Michael Persson No Candy Rijk aan beeld

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Michael Persson No Candy Rijk aan beeld"

Transcriptie

1 DE VOLKSKRANT TENEERSTE INTERVIEW ARNOLD SMEULDERS, HOOGLERAAR INFORMATICA 8

2 SIREDMUND / 31 JANUARI 2015 Ver voor de stortvloed aan foto s die internet en mobiele telefoons brachten, werkte Arnold Smeulders al aan digitale beeldherkenning. Zijn inspanningen betaalden zich royaal uit.een vleugje Silicon Valley aan de Nederlandse universiteit. Door Michael Persson Foto s No Candy Rijk aan beeld 9

3 DE VOLKSKRANT TENEERSTE INTERVIEW ARNOLD SMEULDERS, HOOGLERAAR INFORMATICA Alsofernietsgebeurdis.Arnold Smeulders, hoogleraar informatica aan de Universiteit van Amsterdam, zit erbij zoalshijertienjaargeleden ook bij zat. Opgeruimde kamer, modieuze bril, licht ironische blik, een knoopje meer open dan de meeste professoren. Hij neemt de tijd en praat over digitale beeldherkenning zijnvak,zijnhobby.overwaterkan,overwater nietkan,overwateenkoenoueigenlijktoteen koe maakt. Natuurlijk is er wat veranderd. Hij is verhuisd, van het kronkelige kantoordoolhof in een toen nog vergeten uithoek van de Watergraafsmeer in Amsterdam naar een groot nieuw licht gebouw daartegenover. De uithoek is een centrum geworden, nu de universiteit heeft besloten hier ook de studenten onderwijs te geven, ze te huisvesten, en alle exacte wetenschap er te concentreren. Er gebeurthierwat,meerdanooit. Natuurlijk is er wat gebeurd. Smeulders(62) heeft iets bedacht, er is een bedrijf van gemaakt, hetbedrijfisverkocht.datmoethemeenpaar miljoen hebben opgeleverd. Ach, zegt hij: hij was alrijk.ditistochdemooistebaanvandewereld? Ik raakte in 1995 geïnteresseerd in plaatjes, en vooral: hoe kunnen we naar plaatjes zoeken? Hoe kunjeherkennenwateropstaat?hetwasnog geen heel urgent probleem, want zoveel plaatjes warenernogniet.maarwehaddengeenideehoe we dat moesten aanpakken. We begonnen met heel nauwkeurig beschreven problemen. Hoe onderscheidt een rond verkeersbord zich van een driehoekig verkeersbord? Dat waren enorme opgaven. We hebben er vijf jaar omheen gedraaid. Ik schreef in 2000 een overzichtsartikel, The End of TheEarlyYears,overwatwehaddenenhoeweverder zouden moeten. Eigenlijk had ik nog steeds geen idee. Toen kwam ineens de ingeving. Geen eureka het druppelt binnen, en je probeert eens wat. Tot dan toe was de heersende theorie dat je contouren moestherkennenvandedingendieopeenfoto stonden.datleekheellogisch.alsikjouvraag:hoe zieteenhuiseruit,dantekenjeookdeomtrekvan eenhuis.dusdachtenweeenhuisopeenfotoook aan de contouren te moeten herkennen. Maar zo ncontourismaareenlijn,dieishartstikkeinformatie-arm. Nee, bedachten we, je hebt die lijn niet nodig, hoeft helemaal niet precies te weten watdevormis.jemoetnaarandere,heelspecifiekesignalenophetplaatjekijken.bijeenkoeis dat bijvoorbeeld het gras. Hoe meer gras, hoe groterdekansdatheteenkoeis.enandersisheteen bankje.deeerstekeerdathetlukte ombeeldenteherkennen datwas geweldig. De software deed het net ietsbeterdanrandom.datwasnatuurlijk reden voor een borrel. Vijf jaar hadden we daarover gedaan. Totdantoewasheteenzuiver theoretische exercitie geweest. Maar na 2000 werden de camera s digitaal. Binnen vijf jaar waren ze allemaal digitaal. Daar kwamen de mobieltjes bij,methuncameraatjes.endealmaar groeiende netcapaciteit, waardoor plaatjes makkelijk verstuurd konden worden en op elke willekeurige plek in enorme hoeveelheden bewaard werden. Plaatjes werden een probleem dat nooit een probleem was geweest. En toen begon duidelijktewordendatwebezigwarenmetietsdatooitnognuttigkon worden ook. Hetwarendejarenna9/11.Veiligheid was het helemaal, patroonherkenning en beeldherkenning waren toverwoorden. Er werd gesproken overslimmecamera salsofzealbestonden, camera s die de verdachte mannen met de verdachte rugzakkenerzóuitzoudenpikken.nade aanslagen op de Londense metro, in 2005,hooptedepolitieopdevideobeelden van tweeduizend bewakingscamera s de verdachten terug tevindenentekunnenvolgen. Smeulders temperde de verwachtingen. Zo wordt een hooiberg gebouwdomeennaaldtezoeken.een computer kan nog geen onderscheid maken tussen een blauwe spijkerbroekeneenblauwerugzak.ditis ouderwets handwerk. Nu denkt hij daar anders over. CVARNOLDSMEULDERS 1952Geborenop19februariinDenHaag 1977 Afgestudeerd TH Delft, Technische Natuurkunde 1981 Gepromoveerd in Leiden, op celpatronen in de baarmoederhals (Medische) onderzoeksplekken in Delft, Amsterdam en Rotterdam 1994-nu Hoogleraar Informatica Universiteit van Amsterdam Visiting professor in VS, Hongkong, Japan en Italië 2005-nu Directeur Commit/ICT Research Programma Voorzitter ICT Platform Nederland Arnold Smeulders is getrouwd en heeft twee kinderen. Toenwasiknogkritischoverde technologie. Ik wist wat de zwakke plekken waren. De software was nog lang niet goed genoeg en maakte veelfouten.maarhetinzichtenderekenkracht van computers zijn enorm gegroeid. Vanaf 2003 deden wemeemeteencompetitievanhet NIST, het Amerikaanse instituut van standaarden. De wedstrijd was om zo veel mogelijk beelden te herkennen. Datwasdemotorachterdevernieuwing. We zijn jarenlang in de topdrie geëindigd. Eerst deden alleen wetenschappers mee, later ook bedrijven als Microsoft en IBM Research. De grapwas:jemoéstvertellenhoeje software werkte. Daardoor kon iedereen erop voortborduren, daardoor werd de technologie elk jaar beter. Hetwerktindezebranchenietom eentechniektebedenkenenuniekte willen houden door hem te patenteren.danblijfjezittenmetwatje hebt,enloopjealheelsnelachter. Met de open-innovatiebenadering vandiewedstrijdbenjeersimpelweg toe veroordeeld sneller iets nieuws te verzinnen dan de anderen. Het businessmodel voor bedrijven verschuift van wat kan ik naar wat kan ik ermee. Indeloopderjarenwerddetechniek praktisch bruikbaar. De grote sprong voorwaarts kwam van zelflerende algoritmen. De computer moestlerenwelkeplaatjeserinde praktijk konden voorkomen. Je hebt vijftigfoto svaneenautonodigom decomputereeneersteindruktegevenvaneenauto,enjehebtduizend foto s van auto s nodig voor details zoalshetmodel.wehebbennuéén zelflerend algoritme waarmee we alles herkennen: mensen, paarden, verjaardagen. Het algoritme selecteert eerste indrukken, kijkt welke ertoedoenenkijktdanverder.hoeherken je een verjaardagsfoto? De horizonisietsminderrechtenerzit meer kleur in dan gewoonlijk. En dan gaat het verder kijken. In 2009 kwam Harro Stokman langs. Die was bij Smeulders afgestudeerd en gepromoveerd en had daarna bij een technologiebedrijf gewerkt. Toen dacht Stokman: dat kan ikzelfook.stokmanwildedebeeldherkenningssoftware gaan vermarkten. Universiteiten waren naarstig op zoek naar manieren om hun kennis tegeldetemaken.deuvahaddaarvoor onder meer een holding opgezet,diemoestgaandeelnemeninde spin-offbedrijven die uit de universiteit zouden rollen. Euvision, zoals Stokman zijn bedrijf noemde, was eenvandeeerste. 10

