Onderzoeksverslag Tweetalige Lexiconlijsten op de Voorschool. Dr. Karijn Helsloot Stichting Studio Taalwetenschap

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onderzoeksverslag Tweetalige Lexiconlijsten op de Voorschool. Dr. Karijn Helsloot Stichting Studio Taalwetenschap"

Transcriptie

1 Onderzoeksverslag Tweetalige Lexiconlijsten op de Voorschool Dr. Karijn Helsloot Stichting Studio Taalwetenschap Samenvatting De Lexiconlijst is een nuttig instrument voor de voorschool, zo blijkt uit het onderzoek uitgevoerd door Stichting Studio Taalwetenschap op voorscholen in het stadsdeel Zeeburg te Amsterdam. De tweetalige Lexiconlijst biedt niet alleen inzicht in de Nederlandse taalontwikkeling van het kind, maar ook in de ontwikkeling van de thuistaal. Ouders ervaren het invullen van de lijst als positief. Zij vullen de lijst in binnen de voorschool, op een nader af te spreken tijdstip. De leidster van de voorschool geeft uitleg aan de ouder, en is beschikbaar voor de ouder om antwoord te geven op vragen. Het verwerken van de resultaten wordt door de coördinator van de voorschool gedaan. De leidster bespreekt vervolgens de resultaten met de ouders. Afname van het instrument werkt het best bij aanvang van de voorschoolloopbaan van het kind, rond de leeftijd van 30 maanden. Inleiding In het najaar van 2006 is door Stichting Studio Taalwetenschap een onderzoek uitgevoerd naar het gebruik en de toepasbaarheid van de Lexiconlijst op de voorschool. Het onderzoek is uitgevoerd op vier voorscholen in het stadsdeel Zeeburg te Amsterdam, te weten op Cinta Anak, t Girafje, Madelief en Winnie de Pooh. De Lexiconlijst bestaat uit een Marokkaans-Arabisch/Nederlandse, een Tarifit- Berbers/Nederlandse en een Turks/Nederlandse versie. Het instrument, gebaseerd op de Nederlandstalige Lexilijst, is ontwikkeld om de taalontwikkeling te meten van Turkse en Marokkaanse kinderen op heel jonge leeftijd. De Lexiconlijst wordt normaalgesproken afgenomen op het consultatiebureau bij kinderen tussen de 20 en 30 maanden oud. In het voorschoolonderzoek lag de leeftijd van de kinderen tussen de 25 en 46 maanden. De Lexiconlijsten De Lexiconlijst bevat ongeveer 270 woorden in het Marokkaans-Arabisch, Tarifit-Berbers of Turks, met daarnaast de Nederlandse vertaling. De Lexiconlijst werkt met ouderrapportage: ouders kruisen op de lijst aan welke woorden hun kind zegt, in de thuistaal en/of in het Nederlands. De test meet de woordproductie van het kind, niet het taalbegrip. De woorden van de Lexiconlijst zijn ingedeeld in vijftien semantische categorieën, zoals Eten, Hoe is het?, Plaats en tijd, Dingen doen. Deze indeling vergemakkelijkt het invullen, maar correspondeert ook met specifieke grammaticale informatie. Bij Dingen doen gaat het om werkwoorden, bij Plaats en tijd, veelal om bijwoorden of voorzetsels. Stichting Studio Taalwetenschap

2 Verslag Onderzoek In totaal zijn op de vier voorscholen 42 Lexiconlijsten ingevuld. De kinderen varieerden sterk in leeftijd. Het jongste kind was 25 maanden oud en het oudste kind 46 maanden. De gemiddelde leeftijd lag rond de 36/37 maanden. Gemiddelde leeftijd in maanden Tarifit Marokkaans- Turks Totaal Arabisch Aantal lijsten Tarifit Marokkaans- Turks Totaal Arabisch 36,3 37,4 36,7 36,9 In de tabel hieronder staan de gemiddelde scores: de gemiddelde score in de thuistaal, de gemiddelde score in het Nederlands, en in de laatste kolom de gemiddelde score van beide talen samen. Tussen haakjes staan de standaarddeviaties. Lexiconlijst Aantal kinderen Score niet- Nederlandse thuistaal Score Nederlands Gemiddelde totaalscore Tarifit/Nederlands (76) 142 (65) 260 (93) Marokkaans- Arabisch/Nederlands (68) 130 (67) 269 (105) Turks/Nederlands (86) 97 (83) 298 (132) Totaal (82) 122 (73) 277 (110) De standaarddeviaties zijn relatief hoog, wat betekent dat zich grote onderlinge verschillen voordoen binnen dezelfde groep. Dit is in belangrijke mate te verklaren door de grote leeftijdsrange waarbinnen de geteste kinderen zich bevinden. Als we de drie taalgroepen met elkaar vergelijken, valt het volgende op: de Tarifitsprekende kinderen hebben een hogere woordscore in het Nederlands dan in het Tarifit; de Marokkaans-Arabisch sprekende kinderen scoren iets hoger in het Marokkaans-Arabisch dan in het Nederlands, maar het verschil is klein; de Turkssprekende kinderen scoren veel hoger in het Turks dan in het Nederlands. Anders gezegd: de meeste Turkse kinderen neigen naar eentalig Turks, en de meeste Marokkaanse kinderen neigen naar tweetaligheid. De tabel laat ook zien dat de Turkse kinderen een hogere gemiddelde totaalscore hebben dan de Marokkaanse kinderen: hun lexicon bevat gemiddeld 30 tot 40 woorden meer. Normering beide talen In eerder onderzoek zijn voor de drie versies van de Lexiconlijst normtabellen opgemaakt. De leeftijden waarvoor normering beschikbaar is variëren enigszins per taal. De Lexiconlijst Marokkaans-Arabisch/Nederlands is genormeerd voor kinderen van 20 tot en met 28 maanden, de Lexiconlijst Tarifit/Nederlands voor kinderen van 20 tot en met 30 maanden en de Lexiconlijst Turks/Nederlands voor kinderen van 24 tot en met 31 maanden. De meeste kinderen doen hun intree op de voorschool rond de leeftijd van 30 maanden. Het hier beschreven onderzoek op de voorschool heeft echter alle kinderen binnen de doelgroeptalen betrokken bij het onderzoek. Dit heeft als nadeel dat normering van kinderen die ouder zijn niet mogelijk is. Een vergelijking maken is echter wel vaak mogelijk door aan te geven dat een kind van bijvoorbeeld 36 maanden oud een gemiddelde woordproductie heeft van een kind van 27 maanden oud. De totale Stichting Studio Taalwetenschap

