Het hemolytisch uremisch syndroom. Nicole van de Kar Kinderarts-nefroloog, UMC St Radboud

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het hemolytisch uremisch syndroom. Nicole van de Kar Kinderarts-nefroloog, UMC St Radboud"

Transcriptie

1 Het hemolytisch uremisch syndroom Nicole van de Kar Kinderarts-nefroloog, UMC St Radboud

2 Wat is het hemolytisch uremisch syndroom (HUS) 1.Versnelde afbraak van bloedcellen 2.Te kort aan bloedplaatjes 3.Slechte nierfunctie nierfalen Stolsels / kleine bloedpropjes in de bloedvaatjes van de nier = thrombotische micro-angiopathie

3 De nier

4

5 Verschillende oorzaken van HUS Bacterie Shiga toxine producerende E.coli Verocytotoxine producerende E.coli Entereohemorrhagische E.coli (STEC) (VTEC) (EHEC) Streptococcus pneumoniae Erfelijke aanleg : stoornissen in het complement-systeem Verworven stoornis in de afweer Medicatie, auto-immuun ziekten (SLE), virale infecties, zwangerschap

6 Pennington H. Escherichi coli O157. Lancet 2010

7 Schweiz Med Wochenschr 85: 905 (1955) 1955 Eerste beschrijving van het ziektebeeld

8 Dr Carlos Gianantonio, Argentinie en Buikvliesspoeling voor jonge kinderen als nierfunctievervangende therapie, eind jaren 70

9 Dr M Karmali 1983, 30 jaar geleden Ontdekker STEC bacterie als oorzaak van HUS op de kinderleeftijd

10 Shiga toxine producerende E.coli infectie en HUS STEC-HUS, typische HUS

11 STEC infectie Asymptomatisch Diarree, meestal bloederig Hemorrhagische colitis Hemolytisch uremisch syndroom

12 Transmissieroutes Keuringsdienst van Waren

13 Landbouwhuisdieren 0 / / / / 49 2 / 52 2 / / 540 Keuringsdienst van Waren % positief

14 STEC O157 explosies Jaar Land Aantal patiënten ( ) Besmettingsbron 1993 USA > hamburgers 1994 Schotland > gepast. melk 1996 Japan > waterkers? 1996 Schotland gehakt Keuringsdienst van Waren

15 aantal patiënten Hoe vaak STEC infectie in Nederland? ST EC O157 nat.uitbraak O157 ST EC non-o IJsbergsla Filet americain Y van Duynhoven, RIVM

16 Epidemiologie STEC-HUS Dé oorzaak van HUS op de kinderleeftijd ( 90 % ) Begin meestal met, vaak bloederige, diarree Shigatoxine Waar komt STEC vandaan: Runderen drager van de bacterie Meestal kinderen < 5 jaar, ouderen > 65 jaar, zomer-nazomer Per jaar ongeveer kinderen met STEC-HUS RIVM 1250 meldingen STEC infectie Acute fase : 2-5% overlijden, restverschijnselen na doormaken HUS 5-30 %, Komt niet meer terug Komt ook niet weer terug na een niertransplantatie

17

18 WHO update 21th of July 2011

19 Volkskrant June 7 th, 2011

20 Epidemiologie STEC-HUS 104:H4 epidemie > 90 % STEC-HUS kinderen Man = vrouw 80-90% bloederig Meestal Serotype O157 Meestal Stx2 Bron: vee 88% volwassenen (>20j) 68%vrouw 80% bloederig Serotype O104:H4 Stx2 kiemgroenten 8-15% STEC infecties krijgen HUS 23% HUS Overlijden 2-5%, restverschijnselen 5-30 %, Overlijden 10%

21 STEC-HUS : hoe te vinden? Diagnostiek Ontlasting kweken bacterie, opsporen toxine Bloed antistoffen tegen kapsel van STEC bacterie.

22 STEC-HUS: behandeling Symptomatisch bloeddruk Vocht en mineralen Bloedtransfusies Nierfunctie vervangende therapiie Geen antibioitica Rol van Plasma behandeling niet bewezen Rol van eculizumab niet bewezen Meestal goede prognose Toekomst: antistoffen tegen Shiga toxine: Shigamabs

23

24 Atypische vorm van het hemolytisch uremisch syndroom (ahus) Zeldzamer dan STEC-HUS In Nederland: 5 kinderen per jaar volwassenen per jaar

25 Atypische vorm van het hemolytisch uremisch syndroom (ahus) 1.Versnelde afbraak van bloedcellen 2.Te kort aan bloedplaatjes 3.Slechte nierfunctie nierfalen Stolsels / kleine bloedpropjes in de bloedvaatjes van de nier = thrombotische micro-angiopathie

26 ahus : Op tijd herkennen en sinds eind 80 - begin 90: plasmabehandeling

27 Atypische vorm van HUS (ahus) Kan op elke leeftijd voorkomen, elk moment van het jaar Vaak voorafgegaan door infectie Luchtweg-infectie Maag darm infectie, ook diarree (meestal niet bloederig) In 10-15% ahus in families Prognose slechter dan bij STEC-HUS Groot deel blijft dialyse afhankelijk Kan terugkomen, ahus kan ook weer in niertransplant terugkomen

28 Oorzaak van ahus = ontregeld complement systeem

29 Wat doet het complement systeem Bestaat uit meer dan 30 verschillende eiwitten belangrijk in de eerste afweer tegen bacterien, het in gang zetten van de witte bloedcellen Kettingsreactie van eiwitten die elkaar activeren Activatie van systeem komt op gang door verschillende soorten prikkels: bacterien, virussen stress auto-antistoffen Inactiveren van systeem door specifieke eiwitten = regulatoren

30 ahus and the complement system Classical pathway Lectin pathway Alternative pathway IgM, IgG immune complexes Mannose residue Gram+, Gram-, bacteria, bacterial toxines, LPS C1q, C1r, C1s C4, C2 MBL, MASP Factor D Ba C3a C3 C3b α-fh Factor H ΔCFHR1/3 Factor B Bb Factor I C3 C3 MCP C3 convertase C4bC2a C3a C3a C3bBbP DAF C3b C3b C5 convertase C4bC2aC3b C5 (C3b) 2 BbP C5 convertase C5a C5b C5b-9 (MAC)

31 Complement eiwitten betrokken bij ahus Factor H (lever) 2001 Factor I (lever) 2005 Membraan cofactor proteine (MCP) 2003 op alle cellen, behalve rode bloedcel Complement C3 (lever) 2008 Factor B (lever) 2006 Antistoffen tegen factor H 2010

32 Antistoffen tegen factor H zorgen dat factor H niet aan de vaatwand kan binden en zo dus de vaatwand niet beschermd wordt tegen complement activatie

