Michael Persson No Candy Rijk aan beeld

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Michael Persson No Candy Rijk aan beeld"

Transcriptie

1 DE VOLKSKRANT TENEERSTE INTERVIEW ARNOLD SMEULDERS, HOOGLERAAR INFORMATICA 8

2 SIREDMUND / 31 JANUARI 2015 Ver voor de stortvloed aan foto s die internet en mobiele telefoons brachten, werkte Arnold Smeulders al aan digitale beeldherkenning. Zijn inspanningen betaalden zich royaal uit.een vleugje Silicon Valley aan de Nederlandse universiteit. Door Michael Persson Foto s No Candy Rijk aan beeld 9

3 DE VOLKSKRANT TENEERSTE INTERVIEW ARNOLD SMEULDERS, HOOGLERAAR INFORMATICA Alsofernietsgebeurdis.Arnold Smeulders, hoogleraar informatica aan de Universiteit van Amsterdam, zit erbij zoalshijertienjaargeleden ook bij zat. Opgeruimde kamer, modieuze bril, licht ironische blik, een knoopje meer open dan de meeste professoren. Hij neemt de tijd en praat over digitale beeldherkenning zijnvak,zijnhobby.overwaterkan,overwater nietkan,overwateenkoenoueigenlijktoteen koe maakt. Natuurlijk is er wat veranderd. Hij is verhuisd, van het kronkelige kantoordoolhof in een toen nog vergeten uithoek van de Watergraafsmeer in Amsterdam naar een groot nieuw licht gebouw daartegenover. De uithoek is een centrum geworden, nu de universiteit heeft besloten hier ook de studenten onderwijs te geven, ze te huisvesten, en alle exacte wetenschap er te concentreren. Er gebeurthierwat,meerdanooit. Natuurlijk is er wat gebeurd. Smeulders(62) heeft iets bedacht, er is een bedrijf van gemaakt, hetbedrijfisverkocht.datmoethemeenpaar miljoen hebben opgeleverd. Ach, zegt hij: hij was alrijk.ditistochdemooistebaanvandewereld? Ik raakte in 1995 geïnteresseerd in plaatjes, en vooral: hoe kunnen we naar plaatjes zoeken? Hoe kunjeherkennenwateropstaat?hetwasnog geen heel urgent probleem, want zoveel plaatjes warenernogniet.maarwehaddengeenideehoe we dat moesten aanpakken. We begonnen met heel nauwkeurig beschreven problemen. Hoe onderscheidt een rond verkeersbord zich van een driehoekig verkeersbord? Dat waren enorme opgaven. We hebben er vijf jaar omheen gedraaid. Ik schreef in 2000 een overzichtsartikel, The End of TheEarlyYears,overwatwehaddenenhoeweverder zouden moeten. Eigenlijk had ik nog steeds geen idee. Toen kwam ineens de ingeving. Geen eureka het druppelt binnen, en je probeert eens wat. Tot dan toe was de heersende theorie dat je contouren moestherkennenvandedingendieopeenfoto stonden.datleekheellogisch.alsikjouvraag:hoe zieteenhuiseruit,dantekenjeookdeomtrekvan eenhuis.dusdachtenweeenhuisopeenfotoook aan de contouren te moeten herkennen. Maar zo ncontourismaareenlijn,dieishartstikkeinformatie-arm. Nee, bedachten we, je hebt die lijn niet nodig, hoeft helemaal niet precies te weten watdevormis.jemoetnaarandere,heelspecifiekesignalenophetplaatjekijken.bijeenkoeis dat bijvoorbeeld het gras. Hoe meer gras, hoe groterdekansdatheteenkoeis.enandersisheteen bankje.deeerstekeerdathetlukte ombeeldenteherkennen datwas geweldig. De software deed het net ietsbeterdanrandom.datwasnatuurlijk reden voor een borrel. Vijf jaar hadden we daarover gedaan. Totdantoewasheteenzuiver theoretische exercitie geweest. Maar na 2000 werden de camera s digitaal. Binnen vijf jaar waren ze allemaal digitaal. Daar kwamen de mobieltjes bij,methuncameraatjes.endealmaar groeiende netcapaciteit, waardoor plaatjes makkelijk verstuurd konden worden en op elke willekeurige plek in enorme hoeveelheden bewaard werden. Plaatjes werden een probleem dat nooit een probleem was geweest. En toen begon duidelijktewordendatwebezigwarenmetietsdatooitnognuttigkon worden ook. Hetwarendejarenna9/11.Veiligheid was het helemaal, patroonherkenning en beeldherkenning waren toverwoorden. Er werd gesproken overslimmecamera salsofzealbestonden, camera s die de verdachte mannen met de verdachte rugzakkenerzóuitzoudenpikken.nade aanslagen op de Londense metro, in 2005,hooptedepolitieopdevideobeelden van tweeduizend bewakingscamera s de verdachten terug tevindenentekunnenvolgen. Smeulders temperde de verwachtingen. Zo wordt een hooiberg gebouwdomeennaaldtezoeken.een computer kan nog geen onderscheid maken tussen een blauwe spijkerbroekeneenblauwerugzak.ditis ouderwets handwerk. Nu denkt hij daar anders over. CVARNOLDSMEULDERS 1952Geborenop19februariinDenHaag 1977 Afgestudeerd TH Delft, Technische Natuurkunde 1981 Gepromoveerd in Leiden, op celpatronen in de baarmoederhals (Medische) onderzoeksplekken in Delft, Amsterdam en Rotterdam 1994-nu Hoogleraar Informatica Universiteit van Amsterdam Visiting professor in VS, Hongkong, Japan en Italië 2005-nu Directeur Commit/ICT Research Programma Voorzitter ICT Platform Nederland Arnold Smeulders is getrouwd en heeft twee kinderen. Toenwasiknogkritischoverde technologie. Ik wist wat de zwakke plekken waren. De software was nog lang niet goed genoeg en maakte veelfouten.maarhetinzichtenderekenkracht van computers zijn enorm gegroeid. Vanaf 2003 deden wemeemeteencompetitievanhet NIST, het Amerikaanse instituut van standaarden. De wedstrijd was om zo veel mogelijk beelden te herkennen. Datwasdemotorachterdevernieuwing. We zijn jarenlang in de topdrie geëindigd. Eerst deden alleen wetenschappers mee, later ook bedrijven als Microsoft en IBM Research. De grapwas:jemoéstvertellenhoeje software werkte. Daardoor kon iedereen erop voortborduren, daardoor werd de technologie elk jaar beter. Hetwerktindezebranchenietom eentechniektebedenkenenuniekte willen houden door hem te patenteren.danblijfjezittenmetwatje hebt,enloopjealheelsnelachter. Met de open-innovatiebenadering vandiewedstrijdbenjeersimpelweg toe veroordeeld sneller iets nieuws te verzinnen dan de anderen. Het businessmodel voor bedrijven verschuift van wat kan ik naar wat kan ik ermee. Indeloopderjarenwerddetechniek praktisch bruikbaar. De grote sprong voorwaarts kwam van zelflerende algoritmen. De computer moestlerenwelkeplaatjeserinde praktijk konden voorkomen. Je hebt vijftigfoto svaneenautonodigom decomputereeneersteindruktegevenvaneenauto,enjehebtduizend foto s van auto s nodig voor details zoalshetmodel.wehebbennuéén zelflerend algoritme waarmee we alles herkennen: mensen, paarden, verjaardagen. Het algoritme selecteert eerste indrukken, kijkt welke ertoedoenenkijktdanverder.hoeherken je een verjaardagsfoto? De horizonisietsminderrechtenerzit meer kleur in dan gewoonlijk. En dan gaat het verder kijken. In 2009 kwam Harro Stokman langs. Die was bij Smeulders afgestudeerd en gepromoveerd en had daarna bij een technologiebedrijf gewerkt. Toen dacht Stokman: dat kan ikzelfook.stokmanwildedebeeldherkenningssoftware gaan vermarkten. Universiteiten waren naarstig op zoek naar manieren om hun kennis tegeldetemaken.deuvahaddaarvoor onder meer een holding opgezet,diemoestgaandeelnemeninde spin-offbedrijven die uit de universiteit zouden rollen. Euvision, zoals Stokman zijn bedrijf noemde, was eenvandeeerste. 10

