Medicamenteuze behandeling van botmetastasen. Aafke Meerveld-Eggink, Internist-oncoloog i.o.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Medicamenteuze behandeling van botmetastasen. Aafke Meerveld-Eggink, Internist-oncoloog i.o."

Transcriptie

1 Medicamenteuze behandeling van botmetastasen Aafke Meerveld-Eggink, Internist-oncoloog i.o.

2 Normale bothuishouding poc = voorloper osteoclast OC = osteoclast pob = voorloper osteoblast OB = osteoblast From: Therapeutic inhibition of cathepsin K- reducing bone resorption while maintaining bone formation. Le T Duong, BoneKEy Reports 1, Article number: 67 (2012)

3 Bisfosfonaten BP = bisfosfonaat - Opname in bot - In zure omgeving onder actieve osteoclast komt BP vrij - Osteoclast neemt BP op en gaat in apoptose

4 Werking bisfosfonaten Hoge affiniteit voor hydroxyapathiet in bot Inhibitie osteoclast activiteit, waardoor - Afname botresorptie en toename botmineralisatie - Concentratie vooral op plekken van actieve remodelling

5 Denosumab - Verhoogde productie RANKL door osteoblast leidt tot activatie osteoclast - Denosumab bindt aan RANKL geen binding tussen RANKL en RANK

6 Werking Denosumab - Volledig humaan, monoklonaal, synthetisch antilichaam - Bindt aan RANKL (Receptor Activator of Nuclear Factor KappaBeta Ligand) inhibitie binding RANKL aan RANK - Circulerend antilichaam kan naar alle plaatsen binnen bot mogelijk gelijkere verdeling door skelet t.o.v. bisfosfonaat

7 Veel gebruikte bisfosfonaten - Alendroninezuur (Fosamax ): 10 mg 1x/dag ( 0,02) of 70 mg 1x/wk ( 0,11) Nadeel: niet geregistreerd voor maligne botziekte Bijwerking: oesofagusklachten - Risedroninezuur (Actonel ): 5 mg 1x/dag ( 0,10) of 35 mg 1x/wk ( 0,15) Nadeel: niet geregistreerd voor maligne botziekte Bijwerking: oesofagusklachten - Pamidronaat (Pamipro ): 90 mg 1x/4 weken ( 153) Nadeel: infuus duurt 2 uur

8 Veel gebruikte bisfosfonaten - Ibandroninezuur (Bondronat, Bonviva ): Preventief 50 mg 1x/dag ( 6) Osteoporose 150 mg 1x/mnd po ( 1), 3 mg 1x/3 mnd iv ( 69) Cave: aanpassen op nierfunctie - Zoledroninezuur (Aclasta,Zometa ): Osteoporose: 5 mg 2x/jaar ( 94) Preventief: 4 mg 1x/mnd ( 185) Infuus duurt enkele minuten Cave: suppletie Ca/Vit D, aanpassen aan nierfunctie

9 Denosumab Denosumab (Prolia, Xgeva ) Osteoporose: 60 mg sc 1x/6 mnd ( 222) Preventief: 120 mg sc 1x/mnd ( 364) Cave: diepe hypocalciëmie, dus altijd suppletie calcium/vit D

10 Osteonecrose van de kaak (ONJ) - Zowel bij bisfosfonaten als Denosumab - Voor start behandeling evaluatie door tandarts - Geen kiesextracties/grote ingrepen kaak tijdens behandeling - Risico op ONJ groter bij gebruik 1x/mnd en neemt toe bij langere duur behandeling

11 Indicaties bisfosfonaten + Denosumab ESMO Guideline Preventie van skelet-morbiditeit bij botmetastasen - Preventie van het ontstaan van botmetastasen - Preventie van osteoporose Anlene: Spine

12 Preventie van skelet-morbiditeit bij botmetastasen 1. Mammacarcinoom Bisfosfonaten: - afname aantal SRE s met 1/3 - uitstellen optreden 1 e SRE met 50% - reductie aantal patiënten met SRE

13 Preventie van skelet-morbiditeit bij botmetastasen 1. Mammacarcinoom - Zoledroninezuur: 20% extra RR SRE t.o.v. pamidronaat, en ook beter dan oraal ibandronaat Rosen et al. Cancer 2003; 98 (8)

14 Preventie van skelet-morbiditeit bij botmetastasen 1. Mammacarcinoom Denosumab vs zoledroninezuur: langer uitstel tot optreden 1 e SRE, 4 maand uitstel progressie pijn, reductie aantal volgende SRE s. Geen verschil OS of ziekteprogressie. Stopeck et al. JCO 2010; 28 (35)

15 Preventie van skelet-morbiditeit bij botmetastasen 1. Mammacarcinoom Advies: start zoledroninezuur of Denosumab in alle patiënten met ossaal gemetastaseerd mammacarcinoom, onafhankelijk van aanwezigheid symptomen - IV bisfosfonaten continueren tot performance status - Evt. tijdelijk staken of reductie frequentie bij stabiele ziekte - SC Denosumab continu toedienen

16 Preventie van skelet-morbiditeit bij botmetastasen 2. Prostaatcarcinoom - Zoledroninezuur: enige bisfosfonaat met significante reductie SRE s. Overall RR SRE 36%, reductie botpijn op elk tijdstip - Denosumab vs zoledroninezuur: uitstel 1 e SRE 3,6 mnd. 18% reductie cumulatief aantal SRE s Fizazi et al. Lancet 2011; 377

17 Preventie van skelet-morbiditeit bij botmetastasen 2. Prostaatcarcinoom Advies: start zoledroninezuur of Denosumab in alle patiënten met ossaal gemetastaseerd prostaatcarcinoom, onafhankelijk van aanwezigheid symptomen

18 Preventie van skelet-morbiditeit bij botmetastasen 3. Andere solide tumoren Advies: Overweeg zoledroninezuur of Denosumab in patiënten met gemetastaseerd longcarcinoom, niercelcarcinoom en andere tumoren met botmetastasen. Indien: levensverwachting > 3 mnd + hoog risico op SRE

19 Preventie van skelet-morbiditeit bij botmetastasen 4. Multipel myeloom Bisfosfonaten: reductie van optreden hypercalciëmie, pijn, en aantal vertebrale fracturen Toevoeging zoledroninezuur aan 1 e lijn behandeling: RR mortaliteit van 16%, med OS 5.5 mnd, med PFS 2 mnd Denosumab niet geregisteerd voor MM. Hageman et al. Ann Pharmacother 2013; 47

20 Preventie van skelet-morbiditeit bij botmetastasen 4. Multipel myeloom Advies: start iv pamidronaat of zoledroninezuur bij osteopenie of osteoporose. Geef tenminste 2 jaar, continueren alleen bij actieve botziekte (1x/3mnd). Herstart bij relapse of nieuwe SRE.

