Kwantitatieve Analyse. Zijn opkomende markten werkelijk anders? Beleggen in opkomende markten is de laatste jaren

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kwantitatieve Analyse. Zijn opkomende markten werkelijk anders? Beleggen in opkomende markten is de laatste jaren"

Transcriptie

1 In de rubriek Kwantitatieve Analyse worden de resultaten van opmerkelijke wetenschappelijke onderzoeken beschreven en vertaald in praktische consequenties voor de financiële wereld. ERIK L. VAN DIJK is CIO (chief investment officer) van Compendeon b.v. HARRY GEELS is senior investment manager bij Compendeon, een onafhankelijk bedrijf dat pensioenfondsen ondersteunt bij hun pensioenmanagement en beleggingsvraagstukken Zijn opkomende markten werkelijk anders? Beleggen in opkomende markten is de laatste jaren populair geworden, natuurlijk in eerste instantie door de rendementen die ze hebben geboden en de mooie verhalen die we horen van veel analisten over de ontwikkelingen van deze landen. Vanuit wetenschappelijk oogpunt wordt een belegging in opkomende markten gepropageerd vanwege de diversificatiemogelijkheden. Maar wat als de rendementen al te ver op de ontwikkelingen vooruit zijn gelopen en wat als de diversificatiemogelijkheden van deze markten afnemen door verdergaande economische integratie? Hoe aantrekkelijk zijn opkomende markten dan nog? _ tekst: Erik van Dijk en Harry Geels De eventuele verschillen die er tussen opkomende markten en ontwikkelde markten zouden zitten, bepalen de potentiële winsten en diversificatiemogelijkheden van die opkomende markten. Potentiële rendementen zijn voor bijna alle beleggers een belangrijk gegeven; voor veel particulieren is het zeer waarschijnlijk het belangrijkste argument om te beleggen. Voor institutionele beleggers spelen ook de diversificatiemogelijkheden een belangrijke rol. Maar hoe verschillen opkomende markten nu echt in termen van rendementen, risico en multifactorregressiemodellen van ontwikkelde markten? Aangezien we hier schrijven in de rubriek Kwantitatieve Analyse, concentreren we ons hier op statistische modellen om koersprognoses af te leiden. Van oorsprong worden opkomende markten altijd gekenmerkt door relatieve lage correlatie (gemiddeld genomen) met de westerse markten, hogere volatiliteiten en een grote verscheidenheid aan bètaschattingen: van relatief laag, bijvoorbeeld Jordanië) tot bijzonder hoog (Turkije). Ook wordt algemeen verondersteld dat opkomende markten minder efficiënt zijn: informatie wordt minder perfect door beleggers verwerkt (bijvoorbeeld doordat minder of onduidelijker informatie voorhanden is), wat kan leiden tot vaker voorkomende afwijkingen tussen de koers en de fundamentele waarde. En dat zorgt er in potentie voor de beleggers met slimme beleggingsmodellen in staat moeten zijn overrendementen (ten opzichte van een benchmark) te behalen. Maar hoe is het nu echt gesteld met die rendementen en risico s? Zitten er nog patronen in? En zijn opkomende markten inderdaad beter te voorspellen, met in dit geval kwantitatieve modellen? Dat zijn de vragen die we in dit artikel proberen te beantwoorden. Convergentie In TKA is al eerder een onderzoek besproken van Lee en Eun over de snelheid van integratie van opkomende markten. Uit hun onderzoek kwam naar voren dat een niet aflatende convergentie plaatsvindt van risico-rendementsprofielen van de landen over de hele wereld en dat ook opkomende markten daaraan meedoen. Vooral de diversificatiemogelijken in ontwikkelde markten worden allengs kleiner, behalve voor een land als Japan. Het zogeheten landeneffect (de invloed van de landspecifieke kenmerken op de rendementen) neemt af, hoewel het nog wel dominanter is dan bijvoorbeeld het sectoreffect. Het rendement van een Amerikaans chemieaandeel wordt dus nog wel net meer bepaald door wat er in de Verenigde Staten gebeurt dan door de ontwikkelingen in de chemiesector in de wereld. Volgens Lee en Eun neemt het landeneffect af (het sectoreffect neemt niet toe) en zij concluderen dat dit komt door de internationale marktintegratie. Tevens menen de onderzoekers dat de afname van het landeneffect voor opkomende markten zich in een zodanig tempo voltrekt, dat het nog tot 2022 duurt voordat de convergentie compleet is. Tot die tijd bieden deze markten nog diversificatievoordelen. Onderzoeksopzet en data In ons onderzoek staat het landeneffect voorop. We hebben 49 multifactorlandenmodellen gebouwd, bestaande uit 49 rendements- en 49 risicovoorspellende modellen. Deze modellen proberen rendementen en risico s te verklaren (en te voorspellen) door gebruik te maken van algemene landenfactoren. De factoren die wij hebben gebruikt, bestaan uit: - seizoenvariabelen (januari- en part-of-year - effect) - technische variabelen (momentum en overreactie) - risico (volatiliteit) - fundamentele variabelen (dividendrendement) - intermarktvariabelen (volatiliteit, momenum en overreactie van de lokale obligatie- en valutamarkt) - macro-economische variabelen (bbp, rente, inflatie en rentetermijnstructuur). Zie voor een iets beter overzicht ook tabel 1. We nemen overigens slechts één fundamentele variabele op in onze regressiemodellen. Het bleek namelijk dat andere vergelijkbare variabelen als koers-boekwaarde- of koers-winstverhoudingen op landenniveau het multicolineariteitsprobleem opleverde; ze bleken met andere woorden min of 35

