Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden."

Transcriptie

1 Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden.. Doel. Het is de bedoeling een grote schakeling met weerstanden te vervangen door één equivalente weerstand. Een equivalente schakeling betekent dat een buitenstaander (dit kan bv. een ohmmeter of een andere schakeling zijn) geen verschil merkt tussen de oorspronkelijke schakeling en de equivalente schakeling. 2. Theoretische achtergrond voor het schakelen van weerstanden. 2.. Serieschakeling. Beide schakelingen zijn equivalent als een buitenstaander geen verschil ziet tussen beide schakelingen. Bij het aanleggen van dezelfde spanning (U), moet er naar beide schakelingen dezelfde stroom (I) vloeien. In een serieschakeling vloeit er door elke weerstand dezelfde stroom (I=I=I2= =In). Rs U I Us I R* I R2* I 2... Rn* In I R* I R2* I... Rn* I I R R2... Rn 2... Merk op: Rs R R2... Rn Rs is steeds groter dan de grootste. Als alle weerstanden gelijk zijn dan weerstand dezelfde spanning. Rs n * R en is er over elke Over de grootste weerstand staat de grootste spanning. Over de kleinste weerstand staat de kleinste spanning. Als er tussen 2 weerstanden een knooppunt is, dan staan de 2 weerstanden NIET in serie. Waarom? KHBO 4.

2 2.2. Parallelschakeling I R R*I I2 R2 R2*I2 In Rn Rp I A Rn*In U B I A Up U B Over elke weerstand die in parallel staat, staat dezelfde spanning (U= U=U2= =Un). U Up U Rp I I I I 2... In I I 2... In I I 2... Rp U U U Rp R R2 In U... I I 2... U U 2 Rn In Un R R2... Rn ( ) Rp Rp ( R R2... ) Rn Merk op: Als er 2 weerstanden in parallel zijn (R en R2) dan geldt: Rp ( R R2 ) R2 R ( ) R* R2 R* R2 R R2 ( ) R* R2 R* R2 R R2 KHBO 4.2

3 R* R2 Rp R R2 Deze formule is NIET geldig voor 3 of meer weerstanden in parallel! Deze formule niet gebruiken met het rekentoestel (= meer werk). Gebruik de algemene formule met je rekentoestel ( intypen gevolgd door de toets x ). R R dus R Het resultaat is steeds kleiner dan de kleinste. Als er n gelijke weerstanden R in parallel staan, dan is Door de kleinste weerstand vloeit de grootste stroom. Door de grootste weerstand vloeit de kleinste stroom. R R Rp. n A B R AB ( ) R 0 ( ) R ( ) 0 Ook hier is de vervangingsweerstand kleiner dan de kleinste. Negatieve weerstanden bestaan niet. Als een weerstand kortgesloten is, dan is de vervangingsweerstand steeds nul. KHBO 4.3

4 2.3. Ster- driehoek transformatie. Soms gebeurt het dat er geen weerstanden in serie of parallel staan. Kijk dan als ze niet in ster of in driehoek staan. De ster is vervangbaar door een equivalente driehoek en omgekeerd. Hoe? Van driehoek naar ster. Gegeven: a, b, c Gevraagd: α, β, γ? Dus 3 onbekenden. Om dat op te lossen hebben we 3 onafhankelijke vergelijkingen nodig. Oplossing: B los Om die vergelijkingen te vinden beschouwen we volgende schakeling: C B los C a I X c b E E A A KHBO 4.4

5 In ster: De stroom I zal enkel bepaald worden door de weerstanden α en γ. β speelt hierin geen invloed daar deze weerstand los hangt. α en γ staan bijgevolg in serie. De stroom I E R AC E In driehoek: De stroom I zal zich in C opsplitsen in een stroom door a en een stroom door b. a en c staan in serie. Deze serieschakeling staat op zijn beurt in parallel met b. De stroom I E ( a c) // b E ( a c)* b ( a c) b Beide stromen zijn slechts gelijk als de noemers gelijk zijn. Dus als R AC ster = R AC driehoek Of als R AC ( a c)* b. ( a c) b Op dezelfde wijze vindt men de 2 andere vergelijkingen die moeten kloppen voor onze beide schakelingen. R BA R CB ( b a)* c (2) ( b a) c ( c b)* a (3) ( c b) a R AC ( a c) * b () ( a c) b Om de sterweerstanden te vinden, kan men de ene formule substitueren in de andere (= veel werk). Het is echter mogelijk om de vergelijking snel op te lossen. Dat gebeurt als volgt: We voeren dezelfde bewerking ()+(2)-(3) uit op het linker en het rechter lid. Daardoor blijven deze leden in evenwicht: Voor het linker lid: (α+γ) +(β+α)-(γ+β) =2*α KHBO 4.5

6 Voor het rechter lid: ( a c)* b ( b a)* c ( c b)* a ab cb bc ac ( ca ba) 2bc ( a c) b ( b a) c ( c b) a a b c a b c 2bc 2 a b c a bc b c (4) Wie goed kijkt ontdekt een wetmatigheid in het stelsel (), (2) en (3). KHBO 4.6

7 Men spreekt van cyclische formules. Het resultaat van de berekeningen zal ook deze wetmatigheid volgen. Zo kan men vlug de andere formules afleiden ca b c a ab b c a ca a b c ab a b c In woorden: de gezochte sterweerstand is het product van de aanliggende driehoeksweerstanden gedeeld door de som van de driehoeksweerstanden. De aanliggende driehoeksweerstanden zijn de 2 weerstanden die hangen aan hetzelfde punt als de gezochte sterweerstand Van ster naar driehoek. Om vlug deze formules af te leiden start men best van de vergelijking (4), (5) en (6). (5) (6) (4)*(5) (5)*(6) (6)*(4) bc * ca * ( a b c)² ca * ab * ( a b c)² ab * bc * ( a b c)² Merk op: ook hier cyclische formules. We tellen deze vergelijkingen op: bcca caab abbc abc( c a b) abc ( a b c)² ( a b c)² a b c abc en a b c bc a a * a b c ac b b * a b c ab c c * a b c KHBO 4.7

8 3. Werkwijze. a b c Merk op: ook hier cyclische formules. In woorden: men vindt de driehoeksweerstand door de som van alle producten van de sterweerstanden te delen door de overstaande sterweerstand. De overstaande sterweerstand is de sterweerstand die NIET hangt aan de punten waar de gezochte driehoeksweerstand hangt. 3.. Nummeren van de knopen. Om een oefening tot een goed einde te brengen is het van groot belang de knooppunten correct te nummeren. Beschouw als knooppunt enkel de punten van de schakeling waartussen je het equivalent zoekt en de punten van de schakeling waarin minstens drie geleiders toekomen. Voorbeeld: zoek, in figuur, de equivalente weerstand tussen A en C. R R2 A B C Figuur F E R3 R5 D R4 KHBO 4.8