21 Adjuvant bisfosfonaten: - 18% betere DFS Preventie van ossale metastasen 1. Mammacarcinoom - 17% risico reductie mortaliteit - 34% risico reductie ossaal event Met name postmenopauzaal EBCTCG Bisphosphonate Working Group; 2013 San Antonio Breast Cancer Symposium

22 Denosumab leidt tot Preventie van ossale metastasen 2. Prostaatcarcinoom - 4 maand toename ossaal metastase-vrije survival - Verlenging tijd tot 1 e symptomatische ossale metase - Geen verlenging OS Smith et al. Lancet 2012; 379

23 Preventie osteoporose 1. Algemeen Indien behandeling invloed heeft op botgesteldheid: - Calcium-verrijkt dieet (totale intake 1000 mg/dag) - Matig-intensieve lichaamsbeweging - Dagelijks IU vitamine D

24 Preventie osteoporose 2. Mammacarcinoom Zowel bisfosfonaten (oraal én iv) als Denosumab voorkómen botverlies bij mammacarcinoom Doseringen zoals bij behandeling postmenopauzale osteoporose

25 Beste behandeling: Preventie osteoporose 3. Prostaatcarcinoom Zoledroninezuur 1x per 6-12 maanden OF Denosumab 1x per 6 maanden

26

27

Welke maatregelen te nemen bij start bifosfonaten. Stefan Delen Tongeren 04/12/2015

Welke maatregelen te nemen bij start bifosfonaten. Stefan Delen Tongeren 04/12/2015 Welke maatregelen te nemen bij start bifosfonaten Stefan Delen Tongeren 04/12/2015 Welke maatregelen te nemen bij detectie botmetastasen (ter preventie botcomplicaties) Stefan Delen Tongeren 04/12/2015

Nadere informatie

Uw brief van Uw kenmerk Datum 11 oktober 2011 Farma-3086591 2 februari 2012

Uw brief van Uw kenmerk Datum 11 oktober 2011 Farma-3086591 2 februari 2012 Aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ Den Haag Uw brief van Uw kenmerk Datum 11 oktober 2011 Farma-3086591 2 februari 2012 Ons kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer

Nadere informatie

8 e Post O.N.S. Meeting

8 e Post O.N.S. Meeting 8 e Post O.N.S. Meeting Bone metastasis management and treatment Uitzaaiingen optimaal behandeld Ingrid Willemen Verpleegkundig specialist oncologie TweeSteden ziekenhuis Inhoud presentatie Epidemiologie

Nadere informatie

Prostaatkanker: Behandeling door oncoloog. Jarmo Hunting 11-04-2013

Prostaatkanker: Behandeling door oncoloog. Jarmo Hunting 11-04-2013 Prostaatkanker: Behandeling door oncoloog Jarmo Hunting 11-04-2013 Inhoud presentatie Inleiding Anti-hormonale therapie Chemotherapie Targeted therapy (TKI) Supportive care 1 Inleiding Gemetastaseerd prostaatcarcinoom

Nadere informatie

Denosumab bij botmetastasen van mammacarcinoom

Denosumab bij botmetastasen van mammacarcinoom 8 Denosumab bij botmetastasen van mammacarcinoom Effect of denosumab in bone metastases of breast cancer H.P. Sleeboom Samenvatting Botcomplicaties ( skeletal-related events ; SRE s) ten gevolge van botmetastasen

Nadere informatie

orale bisfosfonaten Bonviva 10.000 Fosamax 135.000 Actonel 55.000 gipdatabank.nl Denosumab (20.000) : geen bisfosfonaat; antiresorptief normale botomb

orale bisfosfonaten Bonviva 10.000 Fosamax 135.000 Actonel 55.000 gipdatabank.nl Denosumab (20.000) : geen bisfosfonaat; antiresorptief normale botomb Bisfosfonaten: botweg negeren? Steven Zijderveld VERGRIJZING VAN DE BEVOLKING (TSUNAMIE) 850.000 iedere 6 minuten # 250.000 1 orale bisfosfonaten Bonviva 10.000 Fosamax 135.000 Actonel 55.000 gipdatabank.nl

Nadere informatie

Hormoontherapie en osteoporose. Annemarie Venhuizen, reumatoloog Donderdag 9 juni 2016 Fysiotherapie & Oncologie Kennisnetwerk

Hormoontherapie en osteoporose. Annemarie Venhuizen, reumatoloog Donderdag 9 juni 2016 Fysiotherapie & Oncologie Kennisnetwerk Hormoontherapie en osteoporose Annemarie Venhuizen, reumatoloog Donderdag 9 juni 2016 Fysiotherapie & Oncologie Kennisnetwerk Opbouw presentatie introductie gezond botmetabolisme osteoporose, risicofactoren

Nadere informatie

Osteoporose profylaxe bij 80+

Osteoporose profylaxe bij 80+ Osteoporose profylaxe bij 80+ Emilie Gieling, AIOS Ziekenhuisfarmacie, CWZ Prof. Dr. Joop van den Bergh, internist-endocrinoloog, VieCurie MC Noord-Limburg, Maastricht UMC & UHasselt België (potentiële)

Nadere informatie

Informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij longkanker. botcomplicaties.nl

Informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij longkanker. botcomplicaties.nl Informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij longkanker botcomplicaties.nl Inleiding Deze brochure geeft u informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij longkanker. Wat zijn botuitzaaiingen

Nadere informatie

PALLIATIEVE (CHEMO)THERAPIE JA OF NEE?