4 SIR EDMUND / 31 JANUARI 2015 HOE EEN COMPUTER EEN VERJAARDAGSFEEST HERKENT Waaraan herken je een motor, een zeilboot, een koe of verjaardagsfeest? Jarenlang zocht Arnold Smeulders met zijn studenten, promovendi en collega s naar het antwoord. Intuïtief dachten zij dat de contouren het belangrijkst waren zoals kinderen tekenen, zo zou de computer objecten moeten herkennen. Maar niet dus. Wanneer je een motor schuin van voren bekijkt zietdecontoureralheelandersuit danvanopzij.enwanneereriets voor staat, vindt de computer het lastig überhaupt te snappen welke contour hij moet volgen. Smeulders ontdekte dat de computerjuistopzoekmoetnaarheel specifieke kenmerken. Indeplaatjesvandemotorenzeilboot hiernaast geven de donkergele vlekken aan wat de computer isopgevallen.opeenfotovaneen motorblijktdeplekwaardewielen de grond raken heel kenmerkend: een stukje cirkel dat ineens ophoudt.bijeenzeilbootisniethet zeil kenmerkend(dat kan ook een jaszijn,ofeenballon)maardepunt vandemastendedelenvanhet tuig die boven de horizon uitsteken. De specifieke kenmerken kunnen ook in het totale plaatje zitten. Ziet hetalgoritmeveelgroen,danisde eersteindrukdathetbesteenkoe kanzijn(alsdecomputerindefoto hiernaast vooral op de contouren zouletten,zouhijermisschieneen varken in zien). Zittenerveelkleurenopveelverschillende plekken op de foto, dan isergrotekansdathetomeenverjaardagsfeestje gaat. Nadieeersteindrukzoekthetalgoritme verder naar tientallen tot honderden details die de hypothese kunnen bevestigen. De universiteit moest er nog aanwennen. Ze wilden eerst 60 procent vandeaandelenhebben,maardatis onzin. Bij een nieuwe technologie is de inspanningsverhouding tussen inventie en innovatie ongeveer 1 staat tot 8. Ofwel: de verdere ontwikkeling van een product kost acht keer zo veel moeite als de oorspronkelijke uitvinding. Ofwel: de wetenschappelijkewaardeismaareenfractievan de marktwaarde. Dat moet zich weerspiegelen in de eigendomsverhoudingen. De universiteit zou dus maar 12,5 procent mogen verlangen. Het werd uiteindelijk 15 procent. Er waren geen externe financiers. De oprichters kregen de rest. Hetbedrijfhingeentijdjeaaneen zijdendraadje,enduswerdereen commercieel directeur bij gehaald diemoestbedenkenhoeergeldkon worden verdiend. De politie had als eerste belangstelling. Die zaten met enkele enorm vuile misdrijven. Kin- We begonnen met problemen als: hoe onderscheidt een rond verkeersbord zich van een driehoekig verkeersbord? Dat waren enorme opgaven derporno. Die plaatjes zaten verstopt tussen duizenden andere plaatjes en daar zaten die rechercheurs dus dagen naar te kijken. Sommigen raakteninpsychischenood.ikkandie mensen na een week echt opvegen, zei de directeur van het Nederlands Forensisch Instituut, en vroeg of we geen zoekmachine voor die plaatjes konden maken. Zo verdiende Euvision de eerste 30 duizend euro. Vanaf 2013kondenwevanonzeklantenleven. Vorig jaar heeft Euvisions softwareooknoggeholpenmethetsorteren van foto s van de wrakstukken van de MH17. Maar een overkoepelendcontractmetdepolitievaneen paartongingnietdoor.daarnadeed Euvision niets meer voor de politie. Ja, in principe maakt deze technologie geautomatiseerde surveillance makkelijker. Met digitale beeldherkenning kun je Big Brother natuurlijkeerderbereiken.hetishetlotvan veel nieuwe technologieën, dat ze de bestaande ethiek ter discussie stellen. Zo zal beademingsapparatuur een nieuwe definitie van het begrip doodhebbenvereist.ikbenvanmeningdat,naeenperiodewaariner een nieuwe ethiek wordt bedacht die bij de nieuwe techniek hoort, die ethiek ingebakken moet worden in de technologie zelf. Euvision experimenteerde met het automatisch blurren van verboden foto s, zodat je die opnamen niet eens kunt maken juistdoordatdesoftwareze automatisch herkent. Een neutrale technologie snijdt altijd aan twee kanten: positief of negatief. Aan welkekant,dathangtafvandegene die het mes bedient. De grote doorbraak kwam van de mobieltjes. Al die foto s die allemaal opdegrotehoopbelanden.webedachtendaarvooreenappdiedefoto s kon ordenen op thema. Onze software benutte de rekenchip op het mobieltje optimaal, daar zat 11

