KAURI WORKSHOP SUSTAINABILITY REPORTING (GLOBAL REPORTING INITIATIVE)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "KAURI WORKSHOP SUSTAINABILITY REPORTING (GLOBAL REPORTING INITIATIVE)"

Transcriptie

1 KAURI WORKSHOP SUSTAINABILITY REPORTING (GLOBAL REPORTING INITIATIVE) SNEUVELNOTA OVER INTEGRALE JAARVERSLAGGEVING Gebaseerd op het GRIraamwerk voor duurzaamheidsverslaggeving Vrijdag 5 maart 2010, KAURI, Brussel Wat is duurzaamheidsverslaggeving? Duurzaamheidsverslaggeving gaat over nietfinanciële rapportage. Het is transparant en kwalitatief rapporteren over alle nietfinanciële aspecten van de organisatie (met een maatschappelijke relevantie). Het is rapporteren vanuit een besef van maatschappelijke verantwoordelijkheid en deugdelijk bestuur. Het raamwerk dat hiervoor internationaal wordt gebruikt is Global Reporting Initiative (GRI). KAURI experimenteert met integrale jaarverslaggeving : het combineren, in één rapport, van zowel de financiële als de nietfinanciële informatie betreffende de organisatie. Tijdslijn verslaggeving in België? 1975: wettelijke regeling financiële verslaggeving (wet op boekhouding 17 juli 1975) 1990: milieuverslaggeving en citizenship reporting (ondersteunen van maatschappelijk projecten) 1995: sociale balans (ingevoerd door de wet van 22 december 1995) 1997: oprichting van Global Reporting Initiative (GRI) 1997: eerste uitreiking van de Belgische Prijs voor beste Milieurapport (IBRIRE) 2002: eerste uitreiking van de Belgische Prijs voor Beste Rapport Duurzaam Ondernemen (IBRIRE) 2005: eerste Corporate Governanceverslaggeving (goed bestuur) 2008: eerste duurzaamheidsverslag van 6 Belgische NGO s ( 2009: eerste uitreiking van de Award for Best Belgian Sustainability Report : eerste duurzaamheidsverslag van Vlaamse KMO De Duurzame Drukker 2009: eerste duurzaamheidsverslag van de Belgische federatie essenscia (chemische industrie, kunststoffen en life sciences) In 2009 maakten 25 KAURIleden een duurzaamheidsverslag (al dan niet volgens de GRIrichtlijnen) of een maatschappelijk verslag : Belgische Technische Coöperatie (BTCCTB), Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen, C&A, CocaCola BelgiëLuxemburg, Corporate Funding Programme (CFP), Delhaize Group, De Duurzame Drukker, Durabilis, ExxonMobil, Greenpeace België, Janssen 1

2 Pharmaceutica, KBC, NMBSGroep, Oxfam Fairtrade, Oxfam Wereldwinkels, PROTOS, Randstad, SD Worx, SIPEF, Trias, Triodos Bank, Trividend, Umicore, Vredeseilanden en Wereldmediahuis (MO* magazine). Global Reporting Initiative (GRI) KAURI stimuleert alle leden, maar in de eerste plaats de bedrijfsleden en de maatschappelijke organisaties (NGO s) met een belangrijke/bekende brandname in Vlaanderen/België/internationaal, om aan duurzaamheidsverslaggeving te doen. Concreet wil dit zeggen dat in het jaarverslag (activiteitenverslag + financieel verslag) ook gegevens worden opgenomen op vlak van de eigen milieuinspanningen en van het sociaal beleid van de organisatie. KAURI maakt een onderscheid tussen eenpersoonszaken, microorganisaties (tot 15 personen), KMO s (tot 50 personen), grote bedrijven met lokale impact en multinationale bedrijven met internationale impact. Afhankelijk van de grootte en reikwijdte van de organisatie zal het verslag immers uitgebreider en complexer worden. Het (internationaal) schema dat we gebruiken is het intussen internationaal toegepaste Global Reporting Initiative (GRI) Ter info: er bestaan een paar andere (vaak sectorgebonden) rapportageschema s in het internationale bedrijfsleven, maar de opmars van GRI is duidelijk niet te stuiten G3 (= third generation): focus op stakeholderbetrokkenheid (interne en externe stakeholders worden betrokken bij het opstellen van het rapport vakbonden bijvoorbeeld en materialiteit : prioritaire en relevante topics verslaan en uitwerken. Zich niet verliezen in (weinig relevante) details. Centrale vraag is: welke onderwerpen en welke cijfergegevens zouden voor onze organisatie zeker aan bod moeten komen omdat ze over de core business of de kernactiviteiten van onze organisatie gaan? Het GRI G3schema bestaat uit: 1. Visie en strategie (strategy and analysis) 2. Organisatieprofiel (organizational profile) 3. Verslagparameters (report parameters) 4. Bestuur(structuren), beheerssystemen en stakeholder betrokkenheid (governance, commitments and stakeholder engagement) 5. Indicatoren (performance indicators) a. Economische prestatieindicatoren (economic) b. Prestatieindicatoren leefmilieu (environment) c. Werkgelegenheidsbeleid (labor practices and decent work) d. Mensenrechten (human rights) e. Maatschappij (society) f. Productverantwoordelijkheid (product responsibility) 2

3 Het goede/interessante aan GRI G3 is dat het 3 niveau s toelaat: een instapniveau C, een tussenniveau B en het hoogste niveau A. Dit laat toe dat ook kleine ondernemingen en organisaties met beperkte inspanningen kunnen starten, en later evolueren naar een hoger niveau. In elk niveau kunnen je ook kiezen tussen selfdeclared of extern geaudit. Indien het verslag extern wordt gecontroleerd komt er een + bij: C+, B+, A+. Intussen heeft GRI ook een hele reeks sectorsupplementen voor bedrijfssectoren ontwikkeld. De GRIprincipes zijn: Betreffende de inhoud van het rapport: Stakeholderbetrokkenheid (stakeholder inclusiveness) Relevantie (nu: materialiteit) (materiality and relevance)!significante topics Duurzaamheidscontext (sustainability context) Volledigheid (completeness) Betreffende de kwaliteit van het rapport: Accuraatheid (accuracy) Neutraliteit (balance) Vergelijkbaarheid (comparability) Klaarheid (clarity) Tijdsperspectief (timeliness) Betrouwbaarheid (reliability) Verifieerbaarheid / auditeerbaarheid (verifiability) Global Reporting Initiative voor NGO s: het NGO Sector Supplement Sinds begin 2008 is GRI bezig aan het ontwerp van een sector supplement voor de socialprofit sector. Hierin wordt bijkomende informatie gevraagd over 4 grote thema s: 1. Organisatie profiel: doel van de vzw, manier van werken, grootte in aantal werknemers en vrijwilligers, financiële inkomsten.. 2. Bestuur(structuren): duur mandaten, code of conducts, voorzorgsprincipe, lijst van soorten stakeholders, 3. Effectiviteit van het programma: betrokkenheid begunstigden bij ontwerp en evaluatie, klachten en feedback systeem, monitoring en evaluatiesystemen, resultaat en impact meting.. 4. Economische gegevens: aard en grootte van diverse inkomsten, codes voor ethische fondsenwerving, ratio kosten/opbrengsten fondsenwerving. 5. Menskracht: met grote aandacht voor vrijwilligers: aantal, statuut, vergoeding, opleiding De planning is dat dit NGOsupplement in mei 2010 online beschikbaar zal zijn. 6B9650EDC532,frameless.htm?NRMODE=Published 3

