VERBINTENISSEN UIT MEERZIJDIGE EN EENZIJDIGE RECHTSHANDELINGEN... Verbintenissen uit overeenkomst...

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VERBINTENISSEN UIT MEERZIJDIGE EN EENZIJDIGE RECHTSHANDELINGEN... Verbintenissen uit overeenkomst..."

Transcriptie

1 VERBINTENISSEN UIT MEERZIJDIGE EN EENZIJDIGE RECHTSHANDELINGEN... Verbintenissen uit overeenkomst... Begrip en soorten overeenkomsten... 1 De overeenkomst, bron van recht... 1 Vermogensrechtelijke en andere overeenkomsten... 1 De overeenkomst strekt partijen tot wet... 2 Soorten vermogensrechtelijke overeenkomsten... 2 Consensuele, zakelijke en plechtige overeenkomsten... 2 Eenzijdige en wederkerige overeenkomsten... 2 Overeenkomsten om niet en onder bezwarende titel... 3 Vergeldende contracten en kanscontracten... 3 Contracten intuitu personae... 3 Hoofdcontracten en bijkomende contracten... 4 Benoemde en onbenoemde contracten... 4 Toetredingscontracten en standaardbedingen... 4 Raamovereenkomsten... 4 Andere indelingen... 5 Algemene principes van het contractenrecht... 5 Wilsovereenstemming, grondslag van de overeenkomst... 5 Grenzen aan de contractvrijheid gesteld... 5 Bij wet gestelde beperkingen... 6 Beperkingen ingevolge andermans vrijheden, grondrechten of belangen... 6 Interpretatie en uitvoering van de overeenkomst naar redelijkheid en billijkheid... 7 Interpretatieve functie van de goede trouw... 7 De aanvullende functie van de goede trouw... 7 De matigende functie van de goede trouw... 8 Het sluiten van de overeenkomst... 8 De geldigheidsvereisten en de nietigheidsregeling... 8 De wilsovereenstemming... 8 Handelingsbekwaamheid Voorwerp Oorzaak De nietigheidsregeling De totstandkoming van de overeenkomst Voorbesprekingen en onderhandelingen Aanbod, aanvaarding en vertegenwoordiging Geruisloos en progressief contracteren De nakoming van de overeenkomst tussen contractpartijen Algemeen overzicht I 1

2 Contractbreuk Het herstel in rechten Toerekenbare en niet-toerekenbare tekortkoming Toerekenbare tekortkoming Niet-toerekenbare tekortkoming Algemene rechtsmiddelen ingeval van contractbreuk Uitvoering in natura Schadevergoeding Bijkomende rechtsmiddelen bij wederkerige overeenkomsten Ontbinding van de overeenkomst Opschortingsrechten De derdenwerking van de overeenkomst Partijen en derden, algemene en bijzondere rechtverkrijgenden De relativiteit van de overeenkomst gerelativeerd Derdenwerking van het bestaan van de overeenkomst Geen derden-binding door de overeenkomst Doorwerking ("spill-over") van de overeenkomst Beëindiging en opschorting van de overeenkomst Schorsing (suspension) Verbreking (résiliation) Ontbinding (résolution) Herroeping (révocation) Nietigheid (nullité) Verval (caducité) Verbintenissen uit eenzijdige rechtshandelingen en natuurlijke verbintenissen... Eenzijdige rechtshandelingen De verbindende kracht van eenzijdige rechtshandelingen Toepasselijke rechtsregels De betaling van natuurlijke verbintenissen VERBINTENISSEN UIT DE WET... Quasi-contractuele verbintenissen... Oneigenlijke of quasi-contracten Zaakwaarneming Omschrijving Toepassingsvoorwaarden Gevolgen Onverschuldigde betaling Principe Toepassingsvoorwaarden II

3 Gevolgen Verrijking zonder oorzaak Omschrijving Toepassingsvoorwaarden Gevolg Verbintenissen uit aansprakelijkheid voor onrechtmatige daad... Begrip en soorten aansprakelijkheid. Samenloop en coëxistentie Aansprakelijkheid uit niet-contractueel handelen Begrip Soorten aansprakelijkheid Samenloop van aansprakelijkheidsregimes Samenloop van strafrechtelijke en civielrechtelijke aansprakelijkheid Samenloop van contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid Coëxistentie van contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid Coëxistente vorderingen in hoofde van de aanspreker (actieve coëxistentie) Coëxistente vorderingen ten laste van de aangesprokene (passieve coëxistentie) Algemene principes en tendensen in het aansprakelijkheidsrecht Van foutaansprakelijkheid naar objectieve aansprakelijkheid en risicoaansprakelijkheid Het uitgangspunt Nieuwe soorten aansprakelijkheid Schets van de nog aan de gang zijnde evolutie Evolutie in de rechtspraak Evolutie in de wetgeving Overheidsaansprakelijkheid Jurisprudentiële evolutie Gronden van aansprakelijkheid Aansprakelijkheid voor eigen foutieve daad Onrechtmatig handelen (objectief element) Schuldbekwaamheid en toerekenbaarheid (subjectief element) Aansprakelijkheid voor personen, zaken en dieren waarvoor men instaat Aansprakelijkheid voor de daad van personen voor wie men instaat Aansprakelijkheid voor zaken en dieren die men onder zich heeft Schade Begrip en kenmerken van schade Soorten schade Het oorzakelijk verband Begrip en kenmerken Het causaliteitsverbrekend effect van interveniërende factoren Fout van het slachtoffer of van anderen en toevallige of bijzondere omstandigheden De zelfstandige juridische oorzaak als causaliteitsverbrekende factor III

4 De vergoeding van de schade Het principe van de volledige schadeloosstelling Omvang van de schadevergoeding Begroting van de vergoeding Cumul van schadevergoeding DE VERBINTENIS IN HET ALGEMEEN... Modaliteiten van de verbintenis Verbintenissen onder voorwaarde en met tijdsbepaling Verbintenissen onder voorwaarde Begrip Soorten Rechtsgevolgen Verbintenissen met tijdsbepaling Begrip en soorten Rechtsgevolgen van de opschortende tijdsbepaling Termijnen van respijt Verbintenissen met meerdere voorwerpen en subjecten Verbintenissen met meerdere voorwerpen De cumulatieve verbintenis De alternatieve verbintenis De facultatieve verbintenis Verbintenissen met meerdere subjecten Samengevoegde of deelbare verbintenissen Ondeelbare verbintenissen Hoofdelijke of solidaire verbintenissen Verbintenissen in solidum Overgang van verbintenissen... De overdracht van schuldvordering Algemene beginselen Totstandkoming en tegenwerpelijkheid van de overdracht van schuldvordering Principe De gecedeerde schuldenaar De tegenwerpelijkheid aan andere derden Gevolgen van de cessie Verhouding tussen cedent en cessionaris Verhouding tussen cessionaris en overgedragen schuldenaar Schuldoverneming en contractsoverdracht Schuldoverneming Delegatie IV

5 Contractsoverdracht Het tenietgaan (uitdoven) van verbintenissen... Dwanguitvoering en ingebrekestelling Dwanguitvoering De ingebrekestelling of inmorastelling Begrip en draagwijdte Vorm en rechtsgevolgen De gewone uitdovingsgrond: (vrijwillige) betaling De eenvoudige betaling Wie moet en wie mag betalen? Aan wie moet en aan wie mag er betaald worden? Het voorwerp van de betaling De betaling van geldschulden De modaliteiten van de betaling De betaling met subrogatie Begrip en toepassingsvoorwaarden Soorten (eigenlijke subrogatie) Gevolgen van de subrogatie De ongewone uitdovingsgronden Schuldvernieuwing Toepassingsgebieden en toepassingsvoorwaarden Gevolgen Schuldvergelijking Algemeen Wettelijke schuldvergelijking Gerechtelijke en conventionele schuldvergelijking Schuldvermenging Kwijtschelding van schuld Begrip, voorwaarden en uitwerking Teruggave van titel als vermoeden van kwijtschelding Rechtsverwerking Bevrijdende verjaring Bewijsrecht Het vermogensrechtelijk bewijsrecht in het algemeen Vrije tegenover gereglementeerde bewijsvoering Toepassingsgebied van de vermogensrechtelijke bewijsregeling De vermogensrechtelijke bewijsregeling nader beschreven De bewijsmiddelen en hun bewijswaarde De hiërarchie tussen de bewijsmiddelen V

6 Het schriftelijk bewijs De authentieke akte De onderhandse akte Andere geschriften Het bewijs door getuigen en vermoedens Het getuigenbewijs Het bewijs door vermoedens De bekentenis en de eed De bekentenis De eed De inpassing van de nieuwe technieken in het gereglementeerd bewijsstelsel Art B.W. heeft een beperkte draagwijdte De basisbegrippen van ons bewijsstelsel kunnen ruim geïnterpreteerd worden Enkele voorbeelden VI

7 DEEL I VERBINTENISSEN UIT MEERZIJDIGE EN EENZIJDIGE RECHTSHANDELINGEN TITEL 1 VERBINTENISSEN UIT OVEREENKOMST HOOFD I BEGRIP EN SOORTEN OVEREENKOMSTEN Afdeling 1 De overeenkomst, bron van recht 1. Vermogensrechtelijke en andere overeenkomsten [9] Verbintenis: rechtsband tussen personen die ontstaat uit een rechtshandeling Overeenkomst: meerzijdige rechtshandeling waardoor twee partijen juridische verbintenissen aangaan; een overeenkomst is dus bron van verbintenissen Er zijn verschillende soorten overeenkomsten: Internationale overeenkomst: afspraken tussen soevereine, internationaalrechtelijk rechtspersonen Publiekrechtelijke overeenkomst: afspraken tussen [interne] overheden Vermogensrechtelijke overeenkomst: = contract = overeenkomst die de vestiging, wijziging, vernietiging of overdracht van zakelijke of persoonlijke rechten op het oog heeft Overeenkomsten met de overheid Gewone overeenkomsten met de overheid Hierbij treedt de overheid als een particulier op en zijn de gewone, civielrechtelijke regels van toepassing. Administratieve overeenkomsten met de overheid Hierbij treedt de overheid vanuit een bovengeschikte positie op. Een voorbeeld zijn concessie-overeenkomsten, waarbij de overheid een orgaan ermee belast een bepaalde openbare dienst uit te oefenen op eigen risico en tegen vergoeding van de gebruikers. Hier worden de civielrechtelijke contractsregels maar aanvullend toegepast. Speciale administratiefrechtelijke regelingen zijn meestal van toepassing, omdat de overheid bijzondere voorrechten of bevoegdheden heeft en bijvoorbeeld van de overeenkomst mag afwijken. Beleidsovereenkomsten met de overheid Hierbij legt de overheid aan een particulier bepaalde verplichtingen op met het oog op een bepaald beleid dat ze wilt voeren. In ruil daarvoor doet de overheid bepaalde toezeggingen. Dikwijls zijn ze zuiver politieke akkoorden, en dus niet juridisch bindend. Uiteraard mogen ze niet in strijd zijn met de algemene rechtsbeginselen of met dwingend recht. Familierechtelijke overeenkomst, bewijsrechtelijke overeenkomst, 2. De overeenkomst strekt partijen tot wet [13] Door de wilsovereenstemming strekken aangegane overeenkomsten de contractpartijen tot wet. De bindende kracht is echter niet altijd gewild en de bedoeling om zich te binden wordt trouwens ook niet (!) vermoed. Net zoals je de vrijheid hebt om te contracteren, heb je ook de vrijheid om niet te contracteren. 1

