Omgaan met verschillen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Omgaan met verschillen"

Transcriptie

1 Omgaan met verschillen Auteurs: Rosemarie Irausquin en Susan van der Linden Juist in het buitengewoon (basis)onderwijs spelen niveauverschillen een grote rol, ook binnen een jaargroep. Diverse oorzaken liggen hieraan ten grondslag. Naast verschillen in aanleg en leermogelijkheden kunnen ook didactische factoren van invloed zijn geweest. Het doel van dit artikel is om Organisatorische aspecten In Veilig stap voor stap worden de volgende lesdelen onderscheiden: instructie, zelfstandig werk, vervolgwerk en verlengde instructie. Deze lesdelen zijn opgenomen in een organisatiemodel voor het werken met één of twee niveaugroepen (zie ook het artikel Veilig stap voor stap: uitgave voor het buitengewoon (basis) onderwijs op handreikingen te geven voor het omgaan met niveauverschillen in het leesonderwijs met Veilig 1 groep 2 groepen stap voor stap. Dit betreft organisatorische aspecten van de lesfasen instructie, zelfstandig werk, vervolgwerk en verlengde instructie. Tevens wordt aandacht besteed aan inhoudelijke differentiatie met behulp van materialen die bij de methode voorhanden zijn. 1: instructie, 2: zelfstandige verwerking, 3: vervolgwerk verlengde instructie en begeleide inoefening Relevante doelgroepen Voor het leesonderwijs zijn met name de volgende doelgroepen relevant als het gaat om het omgaan met verschillen: kinderen met een zwakke leesvaardigheid; kinderen met specifieke taalstoornissen, onder wie kinderen met zwakke auditieve vaardigheden; allochtone kinderen die het Nederlands als tweede taal leren, bij wie de woordenschat vaak te wensen overlaat; kinderen met aandachtsproblemen. Instructie In het bovenstaande organisatiemodel wordt uitgegaan van één of hooguit twee niveaugroepen, waarbij elke niveaugroep instructie krijgt bij de leerstof van een andere kern van Veilig stap voor stap. Meer niveaugroepen heeft als consequentie dat de kostbare instructietijd van de leerkracht verdeeld moet worden over te veel niveaus. De effectiviteit van die korte instructie weegt niet op tegen een efficiënte aanpak van instructie in één of twee niveaugroepen waarin convergente differentiatie de verschillen tussen leerlingen opvangt. 1

2 Echter, zelfs bij het werken met twee niveaugroepen voor oefeningen die gericht zijn op de automatise- moeten al concessies worden gedaan ten opzichte van ring van de letterkennis en de woordherkenning, via het werken met één niveaugroep. Het is immers onmo- de modules Letters flitsen en Woorden flitsen. Daar- gelijk om in dezelfde tijd alle leerlingen dezelfde aan- bij kan het flitstempo zelf bepaald worden. In de mo- dacht te geven als wanneer met één niveaugroep ge- dule Woorden flitsen worden woorden uit eerdere werkt zou worden. Een van die concessies zou kunnen kernen van Veilig & vlot op tempo geoefend. zijn het ongewenst inkorten van de tijd voor verlengde instructie. Om te voorkomen dat de zwakke lezer te- Zorg er altijd voor dat u voor alle leerlingen goed zicht- kort wordt gedaan, wordt aangeraden om bij het wer- baar en hoorbaar bent. Bovendien moet u ook zelf op ken met twee niveaugroepen de lestijd van een lees- alle leerlingen goed zicht hebben, zodat u meteen les met een kwartier te verlengen. Als u prioriteit wilt kunt inspelen op signalen van aandachtsverlies of on- geven aan het belangrijke vak van het leren lezen is begrip. Het goed zicht hebben op geldt overigens dit noodzakelijk, ook al gaat het ten koste van andere niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk: u moet zicht vakken. hebben op de eigenschappen en vaardigheden van de Een andere mogelijkheid is om ervoor te zorgen dat er leerlingen, opdat u hierop al tijdens de instructie kunt gedurende de leestijd in de groep twee leerkrachten, inspelen. of een leerkracht en een goede onderwijsassistent, Zelfstandig werk beschikbaar zijn. Zelfstandig werk heeft betrekking op hetgeen in de De inhoud van de instructie staat in het teken van het instructie aan de orde is geweest. Niet alle kinderen doel van de les. Deze basisinstructie wordt dan ook zullen in staat zijn om goed zelfstandig te werken. Hier gegeven aan alle leerlingen binnen een niveaugroep. spelen de verschillen tussen kinderen een grote rol. Tijdens deze instructie kan ingespeeld worden op ver- Voor sommige kinderen is aanvullende instructie ab- schillen tussen leerlingen, met name op verschillen in soluut noodzakelijk. Bij het zelfstandig werk wordt taalvaardigheid. Zo kunt u tijdens het voorlezen van regelmatig met de volgende materialen gewerkt: teksten uit de werkboekjes of leesboekjes ingaan op werkboekje, leesboekje (in kern 7 t/m 12), Veilig & vlot de betekenis van moeilijke woorden. Ter bevordering (soms met zandloper), klikklakboekje, computerpro- van het verhaalbegrip kan het hardop redeneren tij- gramma. dens het voorlezen van een verhaal helpen om de ver- Allereerst is het van belang om bij de instructie van haallijn beter te begrijpen en vast te houden. Ook het het zelfstandig werk na te gaan of deze instructie vooraf bekijken van de verhaalplaten bij het ankerver- door alle leerlingen goed begrepen is. Het gaat dan haal en het laten voorspellen van het verhaalverloop niet alleen om de wijze waarop de opdrachten uitge- is een goede manier om de hoofdlijn van het verhaal te voerd moeten worden, maar ook om duidelijkheid kunnen begrijpen. over welke taken de kinderen moeten doen. Bij dit laatste aspect is het planbord een goed hulpmiddel. De Leerkrachtassistent Veilig stap voor stap is een Hierop wordt via pictogrammen aangegeven wat u handig hulpmiddel bij het geven van instructie. Bij di- wilt dat leerlingen doen, en wat ze zelf kiezen. verse onderdelen van de instructie kan dit hulpmiddel Bij de werkbladen in de werkboekjes is zo veel moge- worden ingezet, via aparte modules (de Leerkrachtas- lijk rekening gehouden met (aandachts- en zelfstu- sistent voor Veilig stap voor stap zal vanaf september rings)verschillen tussen leerlingen door een rustige 2011 beschikbaar zijn in Vlaanderen). Zo kan de instructie bij de werkbladen gevisualiseerd worden via de module Werkboekje, waarin elk werkblad is opgenomen. Met diverse schrijfkleuren kunnen opdrachten worden ingevuld en kunnen delen van het werkblad worden uitvergroot. Ook diverse oefenvormen die tijdens de instructie aan bod komen, kunnen met behulp van de Leerkrachtassistent Veilig stap voor stap worden gedaan. De auditieve en visuele ondersteuning werken verhelderend en helpen de aandacht te richten. Daarnaast is de Leerkrachtassistent Veilig stap voor stap het middel bij uitstek 2