33 HUS and mutations complement system, Dutch mutation analysis n=76 44 % mutations in complement system 56 % unexplained Factor H: 10 / 76 (13,1 %) MCP 3 / 76 (3,9%) Factor I 8 / 76 (10,5%) C3 5 / 76 (7,1%) Factor B 1 / 76 (1%) CFHR1-CFHR3del 7 / 76 (9,2%) icm antistoffen tegenfh FH Thrombomodulin 0 / 76 (0%) Combined mutations 4 / 76 (5%) Bigenic mutations were found in four patients CFH + ΔCFHR1/3: IF + ΔCFHR1/3: IF + MCP: 1 patient 1 patient 2 patiënts Westra D et al. Nephrol Dialysis Transpl

34 Maakt het nu uit welke mutatie je hebt??? 1e respons lange termijn niertransplantatie Plasma outcome recidief ahus nierfalen FH 60% 70-80% % FI 30-40% 60-80% 80-90% MCP? 30-40% 15-20% FB 30% 70% n=1 C % 60% 40-50% antifh 70-80% 30-40% 20% THBD 60% 60% n=1 Waters AM et al Pediatrc Nephrol 2010

35 Niet iedereen met een genetische complement afwijking krijgt ahus : Zie bijvoorbeeld familie X Family member C1q (IE/ml) C3 (g/l) C4 (mg/l) C5 (IE/ml) FB (IE/ml) C3d (%) CFH (%) IF (mg/l) I II ( ) ( ) II ( ) ( ) II ( ) ( ) III III III ( ) ( ) III ( ) ( ) III ( ) ( ) Normaal Penetrantie 50%

36 Behandeling van ahus Op tijd herkennen Op tijd bloedafnames naar oorzaken van vorm HUS Bij verdenking ahus al starten met plasma-behandeling Plasma-infusie Plasma-aferese net zo lang doorgaan tot beeld rustig is (korte periode levenslang)

37 Ervaring plasmatherapie ahus eenmalig ahus terugkomend een enkele keer ahus recidiverend ahus, plasma therapie afhankelijk Geen marker om te bepalen wie in welke groep zit Uitlokkende factoren nodig: Infecties, medicatie, zwangerschap, hoge bloeddruk,..

38 Eculizumab for congenital atypical HUS in patiënt unresponse to plasma therapy (4 relapses in first 18 months, Pinf) Gruppo RA et al, N Engl J Med 360;5: ,2009

39

40 40 Complementsysteem

41 Nieuwe behandelingsmogelijkheden voor patienten met ahus: Eculizumab Recombinant, gehumaniseerd IgG antibody Blokt de laatste stap ; omzetting van C5 Reeds > 10 jaar reeds op de markt voor speciale bloedziekten: Paroxysmal nocturnal hemoglobinuria (PNH) Geregistreerd voor het gebruik bij ahus FDA (2011) / EMA (Dec 2011) / NL (Add on Sept 2012) Vaccinatie meningococcen bacterie; profylactisch antibiotica

42 Eculizumab Multinational, Multi-Center Clinical Programma in ahus (N=67) Clinical Diagnosis of ahus With: TMA (measured by platelet count, hemolysis) Organ Damage (serum creatinine ULN) ADAMTS13 >5%; no positive STEC test No requirement for identified genetic mutation Clinical Diagnosis of ahus: Medical Practice Setting Prospective Study C (N=20) Adult/Adolescent (26 weeks) Study C (N=17) Adult/Adolescent Retrospective Study C (N=30) 19 Patients <18 years old Long-term Extension Studies 86% (32/37) of patients continued chronic eculizumab treatment in extension studies

43 Prospective Studies: Eculizumab Dosing Schedule* Pretreatment Induction Phase Maintenance Phase 2 weeks before induction Week and every 2 weeks thereafter Neisseria meningitidis vaccination/ antibiotics Eculizumab dose, mg X 1200 X 1200 Administration: IV infusion over 35 min every 7 d during induction and every 14 d during maintenance Dose adjustment to every 12 days permitted Meningococcal prophylaxis: patients received meningococcal vaccination prior to receipt of eculizumab or received prophylactic treatment with antibiotics until 2 weeks after vaccination *For patients <18 years of age, administration of eculizumab is based on body weight (ungoing pediatric trial) Soliris (eculizumab). Prescribing information. Alexion Pharmaceuticals, Inc. 2011

44 ahus vrije status in 2 studiejaren op eculizumab 80 (56 94) 85 (62 97) 95 (75 100) 26 Weeks 1 Year 2 Years *18 of 19 patients maintained TMA-event free status through 2 years; the nineteenth patient maintained TMA event-free status for 22 months; percentage and 95% CI; median duration 62 weeks; median duration 114 weeks. 1. Goodship T et al. Presented at ASN; November 1, 2012; San Diego, CA. Poster TH-PO442.

45 45 Trial na 2 jaar Complement is geblokt in de gehele periode Geen ahus in 95% van de patienten Geen nieuwe dialyse nodig, 1 patient had nog plasma nodig Verbetering van nierfunctie Onafhankelijk van soort mutatie in complement systeem Bijwerkingen acceptabel

46 Eculizumab Was Safe and Well Tolerated Over the 2-Year Study Period Event Serious Adverse Events* No. (%) Patients (N=17) 1D- 6M 6M-12M 12M-18M 18M+ All Worst Severity Hypertension 1 (6) 1 (6) Severe Accelerated hypertension 1 (6) 1 (6) 2 (12) Moderate Asymptomatic bacteriuria 1 (6) 1 (6) Mild Adverse Events Leukopenia 2 (12) 2 (12) Mild Nausea 2 (12) 2 (12) Mild Vomiting 2 (12) 1 (6) 3 (18) Mild Asthenia 1 (6) 1 (6) Moderate Dermatitis 1 (6) 1 (6) Mild Diarrhea 1 (6) 1 (6) Mild Erythema 1 (6) 1 (6) Moderate Fatigue 1 (6) 1 (6) Moderate Headache 1 (6) 1 (6) Mild Hematocrit decreased 1 (6) 1 (6) Mild Hematuria 1 (6) 1 (6) Mild Hemoglobin decreased 1 (6) 1 (6) Mild Herpes zoster 1 (6) 1 (6) Mild Impetigo 1 (6) 1 (6) Moderate Pyrexia 1 (6) 1 (6) Mild Tremor 1 (6) 1 (6) Moderate Urinary tract infection 1 (6) 1 (6) Mild Vertigo 1 (6) 1 (6) Mild Adverse events or serious adverse events* considered possibly, probably, or definitely associated with eculizumab as identified by the investigator (through a median treatment duration of 100 weeks) AE rates remained steady or declined with longer duration eculizumab treatment There were no infection-related serious adverse events *A serious adverse event was defined as any event that results in death, is immediately life-threatening, requires hospitalization or prolongation of existing hospitalization, results in persistent or significant disability/incapacity, or is a congenital anomaly/birth defect.