8 Een gentlemen s agreement is zo n louter morele verbintenis. Voorbeelden zijn letters of confort 1 (patronagebrieven) en letters of intent (intentieverklaringen), al kunnen beide soorten tòch verbintenissen bevatten door hun bewoordingen. Er zijn minstens twee contractpartijen, maar er kunnen er ook meer zijn. Bovendien kunnen andere personen later tot de overeenkomst toetreden. Soms kan het nuttig zijn om een meerpartijenovereenkomst te sluiten als er anders verschillende, nauw-verwante contracten naast elkaar zouden gesloten worden 2. Afdeling 2 Soorten vermogensrechtelijke overeenkomsten 1. Consensuele, zakelijke en plechtige overeenkomsten [15] Consensuele contracten Dit zijn contracten die tot stand komen door loutere toestemming van de partijen. Dit consensualisme is de algemene regel in het Belgische recht (eigendom gaat bijvoorbeeld solo consensu over). Zakelijke contracten Deze komen pas geldig tot stand wanneer de zaak of [een gedeelte van] de prijs wordt overhandigd. Voorbeelden zijn pand en bewaargeving. Plechtige contracten Deze komen geldig tot stand wanneer bepaalde, voorgeschreven vormvereisten werden nageleefd. Voorbeelden zijn schenking en hypotheekstelling 3. Niettemin zijn niet alle vormvereisten nodig om een overeenkomstig geldig te maken. Sommige vormvereisten moeten worden nageleefd om de overeenkomst tegenwerpelijk te maken of om de overeenkomst te bewijzen ( ad probationem ) Eenzijdige en wederkerige overeenkomsten [17] Een overeenkomst is altijd een meerzijdige rechtshandeling 5. Een overeenkomst op zich kan echter eenzijdig of wederkerig zijn. Een overeenkomst is wederkerig (synallagmatisch) wanneer contractanten zich over en weer verbinden, zodat aan beide zijden verbintenissen ontstaan en beiden tegelijk schuldeiser én schuldenaar zijn. Een overeenkomst is onvolmaakt wederkerig wanneer ze bij het ontstaan eenzijdig was, maar wederkerig wordt doordat in de loop van haar bestaan een verbintenis ten laste van de andere partij ontstaat 6. Een overeenkomst is eenzijdig wanneer maar in hoofde van één partij verbintenissen ontstaan. Het onderscheid is van belang: Bijvoorbeeld een moedermaatschappij die zich als een soort borg opstelt voor een dochtermaatschappij. Toch is het geen échte borg, want die zou bijvoorbeeld in de boekhouding moeten worden meegerekend. Bijvoorbeeld het contract afgesloten met de garagist voor de koop van een auto en het financieringscontract ervan met de bank. Art. 76 Hyphotheekwet: De hypotheek kan slechts worden toegestaan bij een authentieke akte of bij een in rechte of voor notaris erkende onderhandse ak te. Een voorbeeld is de verkoop van een onroerend goed: je hebt al een geldige verkoop door loutere mondelinge overeenstemming; voor het bewijs is echter een geschrift vereist (als de waarde > BEF) en voor tegenstelbaarheid moet een authentieke akte worden opgemaakt. Een eenzijdige rechtshandeling is bijvoorbeeld een testament of een aanbod. Bijvoorbeeld lastgeving. In principe is alleen de lasthebber drager van een verbintenis. Als hij echter onverwachte uitgaven moet doen, wordt de lastgever verbonden om die kosten te vergoeden. Aldus wordt de overeenkomst onvolmaakt wederkerig. 2

9 In een wederkerige overeenkomst mogen beide partijen de stilzwijgende ontbindende voorwaarde en de exceptio non adimpleti contractus inroepen. De oorzaak is anders. Bij een wederkerige overeenkomst ligt de oorzaak van de verbintenis van de ene partij in de verbintenis van de andere partij. Als die laatste verbintenis geen voorwerp meer heeft, wordt de overeenkomst nietig wegens geen oorzaak. De bewijsregeling is anders. De risico-regeling wegens overmacht is ook anders: bij eenzijdige overeenkomsten draagt de schuldeiser het risico; bij wederkerige overeenkomsten is de schuldenaar ook bevrijd, maar moet de schuldeiser evenmin presteren, zodat het uiteindelijke risico bij de schuldenaar ligt 3. Overeenkomsten om niet en onder bezwarende titel [18] De overeenkomst onder bezwarende titel levert voor beide partijen een geldelijk voordeel op. De overeenkomst om niet levert voor één van de partijen géén geldelijk voordeel op. De oorzaak van zo n overeenkomst is de animus donandi: de bedoeling om iemand te bevoordelen. Het onderscheid is ondermeer van belang voor de pauliaanse vordering. 4. Vergeldende contracten en kanscontracten 7 [19] Bij vergeldende overeenkomsten worden de prestaties van beide partijen als gelijkwaardig beschouwd. Bij aleatoire overeenkomsten is de omvang van één van de prestaties onzeker. Het onderscheid is van belang inzake benadeling: een kanscontract kan bijna niet vernietigd worden wegens benadeling. 5. Contracten intuitu personae [20] Een contract is intuitu personae wanneer het wordt aangegaan omwille van de persoon of de persoonlijke kwaliteiten van de tegenpartij. Aan dit soort contract komt een einde bij het overlijden van de persoon. Ze gaan dus niet over op de erfgenamen en kunnen niet door een derde worden volbracht. Bij vergissing omtrent de persoon, kan de verbintenis wegens substantiële dwaling worden vernietigd. 6. Hoofdcontracten en bijkomende contracten [20] Een bijkomend contract hangt af van het voortbestaan en de nakoming van het hoofdcontract ( accessorium sequitur principale ). Voorbeelden van bijkomende contracten zijn de pand- en hypotheekovereenkomst. 7. Benoemde en onbenoemde contracten [21] Benoemde contracten hebben een regeling in het B.W. of in andere wetgeving gekregen. 7 Merk op dat beide contracten echter onder bezwarende titel zijn. 3

10 Er is een onbenoemd contract als de partijen sterk hebben afgeweken van een benoemd contract. Op dit soort contract zijn van toepassing de algemene contractsregels, de eigen stipuleringen én de regels die naar analogie voor gelijkaardige benoemde contracten gelden. Een gemengd contract bevat elementen van verschillende benoemde contracten. Als hierdoor een nieuw soort contract tot stand komt, zijn de regels van de onbenoemde contracten van toepassing. Zijn de componenten echter nog duidelijk te onderscheiden, dan past men op elke component de specifieke wettelijke regeling toe (combinatietheorie). Als een component slechts bijkomstig is, dan wordt op het hele contract de specifieke regeling van de hoofdcomponent toegepast (absorptieleer). 8. Toetredingscontracten en standaardbedingen [22] Bij een toetredingscontract heeft de ene (zwakke) partij niets te zeggen over de inhoud van het contract: die wordt volledig bepaald door de andere (sterke) partij. De enige vrijheid die de zwakke partij dan nog heeft, is om al dan niet te contracteren 8. In zo n troetredingscontract komen dikwijls standaardbedingen voor: voorgedrukte clausules die hetzelfde zijn in al de gelijkaardige overeenkomsten die de sterke partij sluit. Toetredingscontracten worden in principe behandeld als gewone contracten. Men zal echter proberen de zwakke partij te helpen: door bijzondere wetsbepalingen door verenigingen of groeperingen (zelfs de overheid of Europa), die voorafgaandelijk afspraken maken 9. Raamovereenkomsten [23] Een raamovereenkomst is een overeenkomst waarbij de contractpartijen het algemene kader vaststellen waarbinnen zij latere overeenkomsten zullen sluiten 9. Merk op dat de meerpartijenovereenkomst ook een raamovereenkomst kan genoemd worden: dikwijls wordt daarin bepaald hoe de deelcontracten zullen worden gesloten en nagekomen. 8 9 En als het om levensnoodzakelijke dingen gaat, valt zelfs die vrijheid eigenlijk weg Bijvoorbeeld de alleenverkoopovereenkomst, gesloten tussen importeur en fabrikant, waardoor de importeur het alleenrecht krijgt om binnen een bepaald gebied producten te verkopen. In het raamcontract worden de latere individuele koop-verkoop overeenkomsten voorbereid. 4

11 10. Andere indelingen [24] Kortdurige en langdurige contracten Contracten die ineens worden uitgevoerd en contracten die in opeenvolgende stadia worden uitgevoerd. HOOFD II ALGEMENE PRINCIPES VAN HET CONTRACTENRECHT De vrije wil wordt traditioneel beschouwd als de grondslag van het contractenrecht. De suprematie van de vrije wil is een gevolg van de klemtoon die de maatschappij legt op de individuele vrijheid 10. Hoewel de contractsvrijheid niet uitdrukkelijk in een grondwet of een verdrag staat ingeschreven, is zij één van de fundamentele vrijheden, is zij van openbare orde en is zij in feite de juridische verwoording van het recht op zelfontplooiing. Toch is de contractsvrijheid 11 dikwijls maar een fictie 12. Afdeling 1 Wilsovereenstemming, grondslag van de overeenkomst [26] De wil op zich is niet alléén verantwoordelijk voor het contract tussen partijen: Het is niet de interne wil, maar de wilsovereenstemming die bron van recht is. Vaak gaat de wil of de wilsovereenstemming alleen over de hoofdzaken van het contract. De details worden vaak niet door de wil of de wilsovereenstemming geregeld. De wet stelt ook grenzen aan de de contractsvrijheid en niet alles wat de wil verlangt maakt deel uit van het contract. Het is dus de wilsovereenstemming die de verantwoording en de grondslag is van het contract, al zal het contract ook door andere factoren worden aangevuld en vervolledigd. Het feit dat de werkelijke wil en de verklaarde wil soms afwijken, doet geen afbreuk aan het feit dat de wilsovereenstemming de grondslag is van de overeenkomst. Meestal is er immers wél overeenstemming over de hoofdzaken. Is zelfs die er niet, dan kun je uitzonderlijk stellen dat de overeenkomst steunt op het vertrouwensbeginsel 13. Afdeling 2 Grenzen aan de contractvrijheid gesteld [29] Er zijn drie categorieën van rechten in subjectieve zin 14 : Subjectieve rechten: dit zijn zakelijke rechten en vorderingsrechten Bevoegdheden: zij geven de macht om in de rechtssfeer van een andere in te grijpen (het bewind!) Fundamentele vrijheden: de mogelijkheid om naar eigen inzicht te handelen, zonder externe dwang De fundamentele vrijheden zijn aan minder beperkingen onderworpen dan de subjectieve rechten en de bevoegdheden, die immers vatbaar zijn voor respectievelijk rechtsmisbruik en bevoegdheidsafwending. 10 Behalve de contractvrijheid, is ook de individuele verantwoordelijkheid (bij onrechtmatige daad) een gevolg van de klemtoon op de persoonlijke vrijheid. 11 En de bewegingsvrijheid is trouwens ook een fictie, want ook beperkt door overheidsinterventies en beperktheid van middelen. 12 Denk maar aan standaardbedingen. Het is wel zo dat de machtige bedrijven die bedingen niet altijd helemaal zelf mogen bepalen. In een gemengde economie bepaalt de overheid mee de inhoud, waardoor er regels van dwingend recht of van openbare orde komen en waardoor het evenwicht weer min of meer hersteld wordt. 13 Vertrouwensbeginsel: het vertrouwen dat je als tegenpartij mag hebben in de wilsverklaring van de andere partij. 14 Opgelet: een recht in subjectieve zin een subjectief recht. Een recht in subjectieve zin is een recht dat aan iemand toekomt. 5

12 Toch zijn ook de fundamentele vrijheden begrensd, namelijk door de wet of omdat andere over gelijkwaardige rechten beschikken. De contractvrijheid is dus begrensd omdat zij een fundamenteel recht is. 1. Bij wet gestelde beperkingen [30] Overeenkomsten mogen geen afbreuk doen aan de openbare orde 15 en de goede zeden (Art. 6 B.W.) Overeenkomsten mogen ook niet afwijken van dwingend recht Als het voorwerp of de oorzaak van de overeenkomst in strijd is met de openbare orde of het dwingend recht, dan is de overeenkomst nietig. 2. Beperkingen ingevolge andermans vrijheden, grondrechten of belangen [32] Ongelijke positie van contractpartijen Deze positie is meestal te wijten aan een monopolie- of machtspositie. Wanneer het gaat om noodzakelijke goederen of diensten, is de sterkere partij (door de wet of door het beginsel van algemeen handelen) verplicht al de afnemers gelijk te behandelen. Hij moet al een gegronde reden hebben om hier van af te wijken. Gelijke behandeling ligt trouwens opgesloten in de uitoefeningsvoorwaarden van openbare diensten. De ongelijke positie kan ook tot stand komen door misbruik van omstandigheden (misbruik van iemands behoeften, hartstochten, onwetendheid, volgens Art. 1907ter) 18. De contractsvrijheid komt in conflict met de fundamentele rechten en vrijheden van de tegenpartij Wanneer de inbreuk op andermans grondrecht uit zuiver financieel oogpunt gebeurt, riskeert de overeenkomst een ongeoorloofde oorzaak of voorwerp te hebben, en aldus ongeldig of herroepelijk te zijn. Het is natuurlijk anders als de inbreuk op andermans grondrechten gebeurt in het voordeel van de andere, bijvoorbeeld bij een chirurgische ingreep. Zolang de ingreep medisch verantwoord is en de patiënt zijn toestemming geeft, is de overeenkomst geoorloofd. De overeenkomst is echter altijd herroepbaar door de patiënt. De zaken liggen nog anders als men naast de contractsvrijheid ook een eigen grondrecht inroept om een inbreuk te maken op andermans grondrechten. Behalve als bijzondere wetten deze inbreuken verbieden, past men het evenredigheidsbeginsel toe. De inbreuk is dan gerechtvaardigd als ze nodig is om het eigen grondrecht te realiseren dit grondrecht niet op een andere, niet-inbreuk-makende manier kan gerealiseerd worden wanneer de inbreuk niet onevenredig is met het eigen voordeel 15 Openbare orde: de juridische grondslagen van de politieke, economische, sociale,.. orde, inclusief goede zeden en menselijke waardigheid. 16 Dwingend recht: recht dat bepaalde categorieën van zwakkeren (huurders, consumenten, werknemers, ) wilt beschermen. Alleen de zwakkeren mogen afwijken van de regels; op voorhand mogen zij echter niét afzien van de bescherming die het dwingend recht hen biedt. 17 Dat contractvrijheid alleen toekomt aan wie niet handelingsonbekwaam is verklaard, is eigenlijk zo n regel van dwingend recht. 18 Als dit misbruik van omstandigheden leidt tot onevenredige contractprestaties, kan men de leer van de gekwalificeerde benadeling toepassen. 6

