huib broekhuis bewust leiderschap brengt balans tussen purpose en profit huib broekhuis bey nd mba

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "huib broekhuis bewust leiderschap brengt balans tussen purpose en profit huib broekhuis bey nd mba"

Transcriptie

1 Verwacht geen driestappenmethode, maar een boek dat aanzet tot denken en reflectie en een appel doet op de bijdrage die jij als leider wilt leveren aan een betere wereld. In dit boek beschrijft de auteur zijn ervaringen, inzichten, ideeën en deelt hij zijn eigen fouten en successen in de zoektocht naar wat Beyond mba precies betekent en inhoudt en waar het toe kan leiden: gelukkige medewerkers, hogere productiviteit, enthousiaste klanten en een betere wereld. Huib Broekhuis is directeur/eigenaar van vds Training Consultants. Bij zijn internationaal actieve beweging Go Beyond mba zijn ruim duizend leiders betrokken. huib broekhuis Het mba-denken heeft zijn beste tijd gehad. Succesvolle bedrijven van de toekomst doen het anders. Beyond mba helpt leiders van nu de bedrijven van de toekomst te creëren. Dit vraagt om een betere balans tussen purpose en profit, een hoger bewustzijn en het toepassen van praktische leiderschapsprincipes die helpen om het beste in mensen naar boven te halen. Centrale thema s daarbij zijn omgaan met energie, het vermogen om los te laten, en winst als uitkomst in plaats van als doel. huib broekhuis bey nd mba bewust leiderschap brengt balans tussen purpose en profit BROEKHUIS_BeyondMBA_WT.indd :48

2 3 huib broekhuis beyond mba bewust leiderschap brengt balans tussen purpose en profit

3 Meer informatie over deze en andere uitgaven kunt u verkrijgen bij: BIM Media B.V. Postbus bg Den Haag tel.: (070) Copyright Huib Broekhuis, 2014 Academic Service is een imprint van BIM Media B.V. Redactie: Rinus Vermeulen Tekst & Advies, Haarlem Ontwerp omslag en binnenwerk: Villa Y, Den Haag Foto omslag: Sjoerd Luteijn Druk- en bindwerk: Drukkerij Wilco, Amersfoort isbn nur 801 Alle rechten voorbehouden. Alle intellectuele eigendomsrechten, zoals auteurs- en databankrechten, ten aanzien van deze uitgave worden uitdrukkelijk voorbehouden. Deze rechten berusten bij BIM Media B.V. en de auteur. Behoudens de in of krachtens de Auteurswet gestelde uitzonderingen, mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van reprografische verveelvoudigingen uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16 h Auteurswet, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht (Postbus 3051, 2130 kb Hoofddorp, Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich te wenden tot de Stichting PRO (Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie, Postbus 3060, 2130 kb Hoofddorp, Voor het overnemen van een gedeelte van deze uitgave ten behoeve van commerciële doeleinden dient men zich te wenden tot de uitgever. Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, kan voor de afwezigheid van eventuele (druk)fouten en onvolledigheden niet worden ingestaan en aanvaarden de auteur(s), redacteur(en) en uitgever deswege geen aansprakelijkheid voor de gevolgen van eventueel voorkomende fouten en onvolledigheden. All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording or otherwise, without the publisher s prior consent. While every effort has been made to ensure the reliability of the information presented in this publication, BIM Media B.V. neither guarantees the accuracy of the data contained herein nor accepts responsibility for errors or omissions or their consequences.

4 INHOUD 5 Bij bewustwording gaat het om bewustwording van jezelf, wie je bent, hoe je denkt en wat je belangrijk vindt; bewustwording van je conditionering, wat je normaal vindt en waarom. En een laag dieper gaat het om de vraag naar wat je dan echt zelf vindt en wilt, waar je werkelijk waarde aan hecht. Het gaat ook om bewustzijn van een universum dat prachtig en complex in elkaar zit en waar we eigenlijk zo weinig van weten. Maar net zo goed gaat het om bewustzijn in de vorm van kennis, inzich- voorwoord Het fascineert me dat mensen in bedrijven (en ik behoor ook tot die groep) zo hard bezig zijn met het nastreven van dingen die er uiteindelijk niet werkelijk toe doen. Waarom staan we iedere dag vroeg op om hard te werken, geld te verdienen voor een ander en s avonds uitgeput thuis te komen? Waarom doen we niet de dingen die we diep vanbinnen eigenlijk veel belangrijker vinden? Wat zijn de krachten in onszelf en buiten onszelf die dit systeem hardnekkig in stand houden? Ondanks de huidige crisis (of crises moet ik misschien zeggen, als we ook kijken naar bijvoorbeeld de energiecrisis, watercrisis, milieucrisis, klimaatcrisis, armoedecrisis en algehele uitwoning van de aarde) gaat de verandering tergend langzaam. Dit boek beoogt een bijdrage te leveren aan een versnelling van de verandering waarin we met elkaar zitten. Mijn overtuiging is dat dit heel erg hard nodig is, omdat we met z n allen op een ijsberg afstevenen zonder dat we het doorhebben. Een van de grootste beïnvloeders op onze planeet heeft dat ook nog steeds niet door (of negeert het): het bedrijfsleven. Peter Bakker verwoordde het tijdens het eerste Go Beyond MBA-event (zie hoofdstuk 1) treffend met de uitspraak: De wereld gaat naar de kloten en de enigen die dit kunnen veranderen zijn de bedrijven. De noodzakelijke verandering waar ik dan op doel, is dat het in bedrijven niet langer alleen maar gaat om financieel succes op korte termijn. Zo kan er balans ontstaan en kunnen mensen meer uit zichzelf halen, krijgen klanten weer producten en diensten die echt van waarde zijn en ontvangen investeerders een faire beloning voor hun risico s, terwijl de aarde er in zijn geheel eerder beter dan slechter van wordt. Waar ik de afgelopen jaren achter ben gekomen, is dat dat een verschuiving vraagt in ons bewustzijn. En om die te bereiken is bewustwording een noodzakelijk ingrediënt. Einstein verwoordde dat al lang geleden met de uitspraak: Onze werkelijke problemen kunnen niet worden opgelost op hetzelfde niveau van denken waarop we ze hebben gecreëerd.

5 6 beyond mba ten en feiten, waardoor het inzicht hopelijk doorbreekt dat we dingen echt anders moeten gaan doen. Dit boek bestaat daartoe uit drie delen: Deel I: De context - Wat is eigenlijk het probleem, hoe is dat ontstaan en wat zijn de drijvende krachten die verandering noodzakelijk maken? Deel II: Bewustwording - Wat is er nodig op fysiek, mentaal, emotioneel en spiritueel gebied om zowel leiders als medewerkers binnen bedrijven te helpen de sprong te maken naar anders denken en handelen? Deel III: Beyond MBA - Wat betekenen een hoger niveau van bewustzijn en een andere kijk op succes concreet voor jou, voor jou als leider, jouw team of jouw organisatie? Dit zal eindigen met een werkzaam model waarin de zakelijke en rationele kanten van het zakendoen worden verbonden met de meer spirituele en intuïtieve kanten, waardoor een betere balans ontstaat tussen purpose en profit. Hiermee worden zowel de feiten en de meer rationele kant van het denken in bedrijven aangesproken, als de meer spirituele en gevoelsmatige kant, die nog vaak (naar mijn mening onterecht) als zweverig wordt afgedaan. Ik pleit er in dit boek voor om beide kanten meer te gaan integreren, zodat we vaker de dingen kunnen gaan doen die goed zijn voor iedereen. Er is meer tussen hemel en aarde, luidt de bekende uitdrukking. En voor mij is dat helemaal waar. In dit boek verkennen we de ruimte tussen hemel en aarde om van het hele aardse (focus op kortetermijnwinst en geld verdienen) wat meer op te schuiven naar de verbinding met het hemelse (wat is nu echt belangrijk en hoe laten we dat weer landen op aarde?). Beyond MBA tracht de verbinding tussen deze werelden te zijn. De cover van dit boek (met dank aan Sjoerd Luteijn die deze prachtige foto heeft gemaakt) vind ik in dit geval zeer toepasselijk. Hij geeft de dichte, aardse energie weer van de bergen en loopt over in de hemelsblauwe lucht die langzaam het universum in verdwijnt. Daarbij wil ik wel aantekenen dat dit boek geen absolute waarheden kent. Ik geloof ook eigenlijk niet dat die bestaan. Je hoeft het dan ook helemaal niet met me eens te zijn en ik zal niet pretenderen de waarheid in pacht te hebben. Sterker nog, ik neem in dit boek regelmatig mijn eigen ervaringen met het bouwen en runnen van mijn bedrijf als voorbeelden van hoe je de dingen vooral niet moet doen. Tegelijkertijd durf ik wel onbescheiden te zeggen dat dit boek een must read is voor leiders van nu en morgen die weten, voelen en zien dat de wereld verandering nodig heeft en dat bedrijven en organisaties daar een essentiële rol en verantwoordelijkheid in hebben. Ik heb dit boek dan ook geschreven voor iedere leider die ook wel weet of voelt dat het anders moet. Voor leiders die ook al stappen in hun proces van bewustwording hebben gezet en zoeken naar bevestiging en inspiratie hoe het dan

