THEMA KIDS EN JONGEREN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "THEMA KIDS EN JONGEREN"

Transcriptie

1 cloe tijdschrift6! :54 Page 1 VOOR MARKETING, INFORMATIE EN RESEARCH THEMA KIDS EN JONGEREN DE VIRTUELE HANGPLEK VAN KABOEM STRIJD OVER KIND & RECLAME PUMA S COMEBACK VIEZER BESTAAT NIET SMAAKONDERZOEK BIJ KINDEREN OP DE KOFFIE BIJ DE KIDS VAN D.E. PLUS INFO OVER HET MARKETING INFORMATION EVENT 2003

2 cloe tijdschrift6! :55 Page 2

3 cloe tijdschrift6! :56 Page 3 jaargang 1 nummer 6 september 2003 INHOUD 4 COLOFON / CLOU REDACTIONEEL 5 FEITEN & OMSTANDIGHEDEN 8 FOX KIDS: BIJ KINDEREN MOET JE GEEN FOUTEN MAKEN 10 KABOEM VIRTUELE HANGPLEK VOOR JONGEREN VRAGEN AAN MARKE VELDHUIS, CONNEXXION 16 HERNIEUWDE STRIJD OVER KIND EN RECLAME 19 TRENDS: VAN IDEALISME NAAR KRITISCH CONFORMISME 20 PUMA EN SPORT ÉN LIFESTYLE ÉN FASHION 22 KEESIE: ECHTE JONGEREN ECHTE COMMUNICATIE 25 BERT DE VRIES GESCHIEDSCHRIJVING 26 SMAAKONDERZOEK MET KINDEREN 27 MARKETING INFORMATION EVENT 2003 BIGGER, BETTER & BOOMING 28 IN DE STEEKPROEF: JONGE HONDEN NODIG? 32 IPM KIDWISE: MAMMA, PAPPA, DAT WIL IK OOK! 34 DOE HET IN DRONTEN OP ZOEK NAAR EEN JEUGDCULTUUR 36 DE JONGE ADVISEURS VAN D.E. EN DAN IS ER BLEND 39 JAN BOUTS AKELIG SNEL 40 JONGERENONDERZOEK VIA NIEUWE MEDIA 42 METHODEN & TECHNIEKEN: INTEPRETEREN VAN KWANTITATIEVE ONDERZOEKSUITKOMSTEN 44 MOA NIEUWS 43 BEDRIJFSNIEUWS / PERSONALIA 46 MOA IN DE SEAT ENDURANCE CUP Adverteerders Blauw 13 Bloomerce 7 Focus 25 Interview Technology 37 Marketing Information Event NIPO 48 Passageway 15 Sample Answers 27 The Smart Agent Company 39 Wehkamp 47 Yellow Pages 31

4 cloe tijdschrift6! :56 Page 4 CLOU PAGINA 4 COLOFON CLOU REDACTIONEEL Judith van Male CLOU is een uitgave van de CLOU B.V. Reacties en bijdragen kunnen worden gezonden naar MarktOnderzoekAssociatie redactie Clou Herengracht BW Amsterdam Postbus 15051, 1001 MB Amsterdam telefoon fax redactie: website: REDACTIERAAD Judith van Male, Lucien Vermeer en Wicher van Vreden REDACTIE-ADVIESRAAD Marinka van der Meer, Wim van Slooten en Peter Zegwaart HOOFD- EN EINDREDACTIE Jan Roekens MEDEWERKERS Rob van Bodegom, Marion Boltjes, Jan den Boon, Jan Bouts, Marieke C. Elsenga, Jos Havermans, Robert Heeg, Hans Lingeman, Peter Mulder, Diederik Swarte, Lidwien van de Ven en Bert de Vries. Fotobijdragen: Rob van Bodegom ADVERTENTIE- ACQUISITIE Janny van Wordragen tel fax: Eerste jaargang, nummer 6 september 2003 oplage: 5100 exemplaren VORMGEVING - OPMAAK David Louf, outoforder DRUK Giethoorn ten Brink, Meppel Gehele of gedeeltelijke overname of reproductie van artikelen is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van de uitgever en met bronvermelding ISSN: Clou verschijnt zes maal per jaar. Het volgende nummer verschijnt half oktober. Deadline voor redactionele bijdragen: 29 september DE OUDEREN HEBBEN DE TOEKOMST! Het zal niemand ontgaan zijn: Nederland is aan het vergrijzen. Programmabaas Leo van der Goot van de HMG-zenders RTL4 en Yorin vindt dan ook dat het de hoogste tijd wordt dat de tv-branche in Nederland zich meer gaat richten op de oudere 50-plus groep (Adformatie 30/31, 24 juli 2003). In Clou van juni 2003 verscheen een artikel over de nieuwe generatie senioren: de babyboomers. In dat artikel werd ook aandacht besteed aan het Nationale Babyboomer Marketing Congres dat 24 september aanstaande plaatsvindt in de Jaarbeurs in Utrecht. De schrijvers van dit artikel, Pieter Paul Verheggen en Juriaan Vergouw, wijzen ons er op dat de nieuwste generatie senioren een heel ander normen- en waardepatroon heeft dan de voorgaande generaties ouderen. De babyboomers vormen een zelfbewuste en kritisch ingestelde generatie. Ze hebben uitgesproken ideeën over hoe ze hun leven na de pensionering willen invullen en beschikken over de middelen om dat op hun eigen manier te doen. In de nabije toekomst zal de groep senioren in omvang toenemen en ook relatief een steeds groter deel van de bevolking gaan uitmaken. Nu al wordt 40% van de groep mensen van boven de 15 gevormd door 50-plussers. Tel daar nog eens bij op dat de groep 50-plussers op dit moment 80% van het totale vermogen onder consumenten bezit, en je zou denken dat elke marketeer zich enthousiast op de seniorenmarkt zou storten. Niets blijkt minder waar. In de praktijk gebeurt er nog steeds bitter weinig aan effectieve seniorenmarketing. Slechts 10% van het reclamebudget wordt besteed aan reclame gericht op senioren. Nog steeds leeft bij aanbieders en reclamemakers het hardnekkige vooroordeel dat ouderen geen interessante doelgroep vormen. Senioren zouden vastgeroest gedrag vertonen en niet open staan voor nieuwe diensten en producten. Deze opvatting blijkt niet gebaseerd te zijn op feiten. Uit onderzoek blijkt dat ouderen net zo ontvankelijk zijn voor nieuwe producten als jongere doelgroepen. Ook de veronderstelling dat ouderen technofoob zouden zijn en daarom wars van nieuwe technologieën, blijkt niet te kloppen. Zo vormen senioren in Engeland op dit moment de snelst groeiende groep internetgebruikers. Verwacht mag worden dat de nieuwe senioren, die zelfbewuster en welgestelder zijn dan hun voorgangers, een grote behoefte zullen hebben aan nieuwe op hun leeftijdsfase toegesneden producten en diensten. Dan moet niet alleen gedacht worden aan gemaks- en zorgdiensten, maar ook aan al die terreinen op het gebied van vrijetijdsbesteding zoals vakanties, sportaccommodaties, culturele voorzieningen, horeca en media-aanbod (bladen, radio, tv). Hoog tijd dus dat aanbieders en reclamemakers deze commercieel interessante groep eens serieus gaan nemen. De ouderen hebben de toekomst!

5 cloe tijdschrift6! :56 Page 5 CLOU PAGINA 5 Feiten & omstandigheden Europeanen schamen zich voor eigen werkgever Meer dan de helft van alle Europeanen vertelt liever niets over de eigen werkkring. Van de Nederlanders schaamt ruim 54% zich voor zijn werkgever. Slechts een derde van de Nederlanders is trots op de werkgever. Dat de Europeanen zich schamen blijkt uit een onderzoek van vacaturesite Stepstone onder 2758 Europeanen. De ondervraagden kwamen onder andere uit België, Italië, Nederland, Noorwegen, Duitsland, Denemarken en Zweden. Van alle ondervraagden zijn de Italianen nog het minst trots op hun baas. Slechts 14% van hen noemt graag zijn werkgever. De inwoners van Noorwegen vormen een positieve uitzondering; van hen schept 54% zelfs op over hun baas. Het volgende nummer van CLOU verschijnt half oktober. Redactionele bijdragen kunnen vóór 29 september - worden gestuurd naar Betaalgedrag Nederlander zwaar verslechterd Het betaalgedrag van de gemiddelde Nederlander is zwaar verslechterd. Dat blijkt uit onderzoek onder consumenten dat in opdracht van Groep Gerechtsdeurwaarders Nederland (GGN) is uitgevoerd door onderzoeksbureau Intomart. Als belangrijkste reden voor het toenemende aantal wanbetalingen wordt de economische recessie genoemd. Als resultaat daarvan hebben mensen eenvoudigweg minder geld, wat volgens het onderzoek de hoofdreden is voor het verslechterde betalingsgedrag. Daarnaast spelen ook gemakzucht en te weinig tijd voor administratie een rol. Bijna een kwart van de Nederlandse huishoudens is er de afgelopen twee jaar financieel op achteruit gegaan. Zo verwacht 49% de komende twee jaar geen inkomensstijging en 17% zelfs een daling. De helft van de gezinnen met dalende inkomens verwacht in de toekomst vaker te laat te betalen. Op dit moment hebben ruim één miljoen gezinnen in Nederland wel eens met een incassobureau of deurwaarder te maken gehad. Geldgebrek is echter niet de enige reden van het lakse betalingsgedrag. Uit het onderzoek blijkt ook dat de betalingsmoraal van de Nederlander achteruit is gegaan. Meer dan een derde van de ondervraagden laat weten vaak uit gemakszucht te laat te betalen. Verder geeft een vijfde van de ondervraagden tijdgebrek als hoofdreden aan voor het te laat betalen van rekeningen. Bron: Intomart Amerikanen eten meer De meeste Amerikanen eten hun bord altijd leeg, hoeveel voedsel er ook wordt opgediend. Dit terwijl porties in de horeca over het algemeen steeds groter worden. Dat blijkt uit een onderzoek van het Amerikaanse instituut voor Kankeronderzoek. Bijna 70% van de ondervraagden gaf aan hun bord altijd leeg te eten, ook als de porties groot zijn. Ondertussen is een gemiddelde portie patat toegenomen van 74,6 gram in 1955 naar 220,8 gram nu. "In een land waar 64 procent van de bevolking te zwaar is of onder vetzucht lijdt, is het alamerend dat steeds minder mensen stilstaan bij de hoeveelheid voedsel die ze eten," stelt het instituut, dat het verband tussen eetgewoontes en kanker onder de aandacht wil brengen. Volgens een ander rapport dat onlangs door de Amerikaanse regering werd gepubliceerd, zijn kinderen in de VS op dit moment dikker dan ooit. Het percentage kinderen met overgewicht in de leeftijdsgroep van 6 tot 18 is sinds 1980 meer dan verdubbeld, van 6% in 1980 naar 15% in Bron: Stepstone