13 Afdeling 3 Interpretatie en uitvoering van de overeenkomst naar redelijkheid en billijkheid [36] Goede trouw wordt gebruikt bij de interpretatie en de uitvoering van de overeenkomst: Goede trouw is nodig om vast te stellen wat overeenkomst nu precies inhoudt. Partijen zijn bijvoorbeeld tot meer gebonden dan wat hun wilsovereenstemming bepaalde (werkelijke en de verklaarde wil verschillen, men bespreekt alleen de hoofdzaken, ) Dit is de aanvullende en interpretatieve functie van de goede trouw. Eenmaal vaststaat wat de overeenkomst inhoudt, moet ze ook ter goeder trouw worden uitgevoerd. Dit is de matigende functie van de goede trouw. De goede trouw moet hier in objectieve zin verstaan worden (= redelijkheid en billijkheid) Interpretatieve functie van de goede trouw [38] De interpretatieve functie van de goede trouw is het opsporen van de bedoeling van de partijen zoals die kan worden afgeleid uit de verklaringen en lettend op de omstandigheden. Met andere woorden: wat bedoeld was, kan opgespoord worden door de gebruikte woorden niet al te letterlijk te interpreteren, maar naar redelijkheid en billijkheid te verstaan 20. Dit wil echter niet zeggen dat de werkelijke wil in beginsel voorrang krijgt op de uitgedrukte wil! Elk beding moet worden opgevat in de zin die uit de hele contract voortvloeit (art e.v.). Is een beding dubbelzinnig, dan moet de rechter de interpretatie kiezen die bij de inhoud van het hele contract past die ter plaatse gebruikelijk is die een rechtsgevolg kan hebben, al is dit niet altijd pure noodzaak Is er dan nog twijfel, dan moet hij interpreteren ten nadele van hem die bedongen heeft (meestal diegene die het beding of het contract heeft opgesteld), en ten voordele van hem die zich verbonden heeft. Dit is eigenlijk maar een toepassing van billijkheid. 2. De aanvullende functie van de goede trouw [42] De aanvullende functie maakt normen die de [eventueel geïnterpreteerde] contractsregels van de partijen aanvullen. Wanneer de verplichtingen uit de aanvullende functie niet worden nageleefd, geeft dit niet automatisch aanleiding tot schadevergoeding wegens wanprestatie. Soms gaat het immers over een last, waarvan de niet-nakoming niet onrechtmatig is, maar met rechtsverwerking wordt gesanctioneerd. Partijen kunnen bijvoorbeeld de verplichting hebben om informatie, voorlichting of professionele bijstand te geven 21. Partijen mogen geen handelingen verrichten die de verbintenis van de tegenpartij moeilijker maakt of die het verwachte voordeel van de tegenpartij verminderen. 19 Goede trouw in subjectieve zin is eerlijk zijn, niets slechts op het oog hebben, geen dingen verzwijgen, 20 Anderen gaan nog verder en stellen dat de interpretatieve functie niet alleen de bedoeling van de partijen moet bepalen, maar ook de hele rechtsverhouding tussen de partijen. Probleem daarbij is dat de wilsovereenstemming genegeerd wordt en dat de rechten en plichten tussen de partijen afhankelijk worden van de wil van de uitlegger Zo breed gezien, bevat de interpretatieve functie ook de aanvullende en matigende functie. 21 Verzekeraars moeten de verzekerde bijvoorbeeld op de hoogte brengen van het nut een hoger beroep in te stellen, ook al staat dit niet uitdrukkelijk in de overeenkomst. 7

14 Partijen moeten de schade beperken waarvoor de tegenpartij moet instaan; zij moeten ook eerlijk helpen bij de bewijsvoering. Partijen moeten eventueel ook bijkomende contractuele regelingen maken om de hoofdovereenkomst goed te doen aflopen. 3. De matigende functie van de goede trouw [44] Door de matigende functie is het een contractspartij verboden misbruik te maken van de rechten die zij door de overeenkomst krijgt. De matigende functie (en haar criteria) vertonen veel gelijkenis met de theorie van het rechtsmisbruik. Ook hier zijn de criteria: je mag je recht niet gebruiken met geen ander doel dan om de andere partij te benadelen je mag je recht niet gebruiken als je het behaalde voordeel ook op een manier kunt behalen die niet schadelijk is voor de tegenpartij je mag je recht niet gebruiken als het behaalde voordeel onevenredig is met het nadeel van de tegenpartij De partijen moeten tegenover elkaar dus een minimum van goede trouw in acht nemen. Als ze dat niet doen, dan mag de rechter de uitoefening van de rechten matigen, ze namelijk binnen de perken van de normale uitoefening brengen 22 (eventueel met schadevergoeding). Merk op dat het geviseerde recht nog steeds blijft bestaan (daarom is het ook niet zo n goed idee om van derogerende functie te spreken). HOOFD III HET SLUITEN VAN DE OVEREENKOMST Afdeling 1 De geldigheidsvereisten en de nietigheidsregeling Er zijn vier criteria waaraan een overeenkomst moet voldoen en die in 1 tot 4 worden behandeld: wilsovereenstemming handelingsbekwaamheid voorwerp oorzaak 1. De wilsovereenstemming [48] De wilsovereenstemming (niet de wil) is de eerste geldigheidsvereiste voor het sluiten van een overeenkomst 23. De wil van elk van de partijen moet: volwaardig zijn rechtsgevolgen beogen tegen de andere partij worden uitgedrukt vrij zijn van gebreken 22 Zo kan men zelfs het recht om de ontbinding van de overeenkomst in te roepen matigen, of het recht om de exceptie van nietigheid in te roepen, of het recht om de uitvoering van de overeenkomst te eisen. 23 Uitzonderlijk wordt men verplicht om te contracteren. Eigenlijke contractsdwang is bijvoorbeeld een dwanglicentie bij octrooien of een onteigening. Er bestaat ook een oneigenlijke contractsdwang, bijvoorbeeld het verplicht nemen van een autoverzekering. Deze contractsdwang is oneigenlijk omdat men nog vrij is om te kiezen met wie men (verplicht) contracteert. Bij een dwanglicentie of een onteigening is men zelfs daar niet vrij in. 8

15 A. Een volwaardige, tegen de tegenpartij, uitgedrukte wil [49] Handelingsonbekwamen kunnen geen geldige overeenkomst sluiten. Handelingsbekwamen die zich onder invloed of in een emotionele toestand bevinden, zijn niet in staat een volwaardige wil te uiten. Zolang de persoon in kwestie de overeenkomst niet bevestigt (wanneer hij terug normaal is), is de overeenkomst vernietigbaar op zijn verzoek. Als de persoon in kwestie zelf schuld heeft aan zijn toestand of als de tegenpartij écht niet op de hoogte kon zijn van zijn toestand, vervalt deze relatieve nietigheid en moet de overeenkomst toch nagekomen worden. B. De wil moet de totstandkoming van rechtsgevolgen beogen [50] Met andere woorden: beide partijen moeten een juridisch bindende afspraak willen sluiten. Dit betekent niet dat ze het over alle details eens moeten zijn: dwingende wetsbepalingen, gewoonterechtelijke gebruiken en de aanvullende werking van de goede trouw kunnen de details invullen 24. C. De wil moet ten aanzien van de tegenpartij tot uitdrukking worden gebracht [52] Als de partijen hun wil dus aan een derde (maar niet aan elkaar) meedelen, komt er géén overeenkomst tot stand 25. Tot uitdrukking brengen kan ook stilzwijgend, bijvoorbeeld als een partij aan de uitvoering begint. 26 Als de (tot elkaar) verklaarde wil afwijkt van de werkelijke wil, komt er alleen een overeenkomst tot stand als de tegenpartij er redelijkerwijs mag op vertrouwen dat de verklaarde wil ook de werkelijke wil is. Hier wordt dus de vertrouwensleer gebruikt, en niet de wilsleer of de verklaringsleer 27. D. Er mogen geen wilsgebreken zijn [54] Merk op dat de werkelijke en verklaarde wil hier wel degelijk samenvallen. Alleen is het zo dat die wil gevormd werd door een verkeerde voorstelling van de feiten. Dwaling, geweld en bedrog zijn de eigenlijke wilsgebreken. Benadeling is een oneigenlijk wilsgebrek omdat door benadeling geen gebrekkige wil ontstaat. Benadeling kan er hoogstens op wijzen dat er een wilsgebrek (zoals bedrog) aanwezig is. De eigenlijke wilsgebreken geven aanleiding tot relatieve nietigheid. De partij met het wilsgebrek kan de overeenkomst bevestigen, de vernietiging ervan vragen en / of schadevergoeding aanvragen (als de tegenpartij in de fout is gegaan). 24 Standaardbedingen en algemene voorwaarden zijn wel degelijk verbindend zolang de zwakke partij normaal gezien kennis kon hebben van de bedingen en ze in een voor haar begrijpelijke taal zijn opgesteld. Ze zijn zeker verbindend als de zwakke partij de bedingen bewust negeerde. Voor de partij die de bedingen heeft opgesteld, zijn ze altijd verbindend. 25 Stel dat een school een contract afsluit met een klooster om een pater te laten lesgeven. De pater heeft natuurlijk een (kerkrechtelijk) contract van getrouwheid met het klooster. Als de school geen contract met de pater zelf afsluit, is er geen sprake van een geldig contract. 26 Als je bijvoorbeeld op de tram stapt, maak je impliciet duidelijk dat je een contract wilt maken; 27 - Als ik een boek bestel, maar de verkeerde titel opgeef, zou ik volgens de wilsleer immers niet verplicht zijn om het boek te betalen. - Als ik een Jaguar per ongeluk voor 500 BEF aanprijs, zou ik volgens de verklaringsleer verplicht worden die ook aan 500 BEF te verkopen. - De vertrouwensleer zorgt er voor dat er wel degelijk een verzekering wordt afgesloten als de klant er redelijkerwijs op kan vertrouwen dat de vertegenwoordiger (nog) voor de verzekeringsmaatschappij werkt (als de vertegenwoordiger dus stellig die indruk wekt). 28 Dit is een toepassing van de precontractuele aansprakelijkheid (culpa in contrahendo), steunend op 1382B.W. Men mag schadevergoeding vragen bij het onrechtmatig afbreken van onderhandelingen en bij het maken van fouten bij het opstellen van (al dan niet vernietigbare) contracten. 29 Men aanvaardt nu zelfs dat de benadeelde partij schadevergoeding kan vragen als hij door het wilsgebrek tegen meer nadelige voorwaarden heeft gecontracteerd, maar de vernietiging 9

16 a) Dwaling [56] Dwaling is de verkeerde voorstelling die men heeft aangaande een bestanddeel bij het sluiten van de overeenkomst. Niet alle dwaling geeft aanleiding tot (relatieve) nietigheid. Volgens artikel 1110 B.W. is dwaling maar oorzaak van nietigheid als het de zelfstandigheid van de zaak (of de persoon, bij intuitu personae contracten) betreft. Hiermee wordt elk element bedoeld dat voor de partij doorslaggevend was om de overeenkomst aan te gaan 30. Komen a fortiori in aanmerking 31 : Dwaling over de aard van de overeenkomst (error in negotio) Bijvoorbeeld huur in plaats van verkoop. Dwaling over het voorwerp zelf en niet een element ervan (error in corpore) Bijvoorbeeld huis met nr. 42 in plaats van nr. 24 verkopen. Dwaling over de oorzaak van de overeenkomst (error in causa) Bijvoorbeeld verdeling van niet-bestaande onverdeeldheid. Als de dwaling bijkomstig is (als het contract ook zonder haar zou gesloten zijn), komt ze niet in aanmerking. Voorbeelden die niet in aanmerking komen voor nietigheid zijn: Dwaling die uitsluitend over de waarde van de zaak gaat Dwaling omtrent de persoon bij contracten die niet intuitu personae zijn Dwaling (al is ze essentieel en doorslaggevend) waarover men is overeengekomen dat ze ten laste blijft bij een van beide partijen De dwaling moet verschoonbaar zijn door de dwalende partij. Dit wil zeggen dat een redelijk persoon in gelijke omstandigheden ook zou hebben gedwaald. Als de dwaling het gevolg is van een fout van de tegenpartij, is ze altijd verschoonbaar. Een rechtsdwaling komt ook in aanmerking 34, zolang ze maar verschoonbaar is. De dwaling moet bestaan op het ogenblik van de contractsluiting. Dwaling bij de uitvoering van de overeenkomst wordt niet aangenomen. De dwaling moet bewezen worden. Omdat dwaling een feit is, kan het bewezen worden met alle middelen van het recht. niet aanvraagt (hoewel hij dat perfect kan). 30 Bij zaken is het doorslaggevende het speciale belang dat de partij aan de zaak hecht en dat hij aan de wederpartij ook kenbaar m aakte (bv. authenticiteit); bij ontbreken daarvan wat volgens de algemene opvatting essentieel is. Bij personen heeft het doorslaggevende betrekking op de identiteit of de bijzondere eigenschappen (professionele vaardigheden, ) van de persoon. 31 De drie voorbeelden staan gelijk met volledige afwezigheid van toestemming: wilsverhinderende dwaling. 32 Eventueel kan er wel een schadevergoeding worden betaald wanneer de tegenpartij schuld heeft aan de vergissing omtrent de waarde. 33 Als een schilderij plotseling van een amateur blijkt te zijn, zal er geen nietigheid zijn omwille van dwaling omtrent de waarde. Er zal wél nietigheid zijn omwille van een andere zelfstandigheid van de zaak, namelijk de persoon van de kunstenaar. 34 Door het principe dat iedereen geacht wordt de wet te kennen, wordt de verschoonbaarheid van een rechtsdwaling echter niet dikwijls aanvaard. 10

