HAVEN EN GOED. De haven nodigt je uit...een hele zomer lang!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HAVEN EN GOED. De haven nodigt je uit...een hele zomer lang!"

Transcriptie

1 BIJLAGE BIJ DE GAZET VAN ANTWERPEN VAN 18 JULI IN OPDRACHT VAN het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen HAVEN EN GOED De haven nodigt je uit...een hele zomer lang!

2 2 Antwerpen inspireert Axel Daeseleire 3 De haven gestript De haven van Antwerpen is en was voor vele stripmakers een inspiratiebron. Een greep uit hun rijke oogst en een gesprekje met de makers van Havengeest, de nieuwe strip over de Deurganckdoksluis. Antwerpen ontketend: tocht met Axel Daeseleire Kuifje in de Antwerpse haven Wie is er beter geplaatst om de route te verkennen langs de monumenten van de vrijmaking van de Schelde dan de peter van de havenkrant, Axel Daeseleire. TIP van Axel Suske en Wiske: De 7 Schaken, Willy Vandersteen, Standaard Uitgeverij / WPG Uitgevers België nv. Nero: Windkracht 2000, Standaard Uitgeverij, 1999 Stichting Marc Sleen, Robert en Bertrand: Jacht op nr 17, Willy Vandersteen, Standaard Uitgeverij / WPG Uitgevers België nv. Havengeest, een berespannende strip De grootste bouwwerf ter wereld wordt de grootste sluis ter wereld, we schreven er al over in de eerste havenkrant. En wat past er in de Belgische traditie beter bij deze mijlpaal dan een stripverhaal. Tekenaar Bosschaert en scenarist Van Gucht werden daarvoor aangezocht. Het is indrukwekkend wat ze daar verrichten. Ik ken de haven goed door mijn vader, die ons wel eens meenam voor een rondrit. Als kind verzamelde ik fossielen en allerlei spullen uit het verleden. Soms reed ik dan met m n vriend naar van die grote lege vlaktes aan de haven, opgespoten met zand uit de Schelde. Jaguar 2, Bosschaert & Jean Dufaux, Casterman,2003 België in beeld. We maken de strip omdat Ilse Van Tricht, Dienst Maritieme Toegang, ergens een exemplaar van De Rioolrace had gezien, het album dat en ik maakten voor Aquafin. Dat album vertelt in een kort en spannend verhaaltje hoe afvalwater gezuiverd wordt. Ilse heeft daarop gecontacteerd en die vroeg dan mijn assistentie. Ook stripgrootheid Hergé liet zich in een aantal albums van Kuifje inspireren door de haven van Antwerpen. In het Gebroken Oor scheept Kuifje op pagina 59 in op de pakketboot Washington. Een van de bekendste tekeningen waarvoor de kaaien van de Antwerpse haven een inspiratiebron waren, is die waar de Karaboudjan aanmeert in De krab met de gulden scharen. Eerst zien we Kuifje en Bobbie voorbij een aangemeerd schip lopen. Dan komt de Karaboudjan in beeld, verbaast Kuifje zich over het grote aantal meeuwen en ontsnapt hij nipt aan een aanslag als er een ketting losschiet van een krat en onze held maar net kan wegspringen. Een historisch schip, de Karaboudjan, want Kuifje ontmoet er voor het eerst kapitein Haddock. In Kuifje in Afrika vertrekt Kuifje naar de Congo met de pakketboot Thysville, vanuit Antwerpen. Maar Hergé deed zelf ook onderzoek in de haven. Voor de strip Cokes in voorraad stapten hij en zijn rechterhand Bob De Moor in 1956 op de vrachtboot Koningin Astrid, in haven van Antwerpen, wat dacht je. Het wordt een echte avonturenstrip, in een semirealistische stijl. Het scenario wordt berespannend. De plot draait om de strijd tussen pro en contra haven: er is duidelijke tegenstand. De strip wil het belang van de haven benadrukken voor onze economie. Dat we daar offers moeten voor brengen is heel jammer. Maar anderzijds schept die uitbreiding werkgelegenheid voor velen, al begrijp ik dat dat voor de gedupeerden misschien een magere troost is. steekt altijd de juiste dosis avontuur, spanning en vooral humor in z n verhalen. Ook hele fijne dialogen waardoor je direct voeling hebt met de personages en je helemaal in het verhaal wordt meegesleept. Wat als tekenaar ook niet onbelangrijk is. O ja, de strip verschijnt eind dit jaar in een album, en wie weet ook in de Havenkrant De strips op deze pagina maken deel uit van de tentoonstelling Nooit meer dicht in het FelixArchief. Wanneer: vanaf woensdag 17 juli tot en met 27 september Waar: FelixArchief, t Eilandje, Oudeleeuwenrui 29, dinsdag tot en met vrijdag van 8.30 tot uur. Uitzonderlijk open op zaterdag 20 juli en 21 september. Op zondag 22 september kun je de werf van de Deurganckdoksluis bezoeken. Meer info midden augustus via De acteur annex dj arriveert op zijn fiets bij café Den Engel, pal naast het stadhuis van Antwerpen. Vanaf het terras hebben we zicht op het monument van Silvius Brabo...en Axel steekt als een volleerde gids van wal. Den Engel was mijn eerste café, de buurt rond de Grote Markt was in de jaren 80 nog de plaats waar je met vrienden uitging. Aan d n Brabo verzeilden we wel eens met een pint te veel op. In de tijd van Brabo werd er al tol geheven. Langs de oevers van de Schelde, zo gaat de mythe, leefde de verschrikkelijke reus Druon Antigoon. Wie hem weigerde te betalen, die was zijn hand kwijt. Brabo slaagde erin Antigoon te verslaan, hakte zijn hand af, en gooide die in de Schelde. Daar komt de naam Antwerpen vandaan (h)antwerpen. Nee, serieus, die naam heeft meer te maken met het werpen van een touw om de bolder als een schip aanlegt, aanwerpen. We verplaatsen ons via de Groenplaats, de Nationale- en de Geuzenstraat naar de Marnixplaats, vernoemd naar Filips van Marnix van Sint-Aldegonde, een geboren Brusselaar en burgemeester van Antwerpen tijdens de belegering door de Spanjaarden in 1585: de rechtstreekse aanleiding tot het afsluiten van de Schelde. De Baron en d n Neptunus Alle straten die op dit punt uitkomen, hebben met het Schelde Vrij-verdrag te maken, wijst Axel op de bordjes rond de Marnixplaats. De Antwerpenaren noemen het beeld de Neptunus, zegt hij als we op het terras van zijn tweede stamcafé zijn neergestreken, de Baron. Een naam die verwijst naar baron De Lambermont, en ook een van de straten die op de Marnixplaats uitkomen. Net om de hoek, in de Vrijheidsstraat, is Axel opgegroeid. Ik woonde hier van mijn eerste tot mijn tweeëntwintigste levensjaar. Toen ik naar het middelbaar ging, begon dat beeld me te interesseren. En er zitten veel details in verwerkt die verwijzen naar de geschiedenis van de Schelde. Minder gelukkige ook als je het mij vraagt. Zo is Marnix er zelf ook op afgebeeld, terwijl hij er eigenlijk voor heeft gezorgd dat de Schelde dicht ging! Aan de voet spuwen de watergoden het Scheldewater uit, ze ondersteunen twee uitstekende scheepsboegen en helemaal bovenaan zit Neptunus, terzijde gestaan door Mercurius en een knielende vrouw, de fiere Scheldemaagd. Mooi toch? Het mooist aan het beeld vindt Axel echter de monumentale smeedijzeren lantaarns die het monument omgeven: De prachtigste van Antwerpen. Het is feeëriek als die branden. Je waant je in Parijs. Axel bij d n Boet aan de Lambermontplaats. D n Boet Van De Baron gaan we langs het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten naar het plein van de naamgever van het café: de man die zeven jaar onderhandelde over het tolvrij maken van de Schelde, en in 1863 de kroon zette op zijn levenswerk waarmee hij de titel van baron verdiende: August Lambermont. Bij het volk heet dit beeld d n Boet, zegt Axel als we op de Lambermontplaats bij het gedenkteken staan. Het middenstuk werd opgevat als een stenen boot, die vrije doortocht op de Schelde heeft. Achter in de boot zit de raspoliticus Lambermont op een bankje in gedachten verzonken. Zonder Lambermont geen vrije Schelde, zegt de acteur met gevoel voor pathetiek, waarop hij op verzoek van de fotograaf het monument beklimt. Dit monument zegt alles over de grote economische betekenis van een vrije Schelde, verhaalt onze gids als hij weer beneden staat. Affranchissement de L Escaut, citeert hij een van de plaquettes op het beeld, dat als enige volledig drietalig is. Om maar aan te geven dat de vrijlating voor heel België van groot belang was, en is. We zijn aan het einde van onze tocht beland, tijd voor een besluit van de peter van de havenkrant. En zo verbinden de Brabo, Neptunus en d n Boet de stad met de stroom. Wacht, was hier dan geen café? Jawel, maar het met een lommerrijk terras omgeven De Linde is nog gesloten. Best, want in een havenstad moet tenslotte ook gewerkt worden, nietwaar? Als je de wandeling langs de monumenten maakt zoals Axel, gaat de maag knorren. Een aantal Antwerpse restaurants pakt in de zomer uit met gerechten die 150 jaar geleden op het menu stonden. Eet je liever thuis? Op pagina 8 vind je het volledige menu waarmee de Kamer van Koophandel in 1863 de afsluiting van het Schelde Vrijverdrag vierde. En een door ons geselecteerd recept. Succes! Treed in de voetsporen van Axel met de historische wandeling Antwerpen ontketend. Meer informatie op ID-KIT Geboortejaar: 1968 Deskundige havenleek Acteur Wolven, Kinderen van Dewindt DJ Rasechte Antwerpenaar maar geboren in Gent (meteen weer mee naar Antwerpen genomen) Opgegroeid in de Vrijheidsstraat, vlakbij de Marnixplaats op de historische route Antwerpen Ontketend.