6 cloe tijdschrift6! :56 Page 6 CLOU PAGINA 6 Nederlander schrikt van prijs brillen Brillen vallen vaak duurder uit dan verwacht. Vindt de gemiddelde Nederlander 239 euro een acceptabele prijs, in werkelijkheid is men ongeveer 100 euro meer kwijt. 77% van de ondervraagden vindt het dragen van een bril maar een dure zaak. Dat blijkt uit de Brillenbarometer, een onderzoek van TNS Nipo onder 670 brildragers. Het onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van brillenwinkel Specsavers. Vooral de glazen zijn vaak duurder dan gedacht. Bijna de helft (47 procent) zegt onaangenaam verrast te zijn door de prijs daarvan. Volgens het onderzoek is de gemiddelde aankoopprijs van een bril in 2003 ongeveer 11 procent hoger komen te liggen dan in Bron: TNS Nipo Liefst niks doen tijdens vakantie Nederlanders doen tijdens hun vakantie het liefste helemaal niets. Zo zet ruim 20% van de Nederlanders hun mobiele telefoon tijdens de vakantie uit, en wordt er niet gereageerd op binnenkomende s. Dat blijkt uit een recent onderzoek in opdracht van Center Parcs dat werd uitgevoerd onder 1200 Nederlanders, Duitsers en Belgen. Vader- en Moederdag geen populaire feestdagen meer Het was onlangs weer Vaderdag, maar de gemiddelde Nederlander heeft het gewoon aan zich voorbij laten gaan. Dat blijkt uit een recent onderzoek van TNS NIPO, dat onderzoek deed naar de populariteit van Vader- en Moederdag. Uit het onderzoek komt naar voren dat maar liefst 67,4% van alle Nederlanders niet of nauwelijks waarde aan Vaderdag hecht. 21,7% van de Nederlandse bevolking vindt Vaderdag zelfs een beetje onzin. Desondanks doet 39,7% er op één of andere manier toch iets aan. Iets minder dan een kwart neemt op 15 juni een cadeautje mee voor vader. In Duitsland, waar het onderzoek ook plaatsvond, is Vaderdag zelfs nog minder populair dan in Nederland. Daar meent 76,5% van de bevolking dat Vader- en Moederdag niet van belang zijn. Onze zuiderburen de Belgen zijn wat milder in hun oordeel; slechts iets meer dan de helft (51,5%) hecht er geen waarde aan. Opvallend is dat vrouwen en kinderen meer waarde hechten aan Vaderdag dan de vaders zelf. Zo geeft ruim 27,3% van de vrouwelijke partners en kinderen aan Vaderdag wel heel belangrijk te vinden. De vaders zelf zijn minder enthousiast over Vaderdag, van hen vindt slechts 12,9% het belangrijk dat Vaderdag gevierd wordt. Enkele weken geleden bleek uit een onderzoek rond Moederdag dat meer dan de helft van de Nederlanders ook Moederdag niet of nauwelijks viert. Bron: TNS NIPO Nederlandse vrouwen niet meer het sterkst en gezondst Nederlandse vrouwen zijn niet meer het sterkst en gezondst van Europa. Voerde de Nederlandse vrouw in 1980 de ranglijst nog aan, nu wordt er slechts een bescheiden plek in de middenmoot behaald. Volgens Eurostat, het bureau dat het onderzoek in opdracht van de EU uitvoerde, bedroeg de gemiddelde levensverwachting van een Nederlandse vrouw vorig jaar 80,6 jaar, terwijl de gemiddelde Spaanse vrouw 83,1 jaar wordt. Ook in Italië en Frankrijk worden vrouwen gemiddeld twee jaar ouder dan in Nederland. Opvallend is ook dat in buurlanden als België en Duitsland de verwachte leeftijd voor vrouwen sinds 1980 veel sterker is toegenomen dan in Nederland. De Nederlandse mannen zitten nog wel bij de top. Dat komt voornamelijk omdat de levensverwachting tussen 1980 en vorig jaar toenam van 72,7 tot 75,9 jaar. Zweden blijft echter koploper met een verwachte leeftijd van 77,7 jaar. Uit het onderzoek blijkt ook dat in Ierland het hoogste aantal kinderen per vrouw wordt geboren. In Nederland is dat 1,73 kind per vrouw, Spanje en Griekenland komen op 1,25 uit. De totale bevolking van de EU steeg vorig jaar met 0,3% naar 379 miljoen inwoners. In Nederland groeide het inwonertal in 2002 met 0,5 procent tot bijna 16,2 miljoen. Van de Nederlanders viert 85 procent vooral vakantie om te ontspannen. Tweederde wil uitrusten van gedane arbeid, 'dingen van zich af zetten' en energie opdoen. Daarbij heeft 60 procent alleen oog voor de partner en het gezin. Ruim de helft wil enkel genieten van de zon. Nederlanders zijn volgens Center Parcs opvallend weinig actief tijdens hun vakantie. Eenderde van de Duitsers vindt het bijvoorbeeld prettig om actief bezig te zijn tijdens de vakantie, tegenover slechts 22,7% van de Nederlanders. Bron: Blauw Research

7 cloe tijdschrift6! :56 Page 7 CLOU PAGINA 7 De Raket blijft meest gelikte ijsje Nederlanders bleven deze zomer verkoeling zoeken in de Raket. Volgens fabrikant Unilever is het ijsje deze zomer wederom het bestverkochte ijsje op de Nederlandse markt, net als in voorgaande jaren. De verschillende Magnum-ijsjes doen het ook nog steeds erg goed, maar moesten dit jaar Cornetto voor zich dulden. Unilever heeft meer dan de helft van de ijsmarkt in Nederland in handen. Het concern verwacht dit jaar zo n 35 miljoen Raketten te verkopen. De Cornetto Classico staat op de tweede plaats in de lijst van populair ijs, de derde plaats wordt ingenomen door de drie Magnums Classic, Almond en White. Vorige zomer stond Cornetto nog op de vierde plaats in de lijst. De ranglijst voor het meestverkochte ijs in supermarkten ziet er volgens onderzoeksbureau GfK iets anders uit. Magnum is in de supermarkt het populairst, gevolgd door de Raket, Festini-ijsjes, de Cornetto en Mars ijs. Vergaderen kost handenvol geld Jaarlijks zijn bedrijven in Nederland ongeveer 25 miljard euro kwijt aan vergaderen. Hiernaast wordt nog eens bijna 12 miljard euro uitgegeven aan vervoer van en naar een vergadering. Per week wordt er gemiddeld 6,5 uur vergaderd en wordt voor vervoer drie uur uitgetrokken. Dat blijkt uit een onderzoek van Interview-NSS op basis van gegevens van het Centraal Bureau voor Statistiek. Interview-NSS maakte een berekening op basis van het gemiddeld salaris en een werkweek van 35 uur. In Nederland werken ongeveer 7 miljoen mensen. Daarvan vergaderen er 3 miljoen ten minste één keer per week. Uit het onderzoek blijkt dat hoe langer mensen vergaderen, hoe meer reistijd dat over het algemeen kost. Dit gaat alleen voor de groep zware vergaderaars niet op. Interview-NSS geeft hiervoor als verklaring dat de zware vergaderaars vaker mensen naar zich toe laten komen in plaats van zelf ergens heen te gaan. Uit het onderzoek bleek ook dat bij grote bedrijven vaker en langer wordt vergaderd dan bij kleine bedrijven. Bij een bedrijf met 20 tot 50 werknemers wordt het minst vaak met elkaar overlegd. Ook is er een verband tussen salaris en vergaderen: naarmate men meer verdient, besteedt men meer tijd aan vergaderen. Volgens Interview-NSS valt er veel geld te besparen als bedrijven teleconferenties zouden introduceren. Het vergaderen op afstand zou naar schatting zo n 2 miljard euro per jaar schelen, aldus de onderzoekers. Bron: Interview-NSS advertentie Werknemers gebaat bij alcohol Mensen die geen alcohol drinken, kunnen een leuke carrière en opslag wel vergeten. De borrel na werktijd is een voorwaarde voor een goed salaris en een promotie. Dat blijkt uit een recent onderzoek van de universiteit van het Schotse Stirling. Het onderzoek baseerde zich op statistieken die zijn bijgehouden voor mensen die in 1958 zijn geboren. Mensen die na het werk samen met collega s wat gaan drinken verdienen gemiddeld 17% meer dan geheelonthouders. Dit gaat alleen op voor matige drinkers, drinkers die tussen de 35 en 50 eenheden per week drinken. Uit het onderzoek blijkt echter dat zelfs zwaardere drinkers een hoger salaris hebben dan dat van niet-drinkers. Volgens een van de onderzoekers, de Britse hoogleraar Bell, is het waarschijnlijk dat de werknemers die gezellig met hun collega s de kroeg induiken er meer bijhoren en daarom makkelijker carrière maken.