2 meer hetzelfde te meten, en ze samen gebruiken in één raamwerk leverde geen statistische voordelen op. Bovendien bleken veel fundamentele variabelen in verschillende landen niet betrouwbaar te zijn, vooral in de opkomende markten. Het belang van de meeste van deze factoren is goed gedocumenteerd in vele wetenschappelijke studies. Zo toont bijvoorbeeld het onderzoek van Bekaert, Erb, Harvey en Viskanta (BEHV, 1997) aan dat het (gemiddelde) dividendrendement van een land de belangrijkste algemene factor is in een rendementsverklarend voorspellingsmodel voor opkomende markten. Met onze multifactormodellen kunnen we inderdaad testen of en voor welke landen deze factor van belang is. Harvey (1995) toont ook aan dat er meer voorspellingskracht is voor de modellen voor opkomende markten. De voorspellingskracht (of R2) van onze modellen lijkt deze stelling te onderschrijven. Andere bronnen van voorspellingscapaciteit zijn volgens Harvey autocorrelatiepatronen (technische factoren) aan de ene kant, en fundamentele inefficiënties (imperfecte verwerking van informatie op landen- en bedrijfsniveau) aan de andere kant. In deze paper willen we de bevindingen van Harvey nader onderzoeken met behulp van ons modelkader. In ons onderzoek zijn alle factoren met één maand vertraagd ( lagged ) om datasnooping te voorkomen. De gevoeligheden/gewichten van de factoren voor elk land werden vastgesteld/bepaald door middel van stapsgewijze regressies. Aangezien onze database voor elk van de factoren zowel uit maand- als uit jaargegevens bestond, waren we in staat om zowel op maand- als op jaarbasis rendementen te verklaren/voorspellen. In de literatuur blijkt dat jaarmodellen betere verklaringskracht opleveren dan maandmodellen of nog kortere modellen. In jaargegevens zit minder ruis. Dit gegeven blijkt ook uit ons onderzoek. Voordat we de resultaten presenteren van het belang van verschillende factoren voor het afleiden van rendement in de verschillende landen, vergelijken we eerst algemene rendements- en risicostatistieken (bèta en volatiliteit) en correlatiecoëfficiënten (in relatie tot de S&P500-index), voor zowel opkomende markten als ontwikkelde markten. We zullen dit doen voor twee perioden: een lange ( since inception -)periode en een meer recente periode van ruim tien jaar: van januari 1995 tot en met juli Opgemerkt moet worden dat voor ontwikkelde landen het startpunt van onze database meestal eind 1969 is, terwijl voor opkomende markten deze eerder rond 1994 ligt. Voor een objectieve vergelijking van de rendements-risicoprofielen van opkomende en ontwikkelde landen is de tweede, kortere periode daarom objectiever. We hebben gebruikgemaakt van de MSCI-landenindex (op total return -basis). We leiden ook algemene rendementen, risico s en bèta s en correlaties af voor de twee blokken (opkomend en ontwikkeld). We gebruiken drie methoden om te middelen: gelijkgewogen (equally weighted E_W) en marktkapitalisatie- en bbpgewogen (V_W en GDP_W). De rente- en bbp- en dividendgegevens zijn afkomstig uit Datastream (Thomson Financial). Resultaten Opkomende markten worden verondersteld de hoogste rendementen tegen de hoogste risico s te bieden. Om te kijken of dit klopt tonen we twee tabellen, een die algemene informatie geeft over rendement, risico (volatiliteit over de onderzoeksperiode), bèta en correlatie voor de ontwikkelde markten (tabel 2) en een voor de opkomende markten (tabel 3). We gebruiken twee perioden om de bèta en de correlatie af te leiden. P1 verwijst naar de periode vanaf het begin van onze database. Dit impliceert december 1969 voor de meeste ontwikkelde landen en december 1987 voor een groot aantal opkomende landen. P2 verwijst naar de periode januari 1995 tot en met juli Uit tabel 2 (ontwikkelde landen) kunnen we afleiden dat er best een aardige spreiding in rendements-risicoprofielen tussen de landen bestaat, hoewel de meeste ontwikkelde landen wel worden verondersteld grotendeels dezelfde profielen te hebben ten gevolge van de internationale integratie en globalisatieprocessen. Het TABEL 1: VARIABELEN GEBRUIKT IN DE MULTIFACTORREGRESSIEMODELLEN Technisch - Momentum (3, 6, 12-maands) Volgens de theorie suggereert een sterk opwaarts momentum een prolongatie van de opwaartse trend, en vice versa. - Overreaction (36 maands) Volgens De Bondt en Thaler (1985 en 1987) bewegen koersen zich in trends van drie tot vijf5 jaar, waarna zich een patroon van reversion to the mean plaatsvindt - Januari-effect Volgens vele onderzoeken zou januari de beste beleggingsmaand zijn, wat wordt toegeschreven aan belasting- en informatiegerelateerde zaken - Part-of-year-effect De maanden mei tot en met eind november zouden de slechtere beursmaanden van het jaar zijn voor de aandelenmarkten. Informatiegerelateerde verklaringen domineren in de onderzoeksliteratuur. Fundamenteel - Dividendrendement Een hoog dividendrendement is een indicatie dat de markt goedkoop is (koopsignaal); een laag dividendrendement is een indicatie dat de markt duur is (verkoopsignaal) Risico - Volatiliteit (36 maanden) Hogere volatiliteit biedt in potentie hogere rendementen, tenminste als beleggers goed geïnformeerd zijn; sommige markten zijn echter zodanig risico-avers dat ze ook een tegengesteld teken kunnen laten zien (dat wil zeggen: hogere volatilieiten werken juist rendementverlagend) Macro-economisch - Inflatie (op maand- en jaarbasis) (Onverwachte) inflatie leidt tot hogere rentetarieven, wat negatief is voor aandelen en oblgaties; in deflatoire perioden kan inflatie positief zijn - Lange obligatierente Hogere rentetarieven zijn doorgaans negatief voor zowel aandelen als obligaties; valatukoersen kunnen echter profiteren van hogere rentetarieven - Rentetermijnstructuur Een vlakke of inverse termijnstructuur is negatief voor obligaties en bepaalde soorten aandelen. Op algemeen niveau heeft een aantal wetenschappelijke studies aangetoond dat het juist een goed instapmoment voor aandelen is. 36 technische en kwantitatieve analyse oktober 2006