3 en herkenbare lay-out van werkbladen, een functioneel gebruik van steunkleur en consequent gebruik van pictogrammen voor visualisatie van de opdrachten. Als desondanks de werkwijze voor een aantal leerlingen niet duidelijk is, kan het helpen om de eerste één of twee opdrachten van een werkblad gezamenlijk (klassikaal) te maken. Hierbij kan de module Werkboekje van de Leerkrachtassistent Veilig stap voor stap handig ingezet worden. Bij een aantal taken mogen leerlingen in tweetallen werken, zoals bij Veilig & vlot en het klikklakboekje. Let op een goede samenstelling van de tweetallen en zorg ervoor dat de wijze van samenwerken vooraf duidelijk is. Laat kinderen bij een eerste keer even proefdraaien onder uw toezicht. Bij het computerprogramma kunt u zelf een geschikt aanvangsniveau invoeren. Verderop in dit artikel komt u hierover meer informatie tegen. Zorg voor een rustige werkomgeving en werkplek, met name bij kinderen met aandachtsproblemen. de ringboekjes, functionele schrijfopdrachten, opdrachten met de lettermuur, opdrachten met de zoekplaat van de instructiekalender en TipTop. Zorg dat de werkwijze bij deze materialen en activiteiten duidelijk is voor de kinderen. Het planbord en het registratieformulier kunnen bijdragen aan een goed verloop van de zelfstandige werkvormen binnen het vervolgwerk. Aandachtspunt In de regel werkt het kind met de materialen die horen bij de actuele kern. Van sommige materialen worden niet alle activiteiten, niet alle kaarten, gedaan omdat het kind dan qua tempo in de materialen achterblijft op het actuele aanbod. Soms is het echter gewenst dat een kind juist uit voorgaande kernen opdrachten maakt als herhaling. Dan is dat acceptabel en verklaarbaar. Het is niet de bedoeling dat het kind vanwege de omvang van het materiaalaanbod vertraging oploopt in de verwerking van de leerstof. Sla dus over wat voor dat kind op dat moment niet relevant is. Vervolgwerk De fase van het vervolgwerk is, evenals de fase van het zelfstandig werk, in principe leerkrachtvrij. De activiteiten van het vervolgwerk staan meestal los van het actuele lesdoel. Het doel van deze opsomming van mogelijkheden is om kinderen extra oefenstof te geven, oefenstof die uitdaagt tot toepassen, oefenstof die uitdaagt tot zelfstandig inoefenen. Er is aandacht voor leesbevordering via opdrachten in de boekenhoek, het spelenderwijs herhalen van de leerstof via de speelleesset, en extra oefening van de leerstof via de lettermuur, het ringboekje en TipTop. Daarnaast kunnen leerlingen soms aan de slag met extra oefenbladen uit Letterzetter en/of Woordzetter, waarbij Woordzetter als individueel differentiatiemiddel kan worden ingezet vanaf kern 9. Verderop in dit artikel wordt hier dieper op ingegaan. Regelmatig wordt een extra opdracht gegeven in de handleiding (kaderopdracht) voor kinderen die wat meer uitdaging aankunnen of als extra activiteit. Niet alle genoemde activiteiten moeten worden uitgevoerd. Houd bij de toewijzing van activiteiten aan leerlingen rekening met wat ze aankunnen en laat alleen die activiteiten uitvoeren die nodig zijn om de leerling zinvol te laten oefenen. De fase van het vervolgwerk biedt tevens volop mogelijkheden voor differentiatie. Activiteiten in het vervolgwerk waarbij het kind op basis van eigen inbreng en vermogen kan werken zijn veelal genoemd als kaderopdracht en betreffen onder andere: het ringboekje maan, opdrachten met behulp van de stickertjes bij Samenwerking Bij het vervolgwerk is samenwerking tussen leerlingen regelmatig aan de orde, met name bij de boekenhoek en de speelleesset. Ook met het ringboekje kan in tweetallen gewerkt worden. Wees hierop bedacht bij de samenstelling van de groepjes en observeer regelmatig hoe deze samenwerking verloopt. Houd bij het samenstellen van tweetallen of groepjes rekening met individuele verschillen tussen kinderen. Een kind dat met een bepaalde activiteit erg veel moeite heeft laten samenwerken met een kind dat al veel verder is, kan in bepaalde situaties voor beide kinderen nadelig werken, vooral wanneer kinderen nog niet echt goed hebben geleerd wat goed samenwerken betekent. Wanneer kinderen gewend zijn om samen te werken, elkaar te respecteren en hulp te geven als dat nodig is, heeft het ook voordelen om de wat zwakkere leerlingen bij de sterkere te plaatsen. Kinderen kunnen dan veel van elkaar leren. Belangrijk is wel dat zwakkere leerlingen de kans krijgen zelf een actieve bijdrage te leveren. Verlengde instructie Kinderen die onvoldoende profiteren van de basisinstructie krijgen extra aandacht tijdens de verlengde instructie. Deze kinderen worden ook wel aangeduid als degenen die de ster-aanpak krijgen, in tegenstelling tot de methodevolgers in de basisgroep, die de maan-aanpak krijgen. Tijdens de verlengde instructie wordt in een subgroepje, of individueel als slechts één leerling hieraan behoefte heeft, de leerstof nog eens extra herhaald en begeleid (in)geoefend, soms 3