8 cloe tijdschrift6! :56 Page 8 CLOU PAGINA 8 Fox Kids Bij kinderen moet je geen fouten maken Robert Heeg KIDS & JONGEREN Actie, avontuur, flitsende Japanse animatie; het zijn de ingrediënten waarmee Fox Kids de kinderen aan de buis kluistert. Supermarkt Laurus, speelgoedwinkel Toys R Us, en sinds kort ook tienerpopgroep Chipz, profiteerden al van de merkbekendheid die Fox Kids geniet bij de doelgroep van Naast een tvzender met een marktaandeel van rond de 40 procent ( uur) in de categorie 6-12, vormt Fox Kids een waar jongerenplatform, met onder meer een druk bezochte website (met maandelijks unieke bezoekers en 13 miljoen pageviews), een eigen magazine, thematische kinderkampen, een compilatie-cd-reeks, en evenementen als het Feest van Sinterklaas en het Fox Kids Planet Live-concert. Sinds twee jaar heeft Fox Kids zijn eigen onderzoeksman in dienst: Ron Scholten. Hij werkte eerst drie jaar bij de Ster als marktonderzoeker, daarna verhuisde hij (wederom drie jaar) naar Cartoon Network, en met zijn aldaar opgebouwde kinderervaring, was de overgang naar Fox Kids een logische. Het enige onderzoek dat daar op dat moment werd gedaan, richtte zich sterk op kijk- en gebruikscijfers. Daar ligt momenteel nog steeds het zwaartepunt, vooral ook omdat de adverteerders behoefte hebben aan bereikscijfers. Scholten schat de verhouding kwantitatief-kwalitatief op ongeveer Aan hem de taak beide terrein verder uit te breiden, slechts ondersteund door een parttimer. Wel wordt uitbreiding overwogen, om hem wat productietechnisch werk uit handen te nemen. Dat zal Scholten verwelkomen, want samen met de programmadirecteur stelt hij schetsmatig een programmaschema samen, dat hij tevens mag evalueren. Niet alleen de tv-programma s worden onderzocht, ook het magazine, de website en de evenementen. Een klein gedeelte van het onderzoek wordt uitbesteed aan bureaus als Qrius en KidWise. Dat betreft met name het kwalitatieve deel, zoals de groepsdiscussies met kinderen (en ouders). Specialistenwerk, vindt Scholten. Voor zulke gesprekken met kinderen heb je echt geschoolde interviewers nodig. Het is heel moeilijk om hun aandacht vast te houden. Het zijn niet alleen de interviews zelf die vakmanschap vereisen. Je moet daarna ook de uitspraken nog eens in perspectief plaatsen. Het zijn vaak mensen met een psychologische achtergrond. Dat vind ik wel de meerwaarde van zo n bureau. Zelf ben ik meer een cijferman. Barcode Het afgelopen jaar voerde Fox Kids zo n twaalf onderzoeksprojecten uit, bijna één per maand. Veelal zijn deze gericht op een evenement. Bijvoorbeeld de Fox Kids Cup, een internationaal voetbalevenement voor jongens en meisjes tot 13 jaar, dat dit jaar werd gehouden in Rotterdam. In evenementrijke maanden kan het aantal onderzoeken oplopen tot drie. Het is erg belangrijk om te bekijken of je kernwaarden in die evenementen ook tot uitdrukking komen. Het bewaken van je merk dus. Na de evaluatie ga je weer bijsturen. Van het magazine maakten we bijvoorbeeld een 0-nummer, waarvan wij dachten dat het kinderen zou aanspreken. Dan zet je ze rond de tafel met zo n blad, en ontdek je dat kinderen absoluut een kritische blik hebben, en letten op andere aspecten dan volwassenen. Ze vallen over heel kleine details, die je zelf nooit zou kunnen verzinnen. PR-manager Daan den Heeten vult aan: De barcode op de cover vonden ze bijvoorbeeld te groot, die verstoorde het evenwicht. Dat is praktische informatie waar je direct iets mee kunt. In ruimere zin moest onderzoek uitwijzen of het magazine, de website en de evenementen, voldoende met elkaar verweven zijn. De kernwaarden zoals actie, avontuur en fun moeten telkens herkenbaar zijn, want het merk Fox Kids wekt nu eenmaal die verwachtingen. Vanuit een dominante marktpositie is Fox Kids haast vanzelf ook doelgroepkenner geworden. Steeds meer merken weten de kinderzender daarom te vinden. Logisch, want, zegt research & program manager Ron Scholten, als je een foute uiting hebt voor je merk, dan kan dat echt een totale mislukking betekenen. Ron Scholten

9 cloe tijdschrift6! :56 Page 9 CLOU PAGINA 9 Kevin, van de popgroep Chipz, beroemd dankzij Fox Momenteel benadert Fox Kids zijn jonge publiek via de eigen website om mee te doen aan online-onderzoek. Door het stellen van enkele achtergrondvragen. bijvoorbeeld over leeftijd en geslacht, probeert de zender een redelijke afspiegeling van de Nederlandse internetjeugd te presenteren. Over respons niet te klagen, aldus Scholten. Kinderen doen heel graag mee aan onderzoek, dat merken we op de website. Het mooie van het internet is dat je heel snel resultaten hebt, en dat het redelijk kostenefficiënt is. Adverteerders raken steeds meer bekend met dat soort enquêtes, en vragen er ook naar. Kwantitatief internetonderzoek groeit echt merkbaar bij ons. Een additioneel voordeel ervan is dat je images en commercials kunt laten zien. Van een nieuw aan te kopen programma zou je zelfs een voorproefje kunnen tonen. Met de ontwikkeling van ADSL en kabelinternet worden de mogelijkheden steeds groter. Ik maak er steeds meer gebruik van. Momenteel bekijkt Fox Kids of het internetonderzoek structureler kan worden uitgevoerd, en of er een onderzoeksbureau van buitenaf aan wordt vastgekoppeld. Daarmee moet bijvoorbeeld ook het onderzoek naar merkvoorkeuren worden uitgebreid. Het is een van de doelstellingen voor de komende jaren. Scholten: Adverteerders benaderen ons steeds meer met gedetailleerde vragen. We gaan ernaar streven om hen op een meer kwalitatief niveau te bedienen, we willen ze veel additionele informatie gaan bieden. De band met de adverteerders moet daarmee nog worden verbeterd. In en uit Het belonen van respondenten gebeurt wel, maar volgens Scholten is het geen doorslaggevende factor om mee te doen. Belangrijker is het volgens hem dat kinderen het gevoel krijgen dat er naar hun mening wordt geluisterd, en dat ze zelfs mogen meebeslissen over de programmering. De respons ligt gemiddeld op 35 procent. Bij Fox Kids Planet Live verspreidde de zender zo n 1500 vragenlijsten (met toestemming van de ouders), waarvan er 500 volledig ingevuld terugkwamen. De eerste 25 inzenders kregen daarvoor in ruil een cd, de rest een magazine. Dat stimuleert wel, maar ik denk dat heel veel kinderen dat formulier zonder meer zouden invullen. In dat gedrag is overigens nauwelijks verschil merkbaar tussen autochtone en allochtone jongeren. Laatstgenoemde groep is op deze prille leeftijd juist heel goed geassimileerd, en geeft nauwelijks andere antwoorden. In de speeltuin staat volgens Den Heeten een en dezelfde doelgroep. Wij spreken gewoon van de kids. Dat is bij ons één groep. Fox Kids was medeverantwoordelijk voor de Pokémon-rage van enkele jaren geleden. De tekenfilmserie kreeg op de schoolpleinen een opvallend vervolg middels een (mediagevoede) manie in Pokémon-ruilkaartjes. Zulke trends kan de zender inmiddels heel aardig voorspellen, meent Scholten. Dat komt doordat we zo nauw met de kinderen in contact staan, en omdat we goed zien wat er in het buitenland gebeurt. Voor ons is de doelgroep dus niet helemaal ongrijpbaar, maar ik moet erbij zeggen: wat het ene moment in is, kan morgen zomaar uit zijn. Een ding weet hij wel zeker: Bij kinderen moet je geen fouten maken. Dat is best wel eens moeilijk. Als je een foute uiting hebt voor je merk, dan kan dat echt een totale mislukking betekenen. Kinderen zijn zeer kritisch, en zeggen de waarheid. Voor een onderzoeker ook wel weer dankbaar, ze kúnnen hun mening simpelweg niet anders verwoorden. Op eventuele kritiek reageert Fox Kids doorgaans zeer snel. Het kijkonderzoek toont van dag tot dag hoe programma s presteren. Zeker na een schemawijziging volgt de zender heel intensief het zapgedrag van de kinderen. Scholten: Als we dan een plek in het schema ontdekken waar kijkers telkens wegschakelen, dan kunnen we soms al na drie dagen ingrijpen. Er ligt altijd een alternatief klaar. Een programma hoeft overigens niet gelijk geschrapt te worden, soms wordt het alleen verplaatst om de flow te verbeteren. Buitenspelen Gezien de vele onderzoeksinspanningen, en de jarenlange face-to-face-contacten bij evenementen, weet Fox Kids zich een buitengewoon interessante partij voor merken die moeite hebben de jonge consumenten te bereiken. Bedrijven die zich voor het eerst op de kindermarkt begeven, vragen Fox Kids regelmatig om advies. Toen Scholten enige tijd geleden bij KidWise een lijstje concurrenten van het onderzoeksbureau mocht inzien, zag hij daar tot zijn verbazing ook de kinderzenders bij staan. Maar we willen absoluut niet met ze concurreren hoor, haast hij zich eraan toe te voegen. Ik vind het altijd zeer belangrijk om aan ons onderzoek een naam van een bureau te verbinden. De tv-zender is onderdeel van Fox Kids Europe Channels B.V., dat aanwezig is in meer dan dertien Europese landen en sinds oktober 2001 resideert onder de vlag van de Walt Disney Company. Fox Kids Nederland opereert autonoom, maar geniet wel de voordelen van een omnipresent internationaal bedrijf. Een van de vruchten daarvan is het onlangs voltooide pan-europese fotoproject, dat in negen landen werd gehouden. Gecoördineerd vanuit het Europese hoofdkwartier in Londen, is het een uniek tweejaarlijks project. Per land worden 50 kids uitgerust met een digitale fotocamera en een dagboek. In het dagboek stond waarvan ze gedurende enkele weken foto s moesten nemen, met het verzoek aanvullende vragen over dat onderwerp te beantwoorden. Het gunde ons een kijkje in de leefwereld van kinderen, zegt Den Heeten. Met een team onderzoekers werden de gegevens geanalyseerd, en de resultaten van het Nederlandse gedeelte zijn ook aan KidWise getoond, dat er veel uit de eigen praktijkonderzoeken in herkende. Van de 450 aangeschreven respondenten deden er liefst 350 mee. Het leverde een kleine 8000 foto s op, over allerlei onderwerpen. Scholten noemt enkele markante resultaten. Je stuit bij zo n onderzoek op culturele verschillen. Zo blijken Duitse kinderen veel vaker hun zakgeld op te sparen, terwijl Nederlandse kinderen meer geneigd zijn het te besteden. Kinderen worden ook echt steeds mondiger, en krijgen meer een stem binnen het gezin. Dat komt mogelijk doordat ouders vaker allebei werken, en minder aandacht hebben voor hun kind. In de tijd dat er dan samen gesproken wordt, hebben kinderen veel te vertellen. Gaat het gezin naar een vakantiepark, dan beslissen de kinderen mee. Als ouders tijd doorbrengen met hun kind(eren) is er vaak sprake van conflictvermijding. Aanleiding voor Center Parks om acties op onze website te gaan doen. Ook frappant was de vrijetijdsbesteding: er wordt nog heel veel buiten gespeeld. Binnenzitten, tv-kijken en computerspelletje spelen blijkt echt niet het enige wat ze doen; dat beamen ouders ook. Den Heeten: We zijn dus geen zender die alleen maar couch potatoes kweekt.