4 KAURI stimuleert duurzaamheidsverslaggeving en experimenteert met integrale jaarverslaggeving en stakeholderoverleg KAURI wil echter nog een (klein) stapje verder gaan en het schema van GRI koppelen aan het klassieke jaarverslag annex financieel verslag (en/of aandeelhoudersverslag). Op die manier komen we tot wat we een integraal jaarverslag zouden kunnen noemen, het integreert alle aspecten van het jaarverslag, het financieel verslag en van de duurzaamheidsindicatoren. Pas dan kunnen we écht spreken van een volwaardig duurzaamheidsverslag. Het betreft in elk geval een verslag dat ingaat (zou moeten ingaan) op alle uitdagingen van duurzame ontwikkeling, dus zowel de people, planet & profit elementen, vandaar het woord integraal. Waarom? Transparantie en verantwoording afleggen ( zeg wat je doet en doe wat je zegt ) enerzijds en impactmeting (welke concrete resultaten worden geboekt en zijn deze duurzaam?) anderzijds zijn belangrijke thema s in onze samenleving, zowel voor bedrijven als voor NGO s. Het is vaak ook een voorwaarde om tot goede samenwerkingsverbanden te komen tussen organisaties en bedrijven onderling of tussen bedrijven en NGO s (een belangrijke doelstelling van KAURI). De huidige activiteitenverslagen van onze maatschappelijke organisaties (NGO s) beantwoorden in vele gevallen niet meer aan de steeds hogere maatschappelijke verwachtingen en vragen van steeds kritischer wordende stakeholders (waaronder de donateurs). In vele gevallen blijft het jaarverslag beperkt tot een narratief verslag van (succesvolle) activiteiten en realisaties van het afgelopen jaar. Informatie over social governance (over hoe en door wie de organisatie wordt bestuurd), over de eigen milieuzorg, over het eigen personeelsbeleid, over de werking met vrijwilligers, over de internationale netwerking en lobby, enzovoorts, ontbreekt vaak. Anderzijds worden ook bedrijven steeds meer gestimuleerd om, naast het financiële jaarverslag (voor de aandeelhouders), ook een duurzaamheidsverslag op te stellen en te rapporteren over hun milieuprestaties en hun sociaal beleid en impact, zowel lokaal als internationaal. Maar ook informatie op vlak van corporate governance (over bestuursstructuren en controlemechanismen) en over hun maatschappelijke betrokkenheid en het ondersteunen van goede doelen (corporate citizenship) wordt steeds meer gevraagd. Samenvattend: reputatie management, democratische legitimatie, accountability (verantwoording afleggen), openheid, transparantie en het goede voorbeeld geven. En daarenboven, dit soort uitgebreide verslaggeving faciliteert ook de mogelijke samenwerking met andere partners (profit, nonprofit en overheid). Tot slot, maar misschien nog het allerbelangrijkste: verslaggeving blijkt een ideale driver (drijfveer) voor verbetering. Doelen zetten, verbanden begrijpen en tekorten 4

5 identificeren, resultaten meten, benchmarken, engagementen communiceren, lange termijnkeuzes maken. Door wie? Eigenlijk voor alle soorten organisaties : zowel voor profit, nonprofit als overheid; dus zowel bedrijven, overheidsbedrijven, bedrijfsfederaties, maatschappelijke organisaties, vzw s, sociale economieondernemingen, coöperatieven, nietgouvernementele organisaties, stichtingen, overheden, overheidsdiensten, vakbonden, politieke partijen, mutualiteiten, culturele centra, media, scholen en universiteiten, verzorgingsinstellingen, kerken, sportclubs, gerecht, leger, enzovoorts. En vooral de actoren die maatschappelijk, politiek, economisch, sociaal, religieus, cultureel, juridisch, militair, sportief, een (belangrijke) invloed uitoefenen op de samenleving, een brandname hebben, een belangrijke verantwoordelijkheid of voorbeeldfunctie hebben, bij het grote publiek gekend zijn (al dan niet via eigen communicatie en/of via de media free publicity), van het ruime publiek gunsten verwachten (geld, vrijwilligerswerk), een gekende dienst of product aanbieden (en vooral deze die maatschappelijk gevoelig liggen en waar veel vragen over leven), een belangrijke claim hebben ( door ons te steunen zal de armoede in de wereld verminderen of door ons product te kopen zal je genezen ), enzovoorts. Voor wie? Voor wie maken we een (integraal) jaarverslag? Wie is de doelgroep? Aan wie gaan we het bezorgen (actief)? Wie zal het lezen? Wie zal het gebruiken? Wie zal commentaar geven? Oefening stakeholder mapping & stakeholder ranking: wie zijn onze interne en externe stakeholders (belanghebbenden)? Het is belangrijk om een interne sessie te organiseren met de medewerkers (en bestuurders) om te komen tot een zo volledig mogelijke stakeholder mapping van de organisatie. Vooreerst de eigen medewerkers (ook al worden deze vaak over het hoofd gezien). Het is belangrijk dat zij het als eerste te lezen krijgen (nadat het werd goedgekeurd door de bestuursorganen). Een integraal jaarverslag geeft immers het meest volledig beeld van de werking en de uitdagingen van de organisatie in al haar aspecten. Daarnaast alle personen verbonden met de bestuur en beheerstructuren zoals bestuurders, de leden van de algemene vergadering, vakbondsafgevaardigden, financiers, externe adviseurs, en dergelijke. Het samenstellen van een integraal jaarverslag is trouwens bij uitstek een werk waar alle medewerkers met een bepaalde eindverantwoordelijkheid op de één of andere manier bij betrokken zullen zijn. Het is dus vaak ook een boeiende oefening op vlak van HRM. 5

6 Alle relevante (externe) stakeholders. Voor organisaties die afhangen van giften zijn de donateurs evident zeer belangrijk; voor de bedrijven de kritische maatschappelijke groepen. Daarnaast zijn ook de groep opinion leaders belangrijk en de overheden waarmee men samenwerkt. En niet te vergeten: de buren van de organisatie! (onder het motto: beter een goede buur dan een verre vriend). Uit studies weten we dat in de eerste plaats academici, adviesbureaus en onze rechtstreekse concullega s duurzaamheidsverslagen lezen. Sinds kort ook steeds meer journalisten en gewone consumenten / klanten. Naam van het verslag? Heel wat verschillende namen worden gebruikt voor het benoemen van een verslag met een overzicht van nietfinanciële informatie over de organisatie. In het Nederlands: jaarverslag (en jaarrekening), activiteitenverslag, duurzaamheidsverslag, verslag duurzame ontwikkeling, maatschappelijk (jaar)verslag, verslag aan de aandeelhouders en aan de samenleving, maatschappelijk verantwoord ondernemen verslag, MVOverslag, enzovoorts. In het Engels: Sustainable Development Report, Sustainability Report, CSRreport, Citizenship Report, enzovoorts. In het Frans (meestal): Rapport de développement durable, Rapport Sociétal, enzovoorts. Hoe pakken we het samenstellen van een integraal jaarverslag concreet aan? Wat is een mogelijke eerste (tussen)stap? In het bestaande activiteitenverslag annex jaarrekening alvast een duurzaamheidsluik opnemen (enkele elementen vermelden op vlak van milieu en sociaal beleid). Volgende stap kan dan zijn om het verslag te herschikken volgens de structuur van GRI. Indien er toch gekozen wordt om volledig volgens GRI te werken is het zeker nuttig om dit het eerst jaar als een volledig interne oefening te doen, een soort testrapport. En pas in een tweede jaar het verslag ook effectief uit te geven. Hoe kan het integraal jaarverslag een belangrijk beleidsinstrument worden? Een goed duurzaamheidsverslag (volgens de principes van GRI) kan niet anders dan uitgroeien tot een belangrijk beleidsinstrument omdat bijvoorbeeld gevraagd wordt om: doelstellingen te formuleren voor volgend jaar en op middellange termijn en evolutie te schetsen over 3 jaar, door het kwantificeren van gegevens (niet enkel narratief verslag), enzovoorts. Het is dus zeer belangrijk dat de keuze voor een duurzaamheidsverslag gedragen wordt door de bestuursorganen van de organisatie! 6