4 SIR EDMUND / 31 JANUARI 2015 HOE EEN COMPUTER EEN VERJAARDAGSFEEST HERKENT Waaraan herken je een motor, een zeilboot, een koe of verjaardagsfeest? Jarenlang zocht Arnold Smeulders met zijn studenten, promovendi en collega s naar het antwoord. Intuïtief dachten zij dat de contouren het belangrijkst waren zoals kinderen tekenen, zo zou de computer objecten moeten herkennen. Maar niet dus. Wanneer je een motor schuin van voren bekijkt zietdecontoureralheelandersuit danvanopzij.enwanneereriets voor staat, vindt de computer het lastig überhaupt te snappen welke contour hij moet volgen. Smeulders ontdekte dat de computerjuistopzoekmoetnaarheel specifieke kenmerken. Indeplaatjesvandemotorenzeilboot hiernaast geven de donkergele vlekken aan wat de computer isopgevallen.opeenfotovaneen motorblijktdeplekwaardewielen de grond raken heel kenmerkend: een stukje cirkel dat ineens ophoudt.bijeenzeilbootisniethet zeil kenmerkend(dat kan ook een jaszijn,ofeenballon)maardepunt vandemastendedelenvanhet tuig die boven de horizon uitsteken. De specifieke kenmerken kunnen ook in het totale plaatje zitten. Ziet hetalgoritmeveelgroen,danisde eersteindrukdathetbesteenkoe kanzijn(alsdecomputerindefoto hiernaast vooral op de contouren zouletten,zouhijermisschieneen varken in zien). Zittenerveelkleurenopveelverschillende plekken op de foto, dan isergrotekansdathetomeenverjaardagsfeestje gaat. Nadieeersteindrukzoekthetalgoritme verder naar tientallen tot honderden details die de hypothese kunnen bevestigen. De universiteit moest er nog aanwennen. Ze wilden eerst 60 procent vandeaandelenhebben,maardatis onzin. Bij een nieuwe technologie is de inspanningsverhouding tussen inventie en innovatie ongeveer 1 staat tot 8. Ofwel: de verdere ontwikkeling van een product kost acht keer zo veel moeite als de oorspronkelijke uitvinding. Ofwel: de wetenschappelijkewaardeismaareenfractievan de marktwaarde. Dat moet zich weerspiegelen in de eigendomsverhoudingen. De universiteit zou dus maar 12,5 procent mogen verlangen. Het werd uiteindelijk 15 procent. Er waren geen externe financiers. De oprichters kregen de rest. Hetbedrijfhingeentijdjeaaneen zijdendraadje,enduswerdereen commercieel directeur bij gehaald diemoestbedenkenhoeergeldkon worden verdiend. De politie had als eerste belangstelling. Die zaten met enkele enorm vuile misdrijven. Kin- We begonnen met problemen als: hoe onderscheidt een rond verkeersbord zich van een driehoekig verkeersbord? Dat waren enorme opgaven derporno. Die plaatjes zaten verstopt tussen duizenden andere plaatjes en daar zaten die rechercheurs dus dagen naar te kijken. Sommigen raakteninpsychischenood.ikkandie mensen na een week echt opvegen, zei de directeur van het Nederlands Forensisch Instituut, en vroeg of we geen zoekmachine voor die plaatjes konden maken. Zo verdiende Euvision de eerste 30 duizend euro. Vanaf 2013kondenwevanonzeklantenleven. Vorig jaar heeft Euvisions softwareooknoggeholpenmethetsorteren van foto s van de wrakstukken van de MH17. Maar een overkoepelendcontractmetdepolitievaneen paartongingnietdoor.daarnadeed Euvision niets meer voor de politie. Ja, in principe maakt deze technologie geautomatiseerde surveillance makkelijker. Met digitale beeldherkenning kun je Big Brother natuurlijkeerderbereiken.hetishetlotvan veel nieuwe technologieën, dat ze de bestaande ethiek ter discussie stellen. Zo zal beademingsapparatuur een nieuwe definitie van het begrip doodhebbenvereist.ikbenvanmeningdat,naeenperiodewaariner een nieuwe ethiek wordt bedacht die bij de nieuwe techniek hoort, die ethiek ingebakken moet worden in de technologie zelf. Euvision experimenteerde met het automatisch blurren van verboden foto s, zodat je die opnamen niet eens kunt maken juistdoordatdesoftwareze automatisch herkent. Een neutrale technologie snijdt altijd aan twee kanten: positief of negatief. Aan welkekant,dathangtafvandegene die het mes bedient. De grote doorbraak kwam van de mobieltjes. Al die foto s die allemaal opdegrotehoopbelanden.webedachtendaarvooreenappdiedefoto s kon ordenen op thema. Onze software benutte de rekenchip op het mobieltje optimaal, daar zat 11