5 SIR EDMUND / 31 JANUARI 2015 onzekracht.dieappwerdin drie maanden 50 duizend keer gedownload. Er verschenen artikelen over ons in allerlei technologieblogs, erwaseenjapansfilmpjedatonze app aanprees. En toen nodigde Qualcomm, een Amerikaans chipbedrijf, onsuitopdegrotebeursvoormobiele technologie in Barcelona, eind februari vorig jaar, om onze technologie te demonstreren op hun chips. Wezateninhunstand,wedronken koffie, we vertelden ons verhaal en ik denkdatzetoenalbeslotenhebben datzeonswildenkopen.daarnazijn ze48uurmeteenteamhiergeweest Mijndoelwasomde afstand tussen bedrijven en de universiteit te verkleinen, en dat is denk ik wel gelukt om de werknemers te spreken. Euvisionwerdweldooreenheelklein gaatje geperst. Aan het einde van die dagenwasiedereendoodopenlager een bod. Het boekenonderzoek daarna is begeleid door ons advocatenkantoor. Het tekenen van de deal is tamelijk onooglijk. In september kreegikopeengegevenmomenteen sms jedathetrondwas. Het bedrag kunnen we niet noemen. Tientallen miljoenen, zei een techblad. Daar zouden ze gelijk in kunnen hebben. Tijdens de onderhandelingen dacht ik: het is een hoopgeld.achterafdenkik:hetbedrijf is het zeker waard. Qualcomm heeft chips in alle mobieltjes. Straks zit beeldherkenning standaard op elke smartphone. Rijk? Ach, dat was ikal.ditishetmooisteberoepvande wereld.daargaikgewoonindoor. Harro Stokman en Cees Snoek, de man die de belangrijkste drijvende kracht was achter die wedstrijden de afgelopen jaren, zijn meegegaan naar Qualcomm. Ze zitten nu hier verderop, nog steeds in het gebouw waar ze met Euvision zaten. Alleen heet het nu Qualcomm Nederland. Ik ben bij de vakgroep gebleven. Amazonvroegookofikbijzeindienst wildekomen.maarikbenvandewetenschap. Mijndoelwasdaarbijomdeafstand tussen bedrijven en de universiteitteverkleinen,endatisdenkik wel gelukt. Er worden nu allerlei discussies gevoerd over de waardevrije wetenschap, maar dat is een achterhoedegevecht. Aan vrijwel alle wetenschappers kun je verantwoording vragen voor wat ze met belastinggeld doen. En dat hoeft helemaal niet altijdinproductenteeindigen ik heb zelf ook vijf jaar aangerommeld. Enmensenmoetenookvijfjaarlang kunnen werken zonder dat al duidelijkisofhetnuttigis.maarjemoet welkunnenvertellenwatjeaanhet doen bent. Ter lering of vermaak. Erisnoggenoegtedoen.Ikben bezigeenlaboptezetten,voorde helftvandeuvaenvoordehelftvan Qualcomm, waarin we de beeldherkenningstechnologie verder gaan ontwikkelen. Zo wordt de navelstreng tussen universiteit en bedrijf weer hersteld. Het is raar: iedereen is nu bezig met digitale plaatjes, met hetonderwerpwaarikaldertigjaar meebezigben.ikweetnietwatme overkomt. Maar ik ga weer gewoon verder met onderzoek. Eigenlijk is er weinig veranderd. Waarom zou er iets veranderen? 13

Vragen gesteld in het evaluatieformulier + Antwoorden

Vragen gesteld in het evaluatieformulier + Antwoorden Verslag Studenten Evaluatie Videoproject Door Tonny Mulder, a.b.mulder@uva.nl, 26 sept 213 De studenten van de opleidingen Biologie, Biomedische Wetenschappen en Psychobiologie krijgen in het 1 ste jaar

Nadere informatie

Profiteer van veranderende technologieën

Profiteer van veranderende technologieën Profiteer van veranderende technologieën Lees hoe Managed Services Providers u kunnen helpen profiteren van de nieuwste ontwikkelingen Uitdagingen en kansen in veranderende technologieën Ontwikkelingen

Nadere informatie

Het Onderzoek. Laura Koopman Groep 7 woensdag 5 maart 2014 HET ONDERZOEK

Het Onderzoek. Laura Koopman Groep 7 woensdag 5 maart 2014 HET ONDERZOEK Het Onderzoek Laura Koopman Groep 7 woensdag 5 maart 2014 HET ONDERZOEK Inhoud In deze hoofdstukken is mijn werkstuk verdeeld: 1.Christiaan Huygens blz: 4 2.Antonie van Leeuwenhoek blz: 6 3.De beschrijving

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++ NIVEAU ++ /5 Deze leskaart gaat over het zoeken naar de volmaakte vorm. Dat klinkt misschien wat verheven, maar je zult ontdekken dat deze zoektocht in de kunstgeschiedenis erg belangrijk is geweest. Piet

Nadere informatie

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven.