17 b) Bedrog [60] Men spreekt van bedrog als een partij bewust kunstgrepen aanwendt om de wederpartij te doen dwalen 35. Er is hoofdbedrog als de tegenpartij zonder het bedrog de overeenkomst niet zou aangegaan zijn. Dit wordt gesanctioneerd met relatieve nietigheid. Er is incidenteel bedrog als de tegenpartij de overeenkomst wel zou aangegaan zijn, maar tegen minder bezwarende voorwaarden. Hiervoor kan men schadevergoeding bekomen. Het bedrog moet uitgaan van de tegenpartij; kwade trouw wordt echter niet vermoed, maar mag met alle middelen worden bewezen. Als het bedrog uitgaat van een derde, kan men hem hoogstens aanklagen op grond van 1382 B.W. Niettemin kan men toch bedrog inroepen als het bedrog uitgaat van een vertegenwoordiger van de tegenpartij, of als de tegenpartij medeplichtig is aan het bedrog van de derde. De dwaling die ontstaat bij de bedrogen partij, moet niet verschoonbaar zijn voor die partij 36. Misbruiken maken van iemands hoge leeftijd of geestesziekte, is een vorm van bedrog. Verzwijgen van informatie Als men informatie bewust verzwijgt die men wettelijk verplicht moest meedelen of die men moest meedelen op grond van zijn professionele hoedanigheid, pleegt men bedrog. Als men informatie niet verplicht moet meedelen, maar ze toch bewust verzwijgt en ze essentieel is voor de overeenkomst, kan men schadevergoeding eisen 37 op grond van Als men belangrijke informatie (niet-bewust) vergeet mee te delen, kan dit ook aanleiding geven tot schadevergoeding op grond van c) Geweld (of dwang) [63] Geweld (dwang) is het uitoefenen van / het dreigen met fysieke of morele dwang ten aanzien van de persoon, de eer of het vermogen van de tegenpartij. Het geweld moet natuurlijk doorslaggevend zijn. Het gaat ook op voor familie, bloedverwanten, huisgenoten, Het geweld of de dreiging mag ook uitgaan van een derde of van een noodsituatie. Het geweld moet van die aard zijn dat het op een redelijk, gelijkaardig mens indruk zou maken: het gevreesde moet aanzienlijk en dadelijk zijn 38. Enkel ongeoorloofde dwang is een nietigheidsgrond 39. Het geweld moet worden bewezen (met alle mogelijke middelen). 35 Er is hier dus sprake van een materieel (kunstgrepen) en psychologisch (bewust) element. 36 Kwade trouw wordt niet ongedaan gemaakt door een grove onvoorzichtigheid of nalatigheid van de bedrogen partij. Eventueel kan de rechter de fouten wel tegen elkaar opwegen en in plaats van de overeenkomst te vernietigen een schadevergoeding toekennen. 37 Bijvoorbeeld bij de verkoop van een hotel verzwijgen dat er een autostrade langs zal worden aangelegd. 38 Louter vrees voor een ouder of bloedverwant is geen nietigheidsgrond. 39 Geoorloofde dwang bij een contract is er bijvoorbeeld als een werkgever tijdens een staking een nieuwe arbeidsovereenkomst tekent. 11

18 d) Benadeling [64] Er is benadeling als er een aanzienlijk onevenwicht is tussen de prestaties van beide partijen. Het is een oneigenlijk wilsgebrek en is meestal geen nietigheidsgrond, maar eerder een aanwijzing dat er een ander wilsgebrek is. Slechts voor specifieke gevallen is benadeling echter een nietigheidsgrond: Bij verkoop van onroerende goederen, bij benadeling van meer dan 7 / 12e. Bij verdelingen, bij benadeling van meer dan 1 / 4e. Als men een societas leonina heeft, dwz: als één vennoot de gehele winst krijgt Bij handelingen van minderjarigen. (Alleen in dit geval is benadeling een eigenlijk wilsgebrek.) Omdat het B.W. maar een beperkt aantal gevallen van benadeling heeft uitgewerkt, heeft men (om de andere gevallen van benadeling te dekken) de leer van de gekwalificeerde benadeling uitgewerkt 40. Als aan de drie voorwaarden tegelijk 41 voldaan is, kan men gehele of gedeeltelijke vernietiging en / of schadevergoeding bekomen 42 : er moet een groot onevenwicht zijn tussen de prestaties van de partijen een partij moet misbruik hebben gemaakt van de omstandigheden om het onevenredige voordeel af te dwingen 43 zonder het misbruik zou het contract niet (of tegen andere voorwaarden) zijn gesloten 2. Handelingsbekwaamheid [68] Rechtsbekwaamheid = rechten (in subjectieve zin) bezitten Handelingsbekwaamheid = die rechten ook zelf mogen uitoefenen Volgens art B.W. kan eenieder contracten aangaan, indien hij daartoe door de wet niet onbekwaam is verklaard. Volledig handelingsonbekwaam: verlengd minderjarig verklaarde mentaal gehandicapten gerechtelijk onbekwaam verklaarden (geesteszieken) niet-ontvoogde minderjarigen (jonger dan 18 jaar) als de minderjarige nog geen onderscheidingsvermogen heeft (de capaciteit om goed van kwaad te onderscheiden,...), zijn al zijn handelingen sowieso ongeldig als de minderjarige handelingen verricht die zijn voogd zonder machtiging ook had kunnen verrichten, is er maar sprake van nietigheid als er bewezen benadeling is 40 Waarschijnlijk steunt die leer op een verkeerd gebruik van de contractvrijheid, zodat de overeenkomst een ongeoorloofde oorzaak omdat die in strijd is met de goede zeden (namelijk misbruik van je positie). 41 Misbruik van omstandigheden zonder een onevenwicht kan natuurlijk onder dwang of bedrog vallen. 42 De Handelspraktijkenwet van 1991 regelt ten dele dezelfde materie (bestrijding van contractuele bedingen die een onevenwicht scheppen). Voor deze wet moeten niet alle 3 de voorwaarden vervuld zijn; men gaat ervan uit dat de consument altijd de zwakke is. 43 Bijvoorbeeld fysieke, morele of financiële nood, monopolieposities, bovengeschikte functie, Je kan je zelf handelingsonbekwaam latenverklaren, of je kan jezelf het recht ontzeggen om (voor een zekere tijd) bepaalde rechtshandelingen te doen of vermogens te beheren. 45 Rechtspersonen hebben dezelfde rechten als fysieke personen, tenzij een wet er anders over beschikt en voorzover het te verenigen valt met het type rechtspersoon. Voor de uitoefening van die rechten moet zij zich uiteraard laten vertegenwoordigen door fysieke personen. 12

19 als de minderjarige handelingen verricht die zelfs zijn voogd niet zonder verdere machtiging had mogen verrichten, zijn de handelingen sowieso vernietigbaar een partij mag echter nooit de minderjarigheid van de tegenpartij inroepen als nietigheidsgrond (tenzij die partij natuurlijk zelf minderjarig en / of handelingsonbekwaam is) Gedeeltelijk handelingsonbekwaam: ontvoogde minderjarigen zwakzinnigen en verkwisters wettelijk onbekwaam (strafrechtelijk) veroordeelden 3. Voorwerp Het voorwerp is het concrete rechtsgevolg dat de partijen beogen. Bij overeenkomsten is dit voorwerp de verplichting van dare, facere 46 of non-facere, met de volgende beperkingen: Het voorwerp moet bestaan (of ten minste kunnen bestaan). Onmogelijke prestaties kunnen geen voorwerp zijn. Het voorwerp moet bepaald of bepaalbaar zijn. Algemene benamingen (bv. een auto ) volstaan niet. Het voorwerp mag eventueel worden bepaald door een derde, door een bijkomend contract of door objectieve elementen (bv. beurskoersen). Sommige wetsbepalingen 47 laten toe dat het voorwerp (bv. de prijs) door één van de partijen wordt bepaald (partijbeslissing); andere wetsbepalingen verbieden dit. Alleen zaken die in de handel zijn, kunnen voorwerp zijn. Men kan geen civielrechtelijke overeenkomsten sluiten over zaken van het openbare domein, openbare ambten of mandaten. Persoonlijkheidsrechten kunnen in beginsel geen voorwerp zijn, uitzonderlijk echter wel als het in het belang is van de persoon zelf is (medische contracten) of van een ander (orgaantransplantaties). Het voorwerp moet geoorloofd zijn. Dit wil zeggen dat het niet strijdig mag zijn met de openbare orde, de goede zeden of dwingend recht. Als op één van deze beperkingen inbreuk wordt gemaakt, heeft men een ongeoorloofd voorwerp en dus een relatief nietige overeenkomst. Enkel als het voorwerp in strijd is met de openbare orde, goede zeden of dwingend recht, is er een absolute nietigheid. Als het voorwerp volledig verloren gaat, vervalt de overeenkomst (caducité). 4. Oorzaak [75] Er is veel discussie geweest tussen causalisten en anticausalisten over het nut van deze oorzaaksvereiste. Uiteindelijk heeft Cassatie beslist dat iedere rechtshandeling toch een oorzaak moet hebben, tenzij in de gevallen waar de wet een oorzaak niet vereist (in casu bij abstracte verbintenissen). 46 Het facere kan ook het wijzigen, overdragen, beëindigen,... van bestaande vorderingsrechten zijn. 47 Voorbeelden: een advocaat mag zelf zijn honorarium kiezen; vennoten mogen de bepaling van het winstaandeel aan een van de medeve nnoten overlaten;... niettemin heeft de rechter een marginale controle om onredelijke voorwaarden aan te passen. 13

20 A. Aanwezigheid van oorzaak [76] De oorzaak van een overeenkomst ligt in de beweegreden, in de bedoeling van de partij(en). In een wederkerige overeenkomst ligt de oorzaak van de ene partij in het voorwerp van de andere partij: de oorzaak is het voordeel dat men uit de overeenkomst meent te kunnen halen. In een overeenkomst om-niet ligt de oorzaak in de animus donandi: het begiftigingsoogmerk. Voor de Belgische rechter volstaat het dát er een oorzaak is én dat die oorzaak geoorloofd is; of de prestaties inhoudelijk in evenwicht zijn, wordt niet nagegaan. Als er een feitelijk onevenwicht is, zal dat via de leer van de gekwalificeerde benadeling of de wilsgebreken worden opgelost. Ook de Handelspraktijkenwet (1991) kan men gebruiken om een feitelijk onevenwicht tegen te gaan 48. Een overeenkomst onder bezwarende titel die uitgaat van iets dat er later niet blijkt te zijn, heeft geen oorzaak. Ook een overeenkomst om-niet (bijvoorbeeld een schenking) vervalt als de doorslaggevende beweegreden verdwijnt zonder toedoen van de schenker 49. Met andere woorden: een oorzaak kan door een latere gebeurtenis verdwijnen, als de hoofdzakelijke beweegreden door die latere gebeurtenis wordt aangetast. Het blijft echter een open vraag of de verdwijning van de oorzaak de hele overeenkomst doet vervallen (caducité). B. Geoorloofde oorzaak [81] Er moet dus niet alleen een oorzaak zijn, die oorzaak moet ook geoorloofd zijn, dit wil zeggen: niet in strijd zijn met de wet of de openbare orde. Een oorzaak is ongeoorloofd als één van de doorslaggevende beweegredenen in strijd is met de wet of de openbare orde, zelfs al is het voorwerp perfect geoorloofd. Bij wederkerige contracten moeten alle partijen schuld hebben aan dit ongeoorloofd karakter opdat de overeenkomst nietig is. Dit blijft echter betwist 50. C. Abstracte verbintenissen [84] Een abstracte verbintenis is een verbintenis die van haar oorzaak gescheiden is. Het prototype van zo'n abstracte verbintenis is de cambiaire (wisselrechtelijke) verbintenis van een wisselbrief. De trekker geeft opdracht aan de betrokkene (acceptant 51 ) om aan de houder de som betalen die in de wisselbrief vermeld is 52. Hierbij kan geen exceptie inzake geldigheid worden ingeroepen. Een cambiaire verbintenis heeft wel degelijk een oorzaak (namelijk een koop/verkoop op grond waarvan de acceptant een prijs moet betalen), maar ze is volkomen gescheiden van die 48 De Handelspraktijkenwet lijkt de gekwalificeerde benadeling en de leer van de wilsgebreken te integreren in de oorzaaksvereiste. 49 Hét voorbeeld is hier een schenking omwille van een huwelijk. De schenking kan ongedaan worden gemaakt bij echtscheiding. 50 Bijvoorbeeld bij overeenkomsten in het kader van buitenechtelijke relaties. Zulke overeenkomsten zijn ongeldig als de hoofdzakelijke beweegreden is om een buitenechtelijke relatie te doen ontstaan of in stand te houden. Ze zijn echter perfect geldig als zij de maîtresse (of diens kinderen) louter willen beschermen tegen armoede,... Een ander voorbeeld zijn overeenkomsten in het kader van gokken en weddenschappen. Overeenkomsten aangaande flipperkasten en bingospelen zijn geldig als ze louter ontspanning op het oog hebben, maar zijn ongeldig als ze mateloze speelzucht in de hand werken. Overeenkomsten aangaande casino's zijn dan weer bijzonder snel ongeldig De betrokkene accepteert immers om de som op de vervaldag uit te betalen. 52 De trekker is bijvoorbeeld een verkoper, de betrokkene (acceptant) is een koper en de houder is bijvoorbeeld een leverancier (schuldeiser dus) van de verkoper. Wanneer de betrokkene (de koper) dan uitbetaalt op de vervaldag, vervalt zijn eigen schuld en de schuld van de verkoper. 14