6 VOORWOORD 7 anders kan. Als je dit nu leest, ben jij blijkbaar ook zo iemand. Ik hoop dat het je aanzet tot verdere stappen. Ik ben benieuwd naar je reactie op wat ik hier schrijf. Misschien heb je nog goede voorbeelden of zelfs interessante toevoegingen. Ik nodig je van harte uit om contact met mij op te nemen via: LinkedIn: En volg de updates hierover op Ik wens je veel inspiratie toe en wil je danken voor de tijd die je neemt om dit boek te lezen! Huib Broekhuis

7 8 beyond mba inhoud Reflectie 11 deel i: de context 1 Hard en zacht 15 2 Het probleem: de focus op winst leidt tot verlies 21 3 Wat de feiten zeggen Wat er leeft onder medewerkers En klanten dan? De omgeving Investeerders Conclusie 32 4 Hoe managers denken Het MBA-denken Oplossingen die het MBA-denken (niet) brengt Conclusie 40 5 Drijvende krachten achter de noodzaak tot verandering Het mondiale bewustzijn is toegenomen Mensen willen zinvol werk Generatie Y Demografische ontwikkelingen De diensteneconomie vraagt om echte mensen Radicale transparantie als gevolg van het internet en social media Het Nieuwe Werken Zorg voor de aarde Overbevolking dreigt Conclusie 49

8 INHOUD 9 deel ii: bewustwording 6 Wat is bewustwording? 53 7 De mens als holistisch wezen 55 8 Mentale bewustwording De logische niveaus als denkkader Authenticiteit Waarden Ego Normen en overtuigingen Vaardigheden en gedrag: je talenten De omgeving en de resultaten die je daarin boekt In welke mate ben jij in sync? 72 9 Emotionele bewustwording Emoties nemen je over Emoties wijzen de weg Emoties omarmen Fysieke bewustwording Spirituele bewustwording Waar praten we eigenlijk over? Wat is spiritualiteit dan eigenlijk? Spiritualiteit in een notendop Alles is energie Alles is met alles verbonden Wat je aandacht geeft groeit Zo binnen, zo buiten Actie is reactie Loslaten doet groeien De relatie tussen bewustwording en de probleemstelling van dit boek Samenvatting over bewustwording 109

9 10 beyond mba deel iii: beyond mba 14 Engaged people. Great companies. Better world Van hoofd naar hart Beyond yourself: blijf jezelf ont-wikkelen Beyond denken: luisteren naar de ziel Beyond profit: purpose als nieuwe definitie van succes Beyond SWOT en analyse: van binnen naar buiten Beyond verkoop en marketing: doen wat goed is voor klanten (en anderen) Van controle naar vertrouwen Beyond werk: purpose leidt tot zingeving Beyond performance: waarden bepalen de norm Beyond controle en sturing: gras groeit niet harder door eraan te trekken Beyond management: bewust leiderschap Beyond hiërarchie: zie de hark als een netwerk Van KPI s naar energie Beyond stress en angst: energie is de nieuwe asset Beyond functieprofielen: rondjes worden geen vierkantjes Beyond de werk-privébalans: mensen zijn mensen Beyond medewerkers: iedereen een leider Beyond cijfers en KPI s: leer spreken in taal I en taal II Beyond MBA: balans tussen purpose en profit 171 Dankbetuiging 175 Literatuur 179

10 INHOUD 11 reflectie Dit boek zet je hopelijk aan tot nadenken. Om je daarbij te helpen zijn door het hele boek reflecties opgenomen, meestal aan het eind van een hoofdstuk, maar ook na sommige paragrafen. Je kunt ook meteen naar de diverse reflecties toe gaan op basis van het onderstaande overzicht. Lifeline 20 Belangrijkste doel van jouw organisatie 23 Wat vertellen de feiten in jouw bedrijf? 33 Welke taal wordt er bij jou gesproken? 40 Welke drijvende krachten zijn voor jou van grote invloed? 50 Wat is bewustwording voor jou? 54 Wat betekent holistisch voor jou? 56 Persoonlijke missie 59 Wat is jouw top 5 van waarden? 61 In welke mate ben jij in sync? (1) 62 Hoe zit het met jouw imago? 67 Wat zijn jouw overtuigingen? 69 Wat zijn jouw talenten? 71 In welke mate ben jij in sync? (2) 71 In welke mate ben jij in sync? (3) 72 Wat vertellen jouw emoties jou? 77 Wat vertelt jouw lichaam jou? 82 Spiritualiteit, wat vind je daar eigenlijk van? 85 Werkt de energie voor en door jou? 94 Wat betekent alles is één voor jou? 96 Waar geef jij je aandacht aan? 98 Hoe neem jij je omgeving waar? 99 Welke reacties zie jij als gevolg van jouw acties? 101 Wat zou jij meer mogen loslaten? 105 Welke inzichten heb jij in deel ii van dit boek opgedaan? 110 Waar zou jij je verder in willen ontwikkelen? 119 Wat vertelt jouw hart jou? 122 Wat is de purpose van jouw team of organisatie? 128 Inside-out handelen 131 Beyond sales 133 Zijn jouw mensen verbonden aan de purpose? 138

11 12 beyond mba Ongeschreven regels en waarden 142 Gras groeit niet harder door eraan te trekken 145 Multiplier of Diminisher? 150 Hark of netwerk? 154 Hoe is de energie bij jou? 161 Zie jij de rondjes en vierkantjes? 164 Mensen zijn mensen 166 Is iedereen een leider? 168 Spreken in taal I en II 170

12 INHOUD 13 deel i de context De wereld gaat naar de kloten en de enigen die er iets aan kunnen doen zijn bedrijven en organisaties. peter bakker 1 1 Opmerking van Peter Bakker tijdens het eerste Go Beyond MBA-event, november 2011

13 14 beyond mba Het centrale thema in dit eerste deel is: de focus op winst leidt tot verlies. Allereerst beschrijf ik wat er mis is met de huidige manier van denken over succes in organisaties. Als gevolg van onder meer de crisis is de druk op organisaties alleen maar toegenomen. Die druk wordt intern weer verlegd op de mensen in organisaties. Die voelen zich daardoor angstig, platgeslagen en verkrampt. Dit komt de prestaties van bedrijven niet ten goede en heeft een negatief effect op de omgeving (klanten, maatschappij, wereld). Sterker nog, het leidt vaak tot een negatieve spiraal. Mede in het licht van verschillende ontwikkelingen die ik zal beschrijven, zal de conclusie zijn dat het (de hoogste) tijd is ons te herbezinnen over de manier waarop we denken over succes, over leiderschap en over de manier waarop we binnen organisaties denken en handelen. In dit boek zal ik vaak mijn eigen ervaringen als illustratie laten terugkomen. Toch ben ik geen betweter of moraalridder. Het zou goed kunnen dat je delen van mijn proces herkenbaar vindt en dat ze daardoor inzichten bieden die ook voor jou van waarde zijn. Daarom vertel ik je eerst maar eens even een persoonlijk verhaal. 1 Opmerking van Peter Bakker tijdens het eerste Go Beyond MBA-event, november 2011