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Water Egypte In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Ik ga naar een restaurant in Nederland. Daar bestel ik een glas water. De ober vraagt

Nadere informatie

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind MEE Nederland Raad en daad voor iedereen met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Inhoudsopgave

Nadere informatie

Reflectie Verslag. 25 januari. Game Developement Informatica Hogeschool v. Amsterdam

Reflectie Verslag. 25 januari. Game Developement Informatica Hogeschool v. Amsterdam Reflectie Verslag 25 januari 2013 Het reflectie verslag met nabeschouwing en beoordelingen over de stage van Simon Karman bij het bedrijf Sticky Studios. Game Developement Informatica Hogeschool v. Amsterdam

Nadere informatie

Interview Han van der Maas

Interview Han van der Maas Interview Han van der Maas Voor mij is programmeren een essentiële tool, zoals hamer en spijkers voor een timmerman 272 Interview Hoe ben je zelf geïnteresseerd geraakt in programmeren? Pas op de universiteit,

Nadere informatie

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl.

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Chatten Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Colofon Een uitgave van Eenvoudig Communiceren

Nadere informatie

Auteurs: Silas Wittrock en Simon Hevink Klas: V4C Docent: Mevrouw Udn

Auteurs: Silas Wittrock en Simon Hevink Klas: V4C Docent: Mevrouw Udn Auteurs: Silas Wittrock en Simon Hevink Klas: V4C Docent: Mevrouw Udn Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Voorwoord 3 Inleiding 4 Het vakgebied ICT 5 Ontwikkelingen in de afgelopen jaren op gebied van ICT 7

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, seminar 'Wetenschap middenin de samenleving', Groningen, 30 mei 2013

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, seminar 'Wetenschap middenin de samenleving', Groningen, 30 mei 2013 Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, seminar 'Wetenschap middenin de samenleving', Groningen, 30 mei 2013 Dames en heren, Wetenschap is ontstaan uit verwondering en nieuwsgierigheid. Al

Nadere informatie

Hoi! Leuk dat je toela/ng komt doen op Het Lyceum Ro7erdam bij de rich/ng Wetenschap. In deze toela/ng vertelt Leonardo da Vinci je een verhaal.

Hoi! Leuk dat je toela/ng komt doen op Het Lyceum Ro7erdam bij de rich/ng Wetenschap. In deze toela/ng vertelt Leonardo da Vinci je een verhaal. Hoi! Leuk dat je toela/ng komt doen op Het Lyceum Ro7erdam bij de rich/ng Wetenschap. In deze toela/ng vertelt Leonardo da Vinci je een verhaal. In het verhaal staan twee opdrachten. Gebruik al je fantasie

Nadere informatie

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen!

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Maar om nog eerlijker te zijn, gisteren zag ik er heel

Nadere informatie

Interview Rob van Brakel

Interview Rob van Brakel Interview Rob van Brakel Atributes Consequences Values Hallo Rob van Brakel, mag ik jou een aantal vragen mogen stellen? Prima. Hoe oud ben je? 21 jaar Wat is je woonsituatie op het moment? Op het moment

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia. Het internet 3. Het World Wide Web MM-05-03-01. Voorkennis: Geen.

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia. Het internet 3. Het World Wide Web MM-05-03-01. Voorkennis: Geen. OPDRACHTKAART MM-05-03-01 Het World Wide Web Voorkennis: Geen. Intro: Deze opdracht gaat over de belangrijkste mogelijkheid van het internet: het surfen op het World Wide Web. Deze opdracht beschrijft

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

Twee blauwe vinkjes. Door: Lenneke Sprong

Twee blauwe vinkjes. Door: Lenneke Sprong Twee blauwe vinkjes Door: Lenneke Sprong Nog steeds maar een vinkje. Buiten begon de zon te schijnen, waardoor er schaduwen op de lichtblauwe muur ontstonden. Waarom ontvangt hij niet mijn berichtje vroeg

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

Beacons. Dichterbij de consument

Beacons. Dichterbij de consument Beacons Dichterbij de consument Inhoud Beacons: waarom? 3 Wat is het? Hoe werkt het? Toepassingen 5 Pushberichten op locatie Indoor navigatie De toekomst 7 www.qanda.nl 2 Beacons: waarom? www.qanda.nl

Nadere informatie

Simon de schildpad. 2012 J van Weert 1

Simon de schildpad. 2012 J van Weert 1 Programmeren met Simon Simon de schildpad 2012 J van Weert 1 Inleiding: Wat is programmeren eigenlijk? Een computer doet niets zonder een programma. Die programma s worden geschreven door mensen: programmeurs.

Nadere informatie

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO DEEL 1 DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 In Nederland wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan. Maar wie bepaalt wat er onderzocht wordt? In het voorjaar van 2015 hebben Nederlanders

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Lesbrief nummer 23 december 2015

Lesbrief nummer 23 december 2015 Lesbrief nummer 23 december 2015 Wilt u laten weten wat u van deze TLPST vond? Hebt u tips voor de volgende aflevering? Mail ons: redactie@tlpst.nl. Hoe klink jij? Wat vinden andere mensen van hoe jij

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 3. Mijn artfiact 3. Proces 4. Mijn beoordelingsblad en presentatie 5. Autotic Selfie eindproduct (ware grootte) 6

Inhoudsopgave. Inleiding 3. Mijn artfiact 3. Proces 4. Mijn beoordelingsblad en presentatie 5. Autotic Selfie eindproduct (ware grootte) 6 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Mijn artfiact 3 Proces 4 Mijn beoordelingsblad en presentatie 5 Autotic Selfie eindproduct (ware grootte) 6 2 Autobiotic Selfie Inleiding De autobiotic selfie heeft mij heel

Nadere informatie

Intelligent waarnemen Geautomatiseerd herkennen van gedrag en incidenten

Intelligent waarnemen Geautomatiseerd herkennen van gedrag en incidenten Intelligent waarnemen Geautomatiseerd herkennen van gedrag en incidenten Bron: Volkskrant 23/03/13 2 3 Enorme groei aan data Er zijn meer apparaten aan het internet gekoppeld dan het aantal mensen op aarde.