7 Vorm? Er bestaan heel wat verschillende vormen om een jaarverslag uit te geven. Vaak (meestal) hangt de vorm samen met de doelgroep. Soms kiest men voor een getrapt systeem. Op dit moment nog relatief weinig creativiteit op dit vlak. Gedrukt integraal jaarverslag (Umicore en Triodos Bank) Gedrukte samenvatting en volledig verslag in PDF op website Verslag als magazine (het jaarverslag is een nummer van een tijdschriftenreeks) (publieks)folder met verwijzing naar website (Randstad) Verslag als krantenbijlage Pocketboekje Verslag uitgegeven als CDrom (Dexia) Niet elk jaar een volledig rapport schrijven, maar naast de basisgegevens elk jaar een bepaald onderwerp meer uitdiepen (en uitgeven als aparte brochure). Vorm en inhoud moeten kloppen, elkaar versterken. Taal? Het is aan te raden om bij de opstart van het samenstellen van het verslag stil te staan bij de taalkeuze. En of het verslag al dan niet in meerdere talen zal worden uitgegeven. Onderschat het vertalen van dit soort verslagen niet. Illustraties en cases? Afhankelijk van de doelgroep is het belangrijk om al dan niet voldoende te illustreren of minstens met enkele cases te werken. Geografische afbakening en kaderen in internationale organisatiestructuur? Het is belangrijk om het eigen geografische werkingsgebied duidelijk te omschrijven en dit te kaderen in de internationale werking. Best aan de hand van een kaart. Hier kan ook verwezen worden naar duurzaamheidsverslagen van de afdelingen in andere landen. Of misschien bestaat er ook zelfs een internationaal duurzaamheidsverslag. Welke meetinstrumenten zijn bruikbaar voor welke thema s? Meten is weten. De belangrijkste uitdaging voor het opstellen van een duurzaamheidsverslag is het verzamelen van enerzijds bestaande cijfers en anderzijds het ontwikkelen van nieuwe cijfergegevens over de werking (bijvoorbeeld CO2uitstoot van vliegtuigreizen). Dit sluit aan bij kwaliteitszorgsystemen. Meerdere adviesbureau s zijn op dit terrein actief. Gevaren? Evident zijn er ook gevaren verbonden aan dit soort verslaggeving (net zoals aan alle goede verslaggeving omdat ze genuanceerd en kritisch is). De vorm wordt belangrijker dan de inhoud. Het verslag wordt een doel op zich. 7

8 Een goede interne voorbereiding en externe verankering van bij de start is essentieel. Wat doe je met slechte resultaten? Worden ze vermeld? Niet iedereen is in alles geïnteresseerd. Daarenboven zou het verslag voor het grote publiek te zwaar kunnen zijn en voor specialisten te licht bevonden kunnen worden. Welke informatie maken we publiek en welke (nog) niet? Zich verliezen in details en mooie foto s en schaarse succescases om essentie te omzeilen. Controle van het verslag? Het Instituut van de Bedrijfsrevisoren (IBR) in België is volop bezig met het ontwikkelen van expertise om duurzaamheidsverslagen te auditen. De grote auditfirma s doen het nu al zoals PwC, KPMG, E&Y, enzovoorts. Duurzaamheidsverslaggeving verplichtend maken? Een basispakket van duurzaamheidsindicatoren zou op termijn eventueel verplichtend kunnen worden (in sommige Europese landen zijn er reeds wetgevende initiatieven). Maar voorlopig lijkt mij een meer positieve benadering beter: stimuleren om het te doen door opleidingen te voorzien en beloning (exposure via wedstrijden bijvoorbeeld zoals de Prijs van het Instituut van de Bedrijfsrevisoren). 8

9 Mogelijke opbouw van een integraal jaarverslag voor NGO s, verenigingen, maatschappelijke organisaties of socialprofit organisaties Woord vooraf inleiding Identiteitskaart Naam Juridische vorm Missie(tekst) Visie(tekst) Type organisatie Methode (lobbygroep, uitvoerende organisatie, dienstverlening, ) Strategie Organogram (ook internationaal) Ethiek: waarden en normen Waarden en normen van de organisatie: welk mens, maatschappij en wereldbeeld? Ethische Code, Charter Bestuurlijk verslag ( social governance ) Zowel lokaal als internationaal Raad van Bestuur: matrix samenstelling, benoemingsprocedure, vergoeding, Algemene Vergadering (vzw) Management (Directie) Interne werkgroepen, commissies Procedures Activiteitenverslag Hoogtepunten (!) (en dieptepunten?) Campagne(s) Acties Kennismanagement Kwaliteitsmanagement (eigen evaluatie, externe monitoring) Communicatie en public relations (website, nieuwsbrief, publicaties, andere) Media Wat zeg je over elk van de acties? In elk geval kwantificeren (niet enkel narratief)! Maatschappelijk verslag (maatschappelijke verankering, belang en impact) Social Return on Investment (SROI)! Beschrijving van de sector Historisch overzicht 9

10 Draagvlak Aantal leden, aantal donateurs (aantal uitgegeven fiscale attesten en bedrag) Aantal vrijwilligers (en welke taken) Spreiding van werking over Vlaanderen, België, Europa, wereld Stakeholders (welke en welke relatie?) zoals overheden, bedrijven, andere maatschappelijke organisaties Lidmaatschap(pen) bij andere organisaties Partnerships Ontvangen prijzen of erkenningen Evaluatiesysteem, monitoring en controle van de resultaten eigen en door derden) SWOTanalyse Begunstigden! Financieel verslag Jaarrekening (geconsolideerde balans en resultatenrekening) Subsidies (door overheden en andere instanties) Donateurs (giften) Fondsenwerving (methodes, principes (ethiek), opbrengsten, ) Legaten Investeringen (duurzaam?) Sparen en beleggen (duurzaam?) Milieuverslag Emissies Energieverbruik Papierverbruik Restafval Waterverbruik Woonwerkverkeer Zakelijk verkeer en transport Aankoopbeleid: duurzaam? Gebouwen: duurzaam? Catering (bio, duurzame handelsproducten, fair trade,...) Sociaal verslag HRMstrategie Personeelsbestand o Aantal o Leeftijd o Opleiding o Genderbalans o Diversiteitenbeleid o Anciënniteit 10

11 o Salarissysteem Werkverzuim Kwaliteitsmanagement Opleiding en vorming Veiligheid en gezondheid Sociaal overleg (vakbond) Inspraak Interne klachtenbehandeling (klokkenluider) Vrijwilligerswerking Statuut Aantal Welke taken Leeftijd Contract Opleiding en vorming Verzekering? Vergoeding? Antwoordsysteem Voor reacties en evaluatie eventueel uitnodiging extern stakeholderoverleg GRIindex: tabel met nummering GRIindicatoren en verwijzing naar blz. Lexicon (glossarium) : verklarende woordenlijst Attest van controle door derden (GRI revisor) Colofon en contactgegevens Hoe kan een goed integraal jaarverslag ervoor zorgen dat we minder soorten verslagen moeten maken (als gesubsidieerde NGO)? KAURI wil er bij de overheden (provinciaal, Vlaams, Belgisch) voor ijveren om het GRIverslag van organisaties te laten aanvaarden als inleidende verslaggeving voor allerlei projectsubsidies (waardoor veel dubbel schrijfwerk moet kunnen wegvallen). 11

12 Onlineinformatie over duurzaamheidsverslaggeving Praktijkgids duurzaamheidsverslagen en.pdf Vlaamse website met achtergrondinformatie en praktische tips voor het maken van een duurzaamheidsverslag (een initiatief van BECO België en Commotie, beiden lid van KAURI) Alle duurzaamheidsverslagen in België Prijs Award for Best Belgian Sustainability Report van het IBR In 2009 won het duurzaamheidsverslag van Delhaize Group (lid van KAURI) de Award for Best Belgian Sustainability Report Meer informatie hierover op de website van het Instituut van de Bedrijfsrevisoren (IBR): Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen (BBL, lid van KAURI) biedt de Vlaamse milieuverenigingen een onlinehulpmiddel aan betreffende duurzaamheidsverslaggeving: Presentaties van de IBRstudiedag van 7 december 2009 over Maatschappelijke verantwoordelijkheid en deugdelijk bestuur: Hoe transparantie en kwaliteit van nietfinanciële informatie verbeteren : Alle bestaande duurzaamheidsverslagen online (internationaal) 12

