Beheer van uitheemse probleemplanten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beheer van uitheemse probleemplanten"

Transcriptie

1 Beheer van uitheemse probleemplanten Oeverplanten & Ambrosia Johan van Valkenburg

2 Uitheemse planten en regelgeving/beleid Flora en Fauna wet Convenant waterplanten EU richtlijn veevoeder Nieuwe EU regelgeving exoten in aantocht

3 Activiteiten NVWA algemeen Betrokken bij beleid Controle op naleving convenant waterplanten en EU veevoeder richtlijn Advies & voorlichting in brede zin

4 Activiteiten waterplanten Controle naleving Convenant Veldgids Q-bank EUPHRESCO DeCLAIM project EU interreg INVEXO & RINSE Advisering terreinheerders Voorbeelden projecten met terreinbeheerders (waterteunisbloem & watercrassula)

5 Convenant Waterplanten Bijlage 1 Crassula helmsii Hydrilla verticillata Hydrocotyle ranunculoides Ludwigia grandiflora Ludwigia peploides Myriophyllum aquaticum Myriophyllum heterophyllum Bijlage 2 Azolla spp. Cabomba caroliniana Egeria densa Eichhornia crassipes Lagarosiphon major Pistia stratiotes Salvinia molesta

6 Communicatie Waterplanten Algemeen publiek Training herkenning

7 Communicatie Waterplanten Beheerders veldgids Infosheets

8 Informatie Q-bank factsheets Herkenning / verwarring met andere soorten : Kleine waterteunisbloem heeft steunbladen die rond tot ovaal en opgezwollen zijn, terwijl die van Waterteunisbloem (L. grandiflora) driehoekig, dun en plat zijn. Bovendien heeft Kleine waterteunisbloem helmknoppen die mm lang zijn, dat is voor Waterteunisbloem 2 3 mm. Herkenning / verwarring met andere soorten : Watercrassula kan worden verward met vetmuur (Sagina spp.) en sterrenkroos (Callitriche spp.). De stengel van watercrassula is meestal wit tot rood gekleurd en de bloem heeft 4 kroonbladen (vetmuur 5, soms 4; sterrenkroos met zeer kleine bloemen zonder kroonbladen).

9 Q-bank interactieve identificatie sleutels

10 EUPHRESCO DeCLAIM project 4 soorten (Grote waternavel, Parelvederkruid, Waterteunisbloloem & Waterwaaier) Veldkaart Risicokaart Handleiding voor beheer Achtergrondinformatie (Engelstalig)

11 Onderkenning van het probleem: Waterteunisbloem Taxonomische verwarring Vrij in de handel (populair: mooie bloemen) tot soorten rukken op uit het zuiden (L. peploides & L. grandiflora) Ecologische schade (verdringing & licht) Economische schade (reiniging watergangen) Mogelijk nog beheersbaar Opruimactie Biesbosch 2007

12 Bevestiging november 2007

13 Management advies in overleg met SBB Afgraven tot een diepte van cm en afgegraven grond in depot Ludwigia op het land markeren en bodem afgegraven tot een diepte van 30 cm Drainage van sloten voorafgaand aan afgraven Ter plaatse graven van depot op niet besmette grond. Besmette grond met fragmenten en planten begraven en afdekken met minimaal 1 meter grond Herprofilering van sloten en oever na afgraven

14 Uitroeiing november 2007

15 Uitroeiing november 2007

16 Uitroeiing november 2007

17 Uitroeiing november 2007

18 Uitroeiing november 2007

19 Controle na opruimactie Biesbosch

20

21 Verspreiding 2012

22 Tiengemeten 2012 natuurontwikkeling

23 December 2012 survey

24 Mechanische en handmatige aanpak 2013

25 Mechanische en handmatige aanpak 2013

26 Mechanische en handmatige aanpak 2013

27 helpende handjes

28 Resultaten 2013 survey Hergroei en nieuwe vestigingen

29 December 2012 survey

30 Kostenplaatje Excavator Amphibic excavator Materials 300 Employees 160 hours 252 hours Volunteers 60 hours 414 hours

31 Onderkenning van het probleem: Watercrassula Eerste vondst 1995 Geen effect op waterhuishouding Groeiend probleem bij natuurontwikkeling en duinvalleien Meldingen in amfibieën poelen

32 Noordenveld natuurontwikkeling SBB

33

34 Crassula helmsii Huis ter Heide Juni 2012 verzoek management advies van Erwin de Hoop

35 Juni 2012

36 Juni 2012

37 Observaties juni 2012 Verspreide planten op droge grond Wisselende dichtheden in droogvallende poelen Zware besmetting op de oever van het grote ven Waarschijnlijk aanwezig op grotere diepte Alle besmettingen zijn op enig moment van het jaar in contact met het water van het grote ven

38 Advies op basis bezoek juni 2012 Besmetting isoleren Grote grazers uitrasteren Grote ven droogpompen Verwijderen bovenste grondlaag 20 cm Besmette grond ter plaatse in depot begraven

39 Juli 2012 pomp operationeel

40 Juli 2012 effect drainage

41 Status activiteiten eind juli 2012 Na weken van pompen is het minimale niveau bereikt ten gevolge van druk grondwater Centrale deel van het ven nog steeds 50 cm water Aanvang afgraven 20 cm op droge delen en drooggevallen bodem ven

42 Bezoek augustus 2012 Bodem drooggevallen deel ven afgegraven Waterpeil stijgt Bodem van alle besmette plekken afgegraven Nieuwe surveys opgestart

43 Bezoek augustus 2012

44 Status van het project augustus kubieke meter grond afgegraven Nog 1200 kubieke meters te gaan Resterende planten op de bodem van het ven vormen een permanente bron van besmetting Optie om kleurstof toe te passen

45 Oktober 2012 Vrijwilligers survey van alle nieuwe vennen Administratief traject voor vergunning toepassing kleurstof opgestart Nieuwe vondsten bij 2 vennen INBO aan boord voor monitoring vegetatie ontwikkeling

46 Bezoek oktober 2012

47 Bezoek oktober 2012

48 Advies & vervolg acties Kale oevers van het ven bedekken met plastic Monitoring plots aanleggen Nieuwe besmettingen melden en verwijderen/isoleren Nalopen aanspoelsel watercrassula

49 Oktober - November 2012

50 Kostenplaatje Tussenstand (December 2012) Drainage, afgraven, begraven m plastic (4 m breed) m afzetting Staf tijd Natuurmonumenten & vrijwilligers (877 uur) Kleurstof (30 kg) 600 Staf tijd INBO p.m. Staf tijd NVWA p.m.