3 4 150 JAAR SCHELDE VRIJ 150 JAAR SCHELDE VRIJ 5 Nooit meer dicht 16 juli 1863 is een van de belangrijkste dagen in de geschiedenis van de haven van Antwerpen. Op die dag werd in Brussel het verdrag afgesloten dat de Schelde na 278 jaar weer vrij maakte. Vrij van ketenen, vrij van tol. Reden genoeg om, 150 jaar later, 2013 uit te roepen tot Scheldejaar, met tal van evenementen en festiviteiten. Een vrije Schelde: de levensader voor stad en regio, vroeger, nu en in de toekomst. 16 juli 1863 Na terug naar de Schelde 2013 Vóór 1863 Blokkades en tolheffingen domineren de geschiedenis van de Schelde, de bron van onze welvaart. Een trauma voor stad en haven. Na de blokkering van de Schelde in 1585 zakte de populatie van de stad in een paar decennia pijlsnel van een goede tot nog maar Een uittocht die in Amsterdam de Gouden Eeuw inluidde. België ziet zich genoodzaakt om het tolrecht op de Schelde af te kopen van de Nederlanders. Op 16 juli 1863 wordt het Algemeen verdrag tot afkoop van de Scheldetol door beide landen ondertekend. Een grote groep landen brengt 36 miljoen goudfrank (dat bedrag zou nu ,65 EUR zijn) bijeen als afkoopsom voor de Nederlanders. In 1871 waren deze al terugverdiend. Het verdrag is één van de pronkstukken in de tentoonstelling 150 jaar Schelde Vrij in het FelixArchief, dat de volledige geschiedenis van de vrije Schelde vertelt. In de decennia die volgen, vieren Antwerpenaren met groots opgezette spektakels de tolvrijheid van de Schelde. In 1883 wordt op de Marnixplaats het Schelde Vrijmonument opgericht. Ook elders in de stad vind je nog verwijzingen naar deze historische gebeurtenis. Treed in de voetsporen van Axel Daeseleire en kom met de historische wandeling Antwerpen ontketend de geschiedenis van 150 jaar Schelde Vrij tegen Na de vrijmaking van de Schelde groeit de haven gestaag, in 1869 werden er voor het eerst meer dan één miljoen ton goederen behandeld Amper 60 jaar later, in 1929, losten de Antwerpse dokwerkers zomaar eventjes 26 miljoen (stuk)goederen. Vanaf 1990 keerde men, met de bouw van de getijdenterminals, terug naar de Schelde. Eerst de Europaterminal, de Noordzeeterminal en uiteindelijk in 2005 de Deurganckdokterminal. De Antwerpse haven is ondertussen uitgegroeid tot een multifunctionele wereldhaven. Er worden goederen gelost, geladen, behandeld, opgeslagen en gedistribueerd in binnen- en buitenland. De industrie is met de petrochemie een wereldspeler. Het is dit samenspel van overslag, logistiek en industrie dat de Antwerpse haven zo typeert en een belangrijke basis vormt voor het succes. Een aantal van s werelds grootste raffinage-, petrochemische- en chemische bedrijven hebben meer dan een miljard euro aan investeringen aangekondigd in de haven. De Vlaamse regering keurt het Gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan goed. Een belangrijke investering in de toekomst. Niet alleen economisch is de Schelde belangrijk, ze inspireert ook talloze mensen. Kunstenaars bezingen, schilderen, tekenen en dichten over onze stroom en ze is vaak het decor van strips, boeken, films, tv-series en reportages. Wist je dat de Schelde elke woensdag de hoofdrol speelt in het Eén-programma 1000 zonnen? Of dat je wekelijks op ATV kan kijken naar het programma 24 uur in de haven. De Schelde 1 augustus 1863 Op 1 en 2 augustus 1863 werd de ondertekening van het Schelde Vrij-verdrag gevierd met een groot banket. De Antwerpse Kamer van Koophandel liet voor de notabelen de beste dranken en spijzen aanrukken. Ga naar pagina 8 en herbeleef de geschiedenis op je bord door het zomers gerecht uit het Scheldevrij banquet na te maken. EXPOSITIE Ontdek heden, verleden en toekomst van de haven op de tentoonstelling 150 jaar Scheldevrij in het FelixArchief, van 17 juli tot 27 september Oudeleeuwenrui 29, open van dinsdag tot en met vrijdag, van 8.30 tot uur Benoit eerde de rivier met het schrijven van het oratorium De Schelde. Dit is in 2013 het muzikale hoogtepunt uit het feestjaar 150 jaar Schelde Vrij. Op 30 augustus voert defilharmonie het oratorium uit in de Waagnatie. Zie pagina 8 voor tickets. Waar Maas en Schelde vloeien, De Noordzee bruist en stormt. Waar vrede en kunsten bloeien, De vrijheid mannen vormt; Waar velden, wouden, weiden, Als gaarden rijk beplant, De weelde en vreugd verspreiden Daar is, daar is ons Vaderland, Daar is ons Vaderland. De oorsprong van t Scheld Ha! daar dreunen weer de feestkanonnen! t Vreugdevuren is begonnen: Zie, hoe t schittert, vlamt en blaakt! Hoor, hoe t sist en knapt en kraakt! Wat een pracht van kleuren! t Water glinstert t allen kant Als een vloed van diamant!... Hui! ho! t Anker gelicht! het schip is klaar. Hui! ho! t Zeil nu in top! het uur is daar. Wij snellen vooruit met wind en tij, En varen, en varen, 1888 O Schelde, op uw baren Zoo lustig en blij! 25 jaar Schelde vrij. Frans Hoera! Willems, de Schelde lid van is vrij! de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde en prominent lid van de Vlaamse beweging, schreef voor het jubileum De Schelde Vrij. Ze is de krachtige levensader van de Antwerpse haven maar slingert zich ook een weg langs prachtige dorpjes, zoals Sint- Amands aan de Schelde. Ontspringen doet ze in Gouy-Le-Câtelet op het Plateau van Saint-Quentin. Na een lange reis stroomt het water van de rivier 355 kilometer verderop in de Noordzee bij het Nederlandse Vlissingen. Na 1945 Na de Tweede Wereldoorlog werd de Antwerpse haven met de hulp van het Marshallplan volledig heropgebouwd. Als Antwerpen nu een van de wereldspelers is op het gebied van petrochemie, dan is dat vooral dankzij de inspanningen die toen werden geleverd. Het havengebied breidde gestaag uit naar het noorden en later naar de linkeroever van de Schelde. Namen voor de Schelde: - Scaldis of Scalda rond 100 v.c. - L Escaut > in Frankrijk, de bron van de rivier - Scheldt > op een Engelse kaart uit 1791, bijna hetzelfde zoals ze in Antwerpen genoemd wordt: t Scheld. In keurig Nederlands wordt dat De Schelde Met de globalisering van de wereldhandel groeien ook de havenactiviteiten en de verschepingsvormen, containers worden de norm. Hoe meer containers op een schip, hoe economischer en dus werden de schepen groter. Een vlotte maritieme toegankelijkheid is essentieel voor de Antwerpse haven en een verdere uitdieping van de Westerschelde drong zich op. In 2005 ondertekenden de Vlaamse en de Nederlandse regering hiervoor het Scheldeverdrag. Door de moeizame politieke besluitvorming rond de ontpoldering en de natuurcompensatie in Nederland wordt de Scheldeverdieping op Nederlands grondgebied op de lange baan geschoven. Vlaanderen en Nederland staan opnieuw tegenover elkaar. Uiteindelijk wordt op 12 februari 2010 gestart met de verdieping van de Westerschelde op Nederlands grondgebied. Op 24 december 2010 zijn de baggerwerken afgerond. De allergrootste schepen kunnen Antwerpen nu probleemloos aanlopen, met als recordschip de Edith Maersk. Geografische namen: - Bovenschelde: van Gouy tot Gent - Zeeschelde: tussen Gent en de Nederlandse grens - Westerschelde: tot aan de monding bij Vlissingen Toekomst De Maersk Triple-E klasse s werelds grootste containerschip Antwerpen zit mee in het hoofdpeloton van wereldhavens en wil zijn plaats graag behouden. Zullen ook de nog grotere schepen Antwerpen kunnen aandoen? Jawel, de allernieuwste schepen die nu nog in aanbouw zijn, hebben een lengte van maar liefst 400 meter en een capaciteit van TEU. Dergelijk schip kan dus containerboxen van 6m lang, 2,4m hoog en 2,4m breed vervoeren. In het Waterbouwkundig Laboratorium in Borgerhout worden nu al proeven gedaan om de toegankelijkheid van onze haven voor dergelijke schepen te controleren. De resultaten zijn positief: deze nieuwe generatie schepen kunnen Antwerpen veilig en vlot aanlopen. De Schelde en de haven zijn klaar voor de toekomst. Lengte: 400 meter, Breedte: 59 meter Hoogte: 73 meter Diepgang: 14,5 meter Capaciteit: Triple E: Economy Scale Energy efficiency Environment