14 1 1 HARD EN ZACHT 15 Ondertussen studeerde ik af. Ik was voortgekomen uit een ondernemersfamilie en wilde ook ondernemer worden. Of eigenlijk dacht ik toen: ik wil succesvol zijn en veel geld verdienen. Het leek me dat dat in het bedrijfsleven het best zou lukken. Het liefst met een eigen bedrijf, maar ik miste de ervaring en het briljante idee, dus ging ik eerst maar eens werk zoeken en op die manier ervaring opdoen. Dat viel nog niet mee. Ik studeerde in 1995 af en de arbeidsmarkt was toen ongeveer zoals nu. Aangezien ik vooral van het studentenleven had genoten en met zeventjes genoegen had genomen, blonk mijn cv niet uit door excellentie. Daarnaast had ik nog steeds de mentaliteit van een student toen ik ging solliciteren en maakte mijn gebrekkige zelf- hard en zacht Misschien komt het wat vreemd over om met mezelf te beginnen, maar dat verklaart in ieder geval waarom dit boek tot stand gekomen is. En ik denk dat mijn proces herkenbare elementen in zich heeft waardoor jij je hopelijk makkelijker in de rest van dit boek kunt herkennen. Ik begin bij het begin. Ik ben geboren en opgegroeid in Barneveld. Maar deze ogenschijnlijke veilige omgeving was voor mij niet alleen maar pais en vree. Mijn moeder had kanker. Eigenlijk al sinds mijn geboorte. Die kanker verdween een tijdje, kwam weer terug, ging weer weg, kwam weer terug... en nog meer terug, totdat ze overleed. Toen dat gebeurde zat ik net in het laatste jaar van mijn studie bedrijfskunde. Ik was bij haar in het ziekenhuis de nacht dat haar lichaam het niet langer volhield en zij kwam te overlijden. Ik weet het nog precies. Ik zag haar lichaam doodgaan, maar voelde tegelijkertijd nog heel veel leven in de ziekenhuiskamer. Ik voelde een energie die ik op dat moment echt niet thuis kon brengen. Dit moment bleek achteraf gezien een keerpunt in mijn leven. Het was zo wonderlijk dat ik vanaf toen alles wilde begrijpen van het mysterie dat leven heette. Tijdens mijn christelijke jeugd had ik al veel gehoord over het leven zoals dat volgens anderen geleefd moest worden. Wat wel mocht, wat niet mocht. Wat goed was, wat slecht was. God stond daarin altijd centraal. Maar ik kon me daar slecht in vinden. Immers, als dat verlossing bracht, waarom zagen die mensen in de kerk er dan zo droevig en serieus uit? Ik geloofde dat het leven toch echt een ander doel had dan het blind volgen wat iemand in een zwart gewaad op een kansel beweerde. Maar wat vond ik dan eigenlijk zelf? En wat wilde ik? Ik wist het niet, maar ik wilde het wel zelf onderzoeken, zelf keuzes maken, de grenzen van maatschappelijk fatsoen en individuele vrijheid verkennen en daar mijn eigen pad in kiezen.

15 16 beyond mba kennis (en zelfbewustzijn) mij niet meteen de meest aantrekkelijke kandidaat voor de gemiddelde hr-manager. Na talloze sollicitaties met dito afwijzingen kwam ik uiteindelijk toevallig terecht bij Van Dalsum & Schouten (inmiddels VDS geheten), een trainingsbureau dat uit de (toenmalige) ABN Bank was ontstaan. Leiderschap, verkoop, communicatie en persoonlijke effectiviteit waren de sleutelwoorden. Het waren allemaal onderwerpen waar ik eigenlijk nog nooit van gehoord had, laat staan dat ik had ervaren wat dat precies inhield. Ik vond het superboeiend en het sloot aan bij mijn zoektocht. Ik kwam zeer bevlogen trainers tegen die hadden geholpen om mensen de ogen te openen en spraken over energie en hoe fantastisch voldaan de mensen weer naar huis gingen. Ik had er geen beeld bij en al helemaal geen gevoel. Mijn overwegend rationeel-analytische brein vroeg zich af waarom grote bedrijven tonnen spendeerden aan trainingen, terwijl ik als ondernemer in spe alleen maar dacht: Wat levert dat dan eigenlijk op voor onze klanten? Op die vraag kreeg ik van mijn collega s alleen maar een wazig antwoord, want:... daar gaat het toch niet om!? Dat was het begin van mijn zoektocht. Hoe verhouden hard en zacht zich tot elkaar? De harde kant van het bedrijfsleven ging (en gaat) toch echt over geld verdienen, cashflow, return on investment (ROI), structuren, processen en systemen. Maar er is ook een zachte menselijke kant die gaat over drijfveren, talenten, iets willen bereiken, je goed voelen (of niet) en energie hebben (of niet). Dit leek zo vaak in tegenstrijd met elkaar. Bij hard zonder zacht ligt de focus op korte termijn vooral op financieel succes. Zo veel mogelijk geld verdienen op een zo efficiënt mogelijke manier. Scoren ten koste van desnoods alles. Pushen, druk zetten op mensen. Zacht zonder hard is alleen maar gezever in de trant van: ik ben zo blij met jou, jij bent zo blij met mij, ik doe alleen waar ik zin heb, ik volg mijn gevoel, flowerpower. Prima als je zo in het leven wilt staan, maar voor het bedrijfsleven is het op het eerste gezicht minder van belang. Balans, daar gaat het om. De balans tussen hard en zacht. Wat in de meeste gevallen betekent dat bedrijven relatief meer aandacht aan zacht zouden kunnen geven en wat minder eenzijdig gericht mogen zijn op hard. Mensen worden er blij(er) van, het werk wordt relaxter, de sfeer wordt beter en er wordt nog steeds gepresteerd. Misschien haal je geen 20% groei meer per jaar, maar ja, is 15% dan zo slecht? Met die gedachten ging ik aan de slag. VDS groeide al snel uit tot de promotor van de balans tussen hard en zacht. Destijds (de periode ) was dat een briljante positionering, want de meeste trainingsbureaus waren nog lekker zacht bezig. Daar konden we ons dus goed in onderscheiden. Overigens ging het niet helemaal van een leien dakje. Toen ik net directeur werd (samen met mijn kompaan en maatje Marco Smit) ontstond de dotcomcrisis. Die

16 1 HARD EN ZACHT 17 bleek ook op onze markt het nodige effect te hebben. Daar bovenop kwam nog eens 9/11. De middag dat ik op het journaal de torens zag instorten van het WTC in New York, zag ik ook ons bedrijf instorten. Het leek helemaal mis te gaan. En dat ging het ook bijna was het eerste jaar dat we verlies maakten en bijna aan cashflowproblemen ten onder gingen. Over energie gesproken. Ik kon de angst voor een faillissement niet van me afzetten. Ik zag dat als een persoonlijk falen. Dus haalde ik weekenden door en werkte ik tachtig uur per week om er bovenop te komen. Wat er ook voor nodig was, het moest gebeuren en het zou ons lukken. En het lukte ook. We kwamen er bovenop. En hoe! De jaren daarna waren meteen de beste jaren ooit. Maar er was wel wat geknapt. De jaren van er vol voor gaan, van leven op adrenaline, koffie en nicotine hadden me bijna gesloopt. Ik had er geen zin meer in. Ik vroeg me af waar dit toe moest leiden. En of ik om iets zinnigs te doen met mijn leven niet beter waterputten in Somalië kon gaan graven. Die periode maakte dat ik me verder ging verdiepen in alles wat met (de zin van) het leven te maken heeft. Ik noem dat een proces van bewustwording. Dat proces speelde zich af in drie stappen: begrijpen, ervaren en integreren. Talloze boeken heb ik gelezen om meer te begrijpen, over: de geschiedenis van het christendom, boeddhisme, islam, mormonisme, hindoeïsme, pantheïsme, Ayurveda, transcendente meditatie, het Nu, het leven aan gene zijde, synchroniciteit, leiderschapstheorieën, persoonlijke ontwikkeling, aura s en chakra s en vele andere onderwerpen. De volgende fase stond in het teken van ervaren : meditatiecursussen (er gebeurde niet zo veel nog), aurareadings, coachingsessies, diepe trainingen, voeding aanpassen (dat gaf enorm veel energie, maar is erg lastig om vol te houden), reiki (de eerste echte energie-door-me-heen-voelenervaring, waanzinnig!), daarna enkele jaren spirituele therapie (hoe wonderlijk is het om echt chakra s en aura s te kunnen voelen en daarmee energie te leren aanvoelen, maar ook te leren managen bij mezelf), aikido, yoga, en nog veel meer. Deze fase maakte enorm veel los en het werk leek steeds zinlozer te worden, althans de kant van het werk die op financieel succes gericht was. Omzet- en winstcijfers boeiden me steeds minder, het werk zelf (met mensen en hun ontwikkeling bezig zijn) werd steeds boeiender. Zo ontstond langzaam maar zeker de volgende fase van het integreren. Ik liet de inzichten en ervaringen die ik opdeed onderdeel uitmaken van het dagelijkse leven en dus ook van mijn werk. In deze fase zit ik overigens nog steeds en misschien kom ik hier ook wel nooit uit, omdat dit volgens mij gaat over toepassing van spiritualiteit in alledaagse dingen. Integreren betekent in dit verband dat het toegenomen bewustzijn een plek krijgt in het dagelijks denken en doen. Er dus niet meer over praten ( Wauw, wat ben ik bijna verlicht en jij niet ), maar het laten zien in daden en het kunnen zijn in de moeilijke momenten (die toch wel blijven komen). Deze fase