47 Echter Hoge kosten / jaar Niet gemakkelijk verkrijgbaar Onduidelijk hoe lang nodig Lange termijn effecten nog niet duidelijk / dosering OP dit moment Nederlandse behandelingsprotocollen / richtlijnen in ontwikkeling

48 Frans voorstel : Eerste episode HUS bij kinderen Medical history Physical examination Stools: culture, free Stx or Stx genes, (LPS serology) Bacterial culture Urinary pneumococcal polysaccharide Ag Coombs Urinary MMA / urinary AA chromatography ADAMTS13 Stx HUS Pneumococcal HUS Methylmalonic acidemia ahus Complement profile (C3, C3, C3d, CFH, CFI, CFB) MCP expression anti-cfh Ab < 12 y?? Time?? Lifelong? months? Specific management First-line eculizumab therapy Plasma-treatment Zuber et al. Nat. Rev. Nephrol. 2012;8:

49 Eerste episode HUS in volwassenen Medical history (malignancies, systemic diseases, pregnancy, medications) Physical examination Stools: culture, free Stx or Stx genes, (LPS serology) ADAMTS13 HIV serology ANA, anti-dna ab, APL ADAMTS13 deficiency, or Suspected HIV, neoplasia, drug, systemic disease -related HUS Uncertain diagnosis of primary ahus Unequivocal diagnosis of ahus Complement profile (C3, C3, C3d, CFH, CFI, CFB) MCP expression anti-cfh Ab First line PE therapy 5 daily Plasmatreatments First line PE therapy Plasma resistance after 5 daily PE Dependance on plasma therapy First-line eculizumab therapy Switch to eculizumab therapy Time Lifelong? 3-6 months? Zuber et al. Nat. Rev. Nephrol. 2012;8:

50 Toekomst ahus Afgelopen 10 jaar inzicht enorm verbeterd!! Voor het eerst medicament op de markt Nieuwe medicamenten gaan volgen Tijdige herkenning van ahus patienten Op maat gesneden therapie met complement blokkers Goede controles/ registraties

51

Het hemolytisch uremisch syndroom

Het hemolytisch uremisch syndroom Het hemolytisch uremisch syndroom Nicole van de Kar, Kinderarts-nefroloog Kioa Wijnsma, Arts-onderzoeker Radboudumc, Amalia Kinderziekenhuis, Nijmegen Hemolytisch Uremisch Syndroom =HUS 1. Versnelde afbraak

Nadere informatie

Patient information. Report information. Serious Adverse Event information

Patient information. Report information. Serious Adverse Event information HOVON Data Center Safety Desk NIEUWSBRIEF 4 06 mei 2014 Beste lezer, Met gepaste trots presenteren we u de nieuwe manier van rapporteren van SAE's. Hiermee hopen wij de werklast voor iedereen zoveel mogelijk

Nadere informatie

Het hemolytisch uremisch syndroom wordt ook wel afgekort als HUS. HUS wordt weer onderverdeeld in verschillende subtypes.

Het hemolytisch uremisch syndroom wordt ook wel afgekort als HUS. HUS wordt weer onderverdeeld in verschillende subtypes. Hemolytisch uremisch syndroom Wat is het hemolytisch uremisch syndroom? Het hemolytisch uremisch syndroom is een aandoening waarbij de nieren niet meer goed functioneren in combinatie met een tekort aan

Nadere informatie

EHEC-tiek. Samenvatting van de Duitse uitbraak. Eelco Franz RIVM

EHEC-tiek. Samenvatting van de Duitse uitbraak. Eelco Franz RIVM EHEC-tiek Samenvatting van de Duitse uitbraak Eelco Franz RIVM Centrum Infectieziektebestrijding Lab. Zoonosen en Omgevingsmicrobiologie Nationaal referentielaboratorium STEC 1 28 juni 2011 Inhoud 1. Pathogene

Nadere informatie

Q-koorts, een complexe diagnostiek! (the JBZ experience!)

Q-koorts, een complexe diagnostiek! (the JBZ experience!) Q-koorts, een complexe diagnostiek! (the JBZ experience!) De microbiologen zagen zieke mensen. In hun ogen waren dat er veel meer dan normaal en zij spraken van een epidemie. ( ) We hebben de epidemie

Nadere informatie

Informatieve brochure voor ahus-patiënten en ouders of verzorgers van ahus-patiënten

Informatieve brochure voor ahus-patiënten en ouders of verzorgers van ahus-patiënten BELANGRIJKE VEILIGHEIDSINFORMATIE 1 Ten gevolge van het werkingsmechanisme verhoogt het gebruik van SOLIRIS de vatbaarheid van de patiënt voor meningokokkeninfecties (Neisseria meningitidis). Derhalve

Nadere informatie

Significante Fase III Studies in de Oncologie Wat betekent dit voor de practicus?

Significante Fase III Studies in de Oncologie Wat betekent dit voor de practicus? Significante Fase III Studies in de Oncologie Wat betekent dit voor de practicus? Dr. L. Dirix Medische Oncologie Behandeling van vaste tumoren Adjuverende therapie Uitgezaaide ziekte Gerandomizeerd onderzoek

Nadere informatie

E. coli-infecties. Ziektebeeld. Incubatieperiode

E. coli-infecties. Ziektebeeld. Incubatieperiode 63 E. coli-infecties Ziektebeeld Het ziektebeeld veroorzaakt door pathogene E. coli is zeer uiteenlopend en afhankelijk van de pathogene groep (zie ook Ziekteverwekker). Enterohemorragische E. coli (EHEC):

Nadere informatie

De Q koorts epidemie in Nederland

De Q koorts epidemie in Nederland De Q koorts epidemie in Nederland Coxiella burnetii Wim van der Hoek, artsepidemioloog, Centrum Infectieziektebestrijding 1 Huisarts Herpen Toename Q koorts? Microbioloog Huisarts Sint Oedenrode Mei Juni

Nadere informatie

Manifestaties van Ziekte van Lyme. Albert Vollaard Afd. Infectieziekten LUMC 17 nov 2014

Manifestaties van Ziekte van Lyme. Albert Vollaard Afd. Infectieziekten LUMC 17 nov 2014 Manifestaties van Ziekte van Lyme Albert Vollaard Afd. Infectieziekten LUMC 17 nov 2014 Casus bespreking 1. Aanloop van enkele weken van malaise en progressieve spierpijn (uitgebreide DD) 2. Geen verhaal

Nadere informatie

OLIJFdag 3 oktober 2015

OLIJFdag 3 oktober 2015 OLIJFdag 3 oktober 2015 Nieuwe behandelingen bij eierstokkanker Els Witteveen Internist-oncoloog Huidige en nieuwe inzichten Intraperitoneale toediening Toevoeging van bevacizumab Dose dense toediening

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Diagnostiek urineweginfecties: do s and dont s

Diagnostiek urineweginfecties: do s and dont s Diagnostiek urineweginfecties: do s and dont s Flore Horuz Kinderarts-nefroloog MUMC met dank aan M. Koppejan-Stapel Kinderarts en voorzitter werkgroep richtlijn UWI in vogelvlucht nieuwe richtlijn urineweginfecties

Nadere informatie

Nutritional Risk Screening (NRS 2002)

Nutritional Risk Screening (NRS 2002) Nutritional Risk Screening (NRS 2002) Bron: Kondrup, J., Rasmussen, H. H., Hamberg, O., Stanga, Z., & ad hoc ESPEN Working Group (2003). Nutritional Risk Screening (NRS 2002): a new method based on an

Nadere informatie

Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://hdl.handle.net/11245/2.79926

Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://hdl.handle.net/11245/2.79926 Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://hdl.handle.net/11245/2.79926 File ID Filename Version uvapub:79926 Samenvatting (Dutch) unknown SOURCE

Nadere informatie

Niet altijd treden ziekteverschijnselen op. Als er ziekteverschijnselen optreden, gebeurt dat meestal 3-4 dagen na de besmetting.