3 TABEL 2: ALGEMENE STATISTIEKEN VOOR ONTWIKKELDE AANDELENMARKTEN (12/1969-7/2006) Land GemRen St.Dev. Bèta (P1) Bèta (P2) Corr.coëf. (P1) Corr.coëf.(P2) AUS 0,78% 7,14% 0,84 0,68 0,52 0,51 AUT 0,95% 5,83% 0,27 0,42 0,21 0,26 BEL 1,12% 5,44% 0,58 0,67 0,47 0,52 CAN 0,86% 5,54% 0,92 0,94 0,74 0,75 DEN 1,09% 5,33% 0,49 0,66 0,41 0,50 FIN 0,98% 9,38% 1,21 1,21 0,51 0,51 FRA 0,94% 6,43% 0,74 0,86 0,51 0,62 GER 0,86% 6,14% 0,67 0,97 0,48 0,61 GRE 1,13% 9,69% 0,60 0,60 0,25 0,25 HKG 1,26% 10,47% 0,94 0,99 0,40 0,52 IRL 0,86% 5,64% 0,80 0,80 0,56 0,56 ITA 0,62% 7,19% 0,49 0,66 0,30 0,40 JAP 0,90% 6,34% 0,46 0,59 0,32 0,36 NLD 1,09% 5,26% 0,76 0,83 0,64 0,68 NOR 1,02% 7,57% 0,86 0,91 0,50 0,54 NZL 0,49% 6,54% 0,60 0,60 0,37 0,37 POR 0,46% 6,37% 0,58 0,58 0,37 0,37 SIN 0,72% 7,74% 1,08 1,08 0,56 0,56 SPA 0,84% 6,41% 0,59 0,91 0,41 0,59 SWE 1,16% 6,77% 0,78 1,14 0,51 0,63 SWI 1,01% 5,29% 0,64 0,66 0,53 0,54 UK 0,94% 6,28% 0,78 0,72 0,55 0,65 USA 0,84% 4,41% 0,99 1,00 1,00 1,00 S&P500 0,87% 4,42% Averages E_W 0,91% 6,66% 0,72 0,80 0,48 0,54 V_W 0,88% 5,42% 0,84 0,88 0,73 0,77 GDP_W 0,87% 5,62% 0,79 0,86 0,67 0,71 Tabel 2: Noot: P1 is vanaf begin database; P2 is de periode januari 1995 tot en met juli 2006 hoogste gemiddelde rendement (en, zoals de theorie ook suggereert, ook het hoogste risico) werd behaald in Hongkong. De Portugese aandelenmarkt was het minst winstgevend. De VS kenden veruit de laagste volatiliteit. Het adagium dat beleggen in Amerikaanse aandelen het veiligst is (qua fluctuatie) blijkt dus te kloppen. Met betrekking tot de bèta (zoals gemeten over de grootste historie, P1), kunnen we zeggen dat Oostenrijk de laagste bèta heeft, en dus het meest gedempt reageert op de beursontwikkelingen in de wereld. Deze conclusie verandert niet over de periode P2, hoewel de bèta voor Oostenrijk wel aanzienlijk omhoog is gegaan (van 0,27 naar 0,42). Zweden beleefde de grootste sprong van de bèta (van 0,78 naar 1,14) wat mogelijk kan worden verklaard uit het feit dat de Zweedse beurs in de jaren negentig meer technologiegeoriënteerd is geworden (denk onder andere aan Ericsson). Oostenrijk heeft ook de laagste correlatie en Nederland de hoogste correlatie met de S&P500-index. Dat laatste kan worden verklaard uit het gegeven dat veel beursgenoteerde Nederlandse multinationals belangen hebben in de VS. Als we P1 en P2 vergelijken, zien we dat in de meer recente perioden de correlaties omhoog zijn gegaan. Ontwikkelde landen raken overduidelijk meer geïntegreerd, hoewel, en dit zij met nadruk gezegd, er nog geen sprake is van volledige integratie. In tabel 3 kunnen we zien dat de spreiding in gemiddelde maandelijkse rendementen voor opkomende markten groter is dan de spreiding die we zien bij ontwikkelde markten. Egypte laat de beste rendementen zien, terwijl China negatief heeft gepresteerd over de onderzochte periode. Het gemiddelde rendement voor het gehele blok opkomende markten (zowel gelijk- als marktkapitalisatiegewogen) is hoger dan dat van de ontwikkelde landen als geheel. Het bbp-gewogen gemiddelde is echter wel lager voor opkomende markten. Dit kan worden toegeschreven aan het gewicht dat China in deze berekening heeft. En China heeft, zoals eerder opgemerkt, negatieve rendementen laten zien over de onderzoeksperiode. De laagste volatiliteit zien we bij Jordanië, terwijl Rusland ons de hoogste volatiliteit voorschotelt. In een portefeuillecontext is de volatiliteit een belangrijker risicofactor dan de bèta. In een compleet gesegmenteerde kapitaalmarkt is de volatiliteit namelijk de correcte maatstaf voor risico (BEHV, 1997). De gemiddelde volatiliteit voor het gehele blok van opkomende markten is tweemaal zo hoog als de gemiddelde volatiliteit van de ontwikkelde regio. Omdat de gemiddelde rendementen slechts een beetje hoger zijn in vergelijking tot die van de ontwikkelde markten, hebben opkomende markten een ongunstiger rendements-risicoprofiel. De diversificatievoordelen moeten daarom van andere bronnen komen, bijvoorbeeld de correlatie. Die correlaties voor opkomende markten met de S&P500-index zijn inderdaad lager (soms zelfs veel lager) dan die voor de ontwikkelde landen versus de S&P500. We zien zelfs enkele bijna-nul correlaties (Colombia, Egypte, Jordanië, Marokko en Pakistan). Maar niet alleen kleinere, op het eerste gezicht minder geïntegreerde markten hebben lagere correlaties. Ook India (correlatie van 0,24) en Rusland (0,20) lijken minder met de S&P500 te fluctueren. Net als bij ontwikkelde landen zijn in meer recente perioden de correlaties van opkomende markten wel omhooggegaan, wat ook hier op meer integratie duidt. Hoewel iets minder duidelijk, kunnen we hetzelfde zeggen voor de bèta s voor opkomende markten. Koersbepalende factoren Laten we nu de kwestie behandelen welke factoren er toedoen bij het verklaren en voorspellen van de verschillende marktrendementen. We hebben verschillende variabelen (seizoen, technisch, fundamenteel, macro, intermarkt en risico) getest voor 49 landen. Als we naar al die landen zouden kijken, dan blijkt het dividendrendement de belangrijkste verklarende variabele te zijn. Een hoog gemiddeld dividendrendement in een bepaald land is een indicatie dat de markt goedkoop is (goed aankoopsignaal) en een laag dividendrendement is een teken dat de markt duur is (verkoopsignaal). Momentum is ook belangrijk, maar niet precies zoals de theorie voorschrijft. Er zijn namelijk vaak gecombineerde effecten: een specifiek land kan een positief 6-maands momentum hebben, maar een negatief 3- of 12- maands momentum. Wanneer alle drie momentumfactoren het doen met verschillende tekens (en dat komt nog weleens voor), dan is het niet gemakkelijk om precies te zeggen hoe momen- 37

4 tum in dat land zal uitwerken. Het kan zelfs zo zijn, vooral bij opkomende markten dat een (gecombineerd) positief momentum een negatieve factor is en vice versa: een (gecombineerd) negatief momentum is positief met betrekking tot de rendementsverwachting. Op het niveau van het land kan momentum daarom ook een signaal tot winstnemen inhouden. Dit komt overeen met onderzoek van Kothari, Lewellen en Warner (2006), die aantoonden dat behavioural finance op een andere en meer complexe manier uitwerkt op geaggregeerd marktniveau dan op individueel aandelenniveau, waar kortere momentums over het algemeen niet op winstnemen duiden, maar op een continuatie van de trend. De tekens van de andere factoren zijn meestal ook niet op voorhand zo duidelijk als het dividendrendement. Overreactie heeft weliswaar conform de theorie van De Bondt en Thaler een negatief teken, maar het is bij sommige landen een positief teken (verlengde langetermijntrends). Volatiliteit van aandelen, obligaties of valuta kan verschillende tekens hebben. Soms is een hoge volatiliteit een indicatie voor hogere rendementen (in overeenstemming met de theorie), maar soms is het ook negatief. In sommige landen wordt volatiliteit blijkbaar niet op prijs gesteld en gezien als een signaal om te verkopen. We zien ook positieve en negatieve tekens voor inflatie. Om een beter inzicht te krijgen in de totale gecombineerde effecten van de verschillende factoren van de twee blokken (opkomend versus ontwikkeld), is het wellicht daarom inzichtelijker om de gewichten van de verschillende factoren te middelen tot een soort totaalgewicht, en dit wederom gelijk-, marktkapitalisatie- en bbpgewogen. We tonen deze gemiddelden in tabel 4 (opkomende markten) en tabel 5 (ontwikkelde markten), zowel voor de maand- als voor de jaarmodellen. We berekenen ook de standaarddeviatie van de gewichten voor alle factoren en de zogenoemde RatioAvg, die een gemiddelde is van de drie wegingsmethoden gedeeld door de standaarddeviatie. Hoe hoger de uitkomst van deze RatioAvg, hoe belangrijker deze factor is, de deviaties in een factor in beschouwing nemend. Het wordt nu heel duidelijk dat dividendrendement een belangrijke factor is, zowel in de maand- als in de jaarmodellen, zowel voor ontwikkelde als voor opkomende markten. Het 3- maands momentum in de aandelenmarkt komt nu duidelijk als positieve factor bovendrijven in het jaarmodel (zowel voor ontwikkelde als voor opkomende markten). Belangrijk is ook de overreactie van de obligatiemarkt in de ontwikkelde landen. Een goede prestatie gedurende drie jaar in de obligatiemarkt vertaalt zich in nieuw enthousiasme voor de ontwikkelde aandelenmarkten. We kunnen met andere woorden een intermarktverschuiving verwachten van obligaties naar aandelen, als obligaties het een tijd goed gedaan hebben. Dit fenomeen is niet zichtbaar in opkomende markten (is daar zelfs gemiddeld een licht negatieve factor). Dezelfde redenering geldt voor de volatiliteit van de obligatiemarkten. Een hoge volatiliteit vertaalt zich in betere rendementen voor ontwikkelde aandelenmarkten. Op geaggregeerd niveau is overreactie in de aandelenmarkten zichtbaar, zowel bij opkomende als bij ontwikkelde landen. Het is ook tamelijk duidelijk dat het oplopen van inflatie negatief is voor ontwikkelde landen, maar TABEL 3: ALGEMENE STATISTIEKEN VOOR OPKOMENDE AANDELENMARKTEN (12/1987-7/2006) Land GemRen St.Dev. Bèta (P1) Bèta (P2) Corr.coëf. (P1) Corr.coëf.(P2) ARG 1,62% 15,16% 1,05 1,00 0,28 0,37 BRA 1,64% 16,61% 1,42 1,62 0,34 0,58 CHIL 1,47% 7,11% 0,77 0,88 0,43 0,55 CHIN -0,43% 10,76% 1,15 1,10 0,43 0,44 COL 1,26% 9,55% 0,39 0,43 0,17 0,19 CZE 1,33% 8,06% 0,50 0,50 0,27 0,27 EGY 1,77% 8,79% 0,33 0,33 0,16 0,16 HUN 1,64% 10,39% 1,23 1,23 0,51 0,51 IND 0,79% 8,26% 0,49 0,47 0,24 0,24 INDO 0,78% 14,37% 0,96 1,12 0,27 0,32 ISR 0,50% 7,54% 1,02 0,97 0,55 0,56 JOR 0,61% 5,07% 0,09 0,05 0,07 0,05 KOR 0,63% 11,00% 1,00 1,21 0,36 0,42 MAL 0,56% 8,89% 0,76 0,73 0,34 0,32 MEX 1,84% 9,65% 1,21 1,27 0,50 0,60 MOR 1,06% 5,33% 0,08 0,08 0,07 0,07 PAK 0,75% 11,25% 0,27 0,32 0,10 0,12 PER 1,32% 8,95% 0,57 0,53 0,26 0,27 PHI 0,43% 9,47% 0,89 0,90 0,38 0,40 POL 1,62% 13,67% 1,28 1,15 0,38 0,46 RUS 1,84% 19,80% 0,95 0,95 0,20 0,20 SAF 1,06% 8,02% 0,90 0,93 0,46 0,49 TAI 0,49% 11,10% 0,84 0,96 0,30 0,47 THAI 0,51% 11,70% 1,30 1,39 0,44 0,46 TUR 0,95% 17,17% 1,22 1,91 0,28 0,49 VEN 0,66% 14,33% 0,89 0,90 0,25 0,28 S&P500 0,87% 4,42% Averages E_W 1,03% 10,85% 0,83 0,88 0,31 0,36 V_W 0,94% 11,75% 1,00 1,10 0,36 0,44 GDP_W 0,61% 11,63% 0,98 1,02 0,35 0,39 Tabel 3: Noot: P1 is vanaf begin database; P2 is de periode januari 1995 tot en met juli technische en kwantitatieve analyse oktober 2006