4 6 JOBS in een wereldhaven welzijn in de haven 7 VACATURE: Expediteur, veel meer dan je denkt Het Seafarers Centre Een thuis voor iedere zeebonk (m/v) Vanuit de haven van Antwerpen worden dagelijks tonnen aan goederen naar alle windstreken verscheept. Van olie, gas en auto s tot fruit, humanitaire hulpgoederen en schoenzolen. De onmisbare link in die vaak lange en soms ingewikkelde keten is de expediteur. Een job die veel meer inhoudt dan je op het eerste gezicht zou denken. Mocht je bij het horen van het woord expediteur denken aan een wat oudere man achter een met papieren overladen bureau met een altijd rinkelende telefoon, dan zet de 29-jarige Sigi Coeck dat beeld in een keer recht. Sigi is expediteur bij SDV, een internationaal georiënteerd bedrijf met vestigingen in 90 landen, dat in ons land aan 153 mensen werk biedt. SDV is gespecialiseerd in de export naar Afrika, maar het richt zich de jongste jaren ook op Azië. SDV behandelt niet alleen grote volumes. Voor alle denkbare goederen en volumes naar Afrika kun je er terecht, en grote kans dat je Sigi aan de lijn krijgt. Bij ons is de klant koning. Of je nu één auto wil verschepen of een complete brouwerij. Ik werk al sinds ik hier zes jaar geleden begon voor de afdeling Afrika, vertelt ze. Tijdens mijn opleiding op de Karel De Grote Hogeschool heb ik me gespecialiseerd in Expeditie, Transport en Distributie en ben meteen na het behalen van mijn bachelor hier begonnen als hulpexpediteur. Inmiddels is Sigi al drie jaar werkzaam als volwaardig expediteur, wat betekent dat ze een vracht afhandelt van deur tot deur: Dat kan een pakketje uit Italië zijn dat naar Kigali moet, of een container met kleding die Kongolezen in Matonge bijeenbrengen en willen verschepen. Geen dag is hier hetzelfde. We volgen een lading op tot die is afgeleverd op de plaats van bestemming, en zeker in Afrika zijn er vaak onvoorziene omstandigheden waar je dan vanuit Antwerpen op moet inspelen. Ze vragen thuis wel eens wordt het een drukke dag vandaag?. Ik zeg dan dat ik dat echt niet weet. Die afwisseling vind ik juist het aantrekkelijke van mijn job. Ik heb al eens een container met schoenzolen verscheept, en zelfs een verbrandingsoven voor het crematorium van een ziekenhuis. Het helpt als je stressbestendig en flexibel bent en open staat voor verandering. Naast het contact met de klant heb je ook te maken met verladers, douane, rederijen, soms onderhandel je ook zelf over de voorwaarden met een rederij. Als je goederen naar Afrika verscheept is geen dag hetzelfde. Wie bij SDV doorgroeit, allereerst van hulpexpediteur naar een volwaardige en zelfstandige functie als expediteur, reist nog wel eens zijn of haar goederen achterna. Ik heb nu al twee collega s die als expat naar Afrika vertrokken. Ook daar kunnen ze voor SDV werken, al moet je dan wel behoorlijk wat ervaring hebben opgedaan. careers.sdv.com Antwerpen Afrika is voor de Antwerpse haven een belangrijk vaargebied... Sigi Coeck (SDV) Antwerpen: dé toegangspoort naar Europa De haven van Antwerpen blijft de nummer 1 locatie voor wie distributie wil opzetten in Europa. Het laat in de top tien Rotterdam, Düsseldorf en Brussel achter zich. Vanuit Antwerpen kunnen 143 miljoen mensen binnen negen uur per vrachtwagen worden bevoorraad. De Antwerpse haven biedt bovendien de snelste, goedkoopste en meest duurzame verbinding met dit achterland. Wil je meer weten over werken in de haven van Antwerpen. Als werkgever, werknemer, leerling of leerkracht kun je terecht op Afrika en onze haven is de belangrijkste Europese laadhaven voor West-Afrika Als je twee maanden geen vaste grond onder je voeten hebt gevoeld, gaat er niets boven een uitstap naar de stad waar je schip ligt aangemeerd. In het Antwerpse Seafarers Centre kunnen zeebonken van over de hele wereld, ongeacht religie, huidskleur of overtuiging terecht. Dit is uniek in de wereld, zegt een Filipijnse zeeman. Zaterdagavond, Antwerpen-centrum. Aan de Italiëlei 76 stopt een kleine touringcar. Een tiental zeelui stapt uit en wordt in het Seafarers Centre welkom geheten door zee-aalmoezenier Jos Van Hoof. Hij noteert zorgvuldig van welk dok of kaai de mannen afkomstig zijn. Zodat we straks iedereen weer op de goede bus naar zijn schip kunnen zetten, zegt hij olijk. Het vervoer van het schip naar de stad wordt verzorgd door het Gemeentelijk Havenbedrijf, de zeelui moeten er niet voor betalen. De tweede bus, afkomstig van Rechteroever, komt een kwartiertje later aan bij het Seafarers Centre, bij de Antwerpenaren beter bekend als de Stella Maris. Van Hoof trekt zich ondertussen terug in een ruimte naast de kapel van het Seafarers Centre, om even later in priestergewaad de mis voor te dragen. Goedkoop internet Door de geluidsboxen klinkt Nostalgie FM. Van het poolbiljart wordt vanavond gretig gebruik gemaakt door een groepje Oekraïense zeelui, onder wie een technicus, een olieman en een jonge kadet. Ik kom hier voor de eerste keer, zegt de oudste onder hen. Meestal hebben we geen tijd om aan wal te gaan. We varen op Flexship Ivy, een tanker. Zes maanden op, van Noord-Europa naar Afrikaanse havens, en zes maanden af. Uitzonderlijk liggen we nu vijf dagen in Antwerpen, en dan is het fijn om met een paar man de stad in te gaan. In het Seafarers Centre weten de mannen wat ze krijgen: betaalbare pinten (de halve liters gaan vlot over de toog), goedkoop internet, een winkeltje met souvenirs en andere benodigdheden, en voor wie wil of dat nodig heeft een gesprekje met aalmoezenier Jos. De meeste mannen aan de tafeltjes in het zeemanshuis zijn Filipijns. Onder hen ook Siehfred. Net als de meeste van zijn kameraden is hij druk in de weer met allerlei technische speeltjes. Hij steekt zijn witte android in de lucht en draait die langzaam rond. Via Skype toont hij zijn vrouw waar hij is. Ik ben nu al 6 maanden van huis, vertelt hij. En dit is de eerste keer dat ik weer met mijn vrouw kan communiceren. Het is soms echt lastig. In de meeste havensteden hebben we geen toegang tot internet. Dat is hier wel anders, dit is uniek in de wereld. Het is zijn derde keer in Antwerpen, in de zes jaar dat hij op zee zit. Als ik kon, zou ik ander werk doen, thuis in de Filipijnen. Maar varen verdient goed. Je moet er wel iets voor over hebben natuurlijk. Het is even stil, Siehfred krijgt het lastig en worstelt met zijn tranen. Ik doe het voor mijn vrouw. Ze klaagt nooit, maar ik weet dat zij het minstens even lastig heeft als ik. Thuisfront Twee andere Filipijnen maken foto s van elkaar en delen die dan meteen met het thuisfront. Ook zij zijn druk in de weer met hun gsm s. Een van hen is Nelson. Hij vertelt dat ze elkaar al negen jaar kennen, een vriendschap die belangrijk kan zijn zo ver van huis. Maar ook hij heeft het lastig. Hij was ooit ober, een job die hij graag deed, maar ging de zeevaart in, omdat het beter verdient. Ook zijn vriend Esteban zou liever thuis zijn. Die heeft een vrouw en een kindje. Mijn zoon is nu 4 jaar, en het is moeilijk om zo lang van hen gescheiden te zijn. Er gebeurt zo veel zonder dat ik er bij kan zijn. Hij laat het Facebookprofiel van zijn vrouw zien, met foto s van zijn zoontje. Ik was zelfs niet bij de geboorte. Pas toen hij vier maanden oud was zag ik hem voor het eerst. Daar had ik het echt moeilijk mee, nog altijd trouwens. Als ik naar foto s van hem kijk, moet ik soms wenen. Hij heeft ooit voor leraar gestudeerd, maar zakte voor het examen. En zoals veel mensen in de buurt van Manilla, ben ik bijna noodgedwongen de zeevaart ingegaan. Liever een goed inkomen en het grootste deel van het jaar weg zijn, dan thuis in armoede leven. Veel keuze heb je dan niet. Ik doe het voor mijn vrouw. Ze klaagt nooit, maar ik weet dat zij het minstens even lastig heeft als ik. Het winkeltje rechts achter de toog gaat open. De goedlachse Marina Sereno houdt het al zeven jaar open. Je kunt er allerlei souvenirs krijgen. Ze kopen vooral telefoonkaarten, en ook de porseleinen zeemannen gaan goed van de hand. Als Filipijnse in Antwerpen staat ze hier vier dagen als vrijwilligster. En zo is ze, net als het Seafarers Centre, een beetje thuis voor de zeebonken (m/v). Een schip is een klooster zonder religie Jos Van Hoof werkt sinds september 2009 als havenaalmoezenier in het Seafarers Centre. De 55-jarige priester bracht 26 jaar door in Venezuela, voordat hij door de Antwerpse bisschop Bonny werd benoemd. Ik kom wel eens op schepen waar de bemanning uit vijf nationaliteiten bestaat. Vijf talen, vijf culturen, meerdere religies, hoe komen die mensen gedurende de maanden dat ze op zee zitten met elkaar overeen, vraag ik me dan af. Niet door het geloof, al speelt dat traditioneel een belangrijke rol bij zeevaarders, maar omdat ze allemaal zeelui zijn. Dat is de verbondenheid. Ze weten dat ze het zonder elkaar niet redden. Een schip is een klooster, één zonder religie, maar met een grote samenhorigheid. Naast zijn werk in het Seafarers Centre is Van Hoof ook verantwoordelijk voor het Kerkschip in de haven. Goederen uit Afrika: Goederen naar Afrika: 8,5 miljoen ton 12,5 miljoen ton 9% van alle goederen gelost in Antwerpen Naast de containers worden er vooral petroleum- en metaalproducten, machines en projectlading voor de mijnbedrijven en de olie- en gasnijverheid verscheept. Port of Antwerp International (PAI) heeft als zusterbedrijf van het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen een aantal samenwerkingsakkoorden met Afrikaanse havens. Zo wordt er samengewerkt met de havens van Matadi en Boma in de Democratische Republiek Congo en is er een partnerschapakkoord met de haven van San Pedro in Ivoorkust. Dat is één van de belangrijkste cacaohavens. 14% van alle goederen geladen in Antwerpen Siehfred, een Filipijnse zeeman. Voetballen in de haven In 2011 werd de haven van Antwerpen onderscheiden met de International Seafarers Welfare Award, en niet voor niets. Al meer dan 35 jaar is er een sportveld aan de Oosterweelsesteenweg, dat in 2012 nog volledig werd opgeknapt door het Havendrijf. Op het terrein wordt regelmatig gevoetbald tussen bemanningen van schepen. Niet enkel het sportveld maar ook kleding en voetballen staan gratis ter beschikking van de zeevaarders.

