Een vrijwillig eigen risico alleen weggelegd voor gezonde mensen?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een vrijwillig eigen risico alleen weggelegd voor gezonde mensen?"

Transcriptie

1 Een vrijwillig eigen risico alleen weggelegd voor gezonde mensen? Nicole Kaupmann en France Portrait Introductie Op de markt voor ziektekostenverzekeringen gaat het om het verminderen van financiële onzekerheid als gevolg van ziekte en de medische kosten die daarmee samengaan. Uitgaven aan gezondheidszorg zijn, door de grote mate van onzekerheid over het tijdstip en de omvang van de benodigde zorg, moeilijk te plannen. Daarom zullen risico-averse mensen zich willen verzekeren om zo de financiële onzekerheid te verminderen. Echter kan dit leiden tot consument geïnduceerde moral hazard. Dit betekent dat de zorgconsument, na het betalen van de verzekeringspremie, niet of nauwelijks meer een financiële prijsprikkel ervaart en dat de kans bestaat dat hij of zij meer en/of duurdere zorg consumeert dan strikt noodzakelijk is. Om dit fenomeen tegen te gaan wordt o.a. gebruik gemaakt van vrijwillige eigen risico s. De zorgverzekerde neemt dan een deel van de zorgkosten voor eigen rekening en krijgt in ruil daarvoor premiekorting. Mogelijk leidt dit tot zelfselectie van zorgverzekerden als verzekerden die gemiddeld gezien lagere ziektekosten verwachten eerder zullen kiezen voor een vrijwillig eigen risico dan anderen. Een denkbare consequentie daarvan is dat het verwachte remgeldeffect van vrijwillige eigen risico s klein zal blijven als het gemiddeld gezien vooral de populatie van gezondere zorgverzekerden betreft.[2,3] Bovendien zorgt zelfselectie mogelijk voor een afname van de solidariteit. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat de rijkere mensen gemiddeld gezien gezonder zijn en dus eerder zullen kiezen voor een vrijwillig eigen risico, mede ook omdat zij het financiële risico kunnen nemen.[4,6] Het risicovereveningssysteem lijkt niet goed genoeg te corrigeren voor verschillen in gezondheid.[10] Dit zou betekenen dat de premiekorting voor een vrijwillig eigen risico gedeeltelijk bestaat uit verschillen in gezondheid en dus zorgt voor een afname in de solidariteit.[1,5] In januari 2006 is in Nederland een nieuw zorgstelsel ingevoerd. Iedereen die in Nederland woont of er loonbelasting betaalt is verplicht een basiszorgverzekering te hebben. Zorgverzekeraars zijn verplicht iedereen te accepteren voor het basisverzekeringspakket. Zorgverzekerden kunnen elk jaar overstappen van zorgverzekeraar. De nominale zorgpremie wordt door de zorgverzekeraars zelf vastgesteld, wat er toe kan leiden dat de premie per zorgverzekeraar verschilt. Het is echter verboden om voor het basispakket een hogere premie in rekening te brengen aan verzekerden met verwachte hoge zorgkosten. Sinds 2006 bestaat de mogelijkheid tot een vrijwillig eigen risico van 100 tot maximaal 500. Hoe hoger het gekozen vrijwillig eigen risico, hoe groter de premiekorting.[1,8] De premiekorting mag niet gedifferentieerd worden naar risicokarakteristieken. Het vrijwillig eigen risico is gemaximaliseerd, omdat door de aanwezigheid van risicoverevening zorgverzekeraars geen hoge premiekorting kunnen geven in ruil voor een vrijwillig eigen risico.[10] Deze studie onderzoekt de mate van zelfselectie op basis van gezondheid en sociaal-economische karakteristieken bij het nemen van een vrijwillig eigen risico in de context van het nieuwe zorgstelsel in Nederland. Er wordt gebruik gemaakt van cross-sectionele data die verzameld zijn in de periode januari - maart 2006, direct na de invoering van het nieuwe zorgstelsel.[7] Methode Studiepopulatie en studiedesign De studiepopulatie bestaat uit individuen van 18 jaar en ouder die willekeurig getrokken zijn uit het telefoonboek van heel Nederland. Deze individuen werden eerst opgebeld (overdag en/of s avonds) en kregen, na het geven toestemming, binnen een week een vragenlijst met bijgevoegde antwoordenvelop toegestuurd. In het telefoongesprek werd kort de bedoeling van VGE Bulletin maart

2 het onderzoek uitgelegd en werd benadrukt dat de vragenlijsten volledig anoniem en niet gecodeerd verwerkt zouden worden individuen hebben toestemming gegeven voor het sturen van de vragenlijst. Uiteindelijk hebben 889 individuen de vragenlijst ingevuld en geretourneerd. Dit was ruim voldoende om onze onderzoeksvraag te kunnen beantwoorden.[7] Variabelen De afhankelijke variabele geeft aan of een deelnemer een vrijwillig eigen risico heeft of niet (de data bevatten geen informatie over de hoogte van het eigen risico). De determinanten die betrekking hebben op gezondheid zijn de ervaren gezondheid, het aantal contacten met de huisarts en het aantal contacten met een specialist. De variabele ervaren gezondheid bestaat uit vijf categorieën, namelijk heel goed, goed, niet goed/niet slecht, slecht en heel slecht. De variabele contact huisarts meet hoe vaak een deelnemer de huisarts bezocht heeft in de afgelopen zes maanden. De antwoordcategorieën bestaan uit: weinig (0 tot 2 keer), midden (3 tot 5 keer) en veel (6 of meer keer). De variabele contact specialist meet hoe vaak een deelnemer specialisten bezocht heeft in de afgelopen zes maanden. De antwoordcategorieën bestaan uit: weinig (0 tot 1 keer), midden (2 tot 5 keer) en veel (6 of meer keer). De volgende sociaal-economische variabelen zijn geïncludeerd: het opleidingsniveau, het kunnen rondkomen met het netto inkomen en het ontvangen van zorgtoeslag. De variabele opleidingsniveau is onder te verdelen in laag (geen opleiding, lager onderwijs, lager beroepsonderwijs), midden (middelbaar algemeen onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs, voortgezet algemeen onderwijs) en hoog (hoger beroepsonderwijs, wetenschappelijk onderwijs). De vier categorieën voor de variabele rondkomen met het netto inkomen zijn goed, voldoende, matig en slecht. De variabele ontvangen zorgtoeslag geeft aan of een deelnemer zorgtoeslag ontvangt of niet. De dataset bevat ook informatie over demografische karakteristieken zoals geslacht, leeftijd, nationaliteit, partner status en aantal kinderen jonger dan 18 jaar. Verder geeft de dataset informatie over het al dan niet hebben van een aanvullende verzekering en de soort polis. Statistische analyses In dit onderzoek wordt gebruik gemaakt van logistische regressie analyses. Voorafgaand hieraan zijn er chi-kwadraat toetsen en onafhankelijke t-toetsen uitgevoerd om te kijken of er significante verschillen bestaan tussen individuen met en individuen zonder vrijwillig eigen risico. Alle missende waarden worden buiten beschouwing gelaten. De analyses zijn uitgevoerd in SPSS, v In stap 1 zijn twee logistische modellen geconstrueerd: één waarin is gecorrigeerd voor gezondheids-karakteristieken en één waarin is gecorrigeerd voor sociaal-economische karakteristieken. Op basis van de schattingsresultaten van deze twee modellen is in stap 2 één model gevormd waarin alleen gecorrigeerd is voor de significante gezondheidskarakteristieken en de significante sociaal-economische karakteristieken gevonden in stap 1. Een confounder is, in deze context, een variabele die de mogelijke relatie tussen gezondheid en sociaal-economische karakteristieken en het nemen een vrijwillig eigen risico, geheel of gedeeltelijk verklaart. De variabelen geslacht, leeftijd, allochtoon, samenleven met partner, aantal kinderen onder de 18 jaar en aanvullend verzekerd zijn gecontroleerd op confounding. Het zou bijvoorbeeld kunnen dat mensen met partner gemiddeld gezonder en rijker zijn dan mensen zonder partner en dat het hebben van een partner de relatie verklaart tussen gezondheid, sociaal-economische verschillen en het nemen van een vrijwillig eigen risico. Variabelen zijn opgenomen als confounder als tenminste één van de parameters van de gezondheids- en sociaal-economische indicatoren van stap 2 met meer dan 10% veranderde na het opnemen van de variabele in het model. In stap 3 zijn modellen geschat die gecorrigeerd zijn voor alle gevonden confounders. Ook is onderzocht of de gevonden relatie 8 VGE Bulletin maart 2010