51 Januari 2013 Waterpeil stijgt boven niveau afgedekte oever Fragmenten spoelen aan Vrijwilligers schonen wekelijks de oevers

52 Toepassing kleurstof e dosis Januari 16 kg Ven c. 120 m doorsnee Centrale deel 150 cm diep

53 Toepassing kleurstof 2013 onderhoudsdosis maart 14 kg 2e dosis 30 kg augustus

54 DEPTH (cm) State-of-the-art najaar Huis ter Heide: light availability 2013 August (2nd addition) Octobe March (1st addition) July effective shading? 0 10 PAR (% incident)

55 Vrijwilligerswerk 2 e & 3 e ven

56 Kostenplaatje 2013 Kleurstof 1200 Vrijwilligers 482 dagen Staf tijd Natuurmonumenten 95 dagen Staf NVWA p.m. Staf INBO p.m. Natuurmonumenten >4600 uur

57 Vervolg 2013/2014 Voortzetten toediening kleurstof Eenmalig maaien van de vegetatie Lichtmetingen en vegetatie opname

58 Is mechanische controle mogelijk? Ludwigia peploides: Ja met vastberadenheid en bij voorkeur in een vroeg stadium van besmetting (2e jaar) Crassula helmsii: Alleen op droge grond met zeer zorgvuldig werken Schaal afhankelijk In dras situaties hoogst problematisch Bereid je voor op het ergste (ook als je weinig ziet is er nog veel meer!!) Praktijkadvies watercrassula bosschap :

59 Activiteiten Ambrosia Controle richtlijn Q-bank interactieve sleutel vogelvoer Advisering doelgroepen COST SMARTER Beheer proef in samenwerking SBB Beheer experiment met Gemeente Velsen

60 Ambrosia artemisiifolia Probleem in Centraal Europa Export probleem naar Russische Federatie Continue aanvoer via vogelvoer Verlenging hooikoorts seizoen

61 Is de dreiging echt groot? Ambrosia in Frankrijk

62

63 Communicatie Ambrosia

64 Meerjarige mediacampagne (free publicity): Voorkom hooikoorts jaarrond, trek Ambrosia uit de grond Interviews met: Q-music, RTL4, NOS journaal, RTL-Z, radio 1, regionale zenders, dagbladen, etc. Creëren bewustwording bij particulieren, gemeenten, terreinbeheerders en akkerbouwers

65 Voorlichting Website Ambrosia 65

66 Website Ambrosia Waarnemingen info: *iphone app (Ambrosia melder) *Android app (Ambrosia alert) *De Natuurkalender *Waarneming.nl Partners in communicatie: NVWA FLORON Natuurkalender Pollennieuws Bestrijding info: *Tuineigenaren *Gemeenten& terreinbeheerders *Akkerbouwers Links naar alle partners & producten 66

67 Controle Ambrosia Notificaties derde landen (probleem Russische Federatie) Pogingen voor Convenant Sinds 2012 EU diervoeder richtlijn gerichte inspecties NVWA 67

68 Digitale sleutel zaden

69 Fauna strook september 2010

70 Effect op fauna strook 1 maand na maaien

71 Fauna strook 1 maand na maaien

72 Bouwvoor na oogst en 1 maal extra ploegen

73 Akker juni 2011 Fauna strook opgeheven Winter gerst Bemonstering zaadbank in relatie tot afstand rand

74 Akker september 2011

75 Akker november 2011

76 Vervolg aanpak en toekomst Gewas in de winter Extra nabehandeling 2 maal Bemonstering zaadbank Resultaat: geen vooruitgang (zaadbank wordt aangevuld) Nieuwe aanpak 2014 *2 extra nabehandelingen ter voorkoming late vruchtzetting

77 2012: Ambrosia app voor gebruiksgemak en controle! (2014 update beschikbaar)

78 Zandambrosia ( A. psilostachya) Reeds decennia ingeburgerd in met name de duinen Recent uitbreiding bij stadsontwikkeling IJmuiden Hooikoortsproblematiek vergelijkbaar Overjarig met wortelstokken

79 Ambrosia psilostachya IJmuiden Augustus 2011

80 Ambrosia psilostachya IJmuiden Augustus 2011

81 Beheerexperiment A. psilostachya Maaien 2 maal per jaar Monitoring vegetatie bedekking Herbicide toepassing Roundup Evolution glyfosate 2% toediening in herfst Monitoring vegetatie bedekking

82 Activiteiten duizendknopen PROBOS Voorkomen verspreiding 1. Zorgvuldig maaien om verspreiding tijdens het maaiwerk te voorkomen: klein stukje kan al zorgen voor een nieuwe plant; 2. Voer het maaisel af naar een composteerinrichting of laat het drogen op een dichte ondergrond en zorg ervoor dat de (tijdelijke) opslaglocatie duizendknoop schoon wordt opgeleverd; 3. Gebruik schone grond, dus zonder wortelstokken van duizendknoop; 4. Zorg ervoor dat er zorgvuldig wordt omgegaan met afgegraven grond waarin duizendknoop aanwezig is. Begraaf het (min. 3 m diep) of voer het af naar een composteerder.

83 Landelijke praktijkproef PROBOS Dé bestrijdingsmethode bestaat niet 32 deelnemers ca. 100 locaties l/proeflocaties.html

84

85 Landelijke praktijk proef PROBOS Proeven intensief maaibeheer, behandeling met Ultima, chemische bestrijding met Glyfosaat (bladbehandeling, stobbebehandeling en injecteren), afdekken, afgraven, begrazing. Meer info

86 Toekomstbeeld?

87 Met dank aan: Astrid Withagen, Esther Dijkstra, Menno van Zuijen (Natuurmonumenten Beheereenheid Haringvliet / Krammer Volkerak) & alle vrijwilligers Erwin de Hoop, Donald van Hoek, Gerard van den Burg (Natuurmonumenten Midden Brabant) & alle vrijwilligers Tim Adriaens, Jo Packet, Wouter Van Landuyt, Lon Lommaert, Sander Devischer, Kris Decleer, Bart Vandevoorde (INBO) Allan Krijgsheld, Jacques van der Neut, Maarten Perdeck David Lau, Carlo van Dooren (Staatsbosbeheer)

Aanpak uitheemse probleemplanten

Aanpak uitheemse probleemplanten Aanpak uitheemse probleemplanten Johan van Valkenburg Symposium Ecologie en de praktijk Inhoud van de presentatie Wat zijn (invasieve) exoten? Hoe komen ze in Nederland Beschikbare beleidsinstrumenten

Nadere informatie

CONVENANT WATERPLANTEN. Partijen: A De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, handelend als bestuursorgaan, hierna LNV ;

CONVENANT WATERPLANTEN. Partijen: A De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, handelend als bestuursorgaan, hierna LNV ; CONVENANT WATERPLANTEN Partijen: A De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, handelend als bestuursorgaan, hierna LNV ; B De Unie van Waterschappen, te s Gravenhage, namens alle Waterschappen;

Nadere informatie

20-12-2013. Uitwerking in de praktijk: convenant als compromis of verantwoorde speelruimte? Inhoud. Beheer van exoten