4 ook met specifieke oefenstof. In de handleiding bij elke kern is in de verlengde instructie steeds aandacht voor letterkennis en het vlot lezen van woorden. Vanaf kern 7 komt daar ook het (vloeiend) lezen van tekst bij. Daarnaast worden aanwijzingen gegeven voor de begeleiding bij begrijpendleesopdrachten in het werkboekje. In de eerste twee kernen wordt ook aandacht besteed aan de begeleiding bij werkbladen die een beroep doen op auditieve vaardigheden. Het zal niet altijd mogelijk zijn om alle genoemde aspecten aan bod te laten komen. Vaak zal een selectie gemaakt moeten worden. Zorg dat u van tevoren goed zicht heeft op de problematiek van de leerlingen die verlengde instructie krijgen en maak keuzes die bij zo veel mogelijk leerlingen aansluiten. Behandel eerst de vaardigheden die voor de meerderheid van de leerlingen van belang zijn. De rest van de tijd kunt u doorgaan met een individuele leerling of een subgroepje dat specifieke begeleiding nodig heeft, bijvoorbeeld bij een werkblad betreffende het begrijpend lezen of auditieve vaardigheden. Bij de belangrijke onderdelen van Letterkennis en Woorden vlot lezen is de inzet van de Leerkrachtassistent Veilig stap voor stap zeer aan te raden. Het gaat hierbij om de modules Letters oefenen, Woorden oefenen en Woorden flitsen. In de module Letters oefenen wordt steeds een set van twaalf letters aangeboden. Veelal zijn dit de twaalf meest recent aangeleerde letters, of een specifieke set (bijvoorbeeld alle tweetekenklanken). De leerkracht heeft de mogelijkheid om deze set eventueel te wijzigen, afhankelijk van waarop gefocust moet worden. Na oefening in het benoemen van de letters kunnen de letters geflitst worden in een zelf te bepalen tempo. In de module Woorden oefenen wordt geoefend met een selectie van de woordrijtjes uit Veilig & vlot die ook tijdens het zelfstandig werk aan de orde zijn. Hierbij worden de woordrijtjes woord voor woord opgebouwd. De rijtjes kunnen daarna een aantal keren gelezen worden waarbij de leestijd via tijdsbalkjes geregistreerd kan worden, zodat te zien is of het rijtje bij een tweede lezing sneller gelezen is. In de module Woorden flitsen worden woorden geflitst uit woordrijtjes van eerdere kernen van Veilig & vlot. Hierbij kan het flitstempo zelf ingesteld worden. Regelmatig wordt in de verlengde instructie ook naar werkbladen verwezen voor het oefenen van letters of woordrijtjes. Ook daarbij kan de Leerkrachtassistent Veilig stap voor stap ingezet worden. Differentiatie met behulp van materialen Veilig stap voor stap maakt grotendeels gebruik van de materialen van Veilig leren lezen. Daaronder vallen ook het computerprogramma, Letterzetter en Woordzetter. Deze kunnen als basismateriaal en als differentiatiemateriaal worden ingezet. Dat gebeurt dan echter wel op een wijze die aansluit bij de specifieke behoeften van kinderen in het buitengewoon (basis)onderwijs, zoals hieronder is beschreven. Daarnaast biedt ook de fase van het vervolgwerk volop mogelijkheden voor differentiatie, aan de hand van andere materialen en opdrachten, zoals hierboven is beschreven bij het vervolgwerk. Opmerking vooraf met betrekking tot de pictogrammen ster en raket In Veilig stap voor stap krijgt de basisgroep instructie die op sommige gebieden intensiever is dan de instructie aan de basisgroep in Veilig leren lezen. Zo komen instructiemomenten voor auditieve vaardigheden, letterkennis en woordrijen lezen intensiever en vaker voor. Soms kan het voorkomen dat oefeningen met het pictogram ster verwerkt zijn in het basisaanbod van Veilig stap voor stap. Het niveau raket kenmerkt zich in Veilig leren lezen als een verrijkingsniveau. De moeilijkheidsgraad van raket in kern 1 tot en met 6 is gelijk met het basisaanbod van kern 7 en 8. Vandaar dat raketopdrachten van de eerste kernen als herhaling en extra materiaal gebruikt kunnen worden in de hogere kernen in Veilig stap voor stap. In de handleidingen van Veilig stap voor stap zijn deze extra mogelijkheden duidelijk genoemd. Hier wijkt de methode Veilig stap voor stap dus af van de oorspronkelijke betekenis van deze pictogrammen. Computerprogramma Veilig leren lezen De oefeningen van het computerprogramma zijn nauwkeurig afgestemd op de laatst behandelde leerstof. In elke kern van het computerprogramma wordt onderscheid gemaakt tussen een oefenblok en een toetsblok. Op basis van de resultaten van een leerling in het toetsblok past het programma automatisch het advies voor een passend niveau per vaardigheid aan voor de eerstvolgende kern. In alle gevallen kan de leerkracht zelf een niveau naar eigen inzicht aanpassen. Het gaat om de volgende niveaus: Maanniveau: dat is het gemiddelde niveau waarop een leerling in het basisonderwijs werkt. Dit niveau kan gekozen worden als de leerling het leesonderwijs in het tempo van Veilig stap voor stap zonder al te veel problemen doorloopt. 4

5 Sterniveau: dit niveau kan gekozen worden als het kind nog extra oefening nodig heeft van deelvaardigheden die nog onvoldoende worden beheerst, bijvoorbeeld als letterkennis of auditieve synthese nog hiaten vertonen. Raketniveau: dit niveau ligt hoger dan het gemiddelde basisschoolniveau. Waarschijnlijk zal er in het buitengewoon (basis)onderwijs niet vaak behoefte zijn om dit voor kinderen te activeren. Mocht de computer het advies geven dat dit kind kan werken op raketniveau, dan kan het zijn dat het kind in de huidige kern onder het gewenste niveau werkt. Is dat laatste niet het geval, dan kan het kind mogelijk toch de extra uitdaging van het raketniveau uitproberen. De leerproblemen of speciale leerbehoeften van kinderen in het buitengewoon (basis)onderwijs kunnen immers heel divers zijn. Juist als kinderen geen leerproblemen hebben maar vanwege andere redenen een verwijzing naar het buitengewoon (basis)onderwijs hebben, kan bovenstaande situatie voorkomen. Meer informatie over het computerprogramma is te vinden in de handleiding bij dit programma. Letterzetter Uit de map Letterzetter kunnen extra bladen worden ingezet als aanvulling op het al rijke aanbod van oefeningen in het werkboekje. Deze bladen zijn gekenmerkt met het pictogram ster of raket. De ster-bladen kunnen zelfstandig worden gemaakt of onder begeleiding van de leerkracht tijdens de verlengde instructie. De raket-bladen uit kern 1 tot en met 6 kunnen vanaf kern 7 voor de basisgroep worden ingezet als aanvullende herhalingsstof. In de handleidingen van Veilig stap voor stap wordt regelmatig verwezen naar bladen van de Letterzetter. Extra oefenstof Sommige kinderen hebben na kern 8 toch nog een behoorlijke achterstand in hun leesvaardigheid. Met name bij opdrachten op het gebied van tempolezen blijven ze ver achter. Voor deze kinderen zijn dan de oefenteksten in het werkboekje te moeilijk en zou een tekst op een lager leesniveau zinvoller zijn en beter aansluiten bij hun onderwijsbehoefte. De teksten van eerdere kernen uit Woordzetter zijn dan heel geschikt als alternatief. U kunt immers een tekst kiezen die past bij de leesproblemen van dat kind of bij het leesniveau van dat kind. vll_wrdzttr_lezen_kern07.qxd:vll_wrdzttr_lezen_kern07.qxd :17 Pagina 5 woordzetter vlot en correct lezen 7.3 leesblad 1 Op een dag ziet King een fee. Waar houd je van? zegt de fee. Ik geef je wat je wilt. King weet het wel. Hij is dol op goud. Weet je wat ik wil, fee? Ik wil veel goud. Raak ik wat aan, dan moet het van goud zijn. Dat is wat ik wil. Ik raad het je af, zegt de fee. Maar goed, jij je zin. goud meid had zaad goed moed huid zuid bad houd lied rood bed hoed luid reed bid had laad rijd t e s g ee k uu oe f v aa s b p l t b u oo a k z o eu j Veilig leren lezen woordzetter kern 7 Uitgeverij Zwijsen B.V., Tilburg Woordzetter Woordzetter biedt extra oefenstof voor het lezen van woorden en teksten en voor spelling. De inhoud is gekoppeld aan de kernen 7 tot en met 12 van Veilig leren lezen. Woordzetter-bladen kunnen in Veilig stap voor stap vanaf kern 7 worden ingezet als extra oefenstof voor zwakke lezers (lezen van teksten) en spellers, maar ook (vanaf kern 9) als extra opdrachten voor vervolgwerk. Voor zwakke spellers kunnen de spellingbladen van Woordzetter goed ingezet worden, door een spellingblad te kiezen dat past bij de spellingproblematiek van het betreffende kind (bijvoorbeeld ie-ei- of b-dverwisseling) of bij het spellingniveau van dat kind. De inzet van deze bladen mag ook los gezien worden van de actuele kern. 5