3 anders blijkt te zijn voor mannen en vrouwen, en jongeren en ouderen. Dat is gedaan door interactievariabelen tussen de gezondheids- of sociaal-economische variabelen en geslacht of leeftijd toe te voegen aan de modellen. Stel dat de parameter die geassocieerd is met bijvoorbeeld de interactievariabele voor ervaren gezondheid en geslacht significant is, dan is de relatie tussen ervaren gezondheid en het hebben van een eigen risico verschillend voor mannen en vrouwen. Resultaten Beschrijving variabelen Tabel 1 geeft beschrijvende informatie over de meegenomen variabelen weer, volgens het wel of niet hebben van een eigen risico. De onderzochte populatie is tussen de 20 en 100 jaar oud, met een gemiddelde van 56,6 jaar en een standaard deviatie van 16,2 jaar. Hiervan zijn er 483 vrouw (54,3%), 404 man (45,4%) en van twee mensen is het geslacht niet bekend (0,2%). Daarbij hebben 74 individuen (8,3%) een eigen risico. Merk op dat er 18 individuen waren die niet wisten of ze wel of geen eigen risico hadden (2,0%). Deze individuen zijn niet meegenomen in de analyses.[7] Tabel 1: Karakteristieken onderzoekspopulatie, (volgens wel of niet eigen risico) Geen eigen Wel eigen risico P-waarde risico Gezondheid (%) Ervaren gezondheid 0,001 Heel goed + goed ,5 Niet goed/niet slecht 21,5 12,2 Slecht + heel slecht 5,9 1,4 Contact huisarts 0,000 Weinig 56,3 82,4 Midden 27,7 12,2 Veel 14,6 5,4 Contact specialist % 0,016 Weinig 65,4 82,4 Midden 24,3 14,9 Veel 8,6 2,7 Sociaal-economische status (%) Ontvangen zorgtoeslag 0,004 Ja 44,8 27,0 Rondkomen met netto inkomen 0,025 Goed 41,2 59,5 Voldoende 36,7 23,0 Matig 16,6 13,5 Slecht 3,5 2,7 Opleidingsniveau 0,005 Laag 19,8 6,8 Midden 43,5 41,9 Hoog 35,7 51,4 Demografische karakteristieken Man (%) 45,2 58,1 0,034 Leeftijd (gemiddelde, SD) 57,02 (16,0) 51,32 (15,6) 0,003 Allochtoon (%) 8,2 9,5 0,711 Samenleven met partner ( %) 73,2 73,0 0,919 Aantal kinderen jonger dan 18 jaar Aanvullend verzekerd (%) 0,46 (SD=0,921) 94,2 0,64 (SD=1,001) 82,4 0,131 0,000 Totaal 74 (8,3) 797 (89,6) De preliminaire analyses laten significante associaties zien tussen het hebben van een eigen risico en alle onderzochte gezondheids- en sociaal-economische indicatoren. De verschillen tussen het wel en niet hebben van een eigen risico blijken enkel significant te zijn bij de variabelen geslacht, leeftijd en aanvullend verzekerd. Bij de variabelen allochtoon, samenleven met partner en aantal kinderen jonger dan 18 jaar zijn de verschillen tussen VGE Bulletin maart

4 het wel en niet hebben van een eigen risico niet significant. Parametrische resultaten Tabel 2 laat de resultaten zien van de analyses uit stap 2 (namelijk van de modellen gecorrigeerd voor significante gezondheids- en sociaal-economische determinanten en niet gecorrigeerd voor confounders). Tabel 3 laat de resultaten zien van de analyses uit stap 3 (namelijk van de modellen gecorrigeerd voor significante gezondheids- en sociaal-economische determinanten en gecorrigeerd voor confounders). Tabel 2: Resultaat logistisch model eigen risico (niet gecorrigeerd voor confounders) Parameter Odd ratio S.E. P-waarde 95% BI Ervaren gezondheid Contact huisarts Opleidingsniveau -0,45-0,62 0,46 0,64 0,54 1,59 0,24 0,26 0,19 0,03 0,02 0,02 [0,43-0,95] [0,33-0,89] [1,10-2,30] De variabelen ervaren gezondheid, contact huisarts en opleidingsniveau zijn significant geassocieerd met het nemen van een vrijwillig eigen risico in de modellen van stap 2 en stap 3 (namelijk wel en niet gecorrigeerd voor de confounders). Mensen met een slechte ervaren gezondheid, die vaak naar de huisarts gaan, en die laag opgeleid zijn nemen minder vaak een eigen risico dan anderen. Verder nemen individuen met kinderen jonger dan 18 of die zonder aanvullende verzekering, vaker een eigen risico dan anderen, ook na het corrigeren voor gezondheids- en sociaal-economische verschillen. Bij zowel de variabele geslacht als de variabele leeftijd is geen sprake van effectmodificatie, wat betekent dat de gevonden relatie niet anders blijkt te zijn voor mannen en vrouwen, en voor jongeren en ouderen. Op basis van de geschatte parameters uit tabel 3 is te berekenen dat de oddsratio voor het verschil tussen een heel goede en een heel slechte ervaren gezondheid 0,19 is (BI +0.04, +1.04). Iemand met een heel slechte ervaren gezondheid heeft ongeveer een 5 keer zo kleine kans om een vrijwillig eigen risico te hebben dan iemand met een heel goede ervaren gezondheid. De oddsratio voor het verschil tussen weinig en veel contact met de huisarts is 0,29 (BI -2,32, +0,84). Iemand die veel contact heeft met de huisarts heeft significant minder kans om een vrijwillig eigen risico te hebben dan iemand die weinig contact heeft met de huisarts. De oddsratio voor het verschil tussen een laag en hoog opleidingsniveau is 2,16 (BI +0,99, +4,68). Iemand met een hoog opleidingsniveau heeft een significant ruim 2 keer zo grote kans om een vrijwillig eigen risico te hebben dan iemand met een laag opleidingsniveau. Tabel 3: Resultaat logistisch model eigen risico (gecorrigeerd voor confounders*) Parameter Odd ratio. S.E. P-waarde 95% BI Ervaren gezondheid Contact huisarts Opleidingsniveau -0,41-0,62 0,38 0,66 0,54 1,47 0,22 0,27 0,20 0,06 0,02 0,05 [0,43-1,01] [0,31-0,92] [1,00-2,17] *: geslacht, leeftijd, aantal kinderen jonger dan 18 jaar en aanvullend verzekerd) Discussie Uit de literatuur komt naar voren dat er mogelijk een sterke mate van zelfselectie optreedt bij de keuze voor een vrijwillig eigen risico. Dit zou ontstaan doordat gezonde verzekerden, waarvan verwacht wordt dat ze weinig zorg nodig hebben, bij een gelijke premiekorting eerder geneigd zijn een vrijwillig eigen risico te nemen dan ongezonde verzekerden, waarvan verwacht wordt dat ze veel zorg nodig hebben. Er is zo ver ons bekend geen literatuur die onderzoekt of er daadwerkelijk sprake is van zelfselectie en hoe groot het effect er van is in de context van het nieuwe zorgstelsel in Nederland. In dit onderzoek is hier wel naar gekeken en de studie toont een dergelijke maat aan van zelfselectie bij het nemen van een eigen risico. Op basis van bevindingen uit diverse publicaties wordt in dit onderzoek ook gekeken naar mogelijk 10 VGE Bulletin maart 2010