17 18 beyond mba was minstens zo uitdagend, want lekker spiritueel bezig zijn in het weekend is eerder een vlucht van de realiteit dan een stap in bewustwording. De echte uitdaging voor mij ontstond bij het toepassen van een ruimer bewustzijn in het dagelijks leven. Dat integreren bleek lang niet altijd makkelijk, sterker nog, al snel kwam ik voor een serie grote uitdagingen te staan: mijn zakelijk partner, Marco Smit, werd ernstig ziek. Hij was pas 39 jaar toen en zou twee jaar later overlijden. Daar kwam de financiële crisis nog eens overheen (VDS werkte op dat moment voor 80% in de financiële sector). Daar bovenop ontstond ook nog eens een crisis met mijn medeaandeelhouders (we waren destijds met zijn vieren) en nog iets later kwam ik (mede als gevolg van het voorgaande) in een scheiding terecht terwijl mijn toenmalige echtgenote en ik inmiddels drie jonge kinderen hadden. Toch was het juist het proces van bewustwording dat dit misschien enerzijds allemaal veroorzaakte (eens testen hoe standvastig je inmiddels bent) en anderzijds draagbaar maakte. Mijn hoofd stond op ontploffen en ik zag door de bomen het bos niet meer. Maar ik leerde en voelde dat ik met al deze situaties om kon gaan door zo vaak mogelijk een dieper contact met mezelf te maken, letterlijk naar binnen te keren door het volgen van mijn ademhaling, te aarden, te mediteren en me niet te verliezen in mijn denken en emoties. Het mooie van deze periode was dat ik me misschien wel voor het eerst in tien jaar werkelijk kon (en moest) afvragen wat ik nu eigenlijk wilde. En hoe ik de rest van mijn leven zou willen invullen. Ik was net veertig geworden, dus de tweede helft was begonnen. Mijn leven tot op dat moment was grofweg te verdelen in een periode van achttien jaar opgroeien in Barneveld, lagere school en middelbare school, toen een periode van zeven jaar studeren en veel plezier hebben, daarna een periode van vijftien jaar met trouwen, kinderen krijgen, kinderen opvoeden, carrière maken (met vallen en opstaan) en directeur worden van VDS. Ik vroeg me af in welke van deze periodes ik nu heel bewust voor mijzelf had gekozen. Zo ontdekte ik dat ik wel tien jaar directeur was geweest en daarin een succesvolle en zware periode had meegemaakt, maar eigenlijk niet had gedaan wat ik het liefst deed. Sterker nog, het managen en bezig zijn met alle dingen die directeur-zijn nu eenmaal met zich meebrengt vond ik helemaal niet zo geweldig. Maar wat dan wel? Dat begon zich langzaam te vormen in mijn hoofd, maar erg concreet was dat nog niet Het was dus hoog tijd voor het beantwoorden van de meer essentiële vragen. Hoe wil ik mijn leven leiden? Wat is het doel in mijn leven? Wat heb ik hier te bieden? Wat is mijn passie? Waar raak ik bezield van? Wat zijn mijn talenten, kwaliteiten, waarden en beperkingen? Wat wil ik daar wel en wat wil ik daar niet mee doen? Waar krijg ik energie van? De antwoorden op die vragen kwamen niet vanzelf. Ik was het echt een periode flink kwijt en had tijd en ruimte nodig om enerzijds tot rust te komen en anderzijds uit te vinden wat ik echt graag wilde, waar mijn hart lag. Een van de uitkomsten was dat ik stopte als manager en directeur en daar iemand voor aannam die daar beter in is. Dat maakte dat ik me kon gaan richten op de zaken

18 1 HARD EN ZACHT 19 die meer over de langere termijn en inhoudelijke visieontwikkeling gaan. Het heeft geleid tot een vernieuwd VDS dat vanuit de visie Engaged People. Great Companies. Better World in het leven staat. We geloven in de kracht van mensen; dat mensen organisaties succesvol maken. We zijn er tevens van overtuigd dat organisaties uiteindelijk alleen maar great kunnen zijn als ze bijdragen aan een betere wereld. We hebben onszelf flink onder het vergrootglas gelegd, en laten leggen, en zijn natuurlijk gaan rationaliseren in onze bedrijfsvoering. Maar we hebben daarnaast het pad van purpose stevig ingezet, wat de energie in werking heeft gezet die tot onverwachte en mooie uitkomsten heeft geleid. Ik was en ben ervan overtuigd dat dit het goede pad is. En ik wil ook graag met VDS als voorbeeld bewijzen dat kiezen voor een hoger doel ook in financiële zin tot resultaten kan leiden. Sterker nog, dat kiezen voor een hoger doel juist leidt tot financieel succes! Mijn proces heeft tevens geleid tot de Go Beyond MBA-beweging (waar de titel van dit boek uit voortgekomen is), die ik samen met Jasper Wegman heb opgezet. Deze heeft tot doel het bewustzijn van leiders op alle echelons in organisaties op een ander niveau te brengen. Een niveau waarin verder wordt gedacht dan winst maken, kortetermijndenken en het hanteren van traditionele (op MBA-gedachtegoed gebaseerde) managementmethoden. Dit doen we als Go Beyond MBA inmiddels door workshops en grootschalige events in meerdere landen te organiseren en een community van gelijkgestemden bij elkaar te brengen die bereid is tot actie over te gaan. Aanvankelijk wist ik eigenlijk nog helemaal niet precies waar het toe moest leiden, maar ik wilde meer doen dan het prachtige werk dat we al die tijd al bij VDS deden. Met Go Beyond MBA wilde ik een social business starten die zelf liet zien wat ze verkondigde (een betere balans tussen purpose en profit). En dat deden we, met een kloppend businessmodel, maar vanuit een duidelijke purpose. De profits die we maakten besteedden we aan de doorontwikkeling van de beweging en de financiering van de projecten in Argentinië. De combinatie van ervaringen bij VDS, Go Beyond MBA en andere initiatieven waar ik inmiddels bij betrokken was, maakte dat ik de behoefte ging voelen om helder te maken wat ik nu precies met Beyond MBA bedoelde. Daarom beschrijf ik in dit boek de manier waarop bedrijven een betere balans kunnen vinden tussen purpose en profit, waarom dat nodig is, hoe dat volgens mij werkt en wat mijn lessen, ervaringen en inzichten daarbij zijn geweest. Daarbij put ik niet alleen uit mijn vijftien jaar ervaring als ondernemer en directeur, maar ook uit mijn kennismaking met talloze klanten en andere bedrijven in Nederland en daarbuiten. Tegelijkertijd gaat dit boek natuurlijk niet over mij, maar over situaties die ik door die ervaring bij heel veel bedrijven ben tegengekomen. Daarom beschrijf ik in het volgende hoofdstuk het probleem zoals ik dat in veel bedrijven zie en de oorzaken die daaraan ten grondslag liggen. Een uitgangspunt in dit boek is dat alle veran-

19 20 beyond mba dering echter bij een individu begint (bij jou en mij) en dat dit een proces van (zelf)bewustwording vraagt. Daarom besteed ik een groot deel van dit boek aan het onderwerp bewustwording. reflectie: lifeline Wat zijn de hoogte- en dieptepunten in jouw leven geweest? Teken in de onderstaande figuur een lifeline voor jezelf, waarin de belangrijkste pieken en dalen zichtbaar worden: Hoogtepunten Dieptepunten Tijd Wat vertelt deze lifeline jou? Wat hebben de hoogte- en dieptepunten jou opgeleverd? Wat is voor jou werkelijk belangrijk?

20 Verwacht geen driestappenmethode, maar een boek dat aanzet tot denken en reflectie en een appel doet op de bijdrage die jij als leider wilt leveren aan een betere wereld. In dit boek beschrijft de auteur zijn ervaringen, inzichten, ideeën en deelt hij zijn eigen fouten en successen in de zoektocht naar wat Beyond mba precies betekent en inhoudt en waar het toe kan leiden: gelukkige medewerkers, hogere productiviteit, enthousiaste klanten en een betere wereld. Huib Broekhuis is directeur/eigenaar van vds Training Consultants. Bij zijn internationaal actieve beweging Go Beyond mba zijn ruim duizend leiders betrokken. huib broekhuis Het mba-denken heeft zijn beste tijd gehad. Succesvolle bedrijven van de toekomst doen het anders. Beyond mba helpt leiders van nu de bedrijven van de toekomst te creëren. Dit vraagt om een betere balans tussen purpose en profit, een hoger bewustzijn en het toepassen van praktische leiderschapsprincipes die helpen om het beste in mensen naar boven te halen. Centrale thema s daarbij zijn omgaan met energie, het vermogen om los te laten, en winst als uitkomst in plaats van als doel. huib broekhuis bey nd mba bewust leiderschap brengt balans tussen purpose en profit BROEKHUIS_BeyondMBA_WT.indd :48

RESULTAATGERELATEERDE

RESULTAATGERELATEERDE erde OVER NO CURE NO PAY RESULTAATGERELATEERDE BELONING Resultaatgerelateerde beloning Over no cure no pay OVER NO CURE NO PAY RESULT AATGERELATEERDE BELONING RESULTAATGERELATEERDE BELONING 02 Resultaatgerelateerde

Nadere informatie

12 merken, 13 ongelukken

12 merken, 13 ongelukken 12 merken, 13 ongelukken Karel Jan Alsem & Robbert Klein Koerkamp Eerste druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Ontwerp omslag: G2K Designers, Groningen/Amsterdam Aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