Nadere informatie

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN Exact Online CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN MDM accountants & belastingadviseurs uit Den Haag is hard op

Nadere informatie

1. Maar het duurt wel twee miljard jaar. Inhoudsopgave. 2. 'Belgische' beveiligingsstandaard AES iets minder oersterk

1. Maar het duurt wel twee miljard jaar. Inhoudsopgave. 2. 'Belgische' beveiligingsstandaard AES iets minder oersterk 1. Maar het duurt wel twee miljard jaar Inhoudsopgave 2. 'Belgische' beveiligingsstandaard AES iets minder oersterk Maar het duurt wel twee miljard jaar,, Aan Gent gebonden, Antwerpen, Brugge-Oostkust,

Nadere informatie

Designwal. Essay leerjaar 4 kwartaal 1. Michel Janse

Designwal. Essay leerjaar 4 kwartaal 1. Michel Janse Designwal Essay leerjaar 4 kwartaal 1 Michel Janse Designwal Een geluidswal als icoon. Dat is de geluidswal langs de A2, in 2005 omgetoverd tot gestroomleinde luxe autodealer. De automobilisten konden

Nadere informatie

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad.

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad. Een dode De voetbalwedstrijd is afgelopen. Het stadion is bijna leeg. Het is koud, de zon schijnt bleek. Munck staat op de tribune van vak H en staart naar de dode man op de bank. Wat vreselijk, denkt

Nadere informatie

Interview protocol (NL)

Interview protocol (NL) Interview protocol (NL) Protocol telefoongesprek slachtoffers Goedemorgen/middag, u spreekt met (naam) van de Universiteit van Tilburg. Wij zijn op dit moment bezig met een onderzoek naar straat- en contactverboden

Nadere informatie

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22.

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. PAS OP! Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl/loverboys En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde B1 havo 2007-I

Eindexamen wiskunde B1 havo 2007-I De wet van Moore Eén van de belangrijkste onderdelen van de computer is de chip. Een chip is een elektronische schakeling die uit vele duizenden transistors bestaat. Toch is een chip niet groter dan een

Nadere informatie

Kun je jouw beleving meten in woord, beeld en getal?

Kun je jouw beleving meten in woord, beeld en getal? Kun je jouw beleving meten in woord, beeld en getal? Marco Rozendaal & Arnold Vermeeren Technische Universiteit Delft / Faculteit Industrieel Ontwerpen De perfecte totaalbeleving. Dat is waar industrieel

Nadere informatie

Wees duidelijk tegen je klanten

Wees duidelijk tegen je klanten Ronald Dingerdis Wees duidelijk tegen je klanten 3 In onze training Klantgerichtheid en communicatie vroeg een cursist me onlangs of je tegen je klant kan zeggen dat hij extreem vervelend is. Dat hij onredelijk

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Student: Jolien Vrolijk, 10022090. College jaar: 2012-2013. Stage periode: 01-09-2012 t/m 01-02-2013

Student: Jolien Vrolijk, 10022090. College jaar: 2012-2013. Stage periode: 01-09-2012 t/m 01-02-2013 STAGEVERSLAG 3 (WEEK 10 T/M 14) Student: Jolien Vrolijk, 10022090 College jaar: 2012-2013 Stage periode: 01-09-2012 t/m 01-02-2013 Lokatie: Technological Educational Institute of Crete in Sitia (TEI) Jaar:

Nadere informatie

Rapport Lectoraat elearning

Rapport Lectoraat elearning Rapport Lectoraat elearning INHOLLAND Hogeschool Rotterdam, 24 mei 05 Door: In opdracht: Chablis Platenburg Lectoraat elearning, Lector Dr. G. Wijngaards, INHOLLAND Hogeschool 1. ICT gebruik van INHOLLAND

Nadere informatie

HR deep dive into Enterprise IT. HR bouwt aan de Enterprise IT functie voor de 21 e eeuw

HR deep dive into Enterprise IT. HR bouwt aan de Enterprise IT functie voor de 21 e eeuw HR deep dive into Enterprise IT HR bouwt aan de Enterprise IT functie voor de 21 e eeuw 1 HR deep dive into Enterprise IT De HR voor IT opgave. Nieuwe informatietechnologie heeft enorme impact op organisaties.

Nadere informatie

Uiteindelijk gaat het om het openbreken van macht

Uiteindelijk gaat het om het openbreken van macht Uiteindelijk gaat het om het openbreken van macht Als hoogleraar Publieke Innovatie aan de Universiteit Utrecht onderzoekt Albert Meijer vernieuwing in de publieke sector. Open Overheid en Open Data maken

Nadere informatie

Waar gaat dit boek over? Verschillende beelddenkers. Dit boek gaat over kinderen die in beelden denken.

Waar gaat dit boek over? Verschillende beelddenkers. Dit boek gaat over kinderen die in beelden denken. Verschillende beelddenkers Twee vriendinnen: Fátima en Jolijn. Allebei denken ze in beelden, maar allebei op hun eigen manier. Fátima is een kei in dansen. Ze heeft een goed ritmegevoel en kan een dans

Nadere informatie

KNUFFEL LESPAKKET WAT KAN JOUW DRONE?

KNUFFEL LESPAKKET WAT KAN JOUW DRONE? KNUFFEL LESPAKKET WAT KAN JOUW DRONE? HEEFT OVER 10 JAAR IEDEREEN EEN DRONE? IS EEN DRONE SLIMMER DAN EEN CAVIA? MOET IEDEREEN EEN DRONE IN DE WINKEL KUNNEN KOPEN? ZIJN ER REGELS NODIG VOOR DRONES? WAT

Nadere informatie

Smart Vision! Van Neuroscience naar Deep Learning (en terug) Sander Bohté CWI Life Sciences VIA AwesomeIT, April 10th 2015

Smart Vision! Van Neuroscience naar Deep Learning (en terug) Sander Bohté CWI Life Sciences VIA AwesomeIT, April 10th 2015 Smart Vision! Van Neuroscience naar Deep Learning (en terug) Sander Bohté CWI Life Sciences VIA AwesomeIT, April 10th 2015 Deep Learning SIR EDMUND / 28 MAART 2015 Braaf, computer De Facebooks en Googles

Nadere informatie

EXPLORE!THE STORY DE KRACHT VAN HET VERHAAL

EXPLORE!THE STORY DE KRACHT VAN HET VERHAAL EXPLORE!THE STORY DE KRACHT VAN HET VERHAAL AUTEUR: MASJA NOTENBOOM INHOUD EXPLORE!THESTORY, DE KRACHT VAN HET VERHAAL WANNEER EXPLORE!THESTORY? HOE WERKT EXPLORE!THESTORY? VOORDELEN EXPLORE!THESTORY 3

Nadere informatie

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen En zei: vandaag word mevr. Catharina 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Geven. Ja maar wat zei Tom. Umm wacht ik Weet het zei Cato een herinnering.