3 woordscore van een kind dat ouder is dan de maximaal genormeerde leeftijd in de normtabel kan corresponderen met een Lexiquotiënt van 100 bij een jongere leeftijd. Ter illustratie: een Tarifit/Nederlands kind van 36 maanden heeft een score van 134, wat leidt tot een Lexiquotiënt van 100 bij een kind van 27 maanden. Het kind heeft dus een score die gemiddeld is voor een kind van 27 maanden. Conclusie: het kind is 9 maanden achter ten opzichte van leeftijdsgenootjes en scoort lager dan gemiddeld. Normering Nederlands In het huidige onderzoek is de Nederlandse woordscore van de Turkse en Marokkaanse kinderen vergeleken met de normtabellen behorende bij de Lexilijst Nederlands, gemaakt voor eentalig Nederlandssprekende kinderen. De Nederlandse woorden op de eentalige Lexilijst Nederlands en de tweetalige Lexiconlijsten vertonen een overlap van ruim 95%. De Lexilijst Nederlands is genormeerd voor kinderen van 15 tot en met 27 maanden. Zo produceert een eentalig kind van 27 maanden gemiddeld woorden (een Lexiquotiënt van 100), terwijl een eentalig kind met een productie van woorden een Lexiquotiënt van 80 oplevert. Een Lexiquotiënt lager dan 80 betekent dat de taalontwikkeling van matig tot zeer problematisch verloopt. Resultaten onderzoek Per kind is eerst gekeken naar de algehele taalontwikkeling van het kind, d.w.z. naar de ontwikkeling van beide talen samen, en vervolgens naar de ontwikkeling van de afzonderlijke talen. Voor eenendertig van de tweeënveertig geteste voorschoolkinderen, d.w.z. voor 74%, geldt dat hun algehele taalontwikkeling gemiddeld is, en dus geen aanleiding geeft tot zorgaanbevelingen op het gebied van de taalontwikkelingsproblematiek. Twee kinderen, daarentegen, vertonen duidelijke taalontwikkelingsproblemen, en hebben zo snel mogelijk professionele hulp nodig. Deze noodzaak was al onderkend door de jeugdarts op het consultatiebureau, maar de ouders waren nog niet tot concrete stappen overgegaan. Het is de taak van de voorschool om de jeugdarts opnieuw in te schakelen. Voor negen van de tweeënveertig kinderen, d.w.z. voor 21%, geldt dat hun algehele taalontwikkeling bovengemiddeld is. Dit relatief hoge percentage illustreert vermoedelijk de versterkende werking van tweetaligheid. De taalontwikkeling van het Nederlands levert een minder positief beeld op. Slechts één kind scoort bovengemiddeld, terwijl alle andere kinderen onder het gemiddelde scoren. Bij negen kinderen is er geen reden tot bezorgdheid: versterking van het Nederlands is nodig, net als dat bij eentalig Nederlandssprekende kinderen het geval zou zijn. Tweeëndertig kinderen scoren echter slecht tot zeer slecht. Van twintig kinderen kan gezegd worden dat ze op een niveau zitten van het Nederlands dat correspondeert met het niveau van eentalig Nederlandssprekende kinderen die 1,5 tot 2 jaar jonger zijn. Voor de taalontwikkeling van de thuistaal afzonderlijk bestaan geen normeringen. Wel wordt zichtbaar hoeveel woorden het kind gebruikt in deze taal, en hoe deze woordenschat zich verhoudt tot de woordenschat Nederlands. Soms zal het woord in zowel de eigen taal als het Nederlands worden gebruikt, soms alleen in een van beide talen. Adviezen Naar aanleiding van de resultaten zijn twee soorten adviezen geformuleerd, namelijk contextuele taaladviezen, en adviezen ten aanzien van taalstimulering Nederlands. De leidsters van de voorschool voeren de contextuele adviezen uit. Per kind is aangegeven welke adviezen van toepassing zijn. Stichting Studio Taalwetenschap

4 Contextuele Adviezen: Bespreek de resultaten met ouder(s). Neem met de ouder(s) de lijst met woorden per categorie door. Neem in de klas spelenderwijs met het kind de woordenlijst door. Behandel niet meer dan twee categorieën per keer. Als het kind toch woorden zegt die niet staan aangekruist, kruis deze dan alsnog aan. Over drie maanden het kind opnieuw testen. Doorverwijzen naar consultatiebureau of huisarts. Het bespreken van de resultaten met de ouders is een advies dat altijd geldt! Adviezen Taalstimulering Nederlands: Specifieke taalstimulering is niet nodig. Versterking van het Nederlands is nodig. Versterking van het Nederlands is hard nodig. Versterking van het Nederlands is zeer hard nodig. De taalstimulering van het Nederlands sluit aan bij de methodes Nederlands die op de voorschool worden gehanteerd. Gebruikelijke adviezen zijn het bevorderen van interactie tussen de ouder en het kind, en tussen kinderen onderling, het uitvoeren door ouders van thuisopdrachten zoals het kind voorlezen en samen televisie kijken. Naast de bestaande methodes (zoals Piramide of Kaleidoscoop) kan ook Mijn eerste Van Dale gebruikt worden, dat gebaseerd is op de Lexilijst Nederlands, en specifiek ontworpen om woordkennis te vergroten. Evaluatie leidsters Om de mening van de leidsters te krijgen over het gebruik en de toepasbaarheid van de Lexiconlijst op de voorschool, heeft Stichting Studio Taalwetenschap een evaluerende vragenlijst ontworpen. Met de leidsters en de overkoepelende begeleider van de voorscholen heeft tevens een afsluitende discussie plaatsgevonden. Op basis hiervan is geconcludeerd dat de leidsters de lexiconlijst nuttig vinden om inzicht te krijgen in de algehele taalontwikkeling, de ontwikkeling van de thuistaal, en de ontwikkeling van het Nederlands van het kind. Leidsters zien het instrument ook als een nuttig middel om de ouders van de kinderen bewust te maken van de taalontwikkeling van hun kind. De resultatenverwerking die Stichting Studio Taalwetenschap heeft gemaakt per kind, en die ook per kind met de leidsters zijn doorgenomen, worden als nuttig ervaren. De leidsters hebben zelf echter geen tijd om de resultatenverwerking uit te voeren. Dit dient gedaan te worden door de coördinator of overkoepelend begeleider van de voorschool. Volgens de leidsters beoordelen ouders het invullen van de lijst als positief. Het bevragen naar de kennis van de eigen taal heeft een belangrijke positieve uitwerking op de betrokkenheid van de ouders. Uit de afsluitende discussie komt naar voren dat de Lexiconlijst nuttig is op de voorschool als: de test wordt afgenomen bij aanvang van de voorschoolloopbaan van het kind, rond de leeftijd van 30 maanden. de lijsten door de ouders worden ingevuld op de voorschool: ouders vergeten het zo niet, en kunnen meteen vragen stellen aan de leidster indien nodig; de resultatenverwerking wordt door de coördinator uitgevoerd, niet door de leidsters. Stichting Studio Taalwetenschap

5 Referenties Schlichting, J.E.P.T. Lexiconlijsten Marokkaans-Arabisch, Tarifit-Berbers en Turks. Instrumenten om de taalontwikkeling te onderzoeken bij jonge Marokkaanse en Turkse kinderen in Nederland. Uitgeverij JIP, Schlichting, J.E.P.T. & H.C. lutje Spelberg (2002). Lexilijst Nederlands. Lisse: Swets Test Publishers. Stichting Studio Taalwetenschap Dr. Karijn Helsloot Drs. Annemarie Kerkhoff Kazernestraat CC Amsterdam Stichting Studio Taalwetenschap

Bepaling van het taalbegrip bij kinderen tot en met 25 maanden. Liesbeth Schlichting Rijksuniversiteit Groningen

Bepaling van het taalbegrip bij kinderen tot en met 25 maanden. Liesbeth Schlichting Rijksuniversiteit Groningen Bepaling van het taalbegrip bij kinderen tot en met 25 maanden Liesbeth Schlichting Rijksuniversiteit Groningen Taalstoornissen Primair: specifieke taalontwikkelingsstoornissen (SLI) Secondair: niet-specifiek