PALLIATIEVE (CHEMO)THERAPIE JA OF NEE? PALLIATIEVE (CHEMO)THERAPIE JA OF NEE? Astrid Demandt Internist-hematoloog OMC 10 November 2011 CHEMOTHERAPIE/ TARGETED THERAPY Curatief (Neo)-adjuvant Palliatief: geen locale therapie mogelijk of gemetastaseerde

Nadere informatie

Botfysiologie en relevante pathways bij botombouw en metastasering R.N.J. de Nijs

Botfysiologie en relevante pathways bij botombouw en metastasering R.N.J. de Nijs Botfysiologie en relevante pathways bij botombouw en metastasering R.N.J. de Nijs Afdeling Reumatologie Elkerliek Ziekenhuis Helmond Introductie 1. Anatomie van het normale botweefsel 2. Het afwijkende

Nadere informatie

Informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij longkanker. botcomplicaties.nl

Informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij longkanker. botcomplicaties.nl Informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij longkanker botcomplicaties.nl Inleiding Wat zijn de klachten? Deze brochure geeft u informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij longkanker.

Nadere informatie

Uw brief van Uw kenmerk Datum 12 juli 2010 Farma-3011139 31 januari 2011

Uw brief van Uw kenmerk Datum 12 juli 2010 Farma-3011139 31 januari 2011 Aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 0 00 EJ Den Haag Uw brief van Uw kenmerk Datum 12 juli Farma-11139 31 januari 11 Ons kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer ZA/108528 mw. J.E.

Nadere informatie

Informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij prostaatkanker. botcomplicaties.nl

Informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij prostaatkanker. botcomplicaties.nl Informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij prostaatkanker botcomplicaties.nl Inleiding Wat zijn de klachten? Deze brochure geeft u informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij prostaatkanker.

Nadere informatie

Botcomplicaties in de gemetastaseerde setting casuïstiek bespreking

Botcomplicaties in de gemetastaseerde setting casuïstiek bespreking Botcomplicaties in de gemetastaseerde setting casuïstiek bespreking Hella Bosch, MANP Verpleegkundig specialist Máxima medisch centrum Eindhoven/Veldhoven 2 oktober 2014 Functie van het skelet Ondersteuning

Nadere informatie

Radiotherapie bij het gemetastaseerd niercelcarcinoom. Dr Nathalie Meireson Universitaire Radiotherapie Antwerpen 28/02/2013

Radiotherapie bij het gemetastaseerd niercelcarcinoom. Dr Nathalie Meireson Universitaire Radiotherapie Antwerpen 28/02/2013 Radiotherapie bij het gemetastaseerd niercelcarcinoom Dr Nathalie Meireson Universitaire Radiotherapie Antwerpen 28/02/2013 inleiding casus heden toekomst radiotherapie en new drugs Inleiding Wat doet

Nadere informatie

Mammacarcinoom en osteoporose. Petra van Merkestein Verpleegkundig specialist Oncologie Ziekenhuis Rivierenland Tiel

Mammacarcinoom en osteoporose. Petra van Merkestein Verpleegkundig specialist Oncologie Ziekenhuis Rivierenland Tiel Mammacarcinoom en osteoporose Petra van Merkestein Verpleegkundig specialist Oncologie Ziekenhuis Rivierenland Tiel Vroeg ingetreden menopauze, premenopauzaal gebruik van tamoxifen en postmenopauzaal gebruik

Nadere informatie

Palliatieve behandeling van het bronchuscarcinoma

Palliatieve behandeling van het bronchuscarcinoma 1 Palliatieve behandeling van het bronchuscarcinoma Tessa Dieudonné Pneumologe H.Hartziekenhuis Mol Palliatieve zorg 2 1. Definitie 2. Pijnbestrijding 3. Symptoombestrijding 4. Palliatieve sedatie : richtlijnen

Nadere informatie

Bisfosfonaten bij borstkanker

Bisfosfonaten bij borstkanker Oncologie i Bisfosfonaten bij borstkanker Patiënteninformatie Adjuvante therapie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Uw specialist heeft met u besproken dat u, naast de behandeling met hormonale therapie, in

Nadere informatie

Bisfosfonaten en osteonecrose

Bisfosfonaten en osteonecrose parodontologie - door Anne Marie ten Heggeler en Fridus van der Weijden, Paro Praktijk Utrecht Bisfosfonaten en osteonecrose Het Engelse bisphosphonate kent in Nederlandstalige naslagwerken, artikelen

Nadere informatie

Een behandeling met APD wordt onder andere voorgeschreven

Een behandeling met APD wordt onder andere voorgeschreven APD infuus Inleiding U heeft van uw specialist gehoord dat infusie-therapie met APD van belang is bij de behandeling van uw ziekte. Uw specialist zal u al grotendeels op de hoogte hebben gesteld over

Nadere informatie

Bot & Prostaatkanker. Rob Pelger

Bot & Prostaatkanker. Rob Pelger Bot & Prostaatkanker Rob Pelger Geschiedenis bisfosfonaten Geschiedenis bisfosfonaten Über die Einwirkung des Chlorazetyls auf phosphorige Säure. Ann Chem Pharm 1865; 133: 317-326 1. Bonabello. Pain 2001;91:269.

Nadere informatie

OLIJFdag 3 oktober 2015

OLIJFdag 3 oktober 2015 OLIJFdag 3 oktober 2015 Nieuwe behandelingen bij eierstokkanker Els Witteveen Internist-oncoloog Huidige en nieuwe inzichten Intraperitoneale toediening Toevoeging van bevacizumab Dose dense toediening

Nadere informatie

Osteoporose Botontkalking Hou je je broze botten heel? Vakgroep Reumatologie P. van Oijen, reumatoloog J. van der Donk, osteoporoseverpleegkundige

Osteoporose Botontkalking Hou je je broze botten heel? Vakgroep Reumatologie P. van Oijen, reumatoloog J. van der Donk, osteoporoseverpleegkundige Osteoporose Botontkalking Hou je je broze botten heel? Vakgroep Reumatologie P. van Oijen, reumatoloog J. van der Donk, osteoporoseverpleegkundige Wat is botontkalking? Definitie osteoporose Een systemische