20-12-2013. Uitwerking in de praktijk: convenant als compromis of verantwoorde speelruimte? Inhoud. Beheer van exoten Uitwerking in de praktijk: convenant als compromis of verantwoorde speelruimte? Laura N.H. Verbrugge, Rob S.E.W. Leuven & Riyan J.G. van den Born Werkgroep Exoten 19 December 2013 Inhoud Van risicobeoordeling

Nadere informatie

Invasieve waterplanten in Nederland

Invasieve waterplanten in Nederland Index Invasieve waterplanten in Nederland Veldgids Inhoud Colofon Dit is een uitgave van de nieuwe Voedsel en Waren Autoriteit Postbus 9102 6700 HC Wageningen pd.info@minlnv.nl AID, PD en VWA bouwen aan

Nadere informatie

Invasieve waterplanten in Nederland

Invasieve waterplanten in Nederland Index Invasieve waterplanten in Nederland Veldgids Inhoud Colofon Dit is een uitgave van de Plantenziektenkundige Dienst van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Postbus 9102 6700 HC

Nadere informatie

1nvexo. Interreg Vlaanderen Nederland. minder invasieve planten en dieren. Europese Unie Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling

1nvexo. Interreg Vlaanderen Nederland. minder invasieve planten en dieren. Europese Unie Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling 1nvexo minder invasieve planten en dieren Interreg Vlaanderen Nederland Europa investeert in uw regio Europese Unie Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Casus Grote waternavel en andere invasieve

Nadere informatie

Bestrijding invasieve exotische planten, struiken en bomen

Bestrijding invasieve exotische planten, struiken en bomen Bestrijding invasieve exotische planten, struiken en bomen Laatste update: 26 november 2015 Reuzenbalsemien Trosbosbes (Foto s: Johan van Valkenburg) Waarom een advies over bestrijding? In toenemende mate

Nadere informatie

Hydrocotyle ranunculoides L. f. Een handleiding voor identificatie, risico beoordeling en management

Hydrocotyle ranunculoides L. f. Een handleiding voor identificatie, risico beoordeling en management Hydrocotyle ranunculoides L. f. Een handleiding voor identificatie, risico beoordeling en management Nationaal Referentie Centrum, NVWA, Wageningen, NL Centre for Ecology and Hydrology Wallingford, UK

Nadere informatie

voor bestrijding van parelvederkruid

voor bestrijding van parelvederkruid Protocol voor bestrijding van parelvederkruid Bron: Een efficiënte aanpak van invasieve exoten in en rond de waterloop. Eindrapport van de Invexo-casus Grote waternavel en andere invasieve (water)planten,

Nadere informatie

Nieuws over exotische vaatplanten

Nieuws over exotische vaatplanten H. Duistermaat Nieuws over exotische vaatplanten 2008 Leni Duistermaat i.s.m. Wout Holverda, René van Moorsel, Johan van Valkenburg (PD), Menno Soes (Bureau Waardenburg) en FLORON Nationaal Herbarium Nederland

Nadere informatie

Myriophyllum aquaticum (Vell.) Verdcourt

Myriophyllum aquaticum (Vell.) Verdcourt Myriophyllum aquaticum (Vell.) Verdcourt Een handleiding voor identificatie, risico beoordeling en management Jonathan Newman Nationaal Referentie Centrum, NVWA, Wageningen, NL Centre for Ecology and Hydrology

Nadere informatie

Werkinstructies bestrijding plaagsoorten

Werkinstructies bestrijding plaagsoorten Werkinstructies bestrijding plaagsoorten 1-2-2015 Auteurs: Bart Brugmans (Waterschap Aa en Maas) Elize van Reenen (Waterschap De Dommel) Jeffrey Samuels (Waterschap Brabantse Delta) Inhoud Werkinstructie

Nadere informatie

voor bestrijding van waterteunisbloem

voor bestrijding van waterteunisbloem Protocol voor bestrijding van waterteunisbloem Bron: Een efficiënte aanpak van invasieve exoten in en rond de waterloop. Eindrapport van de Invexo-casus Grote waternavel en andere invasieve (water)planten,

Nadere informatie

Cabomba!caroliniana!A.!Gray!

Cabomba!caroliniana!A.!Gray! CabombacarolinianaA.Gray Eenhandleidingvooridentificatie,risicobeoordelingenmanagement NationaalReferentieCentrum,NVWA,Wageningen,NL CentreforEcologyandHydrology"Wallingford,UK juni2011 Achtergrondinformatieenecologie

Nadere informatie

CONCEPT-AFWEGINGSKADER BEHEERSING INVASIEVE OEVER- EN WATERPLANTEN

CONCEPT-AFWEGINGSKADER BEHEERSING INVASIEVE OEVER- EN WATERPLANTEN 1996-2011: FVAN ina Final l rereport p orttot BRUIKBAAR OPPERVLAKTEWATER EFFLUENT Stationsplein 89 POSTBUS 2180 3800 CD AMERSFOORT CONCEPT-AFWEGINGSKADER BEHEERSING INVASIEVE OEVER- EN WATERPLANTEN TEL

Nadere informatie

Aan Project Titel: Datum Versie Opsteller Inleiding, aanleiding Vraag en doel Aanpak en uitwerking Ad 1. Excursie Watercrassula

Aan Project Titel: Datum Versie Opsteller Inleiding, aanleiding Vraag en doel Aanpak en uitwerking Ad 1. Excursie Watercrassula Aan: Waterschappen De Dommel en Aa en Maas (Jacco de Hoog en Bart Brugmans) Project: Pilots bestrijding exoten waterschap De Dommel en waterschap Aa en Maas Titel: Kennisdocument Watercrassula Datum: 18

Nadere informatie

Zwarte lijst invasieve waterplanten, op basis van enquête onder waterbeheerders NL

Zwarte lijst invasieve waterplanten, op basis van enquête onder waterbeheerders NL Zwarte lijst invasieve waterplanten, op basis van enquête onder waterbeheerders NL Auteur: Maarten Zonderwijk, waterschap Regge en Dinkel, UPDATE 5 maart 2008. Inleiding De plantenziektekundige dienst

Nadere informatie

Een efficiënte aanpak van invasieve exoten in en rond de waterloop

Een efficiënte aanpak van invasieve exoten in en rond de waterloop Een efficiënte aanpak van invasieve exoten in en rond de waterloop Eindrapport van de Invexo-casus Grote waternavel en andere invasieve (water)planten Samenvatting Inhoud Invasieve exoten in Vlaanderen

Nadere informatie

Onderhoudsbeelden wateren en waterkeringen Overzicht beschermde flora en fauna Overzicht probleemflora en -fauna

Onderhoudsbeelden wateren en waterkeringen Overzicht beschermde flora en fauna Overzicht probleemflora en -fauna Onderhoudsbeelden wateren en waterkeringen Overzicht beschermde flora en fauna Overzicht probleemflora en -fauna Onderhoudsbeeld wateren 3. Eén droog talud en één natte oever begroeid Na de maaibeurt staat