Nadere informatie

1 Meertaligheid De stand van zaken

1 Meertaligheid De stand van zaken 1 Meertaligheid De stand van zaken 20 Taalstoornissen bij meertalige kinderen Dit boek handelt over de diagnose en behandeling van taalstoornissen bij meer- talige kinderen. Dit onderwerp kan echter niet

Nadere informatie

De ontwikkeling van de Nederlandse taalvaardigheid van kleuters met vroeg vreemde-taal onderwijs

De ontwikkeling van de Nederlandse taalvaardigheid van kleuters met vroeg vreemde-taal onderwijs 1 De ontwikkeling van de Nederlandse taalvaardigheid van kleuters met vroeg vreemde-taal onderwijs Sieneke Goorhuis-Brouwer, KNO, UMCG, Groningen Kees de Bot, Toegepaste Taalwetenschap RUG, Groningen April

Nadere informatie

De woordenschat van. Turks-Nederlandse en Marokkaans- Nederlandse kinderen. Het verschil in woordenschat tussen

De woordenschat van. Turks-Nederlandse en Marokkaans- Nederlandse kinderen. Het verschil in woordenschat tussen 14-7-2017 De woordenschat van Turks-Nederlandse en Marokkaans- Nederlandse kinderen Het verschil in woordenschat tussen Turks-Nederlandse en Marokkaans- Nederlandse kinderen en de invloed van taalstatus,

Nadere informatie

ICOAP in Dutch, knee. Een Beoordeling van Wisselende en Voortdurende Artrose Pijn, ICOAP: KNIE Versie

ICOAP in Dutch, knee. Een Beoordeling van Wisselende en Voortdurende Artrose Pijn, ICOAP: KNIE Versie ICOAP in Dutch, knee {Voeg hier ID in} Een Beoordeling van Wisselende en Voortdurende Artrose Pijn, ICOAP: KNIE Versie Mensen vertellen ons dat ze verschillende soorten pijn, waaronder ongemak, voelen

Nadere informatie

Overzicht van de bij het DLE Boek verschenen aanvullingen

Overzicht van de bij het DLE Boek verschenen aanvullingen Sinds de 2001-editie van het DLE boek zijn de volgende aanvullingen verschenen: - Aanvulling 2002-2003 - niet meer leverbaar - Aanvulling 2007 - niet meer leverbaar - Aanvulling 2008 - niet meer leverbaar

Nadere informatie

Handleiding JeugdhulpAlliantieSchaal (JAS) Een hulpmiddel om in gesprek te gaan over de werkrelatie

Handleiding JeugdhulpAlliantieSchaal (JAS) Een hulpmiddel om in gesprek te gaan over de werkrelatie Handleiding JeugdhulpAlliantieSchaal (JAS) Een hulpmiddel om in gesprek te gaan over de werkrelatie 0 Inleiding Onder het begrip alliantie wordt de werkrelatie tussen u als ambulant hulpverlener en de

Nadere informatie

Heeft vroeg vreemde-talenonderwijs een negatief effect op de Nederlandse taalontwikkeling van kinderen?

Heeft vroeg vreemde-talenonderwijs een negatief effect op de Nederlandse taalontwikkeling van kinderen? Heeft vroeg vreemde-talenonderwijs een negatief effect op de Nederlandse taalontwikkeling van kinderen? Sieneke Goorhuis-Brouwer en Kees de Bot Een toenemend aantal basisscholen in Nederland begint met

Nadere informatie

Overzicht van de bij het DLE Boek verschenen aanvullingen

Overzicht van de bij het DLE Boek verschenen aanvullingen Sinds de 2001-editie van het DLE boek zijn de volgende aanvullingen verschenen: - Aanvulling januari 2014 leverbaar - Aanvulling PDF mei 2013 opgenomen in aanvulling januari 2014 - Aanvulling oktober 2012

Nadere informatie

Zorgtraject na de neonatale gehoorscreening

Zorgtraject na de neonatale gehoorscreening Zorgtraject na de neonatale gehoorscreening Dr.L.Ruytjens klinisch fysicus-audioloog Sophia Kinderziekenhuis Rotterdam mede namens L.Heijkoop en A.Verbaan logopedisten Inhoud Neonatale gehoorscreening

Nadere informatie

gebaren bij jonge kinderen met TOS

gebaren bij jonge kinderen met TOS Het gebruik van gebaren bij jonge kinderen met TOS Karin Wiefferink, Maaike Diender, Marthe Wijs, Bernadette Vermeij Vaak wordt in interactie met jonge kinderen met TOS de gesproken taal ondersteund met

Nadere informatie

Tips vanuit het secretariaat lwoo/pro:

Tips vanuit het secretariaat lwoo/pro: Tips vanuit het secretariaat lwoo/pro: L E E R W E G O N D E R S T E U N E N D O N D E R W I J S ( L W O O ) E N P R A K T I J K O N D E R W I J S ( P R O ) Start procedure in OT! Zet de ll.en in OT en

Nadere informatie

Cito Volgsysteem jonge kind en Cito Volgsysteem primair en speciaal onderwijs

Cito Volgsysteem jonge kind en Cito Volgsysteem primair en speciaal onderwijs Instrument Cito Volgsysteem jonge kind en Cito Volgsysteem primair en speciaal onderwijs Met het Cito Volgsysteem Jonge kind en het Cito Volgsysteem primair en speciaal onderwijs kan door middel van observatie

Nadere informatie

Resultaten instaptoetsen Rekenen en Nederlands 2010 Rapportage aan de Profijtscholen

Resultaten instaptoetsen Rekenen en Nederlands 2010 Rapportage aan de Profijtscholen Resultaten instaptoetsen Rekenen en Nederlands 2010 Rapportage aan de Profijtscholen Rapportage: Analyse en tabellen: 4 Februari 2011 Mariëlle Verhoef Mike van der Leest Inleiding Het Graafschap College

Nadere informatie

Taalscreening van meertalige kinderen in de basisschool

Taalscreening van meertalige kinderen in de basisschool Taalscreening van meertalige kinderen in de basisschool Hilde De Smedt Hilde De Smedt is logopediste en al 29 jaar werkzaam in het Integratiecentrum Foyer te Brussel (www.foyer.be). Vanuit een nauw contact

Nadere informatie

Taalkunstenaars in de dop, 19 november 2015, Fontys Hogescholen Sittard

Taalkunstenaars in de dop, 19 november 2015, Fontys Hogescholen Sittard Ondervinden dialectsprekende kinderen in Limburg nadelen in de verwerving van hun Nederlandse woordenschat of niet? Leonie Cornips & Kirsten van den Heuij & Ryanne Francot Taalkunstenaars in de dop, 19

Nadere informatie

Van de tweejarigen zit het merendeel op een VVE-speelzaal, bij de driejarigen zit het grootste deel op een niet-vve-speelzaal (zie figuur 1).