5 TABEL 4: GEMIDDELDE FACTORGEWICHTEN (BEREKEND GELIJK-, MARKTKAPITALISATIE- EN BBP-GEWOGEN) VAN DE LANDENREGRESSIEMODELLEN (OPKOMENDE MARKTEN) Maandmodel Jaarmodel Avg_EW Avg_VW Avg_GDPW St Dev RatioAvg Avg_EW Avg_VW Avg_GDPW St Dev RatioAvg Intercept 0,1279 0,0016 0,009 0,3985 0,0782-0,14 0, JAN 0,0138 0,0266 0,0146 0,0367 0,5005-0,0085-0,0016-0,0015 0,03-0,1283 POFY -0,0189-0,0194-0,0121 0,0276-0,6083-0,0354-0,0266-0,019 0,1081-0,2497 Aaandelen DIVYIELD , MOM3-0,0235-0,0144-0,0092 0,1092-0,1438 0,1272 0,2377 0,2837 0,3092 0,6993 MOM6 0,0088 0,0073-0,002 0,1125 0,0418-0,0276 0,0209 0,001 0,3222-0,0059 MOM12-0,0302-0,0198-0,0001 0,1243-0,1343-0,0797-0,0608-0,1525 0,2102-0,4648 OVER36-0,0093-0,0047-0,0048 0,0435-0,1442-0,0586-0,0331-0,0892 0,1519-0,3971 VOLA ,6432-0, , ,3532 Obligaties MOM3 0,0159 0,0073 0,0023 0,2809 0,0303-0,1388-0,1493-0,0435 0,5276-0,2096 MOM6-0,0056 0,0526 0,0063 0,1805 0,0984 0,0236 0,009-0,0117 0,3454 0,0201 MOM12 0,033-0,0173 0,0031 0,2319 0,0269-0,0347-0,0219-0,0072 0,1769-0,1202 OVER36-0,0987-0,0314-0,0258 0,4329-0,12-0,0707 0,0136-0,0134 0,4222-0,0556 VOLA , , , ,0189 Valuta MOM3-0,0999-0,1602 0,0138 0,2886-0,2845 0,2055 0,368 0,1774 0,9445 0,265 MOM6-0,0342-0,0494-0,107 0,1832-0,3467 0,4619 0,749 0, ,3617 MOM12 0,0345 0,0378 0,1047 0,1441 0,4096-0,0281-0,46 0, ,0478 OVER36 0,018-0,0055-0,0064 0,2268 0,009 0,1383-0,5406-0, ,2154 VOLA , ,0357 Macro INFLAm -0, ,3417-0,9007 0, ,0217 INFLAy 0,2325 0,1549 0,325 0,8934 0, ,3786 TYS -0,4718-0,1297-0, ,1665 0,2875 0,0855 0, ,0983 R-squared 0,2048 0,1931 0,1808 0,1956 0,9862 0,6179 0,5494 0,5686 0, gemiddeld genomen licht positief voor opkomende markten. Het laatste spoort natuurlijk niet met de economische logica. Tot besluit In dit artikel hebben we onderzocht in hoeverre opkomende markten verschillen van ontwikkelde aandelenmarkten en of ze, zoals we vaak horen, inderdaad goede diversificatie en rendementen bieden. En ook of ze in voorspellingsmodellen gevoelig zijn voor andere prijsbepalende factoren. De belangrijkste conclusie is dat opkomende markten op zich ongunstiger rendement-risicoprofielen bieden, maar wel dat ze doorgaans lagere, maar wel stijgende correlaties hebben met de rest van de wereld, in dit artikel gemeten met de S&P500-index, waardoor ze thuishoren in een portefeuille waarin risicodiversificatie wordt nagestreefd. Er zijn inderdaad verschillen tussen opkomende en ontwikkelde markten met betrekking tot de gevoeligheid voor factoren in regressiemodellen. Ook blijkt de voorspellingskracht van de modellen voor opkomende markten groter te zijn dan die voor ontwikkelde markten, wat suggereert dat opkomende markten minder efficiënt zijn en daardoor meer mogelijkheden tot overrendement bieden. Behalve de diversificatiemogelijkheden is dat een tweede reden om opkomende markten onderdeel te laten zijn van elke serieuze beleggingsportefeuille. TABEL 5: GEMIDDELDE FACTORGEWICHTEN (BEREKEND GELIJK-, MARKTKAPITALISATIE- EN BBP-GEWOGEN) VAN DE LANDENREGRESSIEMODELLEN (ONTWIKKELDE MARKTEN) Maandmodel Jaarmodel Avg_EW Avg_VW Avg_GDPW St Dev RatioAvg Avg_EW Avg_VW Avg_GDPW St Dev RatioAvg Intercept -0,0883-0,0744-0,103 0,1719-0,1682-0,4435-0, JAN -0,0062-0,0069-0,0051 0,0124-0, POFY -0,0117-0,0107-0,0107 0, ,0076-0,0016-0,0014 0,0246-0,1433 Aandelen DIVYIELD ,8728 MOM3-0,0088-0,0235-0,0099 0,0588-0,2392 0,1918 0,3332 0,3419 0, MOM6-0,0188-0,002-0,0023 0,0679-0,1136-0,0042 0,0125 0,0278 0,1823 0,066 MOM12 0,0061 0,0115 0,0095 0,051 0,177-0,0012-0,1324-0,0936 0,2359-0,321 OVER36-0,0035-0,0039-0,0022 0,0097-0,3285-0,0798-0,027-0,049 0,1101-0,4717 VOLA36 0,149-0,1844 0, , ,2962 Obligaties MOM3 0,0129 0,003 0,0142 0,1549 0,0647 0,0704-0,0593-0,0924 0,7306-0,0371 MOM6-0,1039-0,0325-0,0421 0,2872-0,2072-0,2608 0,0493 0,1211 0,9092-0,0331 MOM12 0,0192-0,0195-0,0093 0,1636-0,0195 0,0542-0,2541-0,2471 0,9186-0,1622 OVER36 0,0755 0,1011 0,0981 0,1289 0,7106 0, ,9149 VOLA36 0, , ,4154 Valuta MOM3-0,042-0,0351-0,0422 0,3137-0,1268-0,2018-0,1663-0, ,137 MOM6 0,01-0,0141-0,0147 0,2377-0,0263 0,1201-0,0716-0,0422 0,6027 0,0035 MOM12-0,0537-0,0296-0,0335 0,1188-0,3278 0,0619 0,0535 0,0869 0,8028 0,084 OVER36 0,0082-0,0056-0,0076 0,1084-0,0156 0,4543 0,1225 0,1314 0,8367 0,2821 VOLA36-0,2282 0,1874 0, , ,1935 Macro INFLAm -0, ,4523-0,8599 0,0722-0, ,0427 INFLAy -0,5643-0,4027-0, , ,5342 TYS 0,3258-0,0482 0,1661 0,9856 0, ,04-0,2456 R-squared 0,1626 0,1325 0,1357 0, ,6501 0,5706 0,5914 0,