5 8 VARIA De Haven nodigt uit! Het Schelde Vrij banquet In juli, augustus en september viert de haven 150 jaar Schelde Vrij met tal van activiteiten. Voor meer informatie en al het laatste nieuws kan je altijd een kijkje nemen op woe. 17/07 Opening tentoonstelling 150 jaar Schelde Vrij. Tot en met 27 september 2013 FelixArchief, t Eilandje, Oudeleeuwenrui 29 Een interactieve tocht door de geschiedenis van de Antwerpse haven. Met een stripwand, het geluid van de haven en een speelhoek waar kinderen zelf een containerschip in elkaar kunnen zetten. AUGUSTUS 03/08 04/08 11/08 VRIJ/ 30/08 31/08 Vrij. 16/08 Juli Museumnacht: beleef de haven via unieke havengeluiden in het MAS Havenpaviljoen Antwerpse Havenpijl Wielerwedstrijd Schoten Lillo Waterdorp Geheel in het teken van de vrijmaking van de Schelde. Samen met Lillo Boekendorp. World Ports Classic A pen-rotterdam-a pen zon. 18/08 Proef de haven tijdens de Bollekesfeesten met een unieke boottocht. Aanvang 15u, reservatie verplicht. De historische wandeling Antwerpen ontketend Juli- Aug. Kinderen Van de Craen Zes theatervertellingen brengen zes figuren uit de Antwerpse havenwereld tot leven. Mijn haven mijn thuis Een stadsgids met luister-cd, een kinderboek en een stadstour zetten erfgoed uit de stad en de haven in de kijker. Meer info op: vrij. 30/08 De Schelde Oratorium van Benoit door defilharmonie. Waagnatie, Hangar 29 Rijnkaai 150, 20.00u Muzikaal hoogtepunt van 150 jaar Schelde Vrij! Het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen geeft duotickets weg. Stuur vóór 1 augustus een mail met vermelding van je naam, adres en telefoonnummer naar Een onschuldige hand bepaalt of je samen met ons van dit concert kunt genieten. Winnaars worden per op de hoogte gebracht. SEPTEMBER 01/09 01/09 08/09 14/09 Kajakpolotornooi Bonapartedok Publiek Schaal Sels, 88e editie Wielerwedstrijd Start en aankomst op de Bredabaan in Merksem Open Monumentendag sector.openmonumenten.be Port of Antwerp Drakenbootfestival Kempisch dok VRIJ. zon. 20/09 21/09 22/09 Feestweekend haven Een hoogtepunt in het feestjaar 150 jaar Schelde Vrij. Een tip: het spektakel waarmee in 1863 de vrijmaking van de Schelde werd gevierd, diende als inspiratiebron. Open Scheepvaartdagen Waagnatie-Hangar 29 Water-rAnt Vlaamse Havendag - Zondag 22/9 De Havendag staat in het teken van de Deurganckdoksluis. Voor de allereerste keer wordt de werf van de grootste sluis ter wereld opengesteld voor het grote publiek. Er worden bussen ingezet op Linker- en Rechteroever met verschillende stopplaatsen. Je kan de site ook te voet of met de fiets bereiken, maar niet met de wagen. Vanaf augustus vind je meer informatie over de Havendag op Op 1 en 2 augustus 1863 vierden notabelen de ondertekening van het Schelde Vrij-verdrag met een groot banket. De eerste en tweede service werden overbrugd met een klassieker in het Victoriaanse tijdperk: Punch à la Romaine, bevroren limonade vermengd met rum, champagne en Italiaanse meringue Wij kozen voor jou een adellijk én zomers gerecht: mayonnaise de homards ofwel kreeftenmayonaise. Smakelijk! mayonnaise de homards Ingrediënten: Een gekookte kreeft (vers uit het koelvak of diepvries, of voorgekookt vlees van rivierkreeft) 2 deciliter mayonaise 1 bekertje crème fraîche (125 milliliter) 4-6 eetlepels limoensap (flesje) Versgemalen zwarte peper Enkele sprietjes bieslook Bereidingswijze: De verse of ontdooide kreeft met een groot mes voorzichtig van kop tot staart halveren. In een kom de mayonaise mengen met de crème fraîche, 4-6 eetlepels limoensap en peper. De kreefthelften elk op een groot bord leggen, De limoenmayonaise erover scheppen. Garneren met sprietjes bieslook. Een speciaal kreeftbestek komt bij het eten zeker van pas. Serveertip: Lekker met nieuwe aardappeltjes en raketsla Fotowedstrijd Ik verloor mijn hart aan de haven. Waar heb jij je hart aan verloren in de haven? De komende maanden gaan we op zoek naar de fotograaf met de mooiste, grappigste of meest ontroerende kijk op de haven. Stuur je foto naar De beste foto s worden tentoongesteld en de twee beste inzendingen winnen een helikoptervlucht of een overnachting in een havencontainer. Ook de allerkleinsten kunnen via een tekening laten zien waar zij van houden in de haven. Kleine kunstwerken stuur je naar MAS Havenpaviljoen, Hanzestedenplaats 15, 2000 Antwerpen. Kinderen tot 12 jaar maken kans op een legodoos. Inzenden kan eenmalig tot 30 september Het Havenbedrijf maakt de winnaars bekend in de havenkrant die verschijnt op 17 oktober Colofon Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen - Entrepotkaai Antwerpen - België - T E - Copyright en vormgeving: De Blauwe Peer

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

WAAR GAAN WE NAARTOE?

WAAR GAAN WE NAARTOE? WAAR GAAN WE NAARTOE? De familie Janssens wil op uitstap. Maar vader, moeder en de kinderen hebben hun eigen wensen! Kan je de familie helpen? Bekijk de brochures. Welke uitstap is goed voor iedereen?