De basis van het Boekhouden

De basis van het Boekhouden De basis van het Boekhouden Werkboek Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Hans Dijkink de basis van het boekhouden Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Werkboek Hans Dijkink Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Wie is Huib Broekhuis? 64 TvC maart nr. 1 2015

Wie is Huib Broekhuis? 64 TvC maart nr. 1 2015 64 TvC maart nr. 1 2015 Wie is Huib Broekhuis? Ondernemer Huib Broekhuis (1970) is directeureigenaar van VDS Training Consultants. Hij richt zich op een purposegericht leven en het transitieproces naar

Nadere informatie

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek drs. J.P.M. van der Hoeven Vierde druk Stenfert Kroese, Groningen/Houten Wolters-Noordhoff bv voert

Nadere informatie

Belastingwetgeving 2015

Belastingwetgeving 2015 Belastingwetgeving 2015 Opgaven Niveau 5 MBA Peter Dekker RA Ludie van Slobbe RA Uitgeverij Educatief Belastingwetgeving Opgaven Niveau 5 MBA Peter Dekker RA Ludie van Slobbe RA Eerste druk Uitgeverij

Nadere informatie

Bedrijfsadministratie

Bedrijfsadministratie Bedrijfsadministratie Opgaven Niveau 5 MBA Peter Kuppen Frans van Luit Bedrijfsadministratie MBA Niveau 5 Opgaven Opgaven Bedrijfsadminstratie MBA Niveau 5 P. Kuppen F. van Luit Eerste druk Noordhoff

Nadere informatie

Jaarrekening. Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Jaarrekening. Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Jaarrekening Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Jaarrekening Opgaven- en werkboek Jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Tweede druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Opmaak binnenwerk:

Nadere informatie

fiscale geschriften Goed koopmansgebruik Editie 2012 prof. dr. a.o. lubbers inkomstenbelasting

fiscale geschriften Goed koopmansgebruik Editie 2012 prof. dr. a.o. lubbers inkomstenbelasting 19 fiscale geschriften Goed koopmansgebruik Editie 2012 prof. dr. a.o. lubbers inkomstenbelasting Goed koopmansgebruik prof.dr. A.O. Lubbers Editie 2012 Sdu Uitgevers Den Haag, 2012 Meer informatie over

Nadere informatie

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN. Tweede druk

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN. Tweede druk Fiscale Jaarrekening Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN Tweede druk Fiscale jaarrekening Uitwerkingen opgaven Fiscale jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Yvonne van de Voort Tweede

Nadere informatie

DE INVLOED VAN HET INTERNET OP DE NEDERLANDSE EXPORT HOE HOUDEN WIJ ONZE VOORSPRONG VAST?

DE INVLOED VAN HET INTERNET OP DE NEDERLANDSE EXPORT HOE HOUDEN WIJ ONZE VOORSPRONG VAST? DE INVLOED VAN HET INTERNET OP DE NEDERLANDSE EXPORT HOE HOUDEN WIJ ONZE VOORSPRONG VAST? COLOFON Voor lezingen en meer informatie over deze uitgave benadert u de auteur: Geert J. Nijkamp Apartado de Correos

Nadere informatie

opgaven- en werkboek GECONSOLIDEERDE JAARREKENING Henk Fuchs 1e druk

opgaven- en werkboek GECONSOLIDEERDE JAARREKENING Henk Fuchs 1e druk opgaven- en werkboek Henk Fuchs GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 1e druk Geconsolideerde jaarrekening Opgaven- en werkboek Geconsolideerde jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Eerste druk Noordhoff

Nadere informatie

ARBOMANAGEMENT EN DUURZAAM WERKEN

ARBOMANAGEMENT EN DUURZAAM WERKEN ARBOMANAGEMENT EN DUURZAAM WERKEN 43 ARBO informatie Ongevallenonderzoek De eerste stap in het leren van ongevallen Auteurs: dr. W.J.T. van Alphen, Stichting Post Hoger Onderwijs Veiligheidskunde (PHOV)

Nadere informatie

Basiskennis Calculatie

Basiskennis Calculatie Basiskennis Calculatie Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren UITWERKINGEN Derde druk Basiskennis Calculatie Uitwerkingen Basiskennis Calculatie Uitwerkingen Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Derde druk Noordhoff

Nadere informatie

Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek

Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek Niveau 4 P Mariëlle de Kock elementaire praktijk van de kostencalculatie Niveau 4 (P) Werkboek Mariëlle de Kock Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Periodeafsluiting. Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Periodeafsluiting. Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Periodeafsluiting Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Periodeafsluiting Opgaven- en werkboek Periodeafsluiting Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Tweede

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd

Boekhouden geboekstaafd Boekhouden geboekstaafd Drs. H. Fuchs S.J.M. van Vlimmeren OPGAVEN Zevende druk Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Drs. H. Fuchs S. J. M. van Vlimmeren Zevende druk Noordhoff

Nadere informatie

Basisstudie in het boekhouden

Basisstudie in het boekhouden OPGAVEN Basisstudie in het boekhouden M.H.A.F. van Summeren, P. Kuppen, E. Rijswijk Zevende druk Basisstudie in het boekhouden Opgavenboek Opgavenboek Basisstudie in het boekhouden M.H.A.F. van Summeren

Nadere informatie

Leven met ongewenste kinderloosheid

Leven met ongewenste kinderloosheid nadia garnefski vivian kraaij maya schroevers Leven met ongewenste kinderloosheid Boom Hulpboek amsterdam mmxiii 2013 N. Garnefski, V. Kraaij & M. J. Schroevers p / a Uitgeverij Boom, Amsterdam Behoudens

Nadere informatie

Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders. Tekstboek. DM-Basiscursus2-tekstboek_05.indd 1 07-09-15 12:34

Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders. Tekstboek. DM-Basiscursus2-tekstboek_05.indd 1 07-09-15 12:34 Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders Tekstboek DM-Basiscursus2-tekstboek_05.indd 1 07-09-15 12:34 Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders P.J. Meijer A.G. Sciarone Tekstboek Herziene editie

Nadere informatie

GECONSOLIDEERDE JAARREKENING

GECONSOLIDEERDE JAARREKENING uitwerkingen Henk Fuchs GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 1e druk Geconsolideerde jaarrekening Uitwerkingen opgaven Geconsolideerde jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Eerste druk Noordhoff Uitgevers

Nadere informatie

2013 Sdu Uitgevers, Den Haag Academic Service is een imprint van Sdu Uitgevers bv. Artikelnummer 26583SH

2013 Sdu Uitgevers, Den Haag Academic Service is een imprint van Sdu Uitgevers bv. Artikelnummer 26583SH Studiehulp bij Meer informatie over deze en andere uitgaven kunt u verkrijgen bij: Sdu Klantenservice Postbus 20014 2500 EA Den Haag tel.: (070) 378 98 80 www.sdu.nl/service 2013 Sdu Uitgevers, Den Haag

Nadere informatie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie Denken en intuïtie Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING Denken en intuïtie Den Haag, 2015 Eerste druk, november 2015 Vormgeving: Ron Goos Omslagontwerp: Ron Goos Eindredactie: Frank Janse Copyright

Nadere informatie

Effectiviteit = Kwaliteit x Acceptatie Silvia Blankestijn

Effectiviteit = Kwaliteit x Acceptatie Silvia Blankestijn Communiceren met ziel en zakelijkheid Effectiviteit = Kwaliteit x Acceptatie Silvia Blankestijn Copyright: Uitgeverij Boom Nelissen, Amsterdam & Silvia Blankestijn, 2012 Omslag: Bart van den Tooren, Bureau

Nadere informatie

Spelend leren, leren spelen

Spelend leren, leren spelen Spelend leren, leren spelen een werkboek voor kinderen en ouders Rudy Reenders, Wil Spijker & Nathalie van der Vlugt Spelend leren, een werkboek voor kinderen en ouders leren spelen Rudy Reenders, Wil

Nadere informatie

Belg in de boardroom

Belg in de boardroom Belg in de boardroom Belgen weten meer, Nederlanders weten beter Gerd De Smyter BELG IN DE BOARDROOM De Belgische aanpak voor ambitieuze managers GERD DE SMYTER Meer informatie over deze en andere uitgaven

Nadere informatie

Belastingrecht MBA 2014

Belastingrecht MBA 2014 Belastingrecht MBA 2014 Uitwerkingen opgaven Deel 6 Formeel belastingrecht Henk Guiljam Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Belastingrecht MBA 2014 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten 1

Nadere informatie

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Fiscale Jaarrekening Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Fiscale jaarrekening Opgaven- en werkboek Fiscale jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Yvonne van de Voort

Nadere informatie

HOTEL HALLO. , Amsterdam. Werkboek. Nederlandse woordenschat voor anderstalige kinderen Kim Koelewijn

HOTEL HALLO. , Amsterdam. Werkboek. Nederlandse woordenschat voor anderstalige kinderen Kim Koelewijn HOTEL HALLO Werkboek Nederlandse woordenschat voor anderstalige kinderen Kim Koelewijn, Amsterdam 2014, Uitgeverij Boom, Amsterdam, Kim Koelewijn Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd

Boekhouden geboekstaafd Boekhouden geboekstaafd Drs. H. Fuchs S.J.M. van Vlimmeren OPGAVEN Achtste druk Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Drs. H. Fuchs S. J. M. van Vlimmeren Achtste druk Noordhoff

Nadere informatie

Leerboek verpleegkunde maatschappij en gezondheid

Leerboek verpleegkunde maatschappij en gezondheid Leerboek verpleegkunde maatschappij en gezondheid Verpleegkundig redeneren en CanMEDS-rollen in de eerste lijn Henk Rosendal Reed Business Education, Amsterdam Reed Business, Amsterdam 2015 Omslagontwerp

Nadere informatie

Nederlands in beeld bevat een tekstboek met een cd en een cd-rom. Op www.nederlandsinbeeld.nl vindt u extra informatie.