10 cloe tijdschrift6! :56 Page 10 CLOU PAGINA 10 Kaboem Virtuele hangplek voor tweens Robert Heeg KIDS & JONGEREN Met meer dan een half miljoen leden in de leeftijd van 9 tot 15 jaar, is Kaboem een geduchte portal voor de zogenaamde tweens. Maar het interactieve platform wil meer zijn: Kaboem benut de aanwezige kennis bijvoorbeeld om te transformeren tot een volwassen marktonderzoeksbureau. Kleine duimpjes die driftig sms-berichten intikken, luid gekwetter over Jim, Jamai en minder bekende vriendjes. Een rit met het openbaar vervoer doet al snel het ergste vermoeden, en Kaboem maakt het hard: van de meisjes tussen de 9 en 15 jaar, bezit 73 procent een mobiele telefoon. Vraag deze communicatieve miniconsumentjes echter naar hun telefoonprovider, en velen noemen abusievelijk de hipste telefoonfabrikant, Nokia. Precies de staaltjes merkkennis en merkonbekendheid waarmee Kaboems managing director Martien Verdeuzeldonk potentiële klanten wil binnenhalen. Hier worden dus bakken met marketinggeld uitgegeven, zonder dat deze doelgroep eigenlijk begrijpt wat een provider is. Twintig procent gaf in deze meting aan binnen drie maanden het mobieltje te gaan vervangen. Dat zijn omgerekend pakketten die het komende kwartaal de markt op gaan. Dan moet er ergens iemand toch op het puntje van zijn stoel gaan zitten. Diegenen die dat doen, kunnen van Kaboem een haarfijn uitgesplitst rapport verwachten, met daarin het belang van prijsstelling, camera s, uiterlijk, en andere kwaliteiten die een mobieltje dezer dagen aantrekkelijk maken. Het met afstand