Van de tweejarigen zit het merendeel op een VVE-speelzaal, bij de driejarigen zit het grootste deel op een niet-vve-speelzaal (zie figuur 1). 1 Deelname van peuters aan voorschoolse educatie In dit hoofdstuk wordt een beeld geschetst van de deelname van Leidse peuters aan VVE (voor- en vroegschoolse educatie). In Leiden wordt in het kader van

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Over de hele wereld groeien veel kinderen met een migrantenachtergrond tweetalig op, omdat hun etnische of eerste taal verschilt van de meerderheidstaal, hun tweede taal. De etnische

Nadere informatie

Inzicht in de behandeling van kinderen met taalontwikkelingsstoornissen

Inzicht in de behandeling van kinderen met taalontwikkelingsstoornissen Inzicht in de behandeling van kinderen met taalontwikkelingsstoornissen Bernadette Vermeij Rosanne van der Zee Simea congres 10 april 2014 Monitoren Meer zicht krijgen op de doelgroep en in de effectiviteit

Nadere informatie

Accessing Word Meaning: Semantic Word Knowledge and Reading Comprehension in Dutch Monolingual and Bilingual Fifth-Graders M.

Accessing Word Meaning: Semantic Word Knowledge and Reading Comprehension in Dutch Monolingual and Bilingual Fifth-Graders M. Accessing Word Meaning: Semantic Word Knowledge and Reading Comprehension in Dutch Monolingual and Bilingual Fifth-Graders M. Cremer Samenvatting in het Nederlands Woordkennis is een van de factoren die

Nadere informatie

Er was eens.een anderstalig kind. Josée Coenen HCO

Er was eens.een anderstalig kind. Josée Coenen HCO Er was eens.een anderstalig kind Josée Coenen HCO Stijgen / Dalen 1. Eén persoon stelt een gesloten vraag 2. Is het antwoord op u van toepassing; dan gaat u staan. Is het niet op u van toepassing: dan

Nadere informatie

INhOud Voorwoord Inleiding Vooronderzoek en constructieonderzoek Beschrijving van de SON-R 6-40 Normering van de testscores

INhOud Voorwoord Inleiding Vooronderzoek en constructieonderzoek Beschrijving van de SON-R 6-40 Normering van de testscores Inhoud Voorwoord 9 1 Inleiding 13 1.1 Kenmerken van de SON-R 6-40 13 1.2 Geschiedenis van de SON-tests 14 1.3 Aanleiding voor de revisie van de SON-R 5V-17 17 1.4 De onderzoeksfasen 18 1.5 Indeling van

Nadere informatie

Imago-onderzoek 2014 Centrum voor Jeugd en Gezin Gemeente Apeldoorn

Imago-onderzoek 2014 Centrum voor Jeugd en Gezin Gemeente Apeldoorn Imago-onderzoek 1 Centrum voor Jeugd en Gezin Gemeente Apeldoorn 1 Inhoudsopgave Pagina Samenvatting 3 Resultaten ouders Algemene beschrijving ouders 1. Hoeveel ouders hebben van het CJG gehoord? 6. Waar

Nadere informatie

Evaluatie SamenOud activiteiten najaar 2013

Evaluatie SamenOud activiteiten najaar 2013 Evaluatie SamenOud activiteiten najaar 2013 Een evaluatierapport over de SamenOud-activiteiten in Stadskanaal, Veendam en Pekela. R. Brans Mei 2014 Inhoud 1. Inleiding... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Doel

Nadere informatie

Samenvatting Aanleiding en doelstellingen 155

Samenvatting Aanleiding en doelstellingen 155 154 Aanleiding en doelstellingen Dit proefschrift, met als titel Kwaliteit van leven meting bij Turkse en Marokkaanse kankerpatiënten. Vertaling en validatie van vragenlijsten, heeft als doel een bijdrage

Nadere informatie

Samenvatting. De lat omhoog. 2012, 2013, 2014 en 2015. Taal voor Kleuters en Technisch lezen

Samenvatting. De lat omhoog. 2012, 2013, 2014 en 2015. Taal voor Kleuters en Technisch lezen 1 Samenvatting De lat omhoog 2012, 2013, 2014 en 2015 Taal voor Kleuters en Technisch lezen 2015 Begrijpend luisteren, Begrijpend lezen, Woordenschat, Spelling en Rekenen 2 Inleiding Voor het vierde achtereenvolgende

Nadere informatie

Samenvatting rapportage tevredenheidsonderzoek leerlingen schooljaar 14-15

Samenvatting rapportage tevredenheidsonderzoek leerlingen schooljaar 14-15 Samenvatting rapportage tevredenheidsonderzoek leerlingen schooljaar 14-15 In januari is er een tevredenheidsonderzoek gehouden onder de leerlingen van de groepen 6, 7 en 8 van De Dijk. Uiteindelijk hebben

Nadere informatie

tevredenheid leerlingen maart 2014

tevredenheid leerlingen maart 2014 tevredenheid leerlingen maart 2014 Uitslagen Vragenlijst SBO Palet Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 De vragenlijst... 2 Gegevens... 4 Organisatiegegevens... 4 Periode van afname... 4 Aantal

Nadere informatie

Evaluatie SamenOud training Anders denken, anders doen Casemanagement

Evaluatie SamenOud training Anders denken, anders doen Casemanagement Evaluatie SamenOud training Anders denken, anders doen Casemanagement Deelprogramma voor wijkverpleegkundigen en ouderenadviseurs die opgeleid worden tot casemanager SamenOud R. Brans April 2013 Inhoud

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK IN HET KADER VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE. kinderdagverblijf Dikkie Dik kinderdagverblijf Jip & Janneke

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK IN HET KADER VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE. kinderdagverblijf Dikkie Dik kinderdagverblijf Jip & Janneke RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK IN HET KADER VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE kinderdagverblijf Dikkie Dik kinderdagverblijf Jip & Janneke Plaats : Den Haag LRKP nummer : 185342693 LRKP nummer : 854419494

Nadere informatie

Sophia Kinderziekenhuis. Polikliniek Neonatologie

Sophia Kinderziekenhuis. Polikliniek Neonatologie Sophia Kinderziekenhuis Polikliniek Neonatologie Pasgeborenen die intensieve zorg nodig hebben gehad, ontwikkelen zich over het algemeen goed. Mocht de ontwikkeling toch anders verlopen, dan is het belangrijk

Nadere informatie

De effectiviteit van CGT en IPT bij Nederlandse, Turks-Nederlandse en Marokkaans- Nederlandse patiënten

De effectiviteit van CGT en IPT bij Nederlandse, Turks-Nederlandse en Marokkaans- Nederlandse patiënten De effectiviteit van CGT en IPT bij Nederlandse, Turks-Nederlandse en Marokkaans- Nederlandse patiënten Sprekers: Vivian Peerbooms MSc & Elif Sentürk MSc Begeleiders: Prof. Dr. M.H.J Bekker & G.A. SempérteguiVallejo

Nadere informatie

Onderwijskundig rapport nieuwkomers Oberon, maart 2012

Onderwijskundig rapport nieuwkomers Oberon, maart 2012 Onderwijskundig rapport nieuwkomers Oberon, maart 2012 Voor u ligt het onderwijskundig rapport voor nieuwkomers. Dit rapport is ontwikkeld op verzoek van LOWANpo. Zij heeft in het kader van het Kortlopend

Nadere informatie

Vaardigheden. 1. Q1000 Spelling- en grammatica 2. Q1000 Nauwkeurigheid 3. Q1000 Typevaardigheid 4. Q1000 Engels taalniveau