9 Je zoekt het equivalent tussen het punt A en het punt C: A en C worden automatisch knooppunten. Om dit niet te vergeten, doe je er goed aan de verbinding met de buitenwereld aan te duiden op de tekening (zie figuur 2). In het punt D en F komen slechts 2 geleiders toe: D en F zijn geen knooppunten! Laat D en F verdwijnen. B en E zijn wel knooppunten, ze blijven op de tekening staan. Je bekomt de volgende schakeling: R R2 A B C E R3 R5 R4 Figuur 2 Alle punten die onderling verbonden worden met dezelfde geleider, zullen steeds op hetzelfde potentiaal (elektrisch niveau) staan. Beschouw al deze punten als hetzelfde knooppunt. In figuur was dit het geval voor de punten A, F en E. In figuur2 was dit nog enkel het geval voor de punten A en E. Laat bv. E verdwijnen. Bij tamelijk ingewikkelde opgaven kan het zelfs nuttig zijn de opgave te hertekenen. Met de schakeling uit figuur 2 is dat niet echt noodzakelijk. Je bekomt de volgende schakeling (herteken desnoods zelf de opgave): R R2 A B C R3 R5 R4 Figuur 3 Nu zijn alle knooppunten correct genummerd Vereenvoudigen van de schakeling. Zoek achtereenvolgens de hieronder besproken schakelingen op en vereenvoudig de schakeling geleidelijk aan. Tijdens het vereenvoudigen zullen de knoppunten een voor een verdwijnen. KHBO 4.9

10 Let echter op: 2 knopen mogen nooit verdwijnen nl. de knopen die de verbinding maken met de buitenwereld! (hier A en C) Serieschakelingen Zoek alle serieschakelingen in de schakeling op en vervang ze door hun equivalente schakeling. Ter herinnering: twee of meer weerstanden staan in serie als het einde van de ene weerstand hangt aan het begin van de andere weerstand en als deze verbinding geen knooppunt is. Door beide weerstanden zal steeds dezelfde stroom vloeien. In figuur 3 staan R4 en R5 in serie. R2 en R4 evenals R en R3 staan niet in serie vermits er tussen de 2 weerstanden een knooppunt is (C, voor de eerste 2; B en/of A voor de 2 andere). Vervang je de serieschakeling, dan bekom je de volgende vereenvoudigde schakeling: R R2 A B C R3 R45 Figuur 4 KHBO 4.0

11 Merk op: het knooppunt D is verdwenen Parallelschakelingen. Zijn er geen serieschakelingen meer, dan zoek je of er parallelschakelingen zijn. Twee of meer weerstanden staan in parallel als ze beginnen in hetzelfde knooppunt en eindigen in een (ander) zelfde knooppunt. Na het vervangen van de parallelschakeling, begin je terug van vooraf aan: 3.2. zoek of er nieuwe serieschakelingen ontstaan enz. Naarmate je meer getraind bent in het maken van oefeningen, kan je de serie- en de parallelschakelingen samen opzoeken en vervangen. Passen we dit toe op de opgave dan zien we dat R3 en R2 niet in parallel staan: ze beginnen wel in hetzelfde knooppunt (B), maar eindigen in verschillende knooppunten (C en E). Enkel R en R3 staan in parallel tussen de punten A en B. Na het vervangen bekom je volgende schakeling: R3 R2 A B C R45 Figuur 5 In deze schakeling staan er geen weerstanden meer in parallel. We keren terug naar 3.2. en zoeken of er nieuwe serieschakelingen ontstaan. Dit is het geval voor R3 en R2. Na het vervangen bekom je de volgende schakeling: R2 A C R45 Figuur 6 Merk op: het knooppunt B is verdwenen. In deze schakeling staan er geen weerstanden meer in serie. We zoeken of er opnieuw parallelschakelingen zijn ontstaan. Inderdaad, R2 staat in parallel met R45. Na het vervangen houden we nog slechts KHBO 4.

12 weerstand over, de equivalente schakeling: R5 A C Figuur Ster- driehoek transformatie In een aantal uitzonderlijke gevallen kan het gebeuren dat er geen serie- noch parallelschakelingen meer in de schakeling voorkomen en dat de schakeling nog niet herleidt os tot weerstand. Dan moet je op zoek naar weerstanden die in ster (3 weerstanden die in hetzelfde punt toekomen) of in driehoek (3 weerstanden vormen samen een lus en tussen elke weerstand is telkens een knooppunt aanwezig) geschakeld zijn. Je moet dan de ster vervangen door een equivalente driehoeksschakeling of omgekeerd. Welke transformatie je ook doet, het moet steeds leiden tot een nieuwe schakeling waarin opnieuw serie- of parallelschakelingen in staan. Is dit niet het geval, kies dan een andere schakeling en probeer het opnieuw. Na het vervangen begin je opnieuw van vooraf aan: 3.2. serieschakelingen, parallelschakelingen, enz. Vervang nooit een ster of een driehoeksschakeling als er nog serieof parallelschakelingen in staan. Dit zou de vereenvoudiging enkel moeilijker, langdradiger maken. In figuur had je kunnen opmerken dat R, R2 en R3 in ster stonden. Mocht je ze vervangen hebben, dan zou je hetzelfde eindresultaat bekomen, maar de weg zou langer geweest zijn dan de oplossing die hierboven werd uitgewerkt. Probeer dit maar eens. KHBO 4.2

13 4. Voorbeelden: 4.. Welke stappen moet je uitvoeren om de weerstand tussen A en B te bepalen? 4... Oplossing: R3 en R4 staan in parallel. R en R34 staan in serie. R4 en R2 staan opnieuw in parallel. KHBO 4.3

14 4.2. Welke stappen moet je uitvoeren om de weerstand tussen A en B te bepalen? Oplossing: A en D zijn hetzelfde punt. Het heeft geen zin om een nieuwe naam te geven aan dat punt. Herteken de schakeling, zonder dat D nog voorkomt. Wat vroeger verbonden was met D wordt nu verbonden met A. R en R2 staan in parallel. R3 is op zichzelf kortgesloten en zal nooit invloed hebben op de schakeling. R2 staat nu in serie met R4. KHBO 4.4

15 R4 staat nu in parallel met R Welke stappen moet je uitvoeren om de weerstand tussen A en B te bepalen? Oplossing: Vermits C en F geen knooppunt zijn (hangen los) staan R2, R5 en R7 in serie tussen B en E. A R B R3 R6 R4 R257 E R4 en R257 staan in parallel. R3, R6 en R4-7 staan in serie. Bemerk dat je R3 en R6 reeds vroeger had kunnen vervangen door een serie-equivalent. Dat equivalent zou dan nu in serie staan met R4-7. KHBO 4.5

16 A R R3-7 B R en R3-7 staan in parallel Welke stappen moet je uitvoeren om de weerstand tussen C en D te bepalen? Oplossing: Vermits A en F geen knooppunten zijn (los) staan R en R3 evenals R5 en R7 in serie. Nu staat geen enkele weerstand nog in serie of in parallel (Controleer!) Wie bvb R2 en R57 zou vervangen door een serie-equivalent, zou het knooppunt C verliezen. Daardoor wordt het onmogelijk om nog de weerstand tussen C en D te zoeken! We moeten dan een ster- of een driehoekschakeling zoeken. Volgende sterschakelingen zijn aanwezig: sterpunt = B of E. Volgende driehoekschakelingen zijn aanwezig: DBE en BCE. Vervang nooit 2 schakelingen in keer daar je anders het risico KHBO 4.6

17 loopt een weerstand dubbel te vervangen (x in elke schakeling). We kiezen bvb. Om de driehoek BCE te vervangen. Schrap de 3 te vervangen weerstanden en teken de 3 nieuwe weerstanden: De nieuwe schakeling ziet er als volgt uit: C R3 R6 D Door de transformatie ontstaan er nieuwe serie- en/of parallelschakelingen. Gebeurt dat niet, dan moet je kijken als het vervangen van een andere schakeling geen betere keuze is. Ga zelf na als er nog mogelijkheden zijn die leiden tot nieuwe serie- en/of parallelschakelingen. R3 en β evenals R6 en α staan in serie. KHBO 4.7