Nadere informatie

Naam HAVEN ROTTERDAM import en export

Naam HAVEN ROTTERDAM import en export Naam HAVEN ROTTERDAM import en export Als er één plek is die duidelijk maakt waarom Nederland in de moderne tijd zo n belangrijk handelsland is, dan is het Rotterdam wel. De haven ligt in de delta van

Nadere informatie

BSO Westerwind & De Groene Hoek presenteren het programma voor de zomervakantie

BSO Westerwind & De Groene Hoek presenteren het programma voor de zomervakantie BSO Westerwind & De Groene Hoek presenteren het programma voor de zomervakantie Locatie voor de zomervakantie: BSO Westerwind Steenen Dijck 4-6 3146 BX Maassluis 010-5915948 Weij zijn altijd te bereiken

Nadere informatie

Lesbrief ZAND BOVEN WATER OPDRACHT 1 - NEDERLAND EN WATERBOUW

Lesbrief ZAND BOVEN WATER OPDRACHT 1 - NEDERLAND EN WATERBOUW Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW ZAND BOVEN WATER Rotterdam is de belangrijkste haven van Europa. Steeds meer spullen reizen via Rotterdam. Sinds 2008 wordt hard gewerkt om de haven uit te breiden.

Nadere informatie

Aan het werk! Kijkwijzer voor het VMBO bij de tentoonstelling Mens en Werk

Aan het werk! Kijkwijzer voor het VMBO bij de tentoonstelling Mens en Werk Aan het werk! Kijkwijzer voor het VMBO bij de tentoonstelling Mens en Werk Aan het werk! Als je straks klaar bent met school ga je waarschijnlijk werken. Misschien wil je wel automonteur of metaalbewerker

Nadere informatie

Ontdek. ons zoute DNA. Zonder de scheepvaart geen Nederland. basisonderwijs 2015/2016

Ontdek. ons zoute DNA. Zonder de scheepvaart geen Nederland. basisonderwijs 2015/2016 Ontdek ons zoute DNA Zonder de scheepvaart geen Nederland basisonderwijs 2015/2016 Welkom in het scheepvaartmuseum amsterdam Ontdek Het leven aan boord van verschillende schepen, doe mee aan het havenspel

Nadere informatie

Suske en Wiske: 65! De eerste Suske en Wiske. Rikki en Wiske in de krant. Stijn Dekelver. Wiske. Na het eerste verhaal wordt hij

Suske en Wiske: 65! De eerste Suske en Wiske. Rikki en Wiske in de krant. Stijn Dekelver. Wiske. Na het eerste verhaal wordt hij Suske en Wiske: 65! Stijn Dekelver Wiske. Na het eerste verhaal wordt hij vervangen door Suske. Het verhaal Suske en Wiske worden 65 jaar. Niet echt natuurlijk, want dan zouden ze in de strips al opa en

Nadere informatie

MAASVLAKTE 2 IN GEBRUIK

MAASVLAKTE 2 IN GEBRUIK MAASVLAKTE 2 IN GEBRUIK LESBRIEF VOORTGEZET ONDERWIJS ONDERBOUW OPDRACHTEN DE ROTTERDAMSE HAVEN GROEIT! Heel veel goederen die we gebruiken komen uit het buitenland. Het grootste deel komt via de haven

Nadere informatie

Vrijwel allen hier aanwezig hebben daar een bijdrage groot of klein aan geleverd. Daarom aan iedereen: Veel dank!

Vrijwel allen hier aanwezig hebben daar een bijdrage groot of klein aan geleverd. Daarom aan iedereen: Veel dank! - LET OP: ALLEEN HET GESPROKEN WOORD GELDT - Openingswoord Locoburgemeester Gehrels bij de ondertekening verzelfstandiging Haven Amsterdam op donderdag 21 maart 2013 Dames en heren, Excellentie, Het is

Nadere informatie

Robinson Crusoe. Daniel Defoe

Robinson Crusoe. Daniel Defoe Robinson Crusoe Robinson Crusoe maakt deel uit van de reeks Wereldverhalen van Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. Wereldverhalen is een serie beroemde verhalen. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren Postbus

Nadere informatie

Oude Glorie. Evenementen. Nieuwsbrief jaargang 1, nummer 7. Onregelmatig (als er iets te melden valt) 10 september 2015. Website Oude Glorie

Oude Glorie. Evenementen. Nieuwsbrief jaargang 1, nummer 7. Onregelmatig (als er iets te melden valt) 10 september 2015. Website Oude Glorie Oude Glorie Nieuwsbrief jaargang 1, nummer 7 Onregelmatig (als er iets te melden valt) 10 september 2015 Website Oude Glorie De een is op weg naar het volgende evenement, de ander ligt al weer in de thuishaven.

Nadere informatie

t Magazijn centrum voor arbeidszorg met zorg gemaakt

t Magazijn centrum voor arbeidszorg met zorg gemaakt 2100 Deurne Tel / fax: 03/ 324 25 26 t Magazijn centrum voor arbeidszorg met zorg gemaakt Andante vzw www.tmagazijn.be Nieuwsbrief 7 juni 2014 Voorwoord Beste lezer, Hier is hij dan; onze zevende nieuwsbrief.

Nadere informatie

Bob De Moor en de Zee De grote passie van een legendarische tekenaar

Bob De Moor en de Zee De grote passie van een legendarische tekenaar PERSDOSSIER In het Belgisch Stripcentrum Van 14 juni 2011 tot 15 januari 2012 Bob De Moor en de Zee De grote passie van een legendarische tekenaar In 1956 gaan twee buitengewone mannen aan boord van de

Nadere informatie

Juli - augustus 2011 - nr 335

Juli - augustus 2011 - nr 335 Juli - augustus 2011 - nr 335 Kijker nr 335 : zomer 2011 Voor sommigen zit het er misschien al bijna op. Voor anderen is het nog maar pas begonnen en voor nog anderen duurt het nog enkele weken. Eén ding

Nadere informatie

ONTDEKKINGSREIZIGERS en AVONTURIERS. Van:

ONTDEKKINGSREIZIGERS en AVONTURIERS. Van: ONTDEKKINGSREIZIGERS en AVONTURIERS Van: Ieder groepje gaat op ontdekkingsreis, deze gebieden worden verdeeld: heelal, de zee, een onderaards gebied, een vulkanisch gebied, een bergachtig gebied, een woestijn

Nadere informatie

.22. Hoe ziet een centrum eruit?

.22. Hoe ziet een centrum eruit? Hoe ziet een centrum eruit? Hoofdstuk 2 les 1 Wat ga je leren? In deze les leer je hoe een centrum eruitziet. Je leert ook hoe het komt dat sommige steden of plekken een centrum zijn geworden. Begrippen

Nadere informatie

De Franse keizer Napoleon voerde rond 1800 veel oorlogen in Europa. Hij veroverde verschillende gebieden, zoals Nederland en België. Maar Napoleon leed in 1813 een zware nederlaag in Duitsland. Hij trok

Nadere informatie

Voor de ouders of verzorgers

Voor de ouders of verzorgers Voor de ouders of verzorgers Dit boekje is bedoeld voor kinderen tussen drie en zes jaar. Acht kunstwerken uit de collectie oude kunst van het Centraal Museum zijn geselecteerd voor dit boekje. Deze werken

Nadere informatie

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - HAVO MAASVLAKTE 2 De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen. Daarom komt er een nieuw stuk haven: Maasvlakte

Nadere informatie

VRAGENLIJST VOOR MIDDELBARE SCHOLEN BELGISCH STRIPCENTRUM

VRAGENLIJST VOOR MIDDELBARE SCHOLEN BELGISCH STRIPCENTRUM VRAGENLIJST VOOR MIDDELBARE SCHOLEN BELGISCH STRIPCENTRUM De volgende vragenlijst is ingedeeld naar drie categorieën: Gewoon Moeilijker Doordenker Om de juiste antwoorden te vinden neem je best de lijst

Nadere informatie

De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal

De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal Een volk in opstand, een boze koning, een dappere koningin, een onoverwinnelijke vloot en... een storm. Dit is het spannende verhaal van de Spaanse

Nadere informatie

Handelsvloot. Regenten en Vorsten Groep 6 Handleiding voor de leerkracht

Handelsvloot. Regenten en Vorsten Groep 6 Handleiding voor de leerkracht Handelsvloot Regenten en Vorsten Groep 6 Handleiding voor de leerkracht Deze handleiding en de opdrachten zijn bedoeld als aanvulling op de geschiedenislessen over regenten en vorsten. De lesonderdelen

Nadere informatie

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO MAASVLAKTE 2 De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen. Daarom komt er een nieuw stuk haven: Maasvlakte

Nadere informatie

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt De Gouden Eeuw duurde niet precies honderd jaar. Hij begon aan het eind van de 16de eeuw, beleefde zijn hoogtepunt rond 1675 en was in de 18de eeuw voorbij. De Gouden

Nadere informatie

KUNSTWOORD. Gedichten bij kunstwerken. Hein Walter

KUNSTWOORD. Gedichten bij kunstwerken. Hein Walter KUNSTWOORD Gedichten bij kunstwerken Hein Walter Monument voor de Noordoostpolder Het ketelhuisje Gerard Koopman / Frank Bolink 1994 A6 - tussen de Ketelbrug en afslag Nagele/Urk 3 x 8 x 10 meter Baksteen,

Nadere informatie

Jeugdschrijfster Floortje Zwigtman in Brugge

Jeugdschrijfster Floortje Zwigtman in Brugge Jeugdschrijfster Floortje Zwigtman in Brugge Jeugdauteurs uit Vlaanderen en Nederland komen vertellen voor het Out! holebi film- en literatuurfestival van Jong & HiB, over hun eigen werk en dat van anderen.