Nadere informatie

De aanpak ervan is afhankelijk van de plaats en de mogelijkheden voor verspreiding. Onze aanpak verschilt naargelang de exoten voorkomen

De aanpak ervan is afhankelijk van de plaats en de mogelijkheden voor verspreiding. Onze aanpak verschilt naargelang de exoten voorkomen Beheerrichtlijn van de Stad Gent voor de aanpak van invasieve exotische planten Doelstelling Een aantal plantensoorten in het Gentse openbaar groen vormen een bedreiging voor de natuur of een gevaar voor

Nadere informatie

Gedragscode invasieve planten in België

Gedragscode invasieve planten in België LIFE + Information & Communication Gedragscode invasieve planten in België Halford Mathieu (ULg GxABT) Mathys Catherine (CTH) Heemers Leen (PCS) Proefcentrum voor Sierteelt - Destelbergen 15 september

Nadere informatie

Dossiernummer: 23-10-2013 Projectnummer:

Dossiernummer: 23-10-2013 Projectnummer: Bijlagen bij verordening subsidies natuurvriendelijke oevers en vispaaiplaatsen 2014: 1. Inrichtingseisen natuurvriendelijke oevers en vispaaiplaatsen; 2. Richtlijnen voor natuurvriendelijk onderhoud.

Nadere informatie

Nieuws over exotische vaatplanten 2007

Nieuws over exotische vaatplanten 2007 Plantennieuws uit 2007 H. Duistermaat Nieuws over exotische vaatplanten 2007 Leni Duistermaat i.s.m. Wout Holverda & René van Moorsel Nationaal Herbarium Nederland & FLORON Wageningen, 13 december Plantennieuws

Nadere informatie

Veelgestelde vragen schouw dagelijks onderhoud

Veelgestelde vragen schouw dagelijks onderhoud Veelgestelde vragen schouw dagelijks onderhoud Wat is gewoon onderhoud? Gewoon onderhoud is het jaarlijks verwijderen van een overmaat aan begroeiing, vuil enzovoort dat zich in en direct naast de watergang

Nadere informatie

Lessen uit de studiedag en praktische tips van de wetenschappers. Ivan Nijs (UA) & sprekers van de wetenschappelijke studiedag

Lessen uit de studiedag en praktische tips van de wetenschappers. Ivan Nijs (UA) & sprekers van de wetenschappelijke studiedag Lessen uit de studiedag en praktische tips van de wetenschappers Ivan Nijs (UA) & sprekers van de wetenschappelijke studiedag Studiedag = finale workshop van het project INPLANBEL (2003-2006), 2006), Federaal

Nadere informatie

Deelgebieden De Doorbraak

Deelgebieden De Doorbraak Deelgebieden De Doorbraak Colofon 2011 Natuurbalans - Limes Divergens BV / Waterschap Regge & Dinkel & Landschap Overijssel Tekst en samenstelling: M.C. Scherpenisse-Gutter Met medewerking van: B. ter

Nadere informatie

veronderstelde voordelen van Natuurvriendelijke oevers.

veronderstelde voordelen van Natuurvriendelijke oevers. 1 veronderstelde voordelen van Natuurvriendelijke oevers. verbeteren van chemische water kwaliteit verbeteren van de oever stabiliteit verbeteren van de ecologische kwaliteit 2 waarom aandacht voor NVO

Nadere informatie

Invasieve exoten binnen Noord-Brabant en hun effecten

Invasieve exoten binnen Noord-Brabant en hun effecten Invasieve exoten binnen Noord-Brabant en hun effecten In de afgelopen eeuw heeft de mens het Noordbrabantse landschap drastisch veranderd en daarmee ook de biodiversiteit. Veel inheemse soorten zijn achteruit

Nadere informatie

Samenwerken rond het terug dringen van woekerende (invasieve) planten in Noord- Limburg

Samenwerken rond het terug dringen van woekerende (invasieve) planten in Noord- Limburg Samenwerken rond het terug dringen van woekerende (invasieve) planten in Noord- Limburg Inhoud Onze landschapselementen vroeger, nu en morgen: een blik op het verleden de huidige situatie en de toekomst

Nadere informatie

Exoten, wat doen we ermee?

Exoten, wat doen we ermee? Exoten, wat doen we ermee? 1- Een exoot, wat is dat? Een zeer actueel en steeds groter wordend probleem in Nederland, maar ook elders in de wereld, is dat van de introductie van exotische 1 soorten. Sommige

Nadere informatie

Beplantingen Elzensingel Enkele rij, 3 stuks per meter. Minimale lengte 10 m. Planten bosplantsoen (60-100cm) 1 m 4,20

Beplantingen Elzensingel Enkele rij, 3 stuks per meter. Minimale lengte 10 m. Planten bosplantsoen (60-100cm) 1 m 4,20 Normbedragen Landschapselementen 201 Normbedragen voor herstel en aanleg De normbedragen zijn opgebouwd uit kosten voor arbeid inclusief kosten voor materialen. De bedragen zijn de werkelijke kosten. Afwijkingen

Nadere informatie

2. Normkostentabel aanleg, herstel en achterstallig onderhoud 2015 Herstel en aanleg

2. Normkostentabel aanleg, herstel en achterstallig onderhoud 2015 Herstel en aanleg 2. Normkostentabel aanleg, herstel en achterstallig onderhoud 2015 Herstel en aanleg De normbedragen zijn opgebouwd uit kosten voor arbeid inclusief kosten voor materialen. De bedragen zijn de werkelijke

Nadere informatie

BOEREN BOUWEN AAN HET LANDSCHAP Streven naar kwaliteitsvol agrarisch landschap

BOEREN BOUWEN AAN HET LANDSCHAP Streven naar kwaliteitsvol agrarisch landschap Samenwerking Voor Agrarisch Landschap context beheer van oeverzones constructie van de maaier SVAL en doelstellingen Project naar aangepast oeverbeheer ideeën en participatie Vande Ryse Luc Samenwerken

Nadere informatie

Pilots bestrijding exotische waterplanten Grote waternavel, Parelvederkruid en Waterteunisbloem

Pilots bestrijding exotische waterplanten Grote waternavel, Parelvederkruid en Waterteunisbloem Pilots bestrijding exotische waterplanten Grote waternavel, Parelvederkruid en Waterteunisbloem Wat van ver komt is mooi?! Waterschap De Dommel December 2011 Titel: Pilots bestrijding exotische waterplanten

Nadere informatie

Troebel water verhelderd

Troebel water verhelderd Troebel water verhelderd Ellis Penning met dank aan o.a. Maarten Ouboter, Rob Uittenbogaard, Menno Gensebergen Over meren en plassen Troebelheid vaak centrale problematiek Waar komt troebelheid vandaan?

Nadere informatie

Laat je tuinplanten niet ontsnappen!