5 additionele effecten van sociaal-economische status op het nemen van een vrijwillig eigen risico. De grote studiepopulatie is verdeeld over heel Nederland. De respondenten zijn overdag en s avonds benaderd om ervoor te zorgen dat zowel werkende als niet-werkende individuen bereikt konden worden. Het percentage vrouwen in deze populatie is iets hoger dan in Nederland en de gemiddelde leeftijd ligt iets hoger dan het Nederlandse gemiddelde. Echter, onze analyses zijn gecorrigeerd voor geslacht en leeftijdsverschillen. Kortom: de onderzoekspopulatie is redelijk representatief voor de Nederlandse populatie van 18 jaar en ouder in Wel ligt het aantal respondenten dat een eigen risico heeft in ons onderzoek iets hoger dan de werkelijke registraties in 2006 (8,3% versus 6,1%). Hierdoor zijn de statistische significanties van de gevonden associaties waarschijnlijk iets groter dan in werkelijkheid. Echter: de percentages individuen met eigen risico zijn niet veel van elkaar verwijderd en de gevonden associaties zijn sterk significant. Daardoor is het erg denkbaar dat de resultaten van dit onderzoek niet sterk zullen verschillen in een populatie die meer representatief is voor heel Nederland, wat betreft het hebben van een vrijwillig eigen risico. Een beperking van het onderzoek is dat er in de dataset geen informatie verzameld is over de hoogte van het vrijwillig eigen risico. Daardoor kon niet onderzocht worden op welke manier zelfselectie op basis van gezondheid en sociaal-economische status samenhangt met de hoogte van het vrijwillig eigen risico. Ook kon de variabele die de soort polis weergeeft door het groot aantal missende waarden niet meegenomen worden in de analyses. Conclusie Uit de analyses blijkt dat zelfselectie een belangrijke rol speelt bij het nemen van een vrijwillig eigen risico in de context van het nieuwe zorgstelsel in Nederland. Iemand met een heel slechte ervaren gezondheid heeft ongeveer een 5 keer zo kleine kans om een vrijwillig eigen risico te hebben dan iemand met een heel goede ervaren gezondheid. Iemand die veel contact heeft met de huisarts heeft significant minder kans om een vrijwillig eigen risico te hebben dan iemand die weinig contact heeft met de huisarts. Daarbij is er sprake van een additioneel effect van sociaal-economische status, namelijk het opleidingsniveau, op het nemen van een vrijwillig eigen risico. Iemand met een hoog opleidingsniveau heeft, na het corrigeren voor gezondheidsverschillen, een significant ruim 2 keer zo grote kans om een vrijwillig eigen risico te hebben dan iemand met een laag opleidingsniveau. Samenvattend: gezondere en hogere opgeleide mensen nemen eerder een vrijwillig eigen risico dan minder gezonde en lagere opgeleide mensen. Deze resultaten suggereren dat de gemiddelde zorgkosten van verzekerden mét een vrijwillig eigen risico lager zullen zijn dan die van verzekerden zónder vrijwillig eigen risico. Hieruit is te concluderen dat voornamelijk de consument-geïnduceerde moral hazard van de gemiddeld gezien gezondere mensen beïnvloed zal worden door een vrijwillig eigen risico, wat leidt tot weinig besparing van zorgkosten. De vraag is dus hoe beleidsmakers effectiever de onnodige zorgvraag van gezonde en ongezonde populaties kunnen remmen. In 2008 is er een verplichte eigen risico, gelijk aan 150, naast het vrijwillige eigen risico ingevoerd. Dit treft ongezonde en gezonde populaties en zou daardoor ook de onnodige vraag van ongezonde populaties moeten beïnvloeden. Inmiddels bedraagt het verplicht eigen risico 165. Echter geeft het verplicht eigen risico aan de groep ongezondere mensen geen doelmatigheidsprikkel omdat hun zorgkosten sowieso het bedrag van 165 overschrijden. Bovendien is het de vraag of het rechtvaardig is om bijvoorbeeld chronisch zieken verplicht het eigen risico te laten betalen. Volgens van Kleef et al. [10] kan de effectiviteit van het verplicht eigen risico bij chronisch zieken vergroot worden door het startpunt van het eigen risico van chronisch zieken te verschuiven naar een hoger kostenniveau. Stel dat iemand met diabetes kan kiezen uit twee kwalitatief gelijkwaardige behandelingen van respectievelijk 900 of In de huidige situatie zou deze persoon in beide gevallen 165 zelf moeten betalen en ervaart hij geen financiële prikkel om voor de goedkoopste behandeling te kiezen. Als het eigen risico VGE Bulletin maart

6 verschoven wordt naar het interval [ 1000, 1165], wordt de diabetes patiënt wel geprikkeld om voor de goedkoopste behandeling te kiezen.[9] Een ander probleem betreffende het vrijwillige eigen risico is dat slechts een klein aantal individuen ervoor kiest (namelijk 5% in 2008). Mogelijke beleidsopties om het gebruik van vrijwillige eigen risico s te stimuleren zijn het vereenvoudigen van het verzekeringssysteem wat eigen risico s betreft en hogere kortingspremies aanbieden door bijvoorbeeld de kortingspremie door de overheid te laten subsidiëren.[10] Nicole Kaupmann is werkzaam op de Polikliniek Oogheelkunde van het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis (OLVG) in Amsterdam. France Portrait is werkzaam bij de afdeling Health Economics and Health Technology Assessment van het Instituut voor Gezondheidswetenschappen van de Vrije Universiteit te Amsterdam. Literatuur 1. Kleef RC van. De nieuwe zorgverzekeringswet: solidariteit gewaarborgd? Aenorm 2006; 13 (52): Nederlandse Zorgautoriteit. Monitor Zorgverzekeringsmarkt: de balans Utrecht: Schut E, Lapré R, Rutten F. De markt voor gezondheidszorg; Algemene economie van de gezondheidszorg. Maarssen: Elsevier gezondheidszorg Kunst A. Sociaal-economische verschillen in sterfte en gezondheid in Nederland. Centraal Bureau voor de Statistiek, Den Haag: Sadiraj K, Groot I. Sociaal-economische status in vereveningsmodel zorgverzekeraars: wat zijn de mogelijkheden? SEO Economisch Onderzoek in opdracht van het ministerie van VWS, Amsterdam: Silva L. Gezondheidsverschillen rijk-arm. Monitor 2006; 35: Diepeveen CJ, Mosselman MA. Het overstapgedrag van de Nederlandse bevolking binnen het nieuwe zorgstelsel en de achterliggende factoren die hierop van invloed zijn. Instituut voor Gezondheidswetenschappen in samenwerking met de Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde, Vrije Universiteit van Amsterdam: Centraal Bureau voor de Statistiek. De invloed van het nieuwe zorgstelsel op conjunctuurindicatoren. Den Haag: NL/menu/themas/dossiers/conjunctuur/publicaties/artikelen/archief/2006/ f.htm (laatste bezoek: 24 januari 2010) 9. Kleef RC van,ven WPMM van de, Vliet RCJA van. Een effectiever eigen risico in de zorg. Economische Statistische Berichten 92: Kleef RC van, Beck K, Ven WPMM van de, Vliet RCJA van. Risk equalization and voluntary deductibles: a complex interaction, Journal of Health Economics 27: VGE Bulletin maart 2010

Tabel 1: Heeft u een vrijwillig eigen risico bovenop uw verplicht eigen risico? 2012 (n=823)

Tabel 1: Heeft u een vrijwillig eigen risico bovenop uw verplicht eigen risico? 2012 (n=823) Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Judith D. de Jong en Anne E.M. Brabers. Toename van verzekerden die kiezen voor een vrijwillig eigen risico. Vooral mannen,

Nadere informatie

Verzekerden bezuinigen op hun zorgverzekering, het aantal overstappers neemt nog steeds toe. Margreet Reitsma-van Rooijen en Anne Brabers

Verzekerden bezuinigen op hun zorgverzekering, het aantal overstappers neemt nog steeds toe. Margreet Reitsma-van Rooijen en Anne Brabers Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Margreet Reitsma-van Rooijen en Anne Brabers. Verzekerden bezuinigen op hun zorgverzekering, het aantal overstappers neemt

Nadere informatie

Fout van CPB bij berekening remgeldeffect eigen risico

Fout van CPB bij berekening remgeldeffect eigen risico Fout van CPB bij berekening remgeldeffect eigen risico Wynand van de Ven en Erik Schut Wederreactie op Douven en Mannaerts In ons artikel in TPEdigitaal (Van de Ven en Schut 2010) hebben wij uiteengezet

Nadere informatie

8% wisselt van zorgverzekeraar. Deel verzekerden lijkt steeds vaker inhoudelijke overwegingen mee te nemen bij keuze zorgverzekering.