5 SIR EDMUND / 31 JANUARI 2015 onzekracht.dieappwerdin drie maanden 50 duizend keer gedownload. Er verschenen artikelen over ons in allerlei technologieblogs, erwaseenjapansfilmpjedatonze app aanprees. En toen nodigde Qualcomm, een Amerikaans chipbedrijf, onsuitopdegrotebeursvoormobiele technologie in Barcelona, eind februari vorig jaar, om onze technologie te demonstreren op hun chips. Wezateninhunstand,wedronken koffie, we vertelden ons verhaal en ik denkdatzetoenalbeslotenhebben datzeonswildenkopen.daarnazijn ze48uurmeteenteamhiergeweest Mijndoelwasomde afstand tussen bedrijven en de universiteit te verkleinen, en dat is denk ik wel gelukt om de werknemers te spreken. Euvisionwerdweldooreenheelklein gaatje geperst. Aan het einde van die dagenwasiedereendoodopenlager een bod. Het boekenonderzoek daarna is begeleid door ons advocatenkantoor. Het tekenen van de deal is tamelijk onooglijk. In september kreegikopeengegevenmomenteen sms jedathetrondwas. Het bedrag kunnen we niet noemen. Tientallen miljoenen, zei een techblad. Daar zouden ze gelijk in kunnen hebben. Tijdens de onderhandelingen dacht ik: het is een hoopgeld.achterafdenkik:hetbedrijf is het zeker waard. Qualcomm heeft chips in alle mobieltjes. Straks zit beeldherkenning standaard op elke smartphone. Rijk? Ach, dat was ikal.ditishetmooisteberoepvande wereld.daargaikgewoonindoor. Harro Stokman en Cees Snoek, de man die de belangrijkste drijvende kracht was achter die wedstrijden de afgelopen jaren, zijn meegegaan naar Qualcomm. Ze zitten nu hier verderop, nog steeds in het gebouw waar ze met Euvision zaten. Alleen heet het nu Qualcomm Nederland. Ik ben bij de vakgroep gebleven. Amazonvroegookofikbijzeindienst wildekomen.maarikbenvandewetenschap. Mijndoelwasdaarbijomdeafstand tussen bedrijven en de universiteitteverkleinen,endatisdenkik wel gelukt. Er worden nu allerlei discussies gevoerd over de waardevrije wetenschap, maar dat is een achterhoedegevecht. Aan vrijwel alle wetenschappers kun je verantwoording vragen voor wat ze met belastinggeld doen. En dat hoeft helemaal niet altijdinproductenteeindigen ik heb zelf ook vijf jaar aangerommeld. Enmensenmoetenookvijfjaarlang kunnen werken zonder dat al duidelijkisofhetnuttigis.maarjemoet welkunnenvertellenwatjeaanhet doen bent. Ter lering of vermaak. Erisnoggenoegtedoen.Ikben bezigeenlaboptezetten,voorde helftvandeuvaenvoordehelftvan Qualcomm, waarin we de beeldherkenningstechnologie verder gaan ontwikkelen. Zo wordt de navelstreng tussen universiteit en bedrijf weer hersteld. Het is raar: iedereen is nu bezig met digitale plaatjes, met hetonderwerpwaarikaldertigjaar meebezigben.ikweetnietwatme overkomt. Maar ik ga weer gewoon verder met onderzoek. Eigenlijk is er weinig veranderd. Waarom zou er iets veranderen? 13

Vragen gesteld in het evaluatieformulier + Antwoorden

Vragen gesteld in het evaluatieformulier + Antwoorden Verslag Studenten Evaluatie Videoproject Door Tonny Mulder, a.b.mulder@uva.nl, 26 sept 213 De studenten van de opleidingen Biologie, Biomedische Wetenschappen en Psychobiologie krijgen in het 1 ste jaar

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Het Onderzoek. Laura Koopman Groep 7 woensdag 5 maart 2014 HET ONDERZOEK

Het Onderzoek. Laura Koopman Groep 7 woensdag 5 maart 2014 HET ONDERZOEK Het Onderzoek Laura Koopman Groep 7 woensdag 5 maart 2014 HET ONDERZOEK Inhoud In deze hoofdstukken is mijn werkstuk verdeeld: 1.Christiaan Huygens blz: 4 2.Antonie van Leeuwenhoek blz: 6 3.De beschrijving

Nadere informatie

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven.

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Water Egypte In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Ik ga naar een restaurant in Nederland. Daar bestel ik een glas water. De ober vraagt

Nadere informatie

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl.