18 R6a en R3b staan nu in parallel. Rp staat in serie met γ. 5. Oefeningen - toepassingen 5.. Oefening Breid het meetbereik van een ampèremeter uit van ma naar 5mA, als je weet dat zijn inwendige weerstand 2k is Oefening 2 Breid het meetbereik van een voltmeter uit van V naar 3V, als je weet dat zijn inwendige weerstand 0k is Oefening 3 Zoek R in volgende schakeling. KHBO 4.8

19 5.4. Oefening 4 Wanneer een ampèremeter parallel geplaatst wordt met een kleine weerstand (R s ), dan beginnen de overgangsweerstanden invloed te krijgen. Op onderstaand schakeling staan die overgangsweerstanden aangeduid (a, b, c). I t a c I a R m A a c b I s R s b Deze praktische schakeling kan omgevormd worden tot volgend elektrisch schema: c I a R m c I t a b I s R s b a De weerstanden a,b,c staan in driehoek geschakeld. Deze driehoek kan omgevormd worden tot een ster: I a R m I t X Y I s R s KHBO 4.9

20 Er ontstaan serieschakelingen die als volgt kunnen vereenvoudigd worden: I a 2+R m I t X Y I s 2+R s De stroomverdeling tussen de tak met de ampèremeter en de tak met de kleine weerstand R s wordt beïnvloed door de weerstanden en. Dat betekent dat het meetbereik van de nieuwe schakeling wordt beïnvloed door deze weerstanden en. Bepaal het meetbereik dat bekomen wordt als je parallel met een ampèremeter (met meetbereik van ma en R m = k) een weerstand R s =0,plaatst. a) Als je de overgangsweerstanden (a,b,c) verwaarloost. Tip: zie 5. oefening. (0,00A=0A) b) Als je de overgangsweerstanden (a=b=c=0,05) niet verwaarloost. Tip: na het berekenen van eb bereken je eerst de spanning tussen X en Y. (7,5025A=7,5A) Na deze berekening wordt het duidelijk dat de overgangsweerstanden een grote invloed kunnen spelen bij kleine weerstandswaarden. Daarom worden die kleine waarden uitgevoerd met 4 aansluitklemmen. KHBO 4.20

21 Hierdoor wordt de overgangsweerstand c (tussen de 2 verbindingsdraden) vermeden. Het elektrisch equivalent wordt: Elektriciteit I a R m I t a b I s R s b a X Y Bewijs zelf dat de overgangsweerstanden (a en b) nu zo goed als geen invloed meer hebben op het meetbereik Oefening 5 Zoek de spanning U op volgende schakeling: KHBO 4.2

22 6. Brug van Wheatsone 6.. Oefening: Bepaal bij welke waarde van R4 de spanning U = 0. KHBO 4.22

23 6.2. Toepassing: De formule die werd afgeleid in vorige oefening wordt gebruikt om zeer nauwkeurig weerstanden te bepalen. Op de plaats van R4 wordt een onbekende weerstand geplaatst. R3 wordt vervangen door een instelbare weerstand waarvan de ingestelde waarde kan afgelezen worden. R en R2 zijn gekende waarden. R3 wordt gewijzigd tot er geen spanning meer is tussen B en C. Op dat ogenblik geldt dat : R* R4 R2 * R3 R4 R2 * R3 R Merk op: als er geen spanning is tussen A en B, dan vloeit er ook geen stroom in de weerstand van k. Meestal plaatst men een zeer gevoelige ampèremeter (na) tussen A en B. s KHBO 4.23

24 Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden.. Doel Theoretische achtergrond voor het schakelen van weerstanden Serieschakeling Merk op: Parallelschakeling Merk op: Ster- driehoek transformatie Van driehoek naar ster Van ster naar driehoek Werkwijze Nummeren van de knopen Vereenvoudigen van de schakeling Serieschakelingen Parallelschakelingen Ster- driehoek transformatie Voorbeelden: Welke stappen moet je uitvoeren om de weerstand tussen A en B te bepalen? Oplossing: Welke stappen moet je uitvoeren om de weerstand tussen A en B te bepalen? Oplossing: Welke stappen moet je uitvoeren om de weerstand tussen A en B te bepalen? Oplossing: Welke stappen moet je uitvoeren om de weerstand tussen C en D te bepalen? Oplossing: Oefeningen - toepassingen Oefening Oefening Oefening Oefening Oefening Brug van Wheatsone Oefening: Toepassing: KHBO 4.24

9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN

9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN 9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN Een parallelschakeling komt in de praktijk vaker voor dan een serieschakeling van verbruikers. Denken we maar aan alle elektrische apparaten die aangesloten zijn op

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Elektrodynamica 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring 1 De stroom- of ampèremeter De ampèremeter is een meetinstrument om elektrische stroom te meten. De sterkte van een elektrische stroom wordt uitgedrukt in ampère, vandaar de naam ampèremeter. Voorstelling

Nadere informatie

Elektrische stroomnetwerken

Elektrische stroomnetwerken ntroductieweek Faculteit Bewegings- en evalidatiewetenschappen 25 29 Augustus 2014 Elektrische stroomnetwerken Dr. Pieter Neyskens Monitoraat Wetenschappen pieter.neyskens@wet.kuleuven.be Assistent: Erik

Nadere informatie

1. Weten wat elektrische stroom,spanning en vemogen is en het verband ertussen kennen 2. Elektrische netwerken kunnen oplossen

1. Weten wat elektrische stroom,spanning en vemogen is en het verband ertussen kennen 2. Elektrische netwerken kunnen oplossen Hoofdstuk 3 Elektrodynamica Doelstellingen 1. Weten wat elektrische stroom,spanning en vemogen is en het verband ertussen kennen 2. Elektrische netwerken kunnen oplossen Elektrodynamica houdt de studie

Nadere informatie

Leerling maakte het bord volledig zelf

Leerling maakte het bord volledig zelf 3. Oefeningen en Metingen 3.. Montageoefening Bouw een paneel als volgt: lampvoeten monteren draden van de lampvoeten naar een suikertje verbindingsstuk brengen. Twee verbindingsstukken doorverbinden.

Nadere informatie

Steven Werbrouck 04-02-2000 Practicum 2: Schakelen van weerstanden

Steven Werbrouck 04-02-2000 Practicum 2: Schakelen van weerstanden Practicum 2: Schakelen van weerstanden 1. Situering Het komt vaak voor dat een bepaalde stroomkring meer dan één weerstand bevat. Men zegt dan dat de weerstanden op een bepaalde manier geschakeld werden.

Nadere informatie

DEEL 6 Serieschakeling van componenten. 6.1 Doel van de oefening. 6.2 Benodigdheden

DEEL 6 Serieschakeling van componenten. 6.1 Doel van de oefening. 6.2 Benodigdheden Naam: Nr.: Groep: Klas: Datum: DEEL 6 In de vorige oefeningen heb je reeds een A-meter, die een kleine inwendige weerstand bezit, in serie leren schakelen met een gebruiker. Door de schakelstand te veranderen

Nadere informatie

Hoofdstuk 3 Basiswetten van de elektriciteit.