Nadere informatie

Geïntegreerde zorg in chronische ziekten: focus op osteoporose Dr. Stany Perkisas 07/10/2017

Geïntegreerde zorg in chronische ziekten: focus op osteoporose Dr. Stany Perkisas 07/10/2017 Geïntegreerde zorg in chronische ziekten: focus op osteoporose Dr. Stany Perkisas 07/10/2017 Overzicht presentatie Flowchart Werking behandelingen Contra-indicaties / neveneffecten Terugbetaling Toepassing

Nadere informatie

dagziekenhuis inwendige geneeskunde Zoledroninezuur

dagziekenhuis inwendige geneeskunde Zoledroninezuur dagziekenhuis inwendige geneeskunde Zoledroninezuur Inhoud Zoledroninezuur 3 Voorbereiding 3 Rijvaardigheid en gebruik van machines 3 Gebruik bij ouderen 4 Uitzonderingen bij gebruik 4 Combinatie met andere

Nadere informatie

Het imagen van tumor heterogeniteit bij een patiënte met borstkanker: FEScinerend

Het imagen van tumor heterogeniteit bij een patiënte met borstkanker: FEScinerend Het imagen van tumor heterogeniteit bij een patiënte met borstkanker: FEScinerend Lemonitsa Mammatas, internist-oncoloog in opleiding NVMO Nascholing Targeted Therapy, 31 maart 2015 Geen belangenverstrengeling

Nadere informatie

Vitamine D. Ton Boermans huisarts

Vitamine D. Ton Boermans huisarts Vitamine D Ton Boermans huisarts 2 2 Vitamine D Onvoldoende UVB voor Vitamine D synthese van november tot begin maart 90% van Europa heeft gedurende 4-6 mnd onvoldoende UVB straling. Latitude 38 o north

Nadere informatie

Fractuurpreventie bij 80- plussers: focus op medicatie. Harald Verhaar, internist-geriater UMC Utrecht

Fractuurpreventie bij 80- plussers: focus op medicatie. Harald Verhaar, internist-geriater UMC Utrecht Fractuurpreventie bij 80- plussers: focus op medicatie Harald Verhaar, internist-geriater UMC Utrecht Vragen Is het überhaupt nog wel zinvol om een anti-osteoporose medicament voor te schrijven aan een

Nadere informatie

Een behandeling met botbeschermers

Een behandeling met botbeschermers Een behandeling met botbeschermers Ter preventie van botcomplicaties bij botmetastasen Bestemd voor de patiënt Inleiding Uw arts heeft u een behandeling voorgeschreven die botafbraak vertraagt op het moment

Nadere informatie

Infobrochure. Wat is osteoporose? Geriatrisch dagziekenhuis T mensen zorgen voor mensen

Infobrochure. Wat is osteoporose? Geriatrisch dagziekenhuis T mensen zorgen voor mensen Infobrochure Wat is osteoporose? Geriatrisch dagziekenhuis T. 011 826 394 mensen zorgen voor mensen Titel Wat is osteoporose? Osteoporose, soms ook botontkalking genoemd, is een aandoening van het skelet

Nadere informatie

Osteoporose. Osteoporose, wat is dat?

Osteoporose. Osteoporose, wat is dat? Osteoporose Osteoporose betekent letterlijk poreus bot of bot met gaten en wordt ook wel botontkalking genoemd. Het is de meest voorkomende stofwisselingsziekte van de botten, waarbij steeds meer botmassa

Nadere informatie

Osteoporoseprofylaxe bij corticosteroïdgebruik

Osteoporoseprofylaxe bij corticosteroïdgebruik Osteoporoseprofylaxe bij corticosteroïdgebruik 101-106 Deze Medisch Farmaceutische Beslisregel (MFB) is ontwikkeld door de KNMP en Health Base, in samenwerking met de Expertgroep MFB. Datum 27 mei 2013

Nadere informatie

Denosumab is een humaan monoklonaal IgG2-antilichaam geproduceerd in een zoogdiercellijn (CHO) via recombinant DNA-technologie.

Denosumab is een humaan monoklonaal IgG2-antilichaam geproduceerd in een zoogdiercellijn (CHO) via recombinant DNA-technologie. Farmaceutisch bedrijf (AMGEN) Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Daardoor kan snel nieuwe veiligheidsinformatie worden vastgesteld. Beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg wordt

Nadere informatie

Behandeling met Bisfosfonaat bij kanker

Behandeling met Bisfosfonaat bij kanker Behandeling met Bisfosfonaat bij kanker Inleiding Samen met uw arts heeft u besloten dat u wordt behandeld met een Bisfosfonaat per infuus of tablet. Een Bisfosfonaat wordt voorgeschreven om de botten

Nadere informatie

Mw. dr. C.P. Schröder Medisch Oncoloog UMCG. Systeembehandeling mammacarcinoom: San Antonio and beyond. Groninger Mammasymposium 2014

Mw. dr. C.P. Schröder Medisch Oncoloog UMCG. Systeembehandeling mammacarcinoom: San Antonio and beyond. Groninger Mammasymposium 2014 Mw. dr. C.P. Schröder Medisch Oncoloog UMCG Systeembehandeling mammacarcinoom: San Antonio and beyond Groninger Mammasymposium 2014 Disclosure belangen spreker Groninger Mammasymposium 2014 focus systeemtherapie

Nadere informatie

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1 Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Daardoor kan snel nieuwe veiligheidsinformatie worden vastgesteld. Beroepsbeoefenaren in de

Nadere informatie

Pamidroninezuur. APD (aminohydroxy propylideen disfonzuur), Pamipro

Pamidroninezuur. APD (aminohydroxy propylideen disfonzuur), Pamipro Pamidroninezuur APD (aminohydroxy propylideen disfonzuur), Pamipro Inhoud Hoe werkt pamidroninezuur? 3 Voor welke aandoeningen wordt pamidroninezuur gebruikt? 3 Hoe moet ik het gebruiken? 3 Hoe moet ik

Nadere informatie

Zoledroninezuur Aclasta

Zoledroninezuur Aclasta Zoledroninezuur Aclasta Ziekenhuis Gelderse Vallei Het doel van deze folder is u praktische informatie te geven over het nieuwe medicijn dat u gaat gebruiken: Hoe werkt zoledroninezuur? Zoledroninezuur