Laat je tuinplanten niet ontsnappen! Laat je tuinplanten niet ontsnappen! Wat gebeurt er met jouw Plantafval? Na de nodige snoei- en opruimwerken in je tuin zit je waarschijnlijk met een berg groenafval. Veel mensen gooien dit in een hoekje

Nadere informatie

Natte Natuurparel Nemerlaer 1 20-10-2011

Natte Natuurparel Nemerlaer 1 20-10-2011 Overzicht situatie en maatregelen per perceel NNP Project: NNP = Perceel is op orde voor realisatie AmbitieNatuurbeheertype = AmbitieNatuurbeheertype is haalbaar door uitvoering maatregelen = AmbitieNatuurbeheertype

Nadere informatie

Reken af met duist in stappen

Reken af met duist in stappen Reken af met duist in stappen Zo blijft resistente duist beheersbaar Duist is een lastig onkruid in wintertarwe. Dat komt met name doordat het een directe concurrent is voor het gewas. Het ontneemt voedsel

Nadere informatie

Monitoring en inventarisatie reptielen en amfibieën Loonse en Drunense Duinen / Huis ter Heide

Monitoring en inventarisatie reptielen en amfibieën Loonse en Drunense Duinen / Huis ter Heide Monitoring en inventarisatie reptielen en amfibieën Loonse en Drunense Duinen / Huis ter Heide 2010 Mark Klerks November 2010 Inleiding: Het jaar 2010 kwam maar langzaam op gang. Vooral het voorjaar was

Nadere informatie

NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014

NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014 NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014 NATUURPUNT vzw Een onafhankelijke organisatie gedragen door vrijwilligers grootste natuurbeschermingsorganisate in Vlaanderen eind 2001 opgericht

Nadere informatie

Onderzoek amfibieën plangebied Vijfhuizenbaan 1 en 3 te Riel

Onderzoek amfibieën plangebied Vijfhuizenbaan 1 en 3 te Riel Onderzoek amfibieën plangebied Vijfhuizenbaan 1 en 3 te Riel Opdrachtgever: R. J. van Kerkhoff Juni 2014 Pastoor Vermuntstraat 22 4851 CS Ulvenhout Tel.: 076-8504196/06-33764547 E-mail: eac@home.nl Pagina

Nadere informatie

Bermenplan Assen. Definitief

Bermenplan Assen. Definitief Definitief Opdrachtgever: Opdrachtgever: Gemeente Assen Gemeente Mevrouw Assen ing. M. van Lommel Mevrouw M. Postbus van Lommel 30018 Noordersingel 940033 RA Assen 9401 JW T Assen 0592-366911 F 0592-366595

Nadere informatie

Nieuwe natuur en nieuw land, kolonisatie en rol van uitzaai voorbeelden uit Overijssel en Flevoland

Nieuwe natuur en nieuw land, kolonisatie en rol van uitzaai voorbeelden uit Overijssel en Flevoland Nieuwe natuur en nieuw land, kolonisatie en rol van uitzaai voorbeelden uit Overijssel en Flevoland Piet Bremer (prov. Overijssel) Leemringveld, 2007 Index 140 120 100 80 60 Overijssel 1900-2000 ontginning

Nadere informatie

Pilots bestrijding exotische wateren oeverplanten. Parelvederkruid Waterteunisbloem Reuzenbalsemien Japanse duizendknoop. Beheersen of bestrijden?!

Pilots bestrijding exotische wateren oeverplanten. Parelvederkruid Waterteunisbloem Reuzenbalsemien Japanse duizendknoop. Beheersen of bestrijden?! Pilots bestrijding exotische wateren oeverplanten Parelvederkruid Waterteunisbloem Reuzenbalsemien Japanse duizendknoop Beheersen of bestrijden?! februari 2013 Titel: Pilots bestrijding exotische water-

Nadere informatie

Bevindingen praktijkproef. onkruidbestrijding d.m.v. Ultima en Heetwater. in de gemeente Slochteren

Bevindingen praktijkproef. onkruidbestrijding d.m.v. Ultima en Heetwater. in de gemeente Slochteren Bevindingen praktijkproef onkruidbestrijding d.m.v. Ultima en Heetwater in de gemeente Slochteren Woord vooraf Het herbicide Ultima is een in 2013 toegelaten middel met onder andere een toepassing op half

Nadere informatie

Heidevegetaties op golfbanen. Presentatie:

Heidevegetaties op golfbanen. Presentatie: Presentatie: Bodemtypen Vegetatietypen Beheer Bedreigingen Onderhoud en aanleg Fauna 2:43 Mogelijkheden om heide en heischrale graslandvegetaties te creëren op golfbanen Bodemtype Waterhuishouding: droog/vochtig

Nadere informatie

WERKPROTOCOLLEN VOOR WERKZAAMHEDEN IN HET KADER VAN BESTENDIG BEHEER EN ONDERHOUD.

WERKPROTOCOLLEN VOOR WERKZAAMHEDEN IN HET KADER VAN BESTENDIG BEHEER EN ONDERHOUD. WERKPROTOCOLLEN VOOR WERKZAAMHEDEN IN HET KADER VAN BESTENDIG BEHEER EN ONDERHOUD. In onderstaande werkprotocollen geeft de tabel aan waneer de werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd. In de tabel wordt

Nadere informatie

Monitoringsverslag Hierdense / Staverdense beek per 17-7-2009 Bekenwerkgroep Nederland E, van den Dool

Monitoringsverslag Hierdense / Staverdense beek per 17-7-2009 Bekenwerkgroep Nederland E, van den Dool Monitoringsverslag Hierdense / Staverdense beek per 17-7-2009 Bekenwerkgroep Nederland E, van den Dool De Hierdense beek is door de BWN 6 keer bezocht. En wel in 1973, 1987, 1995, 2001, 2005 en 2009. De

Nadere informatie

Natuurvriendelijke oevers. Droge voeten, schoon water

Natuurvriendelijke oevers. Droge voeten, schoon water Natuurvriendelijke oevers Droge voeten, schoon water VOOR WIE IS DEZE FOLDER BESTEMD? Deze folder is bestemd voor eigenaren van oevers die in aanmerking komen om hun oever natuurvriendelijk in te richten.

Nadere informatie

Convenant gedragsregels Jacobskruiskruid Groningen

Convenant gedragsregels Jacobskruiskruid Groningen Convenant gedragsregels Jacobskruiskruid Groningen Partijen Stichting Het Groninger Landschap Staatsbosbeheer Vereniging natuurmonumenten Rijkswaterstaat, dienstkring Groningen Land- en Tuinbouworganisatie

Nadere informatie

Natuurontwikkeling op de de Volgermeerpolder (2012)

Natuurontwikkeling op de de Volgermeerpolder (2012) Natuurontwikkeling op de de Volgermeerpolder (2012) Presentatie voor het Burgerkomitee en bewoners Piet-Jan Westendorp (ecoloog, ACV) 29 november 2012 Inhoud Organisatie Beheer en monitoring natuurontwikkeling

Nadere informatie

Veldbezoeken Het gebied is op 16 juli 2014 bezocht door Menno Reemer (EIS) samen met Hendrik Baas (gemeente Zoetermeer).