Hoofdstuk 3 Basiswetten van de elektriciteit. Hoofdstuk 3 Basiswetten van de elektriciteit. 1 Wet van Ohm. Volledigheidshalve vermelden we hier nog eens de wet van Ohm: Elektriciteit U R. I of U I of R U R I 2 Wetten van Kirchhoff. Kirchhoff heeft

Nadere informatie

Van Dijk Educatie Parallelschakeling 2063NGQ0571. Kenteq Leermiddelen. copyright Kenteq

Van Dijk Educatie Parallelschakeling 2063NGQ0571. Kenteq Leermiddelen. copyright Kenteq Parallelschakeling 2063NGQ0571 Kenteq Leermiddelen copyright Kenteq Inhoudsopgave 1 Parallelschakeling 5 1.1 Inleiding 5 1.2 Doelen 5 1.3 Parallelschakeling 6 1.4 Shuntweerstand 21 1.5 Samenvatting 24

Nadere informatie

Serie. Itotaal= I1 = I2. Utotaal=UR1 + UR2. Rtotaal = R1 + R2. Itotaal= Utotaal : Rtotaal 24 = 10 + UR2 UR2 = 24 10 = 14 V

Serie. Itotaal= I1 = I2. Utotaal=UR1 + UR2. Rtotaal = R1 + R2. Itotaal= Utotaal : Rtotaal 24 = 10 + UR2 UR2 = 24 10 = 14 V Om te onthouden Serieschakeling Parallelschakeling Itotaal= I = I2 Utotaal=U + U2 totaal = + 2 Itotaal=I + I2 Utotaal= U = U2 tot 2 enz Voor elke schakeling I totaal U totaal totaal Itotaal= I = I2 Utotaal=U

Nadere informatie

NETWERKEN EN DE WETTEN VAN KIRCHHOFF

NETWERKEN EN DE WETTEN VAN KIRCHHOFF NETWERKEN EN DE WETTEN VN KIRCHHOFF 1. Doelstelling van de proef Het doel van deze proef is het bepalen van de klemspanning van een spanningsbron, de waarden van de beveiligingsweerstanden en de inwendige

Nadere informatie

Elektrische netwerken

Elektrische netwerken Deel 1: de basis H1 - H4: basisbegrippen gelijkspanning Opgaven bij hoofdstuk 1... 1 Opgaven bij hoofdstuk 2... 2 Opgaven bij hoofdstuk 3... 4 Opgaven bij hoofdstuk 4... 7 H5 - H8: basisbegrippen wisselspanning

Nadere informatie

Signalen stroom, spanning, weerstand, vermogen AC, DC, effectieve waarde

Signalen stroom, spanning, weerstand, vermogen AC, DC, effectieve waarde Technologie 1 Elektrische en elektronische begrippen Signalen stroom, spanning, weerstand, vermogen AC, DC, effectieve waarde Opleiding Pop en Media Peet Ferwerda, januari 2002 Deze instructie wordt tijdens

Nadere informatie

12 Elektrische schakelingen

12 Elektrische schakelingen Elektrische schakelingen Onderwerpen: - Stroomsterkte en spanning bij parallel- en serieschakeling - Verangingsweerstand bij parallelschakeling. - Verangingsweerstand bij serieschakeling.. Stroom en spanning

Nadere informatie

Parallelschakeling - 2

Parallelschakeling - 2 Parallelschakeling - 2 In de vorige les over de parallelschakeling hebben we gezien dat de spanning in de parallelschakeling overal gelijk is. Verder hebben we deelstromen berekend en opgeteld tot de totale

Nadere informatie

SERIE-schakeling U I. THEMA 5: elektrische schakelingen. Theoretische berekening voor vervangingsweerstand:

SERIE-schakeling U I. THEMA 5: elektrische schakelingen. Theoretische berekening voor vervangingsweerstand: QUARK_5-Thema-05-elektrische schakelingen Blz. 1 THEMA 5: elektrische schakelingen Inleiding: PHET-opdracht ---> GEVAL-1 : SERIE-schakeling OPDRACHT: 1. bepaal de spanningspijlen en de stroomsterkten.

Nadere informatie

Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5

Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5 Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5 OPGAVE 1 Teken hieronder het bijbehorende schakelschema. Geef ook de richting van de elektrische stroom aan.

Nadere informatie

Gemengde schakelingen

Gemengde schakelingen Gemengde schakelingen We hebben in vorige lessen de serieschakeling en de parallelschakeling behandeld. Veel schakelingen zijn een combinatie van de serieschakeling en de parallelschakeling. Dat noemen

Nadere informatie

Elektriciteit Inhoud. Elektriciteit demonstraties

Elektriciteit Inhoud. Elektriciteit demonstraties Elektriciteit Inhoud Inleiding : Deze les Spanning: Wat is dat, hoe komt dat? Stroom(sterkte) : Wat is dat, hoe komt dat? Practicum: (I,)-diagram van een lampje en een weerstand Weerstand : Wet van Ohm

Nadere informatie

LABO. Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte:

LABO. Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte: LABO Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen Datum van opgave:.../.../ Datum van afgifte: Verslag nr. : 7 Leerling: Assistenten: Klas: 3.1 EIT.../.../ Evaluatie :.../10

Nadere informatie

Cursus/Handleiding/Naslagwerk. Driefase wisselspanning

Cursus/Handleiding/Naslagwerk. Driefase wisselspanning Cursus/Handleiding/Naslagwerk Driefase wisselspanning INHOUDSTAFEL Inhoudstafel Inleiding 3 Doelstellingen 4 Driefasespanning 5. Opwekken van een driefasespanning 5.. Aanduiding van de fasen 6.. Driefasestroom

Nadere informatie

Toets 1 IEEE, Modules 1 en 2, Versie 1

Toets 1 IEEE, Modules 1 en 2, Versie 1 Toets 1 IEEE, Modules 1 en 2, Versie 1 Datum: 16 september 2009 Tijd: 10:45 12:45 (120 minuten) Het gebruik van een rekenmachine is niet toegestaan. Deze toets telt 8 opgaven en een bonusopgave Werk systematisch

Nadere informatie

Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen. Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen, energie

Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen. Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen, energie 4M versie 1 Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen Werk netjes en nauwkeurig Geef altijd een duidelijke berekening of een verklaring Veel succes, Zan Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen,

Nadere informatie

Bij een uitwendige weerstand van 10 is dat vermogen 10

Bij een uitwendige weerstand van 10 is dat vermogen 10 Elektriciteitsleer Inwendige weerstand Een batterij heeft een bronspanning van 1,5 V en een inwendige weerstand van 3,0. a. Teken de grafiek van de klemspanning als functie van de stroomsterkte. Let er

Nadere informatie

Hfd 3 Stroomkringen. Isolator heeft geen vrije elektronen. Molecuul. Geleider heeft wel vrije elektronen. Molecuul.

Hfd 3 Stroomkringen. Isolator heeft geen vrije elektronen. Molecuul. Geleider heeft wel vrije elektronen. Molecuul. Hfd 3 Stroomkringen Enkele begrippen: Richting van de stroom: Stroom loopt van de plus naar de min pool Richting van de elektronen: De elektronen stromen van de min naar de plus. Geleiders en isolatoren

Nadere informatie

Inleiding 3hv. Opdracht 1. Statische elektriciteit. Noem drie voorbeelden van hoe je statische elektriciteit kunt opwekken.

Inleiding 3hv. Opdracht 1. Statische elektriciteit. Noem drie voorbeelden van hoe je statische elektriciteit kunt opwekken. Inleiding hv Opdracht Statische elektriciteit Noem drie voorbeelden van hoe je statische elektriciteit kunt opwekken Opdracht Serie- en parallelschakeling Leg van elke schakeling uit ) of het een serie-

Nadere informatie

Men schakelt nu twee identieke van deze elementen in serie (zie Figuur 3).