Nadere informatie

math inside Model orde reductie

math inside Model orde reductie math inside Model orde reductie Model orde reductie Met het voortschrijden van de rekenkracht van computers en numerieke algoritmen is het mogelijk om steeds complexere problemen op te lossen. Was het

Nadere informatie

geven, wat hij op de display van zijn toestel controleerde. Dank u, ik bel u zo meteen terug. Hetgeen hij deed nadat hij het telefoonnummer had

geven, wat hij op de display van zijn toestel controleerde. Dank u, ik bel u zo meteen terug. Hetgeen hij deed nadat hij het telefoonnummer had Hoofdstuk 2 Daan van Tellingen, zei de rechercheur door de telefoon nadat hij eerst op de klok had gekeken. Het was zondagochtend nog voor negen uur in de morgen. Het gebeurde nooit dat hij rond dit vroege

Nadere informatie

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Dit examen doen deelnemers aan de taalcursus Nederlands Niveau 3+4 aan de Universiteit Leiden. Deze cursus bestaat uit 120 contacturen.

Nadere informatie

Geef nooit persoonlijke informatie door op internet, zoals namen, adressen en telefoonnummers.

Geef nooit persoonlijke informatie door op internet, zoals namen, adressen en telefoonnummers. Computer Niet eten en/of drinken bij de computers. Trek geen stekkers uit de computer. Laat het beeldscherm en de computer staan, niet verplaatsen. Wijzig geen beeldscherminstellingen. Meld je zelf af

Nadere informatie

Business Challenge 2015

Business Challenge 2015 Business Challenge 2015 1 Mr. Erik Doornbos Joost Geurtsen De juiste antwoorden zijn in het ORANJE genoteerd 2 Vraag 1 Welke prominent zei ooit als eerste: Data Is The New Oil A. Neelie Kroes (Eurocommissaris

Nadere informatie

CHATTEN. verborgen verdriet MARIAN HOEFNAGEL

CHATTEN. verborgen verdriet MARIAN HOEFNAGEL CHATTEN verborgen verdriet MARIAN HOEFNAGEL Stotteren Kom op, Roy. Het is allang tijd. De leraar informatica legt een hand op Roys schouder. Maar Roy kijkt niet op of om. Hij zit achter de fijnste computer

Nadere informatie

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid Meten van mediawijsheid Bijlage 6 Interview terug naar meten van mediawijsheid Bijlage 6: Het interview Individueel interview Uitleg interview Ik zal je uitleggen wat de bedoeling is vandaag. Ik ben heel

Nadere informatie

Mediator Special. Brilliant Failures. Elke fout is een kans tot verbetering. Brilliant Failures. ook een kunst. Award Health?

Mediator Special. Brilliant Failures. Elke fout is een kans tot verbetering. Brilliant Failures. ook een kunst. Award Health? jaargang 24 september 2013 Mediator Special Brilliant Failures Elke fout is een kans tot verbetering 4 Mislukken is 10 Wie wint de eerste ook een kunst Brilliant Failures Award Health? Interview met de

Nadere informatie

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen?

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen? Stap 6. Changes only take place through action Dalai Lama Wat ga je doen? Jullie hebben een ACTiePlan voor het experiment gemaakt. Dat betekent dat je een nieuwe rol en andere ACTies gaat uitproberen dan

Nadere informatie

10 Innovatielessen uit de praktijk 1

10 Innovatielessen uit de praktijk 1 10 Innovatielessen uit de praktijk 1 Geslaagde gastoudermeeting levert veel ideeën op voor innovatie! Wat versta ik onder innoveren? Innoveren is hot. Er zijn vele definities van in omloop. Goed om even

Nadere informatie

22 januari 2015. Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid

22 januari 2015. Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid 22 januari 2015 Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

Simon de schildpad. 2015 J van Weert 1

Simon de schildpad. 2015 J van Weert 1 Programmeren met Simon Simon de schildpad 2015 J van Weert 1 Inleiding: Wat is programmeren eigenlijk? Een computer doet niets zonder een programma. Die programma s worden geschreven door mensen: programmeurs.

Nadere informatie

Inspirerend Presenteren

Inspirerend Presenteren Inspirerend Presenteren Door Kai Vermaas & Charis Heising Bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla Inleiding Wil je leren hoe jij een presentatie kunt geven waar je zeker bent van je verhaal? En

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

01/05. Websites Nederland over. Mobile marketing. Whitepaper #03/2013. Mabelie Samuels internet marketeer

01/05. Websites Nederland over. Mobile marketing. Whitepaper #03/2013. Mabelie Samuels internet marketeer 01/05 Websites Nederland over Mobile marketing Mabelie Samuels internet marketeer 02/05 Mobile marketing Kunt u zich uw eerste mobiele telefoon nog herinneren? Die van mij was een Motorola, versie onbekend,

Nadere informatie

Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht

Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht Vragen stellen bij schijnbare vanzelfsprekendheden is een basisvoorwaarde voor wetenschappelijk

Nadere informatie

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 LYRICS 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 omdat ik ontdekt heb dat er niets boven de waarheid gaat die hele toon die is zo bijzonder dat is de toon van de waarheid begrijp

Nadere informatie

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. temperatuur is er min twintig. De harde wind maakt het nog kouder. Daardoor voelt het als min vijftig.