6 vll_wrdzttr_spelling_kern07.qxd:vll_wrdzttr_spelling_kern07.qxd :58 Pagina 5 woordzetter correct spellen 7.5 doos boek doek boef bak duim dak bal d Extra vervolgwerk Indien Woordzetter als extra vervolgwerk wordt ingezet, kan de leerkracht zelf bepalen welke bladen voor welke leerlingen geschikt zijn. De keuze van het oefenblad is dan niet gekoppeld aan de actuele kern, maar gericht op wat voor het kind relevant is. Dit kan dus in kern 9 heel goed een oefenblad zijn uit kern 7. Via het inhoudsoverzicht op het tabblad bij elke kern kunt u eenvoudig geschikte oefeningen vinden. Vul in: b of d es eeg uil oof uk eel uif ui uis Veilig leren lezen woordzetter kern 7 Uitgeverij Zwijsen B.V., Tilburg oog eur oom In het artikel Gebruik materialen Veilig leren lezen bij Veilig stap voor stap op vindt u meer informatie over de wijze waarop materialen van Veilig leren lezen ingezet kunnen worden bij Veilig stap voor stap. Belangrijke extra informatie In de handleidingen bij de kernen van Veilig stap voor stap worden regelmatig tips gegeven voor het omgaan met verschillen tussen leerlingen op specifieke probleemgebieden. Ook de drie artikelen over Praktische zaken voor een goede start op (Praktische zaken voor een goede start, Praktische zaken voor een goede start in kern 7, Praktische zaken voor een goede start in kern 9) zijn relevant voor een goede voorbereiding met betrekking tot dit aspect. Een goede start is immers het halve werk! 6

Omgaan met verschillen

Omgaan met verschillen Omgaan met verschillen Auteurs: Rosemarie Irausquin en Susan van der Linden Juist in het speciaal (basis)onderwijs spelen niveauverschillen een grote rol, ook binnen een jaargroep. Diverse oorzaken liggen

Nadere informatie

Hulp aan risicolezers

Hulp aan risicolezers Hulp aan risicolezers bij Auteurs: Ed koekebacker Na kern 11 heeft u de eindsignalering afgenomen. Dat waren de drie kaarten van de DMT en, hoewel facultatief, meestal ook de AVI-kaarten. De resultaten

Nadere informatie

De letters die zijn aangeboden hangen op het bord of aan de letterlijn.

De letters die zijn aangeboden hangen op het bord of aan de letterlijn. Algemene zaken De deur staat altijd open voor vragen en / of opmerkingen. Toilet: de kinderen mogen tijdens de werktijd naar het toilet, tijdens instructie / kring niet. Wilt u erop letten dat de kinderen

Nadere informatie

veilig leren lezen Toelichting Leerkrachtassistent versie 2.0

veilig leren lezen Toelichting Leerkrachtassistent versie 2.0 veilig leren lezen Toelichting Leerkrachtassistent versie 2.0 Auteurs: Angela Schelfhout en Wilma Stegeman Uit het rapport van de onderwijsinspectie blijkt dat er een duidelijk verband bestaat tussen de

Nadere informatie

Extra ster-tijd. Een intensieve aanpak maakt het verschil. Wat is extra ster-tijd? Voor wie is de extra ster-tijd bedoeld? Inhoud extra ster-tijd

Extra ster-tijd. Een intensieve aanpak maakt het verschil. Wat is extra ster-tijd? Voor wie is de extra ster-tijd bedoeld? Inhoud extra ster-tijd Extra ster-tijd Een intensieve aanpak maakt het verschil Ingrid van Loosbroek Al vanaf kern start wordt extra ster-tijd beschreven in de handleiding. In dit artikel gaan we nader in op deze extra ster-tijd

Nadere informatie

Groep 7 en 8. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 8

Groep 7 en 8. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 8 Groep 7 en 8 Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 8 85-95 % van de leerlingen beheerst AVI-plus 90% beheerst A t/m D-niveau op de DMT leerlingen lezen vlot woorden en zinnen leerlingen richten

Nadere informatie

Informatie Groep 3 2014 2015 leerkrachten: Annette van de Vossenberg

Informatie Groep 3 2014 2015 leerkrachten: Annette van de Vossenberg Informatie Groep 3 2014 2015 leerkrachten: Annette van de Vossenberg op donderdag Marie- José Beek op maandag, dinsdag, woensdag en vrijdag Algemene zaken De deur staat altijd open voor vragen en / of

Nadere informatie

veilig leren lezen Toelichting Leerkrachtassistent versie 4.0 Auteurs: Angela Schelfhout en Wilma Stegeman

veilig leren lezen Toelichting Leerkrachtassistent versie 4.0 Auteurs: Angela Schelfhout en Wilma Stegeman veilig leren lezen Toelichting Leerkrachtassistent versie 4.0 Auteurs: Angela Schelfhout en Wilma Stegeman Uit het rapport van de onderwijsinspectie blijkt dat er een duidelijk verband bestaat tussen de

Nadere informatie

veilig leren Veilig leren lezen Artikelen - Letterkennis, aanpak b/d-probleem lezen Auteur: Susan van der Linden Stap 1

veilig leren Veilig leren lezen Artikelen - Letterkennis, aanpak b/d-probleem lezen Auteur: Susan van der Linden Stap 1 veilig leren lezen Letterkennis Aanpak b/d-probleem Auteur: Susan van der Linden De letters b en d zijn voor veel kinderen een bron van verwarring. Dit komt door hun gelijke vorm. Toch kunt u dit probleem

Nadere informatie

Veilig leren lezen 11

Veilig leren lezen 11 Veilig Leesseries Op Speelleeset Digiregie Leerkrachtassistent Leerlingsoftware Leerlingsoftware Veilig Speelleesset Lezen Toetssite Leerkrachtassistent Planbord Op Ko Veilig Leerkrachtassistent Toetssite

Nadere informatie

Toelichting Leerkrachtassistent versie 4.0

Toelichting Leerkrachtassistent versie 4.0 Toelichting Leerkrachtassistent versie 4.0 Auteurs: Angela Schelfhout en Wilma Stegeman Uit het rapport van de Nederlandse onderwijsinspectie blijkt dat er een duidelijk verband bestaat tussen de leesprestaties

Nadere informatie

Praktische zaken voor een goede start

Praktische zaken voor een goede start Praktische zaken voor een goede start Auteurs: Susan van der Linden en Rosemarie Irausquin Bij de start van het schooljaar is een goede voorbereiding essentieel. Juist in het speciaal (basis) onderwijs

Nadere informatie

CBS Maranatha. Doel: Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14

CBS Maranatha. Doel: Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14 CBS Maranatha Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14 Doel: Doel van ons dyslexieprotocol is een zo goed mogelijke begeleiding van leerlingen met (dreigende) leesproblemen.