Nederlands in beeld bevat een tekstboek met een cd en een cd-rom. Op www.nederlandsinbeeld.nl vindt u extra informatie. Nederlands in beeld Nederlands in beeld bevat een tekstboek met een cd en een cd-rom. Op www.nederlandsinbeeld.nl vindt u extra informatie. Vervolgmogelijkheid: Basiscursus 1 ISBN 9789461057228 www.nt2.nl

Nadere informatie

Copyright 2008 Peter Krijger/Bloemendal Uitgevers, Amersfoort

Copyright 2008 Peter Krijger/Bloemendal Uitgevers, Amersfoort De Wensboom Copyright 2008 Peter Krijger/Bloemendal Uitgevers, Amersfoort Bloemendal Uitgevers Bergstraat 9 NL- 3811 NE Amersfoort www.bloemendaluitgevers.com Ontwerp omslag en binnenwerk: Studio Imago,

Nadere informatie

Belastingrecht voor het ho 2014

Belastingrecht voor het ho 2014 Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen opgaven Deel 7 Erfbelasting en schenkbelasting Henk Guiljam Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers

Nadere informatie

Jaarrekening. Henk Fuchs UITWERKINGEN OPGAVEN. Tweede druk

Jaarrekening. Henk Fuchs UITWERKINGEN OPGAVEN. Tweede druk Jaarrekening Henk Fuchs UITWERKINGEN OPGAVEN Tweede druk Jaarrekening Uitwerkingen opgaven Jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Tweede druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Opmaak binnenwerk:

Nadere informatie

Meten en. Scoren. Vergroot je impact als communicatieprofessional. Adwin Peeks en Eelke Alkema

Meten en. Scoren. Vergroot je impact als communicatieprofessional. Adwin Peeks en Eelke Alkema Scoren Meten en Vergroot je impact als communicatieprofessional Adwin Peeks en Eelke Alkema Meer informatie over deze en andere uitgaven kunt u verkrijgen bij: BIM Media B.V. Postbus 16262 2500 BG Den

Nadere informatie

De Kern van Veranderen

De Kern van Veranderen De Kern van Veranderen #DKVV De kern van veranderen marco de witte en jan jonker Alle rechten voorbehouden: niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand,

Nadere informatie

Co-makership rond Leven Lang Leren in het hbo. Dr. Harm van Lieshout (redactie)

Co-makership rond Leven Lang Leren in het hbo. Dr. Harm van Lieshout (redactie) Co-makership rond Leven Lang Leren in het hbo Dr. Harm van Lieshout (redactie) Co-makership rond Leven Lang Leren in het hbo Januari 2012 Hanzehogeschool Groningen Colofon Titel Co-makership rond Leven

Nadere informatie

Belastingrecht voor het ho 2012

Belastingrecht voor het ho 2012 Belastingrecht voor het ho 2012 Uitwerkingen opgaven Deel 9 Formeel belastingrecht Henk Guiljam Noordhoff Uitgevers Groningen Belastingrecht voor het ho 2012 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers Groningen

Nadere informatie

FYSIEKE BELASTING EN PSA

FYSIEKE BELASTING EN PSA FYSIEKE BELASTING EN PSA 08 ARBO informatie Zittend en staand werken Richtlijnen voor een goede inrichting van de werkplek Arbo-Informatie De reeks Arbo-Informatie bestaat uit 60 thematische praktijkboeken.

Nadere informatie

Begeleide interne stage

Begeleide interne stage Ik, leren en werken Begeleide interne stage Deel 2 Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Marian van der Meijs Inhoudelijke redactie: Titel: Ik, leren

Nadere informatie

Competent talent in de praktijk

Competent talent in de praktijk Competent talent in de praktijk Competent talent in DE PRAKTIJK CURSISTENBOEK Talent ontdekken, ontwikkelen & inzetten Competent talent in de praktijk Cursistenboek Talent ontdekken, ontwikkelen & inzetten

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd

Boekhouden geboekstaafd Boekhouden geboekstaafd Drs. H. Fuchs S.J.M. van Vlimmeren UITWERKINGEN Achtste druk Boekhouden geboekstaafd 2 Uitwerkingen Boekhouden geboekstaafd 2 Uitwerkingen Drs. H. Fuchs S. J. M. van Vlimmeren

Nadere informatie

Training. Interdisciplinair samenwerken

Training. Interdisciplinair samenwerken Training Interdisciplinair samenwerken Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Erica Huppelschoten Inhoudelijke redactie: Floortje Vissers Titel: Factor-E

Nadere informatie

OENOE WOENOE NOE WOENOE

OENOE WOENOE NOE WOENOE NOE WOENOE ENOE WOENOE OENOE WOENOE NOE WOENOE WOENOE WOE WOENOE WOENO WOENOE WO WOENOE IN WOENO DE OR Wel over eens, niet over eens Een luchtige inleiding in OR-land A. Maat Samensteller(s) en uitgever

Nadere informatie

Mindfulness. De aandachtsvolle therapeut. Monique Hulsbergen

Mindfulness. De aandachtsvolle therapeut. Monique Hulsbergen Mindfulness De aandachtsvolle therapeut Monique Hulsbergen 2009 M.L. Hulsbergen p/a Uitgeverij Boom, Amsterdam Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit

Nadere informatie

Basiskennis Boekhouden

Basiskennis Boekhouden Basiskennis Boekhouden Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren UITWERKINGEN Derde druk Basiskennis Boekhouden Uitwerkingen Basiskennis Boekhouden Uitwerkingen Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Derde druk Noordhoff

Nadere informatie

Spectrum Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten Antwerpen

Spectrum Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten Antwerpen Spectrum Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten Antwerpen Book_SDEC.indb 5 13-09-11 10:04 Spectrum maakt deel uit van Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv Postbus 97 3990 DB Houten Eerste druk 2011

Nadere informatie

Wees wijs met licht. Leo Cheizoo. We begrijpen waarom kinderen bang zijn voor het donker, maar waarom zijn mensen bang voor het Licht?

Wees wijs met licht. Leo Cheizoo. We begrijpen waarom kinderen bang zijn voor het donker, maar waarom zijn mensen bang voor het Licht? Wees wijs met licht Leo Cheizoo We begrijpen waarom kinderen bang zijn voor het donker, maar waarom zijn mensen bang voor het Licht? Plato ISBN: 90-76564-63-9 NUR-code: 720 NUR-omschrijving: Esoterie algemeen

Nadere informatie

PROJECT. schaalrekenen. aardrijkskunde en wiskunde 1 vmbo-t/havo. naam. klas

PROJECT. schaalrekenen. aardrijkskunde en wiskunde 1 vmbo-t/havo. naam. klas schaalrekenen PROJECT aardrijkskunde en wiskunde 1 vmo-t/havo naam klas Auteurs Femke Trap José Spaan Bonhoeffer College, Castricum 2006 EPN, Houten, The Netherlands. Behoudens de in of krachtens de Auteurswet

Nadere informatie

WAAR WIL IK VANDAAG MIJN BED VOOR UITKOMEN? Succesvolle omslagmomenten in coaching. Cobi Brouwer

WAAR WIL IK VANDAAG MIJN BED VOOR UITKOMEN? Succesvolle omslagmomenten in coaching. Cobi Brouwer WAAR WIL IK VANDAAG MIJN BED VOOR UITKOMEN? Succesvolle omslagmomenten in coaching Cobi Brouwer Copyright: Uitgeverij boom/nelissen & Cobi Brouwer, 2011 Omslag: Marry van Baar Omslagfoto: Lex Olthof, Heeten

Nadere informatie

Basisvaardigheden rekenen voor de pabo

Basisvaardigheden rekenen voor de pabo Basisvaardigheden rekenen voor de pabo Basisvaardigheden rekenen voor de pabo Ed de Moor Willem Uittenbogaard Sieb Kemme eindredactie Noordhoff Uitgevers Groningen Houten Eventuele op- en aanmerkingen