21 oorzaak. De som in de wisselbrief moet hij gegarandeerd uitbetalen; hierna kan hij zich bij eventuele problemen wel richten tot de verkoper... De vraag is of partijen ook zelf abstracte verbintenissen kunnen maken, los van de wettelijk bepaalde wisselbrief. In het internationale handelsverkeer komen immers andere abstracte verbintenissen voor: documentair krediet: hierbij betaalt een bank in opdracht en voor rekening van een koper een bepaalde som aan een verkoper, als deze laatste de nodige documenten voorlegt. bankgarantie: hierbij betaalt een bank in opdracht en voor rekening van een leverancier (of aannemer) een bepaalde som aan een cliënt die komt klagen omdat de levering niet tijdig gebeurde. Beide vormen zijn abstracte verbintenissen omdat de bank gegarandeerd moet uitbetalen, of er nu excepties mogelijk zouden zijn of niet 53. Cassatie heeft deze abstracte verbintenissen die dus niet wettelijk geregeld zijn aanvaard. 5. De nietigheidsregeling [87] Nietigheid wist met terugwerkende kracht en voor zover mogelijk de rechtshandeling en alle gevolgen uit. A. Absolute en relatieve nietigheid [87] Absolute en relatieve nietigheid hebben een even zware sanctie (ex tunc). Het verschil ligt 'm wél in: wat wordt gesanctioneerd? absolute nietigheid sanctioneert het totaal ontbreken van een geldigheidsvereisten 54 of een schending van de openbare orde; relatieve nietigheid sanctioneert gebrekkig voldoen aan de geldigheidsvereisten en het schenden van dwingend recht wie kan de nietigheid inroepen? bij absolute nietigheid kan elke belanghebbende, het O.M. en de rechter de nietigheid inroepen; relatieve nietigheid kan enkel worden ingeroepen door iemand die door de overtreden rechtsregel wordt beschermd wanneer kan het worden ingeroepen op een proces? absolute nietigheid kan in elke stap van een proces worden ingeroepen; relatieve nietigheid moet bij de aanvang van het proces worden ingeroepen kan de nietigheid bevestigd worden of verjaren? absoluut nietige rechtshandelingen kunnen niet bevestigd worden en verjaren niet; relatief nietige rechtshandelingen verjaren na tien jaar en kunnen (impliciet of expliciet) worden bevestigd door diegene die erdoor beschermd wordt 57 Nietigheid of vernietigbaarheid van een rechtshandeling moet bij wet zijn voorzien (pas de nullité sans texte). De nietigheid is absoluut wanneer zij overtredingen sanctioneert van wetten van openbare orde; zij is relatief wanneer zij overtredingen sanctioneert van louter dwingend recht. Het onderscheid is echter niet altijd even duidelijk, deels omdat het onderscheid niet consequent wordt gemaakt. 53 Behalve natuurlijk als er sprake is van fraude of van duidelijk ongeoorloofd karakter. 54 Bedoeld wordt de geldigheidsvereisten van de overeenkomst: wilsbekwaamheid, wilstoestemming, voorwerp & oorzaak 55 Een relatief nietige rechtshandeling wordt daarom ook vernietigbaar genoemd. 56 Bij een overeenkomst om-niet wordt de belover in principe met nietigheid beschermd. Als deze overeenkomst echter nietig is (wegens strijdig met...), mag de belover de nietigheid toch niet inroepen omwille van de regel "dat niemand zijn eigen slechtheid mag inroepen". 57 Art B.W.: "In alle gevallen waarin de rechtsvordering tot nietigverklaring (...) niet door een bijzondere wet of tot een kortere tijd is be perkt, duurt deze rechtsvordering tien jaren." 15

1. Een geldige wil = om een rechtshandeling te stellen, moeten de partijen hun volwaardige wil uiten

1. Een geldige wil = om een rechtshandeling te stellen, moeten de partijen hun volwaardige wil uiten Inleiding tot het economische recht Contactpersoon: joeri.vananroye@law.kuleuven.be woensdag 10/10/2012 Overeenkomst mogelijk bij aanwezigheid: (Art. 1108 BW) - toestemming - handelingsbekwaamheid - bepaald

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 13. Noordhoff Uitgevers bv

Inhoud. Inleiding 13. Noordhoff Uitgevers bv Inhoud Inleiding 13 1 Enige grondbeginselen 15 1.1 Rechtsregels 16 1.1.1 Publiekrecht en privaatrecht 16 1.1.2 Dwingend en aanvullend (regelend) recht 17 1.1.3 Materieel en formeel recht 18 1.1.4 Objectief

Nadere informatie

BENOEMDE OVEREENKOMSTEN

BENOEMDE OVEREENKOMSTEN BENOEMDE OVEREENKOMSTEN 1. Koop De koop is een overeenkomst waarbij een partij (de verkoper) zich ertoe verbindt dat de eigendom van een zaak over te dragen aan een andere partij (de koper), die zich op

Nadere informatie

Let op!! Niet iedere handeling die rechtsgevolgen heeft, is ook een rechtshandeling. Indeling rechtshandelingen: Meerzijdig.

Let op!! Niet iedere handeling die rechtsgevolgen heeft, is ook een rechtshandeling. Indeling rechtshandelingen: Meerzijdig. Recht Week 1 Rechtshandeling algemeen Een rechtshandeling is een handeling van een rechtssubject die het rechtsgevolg heeft dat de bedoeling was van het handelende rechtssubject en dat ook erkend is door

Nadere informatie

Inhoudsopgave DEEL 1 INLEIDENDE BEGRIPPEN DEEL 2 ASPECTEN UIT HET BURGERLIJK RECHT

Inhoudsopgave DEEL 1 INLEIDENDE BEGRIPPEN DEEL 2 ASPECTEN UIT HET BURGERLIJK RECHT Inhoudsopgave DEEL 1 INLEIDENDE BEGRIPPEN HOOFDSTUK 1: INDELING VAN HET RECHT 3 1.1. Het publiekrecht 4 1.1.1. Het staatsrecht 4 1.1.2. Het administratief recht 5 1.1.3. Het strafrecht 6 1.1.4. Het fiscaal

Nadere informatie

Verbintenissenrecht: inleiding

Verbintenissenrecht: inleiding Inleiding tot het economische recht Contactpersoon: joeri.vananroye@law.kuleuven.be woensdag 17/10/2012 Verbintenissenrecht: inleiding Verbintenis = op objectief recht gesteunde rechtsband tussen twee

Nadere informatie

Bestuur Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens

Bestuur Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens Diplomalijn Examen Niveau Juridisch Vermogensrecht hbo Versie 1.0 Geldig vanaf 01-01-2013 Vastgesteld op 28-08-2012 Vastgesteld door Veronderstelde voorkennis Bestuur Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens

Nadere informatie

I VERBINTENISSENRECHT 17

I VERBINTENISSENRECHT 17 I VERBINTENISSENRECHT 17 1 Inleiding in het recht 19 1.1 Inleiding 19 1.2 Recht en rechtsbronnen 20 1.2.1 Wetten 20 1.2.2 Verdragen 21 1.2.3 Jurisprudentie 22 1.2.4 Het gewoonterecht 23 1.3 Privaatrecht

Nadere informatie

Akkoord over prijs en zaak voldoende voor verkoop Of toch niet?

Akkoord over prijs en zaak voldoende voor verkoop Of toch niet? Akkoord over prijs en zaak voldoende voor verkoop Of toch niet? FORUM ADVOCATEN BVBA Nassaustraat 34 A 2000 Antwerpen T 03 369 95 65 F 03 369 95 66 E info@forumadvocaten.be W www.forumadvocaten.be 1 Consensualisme

Nadere informatie

Recht in je opleiding

Recht in je opleiding Verbintenissenrecht el ondernemingsrecht Mr. C.W. de Ruiter Mr. R. Westra Tweede druk Boom Juridische uitgevers Den Haag 201 o Inhoud VERBINTENISSENRECHT I I.I 1.2 i-3 1.4 1.6 i-7 1.8 1.9 I.IO in het recht

Nadere informatie

C.O.B.A. 4 COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN

C.O.B.A. 4 COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN C.O.B.A. 4 COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN Aanbeveling betreffende strafbedingen Brussel, 21 oktober 1997 1 Gelet op de artikelen 35, par. 3, lid 2, en 36 van de wet van 14 juli 1991 betreffende

Nadere informatie

De formaliteiten voor overdracht verschillen naar gelang het over te dragen goed.

De formaliteiten voor overdracht verschillen naar gelang het over te dragen goed. Korte handleiding bijeenkomst 5. Overdracht van goederen. 3:83 en volgende BW Definitie overdracht: rechtsovergang van het ene rechtssubject naar het andere op basis van een een levering. Overdracht is

Nadere informatie

Voor het inroepen van de dienstverlening van Hofland Incasso C.V. met betrekking tot incasso bij voorbaat.

Voor het inroepen van de dienstverlening van Hofland Incasso C.V. met betrekking tot incasso bij voorbaat. 2015-01 ALGEMENE VOORWAARDEN Voor het inroepen van de dienstverlening van Hofland Incasso C.V. met betrekking tot incasso bij voorbaat. Artikel 1 Toepassingsgebied. 1.1 Deze algemene leveringsvoorwaarden

Nadere informatie

Onvergund kopen en verkopen

Onvergund kopen en verkopen Onvergund kopen en verkopen FORUM ADVOCATEN BVBA Nassaustraat 37-41 2000 Antwerpen T 03 369 95 65 F 03 369 95 66 E info@forumadvocaten.be W www.forumadvocaten.be 1 Inleiding Problematiek Gebouw wordt verkocht

Nadere informatie

Synthese verbintenissenrecht deel 2

Synthese verbintenissenrecht deel 2 Synthese verbintenissenrecht deel 2 1. Rechtmatig vertrouwen als bron van verbintenissen?...2 2. Eenzijdige wilsuiting...2 3. Onverschuldigde betaling...3 4. Ongerechtvaardigde verrijking...3 5. Zaakwaarneming...4

Nadere informatie

INHOUD. Hoofdstuk IV. Ongeldigheid van het huwelijkscontract... 48 TITEL II DE VERSCHILLENDE HUWELIJKSSTELSELS... 51

INHOUD. Hoofdstuk IV. Ongeldigheid van het huwelijkscontract... 48 TITEL II DE VERSCHILLENDE HUWELIJKSSTELSELS... 51 INHOUD BOEK VIII. HUWELIJKSSTELSELS.... 1 Inleiding... 3 TITEL I HET HUWELIJKSCONTRACT.... 5 Hoofdstuk I. Inleiding.... 5 Hoofdstuk II. Inhoud van het huwelijkscontract.... 10 Afdeling I. Huwelijksovereenkomsten....

Nadere informatie

101 TIPS VOOR MIJN DEBITEURENBEHEER

101 TIPS VOOR MIJN DEBITEURENBEHEER 101 TIPS VOOR MIJN DEBITEURENBEHEER I. HOE BEHEER IK MIJN SCHADECLAIM EN SCHULDVORDERING? 1. Quasi-delictuele aansprakelijkheid...4 1.1 Slachtoffer van een ongeval: wat moet ik doen?...5 1.2 Hoe wordt

Nadere informatie

De contractuele uitsluiting en beperking van de tienjarige aansprakelijkheid van de architect (Cass. 5 september 2014)

De contractuele uitsluiting en beperking van de tienjarige aansprakelijkheid van de architect (Cass. 5 september 2014) De contractuele uitsluiting en beperking van de tienjarige aansprakelijkheid van de architect (Cass. 5 september 2014) FORUM ADVOCATEN BVBA Nassaustraat 37-41 2000 Antwerpen T 03 369 95 65 F 03 369 95

Nadere informatie

Verkoop -en leveringsvoorwaarden van VAN HEES Benelux Sprl. 2. Aanbod en sluiten van het contract

Verkoop -en leveringsvoorwaarden van VAN HEES Benelux Sprl. 2. Aanbod en sluiten van het contract Verkoop -en leveringsvoorwaarden van VAN HEES Benelux Sprl 1. Algemeen Onze aanbiedingen, leveringen en prestaties zijn uitsluitend onderworpen aan onderhavige algemene verkoop en leveringsvoorwaarden.