13 Wat doet KAURI concreet op vlak van duurzaamheidsverslaggeving? KAURI zal, als microorganisatie, in 2010 een oefening doen in het schrijven een eigen integraal jaarverslag. KAURI organiseert 2 à 3 workshops per jaar over duurzaamheidsverslaggeving. KAURI is medeorganisator van de Award for Best Belgian Sustainability Report (i.s.m. het Instituut van de Bedrijfsrevisoren en Business & Society Belgium). De (integrale) jaarverslagen / duurzaamheidsverslagen van KAURIleden worden op de website van KAURI geplaatst. Ook alle andere duurzaamheidsverslagen van Belgische bedrijven en van multinationale bedrijven met belangrijke werken en/of markt in België zijn beschikbaar op de KAURIwebsite. Een KAURIlid kan het eigen jaarverslag naar de andere leden per post opsturen (met eventueel vraag naar reacties). KAURI organiseert open en gesloten stakeholderdialogen gebaseerd op de inhoud van een integraal jaarverslag van een KAURIlid. KAURI zal in voorjaar 2011 een workshop organiseren over: hoe het best de stakeholderbetrokkenheid organiseren (mapping, ranking & engagement stakeholder inclusiveness!) KAURI wil er bij overheden voor ijveren om het GRIverslag van organisaties te laten aanvaarden als inleidende verslaggeving voor allerlei projectsubsidies (waardoor veel dubbel schrijfwerk moet kunnen wegvallen). Aan alle KAURIleden: gelieve het lidmaatschap bij KAURI op te nemen in het (integraal) jaarverslag (met logo Member of KAURI ) en jullie jaarverslag naar KAURI op te sturen. Alle reacties en opmerkingen op deze nota (liefst schriftelijk) zijn welkom bij: Peter Wollaert General Manager KAURI vzw 13

GRI Workshop. Facilitator: Joris Wiemer. Brussel, 26 Januari. Senior Coordinator External Relations

GRI Workshop. Facilitator: Joris Wiemer. Brussel, 26 Januari. Senior Coordinator External Relations GRI Workshop Facilitator: Joris Wiemer Senior Coordinator External Relations Agenda Duurzaamheidsverslaggeving en de GRI Richtlijnen (30 min) Oefening: Het Duurzaamheidsverslaggevingsprocess (45 min) Vragen

Nadere informatie

Duurzaamheidsverslaggeving

Duurzaamheidsverslaggeving Duurzaamheidsverslaggeving MVO-contactdag - Gent 20 oktober 2010 Frank Van Damme - Commotie Agenda Duurzaamheidsverslaggeving Situering? Wat? Waarom? Global Reporting Initiative - GRI Inhoud Materialiteit

Nadere informatie

Juryverslag voor het Beste Rapport Duurzame Ontwikkeling 2007

Juryverslag voor het Beste Rapport Duurzame Ontwikkeling 2007 Juryverslag voor het Beste Rapport Duurzame Ontwikkeling 2007 P r i j s 2 0 0 8 3 N O V E M B E R 2 0 0 8 JUryVErSLaG Voor het BESTE rapport DUUrzaME ontwikkeling 2007 JUryVErSLaG Voor het BESTE rapport

Nadere informatie

inspireren en innoveren in MVO

inspireren en innoveren in MVO inspireren en innoveren in MVO Inleiding Gert Van Eeckhout Beleidsondersteuner MVO - Departement WSE Wat is MVO? Waarom MVO? Beleidslijnen Vlaamse overheid MVO? een proces waarbij ondernemingen vrijwillig

Nadere informatie

GRI Tabel Duurzaamheidsverslag 2015

GRI Tabel Duurzaamheidsverslag 2015 GRI Tabel Duurzaamheidsverslag 2015 BMA Ergonomics b.v. rapporteert volgens de core variant van versie G4 van de richtlijnen van het Global Reporting Initiative. Op de indicatoren en de informatie in het

Nadere informatie

Juryverslag voor het Beste Rapport Duurzaam Ondernemen 2006. Prijs 2007

Juryverslag voor het Beste Rapport Duurzaam Ondernemen 2006. Prijs 2007 Juryverslag voor het Beste Rapport Duurzaam Ondernemen 2006 20 NOVEMBER 2007 JURYVERSLAG VOOR HET BESTE RAPPORT DUURZAAM ONDERNEMEN 2006 JURYVERSLAG VOOR HET BESTE RAPPORT DUURZAAM ONDERNEMEN 2006 Doelstellingen

Nadere informatie

Duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen

Duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen Duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen Duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen in KBC Duurzaam en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (Corporate Social Responsibility of CSR)

Nadere informatie

VZW en financiële rapportering

VZW en financiële rapportering VZW en financiële rapportering Wim Van De Walle 1 (c) 2013 Baker Tilly Belgium Thematiek Behoefte aan degelijke, transparante, coherente en betrouwbare beleids-en beheersrapportering Toezien dat rapportering

Nadere informatie

Kinderen in armoede aan het woord

Kinderen in armoede aan het woord Kinderen in armoede aan het woord INHOUD VAN HET KANDIDAATSDOSSIER ON LINE IN TE DIENEN De velden met een * moet u verplicht invullen. Enkele vragen over uw organisatie Contactgegevens Uw organisatie:

Nadere informatie

Dossier erkenning NGO

Dossier erkenning NGO Dossier erkenning NGO A)Voorstelling van de organisatie : - Naam, afkorting, juridisch statuut, ondernemingsnr., adres van maatschappelijke zetel en indien verschillend van de administratieve diensten

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Normalisatie: de wereld op één lijn. ISO 26000. Maatschappelijke Verantwoordelijkheid van Organisaties (MVO) Zet goede bedoelingen om in goede acties

Normalisatie: de wereld op één lijn. ISO 26000. Maatschappelijke Verantwoordelijkheid van Organisaties (MVO) Zet goede bedoelingen om in goede acties Normalisatie: de wereld op één lijn. ISO 26000 Maatschappelijke Verantwoordelijkheid van Organisaties (MVO) Zet goede bedoelingen om in goede acties 2 Inhoudsopgave ISO 26000: een richtlijn voor iedereen

Nadere informatie

Index van de GRI-inhoud

Index van de GRI-inhoud Index van de GRI-inhoud Algemene informatie-elementen G4-32 Algemene informatieelementen Jaarlijks Financieel Verslag 204 Pagina( s) Externe controle Strategie en Analyse G4-2: Brief aan de aandeelhouders

Nadere informatie

GRI-tabel - ANWB MVO-jaarverslag 2012

GRI-tabel - ANWB MVO-jaarverslag 2012 GRI-tabel - ANWB MVO-jaarverslag 2012 Verwijzing paginanummers Visie en strategie 1.1 Verklaring van de directie. 1. Voorwoord 1.2 Beschrijving van belangrijke gevolgen, risico's en mogelijkheden. 1. Voorwoord,

Nadere informatie

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam bankieren bij ABN AMRO ABN AMRO levert een scala aan producten en diensten aan particuliere, private

Nadere informatie

De benchmark geanalyseerd

De benchmark geanalyseerd Datum 21-05-2015 1 De benchmark geanalyseerd Master studies naar de uitkomsten van de Transparantie Benchmark Allard Hibma MSc Prof. dr. Dick de Waard Datum 21-05-2015 2 Agenda Introductie Toelichting

Nadere informatie

GESCHIEDENIS 1898: 1959: 1989: 1995: 1999: 2007: 2009: 2010:

GESCHIEDENIS 1898: 1959: 1989: 1995: 1999: 2007: 2009: 2010: Kijk! dit doen wij. IDENTITY-KIT GESCHIEDENIS 1898: Start Drukkerij Wils - Wiels 1959: Oprichting vennootschap Drukkerij Ignace Wils pvba 1989: omvorming vennootschap naar Drukkerij Ignace Wils nv 1995:

Nadere informatie

ISO 26000, wereldwijde MVO richtlijn

ISO 26000, wereldwijde MVO richtlijn ISO 26000, wereldwijde MVO richtlijn Zet goede bedoelingen om in goede acties Ingeborg Boon NEN met dank aan Hans Kröder 1 Europees: 30 leden Wereldwijd: 159 leden ruim 60 jaar 18.000 publicaties Missie:

Nadere informatie

6e Sustainability Congres 17 maart 2005. Jacqueline Cramer (EUR) Dick Hortensius (NEN) Louise Bergenhenegouwen (NEN)

6e Sustainability Congres 17 maart 2005. Jacqueline Cramer (EUR) Dick Hortensius (NEN) Louise Bergenhenegouwen (NEN) 6e Sustainability Congres 17 maart 2005 Jacqueline Cramer (EUR) Dick Hortensius (NEN) Louise Bergenhenegouwen (NEN) Programma Voorstel voor ISO Guidance on Social Responsibility Resultaten eerste vergadering

Nadere informatie

Workshop HR-scan. Naar een duurzaam HRM beleid

Workshop HR-scan. Naar een duurzaam HRM beleid Workshop HR-scan Naar een duurzaam HRM beleid Inhoud Voorstelling Wat is Human Resources? Overzicht bestaande tools Waarom de HRM Cockpit? Doel van de HRM Cockpit Opbouw van het model De HRM Cockpit Aan

Nadere informatie

ISO 26000 Jaarcongres 2013

ISO 26000 Jaarcongres 2013 ISO 26000 Jaarcongres 2013 Workshop: Zelfverklaring en GRI als communicatiemiddel bij stakeholderdialoog Dick Hortensius NEN, Senior Consultant managementsystemen Hans Kröder Internationaal Expert ISO

Nadere informatie

Dieter Vander Beke. Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014

Dieter Vander Beke. Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014 Dieter Vander Beke Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014 Overzicht van de presentatie 1. Vertrouwen in de overheid? 2. Maatschappelijke

Nadere informatie

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor?