Strategy Background Papers

Strategy Background Papers november 2013 Beleggen in vastgoed Huurder of eigenaar, iedereen krijgt in het dagelijkse leven te maken met vastgoed. De meeste eigenaars van een huis zien hun woning meer als een vorm van comfort dan

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 Werkloosheid Verenigde Staten - Fed blijft op toneel Rusland eist rol op, p.1. - Aandelen meest kansrijk in 2014, p.2. - Obligaties winnen in Q1 - weinig potentie, p.2.

Nadere informatie

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Joost van Leenders, oktober 2013 Bouw uw eigen beleggigsportefeuille I oktober 2013 I 2 Agenda Strategisch versus tactisch beleggingsbeleid Spreiding, waarom ook alweer?

Nadere informatie

Rendement. 9 de jaargang maart 2015 nr 30 FINANCIEEL NIEUWS

Rendement. 9 de jaargang maart 2015 nr 30 FINANCIEEL NIEUWS Rendement 9 de jaargang maart 2015 nr 30 FINANCIEEL NIEUWS De voordelen van globale diversificatie Ondanks de sterk toegenomen globalisering blijft internationale diversificatie in aandelenportefeuilles

Nadere informatie

De internationale vastgoedmarkt

De internationale vastgoedmarkt De internationale vastgoedmarkt Auteur(s): Eichholtz, P.M.A. (auteur) Graaf, N. de (auteur) De auteurs zijn werkzaam bij Global Property Research te Maastricht. Eichholtz is daarnaast verbonden aan de

Nadere informatie

Robeco Emerging Conservative Equities

Robeco Emerging Conservative Equities INVESTMENT OPPORTUNITY oktober 2013 Voor professionals INTERVIEW MET PORTFOLIO MANAGER PIM VAN VLIET Robeco Emerging Conservative Equities Beleggen in opkomende markten met een lagere kans op grote koersdalingen.

Nadere informatie

Update april 2015 Beleggen

Update april 2015 Beleggen Update april 2015 Beleggen Laag, lager, laagst In mijn vorige column schreef ik over de actie van de ECB, die 22 januari jongstleden werd aangekondigd, om maandelijks 60 miljard Euro aan obligaties op

Nadere informatie

EENVOUDIGE ANALYSE. Peter MOULAERT MD PhD. VFB Technische Analysedag Gent 7 maart 2015

EENVOUDIGE ANALYSE. Peter MOULAERT MD PhD. VFB Technische Analysedag Gent 7 maart 2015 Peter MOULAERT MD PhD VFB Technische Analysedag Gent 7 maart 2015 BEURS-ANALYSE Geen : Tips Emoties : hebzucht en angst Duur kopen en goedkoop verkopen BEURS-ANALYSE Fundamenteel : Wat kopen? NAIC : Sinds

Nadere informatie

GLOBAL ANALYZER HANDLEIDING

GLOBAL ANALYZER HANDLEIDING HANDLEIDING GLOBAL ANALYZER RAPPORTS 1 Het Identificatie blok 1 Het Diagnose blok 1 Het Conclusies blok 1 Het bedrijfsprofiel 2 De verschillende Onderdelen 2 DE WAARDERING 2 Koop laag, verkoop hoog! 2

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) In de afgelopen twintig jaar zijn patronen in rendementen van aandelen gevonden die niet vanuit de neo-klassieke economische theorie kunnen worden verklaard. Modellen als

Nadere informatie

DE RESIDENTIELE VASTGOEDMARKT IN BELGIE. Turnhout Donderdag, 12 Juni 2014

DE RESIDENTIELE VASTGOEDMARKT IN BELGIE. Turnhout Donderdag, 12 Juni 2014 DE RESIDENTIELE VASTGOEDMARKT IN BELGIE Turnhout Donderdag, 12 Juni 214 2 Dé vastgoedmarkt bestaat niet 3-15 -1-5 5 1 15 Arendonk Baarle-Hertog Balen Beerse Dessel Geel Grobbendonk Herentals Herenthout

Nadere informatie

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006 Profiel Het AEGON Equity Fund is een besloten fonds voor gemene rekening, waarin verzekeringsrelaties van AEGON kunnen participeren. Het AEGON Equity Fund belegt wereldwijd in aandelen met de nadruk op

Nadere informatie

T T A M. Vandaag lijken aandelen volgens TreeTop Asset Management absoluut en relatief goedkoop.

T T A M. Vandaag lijken aandelen volgens TreeTop Asset Management absoluut en relatief goedkoop. T T A M Een vermogen 249 keer verhogen sinds 1900 Ondanks twee wereldconflicten en de grote crisis van de jaren dertig, verhoogde de reële waarde (na inflatie) van een globale aandelenportefeuille 249

Nadere informatie

Go with the flow. 2 April 2015

Go with the flow. 2 April 2015 2 April 2015 Go with the flow De financiële markten hebben een bewogen 1 e kwartaal achter de rug. Met name Centrale Bank acties hebben grote geldstromen ( flows ) op gang gebracht die tot sterke marktbewegingen

Nadere informatie

Waarom duurzaam investeren de toekomst is. Luc Van Liedekerke. BASF Deloitte Elia Chair on Sustainability

Waarom duurzaam investeren de toekomst is. Luc Van Liedekerke. BASF Deloitte Elia Chair on Sustainability Waarom duurzaam investeren de toekomst is Luc Van Liedekerke BASF Deloitte Elia Chair on Sustainability Inhoud 1. Economische groei en zijn gevolgen 2. Als zachte waarden hard worden 3. Domeinen van duurzaamheid

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven Philips Pensioenfonds heeft de uitvoering van het Philips flex pensioen uitbesteed aan Hewitt Associates Outsourcing B.V. U kunt bij Hewitt Associates terecht met al uw pensioenvragen. De gegevens van

Nadere informatie

Opkomende markten: do s en don ts

Opkomende markten: do s en don ts Online Seminar Beleggen Opkomende markten: do s en don ts Simon Wiersma Investment Manager ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Marketing Manager ING Beleggen Amsterdam, 12 november 2013

Nadere informatie

Overzicht van de fondsen tak 23 in Voorzorg

Overzicht van de fondsen tak 23 in Voorzorg Capital Life Overzicht van de fondsen tak 23 in Voorzorg Situatie op 31/10/2014 Capital Balanced Benchmark obligaties: EuroMTS Global Index Datum Performance (%) Sterren NIW Info oprichting 1 maand 3 maanden

Nadere informatie

Een introductie tot factor beleggen

Een introductie tot factor beleggen WHITE PAPER September 2013 Voor professionele beleggers Een introductie tot factor beleggen Door David Blitz PhD, Hoofd Quantitative Equity Research Joop Huij PhD, Senior Quantitative Researcher Pim van

Nadere informatie

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Inleiding Onze risicoprofielen 1. Wat is een risicoprofiel? 2. Wat zijn vermogenscategorieën? 3. Welke risicoprofielen gebruiken wij? Uw risicoprofiel 4.