Nadere informatie

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Prolia 60 mg oplossing voor injectie in een voorgevulde spuit 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elke voorgevulde

Nadere informatie

Uw brief van Uw kenmerk Datum 3 april 2006 Farmatec/P mei 2006

Uw brief van Uw kenmerk Datum 3 april 2006 Farmatec/P mei 2006 Aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ S-GRAVENHAGE Uw brief van Uw kenmerk Datum 3 april 2006 Farmatec/P 2673867 31 mei 2006 Ons kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer

Nadere informatie

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1 Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Daardoor kan snel nieuwe veiligheidsinformatie worden vastgesteld. Beroepsbeoefenaren in de

Nadere informatie

Samenvatting. Reumatoïde artritis: biologicals en bot

Samenvatting. Reumatoïde artritis: biologicals en bot * Samenvatting Reumatoïde artritis: biologicals en bot Samenvatting In deel I van dit proefschrift worden resultaten gepresenteerd van onderzoek naar gegeneraliseerd botverlies (osteoporose) in patiënten

Nadere informatie

Botproblematiek bij patiënten met kanker Botmetastasen. Ondersteund door

Botproblematiek bij patiënten met kanker Botmetastasen. Ondersteund door Botproblematiek bij patiënten met kanker Botmetastasen Ondersteund door Filmpje 2 http://www.youtube.com/watch?v=q7b55yqp4g4&feature=relmfu 3 www.bonetumor.org 4 Stephan Paget (1855-1926) Lancet, 1, 1889

Nadere informatie

Bisfosfonaten: klinische bevindingen in het maxillofaciaal gebied

Bisfosfonaten: klinische bevindingen in het maxillofaciaal gebied Bisfosfonaten: klinische bevindingen in het maxillofaciaal gebied L. Renier M. Cos, J. Van de Perre, G. Van Hemelen, J. Defrancq, N. Nadjmi, F. Noorman van der Dussen, B. Vanassche, H. Vercruysse H.- Hartziekenhuis,

Nadere informatie

Richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie Nederlandse Vereniging voor Reumatologie Derde herzien druk, 2011

Richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie Nederlandse Vereniging voor Reumatologie Derde herzien druk, 2011 Richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie Nederlandse Vereniging voor Reumatologie Derde herzien druk, 2011 Stroomdiagram van diagnostiek,behandeling en follow-up bij patiënten van 50 jaar en ouder met

Nadere informatie

PIJN BIJ PATIËNTEN MET KANKER. Dr Guy Debrock, medisch oncoloog

PIJN BIJ PATIËNTEN MET KANKER. Dr Guy Debrock, medisch oncoloog PIJN BIJ PATIËNTEN MET KANKER Dr Guy Debrock, medisch oncoloog Aspecten van de dood (in het algemeen) Voor iedereen ( het leven is een dodelijk cadeau dat we van onze ouders krijgen ) We zijn banger voor

Nadere informatie

Risedroninezuur. Actonel Combinatietabletten: Actokit, RiseCaD

Risedroninezuur. Actonel Combinatietabletten: Actokit, RiseCaD Risedroninezuur Actonel Combinatietabletten: Actokit, RiseCaD Inhoud Hoe werkt risedroninezuur? 3 Voor welke aandoeningen wordt risedroninezuur gebruikt? 3 Hoe moet ik het gebruiken? 3 Hoe moet ik het

Nadere informatie

Nieuwe. behandelingen. bij inhl/cll. Ann Janssens, MD, PhD Hematology, Leuven 14 oct 2016

Nieuwe. behandelingen. bij inhl/cll. Ann Janssens, MD, PhD Hematology, Leuven 14 oct 2016 Nieuwe behandelingen bij inhl/cll Ann Janssens, MD, PhD Hematology, Leuven 14 oct 2016 Indicaties voor behandeling CLL/iNHL Diagnose Behandeling Uitgebreide ziekte aantal en grootte klieren Grootte milt,

Nadere informatie

HOE DE BOTGEZONDHEID BEHOUDEN OF VERBETEREN BIJ VROUWEN MET BORSTKANKER?

HOE DE BOTGEZONDHEID BEHOUDEN OF VERBETEREN BIJ VROUWEN MET BORSTKANKER? FACULTEIT GENEESKUNDE EN GEZONDHEIDSWETENSCHAPPEN Academiejaar 2013-2014 HOE DE BOTGEZONDHEID BEHOUDEN OF VERBETEREN BIJ VROUWEN MET BORSTKANKER? Helena COPPE Promotor: Prof. Dr. V. Cocquyt Masterproef

Nadere informatie

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Prolia 60 mg oplossing voor injectie in een voorgevulde spuit 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elke voorgevulde

Nadere informatie

OSTEOPOROSE. Een stille ziekte. Dr. K. Goddeeris Afdeling Geriatrie AZ Damiaan Oostende

OSTEOPOROSE. Een stille ziekte. Dr. K. Goddeeris Afdeling Geriatrie AZ Damiaan Oostende OSTEOPOROSE Een stille ziekte Dr. K. Goddeeris Afdeling Geriatrie AZ Damiaan Oostende Pathofysiologie osteoporose Osteoporose is een aandoening van het skelet die de botsterkte vermindert en daardoor het

Nadere informatie

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1 Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Daardoor kan snel nieuwe veiligheidsinformatie worden vastgesteld. Beroepsbeoefenaren in de

Nadere informatie

Oma carcinoom: hoe ver moet je gaan? S. De Bie J. Van der Sijp C.H. Smorenburg

Oma carcinoom: hoe ver moet je gaan? S. De Bie J. Van der Sijp C.H. Smorenburg Oma carcinoom: hoe ver moet je gaan? S. De Bie J. Van der Sijp C.H. Smorenburg Kanker bij ouderen 11 november 2009 Casus Weduwe, geboren in 1920 Licht dementerend Woont in verzorgingshuis Verzorging heeft

Nadere informatie

Botproblematiek bij patiënten met kanker Botmetastasen

Botproblematiek bij patiënten met kanker Botmetastasen Botproblematiek bij patiënten met kanker Botmetastasen Jan Alex van Spil, MANP Docent/verpleegkundig specialist NHL-Leeuwarden/Weckenbach Instituut Groningen Ondersteund door Botmetastasen 2 50 % van alle

Nadere informatie

Welke botversterker start u bij een nieuwe patiënt?