11 cloe tijdschrift6! :56 Page 11 CLOU PAGINA 11 ONDERZOEK IS ONZE ENIGE SUCCESFACTOR GEWEEST RESEARCH IS DE RODE DRAAD IN DE STRATEGIE, OM CONTINU TE METEN WAT DE TRENDS ZIJN populairste Nokia hoort van Kaboem dat het niet op de lauweren mag rusten, aangezien er elk jaar nieuwe kinderen de doelgroep binnenstromen, die weer helemaal opnieuw bewerkt moeten worden. Als Verdeuzeldonk eenmaal van wal steekt over de voorkeuren en grillen van zijn doelgroep, dan is hij niet te stuiten. Hij was vijf jaar lang verantwoordelijk voor Philips Media, waar hij onder het Timmer-bewind alle interactieve media-activiteiten mocht opbouwen, om ze onder Boonstra weer te mogen afbreken. Een leerzame ervaring, noemt hij dat nu. In 97 startte hij met twee partners (Brian Hirman en Peet Nieuwenhuijsen) het interactieve marketingbureau Bookmark, gericht op het koppelen van DM- en nieuwe media-bedrijven. Twee jaar later benaderde toenmalig Kindernet-directeur André Kreuze Bookmark omdat hij zijn uitzendstraat van commercials wilde omvormen tot een kidsmarketingplatform. De twee firma s startten samen Kaboem, en maakten er gelijk een aparte activiteit van ( je moet nooit twee bedrijven, een derde laten managen. ). Door de reorganisatie en financiële problemen bij Kindernet, trok Bookmark later Kaboem volledig naar zich toe, en nam Verdeuzeldonk de MD-rol op zich. In 2002 werd besloten tot de groei die dit jaar vorm moet krijgen. Feest der herkenning De hedendaagse jeugd leek al aardig opgedeeld. Toch was een nadere fijnafstelling nodig: de tweens (afkorting van inbetweens: geen kinderen, maar ook nog geen adolescenten) waren nog niet in kaart gebracht. Een gat in de markt, volgens Martien Verdeuzeldonk. Heel Nederland, van scholen tot marketingbureaus, denkt volgens hem in 6-12/ Marketeers zouden deze groepen het liefst verder opdelen in honderd subcategorieën, maar kritische massa is noodzakelijk. Door Kindernet zat Kaboem aanvankelijk in de groep 6-12, maar als vanzelf werd het vizier bijgesteld. We zijn een beetje in deze doelgroep gerold, geeft Verdeuzeldonk toe. We ontdekten op een bepaald moment dat we een enorme massa hadden in de doelgroep 9-15: de tweens dus. Massa genoeg: er lopen circa 1,4 miljoen tweens rond in Nederland daarvan zijn inmiddels lid van Kaboem. Iedere maand komen er leden bij, zonder dat Kaboem ook maar iets aan marketing doet. Dit plan je niet, het overkomt je, zegt een nog altijd zichtbaar verblufte managing director in Kaboems bescheiden Naardense hoofdkwartier. Hij heeft er maar één verklaring voor: Onderzoek is onze enige succesfactor geweest. We zijn succesvol geworden door continue te meten wat de kids ervan vinden, hoe je jezelf kunt verbeteren, en daarmee die groep dus te geven wat ze willen. Je moet hun suggesties natuurlijk wel uitvoeren, je kunt ze niet voor de gek houden. Tweens zijn geen Kaboem-uitvinding. Verdeuzeldonk is de eerste om te erkennen dat de term zoals zo vaak - uit de VS is komen overwaaien. Hij wijst op het onlangs verschenen boek Brand Child: Insights Into The Minds Of Today s Global Kids: Understanding Their Relationship With Brands, het resultaat van een uitgebreid onderzoek van auteur Martin Lindstrom en het wereldwijde marktonderzoeksbureau Milward Brown. Voor ons is dat boek een feest der herkenning, want het gaat volledig over de tween. Amerikanen verdelen de jeugd op basis van sociopsychologische kenmerken niet onder in twee, maar in drie groepen. De groep van 4 tot 8 wordt gestuurd door de ouders. Vanaf 8, 9 jaar gaan kinderen hun eigen beeld en mening vormen. De mening van een vriendje kan dan die van vader of moeder overstemmen, en merkherkenning gaat een rol spelen. Tot het 15de levensjaar is er één gemeenschappelijk kenmerk: het groepsconformisme. Men wil absoluut niet buiten de groep vallen. Dat maakt ze uniform aanspreekbaar. Daarna is het gedaan met die uniformiteit, vanaf 15 begint de zoektocht naar de eigen identiteit. Zenuwcentrum Verdeuzeldonk voert zijn tweensonderzoek uit met een knipoog naar de media. Hij wijst op de Belgische meidengroep K3, die razendpopulair is bij een overwegend zeer jong publiek. Die band wordt op 12 jaar geïntroduceerd. Op Radio 538 komen ze niet, want het past niet in de programmering. Noodgedwongen zitten ze dus op Kindernet en FoxKids. De jongerengroep pikt het op, met als gevolg dat de tween het kinderachtig vindt en het afstoot. De worstelende fastfood-gigant McDonalds kampt volgens hem met hetzelfde imagoprobleem: sterk met de Happy Meals in het segment 4-8, terwijl de tween juist daardoor Pizza Hut of Burger King prefereert. Kaboem maakt een onderscheid tussen marketing- en gebruikersdoelgroepen. De tweens kijken en masse naar RTL4, met als best bekeken programma GTST. Het niveau FoxKids/Kindernet zijn ze aardig ontgroeid, terwijl ze er nog wel naar kijken. De groep tweens is homogeen, maar wordt niet efficiënt bereikt door de huidige media. Toch is ie commercieel verdomd interessant, want hier vindt de opbouw van merkvoorkeur plaats. Ze hebben gemiddeld 45 euro per maand te besteden en oefenen een enorme invloed uit op ouders. Met name de negatieve invloed is enorm. Een kind hoeft maar drie keer te zeggen dat het geen Pepsi drinkt, en vanaf dat moment staat er thuis Coca-Cola in de koelkast. Marketeers onderschatten dat. Maar ze hebben het dan ook niet makkelijk, erkent Verdeuzeldonk. Hij is ervan overtuigd dat de jeugd steeds moeilijker bereikbaar is door de toenemend gefragmenteerde mediaconsumptie. Dat is waar Kaboem de helpende hand moet toesteken. Belangrijk kenmerk van de tweens is dat het de eerste digitale generatie is, volledig opgegroeid met digitale media. 75 procent van de tweens heeft een breedbandverbinding, dat is meer dan tweemaal het landelijk gemiddelde. Dat laatste geldt ook voor de penetratie van (of beschikking over) dvd en digitale camera s. Het is bijna zuurstof voor deze groep. Je bent eigenlijk een slechte opvoeder wanneer je als ouder geen pc met een dikke pijp hebt staan. Voor de tween moeten wij dan een virtuele hangplek creëren, waar jongeren vroeg of laat voorbijkomen. Daarnaast heb je een database nodig waarmee je traffic kunt genereren en campagnes lanceren, en de research om absoluut te doen wat deze doelgroep wil. Daarmee heb je het zenuwcentrum te pakken van multichannelcampagnes. Als voorbeeld vertelt hij hoe een gerichte vragenlijst voor puistjesremedie Clean & Clear de fabrikant vele samples bespaarde. We creëerden superprofielen voor de opdrachtgever die rechtstreeks een monster toegestuurd kregen. Dat is heel wat gerichter dan stuks meesealen met de Tina. Wit paard Martien Verdeuzeldonk verklaart aan het begin van ons gesprek de marktonderzoekactiviteiten te willen uitbreiden. Het aantal grafieken en tabellen dat zich in het navolgende uur op de vergadertafel opstapelt, maakt echter duidelijk dat Kaboem al erg veel onderzoek heeft gedaan. Hij bevestigt sinds 99 al tweeduizend onderzoeken te hebben uitgevoerd. Kaboem heeft de database inmiddels laten valideren, en claimt representatief voor Nederland te zijn. Het bedrijf werkt niet met een panel, maar plukt maandelijks willekeurige passanten uit de pakweg bezoekers, en nodigt die uit aan een klein onderzoek mee te werken. Een poll met vragen wordt online gezet, en binnen een week zijn er tussen de duizend en drieduizend respondenten. Toen wij met Kaboem begonnen, moesten de CRM-gedreven researchtool en de online-community de kernelementen worden. De research is de rode draad in de strategie, om continue te meten wat de trends zijn. Wie is hot? Wat is hip? Die kritische metingen betreffen tevens zijn eigen site. Onderdelen die onvoldoende bezocht werden, zijn geschrapt of aangepast. Een

12 cloe tijdschrift6! :57 Page 12 CLOU PAGINA 12 edutainment-eiland met schoolgerelateerde kenmerken, liep voor geen meter. Ook waren er nog geen afzonderlijke jongens- en meideneilanden. Die fout werd snel hersteld. Er zijn heel veel onderwerpen die je afzonderlijk moet behandelen, of het nou om zoenen of ongesteldheid gaat. Hij vreesde zelf dat het eerste meideneiland een te hoog Barbie-gehalte had voor de doelgroep, maar na drie online verkiezingsrondes kreeg het deelgebied toch zijn definitieve, Barbie-achtige vorm. Het onderzoek gaat zó diep, dat Kaboem destijds leerde dat het op de website afgebeelde cartoonmeisje op zangeres Sita moest lijken. Dan kun je als marketeer denken dat je het allemaal beter weet, maar de doelgroep heeft gewoon het laatste woord. Hij kan het belang van de voortdurende raadpleging van zijn tweens niet vaak genoeg onderstrepen en onderbouwen met voorbeelden. Platenmaatschappij EMI liet Kaboem in samenspraak met de jongeren zelf een hoes voor een hitcompilatie-cd kiezen; de jeugd koos het met afstand lelijkste ontwerp. Een andere platenmaatschappij probeerden een meidengroep te lanceren in de doelgroep 7-9. Dat zijn meisjes die nog dromen van de ridder op het witte paard. Wij zagen gelijk dat die popgroep niet zou werken, want de zangeressen waren veel te sleazy, met hun piercings, topjes en tatoos. Hadden ze dat van tevoren vastgesteld, dan had dat zo euro gescheeld. We denken dat we in een moderne tijd leven, maar die jonge doelgroep is nog redelijk basaal. Een extreem voorbeeld: de dag dat in de krant geschreven werd over Jody Bernals homosexualiteit, was hij onmiddellijk uit bij deze groep. Zó gedetailleerd is de inmiddels opgebouwde kennis, dat Verdeuzeldonk bijna spreekt van kwalitatief onlineonderzoek. Bijna, benadrukt hij, want ook bij Kaboem weten ze dat de onderzoeker zijn onderwerp af en toe recht in de ogen moet kijken. Supersimpel De onderzoeksresultaten helpen Kaboem om bij partijen binnen te komen. Het tweensplatform weet zich verzekerd van de attentiewaarde, wanneer hij een lijst feiten en cijfers opstuurt. Vervolgens kunnen deze onderzoeken ook commercieel worden aangeboden, bijvoorbeeld om campagnes te ondersteunen. Toen de Fortis Bank hulp zocht bij het werven van jongeren, wist Verdeuzeldonk één ding zeker: Een bank is voor een tween beslist low-interest. Om hen toch te interesseren, komen banken vaak niet veel verder dan sales-promotions. Wij hebben daarom op Kaboem een Me & My Money-eiland gecreëerd, en het creatieve concept rolde er gewoon uit. Zo wilden kids tips over bijbaantjes, en een zakgeld-vergelijkingsmodule, zodat ze het thuis konden vertellen als ze onder het landelijk gemiddelde zaten. Supersimpel, maar verzin het maar. Hij omschrijft de voordelen van onlineonderzoek. Het is snel, het is goedkoop, en je kunt veel beter splitsen op leeftijd. In een groep zullen kinderen altijd de antwoorden geven waarmee ze denken het beste in het gezelschap te passen. Online zijn ze anoniem en zeggen ze echt wat ze zelf vinden. De beloning is dat zij vervolgens kunnen zien hoe hun antwoorden zich laten vergelijken met die van de rest van de groep. Dat is volgens hem gelijk ook Kaboems enige beloning. Iedereen doet vrijwillig mee. Wel zijn er soms prijsvragen. Kaboem kreeg al snel aanzienlijk meer verzoeken om commercieel marktonderzoek uit te voeren dan verwacht. En dat terwijl het bedrijf geen naam heeft als onderzoeksbureau, en geen methodiek die commercieel wordt ingezet. Om dat te bewerkstelligen gaat het platform echter geen oorlog voeren; het liefst zou het de kennis delen met een bestaand bureau. Daarom wordt momenteel gesproken met een aantal partijen ( een hele grote en een wat kleinere ) om eventueel in een joint venture een compleet marktonderzoeksbureau op te richten, waarin zowel kwantitatief als kwalitatief onderzoek wordt gedaan, en de trends nog nauwkeuriger in beeld worden gebracht. Verdeuzeldonk ziet om zich heen slechts weinig gespecialiseerde partijen in zijn segment, en een aantal grote bureaus dat deze doelgroep indirect meenemen. Wij hopen een sterke onderzoekspropositie te brengen, want we hebben op een andere manier toegang tot de jeugd dan zij. Dat is geen schot voor de boeg, want hij voegt er gelijk aan toe: Maar ook wij zijn te beperkt daarin. Wil je die markt servicen, dan moet je de expertise van een officieel marktonderzoeksbureau binnenhalen. Dat is namelijk toch een vak apart. (meer info over Kaboem is te vinden op Martien Verdeuzeldonk, managing director Kaboem