8% wisselt van zorgverzekeraar. Deel verzekerden lijkt steeds vaker inhoudelijke overwegingen mee te nemen bij keuze zorgverzekering. Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (W. van der Schors, A.E.M. Brabers, & J.D. de Jong. 8% wisselt van zorgverzekeraar. Deel verzekerden lijkt steeds vaker

Nadere informatie

Is een aanvullende verzekering nog wel voor iedereen weggelegd? Marloes van Dijk, Anne Brabers, Margreet Reitsma en Judith de Jong

Is een aanvullende verzekering nog wel voor iedereen weggelegd? Marloes van Dijk, Anne Brabers, Margreet Reitsma en Judith de Jong Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Marloes van Dijk, Anne Brabers, Margreet Reitsma en Judith de Jong. Is een aanvullende verzekering nog wel voor iedereen

Nadere informatie

Compensatie eigen risico is nog onbekend

Compensatie eigen risico is nog onbekend Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (M. Reitsma-van Rooijen, J. de Jong. Compensatie eigen risico is nog onbekend Utrecht: NIVEL, 2009) worden gebruikt. U

Nadere informatie

Vertrouwen in zorgverzekeraars hangt samen met opvatting over taken zorgverzekeraars Renske J. Hoefman, Anne E.M. Brabers en Judith D.

Vertrouwen in zorgverzekeraars hangt samen met opvatting over taken zorgverzekeraars Renske J. Hoefman, Anne E.M. Brabers en Judith D. Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Hoefman, R.J., Brabers, A.E.M., en Jong, J.D. de. Vertrouwen in zorgverzekeraars hangt samen met opvatting over taken zorgverzekeraars.

Nadere informatie

De aanvullende verzekering speelt een grotere rol bij het overstappen in 2012. Stijging van het aantal overstappers zet door.

De aanvullende verzekering speelt een grotere rol bij het overstappen in 2012. Stijging van het aantal overstappers zet door. Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Margreet Reitsma- van Rooijen, Anne Brabers en Judith de Jong. De aanvullende verzekering speelt een grotere rol bij het

Nadere informatie

Percentage wisselaars blijft gelijk. Premie net als in eerdere jaren de belangrijkste reden om te wisselen.

Percentage wisselaars blijft gelijk. Premie net als in eerdere jaren de belangrijkste reden om te wisselen. Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (A. Brabers, A. Verleun, R. Hoefman en J. de Jong, Percentage wisselaars blijft gelijk. Premie net als in eerdere jaren

Nadere informatie

Een vijfde van de verzekerden overwoog om te wisselen van zorgverzekeraar, maar zag hier vanaf

Een vijfde van de verzekerden overwoog om te wisselen van zorgverzekeraar, maar zag hier vanaf Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (W. van der Schors, A. Brabers & J. de Jong. Een vijfde van de verzekerden overwoog om te wisselen van zorgverzekeraar,

Nadere informatie

Samenvatting. J. Nachtegaal, S.E. Kramer, J.M. Festen (Amsterdam)

Samenvatting. J. Nachtegaal, S.E. Kramer, J.M. Festen (Amsterdam) Samenvatting Associatie tussen gehoorverlies en psychosociale gezondheid bij 18 tot 70 jarigen: eerste resultaten van de Nationale Longitudinale Studie naar Horen (NL-SH). J. Nachtegaal, S.E. Kramer, J.M.

Nadere informatie

Remgeldeffecten van het verplichte eigen risico in de zvw

Remgeldeffecten van het verplichte eigen risico in de zvw Remgeldeffecten van het verplichte eigen risico in de zvw Rudy Douven en Hein Mannaerts Ingezonden brief naar aanleiding van Is de Zorgverzekeringswet een succes? In TPEdigitaal 4(1) pp. 1-24 Wynand van

Nadere informatie

Vrije keuze van zorgaanbieders van belang bij het kiezen van een polis Margreet Reitsma-van Rooijen, Anne E.M. Brabers en Judith D.

Vrije keuze van zorgaanbieders van belang bij het kiezen van een polis Margreet Reitsma-van Rooijen, Anne E.M. Brabers en Judith D. Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Reitsma-van Rooijen, M., Brabers, A.E.M., Jong, J.D. de. Vrije keuze van zorgaanbieders van belang bij het kiezen van een

Nadere informatie

2006. 1 Delnoij D., van der Schee E. Collectief aanbod nodigt uit tot wisselen van zorgverzekeraar, NIVEL,

2006. 1 Delnoij D., van der Schee E. Collectief aanbod nodigt uit tot wisselen van zorgverzekeraar, NIVEL, Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Judith de Jong, Diana Delnoij, Peter Groenewegen, Verzekerdenmobiliteit is hoog. Ook ouderen zijn overgestapt, NIVEL, 2006)

Nadere informatie

Zorg in de G4; Verschillen tussen zorg in de G4 en daarbuiten

Zorg in de G4; Verschillen tussen zorg in de G4 en daarbuiten Zorg in de G4; Verschillen tussen zorg in de G4 en daarbuiten September 2013 Door: N. Rosendaal Introductie Amsterdam (A), Den Haag (DH), Rotterdam (R), en Utrecht (U) vormen samen de vier grootste steden

Nadere informatie

Langdurig ziekteverzuim van werknemers met een chronische ziekte of beperking Geeke Waverijn, Mieke Rijken

Langdurig ziekteverzuim van werknemers met een chronische ziekte of beperking Geeke Waverijn, Mieke Rijken Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Langdurig ziekteverzuim van werknemers met een chronische ziekte of beperking, G. Waverijn & M. Rijken, NIVEL, januari

Nadere informatie

Bijna 8% wisselt van zorgverzekeraar. Premie is de belangrijkste reden om te wisselen.