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Chatten Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Colofon Een uitgave van Eenvoudig Communiceren

Nadere informatie

Reflectie Verslag. 25 januari. Game Developement Informatica Hogeschool v. Amsterdam

Reflectie Verslag. 25 januari. Game Developement Informatica Hogeschool v. Amsterdam Reflectie Verslag 25 januari 2013 Het reflectie verslag met nabeschouwing en beoordelingen over de stage van Simon Karman bij het bedrijf Sticky Studios. Game Developement Informatica Hogeschool v. Amsterdam

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

Twee blauwe vinkjes. Door: Lenneke Sprong

Twee blauwe vinkjes. Door: Lenneke Sprong Twee blauwe vinkjes Door: Lenneke Sprong Nog steeds maar een vinkje. Buiten begon de zon te schijnen, waardoor er schaduwen op de lichtblauwe muur ontstonden. Waarom ontvangt hij niet mijn berichtje vroeg

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++ NIVEAU ++ /5 Deze leskaart gaat over het zoeken naar de volmaakte vorm. Dat klinkt misschien wat verheven, maar je zult ontdekken dat deze zoektocht in de kunstgeschiedenis erg belangrijk is geweest. Piet

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

Profiteer van veranderende technologieën

Profiteer van veranderende technologieën Profiteer van veranderende technologieën Lees hoe Managed Services Providers u kunnen helpen profiteren van de nieuwste ontwikkelingen Uitdagingen en kansen in veranderende technologieën Ontwikkelingen

Nadere informatie

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen!

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Maar om nog eerlijker te zijn, gisteren zag ik er heel

Nadere informatie

Opleiding: HBO-V, Hogeschool van Amsterdam

Opleiding: HBO-V, Hogeschool van Amsterdam Naam student: Roos Wiggelendam Klas: 2A2 Studentnummer: 500634829 Docent: D. Kronenburg Opleiding: HBO-V, Hogeschool van Amsterdam Datum: 14/06/2013 Inhoudsopgave Inleiding Blz. 3 Casus Blz. 4 Leerdoelen

Nadere informatie

CHATTEN. verborgen verdriet MARIAN HOEFNAGEL

CHATTEN. verborgen verdriet MARIAN HOEFNAGEL CHATTEN verborgen verdriet MARIAN HOEFNAGEL Stotteren Kom op, Roy. Het is allang tijd. De leraar informatica legt een hand op Roys schouder. Maar Roy kijkt niet op of om. Hij zit achter de fijnste computer

Nadere informatie

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++ NIVEAU ++ /5 Deze leskaart gaat over het zoeken naar de volmaakte vorm. Dat klinkt misschien wat verheven, maar je zult ontdekken dat deze zoektocht in de kunstgeschiedenis erg belangrijk is geweest. Piet

Nadere informatie

Klik op een stip... En krijg een wat als...?

Klik op een stip... En krijg een wat als...? Klik op een stip... En krijg een wat als...? Wat als er geen wetenschappers waren? Wat als je onzichtbaar was voor een dag? Wat als mensen staarten hadden? Wat als er iemand precies het zelfde was als

Nadere informatie

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 <Katelyne> Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 Inleiding Timo is een ander mens geworden door zijn grote vriend Tommy. Toch was het niet altijd zo geweest, Timo had Tommy gekregen voor

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, seminar 'Wetenschap middenin de samenleving', Groningen, 30 mei 2013

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, seminar 'Wetenschap middenin de samenleving', Groningen, 30 mei 2013 Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, seminar 'Wetenschap middenin de samenleving', Groningen, 30 mei 2013 Dames en heren, Wetenschap is ontstaan uit verwondering en nieuwsgierigheid. Al

Nadere informatie

Hoi! Leuk dat je toela/ng komt doen op Het Lyceum Ro7erdam bij de rich/ng Wetenschap. In deze toela/ng vertelt Leonardo da Vinci je een verhaal.

Hoi! Leuk dat je toela/ng komt doen op Het Lyceum Ro7erdam bij de rich/ng Wetenschap. In deze toela/ng vertelt Leonardo da Vinci je een verhaal. Hoi! Leuk dat je toela/ng komt doen op Het Lyceum Ro7erdam bij de rich/ng Wetenschap. In deze toela/ng vertelt Leonardo da Vinci je een verhaal. In het verhaal staan twee opdrachten. Gebruik al je fantasie

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 3. Mijn artfiact 3. Proces 4. Mijn beoordelingsblad en presentatie 5. Autotic Selfie eindproduct (ware grootte) 6

Inhoudsopgave. Inleiding 3. Mijn artfiact 3. Proces 4. Mijn beoordelingsblad en presentatie 5. Autotic Selfie eindproduct (ware grootte) 6 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Mijn artfiact 3 Proces 4 Mijn beoordelingsblad en presentatie 5 Autotic Selfie eindproduct (ware grootte) 6 2 Autobiotic Selfie Inleiding De autobiotic selfie heeft mij heel

Nadere informatie

7.4 Script en plaatjes les

7.4 Script en plaatjes les 7.4 Script en plaatjes les Ik wil een leuk spelletje met jullie doen. En het spelletje heeft te maken met woordjes. Het Nederlands bestaat uit twee verschillende groepen woorden. Je hebt woorden die samengaan

Nadere informatie

Interview Rob van Brakel

Interview Rob van Brakel Interview Rob van Brakel Atributes Consequences Values Hallo Rob van Brakel, mag ik jou een aantal vragen mogen stellen? Prima. Hoe oud ben je? 21 jaar Wat is je woonsituatie op het moment? Op het moment

Nadere informatie

Auteurs: Silas Wittrock en Simon Hevink Klas: V4C Docent: Mevrouw Udn

Auteurs: Silas Wittrock en Simon Hevink Klas: V4C Docent: Mevrouw Udn Auteurs: Silas Wittrock en Simon Hevink Klas: V4C Docent: Mevrouw Udn Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Voorwoord 3 Inleiding 4 Het vakgebied ICT 5 Ontwikkelingen in de afgelopen jaren op gebied van ICT 7