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? 8 Ondernemers voor Ondernemers Jaarverslag 2014 9 Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? Missie De missie van de vzw Ondernemers voor Ondernemers (opgericht in 2000) is het bevorderen van duurzame

Nadere informatie

DE VERSLAGEN VAN DE ONTWIKKELINGS-NGO S

DE VERSLAGEN VAN DE ONTWIKKELINGS-NGO S WORKSHOP 5 DE VERSLAGEN VAN DE ONTWIKKELINGS-NGO S De financiële rapportering door NGO s in het kader van de nieuwe regelgeving (KB 2006) door Marc HEIRMAN 1 Overzicht regelgevende teksten Wetten op Rijkscomptabiliteit,

Nadere informatie

ACTIEPLAN 2011: VAN MISSIE TOT ACTIVITEIT

ACTIEPLAN 2011: VAN MISSIE TOT ACTIVITEIT ACTIEPLAN 2011: VAN MISSIE TOT ACTIVITEIT OMSCHRIJVING KAURI is the Belgian multi-actor learning network and knowlegde centre for Corporate Social Responsibility & NGO Accountability. MISSIE KAURI Statuten

Nadere informatie

07 July 2015 GRI G4 Workshop

07 July 2015 GRI G4 Workshop 07 July 2015 GRI G4 Workshop Workshop Integrated Reporting Hugo Hollander 19 June 2015 Programma Wat is integrated reporting? Andere vormen van reporting waaronder Integrated Reporting Kapitaal van de

Nadere informatie

Aanvullende informatie over elke mindset krijgt u door te klikken op de vlakken in de roadmap.

Aanvullende informatie over elke mindset krijgt u door te klikken op de vlakken in de roadmap. Wij stellen u graag de nieuwste versie van de Talent Management Roadmap voor. Twee mindsets rond duurzaam HR werden toegevoegd: - Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen - Business Model Aanvullende informatie

Nadere informatie

GOED BESTUUR VOOR CULTUUR! CULTURAL GOVERNANCE ALS HEFBOOM TOT PROFESSIONALISERING

GOED BESTUUR VOOR CULTUUR! CULTURAL GOVERNANCE ALS HEFBOOM TOT PROFESSIONALISERING 2 trajecten Werkgroep BilsenFonds GOED BESTUUR VOOR CULTUUR! CULTURAL GOVERNANCE ALS HEFBOOM TOT PROFESSIONALISERING Prof. dr. Annick Schramme & Joke Schrauwen Leidraad: principes governance op organisatieniveau

Nadere informatie

Oxfam& Partners. Jaarrapport 2007. é Het Zuiden roert zich é Financiële gegevens é Overzicht resultaten

Oxfam& Partners. Jaarrapport 2007. é Het Zuiden roert zich é Financiële gegevens é Overzicht resultaten PP D r i e m a a n d e l i j k s t i j d s c h r i f t v a n O x f a m - S o l i d a r i t e i t a p r i l - m e i - j u n i 2 0 0 8 n u m m e r 1 1 Oxfam& Partners BC 10682 Brussel X P501325 - Afgiftekantoor

Nadere informatie

BASISOPLEIDING MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN

BASISOPLEIDING MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN BASISOPLEIDING MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN Inhoud KAURI-informatiesessie 19 mei 2011 Peter Wollaert, General Manager KAURI vzw 1. KAURI 2. Globale context en wereldwijde megatrends 3. Ondernemerschap

Nadere informatie

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek SBO maatschappelijke finaliteit Prof. Dr. Ann Jorissen (UA) IWT, 11 januari 2010 1 Effective Governance of Private Enterprises: the influence

Nadere informatie

rapporteren meten duurzaam

rapporteren meten duurzaam handelen interactie motivatie rapporteren verslag omgeving ontwikkelen barometer diversiteit mensen klanten stakeholders mobiliteit communiceren maatschappij scan actie 2.0 DUSCA lokale besturen ethisch

Nadere informatie

RJ-Richtlijn 400 en Handreiking Maatschappelijke verslaggeving. Nancy Kamp-Roelands Ernst & Young

RJ-Richtlijn 400 en Handreiking Maatschappelijke verslaggeving. Nancy Kamp-Roelands Ernst & Young RJ-Richtlijn 400 en Handreiking Maatschappelijke verslaggeving Nancy Kamp-Roelands Ernst & Young Adviesaanvraag min. EZ Vrijwilligheid en eigen verantwoordelijkheid Ruimte voor eigen invulling en uiting

Nadere informatie

Interne controle en risicobeheer

Interne controle en risicobeheer COMMISSIE CORPORATE GOVERNANCE PRIVATE STICHTING Interne controle en risicobeheer Richtlijnen in het kader van de wet van 6 april 2010 en de Belgische Corporate Governance Code 2009 Hulpdocument voor het

Nadere informatie

NUMMER OMSCHRIJVING Pagina( s) in verslag JV = Jaarverslag 2015 TV = Transparantieverslag 2015

NUMMER OMSCHRIJVING Pagina( s) in verslag JV = Jaarverslag 2015 TV = Transparantieverslag 2015 GRI-TABEL 4.0 BDO De afgelopen jaren hebben wij de eerste stappen gezet om duurzame economische, ecologische, sociale en bestuurlijke resultaten te integreren in onze verslaggeving. Wij hebben daarbij

Nadere informatie

Richtlijnen financieel verslag 2012 voor vrijwilligersorganisaties

Richtlijnen financieel verslag 2012 voor vrijwilligersorganisaties Richtlijnen financieel verslag 2012 voor vrijwilligersorganisaties Algemeen Organisaties die erkend zijn als autonome vrijwilligersorganisatie moeten jaarlijks volgende financiële stukken indienen: Er

Nadere informatie

Indicator Description Page number Remarks Level. Strategy & analysis 8-9. Organizational profile 2, 4-5 2,4 2,4 2-3

Indicator Description Page number Remarks Level. Strategy & analysis 8-9. Organizational profile 2, 4-5 2,4 2,4 2-3 GRI-tabel ROCKWOOL Roermond doet verslag overeenkomstig het Core toepassingsniveau. De meeste materiële, niet-financiële informatie is in dit verslag opgenomen. Het beleid van de Group voorziet in het

Nadere informatie

Materialiteit en waardecreatie. Jos Reinhoudt 21 mei 2015

Materialiteit en waardecreatie. Jos Reinhoudt 21 mei 2015 Materialiteit en waardecreatie Jos Reinhoudt 21 mei 2015 JOS REINHOUDT MVO Nederland Speerpuntonderwerpen: Transparantie Stakeholderdialoog Impact MVO Trendrapport 2015 j.reinhoudt@mvonederland.nl @JosReinhoudt

Nadere informatie

Randstad: ondernemen en waarde creëren voor de maatschappij. stakeholderpanel i.s.m. Kauri Brussel, 12 mei 2011

Randstad: ondernemen en waarde creëren voor de maatschappij. stakeholderpanel i.s.m. Kauri Brussel, 12 mei 2011 Randstad: ondernemen en waarde creëren voor de maatschappij stakeholderpanel i.s.m. Kauri Brussel, 12 mei 2011 1 Randstad internationaal Op één na grootste leverancier van HR-diensten 43 landen 14,1 miljard

Nadere informatie

INLEIDING: WAAROM HET IVOOR 1 DEEL 1. DUURZAME ONTWIKKELING EN MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN 11

INLEIDING: WAAROM HET IVOOR 1 DEEL 1. DUURZAME ONTWIKKELING EN MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN 11 INHOUDSOPGAVE INLEIDING: WAAROM HET IVOOR 1 1. ESF-PROJECT HET IVOOR... 5 1.1 Noden...5 1.2 Doelstellingen...6 1.3 Doelgroep...6 1.4 Activiteiten...6 1.5 Referenties...7 2. DANKWOORD... 9 2.1 Docenten

Nadere informatie

HoE kwam dit duurzaamheids- verslag tot StAnd?