Bijna 8% wisselt van zorgverzekeraar. Premie is de belangrijkste reden om te wisselen. Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Margreet Reitsma-van Rooijen, Anne Brabers & Judith de Jong. Bijna 8% wisselt van zorgverzekeraar. Premie is de belangrijkste

Nadere informatie

Zorggebruik. 5.1 Inleiding. 5.2 Contact eerste lijn

Zorggebruik. 5.1 Inleiding. 5.2 Contact eerste lijn Dit rapport is een uitgave van het NIVEL in 2004. De gegevens mogen met bronvermelding (H van Lindert, M Droomers, GP Westert.. Een kwestie van verschil: verschillen in zelfgerapporteerde leefstijl, gezondheid

Nadere informatie

Verslag consumentenonderzoek zorgsector Breda

Verslag consumentenonderzoek zorgsector Breda Verslag consumentenonderzoek zorgsector Breda Inleiding: In het kader van het project economische barometer is in 2012 gekozen voor het onderwerp zorgverlening en vooral het gebruik van de zorgverleners,

Nadere informatie

Relatie tussen gehoorverlies & psychosociale gezondheid

Relatie tussen gehoorverlies & psychosociale gezondheid Relatie tussen gehoorverlies & psychosociale gezondheid Eerste resultaten van de Nationale Longitudinale Studie naar Horen (NL-SH) Onderzoeksprogramma > Care and Prevention Janneke Nachtegaal, Sophia Kramer

Nadere informatie

De zorgverzekeringsmarkt vraagt om vaardigheden van verzekerden waar niet iedereen in dezelfde mate over beschikt

De zorgverzekeringsmarkt vraagt om vaardigheden van verzekerden waar niet iedereen in dezelfde mate over beschikt Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Verleun, A., Hoefman, R.J., Brabers, A.E.M., Jong, J.D. de. De zorgverzekeringsmarkt vraagt om vaardigheden van verzekerden

Nadere informatie

Mantelzorgers op de arbeidsmarkt

Mantelzorgers op de arbeidsmarkt ers op de arbeidsmarkt Jannes de Vries en Francis van der Mooren Een op de tien 25- tot 65-jarigen verleent zorg aan hun partner, een kind of een ouder. Vrouwen en 45- tot 55-jarigen zorgen vaker voor

Nadere informatie

SAMENVATTING Dijkstra, Coosje.indd :45

SAMENVATTING Dijkstra, Coosje.indd :45 SAMENVATTING Samenvatting INTRODUCTIE Grote sociaal economische gezondheidsverschillen zijn een groeiend probleem in bijna alle Westerse landen. In Nederland leven mensen met een lagere opleiding gemiddeld

Nadere informatie

Percentage overstappers afgenomen; Keuzevrijheid minstens zo belangrijk als premie

Percentage overstappers afgenomen; Keuzevrijheid minstens zo belangrijk als premie Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Margreet Reitsma-van Rooijen en Judith de Jong. Percentage overstappers afgenomen; Keuzevrijheid minstens zo belangrijk

Nadere informatie

Gezondheid en sterfte naar onderwijsniveau

Gezondheid en sterfte naar onderwijsniveau Gezondheid en sterfte naar onderwijsniveau Den Haag, 28 maart 212 Jan-Willem Bruggink (Centraal Bureau voor de Statistiek) Seminar: De opleidingsgradiënt in de demografie Wat gaat er komen? Gezondheid,

Nadere informatie

Zorggebruikers zien patiëntenorganisatie als belangrijke bron voor lotgenotencontact Anne Brabers, Wouter van der Schors en Judith de Jong

Zorggebruikers zien patiëntenorganisatie als belangrijke bron voor lotgenotencontact Anne Brabers, Wouter van der Schors en Judith de Jong Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Anne Brabers, Wouter van der Schors en Judith de Jong. Zorggebruikers zien patiëntenorganisatie als belangrijke bron voor

Nadere informatie

Zorgverzekeringen 2014

Zorgverzekeringen 2014 Zorgverzekeringen 2014 Dit informatiepakket bevat de volgende onderdelen: o Over Consumind o Basiszorgverzekering o Wijzigingen basispakket 2014 o Natura of vrije zorgkeuze polis o Top 5 meest gestelde

Nadere informatie

Selectief contracteren? Prima, maar beperk mijn keuzevrijheid niet! Verzekerden en verzekeraars over selectief contracteerbeleid

Selectief contracteren? Prima, maar beperk mijn keuzevrijheid niet! Verzekerden en verzekeraars over selectief contracteerbeleid Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Romy Bes, Anne Brabers, Margreet Reitsma-van Rooijen en Judith de Jong. Selectief contracteren? Prima, maar beperk mijn

Nadere informatie

De kans op arbeidsongeschiktheid bij zelfstandig ondernemers met overgewicht

De kans op arbeidsongeschiktheid bij zelfstandig ondernemers met overgewicht Mag het een onsje meer zijn? De kans op arbeidsongeschiktheid bij zelfstandig ondernemers met overgewicht Viona Lapré- Utama, Marjan Erkamp, Marga van Liere, Cees Geluk Samenvatting Overgewicht komt steeds

Nadere informatie

Meer of minder uren werken

Meer of minder uren werken Meer of minder uren werken Jannes de Vries Een op de zes mensen die minstens twaalf uur per week werken (de werkzame beroeps bevolking) wil meer of juist minder uur werken. Van hen heeft minder dan de

Nadere informatie

In 2013 verandert het basispakket van de zorgverzekering als volgt:

In 2013 verandert het basispakket van de zorgverzekering als volgt: Zorgverzekering Iedereen die in Nederland woont of werkt moet een basisverzekering hebben. Dit basispakket dekt de standaardzorg van bijvoorbeeld huisarts, ziekenhuis of apotheek. Daarnaast kunt u zich

Nadere informatie

Relatie gehoorverlies & herstelbehoefte, werk eigenschappen en verzuim

Relatie gehoorverlies & herstelbehoefte, werk eigenschappen en verzuim Relatie gehoorverlies & herstelbehoefte, werk eigenschappen en verzuim Resultaten van de NL-SH Research Programme > Quality of Care Janneke Nachtegaal, Joop Kuik, Han Anema, Theo Goverts, Joost Festen

Nadere informatie

Sociaal netwerk bron van hulp en van zorg. Geeke Waverijn & Monique Heijmans

Sociaal netwerk bron van hulp en van zorg. Geeke Waverijn & Monique Heijmans Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Sociaal netwerk bron van hulp en van zorg, G. Waverijn & M. Heijmans, NIVEL, 2015) worden gebruikt. U vindt deze factsheet

Nadere informatie

Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen

Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen Jeroen Nieuweboer Allochtonen in, en voelen zich minder thuis in Nederland dan allochtonen elders in Nederland. Marokkanen, Antillianen

Nadere informatie

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Suzanne Peek Gescheiden moeders stoppen twee keer zo vaak met werken dan niet gescheiden moeders. Ook beginnen ze vaker met werken. Wanneer er

Nadere informatie

Jacob Mooiman. (100 jaar)

Jacob Mooiman. (100 jaar) Jacob Mooiman (100 jaar) Ik voel mij helemaal niet kwetsbaar, ik voel mij in optima forma. Ik kan alles nog en doe alles nog zelf: lopen, wassen, mijn bed opmaken. De zusters zeggen wel eens: We doen zo

Nadere informatie

I N I T I A T I E F V O O R S T E L

I N I T I A T I E F V O O R S T E L I N I T I A T I E F V O O R S T E L Op de bres voor betaalbare collectieve zorg 1. Inleiding Op 1 januari 2006 treedt de nieuwe zorgverzekeringswet in werking. Nu al is duidelijk dat het nieuwe zorgstelsel

Nadere informatie

BIJLAGEN. Wel of niet aan het werk. Achtergronden van het onbenut arbeidspotentieel onder werkenden, werklozen en arbeidsongeschikten

BIJLAGEN. Wel of niet aan het werk. Achtergronden van het onbenut arbeidspotentieel onder werkenden, werklozen en arbeidsongeschikten BIJLAGEN Wel of niet aan het werk Achtergronden van het onbenut arbeidspotentieel onder werkenden, werklozen en arbeidsongeschikten Patricia van Echtelt Stella Hof Bijlage A Multivariate analyses... 2

Nadere informatie

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen Goede zorg van groot belang Nederlanders staan open voor private investeringen Index 1. Inleiding p. 3. Huidige en toekomstige gezondheidszorg in Nederland p. 6 3. Houding ten aanzien van private investeerders

Nadere informatie

Marktwerking in de zorg Zorg of zegen?

Marktwerking in de zorg Zorg of zegen? Marktwerking in de zorg Zorg of zegen? Symposium Medische Afdeling Thijmgenootschap s- Hertogenbosch, 7 maart 2013 Lid Medische O ja O nee Medische Afdeling Symposia van de afgelopen jaren: Eed van Hippocrates.