Nadere informatie

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind MEE Nederland Raad en daad voor iedereen met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Inhoudsopgave

Nadere informatie

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN Exact Online CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN MDM accountants & belastingadviseurs uit Den Haag is hard op

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

1. Maar het duurt wel twee miljard jaar. Inhoudsopgave. 2. 'Belgische' beveiligingsstandaard AES iets minder oersterk

1. Maar het duurt wel twee miljard jaar. Inhoudsopgave. 2. 'Belgische' beveiligingsstandaard AES iets minder oersterk 1. Maar het duurt wel twee miljard jaar Inhoudsopgave 2. 'Belgische' beveiligingsstandaard AES iets minder oersterk Maar het duurt wel twee miljard jaar,, Aan Gent gebonden, Antwerpen, Brugge-Oostkust,

Nadere informatie

Bedrijven safari. Daphne Meijer 0821393 CMD 1c

Bedrijven safari. Daphne Meijer 0821393 CMD 1c Bedrijven safari Daphne Meijer 0821393 CMD 1c TamTam Korte historie van het bedrijf Tam Tam is in 1996 opgericht door Paul en Bart Manuel. Paul en Bart zijn als partners aan Tam Tam verbonden en spelen

Nadere informatie

Interview protocol (NL)

Interview protocol (NL) Interview protocol (NL) Protocol telefoongesprek slachtoffers Goedemorgen/middag, u spreekt met (naam) van de Universiteit van Tilburg. Wij zijn op dit moment bezig met een onderzoek naar straat- en contactverboden

Nadere informatie

Interview Han van der Maas

Interview Han van der Maas Interview Han van der Maas Voor mij is programmeren een essentiële tool, zoals hamer en spijkers voor een timmerman 272 Interview Hoe ben je zelf geïnteresseerd geraakt in programmeren? Pas op de universiteit,

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug, want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde B1 havo 2007-I

Eindexamen wiskunde B1 havo 2007-I De wet van Moore Eén van de belangrijkste onderdelen van de computer is de chip. Een chip is een elektronische schakeling die uit vele duizenden transistors bestaat. Toch is een chip niet groter dan een

Nadere informatie

Bijlage interview meisje

Bijlage interview meisje Bijlage interview meisje Wat moet er aan de leerlingen gezegd worden voor het interview begint: Ik ben een student van de Universiteit van Gent. Ik wil met jou praten over schrijven en taken waarbij je

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

Interview verslag! Anouk van Houten 538565. Interview verslag. Naam: Anouk van Houten, 538565 Klas: INF1c Vak: Interviewen Docent: Ellen Leen

Interview verslag! Anouk van Houten 538565. Interview verslag. Naam: Anouk van Houten, 538565 Klas: INF1c Vak: Interviewen Docent: Ellen Leen Interview verslag Naam: Anouk van Houten, 538565 Klas: INF1c Vak: Interviewen Docent: Ellen Leen Inhoudsopgave: Voorwoord -!!!!! blz. 3 Wempe Webdesign -!!!! blz. 4 Opleiding -!!!!!! blz. 4 Beroepskeuze

Nadere informatie

geven, wat hij op de display van zijn toestel controleerde. Dank u, ik bel u zo meteen terug. Hetgeen hij deed nadat hij het telefoonnummer had

geven, wat hij op de display van zijn toestel controleerde. Dank u, ik bel u zo meteen terug. Hetgeen hij deed nadat hij het telefoonnummer had Hoofdstuk 2 Daan van Tellingen, zei de rechercheur door de telefoon nadat hij eerst op de klok had gekeken. Het was zondagochtend nog voor negen uur in de morgen. Het gebeurde nooit dat hij rond dit vroege

Nadere informatie

math inside Model orde reductie

math inside Model orde reductie math inside Model orde reductie Model orde reductie Met het voortschrijden van de rekenkracht van computers en numerieke algoritmen is het mogelijk om steeds complexere problemen op te lossen. Was het

Nadere informatie

De Sleutel tot het benutten van potentie

De Sleutel tot het benutten van potentie De Sleutel tot het benutten van potentie Wat is potentie eigenlijk? Een snelle blik in een woordenboek levert de volgende resultaten op: het kunnen; dat waartoe iemand of iets toe in staat is; vermogen.

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid Meten van mediawijsheid Bijlage 6 Interview terug naar meten van mediawijsheid Bijlage 6: Het interview Individueel interview Uitleg interview Ik zal je uitleggen wat de bedoeling is vandaag. Ik ben heel

Nadere informatie

Spreekbeurt, en werkstuk

Spreekbeurt, en werkstuk Spreekbeurt, krantenkring en werkstuk Dit boekje is van: Datum spreekbeurt Datum krantenkring Inleverdatum werkstukken Werkstuk 1: 11 november 2015 Werkstuk 2: 6 april 2016 Bewaar dit goed! Hoe bereid

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 7-8. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 7-8. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

Een echt excuus hebben we nooit gekregen

Een echt excuus hebben we nooit gekregen Een echt excuus hebben we nooit gekregen Interview met oud-cliënt Michel Vos en zijn vader Peter. De zaak van Michel Vos werd behandeld door Loes Hendrix. Ze zitten tegenover mij aan de keukentafel, vader

Nadere informatie

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO DEEL 1 DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 In Nederland wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan. Maar wie bepaalt wat er onderzocht wordt? In het voorjaar van 2015 hebben Nederlanders

Nadere informatie

Designwal. Essay leerjaar 4 kwartaal 1. Michel Janse

Designwal. Essay leerjaar 4 kwartaal 1. Michel Janse Designwal Essay leerjaar 4 kwartaal 1 Michel Janse Designwal Een geluidswal als icoon. Dat is de geluidswal langs de A2, in 2005 omgetoverd tot gestroomleinde luxe autodealer. De automobilisten konden

Nadere informatie

Lesbrief nummer 23 december 2015

Lesbrief nummer 23 december 2015 Lesbrief nummer 23 december 2015 Wilt u laten weten wat u van deze TLPST vond? Hebt u tips voor de volgende aflevering? Mail ons: redactie@tlpst.nl. Hoe klink jij? Wat vinden andere mensen van hoe jij

Nadere informatie

7 februari 2011 op TV L in Limburg Dichterbij,Ine Hellwig als lid van het reizigersoverleg Limburg.