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. temperatuur is er min twintig. De harde wind maakt het nog kouder. Daardoor voelt het als min vijftig. PrO -weekkrant Week 02 januari 2014 Voor jongeren in het praktijkonderwijs 6-12 januari 2014 Eenvoudig Communiceren Winterweer in Amerika Foto: Shutterstock Foto: Shutterstock In grote delen van Amerika

Nadere informatie

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 <Katelyne> Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 Inleiding Timo is een ander mens geworden door zijn grote vriend Tommy. Toch was het niet altijd zo geweest, Timo had Tommy gekregen voor

Nadere informatie

Interview verslag! Anouk van Houten 538565. Interview verslag. Naam: Anouk van Houten, 538565 Klas: INF1c Vak: Interviewen Docent: Ellen Leen

Interview verslag! Anouk van Houten 538565. Interview verslag. Naam: Anouk van Houten, 538565 Klas: INF1c Vak: Interviewen Docent: Ellen Leen Interview verslag Naam: Anouk van Houten, 538565 Klas: INF1c Vak: Interviewen Docent: Ellen Leen Inhoudsopgave: Voorwoord -!!!!! blz. 3 Wempe Webdesign -!!!! blz. 4 Opleiding -!!!!!! blz. 4 Beroepskeuze

Nadere informatie

Stagedag Christiaan Huygens College, Eindhoven Natuurwetenschappelijk onderzoek 2, dd. 8 april 2008

Stagedag Christiaan Huygens College, Eindhoven Natuurwetenschappelijk onderzoek 2, dd. 8 april 2008 Stagedag Christiaan Huygens College, Eindhoven Natuurwetenschappelijk onderzoek 2, dd. 8 april 2008 Plan: Bij het Christiaan Huygens College mogen 4-VWO leerlingen een aantal dagen meelopen bij een bedrijf

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

DE SMARTWATCH DE MASTER

DE SMARTWATCH DE MASTER DE SMARTWATCH Een smartwatch is niet zo maar een horloge, het is een slim horloge, of eigenlijk een kleine computer welke je gebruikt als verlengstuk van je smartphone. Verbind je smartphone via Bluetooth

Nadere informatie

Hoe maak je een HDR-foto?

Hoe maak je een HDR-foto? Hoe maak je een HDR-foto? De eerste vraag is natuurlijk; wat is HDR. HDR staat voor High Dynamic Range en betekent niets meer en minder dat je gewoon een heel groot verschil van donker naar licht in je

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug, want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

Meisjes van nu Linda Duits

Meisjes van nu Linda Duits Meisjes van nu Linda Duits Wat is promoveren Nadat je afgestudeerd bent, kan je aan de universiteit nog verder komen. Je gaat dan een lang onderzoek doen waarover je een boek schrijft. Zo n boek heet een

Nadere informatie

Succesverhaal. over pesten op het werk

Succesverhaal. over pesten op het werk Supermarktmedewerkster Fenny gaat met plezier naar haar werk. Dat is zeer opmerkelijk als je bedenkt dat ze lange tijd werd gepest. Op het dieptepunt hoopte ze zelfs dat haar onderweg naar de supermarkt

Nadere informatie

Vooraf. Denk jij ook wel eens: wat zou het toch handig zijn als er een huiswerkcomputer bestond. Of een doucherobot. Of...

Vooraf. Denk jij ook wel eens: wat zou het toch handig zijn als er een huiswerkcomputer bestond. Of een doucherobot. Of... De dag van de uitvinders Niveau C - Les 1 Vooraf Denk jij ook wel eens: wat zou het toch handig zijn als er een huiswerkcomputer bestond. Of een doucherobot. Of... Dan ben jij een beetje een uitvinder.

Nadere informatie

Exact Online BUSINESS CASE MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING. De 5 tips van Marc Vosse. www.exactonline.

Exact Online BUSINESS CASE MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING. De 5 tips van Marc Vosse. www.exactonline. BUSINESS CASE Exact Online MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING De 5 tips van Marc Vosse www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY DE 5 TIPS VAN MARC VOSSE Voor

Nadere informatie

Dames en heren, 1 DVHN, 9 september 2015.

Dames en heren, 1 DVHN, 9 september 2015. Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, opening bijeenkomst Klantengroep Samenwerking Noord (Holland Web Week), Groningen, 16 september 2015 Dames en heren, Goed nieuws is geen nieuws, zeggen

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

Uitleg. Welkom bij de Beverwedstrijd 2006. Je krijgt 15 vragen, die je in maximaal 45 minuten moet beantwoorden.

Uitleg. Welkom bij de Beverwedstrijd 2006. Je krijgt 15 vragen, die je in maximaal 45 minuten moet beantwoorden. Uitleg Welkom bij de Beverwedstrijd 2006 Je krijgt 15 vragen, die je in maximaal 45 minuten moet beantwoorden. Je krijgt 5 vragen van niveau A, 5 vragen van niveau B en 5 vragen van niveau C. Wij denken

Nadere informatie

levend en dood tegelijk

levend en dood tegelijk levend en dood tegelijk levend en dood tegelijk lezing over NAH in een gezin 9 april 2015 Carina van Welzenis alias Karin van Leeuwen 28 december 2004 rtl nieuws Twee bomen geraakt Een enorme klap, daarna

Nadere informatie

OPDRACHT 2 - DELIVERABLE 3 RAPPORTAGE WORKSHOP

OPDRACHT 2 - DELIVERABLE 3 RAPPORTAGE WORKSHOP paperfish 09/19/13 OPDRACHT 2 - DELIVERABLE 3 RAPPORTAGE WORKSHOP 1/10 Inhoudsopgave Inleiding 3 NOS 3 Team paperfish 3 Verwachtingen 4 Doelen 4 Take away 1 6 Take away 2 6 Take away 3 6 De doelen van

Nadere informatie

Hoofdstuk 5: Functies voor getallen en teksten

Hoofdstuk 5: Functies voor getallen en teksten Programmeren in Microsoft Visual Basic 6.0, lessenserie voor het voortgezet onderwijs HAVO/VWO David Lans, Emmauscollege, Marnix Gymnasium Rotterdam, maart 2001 Hoofdstuk 5: Functies voor getallen en teksten

Nadere informatie

Uitgebreid voorstel Masterproef Informatica. Titel van het project: Rolnummerherkenning van op een kraan

Uitgebreid voorstel Masterproef Informatica. Titel van het project: Rolnummerherkenning van op een kraan HoGent Uitgebreid voorstel Masterproef Informatica Titel van het project: Rolnummerherkenning van op een kraan Datum: 17/11/12 Naam student: Cédric Verstraeten Interne promotor: Tim De Pauw In samenwerking

Nadere informatie

Tijdens de lessen loop ik rond en probeer ik de leerlingen te helpen, vragen te beantwoorden, tips te geven en de leerlingen wat te leren.