Men schakelt nu twee identieke van deze elementen in serie (zie Figuur 3). jaar: 1989 nummer: 09 Men heeft een elektrisch schakelelement waarvan we het symbool weergeven in figuur 1. De (I,U) karakteristiek van dit element is weergegeven in de nevenstaande grafiek van figuur

Nadere informatie

BIOFYSICA: WERKZITTING 08 en 09 (Oplossingen) ELEKTRISCHE KRINGEN

BIOFYSICA: WERKZITTING 08 en 09 (Oplossingen) ELEKTRISCHE KRINGEN 1ste Kandidatuur ARTS of TANDARTS Academiejaar 2002-2003 Oefening 11 (p29) BIOFYSICA: WERKZITTING 08 en 09 (Oplossingen) ELEKTRISCHE KRINGEN Bereken de stromen in de verschillende takken van het netwerk

Nadere informatie

INLEIDING. Veel succes

INLEIDING. Veel succes INLEIDING In de eerste hoofdstukken van de cursus meettechnieken verklaren we de oorsprong van elektrische verschijnselen vanuit de bouw van de stof. Zo leer je o.a. wat elektrische stroom en spanning

Nadere informatie

Overgangsverschijnselen

Overgangsverschijnselen Hoofdstuk 5 Overgangsverschijnselen Doelstellingen 1. Overgangsverschijnselen van RC en RL ketens kunnen uitleggen waarbij de wiskundige afleiding van ondergeschikt belang is Als we een condensator of

Nadere informatie

3.2 Instapprobleem met demonstratie Schakelingen van drie lampjes

3.2 Instapprobleem met demonstratie Schakelingen van drie lampjes 3 Serie- en parallelschakeling 3.1 Introductie Inleiding In de vorige paragraaf heb je je beziggehouden met de elektrische huisinstallatie en de veiligheidsmaatregelen die daarvoor van belang zijn. Behalve

Nadere informatie

1. Opwekken van een sinusoïdale wisselspanning.

1. Opwekken van een sinusoïdale wisselspanning. 1. Opwekken van een sinusoïdale wisselspanning. Bij de industriële opwekking van de elektriciteit maakt men steeds gebruik van een draaiende beweging. Veronderstel dat een spoel met rechthoekige doorsnede

Nadere informatie

HOOFDSTUK 2: Elektrische netwerken

HOOFDSTUK 2: Elektrische netwerken HOOFDSTUK 2: Elektrische netwerken 1. Netwerken en netwerkelementen elektrische netwerken situering brug tussen fysica en informatieverwerkende systemen abstractie maken fysische verschijnselen vb. velden

Nadere informatie

Practicum Zuil van Volta

Practicum Zuil van Volta Practicum Zuil van Volta Benodigdheden Grondplaat, aluminiumfolie, stuivers (munten van vijf eurocent), filtreerpapier, zoutoplossing, voltmeter, verbindingssnoeren, schaar Voorbereidende werkzaamheden

Nadere informatie

4.0 Elektriciteit 2 www.natuurkundecompact.nl

4.0 Elektriciteit 2 www.natuurkundecompact.nl 4.0 Elektriciteit 2 www.natuurkundecompact.nl 4. Statische elektriciteit 4.2 Stroom in schakelingen 4.3 Wet van Ohm 4.4 a Weerstand in schakelingen b Weerstand in schakelingen (Crocodile) 4.5 Kilowattuurmeter

Nadere informatie

1 Coördinaten in het vlak

1 Coördinaten in het vlak Coördinaten in het vlak Verkennen Meetkunde Coördinaten in het vlak Inleiding Verkennen Beantwoord de vragen bij Verkennen. (Als je er niet uitkomt, ga je gewoon naar de Uitleg, maar bekijk het probleem

Nadere informatie

1. Weten wat potentiaal en potentiaalverschil is 2. Weten wat capaciteit en condensator is 3. Kunnen berekenen van een vervangingscapaciteit

1. Weten wat potentiaal en potentiaalverschil is 2. Weten wat capaciteit en condensator is 3. Kunnen berekenen van een vervangingscapaciteit Hoofdstuk 2 Elektrostatica Doelstellingen 1. Weten wat potentiaal en potentiaalverschil is 2. Weten wat capaciteit en condensator is 3. Kunnen berekenen van een vervangingscapaciteit 2.1 Het elektrisch

Nadere informatie

Opgaven bij hoofdstuk 20

Opgaven bij hoofdstuk 20 Elektrische Netwerken 67 Opgaven bij hoofdstuk 20 20.9 Wij willen nevenstaand weerstandsnetwerk vereenvoudigen, tussen de klemmen A en B. Voor de vervangingsweerstand R x geldt: a R x $ 19 [ks] b: 19 >

Nadere informatie

Goed aan wiskunde doen

Goed aan wiskunde doen Goed aan wiskunde doen Enkele tips Associatie K.U.Leuven Tim Neijens Katrien D haeseleer Annemie Vermeyen Maart 2011 Waarom? Dit document somt de belangrijkste aandachtspunten op als je een wiskundeopgave

Nadere informatie

Antwoorden bij Deel 1 (hfdst. 1-8)

Antwoorden bij Deel 1 (hfdst. 1-8) Elektrische netwerken Oefenopgaven: open vragen Hints en Antwoorden Antwoorden bij Deel 1 (hfdst. 1-8) Hoofdstuk 1 1.1 15 S 1.2 4,5 A 1.3 2 A, 4 A, 6 A 1.4 5 ma,!2,5 ma 1.5 B: in strijd met de stroomwet;!1

Nadere informatie

R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk

R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk PROEFWERK TECHNOLOGIE VWO MODULE 6 ELECTRICITEIT VRIJDAG 19 maart 2010 R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk 2P 2P 2P Opgave 1 Tup en Joep willen allebei in bed lezen. Ze hebben allebei een fietslampje.

Nadere informatie

6 VEELVOUDEN EN ONDERDELEN VAN EENHEDEN

6 VEELVOUDEN EN ONDERDELEN VAN EENHEDEN 6 VEELVOUDEN EN ONDERDELEN VAN EENHEDEN Bij weerstanden, maar ook bij spanning en stroom, kunnen zeer uit een lopende waarden voorkomen. Spanning kan liggen tussen bijvoorbeeld 0,000 001 V en 160 000 V.

Nadere informatie

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie.

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie. Inhoud Basisgrootheden... 2 Verwarmingsinstallatie... 3 Elektrische schakelingen... 4 Definities van basisgrootheden... 6 Fysische achtergrond bij deze grootheden... 6 Opgave: Geladen bollen... 7 De wet

Nadere informatie

Zomercursus Wiskunde. Katholieke Universiteit Leuven Groep Wetenschap & Technologie. September 2008

Zomercursus Wiskunde. Katholieke Universiteit Leuven Groep Wetenschap & Technologie. September 2008 Katholieke Universiteit Leuven September 008 Algebraïsch rekenen (versie 7 juni 008) Inleiding In deze module worden een aantal basisrekentechnieken herhaald. De nadruk ligt vooral op het symbolisch rekenen.