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Het onderwerp van dit proefschrift is depressieve en angst symptomen in chronische dialyse patiënten en andere patiënten. Het proefschrift bestaat uit twee delen (deel A en deel

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 8 december 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 8 december 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

koopzondagen 2012 def KOOPZONDAGEN EN KOOPAVONDEN DE MENING VAN DE BURGER

koopzondagen 2012 def KOOPZONDAGEN EN KOOPAVONDEN DE MENING VAN DE BURGER koopzondagen 2012 def KOOPZONDAGEN EN KOOPAVONDEN DE MENING VAN DE BURGER Oktober 2012 2 Opdrachtnemer: Opdrachtgever: Team Financieel Advies, Onderzoek & Statistiek Camiel De Bruijn Ard Costongs Economie

Nadere informatie

)! * $ ( ! "! " #$%&' +, -../

)! * $ ( ! !  #$%&' +, -../ & )! * $ (!! "! " #$%&' +, -../ & )! *0$ ( + + 121 -../! "! " #$%&' " 0333!0+$!! 4!3 5("!+() (33 + ( (!! , *46&**4 7,, $ 7,- %"! /,1 * 8 - %9&$4&&&&:$&$4&&$6;$*& < -, * < -- $=!)! < --, 4 (!! < --- ( >?

Nadere informatie

Verbanden tussen demografische kenmerken, gezondheidsindicatoren en gebruik van logopedie

Verbanden tussen demografische kenmerken, gezondheidsindicatoren en gebruik van logopedie Notitie De vraag naar logopedie datum 24 mei 2016 aan van Marliek Schulte (NVLF) Robert Scholte en Lucy Kok (SEO Economisch Onderzoek) Rapport-nummer 2015-15 Kunnen ontwikkelingen in de samenstelling en

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 1 maart 2016 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 1 maart 2016 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 25 VX Den Haag T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding.

Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Internet meest gebruikte informatiebron bij zoeken naar passende zorgverzekering Marjan van der Maat &

Nadere informatie

Toeslagenonderzoek. Hoe gaan Nederlanders om met de nieuwe Toeslagensystematiek?

Toeslagenonderzoek. Hoe gaan Nederlanders om met de nieuwe Toeslagensystematiek? Toeslagenonderzoek Hoe gaan ederlanders om met de nieuwe Toeslagensystematiek? Utrecht, maart 2006 Inleiding Begin 2006 is er van alles veranderd in het huishoudboekje van veel ederlanders. Huursubsidie

Nadere informatie

Wisselen van zorgverzekeraar in het nieuwe stelsel

Wisselen van zorgverzekeraar in het nieuwe stelsel Dit rapport is een uitgave van het NIVEL in 2006. De gegevens mogen met bronvermelding (Judith D. de Jong Peter P. Groenewegen, Wisselen van zorgverzekeraar in het nieuwe stelsel, NIVEL 2006) worden gebruikt.

Nadere informatie

Inzichten in Vitaliteit: associaties met participatie en maatschappelijke kosten

Inzichten in Vitaliteit: associaties met participatie en maatschappelijke kosten Inzichten in Vitaliteit: associaties met participatie en maatschappelijke kosten Dr. Jorien Strijk Hanneke van Dongen, MSc, Eva van Steenbergen, MSc, Dr. Wanda Wendel-Vos, Dr. Vincent Hildebrandt Positieve

Nadere informatie

Tot zover uw rechten en zekerheid. Wat moet u zelf doen? Ten eerste: hoe zit het nu met de kosten?

Tot zover uw rechten en zekerheid. Wat moet u zelf doen? Ten eerste: hoe zit het nu met de kosten? Uw zorgverzekering Wist u dat de zorgverzekering verplicht is? Wist u dat u altijd geaccepteerd moet worden voor een basisverzekering? Wist u dat een zorgverzekeraar een zorgplicht heeft om u de zorg uit

Nadere informatie

1 Algemene Gezondheid

1 Algemene Gezondheid 1 Algemene Gezondheid Gezondheid in Friesland In de uitwerking van het thema algemene wordt inzicht gegeven in de manier waarop de Friese bevolking van 19 jaar en ouder haar beoordeelt. Ook wordt kwaliteit

Nadere informatie

Inzicht in zorgrekeningen door verzekerden: stand van zaken 2013. Anne E.M. Brabers, Margreet Reitsma-van Rooijen en Judith D.

Inzicht in zorgrekeningen door verzekerden: stand van zaken 2013. Anne E.M. Brabers, Margreet Reitsma-van Rooijen en Judith D. Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Anne E.M. Brabers, Margreet Reitsma-van Rooijen en Judith D. de Jong. Inzicht in zorgrekeningen door verzekerden: stand

Nadere informatie

Percentage overstappers van zorgverzekeraar 3%. Ouderen wisselen nauwelijks van zorgverzekeraar

Percentage overstappers van zorgverzekeraar 3%. Ouderen wisselen nauwelijks van zorgverzekeraar Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (L. Vos & J. de Jong. Percentage overstappers van 3%. Ouderen wisselen nauwelijks van. Utrecht: NIVEL, 2009) worden gebruikt.

Nadere informatie

INFORMATIE OVER VOEDING ZOEKEN EN BESPREKEN

INFORMATIE OVER VOEDING ZOEKEN EN BESPREKEN INFORMATIE OVER VOEDING ZOEKEN EN BESPREKEN Marcel Temminghoff Jolanda van Oirschot Inge van Ravensteijn Project 7220 Mei 203 GfK 202 Informatie over voeding zoeken en bespreken Mei 203 40% van de consumenten

Nadere informatie

INKOMENSEFFECTEN VAN DE ZORGVERZEKERINGSWET EN DE WET OP DE ZORGTOESLAG

INKOMENSEFFECTEN VAN DE ZORGVERZEKERINGSWET EN DE WET OP DE ZORGTOESLAG BIJLAGE INKOMENSEFFECTEN VAN DE ZORGVERZEKERINGSWET EN DE WET OP DE ZORGTOESLAG 1. Inleiding Deze bijlage geeft een nadere beschrijving van de en van de Zorgverzekeringswet (Zvw), de Wet op de (Wzt) en

Nadere informatie

Ouderen op de arbeidsmarkt: 60+ ers en 40+ ers

Ouderen op de arbeidsmarkt: 60+ ers en 40+ ers Ouderen op de arbeidsmarkt: 60+ ers en 40+ ers Rapport van ILC Zorg voor later, Stichting Loonwijzer/WageIndicator, en Universiteit van Amsterdam/Amsterdams Instituut voor Arbeids Studies (AIAS) Inhoudsopgave

Nadere informatie

Datum: 1 november 2016 Betreft: Keuzegedrag verzekerden en risicosolidariteit bij vrijwillig eigen risico

Datum: 1 november 2016 Betreft: Keuzegedrag verzekerden en risicosolidariteit bij vrijwillig eigen risico Aan: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Centraal Planbureau Bezuidenhoutseweg 30 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (088) 9846000 I www.cpb.nl Datum: 1 november 2016 Betreft: Keuzegedrag verzekerden

Nadere informatie

Hypertensie en Diabetes Mellitus in Curaçao

Hypertensie en Diabetes Mellitus in Curaçao Hypertensie en Diabetes Mellitus in Curaçao Een ruimtelijke analyse gebaseerd op de verzamelde gegevens tijdens de census uit 2001 Sean de Boer Inleiding Dit artikel gaat in op het voorkomen van Hypertensie

Nadere informatie

Werkinstructie PREM Fysiotherapie NIVEL, december 2016

Werkinstructie PREM Fysiotherapie NIVEL, december 2016 Bijlage G Werkinstructie PREM Fysiotherapie Werkinstructie PREM Fysiotherapie NIVEL, december 2016 Wat is de PREM Fysiotherapie? Deze vragenlijst gaat over patiëntervaringen met fysiotherapie en is een