Vaardigheden. 1. Q1000 Spelling- en grammatica 2. Q1000 Nauwkeurigheid 3. Q1000 Typevaardigheid 4. Q1000 Engels taalniveau Vaardigheden Wat zijn vaardigheden? Vaardigheden geven aan waar iemand bedreven in is. Ze zijn meestal aan te leren. Voorbeelden van vaardigheden zijn typen en kennis van het Nederlands. Wat meet Q1000

Nadere informatie

AUDIOLOGISCH CENTRUM HOLLAND NOORD ALKMAAR. Het AC als centrum voor Spraaktaaldiagnostiek

AUDIOLOGISCH CENTRUM HOLLAND NOORD ALKMAAR. Het AC als centrum voor Spraaktaaldiagnostiek AUDIOLOGISCH CENTRUM HOLLAND NOORD ALKMAAR Het AC als centrum voor Spraaktaaldiagnostiek Het spraaktaalteam van het ACHN Multidisciplinair team bestaat uit: Gedragswetenschappers (orthopedagogen/psychologen)

Nadere informatie

CRE-W. Instrument over creatief denken in organisaties. HTS Report. Jeroen de Vries ID Datum Basisrapport

CRE-W. Instrument over creatief denken in organisaties. HTS Report. Jeroen de Vries ID Datum Basisrapport CRE-W Instrument over creatief denken in organisaties HTS Report ID 5107-7038 Datum 18.07.2017 Basisrapport INLEIDING CRE-W 2/7 Inleiding De CRE-W is een vragenlijst die de mate van creatief denken van

Nadere informatie

Voorschoolse voorzieningen Ommen

Voorschoolse voorzieningen Ommen Voorschoolse voorzieningen Ommen Ommen, november 2012 Voorschoolse voorzieningen Ommen Peuterontwikkeling in Ommen; in het belang van peuters Uw kind gaat naar een peuterspeelzaal of kinderdagverblijf

Nadere informatie

1 Deelname peuters aan voor- en vroegschoolse educatie Peuters op VVE- en niet-vve-speelzalen Gewichten en etniciteit peuters 3

1 Deelname peuters aan voor- en vroegschoolse educatie Peuters op VVE- en niet-vve-speelzalen Gewichten en etniciteit peuters 3 Inhoudsopgave 1 Deelname peuters aan voor- en vroegschoolse educatie 2 1.1 Peuters op VVE- en niet-vve-speelzalen 2 1.2 Gewichten en etniciteit peuters 3 1.2.1 Gewichtenpeuters op 1 januari 2008 3 1.2.2

Nadere informatie

PROCEDURE + ZWOLS OVERDRACHTSFORMULIER

PROCEDURE + ZWOLS OVERDRACHTSFORMULIER PROCEDURE + ZWOLS OVERDRACHTSFORMULIER Overdracht kindgegevens van voorschoolse instellingen naar het basisonderwijs Inleiding Een goede, eenduidige overdracht van gegevens over kinderen van de voorschoolse

Nadere informatie

Hoofdstuk 6 NORMERING 6.1 INLEIDING

Hoofdstuk 6 NORMERING 6.1 INLEIDING Hoofdstuk 6 NORMERING 6.1 INLEIDING In paragraaf 1.2 is ingegaan op de redenen voor het bewerken van de RDLS tot een instrument waarmee het taalbegripsniveau van Nederlandstalige kinderen in het leeftijdsbereik

Nadere informatie

Informatiebrochure gebruik van de Flexibiliteits Index Test (FIT-60)

Informatiebrochure gebruik van de Flexibiliteits Index Test (FIT-60) Informatiebrochure gebruik van de Flexibiliteits Index Test (FIT-60) Auteurs: T. Batink, G. Jansen & H.R.A. De Mey. 1. Introductie De Flexibiliteits Index Test (FIT-60) is een zelfrapportage-vragenlijst

Nadere informatie

Trendanalyse Midden Toetsen Cito. Schooljaar Vakgebieden:

Trendanalyse Midden Toetsen Cito. Schooljaar Vakgebieden: KONINGIN JULIANASCHOOL Trendanalyse Midden Toetsen Cito Schooljaar 2014-2015 Vakgebieden: 1. Taal voor kleuters 2. Rekenen voor kleuters 3. Technisch Lezen (DMT) 4. Begrijpend Lezen 5. Spelling 6. Rekenen

Nadere informatie

DE ALMELOSE VOORSCHOOLSE SCHAKELGROEP

DE ALMELOSE VOORSCHOOLSE SCHAKELGROEP 1 DE ALMELOSE VOORSCHOOLSE SCHAKELGROEP In de reguliere peuterspeelzaal stromen soms peuters in met een grote tot zeer grote achterstand in de beheersing van de Nederlandse taal. In sommige gevallen is

Nadere informatie

Leerlingtevredenheidsonderzoek

Leerlingtevredenheidsonderzoek Rapportage Leerlingtevredenheidsonderzoek De Meentschool - Afdeling SO In opdracht van Contactpersoon De Meentschool - Afdeling SO de heer A. Bosscher Utrecht, juni 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Vincent

Nadere informatie

Woordenschatontwikkeling van jonge Marokkaanse kinderen in Nederland

Woordenschatontwikkeling van jonge Marokkaanse kinderen in Nederland Woordenschatontwikkeling van jonge Marokkaanse kinderen in Nederland Inouk Boerma Doctoraalscriptie Taalwetenschap Universiteit van Amsterdam Taal-en spraakontwikkeling en pathologie Juni 2005 1 Indeling

Nadere informatie

Waarom? Doel. Verloop 26/02/2015. Talensensibilisering in de kleuterklas TALENSENSIBILISERING IN DE KLEUTERKLAS

Waarom? Doel. Verloop 26/02/2015. Talensensibilisering in de kleuterklas TALENSENSIBILISERING IN DE KLEUTERKLAS TALENSENSIBILISERING IN DE KLEUTERKLAS Begeleidingsprogramma voor kleuterleerkrachten en ouders van meertalige kinderen Ellen Vandewalle 26-02-2015 http://www.tolkinfo.nl/tolk2.php Waarom? Waarom? Doel

Nadere informatie

Uitgebreide toelichting van het meetinstrument. De Klepel. Review 1: E. Oosterlinck, N. Ramakers Review 2: M. Jungen Invoer: E.