Nadere informatie

Practicum hoogtemeting 3 e klas havo/vwo

Practicum hoogtemeting 3 e klas havo/vwo Deel (benaderbaar object) Om de hoogte van een bepaald object te berekenen hebben we geleerd dat je dat kunt doen als je in staat bent om een rechthoekige driehoek te bedenken waarvan je één zijde kunt

Nadere informatie

Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren

Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren Schakeling In de hiernaast afgebeelde schakeling kan de spanning

Nadere informatie

Lessen in Elektriciteit

Lessen in Elektriciteit Lessen in Elektriciteit Door: Gaby Sondagh en Isabel Duin Eckartcollege Tegenwoordig kunnen we niet zonder elektriciteit. Het licht in de klas, de computers waar je op werkt en allerlei andere apparaten

Nadere informatie

Meerfasige stelsels. Hoofdstuk 9. 9.1 Wat is een meerfasig stelsel. Doelstellingen

Meerfasige stelsels. Hoofdstuk 9. 9.1 Wat is een meerfasig stelsel. Doelstellingen Hoofdstuk 9 Meerfasige stelsels Doelstellingen 1. Weten waarom meerfasige stelsels gebruikt worden 2. Verband tussen de fase- en lijngrootheden kennen 3. Verschillende types meerfasige netwerken kunnen

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Wiskunde: goniometrie en meetkunde. 22 juli 2015. dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Wiskunde: goniometrie en meetkunde. 22 juli 2015. dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Wiskunde: goniometrie en meetkunde 22 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

Onderzoek of de rijen rekenkundig, meetkundig of geen van beide zijn. Geef bij de rekenkundige rijen v en t 7 en bij de meetkundige rijen q en t 7.

Onderzoek of de rijen rekenkundig, meetkundig of geen van beide zijn. Geef bij de rekenkundige rijen v en t 7 en bij de meetkundige rijen q en t 7. Herhalingsoefeningen Rijen Van de opgaven die geel gemarkeerd zijn, vind je achteraan de oplossingen. De oplossingen van de andere mag je steeds afgeven of er vragen over stellen. Oef 1 Onderzoek of de

Nadere informatie

2. Optellen en aftrekken van gelijknamige breuken

2. Optellen en aftrekken van gelijknamige breuken 1. Wat is een breuk? Een breuk Een breuk is een verhoudingsgetal. Een breuk geeft aan hoe groot een deel is van een geheel. Stel een taart is verdeeld in stukken. Je neemt 2 stukken van de taart. Je hebt

Nadere informatie

3DE GRAAD DEEL 1 ELEKTRICITEIT & LAB EENFASIGE WISSELSTROOMKETENS. Ivan Maesen Jo Hovaere. Plantyn

3DE GRAAD DEEL 1 ELEKTRICITEIT & LAB EENFASIGE WISSELSTROOMKETENS. Ivan Maesen Jo Hovaere. Plantyn 3DE GRAAD DEEL 1 ELEKTRICITEIT & LAB EENFASIGE WISSELSTROOMKETENS Ivan Maesen Jo Hovaere Plantyn Plantyn ontwikkelt en verspreidt leermiddelen voor het basisonderwijs, het secundair onderwijs, het hoger

Nadere informatie

Ijkingstoets 4 juli 2012

Ijkingstoets 4 juli 2012 Ijkingtoets 4 juli 2012 -vragenreeks 1 1 Ijkingstoets 4 juli 2012 Oefening 1 In de apotheek bezorgt de apotheker zijn assistent op verschillende tijdstippen van de dag een voorschrift voor een te bereiden

Nadere informatie

Inhoudsopgave Schakelen van luidsprekers

Inhoudsopgave Schakelen van luidsprekers Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding...3 Vermogen...3 Impedantie...3 Serieschakeling van luidsprekers...4...4...4...4 Voorbeeld...4 Parallelschakeling van luidsprekers...4...4...4...4 Voorbeeld...5

Nadere informatie

CEVA-DRIEHOEKEN. Eindwerk wiskunde 2010. Heilige-Drievuldigheidscollege 6WeWIi. Soetemans Dokus

CEVA-DRIEHOEKEN. Eindwerk wiskunde 2010. Heilige-Drievuldigheidscollege 6WeWIi. Soetemans Dokus CEVA-DRIEHOEKEN Eindwerk wiskunde 010 Heilige-Drievuldigheidscollege 6WeWIi Soetemans Dokus Inhoud 1. Inleiding... 4 1.1. Info over Giovanni Ceva... 4 1.. Wat zijn Ceva-driehoeken?... 4 1.3. Enkele voorbeelden...

Nadere informatie

Labo. Elektriciteit OPGAVE: De driefasetransformator. Sub Totaal :.../90 Totaal :.../20

Labo. Elektriciteit OPGAVE: De driefasetransformator. Sub Totaal :.../90 Totaal :.../20 Labo Elektriciteit OPGAVE: De driefasetransformator Datum van opgave:.../ / Datum van afgifte:.../ / Verslag nr. : 01 Leerling: Assistenten: Klas: 3.2 EIT KTA Ieper Attitude & evaluatie:.../10 Theorie:.../10

Nadere informatie

Meetkundige Ongelijkheden Groep 2

Meetkundige Ongelijkheden Groep 2 Meetkundige Ongelijkheden Groep Trainingsweek Juni 009 1 Introductie We werken hier met ongeoriënteerde lengtes en voor het gemak laten we de absoluutstrepen weg. De lengte van een lijnstuk XY wordt dus

Nadere informatie

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie.

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie. Inhoud Basisgrootheden... 2 Verwarmingsinstallatie... 3 Elektrische schakelingen... 4 Definities van basisgrootheden... 6 Fysische achtergrond bij deze grootheden... 6 Opgave: Geladen bollen... 7 De wet

Nadere informatie

2010-I. A heeft de coördinaten (4 a, 4a a 2 ). Vraag 1. Toon dit aan. Gelijkstellen: y= 4x x 2 A. y= ax

2010-I. A heeft de coördinaten (4 a, 4a a 2 ). Vraag 1. Toon dit aan. Gelijkstellen: y= 4x x 2 A. y= ax 00-I De parabool met vergelijking y = 4x x en de x-as sluiten een vlakdeel V in. De lijn y = ax (met 0 a < 4) snijdt de parabool in de oorsprong en in punt. Zie de figuur. y= 4x x y= ax heeft de coördinaten

Nadere informatie

Weerstand. Bron: http://mediatheek.thinkquest.nl/~kl010/elektro/weerstand.htm. Cursus Radiozendamateur 1

Weerstand. Bron: http://mediatheek.thinkquest.nl/~kl010/elektro/weerstand.htm. Cursus Radiozendamateur 1 Bron: http://mediatheek.thinkquest.nl/~kl010/elektro/weerstand.htm Cursus Radiozendamateur 1 DOELSTELLINGEN: Kennis: - Inzicht in de fenomenen spanning, stroom, weerstand en vermogen. - De kleurcodes van

Nadere informatie

LABO 2 : Opgave oscilloscoopmetingen DC

LABO 2 : Opgave oscilloscoopmetingen DC Opgave oscilloscoopmetingen 1 / 13 LABO 2 : Opgave oscilloscoopmetingen DC 1. Doelstellingen Na het uitvoeren van de proeven : ken je de massaproblemen bij de scoop. kan je de grootte van een spanning

Nadere informatie

UITWERKINGEN EXTRA OPGAVEN SCHAKELINGEN

UITWERKINGEN EXTRA OPGAVEN SCHAKELINGEN UITWERKINGEN EXTRA OPGAVEN SCHAKELINGEN U. Gegevens invullen: 24 0 24-0 4 V 2a R v2 R R 2. invullen gegevens: R v2 3 4 7 28 b R tot R v. invullen gegevens: 7 dus 4 A U U c R R. invullen gegevens: 3 dus