Nadere informatie

Leerjaar 1 en 2 vmbo-b/k. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind leerjaar 2

Leerjaar 1 en 2 vmbo-b/k. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind leerjaar 2 Leerjaar 1 en 2 vmbo-b/k Doelen Leerdoelen technisch lezen eind leerjaar 2 95 % van de leerlingen beheerst AVI-plus 95% beheerst A t/m D-niveau op de DMT leerlingen lezen vlot woorden en zinnen leerlingen

Nadere informatie

Lesvoorbereiding Onderbouw (groep 1/2/3)

Lesvoorbereiding Onderbouw (groep 1/2/3) Lesvoorbereiding Onderbouw (groep 1/2/3) Zakelijke gegevens naam student: Bente Veenstra stageschool: De Ontdekking Didam Iselinge klas: VR2C mentor/mentrix: Hetty Bennink datum: 12-12-2014 aantal leerlingen:

Nadere informatie

Groep 4. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 4

Groep 4. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 4 Groep 4 Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 4 75% van de leerlingen beheerst niveau AVI-E4 (teksten lezen) 90 % beheerst A t/m D-niveau op de DMT leerlingen lezen vlot twee- en drielettergrepige

Nadere informatie

Inrichting lokaal Tips

Inrichting lokaal Tips Inrichting lokaal Tips Auteur: Josée Warnaar Sinds drie jaar werk ik met de 2e maanversie van Veilig leren lezen. Een methode waarmee ik heel thematisch en gedifferentieerd kan werken, waardoor de kinderen

Nadere informatie

lezen Werken in een combinatiegroep 2/3

lezen Werken in een combinatiegroep 2/3 veilig leren lezen Werken in een combinatiegroep 2/3 Auteur: Susan van der Linden Sommige scholen kiezen er bewust voor om groep 2 te combineren met groep 3. Andere scholen zijn door het aantal beschikbare

Nadere informatie

lezen Veilig leren lezen Artikelen - Ringboekje: een veelzijdig leermiddel veilig leren Stickers en stramienbladen Vier verschillende ringboekjes

lezen Veilig leren lezen Artikelen - Ringboekje: een veelzijdig leermiddel veilig leren Stickers en stramienbladen Vier verschillende ringboekjes veilig leren lezen Ringboekje Een veelzijdig leermiddel Auteur: Josée Warnaar Het ringboekje is een aantrekkelijk leermiddel dat u op diverse manieren kunt inzetten. Het ringboekje daagt kinderen uit tot

Nadere informatie

Voorwoord. Letters uitspreken zoals de leerkracht dat doet.

Voorwoord. Letters uitspreken zoals de leerkracht dat doet. Voorwoord In groep 3 leert uw kind lezen en schrijven. Uw kind begint niet vanaf nul, want tegenwoordig wordt in groep 1 en 2 al veel gedaan aan voorbereiding. Sommige leren als kleuter al lezen en schrijven.

Nadere informatie

Flitsend Spellen en Lezen 1

Flitsend Spellen en Lezen 1 Flitsend Spellen en Lezen 1 Flitsend Spellen en Lezen 1 is gericht op het geven van ondersteuning bij het leren van Nederlandse woorden, om te beginnen bij de klanklettercombinaties. Doelgroep Flitsend

Nadere informatie

Flitsend Spellen en Lezen 1

Flitsend Spellen en Lezen 1 Flitsend Spellen en Lezen 1 Flitsend Spellen en Lezen 1 is gericht op het geven van ondersteuning bij het leren van Nederlandse woorden, om te beginnen bij de klanklettercombinaties. Doelgroep Flitsend

Nadere informatie

Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5. Mariët Förrer

Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5. Mariët Förrer Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5 Mariët Förrer November - februari Doelen en accenten per groep Rol van intern begeleider / taalcoördinator IB en TC ook in deze periode Bewaken

Nadere informatie

Informatie. vakgebieden. Groep 6

Informatie. vakgebieden. Groep 6 Informatie vakgebieden Groep 6 Taal Gehanteerde methode: Taal in beeld - Spelling in beeld Uitgever: Zwijsen Taal in beeld is een taalmethode voor groep 4 tot en met 8 van het basisonderwijs. De methode

Nadere informatie

Effectief spellingonderwijs

Effectief spellingonderwijs Effectief spellingonderwijs Foutloos kunnen spellen is een belangrijke vaardigheid om je goed en correct te kunnen uitdrukken op papier en in de digitale wereld. Maar hoe maakt u van alle leerlingen goede

Nadere informatie

Aanvankelijk en voortgezet technisch lezen. Werkconferentie 24 september 2014 Ebelien Nieman. info@niemantaal.nl www.niemantaal.nl

Aanvankelijk en voortgezet technisch lezen. Werkconferentie 24 september 2014 Ebelien Nieman. info@niemantaal.nl www.niemantaal.nl Aanvankelijk en voortgezet technisch lezen Werkconferentie 24 september 2014 Ebelien Nieman info@niemantaal.nl www.niemantaal.nl Doel Aan de slag met je eigen leespraktijk didactiek informatie leerlijnen

Nadere informatie

lezen Inrichting lokaal

lezen Inrichting lokaal veilig leren lezen Inrichting lokaal Tips Auteur: Josée Warnaar Sinds 2003 werk ik met de tweede maanversie van Veilig leren lezen. Een methode waarmee ik heel thematisch en gedifferentieerd kan werken.

Nadere informatie

VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN Estafette

VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN Estafette VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN Estafette Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl. De rubriek implementatiekoffer

Nadere informatie

Geoptimaliseerde software voor gemak en ondersteuning. Heutink ICT dag 16 januari 2014

Geoptimaliseerde software voor gemak en ondersteuning. Heutink ICT dag 16 januari 2014 Geoptimaliseerde software voor gemak en ondersteuning Heutink ICT dag 16 januari 2014 Meer flexibiliteit in jaarplanning Nog veiliger door vernieuwde didactiek Meer aandacht voor leerlingen met zonaanpak

Nadere informatie

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers?

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Cor Aarnoutse Wat doe je met kinderen die moeite hebben met begrijpend lezen? In dit artikel zullen we antwoord geven op deze vraag. Voor meer informatie verwijzen

Nadere informatie

datum: 11 december 2013 aantal leerlingen: 22 tijd: 10:30-11:15 groep: 3

datum: 11 december 2013 aantal leerlingen: 22 tijd: 10:30-11:15 groep: 3 Lesvoorbereiding Onderbouw (groep 3) Zakelijke gegevens naam student: Anouk Bluemink stageschool: RKS De Leer Hengelo (gld) Iselinge klas: VR2B mentor/mentrix: Ria Menting datum: 11 december 2013 aantal

Nadere informatie

1. LEZEN Inleiding: doel en structuur Gebaren lezen

1. LEZEN Inleiding: doel en structuur Gebaren lezen 1. LEZEN Inleiding: doel en structuur De doorloopklok wordt gezet, zodat de leerlingen weten tot wanneer er wordt gewerkt. De leerkracht vertelt welke lesonderdelen aan bod zullen komen en vertelt ook

Nadere informatie

Het systematisch volgen van leerlingen

Het systematisch volgen van leerlingen Het systematisch volgen van leerlingen uteurs: Rosemarie Irausquin en Susan van der Linden Het systematisch volgen van de leesontwikkeling van leerlingen is essentieel om tijdig problemen bij het leren

Nadere informatie

Stappenplan De eerste keer aan de slag met Veilig leren lezen

Stappenplan De eerste keer aan de slag met Veilig leren lezen Stappenplan De eerste keer aan de slag met Veilig leren lezen 1. Open de Zwijsen Software Manager via het Startmenu: selecteer onder Programma s de optie Zwijsen Startmenu en vervolgens Zwijsen Software

Nadere informatie

Brochure Begrijpend lezen VMBO 1

Brochure Begrijpend lezen VMBO 1 Brochure Begrijpend lezen VMBO 1 Brochure Begrijpend lezen VMBO 2 Inleiding Het belang van begrijpend lezen kan nauwelijks overschat worden. Het niveau van begrijpend lezen dat kinderen aan het einde van

Nadere informatie

AANVANKELIJK TECHNISCH LEZEN Effectief aanvankelijk lezen in groep 3 Didactische aandachtspunten

AANVANKELIJK TECHNISCH LEZEN Effectief aanvankelijk lezen in groep 3 Didactische aandachtspunten AANVANKELIJK TECHNISCH LEZEN Effectief aanvankelijk lezen in groep 3 Didactische aandachtspunten Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits zijn te vinden op www.taalpilots.nl

Nadere informatie

VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN Leeshuis

VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN Leeshuis VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN Leeshuis Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl. De rubriek implementatiekoffer

Nadere informatie

Is leren lezen moeilijk?