HoE kwam dit duurzaamheids- verslag tot StAnd? hoofdstuk 2 Hoe kwam dit duurzaamheidsverslag tot stand? Voor de opmaak van dit duurzaamheidsverslag heeft AWDC beroep gedaan op de richtlijnen voor duurzaamheidsrapportering van Global Reporting Initiative

Nadere informatie

Energie, Afval, Geluid, Diversiteit, Duurzame Inzetbaarheid

Energie, Afval, Geluid, Diversiteit, Duurzame Inzetbaarheid DUURZAAM ONDERNEMEN bij NS Strategie Mobiliteit per trein heeft een duurzaam karakter en daarmee NS ook. Door het reizen van deur tot deur voor onze klanten zo aantrekkelijk mogelijk te maken draagt NS

Nadere informatie

HIER KOMT DE TITEL VAN DE PRESENTATIE Verder met MVO in de chemie. 27 november 2008 Martine Willems

HIER KOMT DE TITEL VAN DE PRESENTATIE Verder met MVO in de chemie. 27 november 2008 Martine Willems HIER KOMT DE TITEL VAN DE PRESENTATIE Verder met MVO in de chemie 27 november 2008 Martine Willems Programma Ontwikkelingen in MVO De Duurzaamheid Strategie Scan (DSS) vernieuwd Een tweede maal de DSS

Nadere informatie

Sustainability Report 2009

Sustainability Report 2009 Award for Best Belgian Sustainability Report Verslag van de Jury voor de Award for Best Belgian Sustainability Report 2009 E d i t i e 2 010 9 N O V E M B E R 2 0 1 0 Inleiding en doelstellingen Inhoud

Nadere informatie

STAKEHOLDERS. Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 BUSINESS ASSURANCE

STAKEHOLDERS. Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 BUSINESS ASSURANCE BUSINESS ASSURANCE STAKEHOLDERS Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 1 DNV GL 2014 Stakeholders 19 November 2015 SAFER, SMARTER, GREENER

Nadere informatie

Meten en rapporteren van duurzaamheidsprestaties

Meten en rapporteren van duurzaamheidsprestaties Meten en rapporteren van duurzaamheidsprestaties Anouk Van de Meulebroecke - meulebroecke@beco.be 0479 48 91 31 Sabine Simoens sabine.simoens@cayman.be 0472 905 344 Duurzaam bouwen Energieprestatie gebouwen

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wint aan terrein in het bedrijfsleven en in de samenleving als geheel. Het verwachtingspatroon

Nadere informatie

INTERNATIONALE SAMENWERKING AANVRAAGFORMULIER projecten buiten de grenzen van Europa

INTERNATIONALE SAMENWERKING AANVRAAGFORMULIER projecten buiten de grenzen van Europa INTERNATIONALE SAMENWERKING AANVRAAGFORMULIER projecten buiten de grenzen van Europa Stad Aalst wil een bijdrage leveren aan de realisatie van de principes van de Verenigde Naties (tot 2015 Millenniumdoelstellingen

Nadere informatie

INTERNATIONALE SAMENWERKING AANVRAAGFORMULIER Internationale uitwisselingen

INTERNATIONALE SAMENWERKING AANVRAAGFORMULIER Internationale uitwisselingen INTERNATIONALE SAMENWERKING AANVRAAGFORMULIER Internationale uitwisselingen Internationale uitwisselingen tussen Aalsterse verenigingen en groepen/verenigingen in andere landen kunnen bij de betrokken

Nadere informatie

Het huishoudelijk reglement verduidelijkt de interne werking van de vereniging.

Het huishoudelijk reglement verduidelijkt de interne werking van de vereniging. HUISHOUDELIJK REGLEMENT 2011 Inleiding Dit Huishoudelijk Reglement (H.R.) van KAURI vzw is een aanvulling bij de statuten van KAURI vzw zoals ze werden goedgekeurd door de Algemene Vergadering tijdens

Nadere informatie

Richtlijnen financieel verslag 2013 voor vrijwilligersorganisaties

Richtlijnen financieel verslag 2013 voor vrijwilligersorganisaties Richtlijnen financieel verslag 2013 voor vrijwilligersorganisaties Algemeen Organisaties die erkend zijn als autonome vrijwilligersorganisatie moeten jaarlijks volgende financiële stukken indienen: Verenigingen

Nadere informatie

Externe financiële verslaggeving

Externe financiële verslaggeving Externe financiële verslaggeving Diete Haesendonckx Hfst 1: Inleidende beschouwingen 1. Analyse van de jaarrekening (JR) Tijdens het jaar è boekhouding(registreren van handelsgebeurtenissen) Einde van

Nadere informatie

Integrated Reporting in het MKB: Theorie, toepassing en de rol van de accountant.

Integrated Reporting in het MKB: Theorie, toepassing en de rol van de accountant. Integrated Reporting in het MKB: Theorie, toepassing en de rol van de accountant. Agenda Integrated Reporting: Theorie Integrated Reporting: Toepassing De accountant: Actualiteiten De accountant: Geschiedenis

Nadere informatie

Welkom. BOS+ Fondsenwerving door kleine organisaties

Welkom. BOS+ Fondsenwerving door kleine organisaties Welkom BOS+ Fondsenwerving door kleine organisaties = + het samenwerkingsverband tussen BOS+ Vlaanderen vzw en BOS+ tropen vzw: - BOS+ tropen: Vlaanderen: - Bosbehoud Duurzaam multifunctioneel Bosbeheer

Nadere informatie

Corporate Governance verantwoording

Corporate Governance verantwoording Corporate Governance verantwoording Algemeen De Raad van Commissarissen en de Raad van Bestuur van Verenigde Nederlandse Compagnie (VNC) respecteren de principes en best practice bepalingen van de Corporate

Nadere informatie

MVO. MVO Prestatieladder. Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s. People Planet Profit. MVO kan bijdragen om deze balans te vinden.

MVO. MVO Prestatieladder. Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s. People Planet Profit. MVO kan bijdragen om deze balans te vinden. MVO meetbaar gemaakt Themabijeenkomst VNO NCW 22 november 2010 MVO-Prestatieladder MVO Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s People Planet Profit MVO kan bijdragen om deze balans te vinden Wat valt

Nadere informatie

Projectsubsidies organisaties: doel

Projectsubsidies organisaties: doel Projectsubsidies organisaties: doel De projectsubsidiëring is erop gericht organisaties die niet structureel ondersteund worden, de kans te bieden om één project, afgerond in tijd en doelstelling, te realiseren.

Nadere informatie

TIME TO CHANGE ROOT & BRANCH

TIME TO CHANGE ROOT & BRANCH TIME TO CHANGE ROOT & BRANCH Alternatieve financiering Cultuurplatform Alternatieve financiering Sponsoring van profit bedrijven aan cultuurinstellingen Alle vormen van inkomsten /samenwerkingen die geen

Nadere informatie

Norm inzake de toepassing van de ISA's in Belgie

Norm inzake de toepassing van de ISA's in Belgie Norm inzake de toepassing van de ISA's in Belgie De Raad van het Instituut van de Bedrijfsrevisoren, Overwegende dat het moderniseren van het norrnatief kader voor de uitvoering van revisorale opdrachten

Nadere informatie

MVO-Event Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen doenbaar en zichtbaar maken in Vlaanderen. Het belang van ketensamenwerking.