Nadere informatie

Belastingrecht voor het ho 2014

Belastingrecht voor het ho 2014 Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen opgaven Deel 1 Inleiding belastingrecht Bart Kosters Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Gebaseerd op vele interviews met experts uit zowel het bedrijfsleven als de overheid van Nederland en België Vol met voorbeelden en praktische tips

Gebaseerd op vele interviews met experts uit zowel het bedrijfsleven als de overheid van Nederland en België Vol met voorbeelden en praktische tips Gebaseerd op vele interviews met experts uit zowel het bedrijfsleven als de overheid van Nederland en België Vol met voorbeelden en praktische tips van de Haterd opmaak_def.indd 1 25-02-10 13:00 Werken

Nadere informatie

Dokters voor de rechter

Dokters voor de rechter Dokters voor de rechter Tien jaar tuchtuitspraken in Medisch Contact Paul Rijksen Reed Business, Amsterdam Medisch Contact, Utrecht Inleiding.indd 1 Reed Business, Amsterdam 2011 Medisch Contact, Utrecht

Nadere informatie

Fiscale en civiele gevolgen

Fiscale en civiele gevolgen Fiscale Praktijkreeks Echtscheiding Fiscale en civiele gevolgen drs. R.M. Kavelaars-Niekoop FM mr. A.N. Labohm tweede druk Fiscale Praktijkreeks Echtscheiding Fiscale en juridische gevolgen Tweede druk

Nadere informatie

Projecthandleiding marketingcommunicatieplan

Projecthandleiding marketingcommunicatieplan Basisboek marketingcommunicatie Projecthandleiding marketingcommunicatieplan Esther de Berg (red.) Elyn Doornenbal Werner Kleiss Gabriëlle Kuiper Rutger Mackenbach bussum 2011 1/8 Deze hoort bij Basisboek

Nadere informatie

Mark Huijben & Arno Geurtsen. Heeft iemand de overhead nog nodig? naar de overheadloze organisatie van de toekomst

Mark Huijben & Arno Geurtsen. Heeft iemand de overhead nog nodig? naar de overheadloze organisatie van de toekomst Mark Huijben & Arno Geurtsen Heeft iemand de overhead nog nodig? naar de overheadloze organisatie van de toekomst heeft iemand de overhead nog nodig? Naar de overheadloze organisatie van de toekomst Mark

Nadere informatie

Ik en de maatschappij. Online

Ik en de maatschappij. Online Ik en de maatschappij Online Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Mieke Lens Inhoudelijke redactie: Ina Berlet Eindredactie: Daphne Ariaens Titel:

Nadere informatie

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma BE HAPPY 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma Alle rechten voorbehouden. Geen deel van dit boek mag worden gereproduceerd op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Nadere informatie

Vincie van Gils. Klantencommunicatie. Zo krijg je en houd je u tevreden klanten. Spectrum. Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten Antwerpen

Vincie van Gils. Klantencommunicatie. Zo krijg je en houd je u tevreden klanten. Spectrum. Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten Antwerpen Vincie van Gils Klantencommunicatie Zo krijg je en houd je u tevreden klanten Spectrum Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten Antwerpen Spectrum maakt deel uit van Uitgeverij Unieboek Het Spectrum

Nadere informatie

DE SUPERRELATIE. David de Kock en Arjan Vergeer

DE SUPERRELATIE. David de Kock en Arjan Vergeer DE SUPERRELATIE David de Kock en Arjan Vergeer Spectrum maakt deel uit van Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv Postbus 97 3990 DB Houten Eerste druk 2013 Omslagontwerp: Lisanne Creutzburg/Sanneke Prins,

Nadere informatie

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer?

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? In deze bijdrage neemt Gea Peper, eigenaar van het HappinessBureau, ons mee in het belang van geluk op het werk in de vorm van een interview met Onno Hamburger.

Nadere informatie

Het. beste. deel komt nog. Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM

Het. beste. deel komt nog. Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM Corrie ten Boom Het beste deel komt nog Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM Het beste deel komt nog Copyright 2013 Corrie ten Boom Fonds Original Copyright 1977 by Corrie ten Boom

Nadere informatie

NEDERLANDS Spreken en gesprekken voor 1F Deel 4 van 5

NEDERLANDS Spreken en gesprekken voor 1F Deel 4 van 5 NEDERLANDS Spreken en gesprekken voor 1F Deel 4 van 5 Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur(s): Hanneke Molenaar Inhoudelijke redactie: Ina Berlet

Nadere informatie

Marketing voor ondernemers

Marketing voor ondernemers Marketing voor ondernemers Managers en ondernemers zien zich geconfronteerd met talrijke ontwikkelingen, die zich in een nog steeds versnellend tempo voltrekken. Door decentralisatie en afslanking van

Nadere informatie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Hebben en zijn

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Hebben en zijn Hebben en zijn Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING Hebben en zijn Den Haag, 2016 Eerste druk, februari 2016 Vormgeving: Ron Goos Omslagontwerp: Ron Goos Eindredactie: Frank Janse Copyright 2016 Eric

Nadere informatie

Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis

Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis s-gravenhage, 2015 Omslagfoto Het voorbereiden van renovatiewerkzaamheden

Nadere informatie

Uitzonderingen Aanbestedingsrecht. klassieke overheden

Uitzonderingen Aanbestedingsrecht. klassieke overheden Uitzonderingen Aanbestedingsrecht klassieke overheden Uitzonderingen Aanbestedingsrecht klassieke overheden mr. drs. T.H.G. (Tim) Robbe uitzonderingen aanbestedingsrecht Berghauser Pont Publishing Postbus

Nadere informatie

In de frontlinie tussen hulp en recht. Spel Wie heeft gelijk?

In de frontlinie tussen hulp en recht. Spel Wie heeft gelijk? In de frontlinie tussen hulp en recht Spel Wie heeft gelijk? Dit spel Wie heeft gelijk? hoort bij In de frontlinie tussen hulp en recht door Jacquelien de Savornin Lohman & Hannie Raaff. 2001 Uitgeverij

Nadere informatie

SYLLABUS CURRICULUM VITAE & DIPLOMA WORKSHOP

SYLLABUS CURRICULUM VITAE & DIPLOMA WORKSHOP 12/10/2012 TRIO SMC SYLLABUS CURRICULUM VITAE & DIPLOMA WORKSHOP Pagina 1 van 10 Verantwoording 2012 Uniformboard te Vianen en 2012 Trio SMC te Almere. Copyright 2012 voor de cursusinhoud Trio SMC te Almere

Nadere informatie

SYLLABUS SECURITY AWARENESS WORKSHOP Personeel

SYLLABUS SECURITY AWARENESS WORKSHOP Personeel 3/10/2012 TRIO SMC SYLLABUS SECURITY AWARENESS WORKSHOP Personeel Pagina 1 van 9 Verantwoording 2012 Uniformboard te Vianen en 2012 Trio SMC te Almere. Copyright 2012 voor de cursusinhoud Trio SMC te Almere

Nadere informatie

Kennismaken met Lean Jan Wijnand Hoek, Mariël Koopmans, Marc Nieuwland, Albert Trip

Kennismaken met Lean Jan Wijnand Hoek, Mariël Koopmans, Marc Nieuwland, Albert Trip Kennismaken met Lean Jan Wijnand Hoek, Mariël Koopmans, Marc Nieuwland, Albert Trip + ONLINE CASE + ONLINE VRAGEN Kennismaken met Lean Jan Wijnand Hoek Mariël Koopmans Marc Nieuwland Albert Trip Meer informatie

Nadere informatie

Colofon. Apps, Alles over uitgeven op mobiel en tablet. Dirkjan van Ittersum ISBN: 978-90-79055-10-4

Colofon. Apps, Alles over uitgeven op mobiel en tablet. Dirkjan van Ittersum ISBN: 978-90-79055-10-4 Colofon Titel Apps, Alles over uitgeven op mobiel en tablet Auteur Dirkjan van Ittersum ISBN: 978-90-79055-10-4 Uitgever InCT Postbus 33028 3005 EA Rotterdam www.inct.nl uitgever@inct.nl Vormgeving en

Nadere informatie

Doe de Booest Check Zet de 1e stappen om jouw praktijk te laten groeien en er een echte onderneming van te maken.