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014 Samenvatting: stijgende aandelen Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,0% naar 123,6% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Inflatie protectie: risico management of slim beleggen?

Inflatie protectie: risico management of slim beleggen? Inflatie protectie: risico management of slim beleggen? 1. Precies een jaar geleden schreven we over het inflatiefenomeen dat altijd zijn kop opsteekt na periodes van recessie. Onze conclusie was dat nieuwe

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten.

Verder zien. Meer weten. Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

Oerend hard. 16 juni 2015

Oerend hard. 16 juni 2015 16 juni 2015 Oerend hard De laatste weken is de obligatierente in Europa en de VS hard op weg naar normaal. De lage rentegevoeligheid van de portefeuilles heeft de verliezen van obligaties beperkt gehouden

Nadere informatie

B E L E G G I 2N G S V 0E R S L A 0G. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g

B E L E G G I 2N G S V 0E R S L A 0G. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g P H I L I P S P E N S I O E N F O N D S B E L E G G I 2N G S V 0E R S L A 0G 7 P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g I n f o r m a t i e o v e

Nadere informatie

De 17 beleggingsprofielen voor Begeleid Beleggen van Nationale-Nederlanden

De 17 beleggingsprofielen voor Begeleid Beleggen van Nationale-Nederlanden De 17 beleggingsprofielen voor Begeleid Beleggen van Nationale-Nederlanden Nationale-Nederlanden hanteert 17 beleggingsprofielen verdeeld over de categorieën Defensief, Neutraal, Offensief en Liquide.

Nadere informatie

Hof Hoorneman China Value Fund

Hof Hoorneman China Value Fund Hof Hoorneman China Value Fund UW VERMOGEN IS HET WAARD 1 China is en blijft de groeimotor van de wereld. Waarom beleggen in China? De Chinese economie groeit met ruim 7%. Dit groeipercentage is aanzienlijk

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

Woningen in de pensioenportefeuille

Woningen in de pensioenportefeuille Woningen in de pensioenportefeuille Auteur(s): Eichholtz, P.M.A. (auteur) Hilverink, H. (auteur) Theebe, M.A.J. (auteur) Respectievelijk verbonden aan de Universiteit Maastricht en de Universiteit van

Nadere informatie

Vastgoed. Sectorcommentaar. ING Investment Office. Publicatiedatum: 5 juni. Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office

Vastgoed. Sectorcommentaar. ING Investment Office. Publicatiedatum: 5 juni. Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office ING Investment Office Publicatiedatum: 5 juni Sectorcommentaar Vastgoed Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office De vooruitzichten voor beursgenoteerd vastgoed zijn volgens ons voor zowel

Nadere informatie

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015. Technische Analyse Het stappenplan

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015. Technische Analyse Het stappenplan Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015 Technische Analyse Het stappenplan Agenda Geschiedenis technische analyse Wat is technische analyse? Het stappenplan Gemiddelden

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/15 Macro & Markten, strategie 1. Rente en conjunctuur : EUROPA De Europese rentevoeten zijn historisch laag, zowel op het korte als op het lange einde, en geven de

Nadere informatie

Equitisation and Stock-Market Development

Equitisation and Stock-Market Development Samenvatting In deze dissertatie worden twee belangrijke vraagstukken met betrekking tot het proces van economische hervorming in Vietnam behandeld, te weten de Vietnamese variant van privatisering (equitisation)

Nadere informatie

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail naar private.banking@triodos.nl.

Nadere informatie

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties?

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? ING Investment Office Publicatiedatum: 13 maart 2014 Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? In onze beleggingsvisie op 2014 ( Visie 2014: minder crisis, meer groei ) kunt u lezen dat we

Nadere informatie

Een gezonde beleggingsportefeuille voor Later

Een gezonde beleggingsportefeuille voor Later Een gezonde beleggingsportefeuille voor Later Richard Feenstra Senior Sales Manager Fidelity Worldwide Investment Op weg naar financiële zekerheid voor Later? 1. Waarom beleggen? 2. Hoe beleggen? 3. Wat

Nadere informatie

Volatiliteit als alfafactor

Volatiliteit als alfafactor In dit artikel wordt het effect beschreven dat aandelen met een lage historische volatiliteit, een voor risico gecorrigeerd hoog rendement opleveren. Aandelen met een hoge volatiliteit daarentegen leveren

Nadere informatie

Tactische Asset Allocatie

Tactische Asset Allocatie Tactische Asset Allocatie Enno Veerman Volendam, 2 maart 2012 Tactische Asset Allocatie (TAA) Strategische Asset Allocatie (SAA): portefeuille samenstellen op basis van lange-termijn voorspellingen TAA:

Nadere informatie

Ontdek beleggingskansen met technische analyse

Ontdek beleggingskansen met technische analyse Online Seminar Beleggen Ontdek beleggingskansen met technische analyse Bas Heijink Technisch Analist ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Manager ING Beleggen Amsterdam, 10 september 2013

Nadere informatie

Participantenvergadering AHPF

Participantenvergadering AHPF Participantenvergadering AHPF Welkom op de participantenvergadering van het Alpha High Performance Fund (AHPF); Datum: 26 juni 2015 1 Agenda: Opening door de voorzitter; Algemene ontwikkelingen Managed

Nadere informatie

Het 1 e kwartaal van 2015.

Het 1 e kwartaal van 2015. 1 Het 1 e kwartaal van 2015. Achteraf bezien was het eerste kwartaal van 2015, vooral in Europa, uiterst vriendelijk voor beleggers. Hoewel door Invest4You, ondanks de jubelverhalen in de pers een zekere

Nadere informatie

Belgische vastgoedfiscaliteit past niet in Europees keurslijf

Belgische vastgoedfiscaliteit past niet in Europees keurslijf Belgische vastgoedfiscaliteit past niet in Europees keurslijf In het kader van haar jaarlijkse groeistrategie heeft de Europese Commissie een aantal aanbevelingen geformuleerd over de vastgoedfiscaliteit

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

Portefeuilleprofielen

Portefeuilleprofielen Portefeuilleprofielen Rood BANDBREEDTE van de portefeuille Laatste update: 1 oktober 2015 ROOD Minimum Maximum Tactisch Aandelen 80,00% 100,00% 95,00% Obligaties 0,00% 15,00% 0,00% Onroerend Goed 0,00%

Nadere informatie

Nieuwe inzichten voor ALM analyse naar aanleiding van de krediet crisis

Nieuwe inzichten voor ALM analyse naar aanleiding van de krediet crisis Nieuwe inzichten voor ALM analyse naar aanleiding van de krediet crisis Peter Vlaar Hoofd ALM modellering APG VBA ALM congres 5 november 2009 Agenda Karakteristieken van de kredietcrisis? Hoe kunnen we