Nadere informatie

Ontdek. ons zoute DNA. Zonder de scheepvaart geen Nederland. voortgezet onderwijs 2015/2016

Ontdek. ons zoute DNA. Zonder de scheepvaart geen Nederland. voortgezet onderwijs 2015/2016 Ontdek ons zoute DNA Zonder de scheepvaart geen Nederland voortgezet onderwijs 2015/2016 Welkom in het scheepvaartmuseum amsterdam Het Scheepvaartmuseum is een pakhuis vol verhalen waar leerlingen op een

Nadere informatie

Een doos vol spullen. Colofon. In het kort

Een doos vol spullen. Colofon. In het kort N E L L U P S L O V S O O EEN D Project voor groep 3 en 4 In het kort Er is op school een telefoontje gekomen van Historisch Museum Haarlemmermeer, met de vraag of de leerlingen ergens mee willen helpen.

Nadere informatie

Kessenich. voluit Limburgen Zomerse Zondagen 2011 In het snoer van Maasdorpjes. Maaseik. Stokkem. Leut. Oud-Rekem IEDERE ZONDAG IN JULI EN AUGUSTUS

Kessenich. voluit Limburgen Zomerse Zondagen 2011 In het snoer van Maasdorpjes. Maaseik. Stokkem. Leut. Oud-Rekem IEDERE ZONDAG IN JULI EN AUGUSTUS voluit Limburgen Zomerse Zondagen 2011 In het snoer van Maasdorpjes Kessenich Maaseik Stokkem Leut Oud-Rekem IEDERE ZONDAG IN JULI EN AUGUSTUS V.U.: W. Orlandini, Herckenrodeplein 4, 3600 Genk D/2011/1504/42

Nadere informatie

Haven Amsterdam NV Toekomst in vogelvlucht

Haven Amsterdam NV Toekomst in vogelvlucht Haven Amsterdam NV Toekomst in vogelvlucht Janine van Oosten, directeur CNB en rijkshavenmeester Februari 2013 Havenclub Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam De havens van

Nadere informatie

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, Viering Bevrijdingsdag, 5 mei 2013, Ter Apel, gemeente Vlagtwedde.

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, Viering Bevrijdingsdag, 5 mei 2013, Ter Apel, gemeente Vlagtwedde. Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, Viering Bevrijdingsdag, 5 mei 2013, Ter Apel, gemeente Vlagtwedde. Dames en heren, Het is een mooie gewoonte om een boom te planten om een ingrijpende

Nadere informatie

UITDAGINGEN BINNENVAART

UITDAGINGEN BINNENVAART UITDAGINGEN BINNENVAART PROMOTIE BINNENVAART VLAANDEREN 2012 09 18 WATERWEGEN West Europa heeft het dichtste waterwegennetwerk van de EU 90 miljoen inwoners EUR 910 miljard BBP 320 miljoen ton via Rijn

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Activiteiten BSO Bommelstein groep 1 t/m 4 Zomervakantie week 1: 6 juli t/m 10 juli. Thema: ziekenboeg

Activiteiten BSO Bommelstein groep 1 t/m 4 Zomervakantie week 1: 6 juli t/m 10 juli. Thema: ziekenboeg Zomervakantie week 1: 6 juli t/m 10 juli Thema: ziekenboeg Maandag 6 juli: De veilige haven Dit is de eerste vakantiedag en die beginnen we graag ontspannen. Ga mee naar speeltuin De Veilige Haven om lekker

Nadere informatie

MAASVLAKTE 2 IN GEBRUIK

MAASVLAKTE 2 IN GEBRUIK MAASVLAKTE 2 IN GEBRUIK LESBRIEF VOORTGEZET ONDERWIJS BOVENBOUW HAVO/VWO OPDRACHTEN DE HAVEN VAN ROTTERDAM Heel veel goederen die we gebruiken komen uit het buitenland. Het grootste deel komt via de haven

Nadere informatie

Charles den Tex VERDWIJNING

Charles den Tex VERDWIJNING Charles den Tex VERDWIJNING 3 Klikketik-tik-tik Het is halftwaalf s ochtends. Marja vouwt een hemd. En kijkt om zich heen. Even staat ze op haar tenen. Zo kan ze over de kledingrekken kijken. Die rekken

Nadere informatie

TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID

TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID Inhuldiging standbeeld Willem van Oranje & Marnix van Sint-Aldegonde

Nadere informatie

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGE 1 A4 BLADEN THEMA S BIJLAGE 2 DOMINO EMOTIES BIJLAGE 3 MATCHING OEFENING GEVOELENS BIJLAGE 4 VRAGENLIJST FILM BIJLAGE 5 VRAGENSTROOKJES HOEKENWERK BIJLAGE 6 ANTWOORDENBLAD

Nadere informatie

VERMIST. Gebruik de tekening op de volgende pagina om alle gevonden informatie samen te brengen!

VERMIST. Gebruik de tekening op de volgende pagina om alle gevonden informatie samen te brengen! Enkel voor kinderen! Dit dossier is een realisatie van Ryckevelde vzw Ryckevelde 2010 2 Waar is Eugène? VERMIST Enkele dagen geleden wou Eugène Ryckevelde Brussel gaan verkennen! Het was al heel lang geleden

Nadere informatie

En de heere God bouwde de rib die Hij uit Adam genomen had tot een vrouw Genesis 2:22

En de heere God bouwde de rib die Hij uit Adam genomen had tot een vrouw Genesis 2:22 donderdag 1 januari Nieuwjaarsdag En de heere God bouwde de rib die Hij uit Adam genomen had tot een vrouw Genesis 2:22 Gebouwd door God Vandaag slaan we de eerste bladzijde op van een nieuw jaar. Een

Nadere informatie

Naam: IK WOON IN NEDERLAND

Naam: IK WOON IN NEDERLAND Naam: IK WOON IN NEDERLAND Nederland is een land in Europa. Het land ligt aan de Noordzee, naast Duitsland en België. Nederland is niet erg groot. Toch wonen er ruim 16 miljoen mensen, waardoor Nederland

Nadere informatie

Les Aardrijkskunde & Geschiedenis

Les Aardrijkskunde & Geschiedenis C Deze les bestaat uit 16 vragen over de zeescheepvaart. De meeste vragen hebben ook met aardrijkskunde en geschiedenis te maken. Als je deze les af hebt, weet je alles over de scheepvaart! eerkeuzevragen

Nadere informatie

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp!

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Haring! Verse haring! Wie maakt me los! Ik heb verse haring! Ha... ja, nou heb ik jullie aandacht, hè? Sorry, ik ben uitverkocht. Vandaag geen haring

Nadere informatie

Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag

Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag Liturgie: Welkom EL 142: Majesteit, groot is zijn majesteit Begroeting Psalm 47: 2,3 Gedicht Luisterlied Gebed Lezen: Lucas 24: 36-53 Psalm 93:

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Luisteren Oefening 2 hobby Willem Linda hockeyen squashen tennissen voetballen bioscoop theater ballet kroegbezoek concertbezoek popmuziek jazz klassieke muziek Spreken Oefening

Nadere informatie

1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4

1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4 Inhoudsopgave Pagina: 1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4 3.1. 9 september: Huisduinen, Donkere Duinen 4 3.2. 20 september: Donkere Duinen 5 3.3. 27

Nadere informatie

Voorbereidende les bij:

Voorbereidende les bij: Voorbereidende les bij: 1 U heeft een bezoek aan de tentoonstelling 24 uur met Willem in het Nationaal Archief gepland. Wij verheugen ons op uw komst, u bent van harte welkom! Om uw bezoek aan het Nationaal

Nadere informatie

VERHALEN RONDLEIDINGEN WORKSHOPS ARCHEOLOGIE ONDER WATER FORT DE SCHANS KAAP SKIL MUSEUM VAN JUTTERS & ZEELUI

VERHALEN RONDLEIDINGEN WORKSHOPS ARCHEOLOGIE ONDER WATER FORT DE SCHANS KAAP SKIL MUSEUM VAN JUTTERS & ZEELUI VERHALEN RONDLEIDINGEN FORT DE SCHANS WORKSHOPS 2015 ARCHEOLOGIE ONDER WATER KAAP SKIL MUSEUM VAN JUTTERS & ZEELUI Kaap Skil, de Vuurtoren, de Oudheidkamer en Ecomare zijn onderdeel van Stichting Texels

Nadere informatie

Bericht voor de pers

Bericht voor de pers Bericht voor de pers Bureau Communicatie, Nieuwe Steen 1, 1625 HV Hoorn, tel. (0229) 252200/ 06 51339361 B en W willen 400 jaar Kaap Hoorn heel jaar lang vieren Met een nieuw, landelijk evenement rond

Nadere informatie

zie voor alle foto's ons Foto Album)

zie voor alle foto's ons Foto Album) zie voor alle foto's ons Foto Album) Zaterdag 12 september 07.00 uur begonnen 14 enthousiaste vissers aan de tweede karperwedstrijd uitgeschreven door Hengelsportvereniging Velsen. Deze locatie was op