Welke botversterker start u bij een nieuwe patiënt? 23/1/215 Skeletmetastasen bij solide tumoren Pentalfa 22/1/215 Benoit Beuselinck MD PhD Algemene Medische Oncologie UZ Leuven Vraag 1 Welke botversterker start u bij een nieuwe patiënt? A. Alleen denosumab

Nadere informatie

Symposium Borstkanker bij jong en oud. Chemotherapie bij jonge patiënten K. Punie

Symposium Borstkanker bij jong en oud. Chemotherapie bij jonge patiënten K. Punie Symposium Borstkanker bij jong en oud 15-10-2016 K. Punie Algemene Medische Oncologie Multidisciplinair Borstcentrum UZ Leuven - Gasthuisberg Mortality rate reduction in breast cancer EBCTCG, Lancet 2012;

Nadere informatie

CTIBL Door behandeling veroorzaakt botverlies

CTIBL Door behandeling veroorzaakt botverlies Leerdoelen CTIBL Door behandeling veroorzaakt botverlies Marsha van Oostwaard Verpleegkundig Specialist i.o. Máxima Medisch Centrum Eindhoven/Veldhoven Beoordelen, herkennen en interpreteren van botverlies

Nadere informatie

Medische Workshop 2: De oncologische zorg: stap voor stap

Medische Workshop 2: De oncologische zorg: stap voor stap Medische Workshop 2: De oncologische zorg: stap voor stap Sara van Marle-Jeurissen, Huisarts Barbara van der Berg, Verpleegkundig specialist Danny Houtsma, Internist-Oncoloog Birgit Hollmann, Radiotherapeut-Oncoloog

Nadere informatie

Multipel myeloom 2012

Multipel myeloom 2012 Multipel myeloom 2012 Op weg naar genezing? Prof. Dr. R Schots MYELOOMKLINIEK UZ Brussel Mijlpalen in de geschiedenis 1969 2008 1996 Mijlpalen in de behandeling van multipel myeloom Autologe stamceltransplantatie

Nadere informatie

Osteoporotische indeukingsfracturen conservatief of kyphoplasty/vertebroplasty. Koen hendrix Heup/rug campus Henri Serruys Consulent UZ Gent rug

Osteoporotische indeukingsfracturen conservatief of kyphoplasty/vertebroplasty. Koen hendrix Heup/rug campus Henri Serruys Consulent UZ Gent rug Osteoporotische indeukingsfracturen conservatief of kyphoplasty/vertebroplasty Koen hendrix Heup/rug campus Henri Serruys Consulent UZ Gent rug Behandeling van osteoporotische indeukingsfracturen 1984

Nadere informatie

Behandelen in de palliatieve fase zin of onzin?

Behandelen in de palliatieve fase zin of onzin? Behandelen in de palliatieve fase zin of onzin? Palliatieve chemotherapie Birgit Mispelaere Algemene medisch oncologie 16.09.2010 Palliatieve therapie Behandelen en voorkomen van symptomen en klachten

Nadere informatie

Osteonecrosis of the jaw (ONJ)

Osteonecrosis of the jaw (ONJ) INLEIDING Welkom 1 2 Osteonecrosis of the jaw (ONJ) Hoe kunnen we dit voorkomen en als het toch optreedt, hoe kunnen we het managen? 3 Complication of bisphosphonate and denosumab use 1 Dit ga je echter

Nadere informatie

sterke botten bij borstkanker Hoe houd ik mijn botten gezond?

sterke botten bij borstkanker Hoe houd ik mijn botten gezond? sterke botten bij borstkanker Hoe houd ik mijn botten gezond? 2 3 U wordt behandeld voor borstkanker. In deze uitgave krijgt u informatie over de invloed van de behandeling op de gezondheid van uw botten,

Nadere informatie

Osteoporose en Botdichtheidsmeting

Osteoporose en Botdichtheidsmeting Osteoporose en Botdichtheidsmeting Botontkalking en onderzoek hiernaar Wat is osteoporose? Osteoporose wordt ook wel botontkalking genoemd. Het is een aandoening waarbij de botten dunner en zwakker worden

Nadere informatie

BEHANDELING OSTEOPOROSE. Dr Annik Bosmans Fysische geneeskunde en Revalidatie

BEHANDELING OSTEOPOROSE. Dr Annik Bosmans Fysische geneeskunde en Revalidatie BEHANDELING OSTEOPOROSE Dr Annik Bosmans Fysische geneeskunde en Revalidatie Osteoporose Continuum stille ziekte > fractuur Normaal Kyfose 50 Menopauze vasomotore klachten 55+ Postmenopauzaal Vnl vertebrale

Nadere informatie

Osteoporose en botdichtheidsmeting (Dexa)

Osteoporose en botdichtheidsmeting (Dexa) Osteoporose en botdichtheidsmeting (Dexa) Osteoporose en botdichtheidsmeting (DExa) Osteoporose of botontkalking is een aandoening waarbij botten dunner en zwakker worden, waardoor botbreuken gemakkelijk

Nadere informatie

Medicamenteuze behandeling osteoporose. Dr. Inge De Groof Geriater GZA Sint-Augustinus

Medicamenteuze behandeling osteoporose. Dr. Inge De Groof Geriater GZA Sint-Augustinus Medicamenteuze behandeling osteoporose Dr. Inge De Groof Geriater GZA Sint-Augustinus Behandeling osteoporose Communicatie met patiënt Leefstijl advies (rookstop, beperken ethyl) Regelmatige lichaamsbeweging

Nadere informatie

10 e Post O.N.S. Meeting. Els Meuleman Verpleegkundig specialist oncologie Slingeland Ziekenhuis Doetinchem

10 e Post O.N.S. Meeting. Els Meuleman Verpleegkundig specialist oncologie Slingeland Ziekenhuis Doetinchem 10 e Post O.N.S. Meeting Els Meuleman Verpleegkundig specialist oncologie Slingeland Ziekenhuis Doetinchem Breast cancer update Update behandelopties bij hormoongevoeligheid Update behandelopties bij Her