Nadere informatie

INLEIDING TOT HET BURGERLIJK RECHT

INLEIDING TOT HET BURGERLIJK RECHT INLEIDING TOT HET BURGERLIJK RECHT Nicole HEIJERICK Notarieel Jurist, Docent Europese Hogeschool Brüssel, Gastdocent EHSAL Management School l.s.m. Trudo BREESCH Hoofdlector Katholieke Hogeschool Kempen,

Nadere informatie

Bewijswaarde van een sms-bericht bij de verkoop van een onroerend goed

Bewijswaarde van een sms-bericht bij de verkoop van een onroerend goed Bewijswaarde van een sms-bericht bij de verkoop van een onroerend goed Analyse arrest HvB Gent 26 september 2013 FORUM ADVOCATEN BVBA Nassaustraat 37-41 2000 Antwerpen T 03 369 95 65 F 03 369 95 66 E info@forumadvocaten.be

Nadere informatie

Boek I. Personen... 1 Titel I. Genot en verlies van de burgerlijke rechten... 1 Hoofdstuk I. Genot van de burgerlijke

Boek I. Personen... 1 Titel I. Genot en verlies van de burgerlijke rechten... 1 Hoofdstuk I. Genot van de burgerlijke Burgerlijk wetboek van 21 maart 1804.......................... 1 Inleidende titel. Bekendmaking, gevolgen en toepassing van de wetten in het algemeen.......................... 1 Boek I. Personen...............

Nadere informatie

INHOUD. Voorwoord / V. Afkortingenlijst / XXI. Verkort aangehaalde literatuur / XXIII 1. DE VERBINTENIS IN HET ALGEMEEN / 1

INHOUD. Voorwoord / V. Afkortingenlijst / XXI. Verkort aangehaalde literatuur / XXIII 1. DE VERBINTENIS IN HET ALGEMEEN / 1 INHOUD Voorwoord / V Afkortingenlijst / XXI Verkort aangehaalde literatuur / XXIII 1. DE VERBINTENIS IN HET ALGEMEEN / 1 1.1 Inleiding /1 1. Verbintenissenrecht en goederenrecht / 1 2. De codificatie van

Nadere informatie

HANDBOEK BURGERLIJK RECHT

HANDBOEK BURGERLIJK RECHT RENE DEKKERS HANDBOEK BURGERLIJK RECHT DEEL IV Huwelijksstelsels - Erfrecht - Giften DERDE UITGAVE BEWERKT DOOR HELENE CASMAN Gewoon Hoogleraar Vrije Universiteit Brussel Hoogleraar Université Libre de

Nadere informatie

KNELPUNTEN HANDELSRECHT BUNDELING VAN DE BIJDRAGEN AAN DE STUDIEDAG "ACTUELE KNELPUNTEN IN HET HANDELSRECHT", GEHOUDEN TE OOSTKAMP OP 8 DECEMBER 2006

KNELPUNTEN HANDELSRECHT BUNDELING VAN DE BIJDRAGEN AAN DE STUDIEDAG ACTUELE KNELPUNTEN IN HET HANDELSRECHT, GEHOUDEN TE OOSTKAMP OP 8 DECEMBER 2006 KNELPUNTEN HANDELSRECHT BUNDELING VAN DE BIJDRAGEN AAN DE STUDIEDAG "ACTUELE KNELPUNTEN IN HET HANDELSRECHT", GEHOUDEN TE OOSTKAMP OP 8 DECEMBER 2006 ASPEELE, E. DE LOOSE, H. MOEYKENS, F. PlETERS, S. TlJSEBAERT,

Nadere informatie

algemene verkoopsvoorwaarden

algemene verkoopsvoorwaarden algemene verkoopsvoorwaarden 1. 2. Onderhavige voorwaarden zijn van toepassing op alle rechtshandelingen en rechtsverhoudingen tussen MASTERmail en de opdrachtgever tenzij uitdrukkelijk en schriftelijk

Nadere informatie

30 DECEMBER 1961. - Wet tot invoering van de Nederlandse tekst van het burgerlijk wetboek.

30 DECEMBER 1961. - Wet tot invoering van de Nederlandse tekst van het burgerlijk wetboek. 30 DECEMBER 1961. - Wet tot invoering van de Nederlandse tekst van het burgerlijk wetboek. Publicatie : 18-05-1962 Inwerkingtreding : 28-05-1962 Dossiernummer : 1961-12-30/31 HOOFDSTUK VI : WEDERZIJDSE

Nadere informatie

Belang van het onderscheid

Belang van het onderscheid privaatrecht publiekrecht Horizontale relaties in het recht = relaties tussen particuliere personen Verticale relaties in het recht = relaties tussen overheid en privé-personen Belang van het onderscheid

Nadere informatie

INHOUDSTAFEL WOORD VOORAF... CONTRACTEN ONDER VOORWAARDE ALAIN VERBEKE & IRIS VERVOORT... 1

INHOUDSTAFEL WOORD VOORAF... CONTRACTEN ONDER VOORWAARDE ALAIN VERBEKE & IRIS VERVOORT... 1 voorwerk.fm Page vii Monday, October 11, 2004 3:26 PM INHOUDSTAFEL WOORD VOORAF....................................... v CONTRACTEN ONDER VOORWAARDE ALAIN VERBEKE & IRIS VERVOORT.........................

Nadere informatie

Inleidende titel. Bekendmaking, gevolgen en toepassing van de wetten in het algemeen.

Inleidende titel. Bekendmaking, gevolgen en toepassing van de wetten in het algemeen. Burgerlijk wetboek van 21 maart 1804 1 Inleidende titel. Bekendmaking, gevolgen en toepassing van de wetten in het algemeen........................... 1 Boek I. Personen............... 1 Titel I. Genot

Nadere informatie

EXPERT IN BEDRIJFSMANAGEMENT

EXPERT IN BEDRIJFSMANAGEMENT CD-Rom EXPERT IN BEDRIJFSMANAGEMENT Uit de inhoud 101 PRAKTISCHE TIPS VOOR MIJN DEBITEURENMANAGEMENT 1) Hoe beheer ik mijn schadeclaim en schuldvordering? 1. Quasi-delictuele aansprakelijkheid... 1.1 Slachtoffer

Nadere informatie

UITVOEREN VAN WERKEN IN BELGIE Aandachtspunten bij de aannemingsovereenkomst

UITVOEREN VAN WERKEN IN BELGIE Aandachtspunten bij de aannemingsovereenkomst UITVOEREN VAN WERKEN IN BELGIE Aandachtspunten bij de aannemingsovereenkomst NKVK 13 oktober 2015 Lore Derdeyn Overzicht 1. Bewijs van de aannemingsovereenkomst 2. Belangrijke clausules van de aannemingsovereenkomst

Nadere informatie

Burgerlijk Wetboek boek 7 titel 12. Aanneming van werk. Afdeling 1. Aanneming van werk in het algemeen

Burgerlijk Wetboek boek 7 titel 12. Aanneming van werk. Afdeling 1. Aanneming van werk in het algemeen Burgerlijk Wetboek boek 7 titel 12. Aanneming van werk Afdeling 1. Aanneming van werk in het algemeen Artikel 750 1. Aanneming van werk is de overeenkomst waarbij de ene partij, de aannemer, zich jegens

Nadere informatie

EURO BOOKS ONLINE - Digitaal bladeren in juridische uitgaven. Uitgave 2013. C.I.P. Koninklijke Bibliotheek Albert I NUR 820 I.S.B.N.

EURO BOOKS ONLINE - Digitaal bladeren in juridische uitgaven. Uitgave 2013. C.I.P. Koninklijke Bibliotheek Albert I NUR 820 I.S.B.N. EURO BOOKS ONLINE - Digitaal bladeren in juridische uitgaven Uitgave 2013 C.I.P. Koninklijke Bibliotheek Albert I NUR 820 I.S.B.N. 2013 by Euro Books Uitgegeven door Euro Trans Lloyd Kaleshoek 8 8340 Damme

Nadere informatie

meest gestelde vragen over De Proeftijd De Gier Stam &

meest gestelde vragen over De Proeftijd De Gier Stam & meest gestelde vragen over De Proeftijd De Gier Stam & De 10 meest gestelde vragen over De Proeftijd De Gier Stam & Colofon De Gier Stam & Advocaten Lucasbolwerk 6 Postbus 815 3500 AV UTRECHT t: (030)

Nadere informatie

Concubinaat. De buitenhuwelijkse tweerelatie. Patrick Senaeve (ed.) Acco Leuven / Amersfoort

Concubinaat. De buitenhuwelijkse tweerelatie. Patrick Senaeve (ed.) Acco Leuven / Amersfoort Concubinaat De buitenhuwelijkse tweerelatie Patrick Senaeve (ed.) Met bijdragen van: Eric Dirix Jacques Herbots Walter Pintens Jan Roodhooft Patrick Senaeve Acco Leuven / Amersfoort INHOUD Patrick Senaeve

Nadere informatie

Zakenrecht en zakelijke zekerheidsrechten

Zakenrecht en zakelijke zekerheidsrechten Zakenrecht en zakelijke zekerheidsrechten INLEIDING...1 HET ZAKENRECHT GESITUEERD BINNEN HET VERMOGENSRECHT...1 HET BELANG VAN HET ZAKENRECHT...2 BEGRIPPEN ZAAK GOED VERMOGEN...3 HOOFDSTUK 1: DE LEER VAN

Nadere informatie

Unidroit-Overeenkomst inzake de internationale factoring

Unidroit-Overeenkomst inzake de internationale factoring Unidroit-Overeenkomst inzake de internationale factoring DE STATEN, DIE PARTIJ ZIJN BIJ DIT VERDRAG, ZICH ERVAN BEWUST ZIJNDE dat de internationale factoring een belangrijke taak te vervullen heeft in

Nadere informatie

INHOUD. INLEIDING... 1 A. De wet... 3 B. De rechtspraak... 28 C. De rechtsleer... 32 D. De gewoonte... 32 E. De algemene rechtsbeginselen...

INHOUD. INLEIDING... 1 A. De wet... 3 B. De rechtspraak... 28 C. De rechtsleer... 32 D. De gewoonte... 32 E. De algemene rechtsbeginselen... INHOUD INLEIDING... 1 A. De wet.... 3 B. De rechtspraak.... 28 C. De rechtsleer... 32 D. De gewoonte.... 32 E. De algemene rechtsbeginselen.... 34 BOEK I. PERSONENRECHT TITEL I PERSONENRECHT.... 39 Hoofdstuk

Nadere informatie

Algemene voorwaarden zakelijke dienstverlening

Algemene voorwaarden zakelijke dienstverlening Algemene voorwaarden zakelijke dienstverlening Biercontract.nl Graaf Wichmanlaan 62 1405 HC Bussum Handelsregisternummer: 57084033 BTW nummer 167606657B02 1. Definities 1. In deze algemene voorwaarden

Nadere informatie

101 PRAKTISCHE TIPS VOOR MIJN INCASSO

101 PRAKTISCHE TIPS VOOR MIJN INCASSO 101 PRAKTISCHE TIPS VOOR MIJN INCASSO I. HOE BEHEER IK MIJN SCHADECLAIM EN SCHULVORDERING? 1. Quasi-delictuele aansprakelijkheid...4 1.1 Slachtoffer van een ongeval: Wat moet ik doen?...5 1.2 Hoe wordt

Nadere informatie

Inleidend deel. 1 De vermogensrechtelijke verbintenis. A. De verbintenis is een rechtsband tussen personen

Inleidend deel. 1 De vermogensrechtelijke verbintenis. A. De verbintenis is een rechtsband tussen personen Inleidend deel 1 De vermogensrechtelijke verbintenis Wat is een verbintenis (bekeken vanuit passieve zijde- de schuldenaar)of persoonlijk recht/schuldvordering/vorderingsrecht (bekeken vanuit de actieve

Nadere informatie

NATIONALE KAMER VAN NOTARISSEN

NATIONALE KAMER VAN NOTARISSEN NATIONALE KAMER VAN NOTARISSEN Deontologische Code inzake notariële bemiddeling Aangenomen door de algemene vergadering op 7 oktober 2003 Gewijzigd door de algemene vergadering op 24 oktober 2006) Art.

Nadere informatie

INHOUDSTAFEL BOEK II. ZAKENRECHT... 1 TITEL I ZAKEN IN HET ALGEMEEN... 3. Inleiding... 3

INHOUDSTAFEL BOEK II. ZAKENRECHT... 1 TITEL I ZAKEN IN HET ALGEMEEN... 3. Inleiding... 3 INHOUDSTAFEL BOEK II. ZAKENRECHT.... 1 TITEL I ZAKEN IN HET ALGEMEEN.... 3 Inleiding.... 3 Hoofdstuk I. Onderscheid der goederen.... 4 Afdeling I. Belangrijkste indelingen.... 4 Afdeling II. Roerende en

Nadere informatie

Inleiding bij de Bibliotheek Burgerlijk Recht Larcier... i. Inleiding... 1. Deel 1. De aansprakelijkheid tegenover de cliënt

Inleiding bij de Bibliotheek Burgerlijk Recht Larcier... i. Inleiding... 1. Deel 1. De aansprakelijkheid tegenover de cliënt aansprakelijkheid-advocaat.book Page v Wednesday, March 15, 2006 8:49 AM v Inhoudstafel Inleiding bij de Bibliotheek Burgerlijk Recht Larcier................ i Inleiding..................................................

