Van Tot Agenda 10:00 10:30 Voorbereiding training en zaal (/apparatuur) 10:30 11:00 Ontvangst Samsung trainers 11:00 11:30 Ontvangst

Nadere informatie

Zoek 2 sites die tips geven. Voeg de lijsten toe. Vergelijk de lijsten en geef commenteer. Welke is beter?

Zoek 2 sites die tips geven. Voeg de lijsten toe. Vergelijk de lijsten en geef commenteer. Welke is beter? Internetgevaren. Lotte Vernooij 1550768 klas 3K Noem minimaal 4 gevaren die kinderen hierbij lopen: 1. Seksuele verleidingen. 2. Online games die geld kosten. 3. Veiligheid risico s. Zoals virussen, spam

Nadere informatie

Antwoorden - Basis Digiveiligheid 2016 Nr Vraag Antwoord. 9.1 1a Beschrijf in het kort wat er gebeurt als je Instant Messaging gebruikt:

Antwoorden - Basis Digiveiligheid 2016 Nr Vraag Antwoord. 9.1 1a Beschrijf in het kort wat er gebeurt als je Instant Messaging gebruikt: 1 of 5 6/8/2016 13:28 Antwoorden - Basis Digiveiligheid 2016 Nr Vraag Antwoord 9.1 1a Beschrijf in het kort wat er gebeurt als je Instant Messaging gebruikt: Je stuurt snelle tekstberichten, spraakberichten

Nadere informatie

Veilig op Internet. essentiële basiskennis. DSE, 14 oktober 2010

Veilig op Internet. essentiële basiskennis. DSE, 14 oktober 2010 Veilig op Internet essentiële basiskennis DSE, 14 oktober 2010 1 Herken je deze berichten? gefeliciteerd: je hebt met jouw emailadres een prijs van 1 miljoen gewonnen. uw account is gehackt, geef s.v.p.

Nadere informatie

Gedragsregels op het Internet

Gedragsregels op het Internet ICT J.P.Siebelink Office 2003 ICT 01 Gedragsregels op het Internet Het Internet staat vol met allemaal nuttige dingen en helaas, ook veel dingen die helemaal geen nut hebben of juist niet waar zijn. Deze

Nadere informatie