Nadere informatie

Pancreascarcinoom en kansen voor de toekomst

Pancreascarcinoom en kansen voor de toekomst 18 mei 2006 Jaarbeurs Utrecht Pancreascarcinoom en kansen voor de toekomst Jan Ouwerkerk Research Coördinator Oncologie Leids Universitair Medisch Centrum Pancreas Carcinoom Incidencie: 33.730 nieuwe patiënten

Nadere informatie

Te verrichten door Arts: Medicatie voorschrijven Verpleegkundige: Pijnobservaties uitvoeren, pijnscores uitvoeren en medicatie toedienen

Te verrichten door Arts: Medicatie voorschrijven Verpleegkundige: Pijnobservaties uitvoeren, pijnscores uitvoeren en medicatie toedienen Te verrichten door Arts: Medicatie voorschrijven Verpleegkundige: Pijnobservaties uitvoeren, pijnscores uitvoeren en medicatie toedienen Doel Adequate pijnbestrijding Stappenplan bij pijnbestrijding (zie

Nadere informatie

Staat de radiotherapie indicatie ook vast na een complete respons op NAC?

Staat de radiotherapie indicatie ook vast na een complete respons op NAC? Staat de radiotherapie indicatie ook vast na een complete respons op NAC? Nina Bijker, radiotherapeut AMC BBB symposium 7 september 2017 No conflict of interest Focus op postmastectomie radiotherapie (PMRT)

Nadere informatie

Het Onstaan van Osteoporose bij Patiënten met Reuma. Algemene Samenvatting

Het Onstaan van Osteoporose bij Patiënten met Reuma. Algemene Samenvatting Het Onstaan van Osteoporose bij Patiënten met Reuma Algemene Samenvatting 159 ALGEMENE SAMENVATTING Reumatoïde artritis (RA) is een chronische ontstekingsziekte die voorkomt bij 0.5-1% van de wereldbevolking.

Nadere informatie

Botziekte bij multipel myeloom

Botziekte bij multipel myeloom Botziekte bij multipel myeloom Dr. Sonja Zweegman, drs. Josien Regelink en dr. Pierre Wijermans Wel 60% van de MM-patiënten heeft te maken met botbreuken en 90% heeft botziekte. Reden genoeg om hier aandacht

Nadere informatie

Diagnostiek en behandeling van botmetastasen

Diagnostiek en behandeling van botmetastasen Richtlijnen Diagnostiek en behandeling van botmetastasen Michiel A.J. van de Sande, Jos A.M. Bramer, Paul C. Jutte, H.W.Bart Schreuder en P.D. Sander Dijkstra Gerelateerd artikel: Ned Tijdschr Geneeskd.

Nadere informatie

Infospot. Gebruik van calcium en vitamine D. April - Mei - Juni 2015

Infospot. Gebruik van calcium en vitamine D. April - Mei - Juni 2015 Infospot Gebruik van calcium en vitamine D April - Mei - Juni 2015 Inhoud 1 Inhoudstafel I. Farmaceutische specialiteiten op basis van calcium zonder en met vitamine D... 2 II. Vergoedbare magistrale bereidingen

Nadere informatie

Infobrochure Osteoporose - Aclasta

Infobrochure Osteoporose - Aclasta Infobrochure Osteoporose - Aclasta Welkom In het geriatrisch dagziekenhuis is het mogelijk dat de patiënt verschillende onderzoeken en consultaties kan combineren op één dag, dit om een nachthospitalisatie

Nadere informatie

Behandeling op maat. Mammacarcinoom en targeted therapy 4 e mammacongres Harderwijk. Carolien P. Schröder, MD, PhD Internist oncoloog UMCG

Behandeling op maat. Mammacarcinoom en targeted therapy 4 e mammacongres Harderwijk. Carolien P. Schröder, MD, PhD Internist oncoloog UMCG Behandeling op maat Carolien P. Schröder, MD, PhD Internist oncoloog UMCG Mammacarcinoom en targeted therapy 4 e mammacongres Harderwijk C.P. Schröder internist oncoloog Mammacarcinoom en targeted therapy

Nadere informatie

Botmetastasen bij solide tumoren en hematologische maligniteiten

Botmetastasen bij solide tumoren en hematologische maligniteiten Botmetastasen bij solide tumoren en hematologische maligniteiten Maarten van Vliet Verpleegkundig specialist urologische oncologie Radboudumc, Nijmegen Ondersteund door 2 Geen conflict of interest Programma

Nadere informatie

Elke tablet bevat 70 mg alendroninezuur (onder vorm van natrium alendronaat trihydraat).

Elke tablet bevat 70 mg alendroninezuur (onder vorm van natrium alendronaat trihydraat). NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Alendronate Sandoz 70 mg tabletten Wekelijks KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elke tablet bevat 70 mg alendroninezuur (onder vorm van natrium alendronaat trihydraat).

Nadere informatie

met betrekking tot een aantal uitingen van geneesmiddelenreclame van:

met betrekking tot een aantal uitingen van geneesmiddelenreclame van: K05.009 Samenvatting De klacht van Schering Nederland BV heeft betrekking op een terugbetalingsregeling voor Bondronat en de wijze waarop de therapeutische indicaties van diverse farmaceutische vormen

Nadere informatie

az sint-lucas BRUGGE Osteoporose

az sint-lucas BRUGGE Osteoporose az sint-lucas BRUGGE Osteoporose 1. Wat is osteoporose en wat zijn de gevolgen? Osteoporose, of botontkalking, is een chronische aandoening van het skelet waarbij de botten steeds brozer worden. Dit is

Nadere informatie

Afkappunten sedatieprotocol*

Afkappunten sedatieprotocol* Patiënt: Onrustig? Oncomfortabel? Pijn? VAS COMFORT gedragscore VAS < 4 VAS 4 "Geen distress" Afkappunten sedatieprotocol* 6 10 23 30 "Enstige distress" COMFORT gedragschaal "Grijs gebied" (11-22) Beslist

Nadere informatie

Osteoporose en botdichtheidsmeting

Osteoporose en botdichtheidsmeting Osteoporose en botdichtheidsmeting en de behandeling van osteoporose Wat is osteoporose? Osteoporose of botontkalking is terugloop van de sterkte van het botweefsel. Het ontstaat doordat er minder kalkhoudend

Nadere informatie

Elke tablet bevat 10 mg alendroninezuur (als natrium alendronaat trihydraat).