Uitgebreide toelichting van het meetinstrument. De Klepel. Review 1: E. Oosterlinck, N. Ramakers Review 2: M. Jungen Invoer: E. Uitgebreide toelichting van het meetinstrument De Klepel 0 september 2011 Review 1: E. Oosterlinck, N. Ramakers Review 2: M. Jungen Invoer: E. van Engelen 1 Algemene gegevens Het meetinstrument heeft betrekking

Nadere informatie

Zorg voor onze kinderen

Zorg voor onze kinderen Zorg voor onze kinderen Versie 5.0 juni 2011 Gelukkig de kinderen, die zonder angst, naar school gaan. Gelukkig de kinderen, die zonder hoge cijfers zich geaccepteerd weten. Gelukkig de kinderen, die ondanks

Nadere informatie

Taalbeleidsplan Sisa Kinderopvang Kinderdagverblijven en Peuterspeelplaatsen

Taalbeleidsplan Sisa Kinderopvang Kinderdagverblijven en Peuterspeelplaatsen 1 Taalbeleidsplan Sisa Kinderopvang Kinderdagverblijven en Peuterspeelplaatsen 2 Voorwoord Door middel van dit taalbeleidsplan wordt zichtbaar hoe onze voorschoolse voorzieningen bijdragen aan de taalontwikkeling

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Summary in Dutch In dit proefschrift is verslag gedaan van 6 studies naar de bruikbaarheid van dynamische tests binnen handelingsgerichte diagnostiek. Het doel van dit onderzoek

Nadere informatie

Handleiding LIFE-NL (Listening Inventories For Education, Nederlandse vertaling) Vragenlijsten naar effect van geluidsapparatuur

Handleiding LIFE-NL (Listening Inventories For Education, Nederlandse vertaling) Vragenlijsten naar effect van geluidsapparatuur Handleiding LIFE-NL (Listening Inventories For Education, Nederlandse vertaling) Vragenlijsten naar effect van geluidsapparatuur Introductie Langere tijd was het de gewoonte om het effect van geluidsapparatuur

Nadere informatie

Meertaligheid: hoe pak je het aan?

Meertaligheid: hoe pak je het aan? Artikelen Meertaligheid: Casuïstiek en hulpbronnen Mirjam Blumenthal De laatste jaren is er veel gepubliceerd op het gebied van taaldiagnostiek en behandeling van meertalige kinderen. Er is meer bewijs

Nadere informatie

TAALSTOORNIS KINDEREN: PROBLEMEN MET DE PRODUCTIE VAN SPRAAKKLANKEN

TAALSTOORNIS KINDEREN: PROBLEMEN MET DE PRODUCTIE VAN SPRAAKKLANKEN INFORMATIE VOOR OUDERS/VERZORGERS TAALSTOORNIS KINDEREN: PROBLEMEN MET DE PRODUCTIE VAN SPRAAKKLANKEN Meertaligheid en fonologische stoornis TAALSTOORNIS KINDEREN: PROBLEMEN MET DE PRODUCTIE VAN SPRAAKKLANKEN

Nadere informatie

Evaluatie trainingen Vversterk. Deelnemers eerste tranche

Evaluatie trainingen Vversterk. Deelnemers eerste tranche Evaluatie trainingen Vversterk Deelnemers eerste tranche Evaluatie trainingen Vversterk Deelnemers eerste tranche Opdrachtgever: Sardes Utrecht, februari 2008 Oberon Postbus 1423 3500 BK Utrecht tel. 030-2306090

Nadere informatie

Samenvatting, conclusies en discussie

Samenvatting, conclusies en discussie Hoofdstuk 6 Samenvatting, conclusies en discussie Inleiding Het doel van het onderzoek is vast te stellen hoe de kinderen (10 14 jaar) met coeliakie functioneren in het dagelijks leven en wat hun kwaliteit

Nadere informatie

Rapportage raadpleging april 2012. Stichting Vrijwillige Thuiszorg Overijssel

Rapportage raadpleging april 2012. Stichting Vrijwillige Thuiszorg Overijssel Rapportage raadpleging april 2012 Stichting Vrijwillige Thuiszorg Overijssel Amsterdam, april 2012 Inhoudsopgave Inleiding 2 Deelrapportage mantelzorgers 5 Algemene gegevens 5 Bereikbaarheid 8 Informatievoorziening

Nadere informatie

Analyserapport Kennismonitor

Analyserapport Kennismonitor Analyserapport Kennismonitor Organisatie Instelling A Afdeling Afdeling Zuid Kennismonitor Dementie intramuraal Deelnemers met account 31 Deelnemers gestart 30 Deelnemers klaar 26 Datum van resultaten

Nadere informatie

Kenmerken van peuters met een taalontwikkelingsstoornis

Kenmerken van peuters met een taalontwikkelingsstoornis Kenmerken van peuters met een taalontwikkelingsstoornis Maartje Kouwenberg (Auris) & Bernadette Vermeij (NSDSK) Anne Spliet (Pento) en Karin Wiefferink (NSDSK) Inhoud Doel van het onderzoek Achtergrond

Nadere informatie

september Linknieuws Inhoud OPENING -- KINDCENTRUM - Opening Kindcentrum - Nieuwe leerkracht voor de Taalgroep - Centrum Jeugd & Gezin op school

september Linknieuws Inhoud OPENING -- KINDCENTRUM - Opening Kindcentrum - Nieuwe leerkracht voor de Taalgroep - Centrum Jeugd & Gezin op school + OPENING -- KINDCENTRUM september Linknieuws Sinds twee jaar zijn wij samen met Peuterwerk de Schakel (SPO) en BSO de Nieuwe Link (de Schaepskooi) bezig met de ontwikkeling van een Kindcentrum. Dankzij

Nadere informatie

10 VeROudeRINg VAN de TeSTNORMeN 10.1 AANWIJzINgeN VOOR een MINdeR STeRk flynn-effect

10 VeROudeRINg VAN de TeSTNORMeN 10.1 AANWIJzINgeN VOOR een MINdeR STeRk flynn-effect 10 VEROUDERING VAN DE TESTNORMEN Een belangrijk, en voor de diagnostiek uitermate lastig probleem, is de veroudering van testnormen. De prestatie op intelligentietests van personen van dezelfde leeftijd

Nadere informatie

Rapportage tevredenheidonderzoek onder ouders Stichting Lentekind

Rapportage tevredenheidonderzoek onder ouders Stichting Lentekind Rapportage tevredenheidonderzoek onder ouders Stichting Lentekind Versie 1.0.0 November 2016 VOORWOORD Met genoegen hebben we een tevredenheidmeting onder onze ouders uitgevoerd. De resultaten van deze

Nadere informatie

Beschrijving van de gegevens: hoeveel scholen en hoeveel leerlingen deden mee?

Beschrijving van de gegevens: hoeveel scholen en hoeveel leerlingen deden mee? Technische rapportage Leesmotivatie scholen van schoolbestuur Surplus Noord-Holland Afstudeerkring Begrijpend lezen 2011-2012, Inholland, Pabo-Alkmaar Marianne Boogaard en Yvonne van Rijk (Lectoraat Ontwikkelingsgericht

Nadere informatie

Handleiding groepsoverzicht en Ontwikkelingsperspectieven Taal Startblokken

Handleiding groepsoverzicht en Ontwikkelingsperspectieven Taal Startblokken Handleiding groepsoverzicht en Ontwikkelingsperspectieven Taal Startblokken Het doel van dit document is om een goed beeld te krijgen van de geïndiceerde kinderen. Op de locaties kennen de medewerkers

Nadere informatie

Onderzoek naar de opbrengsten van de methode Lijn 3 10-11-2014

Onderzoek naar de opbrengsten van de methode Lijn 3 10-11-2014 Onderzoek naar de opbrengsten van de methode Lijn 3 10-11-2014 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 2 2. WINTERSIGNALERING... 3 3. ZOMERSIGNALERING... 6 4. CONCLUSIES... 9 1 1. Inleiding Inleiding Bureau ICE

Nadere informatie

CHC - Werkdocument benadering het zeer lage IQ. Talige personen met vermoedelijke ML boven 7 jaar