Nadere informatie

Schakelcursus Elektrotechniek

Schakelcursus Elektrotechniek Schakelcursus Elektrotechniek februari 2015 De cursus is bestemd voor die cursisten waarvan de vooropleiding in het vakgebied Elektrotechniek vooralsnog onvoldoende is. Auteur: L. Smit De Kooi 7 4233 GP

Nadere informatie

LABO. Elektriciteit OPGAVE: Reactief vermogen in een driegeleidernet. Sub Totaal :.../80 Totaal :.../20

LABO. Elektriciteit OPGAVE: Reactief vermogen in een driegeleidernet. Sub Totaal :.../80 Totaal :.../20 LABO Elektriciteit OPGAVE: Reactief vermogen in een driegeleidernet Datum van opgave: / / Datum van afgifte: / / Verslag nr. : 9 Leerling: Assistenten: Klas: 3.1 EIT School: KTA Ieper Evaluatie :.../10

Nadere informatie

AT-142 EPD Basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08

AT-142 EPD Basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08 AT-142 EPD Basis 1 Zelfstudie en huiswerk 10-08 2 Inhoud INTRODUCTIE 3 DOELSTELLINGEN 4 ELEKTRISCH METEN 5 SPANNING METEN 6 STROOM METEN 7 WEERSTAND METEN 9 BASISSCHAKELINGEN 10 ELEKTRISCH VERMOGEN 11

Nadere informatie

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading.

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. itwerkingen Opgave Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. Opgave 2 Een geleider kan de elektrische stroom goed geleiden. Metalen, zout water, grafiet. c. Een isolator kan de

Nadere informatie

inhoudsopgave januari 2005 handleiding algebra 2

inhoudsopgave januari 2005 handleiding algebra 2 handleiding algebra inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 De grote lijn 3 Bespreking per paragraaf 1 Routes in een rooster 4 2 Oppervlakte in een rooster 4 3 Producten 4 4 Onderzoek 5 Tijdpad 9 Materialen voor

Nadere informatie

Elektrische Netwerken

Elektrische Netwerken Elektrische Netwerken 1 Project 1 Info te verkrijgen via: http://www.hanese.nl/~jonokiewicz/ Programma Week 1: DC stromen en spanningen Week 2: Serie en parallel, l stroomdeling, spanningsdeling Week 3:

Nadere informatie

Meetkunde. Trainingsweekend 23 25 januari 2009. 1 Gerichte hoeken. gerichte hoeken, driehoeksongelijkheid, Ravi

Meetkunde. Trainingsweekend 23 25 januari 2009. 1 Gerichte hoeken. gerichte hoeken, driehoeksongelijkheid, Ravi Meetkunde gerichte hoeken, driehoeksongelijkheid, Ravi Trainingsweekend 23 25 januari 2009 Als je een meetkundig probleem aan het oplossen bent, stuit je vaak op verschillende oplossingen voor de verschillende

Nadere informatie

Laat men ook transversalen toe buiten de driehoek, dan behoren bij één waarde van v 1 telkens twee transversalen l 1 en l 2. Men kan ze onderscheiden

Laat men ook transversalen toe buiten de driehoek, dan behoren bij één waarde van v 1 telkens twee transversalen l 1 en l 2. Men kan ze onderscheiden Lesbrief 6 Meetkunde 1 Hoektransversalen in een driehoek ABC is een driehoek. Een lijn l door een hoekpunt A van de driehoek heet een hoektransversaal van A. We zullen onderzoeken onder welke voorwaarden

Nadere informatie

Practicum elektriciteit VMBO-t, Havo & Atheneum

Practicum elektriciteit VMBO-t, Havo & Atheneum De ampèremeter De elektrische stroom is te vergelijken met de hoeveelheid water die voorbij stroomt. De hoeveelheid water meet je in serie met de waterleiding. Op dezelfde wijze meet je elektrische stroom

Nadere informatie

Oefeningen Elektriciteit II Deel II

Oefeningen Elektriciteit II Deel II Oefeningen Elektriciteit II Deel II Dit document bevat opgaven die aansluiten bij de cursustekst Elektriciteit II deel II uit het jaarprogramma van het e bachelorjaar industriële wetenschappen KaHo Sint-ieven.

Nadere informatie

Netwerken. De ideale spanningsbron. De ideale stroombron. De weerstand. De bouwstenen van elektrische netwerken.

Netwerken. De ideale spanningsbron. De ideale stroombron. De weerstand. De bouwstenen van elektrische netwerken. Netwerken De bouwstenen van elektrische netwerken. Topologie van netwerken. Wetten van Kirchoff. Netwerken met één bron. Superpositiestelling. Stellingen van Thevenin en Norton. Stelsel van takstromen.

Nadere informatie

6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl

6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl 6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl 6.1 a Stroomkring b Geleiders en isolatoren 6.2 Chemische spanningsbron 6.3 a Schakelingen b Schakelingen (Crocodile) 6.4 a Stroom meten (Crocodile) b Schakelingen

Nadere informatie

Elektrotechniek. 3de bach HI. uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 3.50 EUR

Elektrotechniek. 3de bach HI. uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 3.50 EUR 3de bach HI Elektrotechniek Prof. Peremans : Samenvatting + voorbeeldexamenvragen Q uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 263 3.50 EUR Nieuw!!! Online samenvattingen kopen via

Nadere informatie

Meetinstrumenten. PEKLY 33, Rue Boussingault _ Paris. Werkboekje behorende bij de software. Naam : Klas: 3, 15, 30, 150, 450 1,5 2

Meetinstrumenten. PEKLY 33, Rue Boussingault _ Paris. Werkboekje behorende bij de software. Naam : Klas: 3, 15, 30, 150, 450 1,5 2 Meetinstrumenten. 3, 1, 3, 1, 4 1,.1 Hz 4 o +1...+ o C PEKLY 33, Rue Boussingault _ Paris Werkboekje behorende bij de software. Naam : Klas: Figuur 1 Figuur - H.O.Boorsma. http://www.edutechsoft.nl/ 1

Nadere informatie

1 Overzicht theorievragen

1 Overzicht theorievragen 1 Overzicht theorievragen 1. Wat is een retrograde beweging? Vergelijk de wijze waarop Ptolemaeus deze verklaarde met de manier waarop Copernicus deze verklaarde. 2. Formuleer de drie wetten van planeetbeweging

Nadere informatie

In deze proevenserie gaan we kijken wat elektriciteit is en wat je er mee kunt doen.

In deze proevenserie gaan we kijken wat elektriciteit is en wat je er mee kunt doen. In deze proevenserie gaan we kijken wat elektriciteit is en wat je er mee kunt doen. Als je onderdelen van een stroomkring aan elkaar vastmaakt, noem je dit schakelen of aansluiten. Sommige onderdelen

Nadere informatie

De condensator en energie

De condensator en energie De condensator en energie Belangrijkste onderdelen in de proeven De LEGO-condensator De condensator heeft een capaciteit van 1 Farad en is beschermd tegen een overbelasting tot 18 Volt. Wanneer de condensator

Nadere informatie

Het geheim van de vierkants weerstand.