Veldbezoeken Het gebied is op 16 juli 2014 bezocht door Menno Reemer (EIS) samen met Hendrik Baas (gemeente Zoetermeer). Bijenvraagbaak casus 1: Zoetermeer Westerpark Menno Reemer (EIS Kenniscentrum Insecten) & Robbert Snep (Alterra) 6 oktober 2014 Vraagsteller: Hendrik Baas (Gemeente Zoetermeer) Gebied: Zoetermeer, Westerpark,

Nadere informatie

Inheems zaaizaad. Gehakkelde aurelia op Knoopkruid

Inheems zaaizaad. Gehakkelde aurelia op Knoopkruid Inheems zaaizaad Inleiding Gebruik van zaaizaad om een bloemrijke flora te verkrijgen en om insecten als vlinders en bijen te bevoordelen is populair en wint steeds meer terrein. Daarbij wordt de ingeschatte

Nadere informatie

Achtergrondartikel grondwatermeetnetten

Achtergrondartikel grondwatermeetnetten Achtergrondartikel grondwatermeetnetten Wat is grondwater Grondwater is water dat zich in de ondergrond bevindt in de ruimte tussen vaste deeltjes, zoals zandkorrels. Indien deze poriën geheel met water

Nadere informatie

Bijen en Landschapsbeheer

Bijen en Landschapsbeheer Bijen en Landschapsbeheer Hoe maken we het landschap bijenvriendelijk Wat betekent dat voor de biodiversiteit en de kwaliteit van het landschap Een selectie van de mogelijkheden Arie Koster -- www.bijenhelpdesk.nl

Nadere informatie

Waterplanten en Waterkwaliteit

Waterplanten en Waterkwaliteit Waterplanten en Waterkwaliteit Leon van den Berg Moni Poelen Monique van Kempen Laury Loeffen Sarah Faye Harpenslager Jeroen Geurts Fons Smolders Leon Lamers Platform Ecologisch Herstel Meren Vrijdag 11

Nadere informatie

Nederland Waterland Basisonderwijs

Nederland Waterland Basisonderwijs Nederland Waterland Basisonderwijs Introductie Nederland is een land vol met water. Water in rivieren en meren. De zee klotst tegen onze duinen. En de zachte bodem van Nederland zit ook vol met water.

Nadere informatie

Hoe invasieve planten stoppen? Preventie begint in onze tuin! Invasieve planten versus biodiversiteit

Hoe invasieve planten stoppen? Preventie begint in onze tuin! Invasieve planten versus biodiversiteit ANTenne JULI- SEPTEMBER 2011 JAARGANG 5 NR. 3 19 Sablon, R. Vercauteren, T., Lammens, S., Ghyselbrecht, E., 2010b.: Freshwater Molluscs introduced in Belgium in the last two Decades Abstracts of the World

Nadere informatie

Flora- en faunawet. Gedragscode Bestendig beheer groenvoorziening

Flora- en faunawet. Gedragscode Bestendig beheer groenvoorziening Flora- en faunawet De Flora- en faunawet (Ffwet) is in april 2002 in werking getreden. De wet beschermt alle in het wild levende flora en fauna in Nederland. Bij het uitvoeren van werkzaamheden moet altijd

Nadere informatie

Monitoring op natuurboerenerven. Uitleg over de systematiek van het monitoren

Monitoring op natuurboerenerven. Uitleg over de systematiek van het monitoren Monitoring op natuurboerenerven Uitleg over de systematiek van het monitoren Inleiding Boerenzwaluwen op het erf, korenbloemen in de akkers, fladderende citroenvlinders tussen de schuren. Al dat pracht

Nadere informatie

Definitie flexibel peil. Flexibel peil; van denken naar doen! Winnie Rip. Doel van het project. Inhoud

Definitie flexibel peil. Flexibel peil; van denken naar doen! Winnie Rip. Doel van het project. Inhoud Definitie flexibel peil flexibel peil is een peil dat zich op basis van neerslag en verdamping instelt: in de zomer op een laag peil in de winter op een hoog peil. Flexibel peil; van denken naar doen!

Nadere informatie

Rupsklaver (Medicago)

Rupsklaver (Medicago) Rupsklaver (Medicago) LPW-Florasleutel samengesteld door Veerle Cielen ALGEMENE SLEUTEL Bloemen groot (> 7 mm), in trossen Kroon geel Sikkelklaver Kroon paarsblauw Luzerne Kroonkleur varieert van paars

Nadere informatie

Nota plaagsoorten. Datum 18 april 2013

Nota plaagsoorten. Datum 18 april 2013 Opgemaakt door afdeling Datum 18 april 2013 Planvorming Pagina 2 van 37 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding... 4 1.1. Aanleiding... 4 1.2. Doel... 5 1.3. Afbakening... 5 2. Bestaande beleidskaders... 6 2.1. Europa...

Nadere informatie

Bestrijding emelten in grasland 2004

Bestrijding emelten in grasland 2004 Bestrijding emelten in grasland 2004 Toetsing van chemische en biologische middelen tegen emelten (Tipula spp.) in een veld- en in vitro proef Klaas van Rozen en Albert Ester Praktijkonderzoek Plant &

Nadere informatie

Motivaties in het beheer van de duinen

Motivaties in het beheer van de duinen Motivaties in het beheer van de duinen Ter gelegenheid van het Lymesymposium 1 november 2013 Marianne Snabilie Manager Onderhoud en Administratie PWN Waterleidingbedrijf Afdeling Natuur en Recreatie Inhoud

Nadere informatie

Inhaalslag Verspreidingsonderzoek. De mossen van de Habitatrichtlijn: Geel schorpioenmos & Tonghaarmuts. BLWG Rapport 2004.07.

Inhaalslag Verspreidingsonderzoek. De mossen van de Habitatrichtlijn: Geel schorpioenmos & Tonghaarmuts. BLWG Rapport 2004.07. Inhaalslag Verspreidingsonderzoek De mossen van de Habitatrichtlijn: Geel schorpioenmos & Tonghaarmuts BLWG Rapport 2004.07 Oktober 2004 In opdracht van Expertisecentrum LNV Inhaalslag verspreidingsonderzoek,

Nadere informatie

Mitigatie en compensatieplan rugstreeppad

Mitigatie en compensatieplan rugstreeppad Mitigatie en compensatieplan rugstreeppad Mitigatie en compensatieplan rugstreeppad Auteur Opdrachtgever Projectnummer Ingen foto omslag T. Ursinus In den Eng Investment 11.148 december 2011 Voortplantingswater

Nadere informatie

De slimme ecologische oplossing tegen wateroverlast én droogte.