Niet altijd treden ziekteverschijnselen op. Als er ziekteverschijnselen optreden, gebeurt dat meestal 3-4 dagen na de besmetting. E. coli infecties (EHEC = Enterohemorragische Escherichia coli ) 1 Wat is het De E-coli bacterie is meestal een onschuldige darmbewoner bij de mens. Er zijn echter ook E.coli bacteriën waarvan je ziek

Nadere informatie

Casus. Judith Lie, hemovigilantiefunctionaris Erik Beckers, internist-hematoloog Kennisplatform ZO 04-04-2013

Casus. Judith Lie, hemovigilantiefunctionaris Erik Beckers, internist-hematoloog Kennisplatform ZO 04-04-2013 Casus Judith Lie, hemovigilantiefunctionaris Erik Beckers, internist-hematoloog Kennisplatform ZO 04-04-2013 Melding Transfusiereactie 09-11-2012 (vrij): vrouw 34 jaar Tijdens plasmaferese met FFP als

Nadere informatie

Een nieuw. Erfo-Centrum. Leiden, 11 november 2009 Hans GCP Schikan, CEO Prosensa

Een nieuw. Erfo-Centrum. Leiden, 11 november 2009 Hans GCP Schikan, CEO Prosensa Een nieuw behandelingsperspectief door RNA based therapy Erfo-Centrum Leiden, 11 november 2009 Hans GCP Schikan, CEO Prosensa Highlights Start t in 2002 Nauwe band met LUMC Financiering met o.a. durfkapitaal

Nadere informatie

Sectie Infectieziekten

Sectie Infectieziekten Sectie Infectieziekten 1 December 2015 U kunt helpen de HIV / AIDS epidemie te beëindigen You can help to end the HIV / AIDS epidemic Sectie Infectieziekten Weet uw HIV status Know your HIV status by 2020

Nadere informatie

VUmc Basispresentatie

VUmc Basispresentatie Samenwerking waarover? Richtlijnen en zorgstandaarden Cardiovasculair risicomanagement (zorgstandaard) Samenwerking e en e lijn Prof dr Piet ter Wee Afdeling Nefrologie Hypertensie Diabetes mellitus (zorgstandaard)

Nadere informatie

Osteonecrosis of the jaw (ONJ)

Osteonecrosis of the jaw (ONJ) INLEIDING Welkom 1 2 Osteonecrosis of the jaw (ONJ) Hoe kunnen we dit voorkomen en als het toch optreedt, hoe kunnen we het managen? 3 Complication of bisphosphonate and denosumab use 1 Dit ga je echter

Nadere informatie

Het nefrotisch syndroom Oorzaken en gevolgen. prof. J. Wetzels Radboud UMC Nijmegen

Het nefrotisch syndroom Oorzaken en gevolgen. prof. J. Wetzels Radboud UMC Nijmegen Het Oorzaken en gevolgen prof. J. Wetzels Radboud UMC Nijmegen Opbouw presentatie 1. Hoe werken de nieren? 2. Het klachten en verschijnselen oorzaken behandeling bij volwassenen 3. Dr. Bouts: kinderen

Nadere informatie

Diabetes Mellitus en Beweging

Diabetes Mellitus en Beweging Diabetes Mellitus en Beweging Doelen 0Refresher 0Patient Education 0Exercise and DM Wat betekent het? 0 Diabetes: Door(heen) gaan 0 Mellitus: Honing/Zoet Wat is het? 0 Groep van stoornissen met hyperglycemieën

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Het immuunsysteem Ons immuunsysteem beschermt ons tegen allerlei ziekteverwekkers, zoals bacteriën, parasieten en virussen, die ons lichaam binnen dringen.

Nadere informatie

Informatieve brochure voor ouders van jonge kinderen met ahus

Informatieve brochure voor ouders van jonge kinderen met ahus De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel SOLIRIS. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waarvan deze informatie

Nadere informatie

Gids voor de arts bij

Gids voor de arts bij BELANGRIJKE VEILIGHEIDSINFORMATIE 1 Ten gevolge van het werkingsmechanisme verhoogt het gebruik van SOLIRIS de vatbaarheid van de patiënt voor meningokokkeninfecties (Neisseria meningitidis). Derhalve

Nadere informatie

Frequente oorzaken van thrombopenie op IZ

Frequente oorzaken van thrombopenie op IZ Frequente oorzaken van thrombopenie op IZ D. Benoit, MD, PhD Department of Intensive Care Medicine Ghent University Hospital Belgium Diff. Diagnose thrombopenie Diffuse intravasculaire coagulopathie Thrombotische

Nadere informatie

9 e Post-O.N.S. Meeting

9 e Post-O.N.S. Meeting 9 e Post-O.N.S. Meeting Neutropenie & Antibiotica resistentie Heleen Klein Wolterink Research verpleegkundige Medische Oncologie UMC Utrecht Schiphol introductie Neutropenie: Definitie Symptomen MASSC

Nadere informatie

HIV en hepatitis C. Dr K.D. Lettinga SLAZ jan 2014

HIV en hepatitis C. Dr K.D. Lettinga SLAZ jan 2014 HIV en hepatitis C Dr K.D. Lettinga SLAZ jan 2014 Inhoud workshop Epidemiologie Pathofysiologie Acute HCV Chronische HCV HCV bij HIV + Behandeling Toekomst Epidemiologie Wereldwijd 250-300 milj geïnfecteerden

Nadere informatie

Is de behandeling van lage rugklachten door middel van tractie evidence based? Dr Peter Verspeelt Fysische geneeskunde en revalidatie 24 oktober 2015

Is de behandeling van lage rugklachten door middel van tractie evidence based? Dr Peter Verspeelt Fysische geneeskunde en revalidatie 24 oktober 2015 Is de behandeling van lage rugklachten door middel van tractie evidence based? Dr Peter Verspeelt Fysische geneeskunde en revalidatie 24 oktober 2015 Wat is de invloed van tractie op een lumbale

Nadere informatie

Chemotherapie en stolling

Chemotherapie en stolling Chemotherapie en stolling Therapie, preventie en risicofactoren Karen Geboes UZ Gent 4 december 2015 Avastin en longembolen: hoe behandelen en Avastin al dan niet verder? Chemotherapie en stolling: Therapie,

Nadere informatie

Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline?

Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline? Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline? Joost Hoekstra, internist, AMC Potentiële belangenverstrengeling Klinische Diabetologie AMC ontvangt sponsoring van cq doet projecten met

Nadere informatie

SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN Kattenkrabziekte. Diagnostische en klinische aspecten van Bartonella henselae infectie

SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN Kattenkrabziekte. Diagnostische en klinische aspecten van Bartonella henselae infectie 166 Samenvatting SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN Kattenkrabziekte. Diagnostische en klinische aspecten van Bartonella henselae infectie Deel I Introductie In de introductie van dit proefschrift (Hoofdstuk

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/28275 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/28275 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/28275 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: O Flynn, Joseph Title: Properdin-dependent activation and control of immune-homeostasis

Nadere informatie

IgA nefropathie. Joost van der Heijden, internist-nefroloog VU Medisch Centrum

IgA nefropathie. Joost van der Heijden, internist-nefroloog VU Medisch Centrum IgA nefropathie Joost van der Heijden, internist-nefroloog VU Medisch Centrum Presentatie - Geschiedenis - Epidemiologie - Het ziekteproces - De patiënt - Het diagnostische proces - De behandeling - De

Nadere informatie

Gentherapie begint beloftes in te lossen

Gentherapie begint beloftes in te lossen Gentherapie begint beloftes in te lossen Gerard Wagemaker Vz. Ned. Ver. Gen- en Celtherapie Lid European Union Committee of Experts on Rare Diseases (EUCERD) 12 september 2013 Gentherapie begint beloftes

Nadere informatie

Anemie, DM en CNS: hoe verder na TREAT?

Anemie, DM en CNS: hoe verder na TREAT? Anemie, DM en CNS: hoe verder na TREAT? Dr M van Buren internist-nefroloog HAGA ziekenhuis Den Haag Dr CAJM Gaillard internist-nefroloog Meander Medisch Centrum Amersfoort VU Medisch Centrum Amsterdam

Nadere informatie

Uitkomstenonderzoek in non-hodgkin lymphoma. Hedwig Blommestein

Uitkomstenonderzoek in non-hodgkin lymphoma. Hedwig Blommestein Uitkomstenonderzoek in non-hodgkin lymphoma ~Kansen en uitdagingen~ Hedwig Blommestein Inleiding Inhoud presentatie Uitkomstenonderzoek Casus rituximab maintenance Achtergrond Resultaten t Conclusie Uitkomstenonderzoek

Nadere informatie

Multipel myeloom: van molecuul tot medicijn. Marie José Kersten Afdeling Hematologie, AMC

Multipel myeloom: van molecuul tot medicijn. Marie José Kersten Afdeling Hematologie, AMC Multipel myeloom: van molecuul tot medicijn Marie José Kersten Afdeling Hematologie, AMC Multipel myeloom: ziekte van Kahler Otto Kahler Sarah Newbury, 1844 Rajkumar & Kyle, Blood 2008 Multipel myeloom

Nadere informatie

Titel: HOVON 105. Rituximab bij het primair centraal zenuwstelsel lymfoom. Een gerandomiseerd HOVON / ALLG onderzoek

Titel: HOVON 105. Rituximab bij het primair centraal zenuwstelsel lymfoom. Een gerandomiseerd HOVON / ALLG onderzoek Titel:. Rituximab bij het primair centraal zenuwstelsel lymfoom. Een gerandomiseerd HOVON / ALLG onderzoek Officiële titel: Rituximab in Primary Central Nervous system Lymphoma. A randomized HOVON / ALLG

Nadere informatie

Morbus Waldenström en de nieuwste ontwikkelingen

Morbus Waldenström en de nieuwste ontwikkelingen Morbus Waldenström en de nieuwste ontwikkelingen Landelijke patienten contactdag 2015 Monique Minnema, internist-hematoloog Inhoud 1. Hoe zit deze ziekte in elkaar? 2. Behandelingen 3. Polyneuropathie

Nadere informatie

Immunologische aspecten van hiv-infectie

Immunologische aspecten van hiv-infectie Immunologische aspecten van hiv-infectie Hiv en aids, de multidisciplinaire aanpak ITG Antwerpen woensdag 21 november 2012 Patrick Lacor Interne geneeskunde-infectiologie Aids-referentiecentrum UZ Brussel

Nadere informatie

AL amyloïdose oorzaak, behandeling en nieuwe ontwikkelingen

AL amyloïdose oorzaak, behandeling en nieuwe ontwikkelingen AL amyloïdose oorzaak, behandeling en nieuwe ontwikkelingen Monique Minnema, internist-hematoloog Patientendag 9 jan 2016 AL (en AH) amyloidose AL = Amyloid Light chain AH = Amyloid Heay chain + serum

Nadere informatie

Disclosure slide. (potentiële) belangenverstrengeling. Geen

Disclosure slide. (potentiële) belangenverstrengeling. Geen BRMO Disclosure slide (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

Achtergrond Gerandomiseerde studie om de waarde van autologe stamceltransplantatie aan te tonen bij nieuw gediagnosteerde multipel myeloom.

Achtergrond Gerandomiseerde studie om de waarde van autologe stamceltransplantatie aan te tonen bij nieuw gediagnosteerde multipel myeloom. Samenvatting Hovon 95 Achtergrond Gerandomiseerde studie om de waarde van autologe stamceltransplantatie aan te tonen bij nieuw gediagnosteerde multipel myeloom. Populatie Eerstelijns behandeling bij multipel

Nadere informatie

Pharmacogenomics: een uitdaging voor de Moleculaire Diagnostiek in de Pathologie

Pharmacogenomics: een uitdaging voor de Moleculaire Diagnostiek in de Pathologie Pharmacogenomics: een uitdaging voor de Moleculaire Diagnostiek in de Pathologie Winand Dinjens Afdeling Pathologie Josephine Nefkens Instituut Erasmus MC, Rotterdam w.dinjens@erasmusmc.nl Werkgroep Moleculaire

Nadere informatie

A two year, double-blind, randomized, multicenter, active-controlled study to evaluate the safety en efficacy of fingolimod administered orally once

A two year, double-blind, randomized, multicenter, active-controlled study to evaluate the safety en efficacy of fingolimod administered orally once A two year, double-blind, randomized, multicenter, active-controlled study to evaluate the safety en efficacy of fingolimod administered orally once daily versus interferon beta-1a i.m. once weekly in

Nadere informatie

Opportunistische infecties. Eric Florence ITG, Antwerpen eflorence@itg.be

Opportunistische infecties. Eric Florence ITG, Antwerpen eflorence@itg.be Opportunistische infecties Eric Florence ITG, Antwerpen eflorence@itg.be Inleiding Definitie Classificatie van HIV infectie OI s in functie van CD4 gehalte Alarmtekens/frekwente symptomen Prophylaxie Besluit