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014 Samenvatting: dalende rente Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,6% naar 123,7% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

EMPEN C REDIT L INKED N OTE

EMPEN C REDIT L INKED N OTE EMPEN C REDIT L INKED N OTE per juli 2011 Profiteer van een aantrekkelijke rente met een beperkt risico Profiteer van een aantrekkelijke rente met een beperkt risico De Europese rente staat momenteel op

Nadere informatie

10 dingen over rente die beleggers moeten weten

10 dingen over rente die beleggers moeten weten Online Seminar Beleggen 10 dingen over rente die beleggers moeten weten Simon Wiersma Investment Manager ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Manager ING Beleggen Amsterdam, 13 augustus 2013

Nadere informatie

Marktwaarde per aandeel. Winst per aandeel (WPA)

Marktwaarde per aandeel. Winst per aandeel (WPA) Wat betekent k/boekwaarde (koers/boekwaarde)- of K/B-ratio? Een ratio die de marktwaarde van een aandeel vergelijkt met zijn boekwaarde. De ratio wordt berekend door de actuele slotkoers van het aandeel

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Rente op kapitaalmarkt naar laagterecord. Slechtste eerste kwartaal op Damrak voor aandelen

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Rente op kapitaalmarkt naar laagterecord. Slechtste eerste kwartaal op Damrak voor aandelen Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB03-063 2 april 2003 9.30 uur Rente op kapitaalmarkt naar laagterecord In het eerste kwartaal van 2003 is de rente op de kapitaalmarkt gedaald tot het laagste

Nadere informatie

Obligatie. helpdesk SANDRA CROWL OLAF VAN DEN HEUVEL LARS DIJKSTRA SANDOR STEVERINK TRENDS

Obligatie. helpdesk SANDRA CROWL OLAF VAN DEN HEUVEL LARS DIJKSTRA SANDOR STEVERINK TRENDS Obligatie helpdesk Ze zijn de hoeksteen van vrijwel iedere beleggingsportefeuille: obligaties. Terecht, want vastrentende beleggingen hebben een fantastische bullmarkt beleefd. Maar wat gebeurt er met

Nadere informatie

Informatiewijzer. Beleggingsdoelstelling & Risicoprofielen. Today s Tomorrow Morgen begint vandaag

Informatiewijzer. Beleggingsdoelstelling & Risicoprofielen. Today s Tomorrow Morgen begint vandaag Informatiewijzer Beleggingsdoelstelling & Risicoprofielen Today s Tomorrow Morgen begint vandaag Beleggen op een manier die bij u past! Aangenomen mag worden dat beleggen een voor u een hoger rendement

Nadere informatie

Oefenopgaven Hoofdstuk 7

Oefenopgaven Hoofdstuk 7 Oefenopgaven Hoofdstuk 7 Opgave 1 Rendement Een beleggingsadviseur heeft de keuze uit de volgende twee beleggingsportefeuilles: Portefeuille a Portefeuille b Verwacht rendement 12% 12% Variantie 8% 10%

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

FOR PROFESSIONAL INVESTORS. Emerging Dividends. Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012

FOR PROFESSIONAL INVESTORS. Emerging Dividends. Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012 FOR PROFESSIONAL INVESTORS Emerging Dividends Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012 Emerging Dividends I september 2012 I 2 Op zoek naar inkomen even Google checken GoogleTM zoek-activiteit naar

Nadere informatie

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Inleiding Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën is het voor huishoudens eenvoudiger en goedkoper geworden om de vrije besparingen,

Nadere informatie

OEFENINGEN HOOFDSTUK 6

OEFENINGEN HOOFDSTUK 6 OEFENINGEN HOOFDSTUK 6 1 OEFENING 1 EEN INDIVIDU NEEMT EEN BELEGGING IN OVERWEGING MET VOLGENDE MOGELIJKE RENDEMENTEN EN HUN WAARSCHIJNLIJKHEDEN VAN VOORKOMEN: RENDEMENTEN -0,10 0,00 0,10 0,0 0,30 WAARSCHIJNLIJKHEID

Nadere informatie

Alles wat je moet weten over de rentestijging

Alles wat je moet weten over de rentestijging ARTIKEL 17 december 2015 Alles wat je moet weten over de rentestijging In eerste de maanden na een rentestijging neemt bij aandelen de volatiliteit vaak toe De impact van de renteverhoging op obligaties

Nadere informatie

Advies Commissie Parameters

Advies Commissie Parameters Advies Commissie Parameters Voorstel tot herziening van verwachte rendementen Sprenkels&Verschuren Maart 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie van het document of een deel

Nadere informatie

Vooruitzichten economie en financiële markten

Vooruitzichten economie en financiële markten Vooruitzichten economie en financiële markten Bob Homan, ING Investment Office Grip op je Vermogen Den Haag, 9 oktober 2015 Vraag 1 Hoeveel % is de wereldindex (in Euro s) van hoogtepunt (15/4) tot dieptepunt

Nadere informatie

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Consumentenbrief beleggingen van Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Introductie Een groot aantal brancheorganisaties waaronder DSI, DUFAS, NVB, VBA en VV&A hebben het initiatief genomen om Consumentenbrief

Nadere informatie

Vermogensfondsen Bijeenkomst 25 november 2015

Vermogensfondsen Bijeenkomst 25 november 2015 Vermogensfondsen Bijeenkomst 25 november 2015 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van

Nadere informatie

Bericht 3 e kwartaal September 2014

Bericht 3 e kwartaal September 2014 Bericht 3 e kwartaal September 2014 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van vermogensbeheer

Nadere informatie

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd Risico pariteit Risico pariteit is een techniek die wordt ingezet om de risico s in een beleggingsportefeuille te reduceren. Sinds 2008 heeft risico pariteit om drie redenen veel aandacht gekregen: 1.

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

Duurzaam Vermogensbeheer

Duurzaam Vermogensbeheer Duurzaam Vermogensbeheer Een keuzeafweging Keuze maken, afwegingscriteria Wat zijn de mogelijke afwegingscriteria bij het maken van een keuze uit de mogelijke oplossingen binnen het beleggingsbeleid. Versie:2001-11-02

Nadere informatie

Beleggen in 2013. Maar hoe moet de gemiddelde belegger daar nou mee omgaan?

Beleggen in 2013. Maar hoe moet de gemiddelde belegger daar nou mee omgaan? Beleggen in 2013 1. Op 18 december publiceerden wij een gedachtewisseling over beleggen in 2013. Op basis hiervan hebben wij in ons team onze visie op beleggen voor het nieuwe jaar opgesteld. De Andreas

Nadere informatie

Uitkomen voor de beste resultaten. DB Star Performer

Uitkomen voor de beste resultaten. DB Star Performer Uitkomen voor de beste resultaten DB Star Performer Gestimuleerd rendement Voordelen Hoe het werkt Simulatie aan de hand van historische gegevens geeft consistente resultaten op lange termijn Voordelen

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 De obligatiemarkten werden in het derde kwartaal vooral beïnvloed door de ingrepen van de Europese Centrale Bank (ECB). Aan het begin van het kwartaal bleven aanvankelijk

Nadere informatie

Waarom, wanneer en hoe te beleggen in Europese smallcaps? Daniel Haesen

Waarom, wanneer en hoe te beleggen in Europese smallcaps? Daniel Haesen Waarom, wanneer en hoe te beleggen in Europese smallcaps? Daniel Haesen De meeste institutionele beleggers volgen een top-downbenadering 1 voor hun assetallocatie, waarbij ze kiezen tussen obligaties,

Nadere informatie

Hedge Funds vs. Aandelen en Obligaties & Hoe te beleggen in Hedge Funds

Hedge Funds vs. Aandelen en Obligaties & Hoe te beleggen in Hedge Funds Hedge Funds vs. Aandelen en Obligaties & Hoe te beleggen in Hedge Funds Hedge Funds vs. Aandelen en Obligaties & Hoe te beleggen in Hedge Funds Auteur: Valeer van Mook, (Hedge) Fund Analist van De Veste.