13 cloe tijdschrift6! :58 Page 13

14 cloe tijdschrift6! :58 Page 14 CLOU PAGINA vragen aan Mark Veldhuis Connexxion Marieke C. Elsenga Naam Mark F. Veldhuis Leeftijd Ik val nog niet binnen de doelgroep van de Zomerzwerfkaart-reizigers: 34 jaar Functie Marktonderzoeker Hoe lang bij dit bedrijf/in deze functie? Sinds juni Wat is voor jou het meest spraakmakende onderzoek geweest dat je hebt laten uitvoeren? Het begrip spraakmakend en dan ook nog in combinatie met onderzoek speelt in de OV-wereld niet zo'n grote rol. 2. Waarom niet spraakmakend? Naar de reizigers die in onze bussen zitten is in het verleden al verschrikkelijk veel onderzoek gedaan. Zo wordt er al jarenlang klanttevredenheids-onderzoek gedaan. Wat er uit komt is niet zo heel erg verrassend en revolutionair meer. Het is hooguit dat er bepaalde dingen minder waar blijken te zijn dan je dacht. 3. Wat is de aanleiding voor onderzoek? Aan de ene kant hebben we de reizigers en aan de andere kant de opdrachtgevers. Dat zijn de decentrale overheden: provincies, gemeenten en kaderwetgebieden. Die geven ons de opdracht om vervoer te doen. Beide partijen zijn interessant om dingen van te weten. In contracten wordt afgesproken hoe we kwaliteit gaan monitoren en welk gegevens we moeten aanleveren. Daarbij speelt onderzoek natuurlijk een belangrijke rol. Veel onderzoek wordt op eigen initiatief uitgevoerd. 4. Wat was voor jou de meest verbijsterende ontdekking uit onderzoek? Het is allemaal niet zo spraakmakend, maar sommige dingen zijn toch wel weer leuk. Wat ik wel heel frappant vond is het volgende. We hebben onderzoek gedaan naar de maandkaart. De klant moet iedere maand een inspanning doen om zo n kaart te kopen. Als je dat maar vier of vijf maanden per jaar doet dan is dat logisch. Maar uit onderzoek is nu gebleken dat een heel groot aantal mensen twaalf keer per jaar een maandkaart koopt! Zij hadden veel beter een jaarkaart kunnen kopen. Is goedkoper en gemakkelijker. Zoiets verwacht je dus niet. 5. Welk bureau voert de onderzoeken voor jullie uit? We werken bijvoorbeeld met Groen Licht Verkeersadviezen in Tilburg. Zij doen heel veel veldwerk. En ook met Vandertuuk in Culemborg. Af en toe werken we ook met een groter bureau zoals het NIPO. Verder doen we steeds meer onderzoek in eigen beheer, onder andere via internet. 6. Hoe ben je aan deze bureaus gekomen? We werken meestal met dezelfde bureaus. De bureaus waar ik mee samenwerk zijn niet zozeer consultancybureaus, maar meer onderzoeksbureaus die goed zijn in het veldwerk, het verwerken van enquêtes en data-analyse. Dat is een hele organisatie. Het zijn meestal geen bureaus met landelijke bekendheid, maar hebben wel veel ervaring met het OV. 7. Wat verwacht je van een onderzoekbureau? Dat ze goed kunnen luisteren. Stellen ze wel de juiste vragen. En tonen ze een zekere betrokkenheid. Ik vind het altijd wel prettig als je een bureau hebt dat het leuk vindt om met je aan de slag te gaan en dat ook laat blijken. Ik zie het meer als een soort partnership. Als er ook maar enige gelatenheid is of desinteresse dan haak ik heel snel af. Of als er niet goed op je vragen wordt gereageerd. Dan kan hun prijs nog zo aantrekkelijk zijn. Waar ik echt een verschrikkelijke hekel aan heb is een hoog gebakken luchtgehalte. Vooral bij consultants prik je daar snel doorheen. 8. Je hebt gekozen voor kwalitatieve en kwantitatieve onderzoeksvormen, waarom? Enerzijds doen we enquêtes op de bus. Dat is altijd nog steeds de beste manier om onze klanten te bereiken. We kunnen van alles bedenken: internet, de krant, huis-aan-huisbladen. Maar als je je klant wilt bereiken, dan moet je dat gewoon op de bus doen. Klinkt heel simpel, maar dat is ook meestal met onderzoek zo.

15 cloe tijdschrift6! :58 Page 15 CLOU PAGINA 15 Naam van het bedrijf Connexxion Hou het logisch en gebruik je gezonde verstand. Dan heb je het beste resultaat. We organiseren ook klantenpanels. Dat zijn hele leuke bijeenkomsten. Dan hoor je rechtstreeks van klanten hoe zij de bus beleven en wat slecht is en wat gewoon goed is. Dat is echt de praktijk die je daar hoort. Het is heel verrassend om bij panels aanwezig te zijn. Je kan wel denken dat je alles al weet, maar het is toch weer altijd confronterend en heel interessant te horen hoe die klant het beleeft. 9. Wat betekent onderzoek voor Connexxion? Sinds vorig jaar moeten we inschrijven op openbare aanbestedingen. Je hebt binnen Nederland zo n vijf á zes partijen die kunnen meedingen. Als we tevreden reizigers hebben, zal onze opdrachtgever ook tevreden zijn. Als we meer reizigers weten aan te trekken dan is dat voor onze opdrachtgever ook aantrekkelijk. Het is daarom belangrijk dat we zowel de wensen en meningen van de klant volgen, maar ook dat we weten hoe de opdrachtgever ons beoordeelt. Hoe beter we dat weten, hoe beter onze offertes zijn. 10. Wat weten jullie nu wat je concurrenten niet weten. Ik denk dat wij beter weten wat de klant nu daadwerkelijk wil. Maar we hebben bijvoorbeeld ook veel inzicht in de effecten van bepaalde kaartsoorten. Ik weet dat wij daar meer onderzoek naar doen dan anderen. Maar, dit is niet een branche waar je heel schokkende conclusies uit onderzoek haalt en die dan ook voor jezelf wilt houden. We delen ook wel veel informatie met onze concurrenten. We zitten in bepaalde overleggen waar we gezamenlijk initiatieven ontwikkelen. Dan moet je ook wel eens onderzoekgegevens uit je eigen database halen en het delen met elkaar. Wat doen jullie? Connexxion bestaat uit onder meer vier takken: het Openbaar Vervoer, kleinschalig vervoer, zoals taxi s en busjes, touringcaractiviteiten en als laatste New Business. Daar worden nieuwe activiteiten en producten ontwikkeld zoals Mobility mixx; een vervoersconcept voor de zakelijke markt. Met hoeveel mensen doen jullie dat? Zo n , waarvan 8000 buschauffeurs in vaste dienst. Hoe is het bedrijf ontstaan? Connexxion komt voort uit VSN, Verenigd Streekvervoer Nederland. Was vroeger een verzameling van allemaal kleine bedrijfjes. Hoe lang bestaat het bedrijf? In 1998 is Connexxion ontstaan door een afsplitsing van de VSN Groep. Wat is jullie kernkwaliteit? Onze slogan luidt: Connexxion brengt mensen bij elkaar. Wat zegt de concurrent van jullie? Geen idee. Wat zij van ons vinden is voor mij minder belangrijk dan wat de opdrachtgever van ons vindt. We willen gewoon een kwaliteitsbedrijf zijn dat heel goed luistert naar wat de klant wil. Waar moet de concurrent rekening mee houden? Wij denken dat wij in staat zijn die instrumenten te vinden waarmee we ook daadwerkelijk meer mensen in onze bussen weten te krijgen. advertentie 11. Wat zou je anders willen? Het is moeilijk om een keuze voor een onderzoeksbureau te maken op basis van een schriftelijke offerte. Daar kan je zo weinig van zeggen. Je zou eigenlijk moeten kunnen kijken hoe ze werken. Hoe voeren ze een onderzoek uit. Hoe beter een bureau dat al bij het eerste gesprek kan laten zien hoe meer kans ze maken. 12. Waar gaat het volgens jou om bij onderzoek? Je moet van te voren al bepalen wat je met je conclusies wilt gaan doen, een koers bepalen. Dan gaan de resultaten ook veel meer leven. Als je het inbrengt als een essentieel onderdeel in het besluitvormingsproces dan krijgt het ook veel meer betekenis. Het onderzoek wordt dan ook bepalend. Gaat iedereen er ook veel meer waarde aan hechten. 13. Wanneer is een onderzoek volgens jou geslaagd? We graven in wat er leeft bij de klant en maken een goede analyse van de klachten die binnenkomen. Dat is prachtig, maar uiteindelijk gaat het erom dat te kunnen vertalen naar verbeteringen. De grootste uitdaging, ook voor een bedrijf als Connexxion is, als je de klantenwens kunt vertalen naar beleid. 14. Wat voor onderzoek zou je ooit nog eens willen doen? Voor een OV-bedrijf is het verschrikkelijk moeilijk om niet-reizigers in de bus te krijgen. Ik hoef niet alle mensen in de bus, maar stel dat ik 1% van alle automobilisten in de bus zou krijgen dan zou dat al een enorme revolutie zijn. Er is namelijk een groep voor wie het openbaar vervoer echt een goed alternatief is. Ik zou heel graag willen weten wie deze mensen zijn en of zij ook op de hoogte zijn van die alternatieven. Veel mensen weten niet eens dat er vlak bij hun huis een bushalte is. 15. Wil je nog iets over jezelf kwijt? Humor en relativeringsvermogen vind ik erg belangrijk.