Nadere informatie

Voorafgaand: Wetboek Economisch recht

Voorafgaand: Wetboek Economisch recht Voorafgaand: Wetboek Economisch recht Tijdens de legislatuur 2010-2014 vatte de regering het ambitieuze project aan om de bestaande economische wetgeving grondig te hervormen en te groeperen in één Wetboek

Nadere informatie

DE ONDERHANDSE KOOP EN VERKOOP VAN EEN ONROEREND GOED DOOR PARTICULIEREN

DE ONDERHANDSE KOOP EN VERKOOP VAN EEN ONROEREND GOED DOOR PARTICULIEREN DE ONDERHANDSE KOOP EN VERKOOP VAN EEN ONROEREND GOED DOOR PARTICULIEREN ISBN 978 90 4652 022 2 D 2009 2664 043 BP/R_P-BI9058 Verantwoordelijke uitgever: Hans Suijkerbuijk Ragheno Business Park Motstraat

Nadere informatie

INHOUD. VOORWOORD... v. EXONERATIEBEDINGEN EN VRIJWARINGSBEDINGEN Aloïs Van Oevelen... 1

INHOUD. VOORWOORD... v. EXONERATIEBEDINGEN EN VRIJWARINGSBEDINGEN Aloïs Van Oevelen... 1 INHOUD VOORWOORD....................................................... v EXONERATIEBEDINGEN EN VRIJWARINGSBEDINGEN Aloïs Van Oevelen.............................................. 1 Inleiding.............................................................

Nadere informatie

Vakbekwaamheid en de lastgevingovereenkomst

Vakbekwaamheid en de lastgevingovereenkomst Vakbekwaamheid en de lastgevingovereenkomst Wat is een lastgevingovereenkomst?... 1 Welke handelingen moet de lasthebber (vervoersmanager ) stellen?... 2 In hoeveel ondernemingen mag de lasthebber (= de

Nadere informatie

Bankgaranties. Wilfred Goris en Caroline Wildemeersch 28 februari 2013

Bankgaranties. Wilfred Goris en Caroline Wildemeersch 28 februari 2013 Bankgaranties Wilfred Goris en Caroline Wildemeersch 28 februari 2013 1 Inhoud A. Partijen en relaties B. De garantieverhouding C. Voordelen en nadelen D. Aandachtspunten en problemen E. Alternatieven

Nadere informatie

Rechtshandeling en Overeenkomst

Rechtshandeling en Overeenkomst Prof. mr. Jac. Hijma Prof. mr. CC. van Dam Mr. WAM. van Schendel Mr. W.L Valk tot en met de derde druk Mr. A.R. Bloembergen Rechtshandeling en Overeenkomst Zesde druk \ Kluwer a Woiters Ktuwer business

Nadere informatie

Meer info inzake aansprakelijkheid VZW en haar bestuurders

Meer info inzake aansprakelijkheid VZW en haar bestuurders Meer info inzake aansprakelijkheid VZW en haar bestuurders DE BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID De persoon die schade aan iemand anders veroorzaakt, is verplicht die te herstellen. Hierbij wordt een onderscheid

Nadere informatie

Inhoud. 1.5 Materieel en formeel recht 16 1.6 Samenvatting 17

Inhoud. 1.5 Materieel en formeel recht 16 1.6 Samenvatting 17 Inhoud 1 Basisbegrippen in het burgerlijk recht 13 1.1 Inleiding 13 1.2 De plaats van het burgerlijk recht 13 1.3 Bronnen van het burgerlijk recht 15 1.4 Burgerlijk Wetboek en Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering

Nadere informatie

Titel VII. (...) Afstamming... 26

Titel VII. (...) Afstamming... 26 Burgerlijk wetboek van 21 maart 1804....................... 1 Inleidende titel. Bekendmaking, gevolgen en toepassing van de wetten in het algemeen.. 1 Boek I. Personen............... 1 Titel I. Genot en

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 2. TOEPASSINGSGEBIED VAN HET RECHT OP AFBEELDING...33

INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 2. TOEPASSINGSGEBIED VAN HET RECHT OP AFBEELDING...33 INHOUDSOPGAVE DANKWOORD... v VOORWOORD...vii HOOFDSTUK 1. DE GRONDSLAG... 1 1. De grondslag: het persoonlijkheidsrecht op afbeelding... 1 2. Invloed van de mensenrechten... 3 A. Art. 22 G.W.... 4 B. Art.

Nadere informatie

H2 samenvatting Recht

H2 samenvatting Recht H2 samenvatting Recht Dikgedrukte, onderstreepte zwarte letters = leerdoel/hoofdonderwerp Kleine grijze lettertjes = voorbeelden. Rechtshandeling Hoofdstuk 5 College 1 Rechtshandeling Handeling rechtssubject

Nadere informatie

Niet-nakoming van overeenkomsten: toerekenbaar tekortschieten (wanprestatie)

Niet-nakoming van overeenkomsten: toerekenbaar tekortschieten (wanprestatie) pag.: 1 van 5 Niet-nakoming van overeenkomsten: toerekenbaar tekortschieten (wanprestatie) Tekortschieten in het nakomen van een overeenkomst betekent dat diegene die moet presteren dat helemaal niet doet,

Nadere informatie

FICHE WETTELIJKE RENTEVOETEN.

FICHE WETTELIJKE RENTEVOETEN. FICHE WETTELIJKE RENTEVOETEN. HOOGTE WETTELIJKE RENTEVOET Voor het jaar 2015: 2,5% Mededeling in het Belgisch Staatsblad van 30/01/2015. WETTELIJKE RENTEVOET IN DE HANDELSTRANSACTIES - Eerste semester

Nadere informatie

De aansprakelijkheid van de aannemer DEEL I: De contractuele aansprakelijkheid

De aansprakelijkheid van de aannemer DEEL I: De contractuele aansprakelijkheid De aansprakelijkheid van de aannemer DEEL I: De contractuele aansprakelijkheid FORUM ADVOCATEN BVBA Nassaustraat 37-41 2000 Antwerpen T 03 369 95 65 F 03 369 95 66 E info@forumadvocaten.be W www.forumadvocaten.be

Nadere informatie

BEGINSELEN VAN EUROPEES FAMILIERECHT BETREFFENDE VERMOGENSRECHTELIJKE RELATIES TUSSEN ECHTGENOTEN

BEGINSELEN VAN EUROPEES FAMILIERECHT BETREFFENDE VERMOGENSRECHTELIJKE RELATIES TUSSEN ECHTGENOTEN BEGINSELEN VAN EUROPEES FAMILIERECHT BETREFFENDE VERMOGENSRECHTELIJKE RELATIES TUSSEN ECHTGENOTEN PREAMBULE Erkennende dat ondanks de bestaande verschillen in de nationale familierechten er evenwel een

Nadere informatie

FICHE WETTELIJKE RENTEVOETEN.

FICHE WETTELIJKE RENTEVOETEN. FICHE WETTELIJKE RENTEVOETEN. HOOGTE WETTELIJKE BASIS BEREKENING WETTELIJKE RENTEVOET Voor het jaar 2015: 2,5% Mededeling in het Belgisch Staatsblad van 30/01/2015. -Wet van 05/05/1865 betreffende de lening

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE DEEL I. REGELS GEMEENSCHAPPELIJK AAN ALLE SOORTEN VERZEKERINGEN... 1. Hoofdstuk I. De verzekeringsovereenkomst... 1

INHOUDSOPGAVE DEEL I. REGELS GEMEENSCHAPPELIJK AAN ALLE SOORTEN VERZEKERINGEN... 1. Hoofdstuk I. De verzekeringsovereenkomst... 1 INHOUDSOPGAVE DEEL I. REGELS GEMEENSCHAPPELIJK AAN ALLE SOORTEN VERZEKERINGEN... 1 Hoofdstuk I. De verzekeringsovereenkomst... 1 Afdeling 1. Begripsomschrijving... 1 Afdeling 2. Wezenlijke bestanddelen...

Nadere informatie

Algemene voorwaarden Zakelijk Schrijven. Artikel 1 Definities In deze Algemene Voorwaarden gelden de volgende definities:

Algemene voorwaarden Zakelijk Schrijven. Artikel 1 Definities In deze Algemene Voorwaarden gelden de volgende definities: Algemene voorwaarden Zakelijk Schrijven Artikel 1 Definities In deze Algemene Voorwaarden gelden de volgende definities: 1. Zakelijk Schrijven: Zakelijk Schrijven, ingeschreven bij de Kamer van Koophandel

Nadere informatie

BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID VAN DE ARCHITECT VERBONDEN DOOR EEN ARBEIDSOVEREENKOMST

BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID VAN DE ARCHITECT VERBONDEN DOOR EEN ARBEIDSOVEREENKOMST BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID VAN DE ARCHITECT VERBONDEN DOOR EEN ARBEIDSOVEREENKOMST 1) Omschrijving van de arbeidsovereenkomst Artikel 3 van de wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN

COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN C.O.B. 11 COMMISSIE VOOR ONRECHTMATIGE BEDINGEN ADVIES OVER HET WETSVOORSTEL Nr. 51/0122 TOT WIJZIGING VAN HET BURGERLIJK WETBOEK, WAT DE INTERESTEN EN SCHADEBEDINGEN BIJ CONTRACTUELE WANUITVOERING BETREFT

Nadere informatie

Verkoop -en leveringsvoorwaarden van VAN HEES Benelux Sprl/NL. 2. Aanbod en sluiten van het contract

Verkoop -en leveringsvoorwaarden van VAN HEES Benelux Sprl/NL. 2. Aanbod en sluiten van het contract Verkoop -en leveringsvoorwaarden van VAN HEES Benelux Sprl/NL 1. Algemeen Deze algemene verkoop- en leveringsvoorwaarden (hierna Voorwaarden ) zijn van toepassing op alle aanvragen van klanten of aanbiedingen

Nadere informatie

INHOUD. Property Law Series... v Woord vooraf... vii Dankwoord... ix

INHOUD. Property Law Series... v Woord vooraf... vii Dankwoord... ix INHOUD Property Law Series.................................................... v Woord vooraf......................................................... vii Dankwoord..........................................................

Nadere informatie

Voorwoord... xv HOOFDSTUK II. DOELSTELLINGEN VAN DE HERVORMING... 5 HOOFDSTUK III. ARTIKEL 229 VAN HET BURGERLIJK WETBOEK... 17

Voorwoord... xv HOOFDSTUK II. DOELSTELLINGEN VAN DE HERVORMING... 5 HOOFDSTUK III. ARTIKEL 229 VAN HET BURGERLIJK WETBOEK... 17 INHOUD Voorwoord............................................... xv DEEL I. DOELSTELLINGEN VAN DE HERVORMING. DE ECHTSCHEI- DING OP GROND VAN ONHERSTELBARE ONTWRICHTING VAN HET HUWELIJK Frederik Swennen.....................................

Nadere informatie

FICHE WETTELIJKE RENTEVOETEN.

FICHE WETTELIJKE RENTEVOETEN. FICHE WETTELIJKE RENTEVOETEN. HOOGTE WETTELIJKE RENTEVOET Voor het jaar 2014: 2,75% Mededeling in het Belgisch Staatsblad van 20/01/2014. WETTELIJKE RENTEVOET IN DE HANDELSTRANSACTIES - Eerste semester

Nadere informatie

Praktische tips voor. 26 maart 2015. John van Schendel advocaat

Praktische tips voor. 26 maart 2015. John van Schendel advocaat Praktische tips voor handelscontracten 26 maart 2015 John van Schendel advocaat Even voorstellen: John van Schendel, advocaat handelsgeschillen, onderhandelingen, contracten en algemene voorwaarden, civiele

Nadere informatie

DEEL I. DOELSTELLINGEN VAN DE HERVORMING. DE ECHTSCHEI- DING OP GROND VAN ONHERSTELBARE ONTWRICHTING VAN HET HUWELIJK

DEEL I. DOELSTELLINGEN VAN DE HERVORMING. DE ECHTSCHEI- DING OP GROND VAN ONHERSTELBARE ONTWRICHTING VAN HET HUWELIJK INHOUD Voorwoord xv DEEL I. DOELSTELLINGEN VAN DE HERVORMING. DE ECHTSCHEI- DING OP GROND VAN ONHERSTELBARE ONTWRICHTING VAN HET HUWELIJK FREDERIK SWENNEN 1 INLEIDING 3 DOELSTELLINGEN VAN DE HERVORMING

Nadere informatie

ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN. JVUcalculatie

ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN. JVUcalculatie ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN JVUcalculatie Artikel 1 Toepassingsgebied 1.1 Deze algemene leveringsvoorwaarden zijn van toepassing bij opdrachten aan en op alle aanbiedingen en overeenkomsten waarbij JVUcalculatie

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN TUNE ICT

ALGEMENE VOORWAARDEN TUNE ICT ALGEMENE VOORWAARDEN TUNE ICT Artikel 1 - Begripsbepalingen 1.1 Deze algemene voorwaarden verstaan onder: Tune ICT: de V.O.F., gevestigd te Tiel aan de Betuwestraat 42 (4005 AR) Klant: de cliënt aan wie

Nadere informatie

Handelingsbekwaamheid is de geschiktheid om de rechten en plichten waarvan men drager is zelf uit te oefenen, zonder tussenkomst van derden.