Tijdens de lessen loop ik rond en probeer ik de leerlingen te helpen, vragen te beantwoorden, tips te geven en de leerlingen wat te leren. Fase 1 Reflectie week 1 Wat gedaan De eerste week meteen alleen voor een nieuwe klas en een nieuwe les opstarten. Hoe zullen de leerlingen reageren? Hoe hoog is het niveau? Hoe is de werkhouding? Zijn

Nadere informatie

Na het bekijken van de video en het bestuderen van bovenstaande illustratie, moet je de onderstaande vragen kunnen maken.

Na het bekijken van de video en het bestuderen van bovenstaande illustratie, moet je de onderstaande vragen kunnen maken. Je hebt naar de Mythbusters video praten tegen planten gekeken. Het Mythbusterteam doet in deze video onderzoek naar de invloed van praten op de kiemsnelheid en groeisnelheid van planten. De Mythbusters

Nadere informatie

Dia 1 Introductie max. 2 minuten!

Dia 1 Introductie max. 2 minuten! 1 Dia 1 Introductie max. 2 minuten! Vertel: Deze les gaat vooral over het gebruik van sociale media. Maar: wat weten jullie eigenlijk zelf al over sociale media? Laat de leerlingen in maximaal een minuut

Nadere informatie

Tales en Markomo heten u van harte. Welkom. Wegwijs op het mobiel internet

Tales en Markomo heten u van harte. Welkom. Wegwijs op het mobiel internet Tales en Markomo heten u van harte Welkom Wegwijs op het mobiel internet Besluit Een hype? Infrastructuur en toestellen: mainframes internet personal computers connectiviteit netwerken laptop, pda, smartphone,

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM Exact Synergy Enterprise Krachtiger Klantbeheer CRM 1 Inleiding Waar gaat het om? De klant komt op de eerste plaats. Maar geldt dat voor al uw klanten? En om hoeveel (potentiële) klanten gaat het; tientallen,

Nadere informatie

Sneller scannen helpt om de prijs van een MRI-opname laag te houden. Philips

Sneller scannen helpt om de prijs van een MRI-opname laag te houden. Philips Snel door de MRI Sneller scannen helpt om de prijs van een MRI-opname laag te houden. Philips werkt aan methoden om met minder metingen toch een goed beeld te krijgen. De Studiegroep Wiskunde met de Industrie

Nadere informatie

Opgeschminkte lijkvlekken

Opgeschminkte lijkvlekken De waarheid vinden met forensische opsporing Opgeschminkte lijkvlekken Forensics is een wondermiddel, maar ook noeste arbeid. Jeroen Hofman ging mee op oefening met studenten. foto s Jeroen Hofman tekst

Nadere informatie

TMA Talentenanalyse. Competentiematch en interviewgids. Sara Berger 17 maart 2010

TMA Talentenanalyse. Competentiematch en interviewgids. Sara Berger 17 maart 2010 Talentenanalyse Competentiematch en interviewgids Sara Berger 17 maart 2010 T +31 (0)30 2670444 I www.tma-assessment.com E info@tma-assessment.com De Competentie-analyse De Competentie Analyse vertaalt

Nadere informatie

Een Steen van Rosetta voor het geautomatiseerd herkennen van digitaal beeldmateriaal

Een Steen van Rosetta voor het geautomatiseerd herkennen van digitaal beeldmateriaal EEN STEEN VAN ROSETTA I530 1 Een Steen van Rosetta voor het geautomatiseerd herkennen van digitaal beeldmateriaal CEES SNOEK Een klassiek probleem rond het begrijpen van afbeeldingen is de ontcijfering

Nadere informatie

lesmateriaal Taalkrant

lesmateriaal Taalkrant lesmateriaal Taalkrant Toelichting Navolgend vindt u een plan van aanpak en 12 werkbladen voor het maken van de Taalkrant in de klas, behorende bij het project Taalplezier van Stichting Wereldleren. De

Nadere informatie

Individueel gebruik van ICT in het onderwijs belemmerd de ontwikkeling van sociale contacten tussen leerlingen:

Individueel gebruik van ICT in het onderwijs belemmerd de ontwikkeling van sociale contacten tussen leerlingen: Individueel gebruik van ICT in het onderwijs belemmerd de ontwikkeling van sociale contacten tussen leerlingen: 1. ICT is een middel en wordt steeds meer gebruikt in het onderwijs. Daarbij kijk je ook

Nadere informatie

STUDENTENACCOUNT Gebruikersnaam en paswoord

STUDENTENACCOUNT Gebruikersnaam en paswoord Dienst ICT Algemene Directie en Hogeschooldiensten Nationalestraat 5 B-2000 Antwerpen Dienst ICT T +32 3 613 11 51 F +32 3 613 13 52 Gebruikersnaam en paswoord Handleiding v1.3 12-4-2013 IDENTIFICATIEFICHE:

Nadere informatie

Dubbelspel. Alan Durant

Dubbelspel. Alan Durant Dubbelspel Dubbelspel maakt deel uit van de Schaduw-reeks van Lezen voor Iedereen/Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. De Schaduw-reeks is een serie spannende verhalen voor jongeren. Lezen voor Iedereen/Uitgeverij

Nadere informatie

Speurtocht Wandelen met Licht. Naam leerling:...

Speurtocht Wandelen met Licht. Naam leerling:... Zaal 3 Speurtocht Wandelen met Licht Naam leerling:... Zaal 3 Brillen Loop de trap op achter het anatomisch theater (het grote houten bouwwerk) en ga door de glazen deuren zaal 2 in. Ga in zaal 2 de trap

Nadere informatie

Waarom moet je altijd een dieet volgen?

Waarom moet je altijd een dieet volgen? Nynke en Zara interviewen kinderarts MDL Frank Kneepkens, 22 juni 2009 Waarom moet je altijd een dieet volgen? Onder het genot van een grote zak M&M s, jawel glutenvrij, nemen Nynke en Zara een interview

Nadere informatie