Nadere informatie

Op- en afvaartregeling voor 8000 en meer TEU containerschepen. tot de haven van Antwerpen bij een. maximale diepgang van 145 dm

Op- en afvaartregeling voor 8000 en meer TEU containerschepen. tot de haven van Antwerpen bij een. maximale diepgang van 145 dm Op- en afvaartregeling voor 8000 en meer TEU containerschepen tot de haven van Antwerpen bij een maximale diepgang van 145 dm 1. Algemeen Om een beeld te krijgen van de invloed van de nieuwe generatie

Nadere informatie

Geschied- en Heemkundige Kring vzw PEPIJN@LANDEN

Geschied- en Heemkundige Kring vzw PEPIJN@LANDEN Geschied- en Heemkundige Kring vzw PEPIJN@LANDEN Secretariaat/Documentatiecentrum: Bezoekerscentrum Rufferdinge Molenberg 4 3400 Landen Tel. 011 88 34 68 Fax 011 83 27 62 info@ghklanden.be www.ghklanden.be

Nadere informatie

Ontdek. ons zoute DNA. Zonder de scheepvaart geen Nederland. basisonderwijs 2016/2017

Ontdek. ons zoute DNA. Zonder de scheepvaart geen Nederland. basisonderwijs 2016/2017 Ontdek ons zoute DNA Zonder de scheepvaart geen Nederland basisonderwijs 2016/2017 Welkom in het scheepvaartmuseum amsterdam Ontdek Het leven aan boord van verschillende schepen, doe mee aan het havenspel

Nadere informatie

1. Bij welk type behoren de afmetingen van 67 meter lang en 8.20 meter breed?

1. Bij welk type behoren de afmetingen van 67 meter lang en 8.20 meter breed? KENNIS SCHIP EN MOTORKENNIS 1. Bij welk type behoren de afmetingen van 67 meter lang en 8.20 meter breed? A. Een Dortmund-Eemskanaalschip. B. Een Rijn-Hernekanaalschip. C. Een Kempenaar. 2. Welk van onderstaande

Nadere informatie

Transitie in de zorg, transitie in haar leven

Transitie in de zorg, transitie in haar leven Transitie in de zorg, transitie in haar leven Op stap met onze Wandelcoach Tineke Franssen Transitie in de zorg Leonie (37) zwoegt en tobt. Ze hàd het naar haar zin, als psycholoog en casemanager in de

Nadere informatie

MAASVLAKTE 2 IN GEBRUIK

MAASVLAKTE 2 IN GEBRUIK MAASVLAKTE 2 IN GEBRUIK LESBRIEF PRIMAIR ONDERWIJS GROEP 7-8 OPDRACHTEN DE ROTTERDAMSE HAVEN GROEIT! Heel veel goederen die we gebruiken komen uit het buitenland. Het grootste deel komt via de haven in

Nadere informatie

Pinksteren 2015 -- oogst van de vruchten. Bij Exodus 20 : 1 20 - Handelingen 2 : 1-11

Pinksteren 2015 -- oogst van de vruchten. Bij Exodus 20 : 1 20 - Handelingen 2 : 1-11 Pinksteren 2015 -- oogst van de vruchten Bij Exodus 20 : 1 20 - Handelingen 2 : 1-11 Als wij Pinksteren vieren, dan vieren we toch ook dat de boodschap van Gods liefde wereldwijd rondgaat. Dat we in het

Nadere informatie

Een spannende ontsnapping

Een spannende ontsnapping Botel Bibalo Vivian den Hollander Een spannende ontsnapping Met illustraties van Juliette de Wit Van Holkema & Warendorf ISBN 978 90 00 33762 0 NUR 282 2014 Van Holkema & Warendorf Uitgeverij Unieboek

Nadere informatie

Sindbad. De Vier Windstreken

Sindbad. De Vier Windstreken Nieuwsgierig naar de wereld achter de horizon, vertrekt Sindbad op een schip naar Oost-Indië. Hij bevaart alle zeeën en oceanen waar de zon op schijnt en beleeft de meest fantastische avonturen. Hongerige

Nadere informatie

Mamma vliegt steeds hoger.

Mamma vliegt steeds hoger. MEEUWTJE Meeuwtje is het verhaal van een jonge meeuw die zijn leefwereld verkent. Zijn moeder helpt hem daarbij, vooral door aan het eind van de dag nog eens na te gaan wat er allemaal voor dieren, kleuren

Nadere informatie

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen?

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dagboek Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dat het klimaat verandert is een feit. Je hoort het overal om je

Nadere informatie

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO DUURZAAM PRODUCEREN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

Nieuwsbrief. De lente is terug in het land! Het prachtige lenteweer is perfect om een dagje te genieten in Damme. 200 jaar Damse Vaart

Nieuwsbrief. De lente is terug in het land! Het prachtige lenteweer is perfect om een dagje te genieten in Damme. 200 jaar Damse Vaart 25 april 2015 Nieuwsbrief Nieuws uit Damme De lente is terug in het land! Het prachtige lenteweer is perfect om een dagje te genieten in Damme. Het nieuwe streekmagazine 'Genieten in het Brugse Ommeland

Nadere informatie

Krabbie Krab wordt Kapper

Krabbie Krab wordt Kapper E-boek Geschreven en Vormgeving Esther van Duin Copyright Esthers Atelier www.esthersatelier.nl email info@esthersatelier.nl Krabbie Krab wordt Kapper Krabbie krab was een kunstenaar. Hij maakte beelden

Nadere informatie

BENODIGDHEDEN o Werkbladen o Antwoordkaarten o Eventueel verdiepingsopdracht

BENODIGDHEDEN o Werkbladen o Antwoordkaarten o Eventueel verdiepingsopdracht Leerkrachtinformatie Groep 6 Zeehavens in Zeeland Lesduur:90 minuten (klassikaal en in tweetallen) DOEL De leerlingen weten op een kaart van Zeeland de zeehavens te vinden en te benoemen; kunnen de werking

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

rijks museum Voorbereidende les bij de rondleiding Proef de Gouden Eeuw (NT2) 1/5

rijks museum Voorbereidende les bij de rondleiding Proef de Gouden Eeuw (NT2) 1/5 1/5 Deze voorbereidende les hoort bij het programma Proef de Gouden Eeuw, speciaal ontwikkeld voor NT2 niveau A1 t/m B2. Ter voorbereiding op het museumbezoek kunt u met deze les de cursisten op een actieve

Nadere informatie

Geniet van vrije tijd. sport en cultuur voor klanten

Geniet van vrije tijd. sport en cultuur voor klanten Geniet van vrije tijd sport en cultuur voor klanten Een selectie uit de vrijetijdskalender Mei tot en met half juni 2016 1 11996491_OCMW_vrijetijdskalender_mei_juni.indd 1 2/05/16 08:20 Hoe werkt dit boekje?

Nadere informatie

22/09/2014 Reyers Laat Wie betaalt de Septemberverklaring? 8/10/2014 Het Nieuwsblad Westrand en Chokri met verhalen over Vlaanderen

22/09/2014 Reyers Laat Wie betaalt de Septemberverklaring? 8/10/2014 Het Nieuwsblad Westrand en Chokri met verhalen over Vlaanderen FLEMISH PAVILION/PAVILLON FLAMAND IN DE PERS Datum Bron Titel 16/09/2014 Het Laatste Nieuws Theatermaker Chokri gaat op zoek naar de Vlaamse identiteit 16/09/2014 Editie Pajot Project Vlaams Paviljoen

Nadere informatie

Ketelbinkie. skvr.nl/onderwijs. Voorbereiding. Schooljaar 2014-2015

Ketelbinkie. skvr.nl/onderwijs. Voorbereiding. Schooljaar 2014-2015 Ketelbinkie Voorbereiding Schooljaar 2014-2015 skvr.nl/onderwijs inhoud 1. Ketelbinkie in de Klas 3 2. Suggesties voor de voorbereidende les 5 2.1 Het lied 5 2.2 Meer over varen in de 18 e eeuw 7 2.3 Vouwinstructie

Nadere informatie

Legendes, mythes en sagen

Legendes, mythes en sagen Antwerpen Reuzenstad Antwerpen reuzenstad Antwerpen is een reuzenstad, dat was ze vroeger al en is ze nu nog steeds. De naam van de stad zou volgens een legende zelfs te danken zijn aan een reus! Tijdens

Nadere informatie

Feestelijke dagen. Marlies Uyttersprot

Feestelijke dagen. Marlies Uyttersprot Feestelijke dagen Taak 1 : o Zoek op in het woordenboek - feestdag: o Zeg met eigen woorden wat een feestdag is. o Maak 3 samenstellingen met : - - dag voorbeeld verjaardag... - feest- voorbeeld feestmenu

Nadere informatie

Inleiding. Wat is het Vasa schip? Koningshuis Vasa (1523-1654)

Inleiding. Wat is het Vasa schip? Koningshuis Vasa (1523-1654) Inhoudsopgave: Inhoudsopgave:... 2 Inleiding... 3 Wat is het vasa schip?... 3 Koningshuis Vasa (1523-1654)... 3 De bouw van het schip (waarom, wanneer, door wie en hoe)... 4 Waarom, met welk doel?... 4

Nadere informatie

WERKBUNDEL SEAFRONT ZEEBRUGGE Niveau 2 (3-6 de leerjaar)

WERKBUNDEL SEAFRONT ZEEBRUGGE Niveau 2 (3-6 de leerjaar) GEBOUW 1 1. De cyclus van water 1.1 Vul de volgende tekst aan. Maak gebruik van onderstaande woorden: rivieren wolken zee regen afkoeling zon beken ondergronds wind 1. Water verdampt door de warmte van

Nadere informatie

Welkom in de Menorah. Voorganger Ouderling v. dienst Lectrice Organist. M.m.v. de Overstappers Elise Akkerman, Melanie Schutter en Marrit Tuinenga.