MVO-Event Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen doenbaar en zichtbaar maken in Vlaanderen. Het belang van ketensamenwerking. MVO-Event Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen doenbaar en zichtbaar maken in Vlaanderen. Het belang van ketensamenwerking. Bernard MAZIJN Brussel, 26 januari 2012 Problemen in de keten. Soms in de media

Nadere informatie

Duurzaamheidverslag: ook voor u? Koen Vanbrabant FEBEM, 10 maart 2015

Duurzaamheidverslag: ook voor u? Koen Vanbrabant FEBEM, 10 maart 2015 Duurzaamheidverslag: ook voor u? Koen Vanbrabant FEBEM, 10 maart 2015 Mission: Creating Responsible Business in society Vision: Sustainability Coach Values: Responsibility & Respect Ons Engagement geïntegreerd

Nadere informatie

DUTCH DATACENTER ASSOCIATION

DUTCH DATACENTER ASSOCIATION DUTCH DATACENTER ASSOCIATION Onze missie: De DDA verbindt de marktleidende datacenters in Nederland met als missie het versterken van de economische groei en het profileren van datacenters in de samenleving.

Nadere informatie

Duurzaam ondernemen Musea

Duurzaam ondernemen Musea Duurzaam ondernemen Musea Kunst voor bedrijfsvoering Rob van Tilburg Mei 2012 DHV 2012 All rights reserved Alleen voor intern gebruik Welkom en agenda Definitie en duiding duurzaam ondernemen Omgang bedrijven

Nadere informatie

impact in Antwerpen Meer dan 550 jaar aan diamantgeschiedenis zit vervat in de slogan Cut in Antwerp, tot op vandaag nog

impact in Antwerpen Meer dan 550 jaar aan diamantgeschiedenis zit vervat in de slogan Cut in Antwerp, tot op vandaag nog Hoofdstuk 6 Indirecte economische impact in Antwerpen De Antwerpse diamantsector is ontzettend belangrijk voor de Vlaamse en Belgische economie. Niet alleen door de toegevoegde waarde en inkomsten die

Nadere informatie

Introductie FONDSENWERVING. door Carla van de Brake werkzaam bij

Introductie FONDSENWERVING. door Carla van de Brake werkzaam bij Introductie FONDSENWERVING door Carla van de Brake werkzaam bij Inleiding Waarom fondsen werven? 1. Fondsen willen hun geld graag kwijt aan maatschappelijke projecten/ontwikkelingen. 2. Georganiseerde

Nadere informatie

Van. Communicatie Uitgaande van deze context zal communicatie zich bij Heijmans in 2011 richten op:

Van. Communicatie Uitgaande van deze context zal communicatie zich bij Heijmans in 2011 richten op: Memo Datum 20 december 2010 Onderwerp Communicatieplan Infra 2011 Van Marc Lucassen Telefoon +31 73 543 53 14 Fax +31 73 543 59 01 E-mail mlucassen@heijmans.nl Aan Vooraf Het afgelopen jaar was voor Heijmans

Nadere informatie

MVO Forum 17.12.2012. Inge De Clerck

MVO Forum 17.12.2012. Inge De Clerck MVO Forum 17.12.2012 Inge De Clerck Waarom is communicatie zo belangrijk in een goede MVOaanpak? Voorwaarden MVO met betrekking tot communicatie: Integrale aanpak binnen organisatie Transparantie Stakeholderbetrokkenheid

Nadere informatie

Sustainable News Editie 1, 2014

Sustainable News Editie 1, 2014 Sustainable News Editie 1, 2014 Rotterdam/Amersfoort,maart 2014 Geachte relatie, Als gewaardeerde zakelijk partner doet het ons genoegen u de eerste editie toe te zenden van Sustainable News die dit jaar

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen: Corporate Social Responsibility in a Transnational Perspective

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen: Corporate Social Responsibility in a Transnational Perspective Editors: J.J.A. Hamers CA. Schwarz B.T.M. Steins Bisschop Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen: Corporate Social Responsibility in a Transnational Perspective INTERSENTIA METRO TABLE OF CONTENTS Woord

Nadere informatie

FREQUENTLY ASKED QUESTIONS MVO & DUURZAAMHEIDSVERSLAGGEVING

FREQUENTLY ASKED QUESTIONS MVO & DUURZAAMHEIDSVERSLAGGEVING FREQUENTLY ASKED QUESTIONS MVO & DUURZAAMHEIDSVERSLAGGEVING Dit FAQ document is gebaseerd op de GRI (Global Reporting Initiative) richtlijnen volgens versie GRI G3.1 en certificering en tracht antwoord

Nadere informatie

KENNISBANK - ORGANISATIE

KENNISBANK - ORGANISATIE KENNISBANK - ORGANISATIE MODEL DIRECTIEREGLEMENT STICHTING MEER DAN VOETBAL Samenvatting Het bestuur stelt een profiel voor de directie op, waarin de omvang van de directie en de vereiste kwaliteiten van

Nadere informatie

Bijlage bij MN MVO Jaarverslag 2013. gri tabel. op basis van de gri Richtlijnen (versie g4.0)

Bijlage bij MN MVO Jaarverslag 2013. gri tabel. op basis van de gri Richtlijnen (versie g4.0) Bijlage bij MN MVO Jaarverslag 2013 gri tabel op basis van de gri Richtlijnen (versie g4.0) Strategie en analyse G4-1 Een verklaring van de hoogste beslissingsbevoegde van de organisatie (bv. bestuursvoorzitter,

Nadere informatie

Financieringsreglement Projectsubsidie Opvoedingsondersteuning

Financieringsreglement Projectsubsidie Opvoedingsondersteuning Financieringsreglement Projectsubsidie Opvoedingsondersteuning Artikel 1 Wat is de doelstelling van een projectsubsidie? De stad Antwerpen kan, onder de voorwaarden bepaald in dit reglement en binnen de

Nadere informatie

Hoe vertalen Belgische coöperaties de ICA-principes in de praktijk?

Hoe vertalen Belgische coöperaties de ICA-principes in de praktijk? Hoe vertalen Belgische coöperaties de ICA-principes in de praktijk? Casus: Choco cvba Kenmerken Opgericht in 2002 Coöperatie van werkers 3.308.054 euro omzet in 2013 11 Vennoten Bij Choco zijn de 7 principes

Nadere informatie

Trends in duurzaamheidsverslaggeving MVO Forum l Leuven l 17 december. Céline De Waele & Renate Degrave

Trends in duurzaamheidsverslaggeving MVO Forum l Leuven l 17 december. Céline De Waele & Renate Degrave Trends in duurzaamheidsverslaggeving MVO Forum l Leuven l 17 december Céline De Waele & Renate Degrave Inhoud 1. Samen sterk in MVO! 1. 2. Top trends vandaag 3. Wat mogen we morgen verwachten? Page 1 1.

Nadere informatie

Interne communicatie wordt professioneler maar kent nog onaangeboord terrein

Interne communicatie wordt professioneler maar kent nog onaangeboord terrein Persbericht Interne communicatie wordt professioneler maar kt nog onaangeboord terrein Brussel, 6 december 2012 - Wie beheert de interne communicatie in e bedrijf? Welke instrumt word het meest gebruikt?

Nadere informatie

Amsterdam, December 2012

Amsterdam, December 2012 Amsterdam, December 2012 Beleidsplan Muses 2012 2016 1 Hoofdstuk 1 Samenvatting Inleiding Het doel van stichting Muses is om de impact van vrijwilligers wereldwijd te vergroten. Enerzijds om hiermee alle

Nadere informatie

Duurzame ontwikkeling met én binnen ABN AMRO IBM Future enterprise. Vincent G.P. van Assem ABN AMRO Amsterdam, 13 september 2006

Duurzame ontwikkeling met én binnen ABN AMRO IBM Future enterprise. Vincent G.P. van Assem ABN AMRO Amsterdam, 13 september 2006 Duurzame ontwikkeling met én binnen ABN AMRO IBM Future enterprise Vincent G.P. van Assem ABN AMRO Amsterdam, 13 september 2006 1 Planet The world is flat 2 People 3 Wereldbevolking: 6.541.920.085 (per

Nadere informatie

Resultaten onderzoek naar informatievoorziening duurzaamheidsverslaggeving

Resultaten onderzoek naar informatievoorziening duurzaamheidsverslaggeving Resultaten onderzoek naar informatievoorziening duurzaamheidsverslaggeving DHV Adviesgroep Duurzaam ondernemen Folkert van der Molen 27 oktober 2005 G a t e w a y t o s o l u t i o n s Hoofdconclusie Uit