Is leren lezen moeilijk? Is leren lezen moeilijk? Ouderavond met digibord Auteurs: Angela Schelfhout, Wilma Stegeman en Susan van der Linden Om de ouders te laten ervaren hoe moeilijk het is om te leren lezen, geeft u ze een leesinstructie

Nadere informatie

VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN Lekker Lezen

VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN Lekker Lezen VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN Lekker Lezen Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl. De rubriek implementatiekoffer

Nadere informatie

Kinderen met specifieke leerbehoeften: beschrijving en ondersteuning

Kinderen met specifieke leerbehoeften: beschrijving en ondersteuning Kinderen met specifieke leerbehoeften: Auteurs: Rosemarie Irausquin en Susan van der Linden In het speciaal (basis)onderwijs is sprake van een grote diversiteit aan leerproblemen en specifieke stoornissen

Nadere informatie

Leesfontein Leren lezen is ECHT leuk!

Leesfontein Leren lezen is ECHT leuk! Leesfontein Leren lezen is ECHT leuk! Groep 4 t/m 8 Waarom Leesfontein? In de basisschool gaat veel aandacht uit naar het aanvankelijk leesonderwijs. Maar als de leerling eenmaal heeft leren lezen, wordt

Nadere informatie

veilig leren lezen kim-versie Wat is er nieuw? Auteur: Wilma Stegeman

veilig leren lezen kim-versie Wat is er nieuw? Auteur: Wilma Stegeman veilig leren lezen kim-versie Wat is er nieuw? Auteur: Wilma Stegeman Misschien kent u de uitgave nog van Veilig leren lezen die met de structureerwoorden boom-roos-vis begon. Daarna kwam de eerste maan-roos-vis-versie

Nadere informatie

VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR

VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR INHOUDSOPGAVE Beginnende geletterdheid Doelen blz. 3 Activiteiten blz. 3 Evaluatie blz. 4 Speciale leerbehoeften blz. 4 Mondelinge communicatie Doelen

Nadere informatie

Informatieboekje groep 3

Informatieboekje groep 3 Informatieboekje groep 3 Schooljaar 2014-2015 Informatieboekje groep 3 Aansluitend aan de informatieavond geven wij u graag dit boekje mee. Hierin kunt u (bijna) alles lezen over hetgeen er speelt in groep

Nadere informatie

Het IGDI model. Het belang van goede instructie. Bij welke leerkrachten leren kinderen het beste? (Good 1989) Instructie en risicoleerlingen

Het IGDI model. Het belang van goede instructie. Bij welke leerkrachten leren kinderen het beste? (Good 1989) Instructie en risicoleerlingen Het IGDI model Leesverbetertraject Enschede 8/11/07 Het belang van goede Risicoleerlingen deden het bij goede leerkrachten net zo goed als gemiddelde leerlingen bij zwakke leerkrachten. Niets was effectvoller

Nadere informatie

Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers

Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers Programma Kennismaken Presentatie Jong geleerd Warming-up Pauze Praktische oefening Afsluiting Jong geleerd over het belang van actieve stimulering van ontluikende

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie Groep 1 en 2 Periode: Toetsen: Bij uitslag: Inzetten op: Materialen/ methode: Hele jaar kleutersignaleringslijst Kleuterplein Zorgen om leesmotivatie. november gr. 2 gr. 2 gr.2 gr.2 Geletterdheid (hierin

Nadere informatie

Jaarprogramma. Algemeen

Jaarprogramma. Algemeen 1 Jaarprogramma Algemeen Binnen komen De kinderen van groep 4 tot en met 8 komen binnen nadat de schoolbel is gegaan. De inloop is vanaf groep 4 voorbij; het is ook niet meer de bedoeling dat ouders mee

Nadere informatie

Fonemendictee deel 1 en deel 2

Fonemendictee deel 1 en deel 2 Toet s i n s t r u c t i e W i n ters i g n a ler i n g k e r n 6 Inhoud De Wintersignalering bestaat uit de volgende toetsen: Materialen Fonemendictee deel 1 en 2 op website www.toetssite.be onder Downloaden/Toetsmaterialen

Nadere informatie

Uitwerking Leerlijn ICT Ogtb Titus Brandsma

Uitwerking Leerlijn ICT Ogtb Titus Brandsma Algemeen Uitwerking Leerlijn ICT Ogtb Titus Brandsma Maart 2015 o Groep 0/instroom: Afhankelijk van de ontwikkeling van het kind kunnen de muisvaardigheden geoefend worden door het programma Spelen met

Nadere informatie

Taaljournaal, tweede versie

Taaljournaal, tweede versie SPELLING Taaljournaal, tweede versie Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs en opbrengstgericht werken zoals deze methode zijn te vinden op www.taalpilots.nl, www.rekenpilots.nl en

Nadere informatie

Afspraken mbt protocol dyslexie Van Dijckschool Bilthoven. Inhoudsopgave:

Afspraken mbt protocol dyslexie Van Dijckschool Bilthoven. Inhoudsopgave: 11-12-2007 Inhoudsopgave: 1. Dyslexie...3 1.1 Wat is het dyslexieprotocol?...3 1.2 Doel van het Protocol Dyslexie....3 1.3 Inhoud van het protocol...3 2. Preventie en interventiehandelingen...4 2.1 Groep

Nadere informatie

Informatieavond groep 3/4 september 2014

Informatieavond groep 3/4 september 2014 Informatieavond groep 3/4 september 2014 Welkom Voorstellen juf Marjolein meester Wim Doel van de avond Werkwijze in de klas Dagritme Zelfstandig werken Computer Hulp vragen Taakje in de klas Een aantal

Nadere informatie

Informatie. vakgebieden. Groep 4

Informatie. vakgebieden. Groep 4 Informatie vakgebieden Groep 4 Taal Gehanteerde methode: Taal in beeld - Spelling in beeld Uitgever: Zwijsen Taal in beeld is een taalmethode voor groep 4 tot en met 8 van het basisonderwijs. De methode

Nadere informatie

Informatie. vakgebieden. Groep 5

Informatie. vakgebieden. Groep 5 Informatie vakgebieden Groep 5 Taal Gehanteerde methode: Taal in beeld - Spelling in beeld Uitgever: Zwijsen Taal in beeld is een taalmethode voor groep 4 tot en met 8 van het basisonderwijs. De methode

Nadere informatie

VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN Goed Gelezen versie 2

VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN Goed Gelezen versie 2 VOORTGEZET TECHNISCH LEZEN Goed Gelezen versie 2 Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl. De rubriek implementatiekoffer

Nadere informatie

Welkom bij de informatie- avond van groep 3!