CHC - Werkdocument benadering het zeer lage IQ. Talige personen met vermoedelijke ML boven 7 jaar CHC - Werkdocument benadering het zeer lage IQ Talige personen met vermoedelijke ML boven 7 jaar Naam: School: Klas: CL in maanden: Onderzoeksdatum: Geboortedatum: CL: CL*: Gf: Vloeiende intelligentie

Nadere informatie

Resultaten zelfevaluatie Met Waalwijk School voor praktijkonderwijs

Resultaten zelfevaluatie Met Waalwijk School voor praktijkonderwijs Resultaten zelfevaluatie Met Waalwijk School voor praktijkonderwijs PrOZO! December 2008 Pagina 1/14 Pagina 2/14 INLEIDING De Met Waalwijk heeft een zelfevaluatie uitgevoerd in 2008, waarbij gebruik is

Nadere informatie

Deel II Aanmeldingsformulier dyslexiezorg (in te vullen door school)

Deel II Aanmeldingsformulier dyslexiezorg (in te vullen door school) 033-2983197 info@praktijkdeziel.nl www.praktijkdeziel.nl Deel II Aanmeldingsformulier dyslexiezorg (in te vullen door school) 1.0 Algemeen deel Gegevens school Adres: PC/Woonplaats: Telefoon: E-mail adres:

Nadere informatie

Samenvatting Leidse Monitor 2010-2011

Samenvatting Leidse Monitor 2010-2011 Samenvatting Leidse Monitor 2010-2011 De Leidse Monitor verzamelt informatie over de ontwikkeling van Leidse kinderen vanaf het moment dat zij en/of hun ouders deelnemen aan een voor- en vroegschools programma

Nadere informatie

De gegevens die worden gebruikt door de benchmark worden door de gemeente zelf aangeleverd. De burgerpeiling levert een deel van deze gegevens aan.

De gegevens die worden gebruikt door de benchmark worden door de gemeente zelf aangeleverd. De burgerpeiling levert een deel van deze gegevens aan. Burgerpeiling 2013 Eind 2013 is onder 2000 inwoners van de gemeente Noordoostpolder een enquete verspreid ten behoeve van de benchmark waarstaatjegemeente.nl. De enquete vormt een onderdeel van de benchmark.

Nadere informatie

Meertaligheid: Hoe werkt dat?

Meertaligheid: Hoe werkt dat? De Afûk, de organisatie die als doelstelling heeft om de kennis en het gebruik van de Friese taal en de belangstelling voor Friesland te bevorderen, heeft in 2007 Talen kleuren je leven uitgebracht. In

Nadere informatie

Anamnesegesprekken met ouders van meertalige kinderen: leidraad voor aanvullende anamnese

Anamnesegesprekken met ouders van meertalige kinderen: leidraad voor aanvullende anamnese Intervisiewerkgroep Meertalige kinderen 1 Anamnesegesprekken met ouders van meertalige kinderen: leidraad voor aanvullende anamnese De anamnesevragenlijst voorgesteld in dit artikel werd ontwikkeld door

Nadere informatie

Behandelend ambtenaar: J. van der Meer, 0595-447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Behandelend ambtenaar: J. van der Meer, 0595-447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 mei 2010 Agendanummer: 8 Status: Opiniërend Behandelend ambtenaar: J. van der Meer, 0595-447719 E-mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Aan de gemeenteraad, Onderwerp: Evaluatie

Nadere informatie

Sociale kracht in Houten Burgerpeiling 2014

Sociale kracht in Houten Burgerpeiling 2014 in Houten Burgerpeiling 2014 Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Houten Projectnummer 598 / 2015 Samenvatting Goede score voor Sociale Kracht in Houten Houten scoort over het algemeen goed als

Nadere informatie

Stoornis of breder? De stoornis beschrijven De 5 aspecten in een handzaam schema! Casuïstiek Conclusie

Stoornis of breder? De stoornis beschrijven De 5 aspecten in een handzaam schema! Casuïstiek Conclusie Overzicht diagnostisch instrumentarium spraak-taalonderzoek Edith Hofsteede-Botden Rianneke Crielaard Kentalis Sint-Michielsgestel Team Spraak-Taal Overzicht diagnostisch instrumentarium spraak-taalonderzoek

Nadere informatie

Comprehension and production of verbs in aphasic speakers Jonkers, Roel

Comprehension and production of verbs in aphasic speakers Jonkers, Roel Comprehension and production of verbs in aphasic speakers Jonkers, Roel IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the

Nadere informatie

Samenvatting klanttevredenheidsonderzoek bij Kinderopvang Achtkarspelen

Samenvatting klanttevredenheidsonderzoek bij Kinderopvang Achtkarspelen Samenvatting klanttevredenheidsonderzoek bij Kinderopvang Achtkarspelen Ouders zeer tevreden over de dienstverlening F.A. van der Weg-Brugge, MSc Paterswolde, november 2012 onderzoek@vyvoj.nl www.vyvoj.nl

Nadere informatie

Twee en een half jaar Kwaliteitsmeting in de Fysiotherapie

Twee en een half jaar Kwaliteitsmeting in de Fysiotherapie Twee en een half jaar Kwaliteitsmeting in de Fysiotherapie Feiten en cijfers tot nu toe Managementsamenvatting Na twee en een half jaar kwaliteitsmetingen in de fysiotherapie is het een geschikt moment

Nadere informatie

RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE KINDERDAGVERBLIJF SDK ROZEMARIJN

RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE KINDERDAGVERBLIJF SDK ROZEMARIJN VVE-RAPPORT RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE KINDERDAGVERBLIJF SDK ROZEMARIJN Locatie Brinnr. Plaats Dordrecht Onderzoeksnummer. 9062 Datum onderzoek 12 juni

Nadere informatie

Wendy vd Bosch en Tanja v Hoef SIMEA 10-04-2014

Wendy vd Bosch en Tanja v Hoef SIMEA 10-04-2014 Wendy vd Bosch en Tanja v Hoef SIMEA 10-04-2014 Doel van vanmiddag presenteren van de huidige situatie stellingen en discussie uitwisselen van ideeën t.b.v. het vormen van een beleid passend bij de huidige

Nadere informatie

Wat weten we? Een eerste aanzet. Wat willen we weten? Welke woorden onderwijzen? Hoe willen we dat onderzoeken. Woordenschat onder de loep genomen

Wat weten we? Een eerste aanzet. Wat willen we weten? Welke woorden onderwijzen? Hoe willen we dat onderzoeken. Woordenschat onder de loep genomen Siméacongres, 6-4-2 Wat weten we? Begrijpen wat je leest is essentieel Karien Coppens k.coppens@pwo.ru.nl Agnes Tellings Robert Schreuder Ludo Verhoeven Kennis van woorden/woordenschat beste voorspeller

Nadere informatie

Bijlage bij de Terugkoppeling Leerresultaten PO in het Internet Schooldossier

Bijlage bij de Terugkoppeling Leerresultaten PO in het Internet Schooldossier Bijlage bij de Terugkoppeling Leerresultaten PO in het Internet Schooldossier Alle besturen en scholen vinden in hun Internet Schooldossier (ISD) onder Archief

Nadere informatie

Resultaten Brugklas. Tevredenheidonderzoek 2015-2016. Inleiding

Resultaten Brugklas. Tevredenheidonderzoek 2015-2016. Inleiding Resultaten Brugklas Tevredenheidonderzoek 2015-201 Inleiding De jaarlijkse enquête onder leerlingen brugklas is in 2015-201 weer in het najaar 2015 gehouden, de respons was 1% en de enquête is daarmee