Elke tablet bevat 10 mg alendroninezuur (als natrium alendronaat trihydraat). NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Alendronate Sandoz 10 mg tabletten KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elke tablet bevat 10 mg alendroninezuur (als natrium alendronaat trihydraat). Hulpstof: 103,95 mg

Nadere informatie

Hersenmetastasen. Jeroen van Eijk Neuroloog JBZ 2 oktober 2014 Symposium Palliatieve Zorg

Hersenmetastasen. Jeroen van Eijk Neuroloog JBZ 2 oktober 2014 Symposium Palliatieve Zorg Hersenmetastasen Jeroen van Eijk Neuroloog JBZ 2 oktober 2014 Symposium Palliatieve Zorg Hersenmetastasen (HM) + Introductie + Enkele cijfers. + Wanneer denken we aan HM? + Behandeling van HM (Landelijke

Nadere informatie

Maligne hematologie. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014

Maligne hematologie. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Maligne hematologie Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Indeling Leukemie acuut AML (acute myeloïde leukemie) ALL (acute lymfoïde leukemie) chronisch CML (chronische myeloïde

Nadere informatie

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. denosumab

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. denosumab Product XGEVA 120 mg oplossing voor injectie Farmaceutisch bedrijf (AMGEN) Bijsluiter: informatie voor de patiënt XGEVA 120 mg oplossing voor injectie denosumab Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende

Nadere informatie

Osteoporose. Wat is...? Samenvatting Osteoporose 1/9 1/4

Osteoporose. Wat is...? Samenvatting Osteoporose 1/9 1/4 Osteoporose Samenvatting Osteoporose 1/9 1/4 Wereldwijd krijgen 1 op de 3 vrouwen en 1 op de 7 mannen boven de 60 jaar osteoporose. Goede zorg staat daarbij centraal. Apotheekmedewerkers kunnen daaraan

Nadere informatie

Is Parodontitis een risicofactor voor bisfosfonaat gerelateerde necrose van de kaak?

Is Parodontitis een risicofactor voor bisfosfonaat gerelateerde necrose van de kaak? Paro-info juli 2014 Geachte lezer, Vanaf medio juli a.s. zal Conroy Faber, MSc student parodontologie ACTA, stage lopen bij de Parodontologische Kliniek Den Haag. Hij zal onder begeleiding van Ilara Zerbo

Nadere informatie

Verpleegkundig protocol plerixafor

Verpleegkundig protocol plerixafor Verpleegkundig protocol plerixafor Indicatie 3 Werkingsmechanisme 4 Toedieningsschema 6 Dosering per toediening 7 Bijwerkingen 10 Afwijkende nierfunctie 11 Aandachtspunten 11 Dit protocol kwam tot stand

Nadere informatie

Osteoporose en een chronische longziekte (COPD)

Osteoporose en een chronische longziekte (COPD) COPD en Osteoporose Wat is osteoporose? Osteoporose is ook bekend onder de naam botontkalking. Het is een aandoening waarbij de botafbraak sneller gaat dan de botaanmaak. Hierbij verdwijnt er kalk uit

Nadere informatie

Annex I Wetenschappelijke conclusies en redenen voor wijziging van de voorwaarden verbonden aan de vergunningen voor het in de handel brengen

Annex I Wetenschappelijke conclusies en redenen voor wijziging van de voorwaarden verbonden aan de vergunningen voor het in de handel brengen Annex I Wetenschappelijke conclusies en redenen voor wijziging van de voorwaarden verbonden aan de vergunningen voor het in de handel brengen Wetenschappelijke conclusies Rekening houdend met het beoordelingsrapport

Nadere informatie

ASCO 2014 mammacarcinoom C.P. Schröder

ASCO 2014 mammacarcinoom C.P. Schröder ASCO 2014 mammacarcinoom C.P. Schröder disclosures Potentiële belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijke relevante studies Sponsoring of onderzoeksgeld geen geen Support clinical trials Novartis,

Nadere informatie

Maligne melanoma Belang van sentinelklierbiopsie

Maligne melanoma Belang van sentinelklierbiopsie Maligne melanoma Belang van sentinelklierbiopsie Annemie Rutten Medische Oncologie AZ St. Augustinus Maligne melanoma 10% van alle huidkankers, maar meest agressieve. Incidentie van maligne melanoma neemt

Nadere informatie

Werkafspraken prostaatkanker, IKNL regionale werkgroep urologische tumoren locatie Amsterdam.

Werkafspraken prostaatkanker, IKNL regionale werkgroep urologische tumoren locatie Amsterdam. Werkafspraken prostaatkanker, IKNL regionale werkgroep urologische tumoren locatie Amsterdam. Uitgangspunt. Vaststellen kernpunten van de richtlijn prostaatcarcinoom (april 2014) en toepasbaar maken voor

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING. Elke tablet bevat 10 mg alendroninezuur (als natriumtrihydraat).

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING. Elke tablet bevat 10 mg alendroninezuur (als natriumtrihydraat). Samenvatting van de productkenmerken Pagina 1/14 SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL FOSAMAX 10 mg, tabletten 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elke tablet bevat

Nadere informatie

Osteoporose (botontkalking)

Osteoporose (botontkalking) Osteoporose (botontkalking) Marieke Zeeman, internist ouderengeneeskunde Ike Nuver, Reumatoloog Gerda Welbergen-Otten, verpleegkundige osteoporosezorg 9 september 2016 Het komende uur Pathofysiologie en

Nadere informatie

Osteopenie en osteoporose, voedingsadviezen en screeningsinstrumenten. Marsha van Oostwaard

Osteopenie en osteoporose, voedingsadviezen en screeningsinstrumenten. Marsha van Oostwaard Osteopenie en osteoporose, voedingsadviezen en screeningsinstrumenten Marsha van Oostwaard Workshop Algemene aanbevelingen Bewegen Calcium Vitamine D FRAX Algemene aanbevelingen Voldoende lichaamsbeweging

Nadere informatie