Nadere informatie

MRI van de hersenen bij congenitale cytomegalovirus infectie

MRI van de hersenen bij congenitale cytomegalovirus infectie MRI van de hersenen bij congenitale cytomegalovirus infectie Department of Pediatrics / Child Neurology Center for Childhood White Matter Disorders VU University Medical Center Amsterdam, NL Hersenen en

Nadere informatie

Informatieve brochure voor PNH-patiënten en ouders of verzorgers van PNH-patiënten

Informatieve brochure voor PNH-patiënten en ouders of verzorgers van PNH-patiënten BELANGRIJKE VEILIGHEIDSINFORMATIE 1 Ten gevolge van het werkingsmechanisme verhoogt het gebruik van SOLIRIS de vatbaarheid van de patiënt voor meningokokkeninfecties (Neisseria meningitidis). Derhalve

Nadere informatie

? Petra geeft aan dat ze probeert zwanger te worden en sinds kort in een traject zit van IVF (in vitro fertilisatie).

? Petra geeft aan dat ze probeert zwanger te worden en sinds kort in een traject zit van IVF (in vitro fertilisatie). MONDGEZONDHEID EN ZWANGERSCHAP CASUS 1 Karin de G., een 27-jarige patiënte is al van jongs af aan in de praktijk onder controle. Tot nu toe was er altijd sprake van een zeer goede mondhygiëne en zijn er

Nadere informatie

Acute myeloïde leukemie. Annoek Broers 7e nascholing hematologie 20-03-2014

Acute myeloïde leukemie. Annoek Broers 7e nascholing hematologie 20-03-2014 Acute myeloïde leukemie Annoek Broers 7e nascholing hematologie 20-03-2014 Bloedcelvorming - hematopoiese selfrenewal Multilineage differentiation Acute myeloïde leukemie - AML Normaal beenmerg Bloedarmoede

Nadere informatie

Summary Chapter one chapter two chapter three

Summary Chapter one chapter two chapter three Appendix 1 2 3 4 5 6 7 Summary Infections with intestinal worms (named soiltransmitted helminths ) and micronutrientdeficienciesaretwomajorglobalhealthproblems,especiallyinchildren. Both conditions are

Nadere informatie

Nonrespons en ernstige klachten bij OCD: richtlijnen herzien? Else de Haan PhD Lidewij Wolters PhD Amsterdam, the Netherlands

Nonrespons en ernstige klachten bij OCD: richtlijnen herzien? Else de Haan PhD Lidewij Wolters PhD Amsterdam, the Netherlands Nonrespons en ernstige klachten bij OCD: richtlijnen herzien? Else de Haan PhD Lidewij Wolters PhD Amsterdam, the Netherlands Behandeling OCS bij kinderen Cognitieve gedragstherapie (CGT) Combinatie CGT

Nadere informatie

Dientamoeba fragilis, de case-control studie en hoe verder?

Dientamoeba fragilis, de case-control studie en hoe verder? Clinical microbioloy and infection 2015 Dientamoeba fragilis, de case-control studie en hoe verder? Maria Dullaert-de Boer 1 4 deelnemende laboratoria Design: Multi Center 1545 cases : patiënten die bij

Nadere informatie

het voorschrijven aan

het voorschrijven aan BELANGRIJKE VEILIGHEIDSINFORMATIE 1 Ten gevolge van het werkingsmechanisme verhoogt het gebruik van SOLIRIS de vatbaarheid van de patiënt voor meningokokkeninfecties (Neisseria meningitidis). Derhalve

Nadere informatie

Casus. Weg met psychofarmaca. Number Needed to Treat ±5 26-11- 12

Casus. Weg met psychofarmaca. Number Needed to Treat ±5 26-11- 12 Casus Weg met psychofarmaca Pr Frans Verhey Alzheimer Centrum Limburg Maastricht University Medical Center 82 jarige man myocardinfarct Vanaf enkele jaren Alzheimer, met wanen Thuis, op wachtlijst voor

Nadere informatie

Nutrition Management Module

Nutrition Management Module Nutrition Management Module with new detection method for subclinical ketosis via milk recording Hiemke Knijn General facts CRV 2012 Owners: CR Delta and VRV (co-operatives) 50.000 customers world-wide

Nadere informatie

Bijwerkingen en monitoring van nieuwe MS behandelingen

Bijwerkingen en monitoring van nieuwe MS behandelingen Bijwerkingen en monitoring van nieuwe MS behandelingen Bob van Oosten, neuroloog MS Centrum Amsterdam VUmc MSMS 2013 Disclosures Geen VUmc MS centrum Amsterdam ontvangt financiële ondersteuning voor onderzoeksactiviteiten

Nadere informatie

Hoe kan wetenschappelijk onderzoek versneld worden met de diagnosethesaurus? Jan Verschuuren. Symposium DHD 24 september 2015

Hoe kan wetenschappelijk onderzoek versneld worden met de diagnosethesaurus? Jan Verschuuren. Symposium DHD 24 september 2015 Hoe kan wetenschappelijk onderzoek versneld worden met de diagnosethesaurus? Jan Verschuuren Symposium DHD 24 september 2015 Spierziekten ALS Polyneuropathie Myasthenia Myopathie Spierziekten ALS Polyneuropathie

Nadere informatie

Kristien Wouters Tom Platteau Instituut voor Tropische Geneeskunde Antwerpen kwouters@itg.be tplatteau@itg.be

Kristien Wouters Tom Platteau Instituut voor Tropische Geneeskunde Antwerpen kwouters@itg.be tplatteau@itg.be HIV testen en teststrategieën Kristien Wouters Tom Platteau Instituut voor Tropische Geneeskunde Antwerpen kwouters@itg.be tplatteau@itg.be Structuur van de les Epidemiologie in België: www.wiv-isp.be;

Nadere informatie

Dengue update. Dr. P.J.J. van Genderen, internist Havenziekenhuis en Instituut voor Tropische Ziekten

Dengue update. Dr. P.J.J. van Genderen, internist Havenziekenhuis en Instituut voor Tropische Ziekten Dengue update Dr. P.J.J. van Genderen, internist Havenziekenhuis en Instituut voor Tropische Ziekten Dengue historie 265-420 Beschrijving mogelijke ziekte in China 1789 Eerste beschrijving breakbone fever

Nadere informatie

C3-(glomerulo)nefritis en Dense Deposit Disease. Jaap Groothoff

C3-(glomerulo)nefritis en Dense Deposit Disease. Jaap Groothoff C3-(glomerulo)nefritis en Dense Deposit Disease Jaap Groothoff DDD/C3N = nierfilterziekte door ontsporing van het complement systeem: membranoproliferatieve glomerulonefritis DDD/C3N = nierfilterziekte

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21004 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21004 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/21004 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Burgel, Nathalie Daniëlle van Title: Host-pathogen interactions in Lyme disease

Nadere informatie

To ventilate or not to ventilate, that s the question

To ventilate or not to ventilate, that s the question To ventilate or not to ventilate, that s the question Prof Jan Bakker Afdelingshoofd Intensive Care Volwassenen jan.bakker@erasmusmc.nl VRAAG Opname op Intensive Care? JA Kan ik nog niet zeggen Doet opname

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

Perspectief van de zorgondernemer. Prof. dr. Robert Slappendel, anesthesioloog Manager kwaliteit en Veiligheid Amphia Ziekenhuis

Perspectief van de zorgondernemer. Prof. dr. Robert Slappendel, anesthesioloog Manager kwaliteit en Veiligheid Amphia Ziekenhuis Perspectief van de zorgondernemer Prof. dr. Robert Slappendel, anesthesioloog Manager kwaliteit en Veiligheid Amphia Ziekenhuis Heeft dit zorgstelsel adequate prikkels om kwalitatief goede zorg te leveren?