Nadere informatie

Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet

Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet Publicatiedatum CBS-website: 16 juli 2007 Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet Centraal Bureau voor de Statistiek Samenvatting Op 1 januari 2006 is de nieuwe Zorgverzekeringswet inwerking getreden,

Nadere informatie

Rapportage Ervaringsonderzoek WOT's

Rapportage Ervaringsonderzoek WOT's Rapportage Ervaringsonderzoek WOT's Versie 5.0.0 Drs. J.J. Laninga December 2015 www.triqs.nl Voorwoord Met genoegen bieden wij u hierbij de rapportage aan over het uitgevoerde ervaringsonderzoek naar

Nadere informatie

INFOKAART OUDEREN EN ROKEN

INFOKAART OUDEREN EN ROKEN INFOKAART OUDEREN EN ROKEN Roken Roken is de risicofactor die de meeste sterfte en het meeste gezondheidsverlies met zich brengt en zodoende ook zorgt voor veel verlies aan kwaliteit van leven (1). Vijftien

Nadere informatie

Examen Data Analyse II - Deel 2

Examen Data Analyse II - Deel 2 Examen Data Analyse II - Deel 2 Tweede Bachelor Biomedische Wetenschappen 10 januari 2011 Naam....................................... 1. De systolische bloeddruk (in mmhg) van 21 mannen is weergegeven

Nadere informatie

blad: 1 van 5 Wij danken u voor de uitnodiging om een bijdrage te leveren aan de discussie over de toekomst van de risicoverevening.

blad: 1 van 5 Wij danken u voor de uitnodiging om een bijdrage te leveren aan de discussie over de toekomst van de risicoverevening. blad: 1 van 5 Aan : Ministerie van VWS Van : Winny Toersen (patiëntenfederatie NPCF) Marijke Hempenius (Ieder(in)) Onderwerp : Toekomst risicoverevening Datum : 26 februari 2016 Kopie : Kenmerk: : 2016-006

Nadere informatie

Hoe problematisch is een onder- of overcompensatie?

Hoe problematisch is een onder- of overcompensatie? Hoe problematisch is een onder- of overcompensatie? Position paper: bijdrage aan de fundamentele discussie over de risicoverevening Februari 2016 dr. R.C. van Kleef dr. P. Bakx dr. F. Eijkenaar prof.dr.

Nadere informatie

Eén op de vijf patiënten vindt oefentherapeut zonder verwijzing Factsheet Landelijke Informatievoorziening Paramedische Zorg, maart 2009

Eén op de vijf patiënten vindt oefentherapeut zonder verwijzing Factsheet Landelijke Informatievoorziening Paramedische Zorg, maart 2009 Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL De gegevens mogen met bronvermelding (Margit K Kooijman, Ilse CS Swinkels, Chantal J Leemrijse. Eén op de vijf patiënten vindt oefentherapeut zonder verwijzing.

Nadere informatie

Naar verklaringen voor het eetgedrag van ouderen

Naar verklaringen voor het eetgedrag van ouderen Longitudinal Aging Study Amsterdam Onderzoeksvraag VWS voor LASA 2011 Naar verklaringen voor het eetgedrag van ouderen Mw. prof. dr. ir. M. Visser Mw. ir. C. Dijkstra December 2011 EMGO+ Instituut, VU

Nadere informatie

Inhoudsopgave 1 Inleiding Onderzoeksresultaten Conclusies

Inhoudsopgave 1 Inleiding Onderzoeksresultaten Conclusies NMa: Voordeel van Shoppen bij Financiële Producten - I - Oktober 2012 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Onderzoeksresultaten 3 2.1 Jaarlijkse besparing per product voor de gemiddelde consument 4 2.2 Jaarlijks

Nadere informatie

Rapport. Enquête dure geneesmiddelen patiëntenpanel Meldpunt Medicijnen

Rapport. Enquête dure geneesmiddelen patiëntenpanel Meldpunt Medicijnen Rapport Enquête dure geneesmiddelen patiëntenpanel Meldpunt Medicijnen Colofon Auteurs dr. Joost de Metz Anke Lambooij, apotheker december 2016 Wij hebben de grootst mogelijke zorg besteed aan deze uitgave.

Nadere informatie

Arbeidsmarktmobiliteit van ouderen

Arbeidsmarktmobiliteit van ouderen Arbeidsmarktmobiliteit van ouderen Jan-Willem Bruggink en Clemens Siermann Werkenden van 45 jaar of ouder zijn weinig mobiel op de arbeidsmarkt. Binnen deze groep neemt de mobiliteit af met het stijgen

Nadere informatie

Bent u ziekenfonds of particulier?

Bent u ziekenfonds of particulier? Uitgave: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag Postadres: Postbus 20350 2500 EJ Den Haag Juli 2005 Informatie Wilt u na het lezen van deze brochure

Nadere informatie

De impact van de kosten van Zorg en Welzijn op de inkomenspositie van gepensioneerden

De impact van de kosten van Zorg en Welzijn op de inkomenspositie van gepensioneerden De impact van de kosten van Zorg en Welzijn op de inkomenspositie van gepensioneerden ALV Vereniging Deelnemers NEDLLOYD Pensioenfonds Utrecht, 20 maart 2013. Joop Blom Voorzitter commissie Zorg en Welzijn

Nadere informatie

Eigen risico in de zorgverzekering: het verzekerden-perspectief Een onderzoek op basis van het ConsumentenPanel Gezondheidszorg

Eigen risico in de zorgverzekering: het verzekerden-perspectief Een onderzoek op basis van het ConsumentenPanel Gezondheidszorg Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Eigen risico in de zorgverzekering: het verzekerden-perspectief Een onderzoek op basis van het ConsumentenPanel

Nadere informatie

Analyse. Verhouding tussen de aanvullende verzekering en de basisverzekering bij de sturing van verzekerden

Analyse. Verhouding tussen de aanvullende verzekering en de basisverzekering bij de sturing van verzekerden Analyse Verhouding tussen de aanvullende verzekering en de basisverzekering bij de sturing van verzekerden juni 2015 2 1. Inleiding Het zorgverzekeringsstelsel is in Nederland gebaseerd op risicosolidariteit.

Nadere informatie

Korte Rapportage Analyse NSKO: oriëntatie op de sector gezondheid Arts en Auto Juni 2012

Korte Rapportage Analyse NSKO: oriëntatie op de sector gezondheid Arts en Auto Juni 2012 Korte Rapportage Analyse NSKO: oriëntatie op de sector gezondheid Arts en Auto Juni 2012 1. Achtergrond NSKO algemeen Het nationaal studiekeuze onderzoek (NSKO) brengt in kaart hoe Nederlandse jongeren

Nadere informatie

Tabellenboek 'Bekendheid van verzekerden met de polisvoorwaarden en de inhoud van de zorgverzekering

Tabellenboek 'Bekendheid van verzekerden met de polisvoorwaarden en de inhoud van de zorgverzekering Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Tabellenboek 'Bekendheid van verzekerden met de polisvoorwaarden en de inhoud van de zorgverzekering Behorende

Nadere informatie

De zorgverzekeringswet

De zorgverzekeringswet De zorgverzekeringswet De invoering van de Zorgverzekeringswet (ZVW) en de wet op de Zorgtoeslag vanaf 1 januari 2006 is een feit. Hierdoor ontstaat er één zorgverzekering voor iedereen, waarmee het onderscheid

Nadere informatie

Medische zorg Wonen in België, werken in Nederland

Medische zorg Wonen in België, werken in Nederland Medische zorg Wonen in België, werken in Nederland Inhoud Waarvoor bent u verzekerd? 2 Hebben uw gezinsleden geen eigen ziektekostenverzekering? 3 In welk land krijgt u medische zorg? 3 In welk land kunnen

Nadere informatie

Werktijden van de werkzame beroepsbevolking

Werktijden van de werkzame beroepsbevolking Werktijden van de werkzame beroepsbevolking Ingrid Beckers Ruim de helft van de werkzame beroepsbevolking werkte in 22 op onregelmatige tijden. Werken in de avonduren en op zaterdag komt het meeste voor.