Doe de Booest Check Zet de 1e stappen om jouw praktijk te laten groeien en er een echte onderneming van te maken. Doe de Booest Check Zet de 1e stappen om jouw praktijk te laten groeien en er een echte onderneming van te maken. ü Yes ü No ü Yes ü No Krijg een contstante stroom klanten en verhoog je inkomen ü No Auteurs

Nadere informatie

Aan de slag met Scrum

Aan de slag met Scrum Aan de slag met Scrum Hendrik Jan van Randen + AANVULLEND MATERIAAL Aan de slag met Scrum Hendrik Jan van Randen Meer informatie over deze en andere uitgaven kunt u verkrijgen bij: BIM Media B.V. Postbus

Nadere informatie

Arbo. Begrijpelijke werk- en veiligheidsinstructies. Informatie. r ic htlijn voor de arbocatalogus. Corrien Blom en Inge Leenders, BureauTaal

Arbo. Begrijpelijke werk- en veiligheidsinstructies. Informatie. r ic htlijn voor de arbocatalogus. Corrien Blom en Inge Leenders, BureauTaal r ic htlijn voor de arbocatalogus Arbo Informatie Begrijpelijke werk- en veiligheidsinstructies In de Arbowet staat dat werkgevers moeten zorgen voor goede werk- en veiligheidsinstructies. Dat hoort bij

Nadere informatie

Onderhandelen in 90 minuten. Silvia Blankestijn

Onderhandelen in 90 minuten. Silvia Blankestijn Onderhandelen in 90 minuten Silvia Blankestijn Copyright: Uitgeverij Boom Nelissen en Silvia Blankestijn, 2012 Omslag: Het Noorden Communiceert, Loon Binnenwerk: The DocWorkers, Almere Redactie: Richard

Nadere informatie

Het boek is opgedeeld in twee delen die achter elkaar doorgewerkt kunnen worden; het liefst met begeleiding van een leerkracht.

Het boek is opgedeeld in twee delen die achter elkaar doorgewerkt kunnen worden; het liefst met begeleiding van een leerkracht. De taaltrap De taaltrap bestaat uit: een lesboek; veel foto s en tekeningen; 20 lessen met veelgebruikte schooltaalwoorden en zinnen; eenvoudige grammaticale oefeningen; een audio cd. Het boek is opgedeeld

Nadere informatie

FYSIEKE BELASTING EN PSA

FYSIEKE BELASTING EN PSA FYSIEKE BELASTING EN PSA 29 ARBO informatie Fysieke belasting Richtlijnen om fysieke overbelasting tijdens het werk te voorkomen Arbo-Informatie De reeks Arbo-Informatie bestaat uit 60 thematische praktijkboeken.

Nadere informatie

Werkboek voor kinderen en jongeren van ouders met psychiatrische en/of verslavingsproblemen

Werkboek voor kinderen en jongeren van ouders met psychiatrische en/of verslavingsproblemen Werkboek voor kinderen en jongeren van ouders met psychiatrische en/of verslavingsproblemen Kind en Adolescent Praktijkreeks Dit Werkboek voor kinderen en jongeren van ouders met psychiatrische en/of verslavingsproblemen

Nadere informatie

Extra les: Verzekeringen

Extra les: Verzekeringen Zwart op wit Praktische schrijfvaardigheid voor volwassenen Extra les: Verzekeringen Dorothé Pietersma u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2009 Deze extra les over verzekeringen hoort bij Zwart op wit.

Nadere informatie

Training. Zakelijk communiceren

Training. Zakelijk communiceren Training Zakelijk communiceren Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Nienke Koopman Inhoudelijke redactie: Floortje Vissers Titel: Factor-E Welzijn

Nadere informatie

Stijn Sieckelinck Sanne van Buuren & Halim El Madkouri (redactie) Hoe burgers zelf de gezagscrisis aanpakken

Stijn Sieckelinck Sanne van Buuren & Halim El Madkouri (redactie) Hoe burgers zelf de gezagscrisis aanpakken Stijn Sieckelinck Sanne van Buuren & Halim El Madkouri (redactie) Hoe burgers zelf de gezagscrisis aanpakken 288 Analyse > De praktijk Ik heb geen enkel belang Kenmerken van een brugfiguur volgens Ilonka

Nadere informatie

Uitprobeerpakket. Toetsboek 4 groep 4 blok 6

Uitprobeerpakket. Toetsboek 4 groep 4 blok 6 Uitprobeerpakket Toetsboek 4 groep 4 blok 6 Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

i n s t a p b o e k j e

i n s t a p b o e k j e jaargroep 4 naam: reken-wiskundemethode het basisonderwijs i n s t a p b o e k j e k l o k k i j k e n Les 1 Hele en halve uren 1 Hoe laat is het? Vul in. 2 Hoe laat is het? Teken de wijzers. 2 5 8 6 9

Nadere informatie

Wielrennen en wetenschap

Wielrennen en wetenschap 6685_Wielrennen en wetenschap 06-07-2006 10:57 Pagina 3 Wielrennen en wetenschap dr. Tim Takken elsevier gezondheidszorg, maarssen 6685_Wielrennen en wetenschap 06-07-2006 13:47 Pagina 4 Elsevier gezondheidszorg,

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 1. Inleiding en leeswijzer 2. Energie Psychologie 3. Gedachten jouw jouw 4. Verantwoordelijkheid

Inhoudsopgave Voorwoord 1. Inleiding en leeswijzer 2. Energie Psychologie 3. Gedachten jouw jouw 4. Verantwoordelijkheid Inhoudsopgave Voorwoord 2 1. Inleiding en leeswijzer 3 2. Energie Psychologie 7 3. Gedachten 10 Het zijn jouw gedachten die jouw wereld creëren 11 4. Verantwoordelijkheid 13 5. Persoonlijk Plan, jouw blauwdruk

Nadere informatie

Samenwerken aan onderwijskwaliteit

Samenwerken aan onderwijskwaliteit Roel Huntink Samenwerken aan onderwijskwaliteit Van missie naar didactisch handelen Copyright: Uitgeverij Nelissen, 2010 Omslag: Boekhorst design, Culemborg ISBN: 978 90 244 18626 NUR: 840 1e druk: 2010

Nadere informatie

Pubers van Nu! Praktijkboek voor iedereen die met pubers werkt. Klaas Jan Terpstra en Herberd Prinsen

Pubers van Nu! Praktijkboek voor iedereen die met pubers werkt. Klaas Jan Terpstra en Herberd Prinsen Pubers van Nu! Pubers van Nu! Praktijkboek voor iedereen die met pubers werkt Klaas Jan Terpstra en Herberd Prinsen Bohn Stafleu van Loghum Houten 2009 2009 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer

Nadere informatie

Fase A. Jij de Baas. Gids voor de Starter. 2012 Stichting Entreprenasium. Versie 1.2: november 2012

Fase A. Jij de Baas. Gids voor de Starter. 2012 Stichting Entreprenasium. Versie 1.2: november 2012 N W O Fase A Z Jij de Baas Gids voor de Starter Versie 1.2: november 2012 2012 Stichting Entreprenasium Inleiding 2 School De school Inleiding 2 Doelen 3 Middelen 4 Invoering 5 Uitvoering 6 Jij de Baas:

Nadere informatie

Ik en de maatschappij. Planten en dieren thuis

Ik en de maatschappij. Planten en dieren thuis Ik en de maatschappij Planten en dieren thuis Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Hanneke Molenaar Inhoudelijke redactie: Ina Berlet Eindredactie:

Nadere informatie

Leercoaching in het hbo. Student

Leercoaching in het hbo. Student Leercoaching in het hbo Student Leercoaching in het hbo Student Een kapstok om jezelf uit te dagen de regie over je leren te nemen Jette van der Hoeven 2e druk Bohn Stafleu van Loghum Houten 2009 Ó 2009

Nadere informatie

Oefentekst voor het Staatsexamen

Oefentekst voor het Staatsexamen Oefentekst voor het Staatsexamen Staatsexamen NT2, programma I, onderdeel lezen bij Hoofdstuk 4 van Taaltalent NT2-leergang voor midden- en hoogopgeleide anderstaligen Katja Verbruggen Henny Taks Eefke

Nadere informatie

Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie?

Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie? Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie? door Nathan Wennegers Trefwoord: zelfkennis / meditatie 2015 Non2.nl Zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever mag niets uit deze uitgave

Nadere informatie

W O LOL. Module. Zelfbewust. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: oktober 2013

W O LOL. Module. Zelfbewust. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: oktober 2013 N W O LOL Z Module Zelfbewust Versie 0.1: oktober 2013 2013 Stichting Entreprenasium Inleiding 2 Inleiding 2 Opbrengst 4 Stakeholders 8 Middelen 12 Strategie 15 INTEGER De reden voor deze module is dat

Nadere informatie

Marisca Milikowski. Dyscalculie en rekenproblemen. 20 obstakels en hoe ze te nemen

Marisca Milikowski. Dyscalculie en rekenproblemen. 20 obstakels en hoe ze te nemen Marisca Milikowski Dyscalculie en rekenproblemen 20 obstakels en hoe ze te nemen Dyscalculie en rekenproblemen Dyscalculie en rekenproblemen 20 obstakels en hoe ze te nemen Marisca Milikowski BOOM Voor

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012 WIJZIGINGSBLAD A2 Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 Publicatiedatum : 1 april 2012 Ingangsdatum : 1 april 2012 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING VOORWOORD A2:2012/BMI 2002 Pagina 2/5 Dit wijzigingsblad

Nadere informatie