Nadere informatie

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons vernomen.

Nadere informatie

Vastgoed in de portefeuilles van Nederlandse institutionele beleggers

Vastgoed in de portefeuilles van Nederlandse institutionele beleggers Vastgoed in de portefeuilles van Nederlandse institutionele beleggers ASRE Talent Seminar Marco Mosselman Juni 2014 Institutioneel vastgoed (31-12-2011) Totaal belegd vermogen Waarvan vastgoed Pensioenfondsen

Nadere informatie

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch:

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch: Obligaties 4-4-2014 Algemeen economisch: Over de afgelopen maanden zet de bestaande trend zich door. De rente blijft per saldo onder druk, ondanks een tijdelijke hobbel na de start van het afbouwen van

Nadere informatie

SMALL-CAPS: EEN FACTOR VAN BELANG. Masterclass presentatie Fondsevent, 27 september 2015

SMALL-CAPS: EEN FACTOR VAN BELANG. Masterclass presentatie Fondsevent, 27 september 2015 SMALL-CAPS: EEN FACTOR VAN BELANG Masterclass presentatie Fondsevent, 27 september 2015 SMALL-CAPS: OVER WELKE THEMA S KRIJG JE DE MEESTE VRAGEN IN DE PRAKTIJK? A B C D Rendement vs Risico Timing Liquiditeit

Nadere informatie

Update juli 2014 Beleggen

Update juli 2014 Beleggen Update juli 2014 Beleggen Waar is de Europese Centrale Bank (ECB) mee bezig? Op 5 juni heeft de Europese Centrale Bank (vanaf nu afgekort naar ECB) opnieuw drastische maatregelen aangekondigd. De rente

Nadere informatie

Reële karakteristieken van beleggingscategorieën

Reële karakteristieken van beleggingscategorieën Reële karakteristieken van beleggingscategorieën Henk Hoek ORTEC Postbus 4074 3006 AB Rotterdam Max Euwelaan 78 Tel. +31 (0)10 498 6666 info@ortec.com www.ortec.com 6 november 2008 Inleiding: nominaal

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Een van de slechtste kwartalen in 50 jaar. Obligaties en vastgoed geven positief rendement

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Een van de slechtste kwartalen in 50 jaar. Obligaties en vastgoed geven positief rendement Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-135 2 juli 2002 9.30 uur Aandelen hard onderuit in tweede kwartaal De koersen van Nederlandse aandelen zijn hard onderuit gegaan in het tweede kwartaal

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Beleggen in emerging markets. Wat zijn emerging markets? VAN LIESHOUT & PARTNERS Vermogensbeheer

Nieuwsbrief. Beleggen in emerging markets. Wat zijn emerging markets? VAN LIESHOUT & PARTNERS Vermogensbeheer Nieuwsbrief Beleggen in emerging markets Net als 2010 is 2011 onrustig begonnen. De aandelenmarkten zijn bijzonder volatiel, maar per saldo gebeurt er eigenlijk weinig. Dit geldt dan vooral voor de Europese

Nadere informatie

Mobiliteit: Egbert Jongen CPB*

Mobiliteit: Egbert Jongen CPB* Mobiliteit: Wat economen willen (en weten) Egbert Jongen CPB* *Deze presentatie is op persoonlijke titel Overzicht presentatie Wat economen weten Wat economen willen Het Oostenrijkse systeem Wat economen

Nadere informatie

Risico s en kenmerken van beleggen

Risico s en kenmerken van beleggen Risico s en kenmerken van beleggen 1. Risico s en kenmerken in het algemeen Beleggen brengt risico s met zich mee. Vaak geldt: hoe hoger het verwachte rendement, hoe meer risico s. Ook geldt dat in het

Nadere informatie

Portefeuillekeuze voor lange-termijn beleggers met liquiditeitsrisico's. Joost Driessen 26 maart 2013

Portefeuillekeuze voor lange-termijn beleggers met liquiditeitsrisico's. Joost Driessen 26 maart 2013 Portefeuillekeuze voor lange-termijn beleggers met liquiditeitsrisico's Joost Driessen 26 maart 2013 Illiquide assets voor lange-termijn beleggers? David Swensen, CIO Yale endowment: "Accepting illiquidity

Nadere informatie

Onze visie op de markten en ons aanbod van beleggingsdiensten. Trends Finance Day 01-06-2013

Onze visie op de markten en ons aanbod van beleggingsdiensten. Trends Finance Day 01-06-2013 Onze visie op de markten en ons aanbod van beleggingsdiensten Trends Finance Day 01-06-2013 Samenvatting wereldeconomie Economie Monetair Aandelen Obligaties EMU Core* - + + - EMU PIIGS** - - 0 - USA 0

Nadere informatie

ING Soft Commodities Clicker. Profiteer van de mogelijke stijging van de prijs van landbouwgrondstoffen. Ieder halfjaar uw rendement vastclicken

ING Soft Commodities Clicker. Profiteer van de mogelijke stijging van de prijs van landbouwgrondstoffen. Ieder halfjaar uw rendement vastclicken Protection Equity Interest Other Deze brochure is opgesteld voor de aanbieding van deze Note en is na sluiting van de inschrijvingsperiode niet meer geactualiseerd. Voor actuele informatie met betrekking

Nadere informatie

Strategisch Pensioenmanagement

Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement is samenbrengen. Strategisch Pensioenmanagement De belangrijkste taak van Strategisch Pensioenmanagement is ervoor te zorgen dat u in control

Nadere informatie

KWARTAALBERICHT Vierde kwartaal 2013

KWARTAALBERICHT Vierde kwartaal 2013 KWARTAALBERICHT Vierde kwartaal 2013 Korte terugblik 2013 Ben Bernanke, de voorzitter van het Amerikaanse stelsel van Centrale Banken (de Fed ), was in 2013 voor het tweede jaar op rij één van de blikvangers

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gedaald van 115,4% naar 103,7%. Dit

Nadere informatie

Portefeuilleprofielen

Portefeuilleprofielen Portefeuilleprofielen Rood Aandelen 80,00% 100,00% 95,00% Obligaties 0,00% 15,00% 0,00% Onroerend Goed 0,00% 10,00% 5,00% 16,84 8,01% -25,00% 41,02% Je bent zeer risicobewust en hebt tenminste een beleggingshorizon

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie

Waar liggen de kansen?

Waar liggen de kansen? Grip op je vermogen Waar liggen de kansen? Bob Homan ING Investment Office 20 april 2012 Welke economie is het snelst gegroeid na invoering van de euro?* a) Zwitserland b) Duitsland c) VS d) Griekenland

Nadere informatie

NN Investment Partners Voorheen ING Investment Management

NN Investment Partners Voorheen ING Investment Management NN Investment Partners Voorheen ING Investment Management Onderdeel van NN Group N.V. Hoofdkantoor: Den Haag AuM: EUR 184 miljard (per 30 juni 2015) 1.100 medewerkers Actief in 16 landen in Europa, het

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DECEMBER 2014 1. Economie VS blijg anker Het IMF verwacht een wereldwijde economische groei van 3,8% in 2015 Met een verwachte economische

Nadere informatie