Nadere informatie

HAD U DIT VERWACHT? Novem bij mastitis verbetert ook de vruchtbaarheid. Novem 20 De langwerkende pijnstiller en ontstekingsremmer

HAD U DIT VERWACHT? Novem bij mastitis verbetert ook de vruchtbaarheid. Novem 20 De langwerkende pijnstiller en ontstekingsremmer HAD U DIT VERWACHT? Novem bij mastitis verbetert ook de vruchtbaarheid Novem 20 De langwerkende pijnstiller en ontstekingsremmer 1 MASTITIS LEIDT TOT VERMINDERDE VRUCHTBAARHEID EN HEEFT IMPACT OP HET BEDRIJFSRENDEMENT

Nadere informatie

Verbetering van therapietrouw. Peter W de Leeuw Afd. Interne Geneeskunde Academisch Ziekenhuis Maastricht

Verbetering van therapietrouw. Peter W de Leeuw Afd. Interne Geneeskunde Academisch Ziekenhuis Maastricht Verbetering van therapietrouw Peter W de Leeuw Afd. Interne Geneeskunde Academisch Ziekenhuis Maastricht Therapietrouw bij hypertensie Vrouw, 47 jaar, bloeddruk 184/102 mm Hg Diagnose: Essentiële hypertensie

Nadere informatie

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Claudia Ootjers

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Claudia Ootjers Dhr O., 60 jaar Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Claudia Ootjers Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen Claudia Ootjers Geen (potentiële) belangenverstrengeling Klinische Dag NVvH 2 Relevante

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Klinische en experimentele studies met pneumococcen- en Haemophilus influenzae type b-conjugaatvaccins Pneumococcen (Streptococcus pneumoniae) en Haemophilus

Nadere informatie

Persisterende complete moleculaire remissie na imatinib behandeling voor chronische fase CML. wat nu?

Persisterende complete moleculaire remissie na imatinib behandeling voor chronische fase CML. wat nu? Persisterende complete moleculaire remissie na imatinib behandeling voor chronische fase CML wat nu? J.H.F Falkenburg Afdeling Hematologie Leids Universitair Medisch Centrum Geen conflicts of interest

Nadere informatie

Problematiek Escherichia coli - EHEC in vleesbereidingen

Problematiek Escherichia coli - EHEC in vleesbereidingen Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Problematiek Escherichia coli - EHEC in vleesbereidingen DG Controle Sector DIS Introductie De bacterie enterohemorragische E. coli (EHEC), waaronder

Nadere informatie

CMV, EBV, Toxoplasma. Diagnostiek. Inge Gyssens Dienst infectieziekten Internist infectioloog

CMV, EBV, Toxoplasma. Diagnostiek. Inge Gyssens Dienst infectieziekten Internist infectioloog CMV, EBV, Toxoplasma Diagnostiek Inge Gyssens Dienst infectieziekten Internist infectioloog Man, 50 jaar Sinds 8d uit Thailand, 1 maand verblijf (nieuwe partner aldaar) Branderig gevoel ter hoogte van

Nadere informatie

Hartziekten door PLN mutatie Wat is de rol van de cardioloog

Hartziekten door PLN mutatie Wat is de rol van de cardioloog Hartziekten door PLN mutatie Wat is de rol van de cardioloog Patiëntendag PLN vereniging Paul van Haelst, cardioloog Antonius Ziekenhuis Sneek Erfelijke hartziekten Welke hartziekten kunnen erfelijk zijn?

Nadere informatie

Publications PUBLICATIONS

Publications PUBLICATIONS Publications 164 Publications PUBLICATIONS 1. Heemskerk B, Veltrop-Duits LA, van Vreeswijk T, ten Dam MM, Heidt S, Toes RE, van Tol MJ, Schilham MW. Extensive cross-reactivity of CD4 + adenovirus-specific

Nadere informatie

Genes, Molecular Mechanisms and Risk Prediction for Abdominal Aortic Aneurysm

Genes, Molecular Mechanisms and Risk Prediction for Abdominal Aortic Aneurysm Genes, Molecular Mechanisms and Risk Prediction for Abdominal Aortic Aneurysm Arne IJpma Clinical Genetics Department, Erasmus MC, Rotterdam, The Netherlands Financial Disclosure I have no financial relationships

Nadere informatie

Valkuilen bij diagnostiek hepatitis ABC

Valkuilen bij diagnostiek hepatitis ABC Valkuilen bij diagnostiek hepatitis ABC Streeklab GGD Amsterdam, 30 okt 2009 Hans L. Zaaijer, arts-microbioloog AMC - Klinische Virologie / Sanquin - Bloedoverdraagbare Infecties leverontsteking chemisch/toxisch

Nadere informatie

wat kunnen we leren van andere specialismen?? Kees Brinkman Amsterdam

wat kunnen we leren van andere specialismen?? Kees Brinkman Amsterdam nationale hepatitisdag 16 September 2014 behandeling en monitoring wat kunnen we leren van andere specialismen?? Kees Brinkman Amsterdam monitoring in Nederland waarom??? maatschappelijke relevantie: prevalentie

Nadere informatie

Richtlijn verworven aplastische anemie

Richtlijn verworven aplastische anemie Richtlijn verworven aplastische anemie Stijn Halkes Afdeling hematologie LUMC Subwerkgroep aplastische anemie Nederlandse Vereniging voor Hematologie Belangenverklaring In overeenstemming met de regels

Nadere informatie

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors Gender differences in heart disease Dr Danny Schoors Women are meant to be loved, not to be understood Oscar Wilde (1854-1900) 2 05/01/16 Inleiding Cardiovasculaire ziekte 7 tot 10 jaar later dan bij mannen

Nadere informatie

Bouwen aan vertrouwen: perspectief van de industrie

Bouwen aan vertrouwen: perspectief van de industrie Symposium ter gelegenheid afscheid Ad van Dooren Zelfredzaamheid van patiënten bij gebruik van veilige medicatie. Bouwen aan vertrouwen: perspectief van de industrie Rudolf van Olden, arts Medisch Directeur