Welkom in de Menorah. Voorganger Ouderling v. dienst Lectrice Organist. M.m.v. de Overstappers Elise Akkerman, Melanie Schutter en Marrit Tuinenga. Welkom in de Menorah M.m.v. de Overstappers Elise Akkerman, Melanie Schutter en Marrit Tuinenga. Voorganger Ouderling v. dienst Lectrice Organist : Ds. A.H. Boschma : mw. L. van der Veen : De Kinderen

Nadere informatie

Den Haag Scheveningen Delft

Den Haag Scheveningen Delft Den Haag Scheveningen Delft Zaterdag en zondag 21 en 22 juni 2008 met bezoek aan Mauritshuis Museum Beelden aan zee Vermeercentrum V.V.A. afdeling Brussel G. Gilsonstraat 55, 1090 Brussel tel. 02-479.32.32

Nadere informatie

Haven Amsterdam Gateway to Europa

Haven Amsterdam Gateway to Europa IJ (voor 1850) Haven Amsterdam Gateway to Europa Jan Egbertsen 26 september 2011, Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Amsterdam Noordzeekanaalgebied (rond 1875) Overzicht

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Thema in de kijker : Filosoferen met kinderen

Thema in de kijker : Filosoferen met kinderen Thema in de kijker : Filosoferen met kinderen Wat is filosoferen met kinderen? Samen op een gestructureerde wijze nadenken en praten over filosofische vragen. Zoeken naar antwoorden op vragen die kinderen

Nadere informatie

Fiets vakantie Gran Canaria oktober 2013.

Fiets vakantie Gran Canaria oktober 2013. Fiets vakantie Gran Canaria oktober 2013. In de zomer van 2013 is het plan geboren om met de racefiets een weekje te fietsen op Gran Canaria. 11 oktober is na wat voorbereiding de vertrek datum gevonden.

Nadere informatie

Tipi s De Laro. Naast ons landgoed bieden wij u ook deze unieke ervaring

Tipi s De Laro. Naast ons landgoed bieden wij u ook deze unieke ervaring Tipi s De Laro Naast ons landgoed bieden wij u ook deze unieke ervaring TIPI S DE LARO Tipi s De Laro, grote Nordic Tipi s welke volledig naar wens kunnen worden ingericht, zeer geschikt voor personeelsfeesten

Nadere informatie

Eigenlijk best dicht. op-en-neer naar Londen in het najaar

Eigenlijk best dicht. op-en-neer naar Londen in het najaar Eigenlijk best dicht op-en-neer naar Londen in het najaar We hebben plotseling tijd over en willen we nog wat gaan zeilen. Er komt een lange stabiele periode aan; oostelijke winden aan het begin van de

Nadere informatie

Gent 25c. Goudstr Beersteeg Oudevest, Katelijnenstr Minnemeers Kongobrug Reke Blekersdijk Nieuwland Godshuishammeken Huidevetterken Ham

Gent 25c. Goudstr Beersteeg Oudevest, Katelijnenstr Minnemeers Kongobrug Reke Blekersdijk Nieuwland Godshuishammeken Huidevetterken Ham Goudstr Beersteeg Oudevest, Katelijnenstr Minnemeers Kongobrug Reke Blekersdijk Nieuwland Godshuishammeken Huidevetterken Ham Gent 25c De Minnemeersbrug lag in het verlengde van de Goudstraat Goudstr /Beersteeg

Nadere informatie

De haven van Antwerpen. 11/09/2014 Waarom de haven van Antwerpen heel belangrijk is. Ook voor u!

De haven van Antwerpen. 11/09/2014 Waarom de haven van Antwerpen heel belangrijk is. Ook voor u! De haven van Antwerpen 11/09/2014 Waarom de haven van Antwerpen heel belangrijk is. Ook voor u! HIER Ontwikkeling van de haven Schelde Weginfrastructuur Grens Havengebied Vóór de 19de eeuw: Oude rivierhaven

Nadere informatie

Groep 2: De symbolen van België. Bron 2.1. De naam België/Belgique: (uit: Dossier De Belgische Revolutie, 1, De Standaard, p. 2)

Groep 2: De symbolen van België. Bron 2.1. De naam België/Belgique: (uit: Dossier De Belgische Revolutie, 1, De Standaard, p. 2) Bron 2.1. De naam België/Belgique: (uit: Dossier De Belgische Revolutie, 1, De Standaard, p. 2) Vragen: a) Naar welk stukje geschiedenis verwijst de naam België? b) Is de keuze voor deze naam juist? Bron

Nadere informatie

Ik vind zelf dat ik best veel geleerd heb vooral over het touwwerk, had de week alleen iets anders willen beginnen.

Ik vind zelf dat ik best veel geleerd heb vooral over het touwwerk, had de week alleen iets anders willen beginnen. De week op de morgenster, Maurits cleijne. Ik begon de week met een heel goed gevoel over deze tocht naar engeland, had er zeer veel zin in, en ging er voor. Toen ik de eerste dag op de morgenster kwam

Nadere informatie

KIJKWIJZER FDN MUSEUM

KIJKWIJZER FDN MUSEUM KIJKWIJZER FDN MUSEUM Welkom in Heerenveen Museum. Hier ontdek je het verhaal van Heerenveen. Je gaat straks kijken naar het Ferdinand Domela Nieuwenhuis Museum. Domela had een duidelijke mening over drank

Nadere informatie

Kok als beroep Thomas en Lasse Het Baken 8a 28-1-2011

Kok als beroep Thomas en Lasse Het Baken 8a 28-1-2011 Kok als beroep Thomas en Lasse Het Baken 8a 28-1-2011 Inhoudsopgave Inleiding... 2 Het ontstaan van koken... 3 De eerste ontdekking... 3 Het eerste beetje koken... 3 De ontwikkelingen... 3 Kok worden...

Nadere informatie

#GOUDENEEUW Chatten met Hollanders uit de 17e eeuw

#GOUDENEEUW Chatten met Hollanders uit de 17e eeuw ONDERZOEKSBLAD KUNST ALGEMEEN De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden maakt in de 17e eeuw een gigantische bloeiperiode door. Holland heeft als rijkste gewest de meeste invloed in de Republiek. Meer

Nadere informatie

Juwelen koffer. Caritas West-Vlaanderen vzw Bosdreef 5 8820 Torhout 050 74 56 22 kb@caritaswest.be

Juwelen koffer. Caritas West-Vlaanderen vzw Bosdreef 5 8820 Torhout 050 74 56 22 kb@caritaswest.be Juwelen koffer Caritas West-Vlaanderen vzw Bosdreef 5 8820 Torhout 050 74 56 22 kb@caritaswest.be Juwelenkoffer Juwelen zijn van alle tijden en alle volkeren. Ze zijn hoofdzakelijk bedoeld om de mens te

Nadere informatie

5.1 Monumenten. De leerkracht zorgt ervoor dat alle leerlingen een gatentekst en een ontdekkaart hebben.

5.1 Monumenten. De leerkracht zorgt ervoor dat alle leerlingen een gatentekst en een ontdekkaart hebben. Thema/ onderwerp: Ontdekkaart 5.1 Monumenten Korte samenvatting van de leeractiviteit: De leerlingen gaan een vrijheidsstandbeeld uitbeelden. Vervolgens bevragen de leerlingen de monumenten en maken op

Nadere informatie

columbus Boeren tegen Britten: oorlog in Zuid-Afrika lesbrief HAVO/V leerjaa brengt het beste uit twee werelden samen

columbus Boeren tegen Britten: oorlog in Zuid-Afrika lesbrief HAVO/V leerjaa brengt het beste uit twee werelden samen columbus brengt het beste uit twee werelden samen lesbrief HAVO/V leerjaa WO r3 Boeren tegen Britten: oorlog in Zuid-Afrika columbus Inleiding Deze zomer vindt het WK voetbal plaats in Zuid-Afrika. Allerlei

Nadere informatie

Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk

Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk Jaarcongres Nederlandse Vereniging van Binnenhavens, Venlo, 5 oktober 2012 Hans Smits, CEO Havenbedrijf Rotterdam N.V. 1 Haven Rotterdam in cijfers

Nadere informatie

Op tocht met de New Star. Haal je GSM uit elkaar

Op tocht met de New Star. Haal je GSM uit elkaar Techniek graad 3 Op tocht met de New Star. Haal je GSM uit elkaar Lesvoorbereiding Zet de wakkerste burger-krant klaar op het smartboard. Projecteer de foto's op het smartboard. Print de tekst aankomst

Nadere informatie