7 februari 2011 op TV L in Limburg Dichterbij,Ine Hellwig als lid van het reizigersoverleg Limburg. Bestuurslid op de TV bij L1. 7 februari 2011 op TV L in Limburg Dichterbij,Ine Hellwig als lid van het reizigersoverleg Limburg. Begin januari werd het ROL via de provincie gevraagd een bijdrage te leveren

Nadere informatie

DE SMARTWATCH DE MASTER

DE SMARTWATCH DE MASTER DE SMARTWATCH Een smartwatch is niet zo maar een horloge, het is een slim horloge, of eigenlijk een kleine computer welke je gebruikt als verlengstuk van je smartphone. Verbind je smartphone via Bluetooth

Nadere informatie

Borstkanker ''Angst voor het onbekende''

Borstkanker ''Angst voor het onbekende'' Borstkanker ''Angst voor het onbekende'' Borstkanker ''Angst voor het onbekende'' Ellen Wagter-Streep Schrijver: Ellen Wagter-Streep ISBN: 9789402129663 Ellen Wagter-Streep Inhoud Inhoud... 05 Voorwoord...

Nadere informatie

LOOK AND INSPIRE: YES WE CAN!

LOOK AND INSPIRE: YES WE CAN! LOOK AND INSPIRE: YES WE CAN! P a g i n a 1 1. ONTWIKKELINGSLIJN WEEK 1 Ik vond het zoeken naar objecten die mij fascineerde, of überhaupt het vinden van voorwerpen waar een verband tussen zit erg lastig.

Nadere informatie

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad.

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad. Een dode De voetbalwedstrijd is afgelopen. Het stadion is bijna leeg. Het is koud, de zon schijnt bleek. Munck staat op de tribune van vak H en staart naar de dode man op de bank. Wat vreselijk, denkt

Nadere informatie

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22.

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. PAS OP! Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl/loverboys En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een

Nadere informatie

Hoe maak je een HDR-foto?

Hoe maak je een HDR-foto? Hoe maak je een HDR-foto? De eerste vraag is natuurlijk; wat is HDR. HDR staat voor High Dynamic Range en betekent niets meer en minder dat je gewoon een heel groot verschil van donker naar licht in je

Nadere informatie

Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Inhoudsopgave Wat betekent het dat uw kind moeilijk lerend is en wat 3

Nadere informatie

Elk seizoen een nieuw interieur

Elk seizoen een nieuw interieur 52 Stijlvol Wonen B i n n e n k i j k e n Elk seizoen een nieuw interieur De kans dat Anke en Geert ooit uitgekeken raken op hun interieur, is wel heel erg klein. De inrichting wordt namelijk regelmatig

Nadere informatie

Waar komt het allemaal vandaan?

Waar komt het allemaal vandaan? Erik Verlinde Opening Academisch Jaar 2011 2012 Waar komt het allemaal vandaan? Dames en heren, Na deze leuke bijdrage van José van Dijck aan mij de beurt om u iets te vertellen passend bij het thema de

Nadere informatie

Rapport Lectoraat elearning

Rapport Lectoraat elearning Rapport Lectoraat elearning INHOLLAND Hogeschool Rotterdam, 24 mei 05 Door: In opdracht: Chablis Platenburg Lectoraat elearning, Lector Dr. G. Wijngaards, INHOLLAND Hogeschool 1. ICT gebruik van INHOLLAND

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Dia 1 Introductie max. 2 minuten!

Dia 1 Introductie max. 2 minuten! 1 Dia 1 Introductie max. 2 minuten! Vertel: Deze les gaat vooral over het gebruik van sociale media. Maar: wat weten jullie eigenlijk zelf al over sociale media? Laat de leerlingen in maximaal een minuut

Nadere informatie

Dan pakt Peter met een glimlach het toestel op. Hallo? O, mijn god mijn god, klinkt een vrouwenstem.

Dan pakt Peter met een glimlach het toestel op. Hallo? O, mijn god mijn god, klinkt een vrouwenstem. 1. Commissaris Van Straaten trommelt met zijn vingers op het bureau. Hij kijkt rechercheur Peter van Opperdoes aan en zucht diep. Je doet je werk goed, Peter, maar ik maak me zorgen om je. O? Daarom zit

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia. Het internet 3. Het World Wide Web MM-05-03-01. Voorkennis: Geen.

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia. Het internet 3. Het World Wide Web MM-05-03-01. Voorkennis: Geen. OPDRACHTKAART MM-05-03-01 Het World Wide Web Voorkennis: Geen. Intro: Deze opdracht gaat over de belangrijkste mogelijkheid van het internet: het surfen op het World Wide Web. Deze opdracht beschrijft

Nadere informatie

Stagedag Christiaan Huygens College, Eindhoven Natuurwetenschappelijk onderzoek 2, dd. 8 april 2008

Stagedag Christiaan Huygens College, Eindhoven Natuurwetenschappelijk onderzoek 2, dd. 8 april 2008 Stagedag Christiaan Huygens College, Eindhoven Natuurwetenschappelijk onderzoek 2, dd. 8 april 2008 Plan: Bij het Christiaan Huygens College mogen 4-VWO leerlingen een aantal dagen meelopen bij een bedrijf

Nadere informatie

Opdracht Goede/ Slechte infographic

Opdracht Goede/ Slechte infographic Opdracht Goede/ Slechte infographic Robin Mank 1624629 Goede infographic De inhoud en het doel van deze infographic vind ik heel goed weergegeven. De inhoud laat een duidelijk verhaal in 4 plaatjes zien

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige.