Nadere informatie

Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial

Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial dr. T. Verbeek arts-epidemioloog Afd. Huisartsgeneeskunde en Epidemiologie 22 januari

Nadere informatie

Acuut nierfalen bij Stafylococcus aureus endocarditis. IC-bespreking 4-1-2015 Rafke Schoffelen Internist in opleiding

Acuut nierfalen bij Stafylococcus aureus endocarditis. IC-bespreking 4-1-2015 Rafke Schoffelen Internist in opleiding Acuut nierfalen bij Stafylococcus aureus endocarditis IC-bespreking 4-1-2015 Rafke Schoffelen Internist in opleiding Casus Man 70 jaar VG: AF, CABG, mitralisring A/ Sinds 2 dagen dyspneu, misselijk, dorst,

Nadere informatie

Het juiste antibioticum bij meningo-encephalitis. Dr. Danielle Van der beek

Het juiste antibioticum bij meningo-encephalitis. Dr. Danielle Van der beek Het juiste antibioticum bij meningo-encephalitis Dr. Danielle Van der beek Huisartsensymposium 12 maart 2016 Bacteriële meningitis Empirische therapie Volwassenen > 18 jaar en < 50 jaar Volwassenen > 50

Nadere informatie

25 jaar whiplash in Nederland

25 jaar whiplash in Nederland 25 jaar whiplash in Nederland Vanuit een fysiotherapeutisch perspectief Maarten Schmitt M.Sc 1 2 Fysiotherapeut & manueeltherapeut Hoofd van de Divisie Onderwijs Stichting Opleidingen Musculoskeletale

Nadere informatie

29/11/2011. Transitie. Stofwisselingsziekten: een nieuw vakgebied binnen de interne geneeskunde

29/11/2011. Transitie. Stofwisselingsziekten: een nieuw vakgebied binnen de interne geneeskunde Stofwisselingsziekten: een nieuw vakgebied binnen de interne geneeskunde AMC, Amsterdam Carla Hollak, internist voor erfelijke stofwisselingsziekten Afdeling Endocrinologie en Metabolisme, F5-170 Academisch

Nadere informatie

Meer sparend bestraling van de axilla? Less is more (than enough) Nicola Russell

Meer sparend bestraling van de axilla? Less is more (than enough) Nicola Russell Meer sparend bestraling van de axilla? Less is more (than enough) Nicola Russell Techniek tot nu toe Conventionele simulatie Virtuele simulatie Techniek voor okselbestraling Klier levels I III Plexus brachialis

Nadere informatie

www.pediatric-rheumathology.printo.it FAMILIAIRE MEDITERRANE KOORTS (FMF)

www.pediatric-rheumathology.printo.it FAMILIAIRE MEDITERRANE KOORTS (FMF) www.pediatric-rheumathology.printo.it FAMILIAIRE MEDITERRANE KOORTS (FMF) Wat voor ziekte is het? Familiaire Mediterrane Koorts (FMF) is een genetische aandoening die gekarakteriseerd wordt door herhaalde

Nadere informatie

Congenitaal gehoorverlies en de kinderarts. CDS symposium 17 maart 2010 Margot Mulder, kinderarts

Congenitaal gehoorverlies en de kinderarts. CDS symposium 17 maart 2010 Margot Mulder, kinderarts Congenitaal gehoorverlies en de kinderarts CDS symposium 17 maart 2010 Margot Mulder, kinderarts Kindergeneeskundig onderzoek naar de oorzaak van het congenitaal gehoorverlies doel Patiënt: te verwachten

Nadere informatie

Post-ASCO. Behandeling van melanoom en niercelcarcinoom John Haanen

Post-ASCO. Behandeling van melanoom en niercelcarcinoom John Haanen Post-ASCO Behandeling van melanoom en niercelcarcinoom John Haanen Disclosure belangen John Haanen (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Onderzoeksgeld

Nadere informatie

NIERZIEKTEN WEGWIJS IN UW BLOEDUITSLAGEN

NIERZIEKTEN WEGWIJS IN UW BLOEDUITSLAGEN NIERZIEKTEN WEGWIJS IN UW BLOEDUITSLAGEN WEGWIJS IN UW BLOEDUITSLAGEN 03 Rode bloedcellen 03 Witte bloedcellen 04 Bloedplaatjes 04 Hematocriet 04 Hemoglobine 04 Ureum 05 Creatinine 05 Urinezuur 05 Natrium

Nadere informatie

Hairy cell leukemie. Mariëlle Wondergem hematoloog VUmc

Hairy cell leukemie. Mariëlle Wondergem hematoloog VUmc Hairy cell leukemie Mariëlle Wondergem hematoloog VUmc Wie krijgen leukemie? Elk jaar krijgen in Nederland rond de 1500 mensen leukemie Ongeveer 750 acute leukemie Bij de anderen gaat het om chronische

Nadere informatie

Een donatie met een staartje

Een donatie met een staartje Een donatie met een staartje Jaap van Hellemond Dept. Medische Microbiologie & Infectieziekten Erasmus MC & Havenziekenhuis Rotterdam Met medewerking van en dank aan Havenziekenhuis, Rotterdam Emmaline

Nadere informatie

Hypertensie bij ouderen

Hypertensie bij ouderen Medisch Symposium: Geriatrie voor Huisartsen 01/10/2011 Hypertensie bij ouderen Em. Prof. R. Fagard Afdeling Hypertensie en Cardiovasculaire Revalidatie KU Leuven SBP and DBP (mmhg) Bloeddruk vs leeftijd

Nadere informatie

Informatie over een bloedtransfusie

Informatie over een bloedtransfusie Informatie over een bloedtransfusie Bij het tot stand komen van deze folder is gebruik gemaakt van de volgende folders: Bloedtransfusie voor patiënten - Stichting Sanquin Bloedvoorziening. Bloedtransfusie

Nadere informatie

DIAGNOSTIEK TARIEVEN EERSTE LIJN 2014

DIAGNOSTIEK TARIEVEN EERSTE LIJN 2014 DIAGNOSTIEK TARIEVEN EERSTE LIJN 2014 De onderstaande tarievenlijst geeft een zo goed mogelijk beeld van de kosten van de meest aangevraagde onderzoeken. Afwijkingen kunnen voorkomen. Het kan zijn dat

Nadere informatie

Klassiek ziektemodel vs. geriatrische presentatie

Klassiek ziektemodel vs. geriatrische presentatie Klassiek ziektemodel vs. geriatrische presentatie Klassiek Symptomen 1:1 Ziekte Klassiek Geriatrische ziekte uiting Waarom? Ziektebeloop: Patiënten met bv. kanker, hartfalen, dementie. Lorenz KA Ann Int

Nadere informatie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be VIGeZ April 2013 1 Growth 7% Eén van de

Nadere informatie