Handelingsbekwaamheid is de geschiktheid om de rechten en plichten waarvan men drager is zelf uit te oefenen, zonder tussenkomst van derden. Voorwaarden om te starten als zelfstandige. 1. Attest Bedrijfsbeheer 2. Handelingsbekwaanheid 3. Meerderjarigheid 4. Vestigingswet 1. Attest bedrijfsbeheer. Het attest bedrijfsbeheer is een voorwaarde

Nadere informatie

AANSPRAKELIJKHEID. Bart ADRIAENS Advocaat-vennoot Claeys & Engels. HR BUILDERS 2 mei 2011

AANSPRAKELIJKHEID. Bart ADRIAENS Advocaat-vennoot Claeys & Engels. HR BUILDERS 2 mei 2011 AANSPRAKELIJKHEID Bart ADRIAENS Advocaat-vennoot Claeys & Engels HR BUILDERS 2 mei 2011 Claeys & Engels 2009 1 Inleiding 1.1 Twee soorten aansprakelijkheid Strafrechtelijke aansprakelijkheid Risico op

Nadere informatie

MONOGRAFIEËN BW. B88 Verzekering. Prof. mr. F.H.J. Mijnssen. Tweede druk. Kluwer a Wolters Kluwer business

MONOGRAFIEËN BW. B88 Verzekering. Prof. mr. F.H.J. Mijnssen. Tweede druk. Kluwer a Wolters Kluwer business MONOGRAFIEËN BW B88 Verzekering Prof. mr. F.H.J. Mijnssen Tweede druk Kluwer a Wolters Kluwer business Deventer - 2012 INHOUDSOPGAVE Voorwoord / V lijst van afkortingen / XV Verkort aangehaalde literatuur

Nadere informatie

Artikel 1; Algemeen. Artikel 2; Prijzen en betalingen. Artikel 3; Aansprakelijkheid

Artikel 1; Algemeen. Artikel 2; Prijzen en betalingen. Artikel 3; Aansprakelijkheid Artikel 1; Algemeen 1.1 Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op alle aanbiedingen en overeenkomsten van Mediation Nederland en op alle rechtsverhoudingen die daaruit voortvloeien. 1.2 Afwijkingen

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN

ALGEMENE VOORWAARDEN ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING FINANCIEEL ADVIESBUREAU KARIN BLOTT OP HET TERREIN VAN HYPOTHEKEN / VERZEKERINGEN / OVERIG FINANCIEEL ADVIES. 1. ALGEMEEN. 1.1 Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing

Nadere informatie

Arbitragecommissie. Advies over de verbintenissen aangegaan tijdens de bedenktijd van een maand

Arbitragecommissie. Advies over de verbintenissen aangegaan tijdens de bedenktijd van een maand Advies nr. 2012/11 van 18 oktober 2012 Arbitragecommissie Wet van 19 december 2005 betreffende de precontractuele informatie bij commerciële samenwerkingsovereenkomsten. Advies over de verbintenissen aangegaan

Nadere informatie

BESCHERMING VAN SCHULDEISERS

BESCHERMING VAN SCHULDEISERS BESCHERMING VAN SCHULDEISERS 1. Verhaalsrecht = recht van de SE om de goederen waarop het zekerheidsrecht ligt, ten gelde te maken en met de opbrengst de schuldvordering te voldoen - wijze: via uitvoerend

Nadere informatie

Artikel 1 Toepassingsgebied

Artikel 1 Toepassingsgebied Artikel 1 Toepassingsgebied 1.1 Deze algemene leveringsvoorwaarden zijn van toepassing bij opdrachten aan en op alle aanbiedingen en overeenkomsten waarbij Beck cv & luchtbehandeling service hierna te

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING PUUR VERZEKEREN OP HET TERREIN VAN RISK MANAGEMENT, VERZEKERINGEN, PENSIOENEN EN ANDERE EMPLOYEE BENEFITS

ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING PUUR VERZEKEREN OP HET TERREIN VAN RISK MANAGEMENT, VERZEKERINGEN, PENSIOENEN EN ANDERE EMPLOYEE BENEFITS ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING PUUR VERZEKEREN OP HET TERREIN VAN RISK MANAGEMENT, VERZEKERINGEN, PENSIOENEN EN ANDERE EMPLOYEE BENEFITS 1. ALGEMEEN. 1.1 Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing

Nadere informatie

Hypoteekrecht en andere beperkte zakelijke rechten - Vereisten voor de geldige vestiging ervan

Hypoteekrecht en andere beperkte zakelijke rechten - Vereisten voor de geldige vestiging ervan - 1 - Hypoteekrecht en andere beperkte zakelijke rechten - Vereisten voor de geldige vestiging ervan Het beschikken over een zakelijk recht van hypotheek voor de goede uitvoering van de verbintenissen

Nadere informatie

Mauritslaan 42/ 44 6161 HW Geleen

Mauritslaan 42/ 44 6161 HW Geleen Algemene Voorwaarden Payroll Totaal BV I. Algemeen In de algemene voorwaarden wordt verstaan onder: a. Opdrachtgever: de partij die de opdracht geeft. b. Opdrachtnemer: de partij die de opdracht aanvaardt,

Nadere informatie

De wet is van toepassing op alle overeenkomsten met betrekking tot de eigendomsoverdracht. 1. Het voorwerp van de overeenkomsten:

De wet is van toepassing op alle overeenkomsten met betrekking tot de eigendomsoverdracht. 1. Het voorwerp van de overeenkomsten: Hoofdstuk8 De wet-breyne De wet-breyne is een bijzondere wetgeving tot regeling van de overeenkomsten betreffende de eigendomsoverdracht van een te bouwen of in aanbouw zijnde woning of van verkopen op

Nadere informatie

Organisatiebureau The 5th Element. inspanningsverplichting tot het verrichten van diensten. hulp en adviezen ten behoeve van opdrachtgever(s).

Organisatiebureau The 5th Element. inspanningsverplichting tot het verrichten van diensten. hulp en adviezen ten behoeve van opdrachtgever(s). Algemene Voorwaarden The 5th Element Algemeen Deze algemene voorwaarden maken deel uit van alle overeenkomsten gesloten tussen Organisatiebureau The 5th Element, gevestigd te 1815 GB, Alkmaar aan de Kennemersingel

Nadere informatie

Deel I. Het begrip verbintenis

Deel I. Het begrip verbintenis Deel I. Het begrip verbintenis A. Juridische verbintenis - De rechtsband krachtens welke een persoon (SA) aan een ander persoon (SE) een prestatie (geven, doen of laten) verschuldigd is. - Passieve zijde

Nadere informatie

MATERIE BEVOEGDHEID TOEPASSELIJK RECHT EXEQUATUR EXTRA Bestaan en afwezigheid Boek blz. 420 Art. 41 WbIPR Art. 39 WbIPR Boek blz.

MATERIE BEVOEGDHEID TOEPASSELIJK RECHT EXEQUATUR EXTRA Bestaan en afwezigheid Boek blz. 420 Art. 41 WbIPR Art. 39 WbIPR Boek blz. Bestaan en afwezigheid Boek blz. 420 Art. 41 Art. 39 Boek blz. 419 Naam Art. 36 Art. 37 - vaststelling Art. 39 Boek blz. 426 Art. 38 - verandering Staat en bekwaamheid Art. 3, Art. 32 Art. 34 Art. 39 Boek

Nadere informatie

Hoofdstuk 9 Overeenkomsten

Hoofdstuk 9 Overeenkomsten Hoofdstuk 9 Overeenkomsten Paragraaf 9.1 1. Algemene opmerkingen a. Definieer het begrip overeenkomst. b. Noem de eisen op grond waarvan er van een overeenkomst sprake is. c. Kunt u een voorbeeld noemen

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING VAKADI ASSURANTIEN C.V. OP HET TERREIN VAN RISK MANAGEMENT, VERZEKERINGEN EN EMPLOYEE BENEFITS

ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING VAKADI ASSURANTIEN C.V. OP HET TERREIN VAN RISK MANAGEMENT, VERZEKERINGEN EN EMPLOYEE BENEFITS ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING VAKADI ASSURANTIEN C.V. OP HET TERREIN VAN RISK MANAGEMENT, VERZEKERINGEN EN EMPLOYEE BENEFITS 1. ALGEMEEN. 1.1 Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op overeenkomsten

Nadere informatie

Verbintenissenrecht 2012-2013. I. Inleiding. 1. Algemene situering van het verbintenissenrecht

Verbintenissenrecht 2012-2013. I. Inleiding. 1. Algemene situering van het verbintenissenrecht Verbintenissenrecht 2012-2013 I. Inleiding 1. Algemene situering van het verbintenissenrecht Verbintenissen- en zakenrecht = algemene rechtsregels mbt vermogen van (natuurlijke en rechts)personen Persoonlijke

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING ALFISURE 1. ALGEMEEN.

ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING ALFISURE 1. ALGEMEEN. ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING ALFISURE 1. ALGEMEEN. 1.1 Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op overeenkomsten waarbij door Alfisure, verder ook opdrachtnemer te noemen, al dan niet op declaratiebasis

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING JOHN VAN VLIET FINANCIEEL ADVIES OP HET TERREIN VAN VERZEKERINGEN, PENSIOENEN EN ANDERE EMPLOYEE BENEFITS

ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING JOHN VAN VLIET FINANCIEEL ADVIES OP HET TERREIN VAN VERZEKERINGEN, PENSIOENEN EN ANDERE EMPLOYEE BENEFITS ALGEMENE VOORWAARDEN ADVISERING JOHN VAN VLIET FINANCIEEL ADVIES OP HET TERREIN VAN VERZEKERINGEN, PENSIOENEN EN ANDERE EMPLOYEE BENEFITS 1. ALGEMEEN. 1.1 Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing

Nadere informatie

A L G E M E N E V O O R W A A R D E N S C H E E P V A A R T B E D R I J F V E R S L U I S

A L G E M E N E V O O R W A A R D E N S C H E E P V A A R T B E D R I J F V E R S L U I S A L G E M E N E V O O R W A A R D E N S C H E E P V A A R T B E D R I J F V E R S L U I S ARTIKEL 1. DEFINITIES 1. Versluis: Scheepvaartbedrijf Versluis; de gebruiker van deze algemene voorwaarden, gevestigd

Nadere informatie

Inhoud. Inhoud... Titel 1. Juridische aspecten... 1. Hoofdstuk 1. Algemeen... 1

Inhoud. Inhoud... Titel 1. Juridische aspecten... 1. Hoofdstuk 1. Algemeen... 1 p. Inhoud... V Titel 1. Juridische aspecten.... 1 Hoofdstuk 1. Algemeen... 1 Hoofdstuk 2. Algemene beschouwingen over de schenking onder de levenden... 2 Afdeling 1. Definitie...... 2 Afdeling 2. Grondvereisten

Nadere informatie

1.2 De toepasselijkheid van de door de opdrachtgever gehanteerde algemene voorwaarden wordt uitdrukkelijk uitgesloten.

1.2 De toepasselijkheid van de door de opdrachtgever gehanteerde algemene voorwaarden wordt uitdrukkelijk uitgesloten. Algemene voorwaarden J&S Diensten 1. Algemeen 1.1 Al onze aanbiedingen, overeenkomsten en uitvoering daarvan, worden uitsluitend beheerst door de onderhavige voorwaarden. Afwijkingen dienen uitdrukkelijk

Nadere informatie

ALGEMENE BEDRIJFSVOORWAARDEN WERVING & SELECTIE FLEXURANCE B.V.

ALGEMENE BEDRIJFSVOORWAARDEN WERVING & SELECTIE FLEXURANCE B.V. ALGEMENE BEDRIJFSVOORWAARDEN WERVING & SELECTIE FLEXURANCE B.V. Voor het uitvoeren van Werving & Selectie opdrachten door Flexurance B.V., verder te noemen Flexurance in het kader van een overeenkomst

Nadere informatie

Algemene voorwaarden Robivo Trading B.V. d.d. oktober 2015 tevens raadpleegbaar via: www.robivotrading.nl

Algemene voorwaarden Robivo Trading B.V. d.d. oktober 2015 tevens raadpleegbaar via: www.robivotrading.nl Algemene voorwaarden Robivo Trading B.V. d.d. oktober 2015 tevens raadpleegbaar via: www.robivotrading.nl Artikel 1 Definities In deze algemene voorwaarden worden de volgende definities gehanteerd: a)

Nadere informatie