Nadere informatie

Samenvatting. Moving towards independence? 103

Samenvatting. Moving towards independence? 103 Samenvatting Moving towards independence? 103 In dit proefschrift wordt verslag gedaan van de evaluatie van het bewegingsgerichte Amerikaanse curriculum Mobility Opportunities Via Education (MOVE) bij

Nadere informatie

KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN IN HET BEROEPSONDERWIJS

KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN IN HET BEROEPSONDERWIJS KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN IN HET BEROEPSONDERWIJS Rapportage voor Koning Willem I. College Opleiding Manager/ondernemer horeca van de Middelbare Horecaschool (MHS) HOGESCHOOL UTRECHT Wenja Heusdens, MSc

Nadere informatie

- 172 - Prevention of cognitive decline

- 172 - Prevention of cognitive decline Samenvatting - 172 - Prevention of cognitive decline Het percentage ouderen binnen de totale bevolking stijgt, en ook de gemiddelde levensverwachting is toegenomen. Vanwege deze zogenaamde dubbele vergrijzing

Nadere informatie

Trainingsopzet Ondersteuning HARRIE

Trainingsopzet Ondersteuning HARRIE Trainingsopzet Ondersteuning HARRIE Stappenplan HARRIE training 1 Inleiding Deze trainingsopzet voor de ondersteuning van HARRIE maakt onderdeel uit van de toolbox Autiproof werkt!. Het is opgesteld om

Nadere informatie

Deelrapportage "Apotheken door Cliënten Bekeken" Vorige en huidige meting Apotheek Den Hoorn

Deelrapportage Apotheken door Cliënten Bekeken Vorige en huidige meting Apotheek Den Hoorn Deelrapportage "Apotheken door Cliënten Bekeken" Vorige en huidige meting Apotheek Den Hoorn E Inhoud 1. Inleiding en methode 1 1.1. Achtergrond 1 1.2. Doel van het kwaliteitstraject: meten en verbeteren

Nadere informatie

Voorwoord. Kwaliteitskringproduct Beschrijvingen bij logopedische onderzoeken KK245 Woerden 2

Voorwoord. Kwaliteitskringproduct Beschrijvingen bij logopedische onderzoeken KK245 Woerden 2 Voorwoord Geachte collega s. Dit kringproduct geeft een beschrijving van de meest gebruikte logopedische tests. Het beschrijft wat de tests / testonderdelen precies inhouden en hoe de scores geïnterpreteerd

Nadere informatie

EVALUATIE CITO MIDDEN 2014-2015

EVALUATIE CITO MIDDEN 2014-2015 Bijlage 3: Opbrengsten en analyses Gerardus Majellaschool 2014-2015 EVALUATIE CITO MIDDEN 2014-2015 Het doel van school is dat minimaal 45% van de leerlingen een I of II score hebben, daarnaast meer dan

Nadere informatie

Capaciteitentest MBO. 1. Inleiding

Capaciteitentest MBO. 1. Inleiding Naam: Ruben Smit NewHR.nl heeft de ambitie je te faciliteren zodat je je optimaal kan ontwikkelen en duurzaam inzetbaar blijft, welke functie je dan ook hebt. Dit rapport is de eerste stap naar persoonlijke

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Agrammatische Broca-afasie wordt meestal veroorzaakt door een hersenbeschadiging in (de omgeving) van het gebied van Broca (Brodmann s areas 44 en 45). Hierdoor krijgt de patiënt

Nadere informatie

Onderzoek tevredenheid medewerkers FICTIEF. 2012 Rapportage. Walvis ConsultingGroep Amersfoort, maart 2012 Onderzoeker: drs.

Onderzoek tevredenheid medewerkers FICTIEF. 2012 Rapportage. Walvis ConsultingGroep Amersfoort, maart 2012 Onderzoeker: drs. Onderzoek tevredenheid medewerkers FICTIEF 2012 Rapportage Walvis ConsultingGroep Amersfoort, maart 2012 Onderzoeker: drs. Ronald Zwart Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding en leeswijzer... 3 1.1 Inleiding:

Nadere informatie

Aantekeningen naar aanleiding van de workshop van Ellen Gerrits tijdens het congres TOS in Utrecht op 18 mei 2017

Aantekeningen naar aanleiding van de workshop van Ellen Gerrits tijdens het congres TOS in Utrecht op 18 mei 2017 Aantekeningen naar aanleiding van de workshop van Ellen Gerrits tijdens het congres TOS in Utrecht op 18 mei 2017 Kinderen met TOS zijn slimme kinderen die moeite hebben met praten en vertellen, en met

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK IN HET KADER VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK IN HET KADER VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK IN HET KADER VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE Pareltje de Schatkaart Plaats : Delft LRKP nummer : 198321922 BRIN nummer : 13QZ C2 Onderzoeksnummer : 288192

Nadere informatie

Verantwoording van ons onderwijs

Verantwoording van ons onderwijs Verantwoording van ons onderwijs Veenendaal, 27-6-2017 Beste ouder(s)/verzorger(s), Door middel van dit document willen we ons onderwijs verantwoorden aan u als ouders. Heeft u vragen of opmerkingen over

Nadere informatie

Detector Ability Achtergronden bij het instrument

Detector Ability Achtergronden bij het instrument Detector Ability Achtergronden bij het instrument P E O P L E I M P R O V E P E R F O R M A N C E Computerweg 1, 3542 DP Utrecht Postbus 1087, 3600 BB Maarssen tel. 0346-55 90 10 fax 0346-55 90 15 www.picompany.nl

Nadere informatie

Snel starten met Testweb PSL-b als Leerkracht

Snel starten met Testweb PSL-b als Leerkracht Snel starten met Testweb PSL-b als Leerkracht WAAR? Je vindt Testweb PSL op de volgende website: www.testweb.bsl.nl Je kunt inloggen in het groene vak aan de rechterkant: Direct inloggen Testweb PSL INLOGGEN

Nadere informatie

Fort van de Democratie

Fort van de Democratie Fort van de Democratie Stichting Vredeseducatie / peace education projects Het Fort van de Democratie WERKT! Samenvatting van een onderzoek door de Universiteit van Amsterdam naar de effecten van de interactieve

Nadere informatie

Voorschoolse voorzieningen Ommen

Voorschoolse voorzieningen Ommen Voorschoolse voorzieningen Ommen Ommen, juni 2012 Wat is Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Voor- en Vroegschoolse Educatie is bedoeld voor kinderen vanaf ongeveer 2½ jaar. Sommige kinderen in die leeftijd

Nadere informatie

Het meetinstrument heeft betrekking op de volgende categorieën Lichaamsregio Hoofd/ hals Overig, ongespecificeerd. Communicatie, Mentale functies

Het meetinstrument heeft betrekking op de volgende categorieën Lichaamsregio Hoofd/ hals Overig, ongespecificeerd. Communicatie, Mentale functies Uitgebreide toelichting van het meetinstrument Nederlandstalige NonSpeech test (NNST) 4 november 2011 Review: M. Jungen Invoer: E. van Engelen 1 Algemene gegevens Het meetinstrument heeft betrekking op

Nadere informatie