Welkom bij de informatie- avond van groep 3! Welkom bij de informatie- avond van groep 3! Wat doen we in groep 3? Lezen, Veilig Leren Lezen Schrijven, Pennenstreken Rekenen, Wereld in getallen Trefwoord Gym Vreedzame School Creatieve vakken Veilig

Nadere informatie

VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR

VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR INHOUDSOPGAVE Gevorderde geletterdheid Doelen blz. 3 Activiteiten blz. 3 Evaluatie blz. 3 Speciale leerbehoeften blz. 4 Mondelinge communicatie Doelen

Nadere informatie

lezen Ouderavond veilig leren maan roos vis Is leren lezen moeilijk? Voorbereiding Materialen Verloop van de activiteit

lezen Ouderavond veilig leren maan roos vis Is leren lezen moeilijk? Voorbereiding Materialen Verloop van de activiteit veilig leren lezen Ouderavond Is leren lezen moeilijk? Auteur: Susan van der Linden maan roos vis Om de ouders te laten ervaren hoe moeilijk het is om te leren lezen, geeft u ze een leesinstructie met

Nadere informatie

toetsen van Veilig Leren lezen en Estafette. groepen 1 2 LOVS Cito Taal voor Goed lees en spellingsonderwijs in de groepen 3 tot en met 8

toetsen van Veilig Leren lezen en Estafette. groepen 1 2 LOVS Cito Taal voor Goed lees en spellingsonderwijs in de groepen 3 tot en met 8 onderwijs en zorgarrrangement op De Wilgen uitgevoerd door meetinstrumenten Zorgniveau 1 = basisarrangenment Zorgniveau 1 Leerkracht Methodegebonden Gestructureerde stimulering van beginnende geletterdheid

Nadere informatie

Tien eenheden per jaar, voor dertig weken spellingonderwijs (exclusief

Tien eenheden per jaar, voor dertig weken spellingonderwijs (exclusief SPELLING Zin in taal (oude versie) Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs en opbrengstgericht werken zoals deze methode zijn te vinden op www.taalpilots.nl, www.rekenpilots.nl en www.schoolaanzet.nl/opbrengstgerichtwerken.

Nadere informatie

Huiswerkbeleid op OBS de Zeester. augustus 2014

Huiswerkbeleid op OBS de Zeester. augustus 2014 Huiswerkbeleid op OBS de Zeester augustus 2014 1 Inhoud: 1. Waarom geven wij huiswerk? 2. In welke groepen krijgen de kinderen huiswerk? 3. Waaruit bestaat het huiswerk in de diverse groepen? Op onze school

Nadere informatie

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Gegevens leerling Naam leerling :.. 0 jongen 0 meisje Geboortedatum Groep

Nadere informatie

Opdracht 2: Data analyseren en interpreteren op groepsniveau (technisch lezen voor leerkrachten van groep 3 (Opdracht 2a) en groep 4 (Opdracht 2b))

Opdracht 2: Data analyseren en interpreteren op groepsniveau (technisch lezen voor leerkrachten van groep 3 (Opdracht 2a) en groep 4 (Opdracht 2b)) Opdracht 2: Data analyseren en interpreteren op groepsniveau (technisch lezen voor leerkrachten van groep 3 (Opdracht 2a) en groep 4 (Opdracht 2b)) Met behulp van onderstaande opdracht kun je met behulp

Nadere informatie

Alles over. Timboektoe. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen

Alles over. Timboektoe. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Alles over Timboektoe Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Wij vinden het belangrijk dat u goed geïnformeerd wordt om vervolgens de juiste keuze te kunnen maken. In samenwerking

Nadere informatie

Veilig leren lezen Kern 1: ik - maan - roos vis

Veilig leren lezen Kern 1: ik - maan - roos vis Kern 1: ik - maan - roos vis Letters: m - r - v - i - s - aa - p - e Woorden: ik - maan - roos - vis - sok aan pen en Aan de hand van deze woorden leert uw kind de letters. Deze letters spreekt uw kind

Nadere informatie

KRACHTIG LEESONDERWIJS. Groeien in lezen met een ondersteunend voetje als daar nood aan is

KRACHTIG LEESONDERWIJS. Groeien in lezen met een ondersteunend voetje als daar nood aan is KRACHTIG LEESONDERWIJS Groeien in lezen met een ondersteunend voetje als daar nood aan is Handelingsgericht werken: - Omgaan met specifieke onderwijsbehoeften - Transactioneel referentiekader (wisselwerking)

Nadere informatie

Klassikale opstelling:

Klassikale opstelling: Klassikale opstelling: We maken gebruik van een flexibele opstelling. De kinderen zitten bij de leervakken: taal, lezen, spelling en rekenen allemaal frontaal. Hierdoor kan de leerkracht snel monitoren

Nadere informatie

Informatie groep 3 schooljaar 2015-2016

Informatie groep 3 schooljaar 2015-2016 Informatie groep 3 schooljaar 2015-2016 Uw kind zit nu in groep 3. Groep 3 is heel anders dan de kleuterklassen. De overgang van groep 2 naar groep 3 wordt door de meeste kinderen en toch ook de ouders

Nadere informatie

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde De bedoeling van dit document is leerkrachten handvatten te geven bij het inpassen van het werken met Nieuwsrekenen in de reguliere rekenmethode.

Nadere informatie

Kern 3: doos-poes-koek-ijs

Kern 3: doos-poes-koek-ijs Kern 3: doos-poes-koek-ijs In deze kern leert uw kind: Letters: d - oe - k - ij z Woorden: doos, poes, koek, ijs, zeep Herhaling van de letters van kern 1 en 2 Deze nieuwe woorden en letters worden aangeboden

Nadere informatie

Kwaliteitskaart Tijdschema

Kwaliteitskaart Tijdschema Kwaliteitskaart Tijdschema Tijdschema Lees- voor goed voortgezet technisch Meetlat voor goed Stel uzelf de volgende vragen om na te gaan of het leesonderwijs in orde is. Aan de hand van de geformuleerde

Nadere informatie

VEILIG LEREN LEZEN. Adaptieve toets: Kern 1

VEILIG LEREN LEZEN. Adaptieve toets: Kern 1 VEILIG LEREN LEZEN 2 e MAANVERSIE Adaptieve toets: Kern 1 1 Grafementoets aangeboden letters kern 1 : instructie voor de leerkracht Algemene informatie: Deze toets bestaat uit letters die tot en met kern

Nadere informatie

Informatieavond groep 2/3

Informatieavond groep 2/3 Informatieavond groep 2/3 Programma Even voorstellen Een schooldag in groep 2 Materialen Werkwijze Pravoo- en cito-leerlingvolgsysteem Vragen over groep 2? Groep 2-3, hoe gaat dat in de praktijk? Groep

Nadere informatie

Taal actief (oud, versie 2) - Woordspel

Taal actief (oud, versie 2) - Woordspel SPELLING Taal actief (oud, versie 2) - Woordspel Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs en opbrengstgericht werken zoals deze methode zijn te vinden op www.taalpilots.nl, www.rekenpilots.nl

Nadere informatie

Adaptieve toets: na basiswoorden lat en zak

Adaptieve toets: na basiswoorden lat en zak LEESLIJN HERZIENE VERSIE Adaptieve toets: na basiswoorden lat en zak Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten Grafementoets aangeboden letters tot en met lat en

Nadere informatie

veilig leren Veilig leren lezen Artikelen - Letterkennis, aanpak ie/ei-probleem lezen Auteur: Susan van der Linden Kijkletter ei

veilig leren Veilig leren lezen Artikelen - Letterkennis, aanpak ie/ei-probleem lezen Auteur: Susan van der Linden Kijkletter ei vlig leren lezen Letterkennis Aanpak /-probleem Auteur: Susan van der Linden Hulpjes bij het aanleren van In kern 6 leren de kinderen de letter. Ook voor deze letter kunt u een kijkletter maken. U vertelt

Nadere informatie

Huiswerkbeleid op basisschool De Leerlingst

Huiswerkbeleid op basisschool De Leerlingst Basisschool De Leerlingst Postbus 4052 6080 AB Haelen 0475-300989 info@deleerlingst.nl Huiswerkbeleid op basisschool De Leerlingst Inhoud: 1. Waarom geven wij huiswerk? 2. In welke groepen krijgen de kinderen

Nadere informatie

L e e s p. Presentatie. Wat is Leesparade?