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Burn out Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Ik was al een tijd druk met mijn werk en mijn gezin. Het viel mij zwaar, maar ik moest dit van mezelf doen om aan de omgeving te laten zien

Nadere informatie

Van: Pakize Saygili en Tiffany Trampe. Docent: Meester de Lange. Klas: m3b.

Van: Pakize Saygili en Tiffany Trampe. Docent: Meester de Lange. Klas: m3b. 1 Van: Pakize Saygili en Tiffany Trampe. Docent: Meester de Lange. Klas: m3b. 2 Inhoudsopgave. Inhoud Inhoudsopgave.... 2 Inleiding.... 3 Hoofdstuk 1: Wat zit er in een computer?... 4 Het moederbord:...

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven: Jeugdjournaalfilmpje kijken

Waarom ga je schrijven: Jeugdjournaalfilmpje kijken Les 1: Een stripverhaal schrijven Waarom ga je schrijven: Jeugdjournaalfilmpje kijken 1. Bekijk het Nieuwsbegripfilmpje van het Jeugdjournaal op www.nieuwsbegrip.nl over Donald Duck. 2. Er wordt veel verteld

Nadere informatie

Smart Vision! Van Neuroscience naar Deep Learning (en terug) Sander Bohté CWI Life Sciences VIA AwesomeIT, April 10th 2015

Smart Vision! Van Neuroscience naar Deep Learning (en terug) Sander Bohté CWI Life Sciences VIA AwesomeIT, April 10th 2015 Smart Vision! Van Neuroscience naar Deep Learning (en terug) Sander Bohté CWI Life Sciences VIA AwesomeIT, April 10th 2015 Deep Learning SIR EDMUND / 28 MAART 2015 Braaf, computer De Facebooks en Googles

Nadere informatie

Willem van Mechelen. Hoogleraar sociale geneeskunde, met als opdracht in het bijzonder de bedrijfs- en sportgeneeskunde Vrije Universiteit Amsterdam

Willem van Mechelen. Hoogleraar sociale geneeskunde, met als opdracht in het bijzonder de bedrijfs- en sportgeneeskunde Vrije Universiteit Amsterdam Willem van Mechelen Hoogleraar sociale geneeskunde, met als opdracht in het bijzonder de bedrijfs- en sportgeneeskunde Vrije Universiteit Amsterdam Of de journalist met de auto naar het interview is gekomen,

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

Doorbraak in onderzoek naar ME

Doorbraak in onderzoek naar ME Doorbraak in onderzoek naar ME Gezaghebbende Amerikaanse overheidsinstanties hebben opnieuw bij MEpatiënten een virus aangetroffen. Al eerder berichtte EenVandaag over de ontdekking van het XMRV-virus

Nadere informatie

Beacons. Dichterbij de consument

Beacons. Dichterbij de consument Beacons Dichterbij de consument Inhoud Beacons: waarom? 3 Wat is het? Hoe werkt het? Toepassingen 5 Pushberichten op locatie Indoor navigatie De toekomst 7 www.qanda.nl 2 Beacons: waarom? www.qanda.nl

Nadere informatie

Vliegen in de toekomst. Door Thomas Rugers, Sven Bouwmeester, Steijn Strikkers en Jelmer Egberts.

Vliegen in de toekomst. Door Thomas Rugers, Sven Bouwmeester, Steijn Strikkers en Jelmer Egberts. Vliegen in de toekomst Door Thomas Rugers, Sven Bouwmeester, Steijn Strikkers en Jelmer Egberts. 1 Hoofdstuk indeling 1. Inleiding Blz. 3 2. Hoe zien de vliegtuigen er in de toekomst uit? Blz. 4 3. Gaan

Nadere informatie

1Help: faalangst! 1.1 Verkenningen

1Help: faalangst! 1.1 Verkenningen 11 1Help: faalangst! Karel heeft moeite met leren. Dat zal wel faalangst zijn! zegt iemand. Een gemakkelijk excuus, want Karel is wel erg snel klaar met zijn huiswerk. Ellen, die ook moeite heeft met leren,

Nadere informatie

Kennisles Mediawijs: Wat is waar?

Kennisles Mediawijs: Wat is waar? Kennisles Mediawijs: Wat is waar? Wat is nu eigenlijk de waarheid? In het woordenboek staat: Iets dat waar is. Woorden overeenstemmen met feiten. Het probleem is alleen dat er maar heel weinig sprake is

Nadere informatie

Mobidot meet reizen mobiel

Mobidot meet reizen mobiel Mobidot meet reizen mobiel Een week vol ideeën, die we op zijn minst nog niet hebben geprobeerd en die op zijn best heel bruikbaar zijn, zo kijkt Johan Koolwaaij van mobiliteitsbureau Mobidot terug op

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM Exact Synergy Enterprise Krachtiger Klantbeheer CRM 1 Inleiding Waar gaat het om? De klant komt op de eerste plaats. Maar geldt dat voor al uw klanten? En om hoeveel (potentiële) klanten gaat het; tientallen,

Nadere informatie

In mijn atelier ben ik baas over de klei. Ik bepaal hoe mijn Barbies eruitzien. Dat is anders dan in mijn eigen leven, mijn eigen lijf.