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 26 485 Maatschappelijk verantwoord ondernemen Nr. 178 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Aanvraagformulier voor internationale projecten

Aanvraagformulier voor internationale projecten Aanvraagformulier voor internationale projecten Vooraf Cordaid raadt u aan om, voordat u begint met het invullen van dit formulier, na te gaan of uw project in aanmerking komt voor financiering. U kunt

Nadere informatie

Stedelijk reglement voor de subsidiëring van initiatieven ter bevordering van het interculturele en interlevensbeschouwelijke samenleven in Gent

Stedelijk reglement voor de subsidiëring van initiatieven ter bevordering van het interculturele en interlevensbeschouwelijke samenleven in Gent Stedelijk reglement voor de subsidiëring van initiatieven ter bevordering van het interculturele en interlevensbeschouwelijke samenleven in Gent Goedgekeurd in de gemeenteraad van 15 december 2009 Bekendgemaakt

Nadere informatie

Martine Verluyten Voorzitter van het Auditcomité van de Vlaamse Administratie

Martine Verluyten Voorzitter van het Auditcomité van de Vlaamse Administratie 1 Publieke versus private audit Gelijkenissen en verschillen een persoonlijke-ervaringsgebaseerde toelichting Martine Verluyten Voorzitter van het Auditcomité van de Vlaamse Administratie 2 2 1 Context

Nadere informatie

Deelnameprotocol Transparantiebenchmark 2015

Deelnameprotocol Transparantiebenchmark 2015 Deelnameprotocol Transparantiebenchmark 2015 Maart 2015 De Transparantiebenchmark is een jaarlijks onderzoek van het Ministerie van Economische Zaken naar de inhoud en kwaliteit van externe verslaggeving

Nadere informatie

Hoe vertalen Belgische coöperaties de ICA-principes in de praktijk?

Hoe vertalen Belgische coöperaties de ICA-principes in de praktijk? Hoe vertalen Belgische coöperaties de ICA-principes in de praktijk? Casus: Het Hinkelspel cvba Kenmerken Opgericht in 1982 Multistakeholder coöperatie > 2 miljoen euro omzet in 2013 > 70 vennoten We blijven

Nadere informatie

Hoe optimaliseert u de toegevoegde waarde van uw raad van bestuur. evaluatie-oefening?

Hoe optimaliseert u de toegevoegde waarde van uw raad van bestuur. evaluatie-oefening? Hoe optimaliseert u de toegevoegde waarde van uw raad van bestuur met een GUBERNA evaluatie-oefening? Bij het afschieten van een pijl maakt elke koersbijsturing -hoe miniem ook- finaal een heel verschil

Nadere informatie

Communiceren over duurzaamheid Een GRI-rapportage als basis van dialoog en beleidsvorming

Communiceren over duurzaamheid Een GRI-rapportage als basis van dialoog en beleidsvorming Communiceren over duurzaamheid Een GRI-rapportage als basis van dialoog en beleidsvorming involved maakt duurzaam beleid transparant De voordelen van de INVOLVED-methode voor organisaties op een rij: Toepasbaar

Nadere informatie

WERKGROEP. comply or explain PRACTICALIA. Datum: 30 november 2015. EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem. Nederlands en Frans

WERKGROEP. comply or explain PRACTICALIA. Datum: 30 november 2015. EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem. Nederlands en Frans WERKGROEP comply or explain PRACTICALIA Datum: 30 november 2015 Locatie: Timing: Taal: EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem 14u00 17u00 Nederlands en Frans DOELSTELLING Het finale doel is om betere inzichten

Nadere informatie

Incompany training voor coöperaties

Incompany training voor coöperaties Incompany training voor coöperaties 2016 Erkend dienstverlener voor de kmo-portefeuille Incompany trainingen: wij komen naar uw coöperatie. Coopburo, de coöperatieve dienstverlener van Cera, biedt: 1.

Nadere informatie

in 12 slides Code Buysse II, samengevat in 12 slides

in 12 slides Code Buysse II, samengevat in 12 slides in 12 slides Code Buysse II, samengevat in 12 slides 1 Governance principes De ondernemers hebben hun bedrijf nog niet in een vennootschapsstructuur ondergebracht. De ondernemers activeren een raad van

Nadere informatie

Beursgenoteerde ondernemingen en geïntegreerde verslaggeving. Toezicht Financiële Verslaggeving

Beursgenoteerde ondernemingen en geïntegreerde verslaggeving. Toezicht Financiële Verslaggeving Beursgenoteerde ondernemingen en geïntegreerde verslaggeving Toezicht Financiële Verslaggeving Oktober 2013 Inhoudsopgave 1 Managementsamenvatting 4 2 Aanleiding, doelstellingen en populatie 7 3 Belangrijkste

Nadere informatie

Vormingssessie SDG s. 1. Afstemming SDG s met bestaande instrumenten 2. Voorstel begeleidingstraject (via Raamcontract) 9 mei 2016

Vormingssessie SDG s. 1. Afstemming SDG s met bestaande instrumenten 2. Voorstel begeleidingstraject (via Raamcontract) 9 mei 2016 Vormingssessie SDG s 1. Afstemming SDG s met bestaande instrumenten 2. Voorstel begeleidingstraject (via Raamcontract) 9 mei 2016 1 Hoe verhouden de SDG s zich ten opzichte van verduurzamen en MVO? 2 Is

Nadere informatie

Duurzaam beleggen Een nieuwe rol voor investeerders?

Duurzaam beleggen Een nieuwe rol voor investeerders? Duurzaam beleggen Een nieuwe rol voor investeerders? Carolus van de Ven Hoofd vermogensadvies 18 december 2006 Agenda - Definitie duurzaam beleggen - Hoofdvormen - Historie / Huidige situatie - Corporate

Nadere informatie

Casus 2.1 Betere prestaties door beter verslag; bedrijf gebaat bij niet-financiële 'cijfers'

Casus 2.1 Betere prestaties door beter verslag; bedrijf gebaat bij niet-financiële 'cijfers' Casus 2.1 Betere prestaties door beter verslag; bedrijf gebaat bij niet-financiële 'cijfers' 22 januari 2011 zaterdag Arjan de Draaijer en Marleen Janssen Groesbeek Afgelopen week is voor het eerst de

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Introducing strategy

Hoofdstuk 1: Introducing strategy Hoofdstuk 1: Introducing strategy Wat is strategie? Definitie Porter: Concurrentiestrategie = verzameling van verschillende activiteiten kiezen om een unieke waardemix te brengen. Onderscheid tussen operationele

Nadere informatie

Aanvraagformulier voor projecten in Nederland

Aanvraagformulier voor projecten in Nederland CORDAID SERVICE FONDS Aanvraagformulier voor projecten in Nederland Vooraf Cordaid raadt u aan om, voordat u begint met het invullen van dit formulier, na te gaan of uw project in aanmerking komt voor

Nadere informatie

Strategische Personeelsplanning

Strategische Personeelsplanning Strategische Personeelsplanning De basis voor effectief en duurzaam functioneren 1 Wie is Hubé Maaike Huisman HR Business Coach Hubé zet mensen in hun kracht Van intuïtie tot intellect Van binnen naar

Nadere informatie

Stappenplan Social Return on Investment. Onderdeel van de Toolkit maatschappelijke business case ehealth

Stappenplan Social Return on Investment. Onderdeel van de Toolkit maatschappelijke business case ehealth Stappenplan Social Return on Investment Onderdeel van de Toolkit maatschappelijke business case ehealth 1 1. Inleiding Het succesvol implementeren van ehealth is complex en vraagt investeringen van verschillende

Nadere informatie

Pilootproject VVM De Lijn

Pilootproject VVM De Lijn Pilootproject VVM De Lijn Netwerk organisatiebeheersing 24 januari 2013 Dominiek Viaene VVM De Lijn Jo Fransen IAVA Agenda 1. Kerncijfers VVM De Lijn 2. Situering pilootproject single audit 3. Methodiek

Nadere informatie

Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent

Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent Het gerecht Het resultaat: weten dat u met de juiste dingen bezig bent. Alles is op een bepaalde manier meetbaar.

Nadere informatie