L e e s p. Presentatie. Wat is Leesparade? Presentatie L e e s p a r a de Wat is Leesparade? Complete methode voortgezet technisch lezen Doorlopende leerlijn van groep 4 t/m 8 Lijn voor leesbegrip, leespromotie & woordenschat Passend onderwijs:

Nadere informatie

Hoofdstuk 18 - Tips om voorleessoftware in te zetten in de klas

Hoofdstuk 18 - Tips om voorleessoftware in te zetten in de klas Hoofdstuk 18 - Tips om voorleessoftware in te zetten in de klas 18.1. Voorleessoftware compenserend inzetten voor leerlingen met een ernstige beperking 235 18.2. Voorleessoftware leerondersteunend inzetten

Nadere informatie

VCLB De Wissel - Antwerpen

VCLB De Wissel - Antwerpen VCLB De Wissel - Antwerpen Vrij Centrum voor Leerlingenbegeleiding LEERLIJN LEZEN Of Hoe kunnen we voorkomen dat veel kinderen leesmoeilijkheden krijgen? Elke leerkracht, ouder en kind weet dat lezen de

Nadere informatie

Informatieboekje groep 7 schooljaar 2015-2016. Samenwerkingsschool De Lispeltuut

Informatieboekje groep 7 schooljaar 2015-2016. Samenwerkingsschool De Lispeltuut Informatieboekje groep 7 schooljaar 2015-2016 Samenwerkingsschool De Lispeltuut Oostkapelle, september 2015 Beste ouders, Voor u ligt het informatieboekje van groep 7. Hierin staat informatie over de vakken

Nadere informatie

Praktische Informatie De Tweeklank Groep 3

Praktische Informatie De Tweeklank Groep 3 Praktische Informatie De Tweeklank Groep 3 Er is weer een nieuw schooljaar begonnen. Groep 3 is een spannend en leuk jaar waarin de kinderen leren lezen en schrijven. In deze folder staan vele informatiepunten

Nadere informatie

Marzano (2003) Scholen maken het verschil

Marzano (2003) Scholen maken het verschil Programma Effectieve directe instructie Opfrismiddag 20 oktober 2010 Dortie Mijs Wat is het IGDI-model? Verdieping op twee aspecten: - Doelen formuleren - Werken met IGDI in een combinatiegroep Voorbereiden

Nadere informatie

September 2014. Nieuwsbrief Veilig leren lezen, kern 1. Dit leerde uw kind in kern 1. Letters: i-m-r-v-s-aa-p-e

September 2014. Nieuwsbrief Veilig leren lezen, kern 1. Dit leerde uw kind in kern 1. Letters: i-m-r-v-s-aa-p-e September 2014 Nieuwsbrief Veilig leren lezen, kern 1 Beste ouders, verzorgers, Uw kind leert lezen met de methode Veilig leren lezen. Het leek ons een goed idee om u via een nieuwsbrief op de hoogte te

Nadere informatie

PROGRAMMA VOOR BEGRIJPEND LEZEN DE ZUID-VALLEI

PROGRAMMA VOOR BEGRIJPEND LEZEN DE ZUID-VALLEI PROGRAMMA VOOR BEGRIJPEND LEZEN DE ZUID-VALLEI (Dit programma is in 2011 aangepast aan de meest recente AVI-indeling van het CITO.) Het leren lezen is voor veel leerlingen een proces dat veel inspanning

Nadere informatie

Resultaten van het eerste gebruikersjaar met Veilig leren lezen-kim overtreffen landelijk gemiddelde en de 2 e maanversie

Resultaten van het eerste gebruikersjaar met Veilig leren lezen-kim overtreffen landelijk gemiddelde en de 2 e maanversie Resultaten van het eerste gebruikersjaar met Veilig leren lezen-kim overtreffen landelijk gemiddelde en de 2 e maanversie In het schooljaar 2014-2015 is de vernieuwde versie van Veilig leren lezen de kimversie

Nadere informatie

In groep 3 is het leren lezen en het plezier in het lezen erg belangrijk. We gebruiken hiervoor de methode Veilig leren lezen.

In groep 3 is het leren lezen en het plezier in het lezen erg belangrijk. We gebruiken hiervoor de methode Veilig leren lezen. In groep 3 is het leren lezen en het plezier in het lezen erg belangrijk. We gebruiken hiervoor de methode Veilig leren lezen. In groep 3 werken we voor taal, lezen en spelling met de methode Veilig leren

Nadere informatie

VEILIG LEREN LEZEN. Elke keer wanneer er met een nieuwe kern wordt begonnen kunt u hieronder lezen waar we die periode aan werken in de groep.

VEILIG LEREN LEZEN. Elke keer wanneer er met een nieuwe kern wordt begonnen kunt u hieronder lezen waar we die periode aan werken in de groep. VEILIG LEREN LEZEN. Elke keer wanneer er met een nieuwe kern wordt begonnen kunt u hieronder lezen waar we die periode aan werken in de groep. Dit leert uw kind in Kern 8 Woorden: bank en licht Woorden

Nadere informatie

Welkom 29 oktober 2015

Welkom 29 oktober 2015 Welkom 29 oktober 2015 Een dagje dalton op de Edelsteen Chantal Beeloo Doel van vanavond Wij willen inzichtelijk maken hoe een globale dag bij ons op school eruit ziet en hoe de daltonkernwaarden zichtbaar

Nadere informatie

Tips bij het bestellen van nieuwe boeken

Tips bij het bestellen van nieuwe boeken Tips bij het bestellen van nieuwe boeken Versie: juni 2015 Leidseveer 2, 3511 SB Utrecht Telefoon: 088-999 0 444 Email: info@snappet.org Nieuwe methode aanschaffen? Dat kan nu veel voordeliger. Snappet

Nadere informatie

Informatieboekje groep 5-6 schooljaar 2014-2015

Informatieboekje groep 5-6 schooljaar 2014-2015 Informatieboekje groep 5-6 schooljaar 2014-2015 Samenwerkingsschool de Lispeltuut Juf Teatske Juf Marleen Juf Judith Het informatieboekje voor groep 5/6 In dit boekje willen wij u in t kort vertellen hoe

Nadere informatie

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën:

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: > Categorieën De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: 1 > Poten, vleugels, vinnen 2 > Leren en werken 3 > Aarde, water,

Nadere informatie