In mijn atelier ben ik baas over de klei. Ik bepaal hoe mijn Barbies eruitzien. Dat is anders dan in mijn eigen leven, mijn eigen lijf. O N B E P E R K T H O U D B A A R I K B E N B A A S O V E R D E K L E I 7 In mijn atelier ben ik baas over de klei. Ik bepaal hoe mijn Barbies eruitzien. Dat is anders dan in mijn eigen leven, mijn eigen

Nadere informatie

Bescherming van innovatie: oud vs. nieuw. mr. J.G.C. Scheurink

Bescherming van innovatie: oud vs. nieuw. mr. J.G.C. Scheurink Bescherming van innovatie: oud vs. nieuw mr. J.G.C. Scheurink Innovatie Wat is innovatie nu precies? Innovatie (vernieuwing) ziet hoofdzakelijk op nieuwe ideeën, goederen, diensten en processen. In iedere

Nadere informatie

Simon de schildpad. 2012 J van Weert 1

Simon de schildpad. 2012 J van Weert 1 Programmeren met Simon Simon de schildpad 2012 J van Weert 1 Inleiding: Wat is programmeren eigenlijk? Een computer doet niets zonder een programma. Die programma s worden geschreven door mensen: programmeurs.

Nadere informatie

Succesverhaal. over pesten op het werk

Succesverhaal. over pesten op het werk Supermarktmedewerkster Fenny gaat met plezier naar haar werk. Dat is zeer opmerkelijk als je bedenkt dat ze lange tijd werd gepest. Op het dieptepunt hoopte ze zelfs dat haar onderweg naar de supermarkt

Nadere informatie

TMA Talentenanalyse. Competentiematch en interviewgids. Sara Berger 17 maart 2010

TMA Talentenanalyse. Competentiematch en interviewgids. Sara Berger 17 maart 2010 Talentenanalyse Competentiematch en interviewgids Sara Berger 17 maart 2010 T +31 (0)30 2670444 I www.tma-assessment.com E info@tma-assessment.com De Competentie-analyse De Competentie Analyse vertaalt

Nadere informatie

landelijk, licht EN eclectisch interieur

landelijk, licht EN eclectisch interieur interieur landelijk, licht EN eclectisch TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: JAN VERLINDE De bewoners van dit huis woonden eerder al in hetzelfde park. Ze waren het erover eens dat dit het leukste en

Nadere informatie

Dubbelspel. Alan Durant

Dubbelspel. Alan Durant Dubbelspel Dubbelspel maakt deel uit van de Schaduw-reeks van Lezen voor Iedereen/Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. De Schaduw-reeks is een serie spannende verhalen voor jongeren. Lezen voor Iedereen/Uitgeverij

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

Rotor doet meer met minder mensen en met minder kopzorgen

Rotor doet meer met minder mensen en met minder kopzorgen Rotor doet meer met minder mensen en met minder kopzorgen Met de komst van een nieuw management nam Rotor een ingrijpende beslissing: ITmaatwerk vervangen door standaardsoftware. Onder het motto Follow

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. temperatuur is er min twintig. De harde wind maakt het nog kouder. Daardoor voelt het als min vijftig.

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. temperatuur is er min twintig. De harde wind maakt het nog kouder. Daardoor voelt het als min vijftig. PrO -weekkrant Week 02 januari 2014 Voor jongeren in het praktijkonderwijs 6-12 januari 2014 Eenvoudig Communiceren Winterweer in Amerika Foto: Shutterstock Foto: Shutterstock In grote delen van Amerika

Nadere informatie

Business Challenge 2015

Business Challenge 2015 Business Challenge 2015 1 Mr. Erik Doornbos Joost Geurtsen De juiste antwoorden zijn in het ORANJE genoteerd 2 Vraag 1 Welke prominent zei ooit als eerste: Data Is The New Oil A. Neelie Kroes (Eurocommissaris

Nadere informatie

CS-WebDesign.nl. Invoeren van een product in de editor

CS-WebDesign.nl. Invoeren van een product in de editor CS-WebDesign.nl Invoeren van een product in de editor 2005-2012 Courbois Software Beuningen Fazantlaan 63, 6641 XW Beuningen. www.courboissoftware.com & www.cs-webdesign.nl 024 677 25 46 - info@cs-webdesign.nl

Nadere informatie

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen?

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen? Stap 6. Changes only take place through action Dalai Lama Wat ga je doen? Jullie hebben een ACTiePlan voor het experiment gemaakt. Dat betekent dat je een nieuwe rol en andere ACTies gaat uitproberen dan

Nadere informatie

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Dit examen doen deelnemers aan de taalcursus Nederlands Niveau 3+4 aan de Universiteit Leiden. Deze cursus bestaat uit 120 contacturen.

Nadere informatie

7.5 Script en plaatjes post-test

7.5 Script en plaatjes post-test 7.5 Script en plaatjes post-test De vorige keer waren we hier om Drakie wat beter te leren praten en Drakie heeft toen een heleboel van jou geleerd. Dat vond ie heel leuk. Vandaag gaan we wat dingen die

Nadere informatie

Inspirerend Presenteren

Inspirerend Presenteren Inspirerend Presenteren Door Kai Vermaas & Charis Heising Bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla Inleiding Wil je leren hoe jij een presentatie kunt geven waar je zeker bent van je verhaal? En

Nadere informatie

Verslag Creatief Denken en Pitchen

Verslag Creatief Denken en Pitchen Verslag Creatief Denken en Pitchen Jeroen Dusseldorp 2041664 PM1DV Leraar: Serge verwiel 1 Voorwoord Korte evaluatie van trainingen De beroepsvaardigheden trainingen vond ik dit blok toch wel het leukste

Nadere informatie

3M SCIENCE CHALLENGE VOOR DE LEERLINGEN

3M SCIENCE CHALLENGE VOOR DE LEERLINGEN 3M SCIENCE CHALLENGE VOOR DE LEERLINGEN WAT IS HET? De 3M Science Challenge is een wedstrijd voor leerlingen van middelbare scholen scholen die draait om creativiteit, vindingrijkheid en innovatie. OPDRACHT

Nadere informatie

Interview Tabletrestaurants.nl: Vision menu

Interview Tabletrestaurants.nl: Vision menu Interview Tabletrestaurants.nl: Vision menu Inleiding Kunt u vertellen over het ontstaan van uw bedrijf? Vision Multimedia is een bedrijf van mijn zoon. Het is ontstaan uit Vision Electronics, een bedrijf

Nadere informatie