De slimme ecologische oplossing tegen wateroverlast én droogte. De slimme ecologische oplossing tegen wateroverlast én droogte. NATUURBEHEER & LANDBOUW www.hydrorock.com Natuurbeheer en watermanagement Droogte, hittegolven, hevige regenval en overstromingen. Ze komen

Nadere informatie

Plaggen ten behoeve van natuurontwikkeling. Fosfaatverzadiging als uitgangspunt

Plaggen ten behoeve van natuurontwikkeling. Fosfaatverzadiging als uitgangspunt Plaggen ten behoeve van natuurontwikkeling Fosfaatverzadiging als uitgangspunt fosfaatverzadigingsindex (PSI) Plaggen en fosfaatverzadiging van de grond Plaggen is een veelgebruikte methode om de voedingstoestand

Nadere informatie

Heidebeheer en fauna. Verslag veldwerkplaats Droog Zandlandschap Strabrechtse Heide, 4 juni 2009

Heidebeheer en fauna. Verslag veldwerkplaats Droog Zandlandschap Strabrechtse Heide, 4 juni 2009 Heidebeheer en fauna Verslag veldwerkplaats Droog Zandlandschap Strabrechtse Heide, 4 juni 2009 Inleiders: Jap Smits (Staatsbosbeheer) en prof. dr. Henk Siepel (Alterra-WUR) De Strabrechtse Heide is een

Nadere informatie

Onderzoek naar bruikbare herbiciden in knolbegonia

Onderzoek naar bruikbare herbiciden in knolbegonia Onderzoek naar bruikbare herbiciden in knolbegonia Vervolgonderzoek in 2005 P.J. van Leeuwen, A.Th.J. Koster en J.P.T. Trompert Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector Bloembollen maart 2006 PPO

Nadere informatie

Overzicht Beheerpakketten Agrarisch Natuur- & Landschapsbeheer 2016. SCAN versie 1.5d. FAC versie 1.2

Overzicht Beheerpakketten Agrarisch Natuur- & Landschapsbeheer 2016. SCAN versie 1.5d. FAC versie 1.2 Bijlage 2. Overzicht Beheerpakketten Agrarisch Natuur- & Landschapsbeheer 2016 SCAN versie 1.5d 1 december 2015 FAC versie 1.2 14 december 2015 ANLb Opbouw van de beheerpakketten De pakketten zijn opgebouwd

Nadere informatie

Fauna in de PAS. Hoe kunnen we effecten van N-depositie op Diersoorten mitigeren? Marijn Nijssen Stichting Bargerveen

Fauna in de PAS. Hoe kunnen we effecten van N-depositie op Diersoorten mitigeren? Marijn Nijssen Stichting Bargerveen Fauna in de PAS Hoe kunnen we effecten van N-depositie op Diersoorten mitigeren? Marijn Nijssen Stichting Bargerveen De Programatische Aanpak Stikstof Natuurdoelen en economische ontwikkelingsruimte 1600

Nadere informatie

Op zoek naar het Porseleinhoen. Handreikingen voor inrichting en beheer

Op zoek naar het Porseleinhoen. Handreikingen voor inrichting en beheer Op zoek naar het Porseleinhoen Handreikingen voor inrichting en beheer Een duistere ontmoeting. Huidige Verspreiding (max per atlasblok, bron Sovon) Porseleinhoen A&W 31 januari 2015 Trend en aantal in

Nadere informatie

1 Bent u bekend met het artikel problemen met buxus en mogelijke vervangers?

1 Bent u bekend met het artikel problemen met buxus en mogelijke vervangers? > Retouradres Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Prins Clauslaan 8 2595 AJ DEN HAAG Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG www.rijksoverheid.nl/eleni

Nadere informatie

Velt presenteert: de ecotuin

Velt presenteert: de ecotuin Velt presenteert: de ecotuin Behoefte aan duidelijkheid over ecotuin Begrip ecotuin niet altijd voor iedereen duidelijk verwarring over begrip ecotuin onduidelijkheid onder collega s begrip wordt niet

Nadere informatie

Waterhuishouding en riolering Groot Zonnehoeve

Waterhuishouding en riolering Groot Zonnehoeve Waterhuishouding en riolering Groot Zonnehoeve Inleiding Dit document is opgesteld als vervolg en update van de analyse van de waterhuishouding, opgesteld in januari 2008. Toen is geconstateerd dat de

Nadere informatie

Huiseigenaren en natuurorganisaties riskeren celstraf door fouten in Paddoverbod.

Huiseigenaren en natuurorganisaties riskeren celstraf door fouten in Paddoverbod. Persbericht. 13 november 2008. Huiseigenaren en natuurorganisaties riskeren celstraf door fouten in Paddoverbod. Minister van Volksgezondheid Klink (CDA) gaat paddestoelen op lijst 2 van de Opiumwet plaatsen.

Nadere informatie

Teeltwisseling en komkommerbontvirus

Teeltwisseling en komkommerbontvirus Teeltwisseling en komkommerbontvirus Hygiënemaatregelen ook voor andere pathogenen 30 oktober 2013, Ineke Stijger Ken je vijanden Herkenning en verspreidingswijze Problemen in de komkommerteelt door: Komkommerbontvirus

Nadere informatie

Oevers 2x maaien Oever 2

Oevers 2x maaien Oever 2 Oevers 2x maaien Oever 2 De vegetatie is rijk aan diverse soorten kruiden, zoals kattenstaart, grote waterweegbree en zwanebloem en behoort tot het Watertorkruidverbond (Oenanthion aquaticae). De vegetatie

Nadere informatie

Ervaringen met de bestrijding van reuzenbalsemien. 13 september 2011

Ervaringen met de bestrijding van reuzenbalsemien. 13 september 2011 Ervaringen met de bestrijding van reuzenbalsemien 13 september 2011 Verloop van de presentatie 1. Aanzet 2. Plantkundig 3. Bestrijding I. 1 ste jaar (2010) II. 2 de jaar (2011) 4. Conclusies Aanzet Evolutie

Nadere informatie

Cursus Specialist Bijengezondheid. Amerikaans Vuilbroed. Jan Kruit

Cursus Specialist Bijengezondheid. Amerikaans Vuilbroed. Jan Kruit Cursus Specialist Bijengezondheid Amerikaans Vuilbroed Jan Kruit Programma Amerikaans Vuilbroed (oorzaak) Verspreiding Herkenning d.m.v. foto s Procedure bestrijding Eu en Nl Case Aanpak, ervaringen Buinerveen/Stadskanaal

Nadere informatie

PROEFPROJECT VASTEMESTVOORZIE- NING WEIDEVOGELRESERVATEN FRYSLÂN/GRONINGEN

PROEFPROJECT VASTEMESTVOORZIE- NING WEIDEVOGELRESERVATEN FRYSLÂN/GRONINGEN A&W-rapport 1109 PROEFPROJECT VASTEMESTVOORZIE- NING WEIDEVOGELRESERVATEN FRYSLÂN/GRONINGEN SAMENVATTING E.B. Oosterveld Altenburg & Wymenga ECOLOGISCH ONDERZOEK BV Veenwouden 2008 In samenwerking met

Nadere informatie

The Freshmaker. 1. Inleiding. 2. Beschrijving van de maatregel. 3. Hydrologische haalbaarheid Methoden Metingen Modellen. 4.