16 Onderzoek in een centrale rol Onderzoek speelt in alle varianten van deze discussies een centrale rol. De strijd wordt voor een belangrijk deel immers gevoerd met onderzoeksresultaten, die het bewijs moeten leveren vóór of tegen de schadelijkheid van reclame. Het gaat hierbij om academisch onderzoek van pedagogen of communicatiewetenschappers, maar ook om opinie- en marktonderzoek. Een van de meest geciteerde onderzoeken van de laatste jaren is het door GfK uitgevoerde Parental Perceptions of Key Influences in Children s Lives (zie kader). Dit onderzoek brengt in kaart in welke mate ouders denken dat hun kincloe tijdschrift6! :58 Page 16 CLOU PAGINA 16 Probleem van te dikke kinderen duwt debat Hernieuwde strijd over kind en reclame Jos Havermans KIDS & JONGEREN De discussie over kinderen en reclame lijkt onuitputtelijk en kreeg nieuw leven ingeblazen door de bezorgdheid over zwaarlijvigheid. "Obesity is HET grote thema," zegt een lobbyist. Onderzoek, zowel academisch als opinie- en marktonderzoek zijn de wapens in de strijd om het kind. Toen Zweden in januari 2001 voorzitter werd van de Europese Unie, vatte de Zweedse premier het plan op om het verbod op kinderreclame, dat in eigen land al sinds 1991 van kracht was, te laten uitwaaieren over heel de EU. De geschrokken gezamenlijke Europese adverteerders wisten een effectieve lobby op te zetten. Het plan sneuvelde. Geen algeheel pan-europees verbod dus. Toch was daarmee de zaak niet gesloten. Kinderen en reclame is een terugkerend onderwerp in de Europese politiek en in de nationale politiek van alle westerse landen. Vermoedelijk komt dat doordat er ook steeds weer nieuwe generaties ouders aantreden, die voor het eerst geconfronteerd worden met de last van kinderen die de oren van hun kop zeuren omdat ze iets willen hebben dat ze op de reclame hebben gezien. Reclame confronteert ouders met hun manier van opvoeden en test hun vermogen tot nee zeggen. Daar zijn die vaders en moeders lang niet altijd van gediend. Ook zien ouders hoe kleintjes van drie, vier jaar volledig in de beelden van commercials voor Barbiepoppen of Danoontjes opgaan. Je ziet hoe zo n kind alles opzuigt en voor waar aanneemt, wat de angstige gedachte oproept dat zo n kleintje open staat voor manipulatie. Wie iets roept over het aan banden leggen van reclame voor kinderen krijgt dan ook altijd wel een fors aantal handen op elkaar. Zo wist SP Kamerlid Agnes Kant vorig voorjaar het onderwerp in Nederland nieuw leven in te blazen met een motie over een experiment met reclamevrije programmering op Die motie, mede ondertekend door enkele kleine rechtse partijen, werd aangenomen. Gedurende een beperkte periode moet de kinderzender van de publieke omroep het binnenkort eens zonder reclame proberen. De motie plaatste Cathy Spierenburg, coördinator van voor een lastig probleem, want reclameloze televisie kost geld. Spierenburg heeft er helemaal geen zin in. Ik denk niet dat het verstandig is. Niet alleen op financiële gronden, maar ook omdat je kinderen bij in een isolement zou plaatsen. Wij vertegenwoordigen slechts acht procent van het reclameaanbod. Op andere tijden en zenders zien ze wel reclame. Het zou een soort cultuurschok voor ze zijn als ze bij geen reclame zien en elders ineens wel, zegt Spierenburg. Een drietal studenten Communicatie van de Universiteit van Amsterdam doet een uitgebreide literatuurstudie en ondervroeg een aantal ouders en kinderen in Nederland. De uitslag liet nog op zich wachten bij het ter perse gaan van deze Clou. hoopt het reclameloze experiment te voorkomen, onder meer door alternatieven aan te bieden, bijvoorbeeld meer aandacht voor het leren omgaan met reclame en media. Belasting op dikmakende producten De discussie over kinderen en reclame is ook internationaal weer volledig gerevitaliseerd. 'Obesity', zwaarlijvigheid, is hierachter de drijvende kracht. Obesity is hét grote vraagstuk van dit moment, zegt Wil Gilroy, woordvoerder van de World Federation of Advertisers, de Brusselse lobby van grote adverteerders. De angst bij grote bedrijven als McDonald s, Kraft of Danone zit er in. De eerste speldenprikken worden uitgedeeld. In Portugal heeft de Vereniging voor Zwaarlijvigen (Adexo) opgeroepen tot een beperking op reclame voor junk food die gericht is op kinderen. In de VS, waar veel advocaten zich op de zwaarlijvigheidsepidemie hebben gestort, maakt een groep politici zich sterk voor een extra accijns op dikmakende producten, inclusief een extra belastingheffing op de commercials voor deze producten.

17 cloe tijdschrift6! :58 Page 17 CLOU PAGINA 17 MEESTE OUDERS MAKEN ZICH NIET DRUK OM KINDERRECLAME GfK deed een van de grootste recente onderzoeken naar de vermeende invloed van reclame op kinderen. Een van de belangrijkste conclusies, meldt GfK in het onderzoeksrapport Parental Perceptions of Key Influences in Children s Lives, is dat slechts acht procent van de ondervraagde Europese ouders vindt dat televisiereclame aan banden moet worden gelegd. Deze ouders vinden ook dat reclame een materialistische houding aanmoedigt en kinderen manipuleert. Maar het onderzoek laat toch vooral zien hoe klein die groep bezorgde ouders is. Slechts 14 procent van de ruim ondervraagde ouders noemt reclame als factor die het gedrag van hun kinderen beïnvloedt. Bij deze kleine minderheid komt reclame pas op de vijfde plaats, achter factoren als ouders, school, vrienden, en familieleden als opa s en oma s. 86 Procent van de Europese ouders komt dus helemaal niet op het idee reclame als relevante factor in het leven van hun kinderen te benoemen. deren door reclame worden beïnvloed. Gepubliceerd in mei 2000, is het nog altijd een veelgebruikt stuk munitie in de discussie. GfK interviewde via een telefonische omnibus ouders in 20 Europese landen- gedurende de kersttijd, als de televisiereclame in frequentie op zijn hoogst is. Het onderzoek brengt de boodschap dat het met de invloed van reclame wel meevalt. Dat is een welkome uitslag voor het Advertising Education Forum, een belangengroep van adverteerders die het onderzoek betaalde. GfK brengt zonder meer een resultaat waarmee de lobbyisten op Europees niveau weerwerk kunnen bieden aan parlementariërs die denken op het onderwerp te kunnen scoren. Alleen op nationaal niveau schuilen er misschien nog problemen, want het meest frappante van het onderzoek is nog dat er zulke grote verschillen zijn per land. In Finland vindt slechts één procent van de ouders dat reclame meetbare invloed heeft op het gedrag van hun kinderen. In Denemarken geldt dit voor 41 procent. Ook de Belgische vaders en moeders zien een grote rol weggelegd voor reclame (34 procent). In die laatste landen is de voedingsbodem voor kritiek op kinderreclame veel sterker. Nederland wijkt nauwelijks af van het Europees gemiddelde: hier is 18 procent van de ouders van mening dat reclame tot de vijf belangrijkste externe factoren behoort die het gedrag van hun kinderen beïnvloeden. In Nederland is 15 procent van de ouders voor strengere regels tegen kinderreclame. Agnes Kant, indiener van de eerdergenoemde motie over een reclamevrij zegt haar actie te baseren op onderzoek van de Amsterdamse hoogleraar Kind en Media Patti Valkenburg. Valkenburg heeft veel onderzoek gedaan naar de effecten van televisiekijken en andere media op kinderen en publiceerde onder meer Beeldschermkinderen: Theorieën over kind en media. Valkenburg stelde vast dat er een verband is tussen geweld op televisie en het agressief gedrag van kinderen. Zeuren om chips Een ander kopstuk uit de Nederlandse academische wereld dat zich over de kwestie van kinderen en reclame buigt is Moniek Buijzen. Deze onderzoekster, net als Valkenburg verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, komt met conclusies die redelijk gunstig uitpakken voor de adverteerders. Buijzen heeft uitgebreid getoetst of het waar is dat reclame bepaalde schadelijke effecten heeft op kinderen. Zij spitte daartoe een groot aantal bestaande onderzoeken door, vooral uit de VS, en deed zelf onderzoek onder kinderen van 8 tot 12 en hun ouders in Nederland. Ze heeft hierover een publicatie in voorbereiding, samen met Valkenburg. De conclusie is dat er wel een verband is tussen reclame en bepaalde ongewenste en onbedoelde effecten, maar dat dit verband niet groot is, zegt Buijzen. Een van de veronderstellingen die zij onderzocht was dat reclame kinderen materialistisch maakt. De correlatie tussen reclame en materialisme is.30. Dat omschrijf ik als een middelgroot verband, zeker niet heel hoog. Je ziet het vooral bij kinderen onder de 8 à 9 jaar en meer bij jongens dan bij meisjes. Bovendien is het verband groter in gezinnen waar niet over reclame en producten gesproken wordt. Buijzen stelde ook een verband vast tussen reclame en de frequentie van conflicten tussen ouders en kinderen. Hoe meer reclame, hoe meer kinderen om chips of speelgoed gaan zeuren. Maar ook dit verband is statistisch gezien bescheiden van omvang. De bewering dat reclame kinderen ongelukkig maakt, omdat ze een grote kloof zouden voelen tussen de realiteit waarin ze leven en de zorgeloze sprookjeswereld die in reclame zou worden geportretteerd, blijkt nergens op gebaseerd. Er is op dit punt geen verband te bespeuren, zegt Buijzen. Buijzen voelt niet veel voor een verbod op kinderreclame. Zelfs als je ervan uitgaat dat reclame schadelijke effecten heeft op kinderen, dan kun je je afvragen of het zin heeft ze van reclame af te schermen. Ik vind: leer ze ermee om te gaan. Anders zouden ze als ze een jaar of 12 zijn en plotseling wel blootgesteld worden aan reclameblokken, veel minder weerbaar zijn." Buijzen vond wel een nauw verband tussen de mate waarin kinderen zich door reclame laten beïnvloeden en mate waarin zij met hun ouders 'begeleid' televisie kijken. "Het is belangrijk met kinderen over wat zij op televisie zien te praten. Als je erover praat nemen de schadelijke effecten af, stelt Buijzen. Reclame garandeert kwaliteit kinderprogramma s De voorstanders van televisiereclame voor kinderen voeren aan dat reclame in het belang is van kinderen, omdat de betere kinderprogramma s eruit worden bekostigd. Volgens een in eigen huis uitgevoerde studie van de Europese Groep van Televisie Adverteerders (EGTA) onder 15 televisiereclame-exploitanten in 12 landen van de EU, wordt 94% van de netto-opbrengsten uit kinderreclame, ofwel een bedrag van 241 miljoen euro, geïnvesteerd in de productie van kinderprogramma s. Reclame garandeert de kwaliteit van kinderprogramma s, concludeert de organisatie Responsible Advertising and Children Programme op grond van dit resultaat. Het mag duidelijk zijn dat het aan banden leggen van kinderreclame een bedreiging vormt voor de Europese audiovisuele industrie. Het gevolg zou zijn dat televisiezenders minder kinderprogramma s zouden uitzenden, of in nog sterkere mate goedkope producties, bijvoorbeeld Japanse teken- Presentator Joe van het Amerikaanse kinderprogramma Blue s Clue