Nadere informatie

Factsheet. Meet the Needs. Onderzoek naar de behoefte aan leefstijlaanbod van mensen met een lage SES in Maastricht

Factsheet. Meet the Needs. Onderzoek naar de behoefte aan leefstijlaanbod van mensen met een lage SES in Maastricht Factsheet Meet the Needs Onderzoek naar de behoefte aan leefstijlaanbod van mensen met een lage SES in Maastricht ZIO, Zorg in Ontwikkeling Regio Maastricht-Heuvelland Maart 2013 Colofon: Onderzoeksteam

Nadere informatie

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Samenvatting Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Hoofdstuk 1 bevat de algemene inleiding van dit proefschrift. Dit hoofdstuk

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 29 689 Herziening Zorgstelsel Nr. 479 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

De Raad van State gehoord (advies van.., nummer ); Gezien het nader rapport van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van..

De Raad van State gehoord (advies van.., nummer ); Gezien het nader rapport van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van.. Besluit van houdende wijziging van het Besluit zorgverzekering in verband met het vervangen van de no-claimteruggave door een verplicht eigen risico Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid,

Nadere informatie

1 De Jong J., Delnoij D., Groenewegen P. Verzekerdenmobiliteit is hoog. Ook ouderen zijn

1 De Jong J., Delnoij D., Groenewegen P. Verzekerdenmobiliteit is hoog. Ook ouderen zijn Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Judith de Jong, Michelle Hendriks, Diana Delnoij, Peter Groenewegen. Massale overstap van in 2006 lijkt eenmalig. Dit jaar

Nadere informatie

Kwalitatief onderzoek Vrije Universiteit onder 205 huisartsen naar het gebruik van TeleDermatologie

Kwalitatief onderzoek Vrije Universiteit onder 205 huisartsen naar het gebruik van TeleDermatologie Kwalitatief onderzoek Vrije Universiteit onder 205 huisartsen naar het gebruik van TeleDermatologie Inleiding Vanuit de vakgroep Economie en Bedrijfswetenschappen van de Vrije Universiteit te Amsterdam

Nadere informatie

Bekendheid met de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte en de Commissie Gelijke Behandeling

Bekendheid met de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte en de Commissie Gelijke Behandeling Bekendheid met de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte en de Commissie Gelijke Behandeling Onderzoek onder mensen met een chronische ziekte of beperking die deel uitmaken

Nadere informatie

Figuur 1: Type zorg waarvoor men naar het buitenland ging (N=145)

Figuur 1: Type zorg waarvoor men naar het buitenland ging (N=145) Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding worden gebruikt (R. Bes, S. Wendel, E. Curfs & J. de Jong). Ervaringen met zorg in het buitenland positief, Factsheet.

Nadere informatie

Conclusie. Over de relatie tussen laaggeletterdheid en armoede. Ingrid Christoffels, Pieter Baay (ecbo) Ineke Bijlsma, Mark Levels (ROA)

Conclusie. Over de relatie tussen laaggeletterdheid en armoede. Ingrid Christoffels, Pieter Baay (ecbo) Ineke Bijlsma, Mark Levels (ROA) Conclusie Over de relatie tussen laaggeletterdheid en armoede Ingrid Christoffels, Pieter Baay (ecbo) Ineke Bijlsma, Mark Levels (ROA) ecbo - De relatie tussen laaggeletterdheid en armoede A 1 conclusie

Nadere informatie

Hoofdstuk 5 Naamsbekendheidonderzoek

Hoofdstuk 5 Naamsbekendheidonderzoek Hoofdstuk 5 5.1 Inleiding Achtergrond en doel van het onderzoek Bonnema Weert wenst inzicht te verkrijgen in haar naamsbekendheid. Bonnema Weert wil in het bijzonder antwoord krijgen op de volgende onderzoeksvragen:

Nadere informatie

Leefstijl. 6.1 Inleiding. 6.2 Roken

Leefstijl. 6.1 Inleiding. 6.2 Roken Dit rapport is een uitgave van het NIVEL in 2004. De gegevens mogen met bronvermelding (H van Lindert, M Droomers, GP Westert.. Een kwestie van verschil: verschillen in zelfgerapporteerde leefstijl, gezondheid

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van de Kamerleden Leijten (SP) en Van Gerven (SP) over de nieuwe zorgverzekeraar Anno12 (2014Z16670).

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van de Kamerleden Leijten (SP) en Van Gerven (SP) over de nieuwe zorgverzekeraar Anno12 (2014Z16670). > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340 78

Nadere informatie

De Zorgverzekering: Enige Verzekeringseconomische Opmerkingen

De Zorgverzekering: Enige Verzekeringseconomische Opmerkingen De Zorgverzekering: Enige Verzekeringseconomische Opmerkingen Prof. dr. Roger J. A. Laeven Amsterdam School of Economics University of Amsterdam, EURANDOM, ACIS, CentER and Netspar KNAW Amsterdam 15 maart

Nadere informatie

Overstapgedrag en risicoselectie op de zorgverzekeringsmarkt

Overstapgedrag en risicoselectie op de zorgverzekeringsmarkt Overstapgedrag en risicoselectie op de zorgverzekeringsmarkt Danielle Duijmelinck MSc Prof.dr. Wynand van de Ven Dr. Rene van Vliet Dr. Richard van Kleef instituut Beleid & Management Gezondheidszorg 2013.08

Nadere informatie

DE ARBEIDSDEELNAME VAN MENSEN MET FUNCTIONERINGSPROBLEMEN

DE ARBEIDSDEELNAME VAN MENSEN MET FUNCTIONERINGSPROBLEMEN 1 DE ARBEIDSDEELNAME VAN MENSEN MET FUNCTIONERINGSPROBLEMEN Op basis van de Gezondheidsenquête 2001 Erik Samoy - Studiecel VFSIPH - juni 2003 Sedert 1997 worden de Belgen om de drie à vier jaar ondervraagd

Nadere informatie

SPSS Introductiecursus. Sanne Hoeks Mattie Lenzen

SPSS Introductiecursus. Sanne Hoeks Mattie Lenzen SPSS Introductiecursus Sanne Hoeks Mattie Lenzen Statistiek, waarom? Doel van het onderzoek om nieuwe feiten van de werkelijkheid vast te stellen door middel van systematisch onderzoek en empirische verzamelen

Nadere informatie

Klantonderzoek: statistiek!

Klantonderzoek: statistiek! Klantonderzoek: statistiek! Statistiek bij klantonderzoek Om de resultaten van klantonderzoek juist te interpreteren is het belangrijk de juiste analyses uit te voeren. Vaak worden de mogelijkheden van

Nadere informatie

Hoe haalt een extra productieve werknemer gezond en werkend zijn pensioen?

Hoe haalt een extra productieve werknemer gezond en werkend zijn pensioen? Hoe haalt een extra productieve werknemer gezond en werkend zijn pensioen? Lex Burdorf hoogleraar determinanten van volksgezondheid Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Rotterdam Langer

Nadere informatie

Kinderen in Nederland - Bijlage B Respons, representativiteit en weging

Kinderen in Nederland - Bijlage B Respons, representativiteit en weging Kinderen in Nederland - Bijlage B Respons, representativiteit en weging Respons thuiszorgorganisaties en GGD en In deden er tien thuiszorgorganisaties mee aan het, verspreid over heel Nederland. Uit de

Nadere informatie

Rapport Polisprofiel November 2015

Rapport Polisprofiel November 2015 Rapport Polisprofiel November 2015 1 2 Inhoudsopgave 1 Vragenlijst Polisprofiel... 4 1.1 Interpreteren van de resultaten... 4 1.2 Opzet... 4 2 Resultaten... 5 2.1 Profiel deelnemers... 5 2.2 Onderwerpen

Nadere informatie