The Freshmaker. 1. Inleiding. 2. Beschrijving van de maatregel. 3. Hydrologische haalbaarheid Methoden Metingen Modellen. 4. The Freshmaker 1. Inleiding 2. Beschrijving van de maatregel 3. Hydrologische haalbaarheid Methoden Metingen Modellen 4. Resultaten 1 1 Inleiding The Freshmaker Zoetwateroverschotten inzetbaar bij droogte

Nadere informatie

Ecologische werkprotocol parkeerplaats Paardenmarkt

Ecologische werkprotocol parkeerplaats Paardenmarkt Ecologische werkprotocol parkeerplaats Paardenmarkt Ecologische werkprotocol in het kader van de wet- en regelgeving voor de natuur Definitief Gemeente Rhenen Grontmij Nederland B.V. Alkmaar, 8 oktober

Nadere informatie

Neofyten in het Vlaamse water:

Neofyten in het Vlaamse water: 120 NEOFYTEN IN HET VLAAMSE WATER: SIGNALEMENT Neofyten in het Vlaamse water: signalement van vaste waarden en rijzende sterren LUC DENYS,JO PACKET & WOUTER VAN LANDUYT Over nieuwe planten of neofyten

Nadere informatie

Pilobolus. sporenkanon

Pilobolus. sporenkanon Pilobolus sporenkanon Pilobolus is een geslacht van schimmels dat op poep van bijvoorbeeld paarden leeft. Net als andere schimmels verspreidt Pilobolus sporen om zich voort te planten. Dit doet hij op

Nadere informatie

Reiniging openbare ruimte

Reiniging openbare ruimte Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Reiniging openbare ruimte 1. Scope/afbakening De productgroep Reiniging openbare ruimte omvat de volgende diensten: onkruidbestrijding op

Nadere informatie

BODEMBEWERKING BIJ SUIKERBIETEN WELKE KIEZEN?

BODEMBEWERKING BIJ SUIKERBIETEN WELKE KIEZEN? BODEMBEWERKING BIJ SUIKERBIETEN WELKE KIEZEN? Ronald Euben Wat vraagt de biet? 2 Bij de zaai Enkele (kleine) kluiten bovenaan (dichtslaan, erosie) Verkruimelde, aangedrukte laag (contact zaad bodem) Vaste,

Nadere informatie

NIEUWE VORMEN IN HET LANDSCHAP Kunst uit Natuur PÉ OKX EN COR TEN HAAF

NIEUWE VORMEN IN HET LANDSCHAP Kunst uit Natuur PÉ OKX EN COR TEN HAAF NIEUWE VORMEN IN HET LANDSCHAP Kunst uit Natuur INLEIDING Kunst uit Natuur is een samenwerkingsproject van ecoloog Cor ten Haaf en beeldend kunstenaar Pé Okx. In dit project willen zij de visuele vormen

Nadere informatie

MLHD onkruidbestrijding in suikerbieten. ing. K.H. Wijnholds en ing.h.w.g. Floot, PAV-NNO

MLHD onkruidbestrijding in suikerbieten. ing. K.H. Wijnholds en ing.h.w.g. Floot, PAV-NNO MLHD onkruidbestrijding in suikerbieten Door: ing. K.H. Wijnholds en ing.h.w.g. Floot, PAV-NNO Inleiding MLHD betekent Minimum Letale Herbicide Dosering. De MLHD-methode stelt akkerbouwers in staat om

Nadere informatie

Inrichtingsplan natuurcompensatie Natuur- en recreatiepark Drakenrijk

Inrichtingsplan natuurcompensatie Natuur- en recreatiepark Drakenrijk Inrichtingsplan natuurcompensatie Natuur- en recreatiepark Drakenrijk Gemeente Beesel Definitief NIBA NV Grontmij Nederland B.V. Eindhoven, 28 mei 2013 Verantwoording Titel : Inrichtingsplan natuurcompensatie

Nadere informatie

Bijlage 1 090703 Memo maaisel Kruispeel

Bijlage 1 090703 Memo maaisel Kruispeel Bijlage 1 090703 Memo maaisel Kruispeel De begroeiing van de Tungelroyse beek ter hoogte van de Kruispeel heeft een zwarte aanslag, met name het gedeelte lager dan 10 cm boven de waterlijn. Uit eerder

Nadere informatie

Groenbeheer Westeinde. Presentatie: Nico Kelderhuis 12 november 2015

Groenbeheer Westeinde. Presentatie: Nico Kelderhuis 12 november 2015 Groenbeheer Westeinde Presentatie: Nico Kelderhuis 12 november 2015 Programma De waarde van Groen Nieuwe groenbeleidsplan Ontwikkelingen Leeuwarden Beheer Leeuwarden Het groen in Westeinde Tips voor de

Nadere informatie

HANDLEIDING ZONNESCHERM 4X3M MONTAGEINSTRUCTIES

HANDLEIDING ZONNESCHERM 4X3M MONTAGEINSTRUCTIES HANDLEIDING ZONNESCHERM 4X3M MONTAGEINSTRUCTIES Artikelnummer: OD 210070 Modelnummer: 328.370 LEES DE ONDERSTAANDE INSTRUCTIES VOOR ASSEMBLAGE EN BEWAAR ZE. 1. SCHEID EN IDENTIFICEER ALLE ONDERDELEN EN

Nadere informatie

Onkruidbestrijding in grasland in het najaar

Onkruidbestrijding in grasland in het najaar Onkruidbestrijding in grasland in het najaar Inhoud Pag. 3 Pag. 10 Pag. 14 Pag. 15 Veel en goed ruwvoer Voordelen van een onkruidbestrijding in het najaar Middelen voor een onkruidbestrijding in het najaar

Nadere informatie

Nota Bestrijding inheemse en exotische Plaagsoorten. Waterschap Rivierenland. Plaagsoorten

Nota Bestrijding inheemse en exotische Plaagsoorten. Waterschap Rivierenland. Plaagsoorten Nota Bestrijding inheemse en exotische Plaagsoorten Waterschap Rivierenland Plaagsoorten COLOFON Datum: 18 november 2009 Auteurs: T. Ruigrok, R. Gylstra, M. Dekker, H. Merks, M. Muller Bijdragen: J. H.

Nadere informatie

Opdrachtkaarten Herfst

Opdrachtkaarten Herfst Zandspoor Opdrachtkaarten Herfst Zandspoor Opdrachtkaarten Herfst Je gaat in het duingebied onderzoek doen naar allerlei dingen die met zand te maken hebben. De materialen die daarvoor nodig zijn, zitten

Nadere informatie