Het geheim van de vierkants weerstand. Het geheim van de vierkants weerstand. PA0 FWN Vast wel eens van gehoord. De vierkants-weerstand. Om dit te begrijpen gaan we eens kijken hoe weerstanden gewoonlijk gemeten worden. Normaal doen we dit

Nadere informatie

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement 6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement Opgave 9 Het rendement bereken je met E nuttig en E in. E nuttig is de hoeveelheid energie die nodig is het water op te warmen. E in is de hoeveelheid energie

Nadere informatie

Wiskunde als inspiratie voor een zoektocht

Wiskunde als inspiratie voor een zoektocht Wiskunde als inspiratie voor een zoektocht INLEIDING Een aantal jaar geleden leerde ik een nieuw spel kennen: geocaching. Dit is in feite een zoektocht waarbij je gebruik maakt van GPS-coördinaten. Op

Nadere informatie

Basisvaardigheden algebra. Willem van Ravenstein. 2012 Den Haag

Basisvaardigheden algebra. Willem van Ravenstein. 2012 Den Haag Basisvaardigheden algebra Willem van Ravenstein 2012 Den Haag 1. Variabelen Rekenenis het werken met getallen. Er zijn vier hoofdbewerkingen: optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen. Verder ken

Nadere informatie

6.1 Afrondingsopdracht Goed en veilig werken van elektrische schakelingen

6.1 Afrondingsopdracht Goed en veilig werken van elektrische schakelingen 6. Afronding hoofdstuk 2 6.1 Afrondingsopdracht Goed en veilig werken van elektrische schakelingen Inleiding Bij de introductie van dit hoofdstuk heb je je georiënteerd op het onderwerp van dit hoofdstuk

Nadere informatie

Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC. 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul

Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC. 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul Vooraf : expectation management 1. Verwachtingen van deze presentatie (inhoud, diepgang) U = R= R. I = 8 Ω. 0,5 A =

Nadere informatie

4.2 Het instapprobleem Een roodgloeiende metaaldraad onderdompelen in water

4.2 Het instapprobleem Een roodgloeiende metaaldraad onderdompelen in water 4 Elektrische energie 4.1 Introductie Inleiding Het hoofdstuk gaat over het goed en veilig functioneren van elektrische schakelingen en over wetmatigheden die gelden voor elektrische schakelingen. Je hebt

Nadere informatie

LABO. Elektriciteit. OPGAVE: Elektrische arbeid bij hoogspanning. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte:

LABO. Elektriciteit. OPGAVE: Elektrische arbeid bij hoogspanning. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte: LABO Elektriciteit OPGAVE: Elektrische arbeid bij hoogspanning Datum van opgave:.../.../ Datum van afgifte: Verslag nr. : 6 Leerling: Assistenten: Klas: 3.1 EIT.../.../ Evaluatie :.../10 Theorie :.../10

Nadere informatie

Meetkundige ongelijkheden Groep A

Meetkundige ongelijkheden Groep A Meetkundige ongelijkheden Groep A Oppervlakteformules, sinus- & cosinusregel, de ongelijkheid van Euler Trainingsweek, juni 011 1 Oppervlakteformules We werken hier met ongeoriënteerde lengtes en voor

Nadere informatie

RECHTEN. 1. Vul in met of. co(a) = (-2,3) a y = -2x + 1 A a want 3-2.(-2)+3 co(a) = (4,1) a 3x -5y -2 = 0 A a want

RECHTEN. 1. Vul in met of. co(a) = (-2,3) a y = -2x + 1 A a want 3-2.(-2)+3 co(a) = (4,1) a 3x -5y -2 = 0 A a want ANALYTISCHE MEETKUNDE: HERHALING DERDE JAAR OEFENINGEN Lees eerst de formules op het andere blad, en los vervolgens de oefeningen van het bijbehorende deel op. Wanneer je alles hebt opgelost, maak je de

Nadere informatie

Elektrische netwerken

Elektrische netwerken Deel 1: de basis H1 - H4: basisbegrippen gelijkspanning Opgaven bij hoofdstuk 1... 1 Opgaven bij hoofdstuk 2... 2 Opgaven bij hoofdstuk 3... 4 Opgaven bij hoofdstuk 4... 11 H5 - H8: basisbegrippen wisselspanning

Nadere informatie

11 Junior Wiskunde Olympiade 2001-2002: tweede ronde

11 Junior Wiskunde Olympiade 2001-2002: tweede ronde Junior Wiskunde Olympiade 200-2002: tweede ronde De tweede ronde bestaat uit 30 meerkeuzevragen Het quoteringssysteem werkt als volgt: per goed antwoord krijgt de deelnemer 5 punten, een blanco antwoord

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Wiskunde: gemiddelden, ongelijkheden enz 23/5/2015. dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Wiskunde: gemiddelden, ongelijkheden enz 23/5/2015. dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Wiskunde: gemiddelden, ongelijkheden enz 23/5/2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

BAT-141 EPD basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08

BAT-141 EPD basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08 BAT-141 EPD basis 1 Zelfstudie en huiswerk 10-08 2 Inhoud INTRODUCTIE 3 DOELSTELLINGEN 4 ELEKTRISCH METEN 5 SPANNING METEN 6 STROOM METEN 7 WEERSTAND METEN 9 BASISSCHAKELINGEN 10 ELEKTRISCH VERMOGEN 11

Nadere informatie

Elektro-magnetisme Q B Q A

Elektro-magnetisme Q B Q A Elektro-magnetisme 1. Een lading QA =4Q bevindt zich in de buurt van een tweede lading QB = Q. In welk punt zal de resulterende kracht op een kleine positieve lading QC gelijk zijn aan nul? X O P Y

Nadere informatie

Opgaven bij hoofdstuk 20 20.1. Bepaal R 1 t/m R 3 (in het sternetwerk) als in de driehoek geldt: R 1 = 2 ks, R 2 = 3 ks, R 3 = 6 ks 20.

Opgaven bij hoofdstuk 20 20.1. Bepaal R 1 t/m R 3 (in het sternetwerk) als in de driehoek geldt: R 1 = 2 ks, R 2 = 3 ks, R 3 = 6 ks 20. Elektrische Netwerken 49 Opgaven bij hoofdstuk 20 20.1 Bepaal R 1 t/m R 3 (in het sternetwerk) als in de driehoek geldt: R 12 = 1 ks, R 23 = 3 ks, R 31 = 6 ks 20.2 Bepaal R 12 t/m R 31 (in de driehoek)

Nadere informatie

Vergelijkingen met één onbekende

Vergelijkingen met één onbekende - 89 - Hoofdstuk 3: ergelijkingen met één onbekende Opgave boek pag 67 nr. 5: Los op in R a. 3 ( + ) 4 7.................. {... }... proef : 1 e lid :... e lid :... b. ( 3 ) + 7 5 ( )........................

Nadere informatie

Hoofdstuk 10: Speciale types transistoren

Hoofdstuk 10: Speciale types transistoren 1 Hoofdstuk 10: Speciale types transistoren In dit korte hoofdstuk zullen we een overzicht geven van de belangrijkste types bipolaire transistoren die in de handel verkrijgbaar zijn. 1: Transistoren voor

Nadere informatie

Praktisch bestaan er enkele eenvoudige methoden om een decimaal getal om te zetten naar een binair getal. We bespreken hier de twee technieken.

Praktisch bestaan er enkele eenvoudige methoden om een decimaal getal om te zetten naar een binair getal. We bespreken hier de twee technieken. Talstelsels 1 Algemeenheden Digitale systemen werken met nullen en enen omdat dit elektronisch gemakkelijke te verwezenlijken is. De transistor kent enkel twee toestanden (geleiden of sperren) Hierdoor

Nadere informatie