18 cloe tijdschrift6! :58 Page 18 CLOU PAGINA 18 films, zouden aankopen, stelt de EGTA. De gedachte dat je kinderprogramma s ook uit andere bronnen kunt financieren, bij voorbeeld uit belastinggeld, wordt door de EGTA blijkbaar niet meer als reële mogelijkheid erkend. Er wordt niks over gezegd. De professionalisering van marketing, merchandising en sponsoring van televisieprogramma s maakt volledige financiering uit publieke middelen in de praktijk tot een gepasseerd station. De professionalisering van het marktonderzoek onder kinderen maakt het televisiemakers mogelijk de inhoud van hun programma s goed op de merchandising -kansen af te stemmen. De merchandising-afdeling van het kinderstation Nickelodeon, bijvoorbeeld, voedt de programmamakers regelmatig met ideeën voor personages van kinderprogramma s die de beste kans maken om later commercieel te worden geëxploiteerd. De programmamakers gaan daar lang niet altijd op in. Maar soms wel. Zo drongen de commercieel denkende merchandisers er op aan om presentator Joe, van het populaire kinderprogramma Blue s Clue, in afwisselend in t-shirts met vijf verschillende kleuren te laten optreden, in plaats van steeds in dezelfde kleur, zoals hij gewoon was te doen. De verwachting was dat de jonge kijkers meer Blue s Clues t-shirts zouden willen hebben als die in meer kleuren verkrijgbaar zouden zijn. De programmamakers gingen in dit geval akkoord, omdat ze in deze vorm van merchandising geen inbreuk op hun programmaidee zagen. Gratis Teletubbies Concurrentie is de drijvende kracht achter de trend om kinderprogramma s steeds verfijnder af te stemmen op de commerciële mogelijkheden ervan, zoals blijkt uit de praktijk in de VS. Het niet commercieel ingestelde televisieproductiebedijf WGBH uit Boston beklaagde zich deze zomer in het tijdschrift Christian Science Monitor over de moeilijke markt. Wij krijgen onze programma s bijna niet meer verkocht aan de publiek zenders, klaagt een programmamaker. De reden is dat de producers van bijvoorbeeld de Teletubbies hun series voor niks aanbieden, omdat ze weten dat ze genoeg zullen terugverdienen via merchandising. Een producer als WGBH stemt zijn programma s af op de ontwikkelingsbehoefte van kinderen, gebaseerd op academisch onderzoek, en niet op de commerciële mogelijkheden van personages of poppetjes. Dan moet een producent voor zo n productie geld vragen en kom hij er, zelfs bij de publieke zenders, nauwelijks meer aan te pas. Een producent die zich baseert op marketingstrategie, die meestal gestoeld is op marktonderzoek, heeft het in deze wereld makkelijker. Tere kinderziel Het fascinerende is dat de verfijnde commerciële inzichten van de commercieel denkende televisiemakers ook onontbeerlijk zijn voor hun tegenpolen. De beschermers van de tere kinderziel zijn even goed aangewezen op de hoogwaardige hedendaagse marketinginzichten. Wie de consumptie van fruit en groente onder kinderen wil bevorderen, kan dat het beste doen door die producten als sexy en cool af te schilderen en dat lukt alleen als je goed inzicht krijgt in wat de allerjongste consumenten beweegt. Daarvoor heb je de inzichten van marktonderzoek nodig. Amerikaanse wetenschappers die zich zorgen maken om de verfijnde marketingtechnieken waarmee snack- en fastfoodfabrikaten hun ongezonde eten aan de man brengen, pleiten dan ook voor het bedenken van soortgelijke verfijnde marketingtechnieken om gebalanceerd voedsel aantrekkelijk te maken. Het zou goed zijn als de gratis verstrekte schoolmaaltijden, die veel kinderen nu links laten liggen, weer populair zouden worden gemaakt. We hebben daar een innovatieve benadering (...) en vernieuwde marketing voor nodig, pleitten twee wetenschappers in juli tijdens een hoorzitting van het Amerikaanse Congres over zwaarlijvigheid bij jongeren. De tegenbeweging van de fast food-industrie lijkt in een soort marketing- en onderzoekswedloop verwikkeld met bedrijven als McDonald s of Danone. Promotie van gezonde levenswijze De kennis van reclame en marketing wint terrein in de anti-reclame lobby. Zo maakt de WHO, de wereldgezondheidsorganisatie, sinds maart dit jaar in haar rapporten onderscheid tussen reclame en marketing. Marketing kan volgens de WHO veel meer nadelige invloed hebben op het gedrag van kinderen dan reclame en zou daarom ook aan strengere regels moeten onderworpen dan reclame. Tegelijkertijd erkent de WHO dat het verband tussen reclame, marketing en gezondheidsproblemen bij kinderen discutabel is. De conclusies van wetenschappelijk onderzoek op dit terrein zeer immers genuanceerd, en ook daar kan de WHO niet omheen. Het adverterend bedrijfsleven heeft als reactie op de ophef over zwaarlijvigheid inmiddels aangeboden de hoogwaardige marketingtechnieken ook voor de promotie van een gezonde levenswijze beschikbaar te maken. namens de WFA. Mediascholing De houding van de grote adverteerders in het obesity -debat is er een van grote bereidwilligheid tot samenwerking. We willen onderdeel zijn van de oplossing en niet van het probleem, zegt Wil Gilroy, sprekend namens de grote adverteerders, doelend op de discussie over zwaarlijvigheid. De multinationals hebben naar zijn zeggen lering getrokken uit de discussie over tabak, die door hun collega s uit de sigarettenindustrie glansrijk werd verloren. Reclame voor tabak is vrijwel in de hele westerse wereld uitgebannen en zover willen de producenten van fast food, snacks en snoep het niet laten komen. De industrie kiest in dit geval voor open debat en soms een vlucht vooruit. Kraft heeft uit eigen beweging al aangekondigd dat het minder vet en suiker zal verwerken in een aantal populaire producten. We zijn bereid onze gedragscodes te veranderen met oog op het probleem van zwaarlijvigheid," meldt Gilroy namens de gezamenlijke adverterende bedrijven. Adverteerders zijn ook bereid om hun marketingexpertise en een deel van hun middelen voor de promotie van een gezonde levenswijze vrij te maken, meldt Gilroy. Daarnaast, zegt de WFA, steunen de adverteerders projecten die gericht zijn op mediascholing; het leren omgaan met reclame en media. In Canada en in Groot-Brittannië zijn op dit terrein succesvolle projecten uitgevoerd. De WFA wil eraan meewerken dit soort projecten, die door academici, en buiten inmenging van de adverteerders, zijn gemaakt, over de hele wereld te verspreiden. De Europese Unie is ingenomen met dit initiatief. Nederland behoort tot een groep van zes landen waar over de invoering van dergelijke plannen wordt gesproken. In ons land wordt aan de invoering van dit soort scholing hard getrokken door de werkgeversorganisatie VNO/NCW. Het wachten is op onderzoek dat de invloed van deze scholingsprogramma s in kaart brengt. 'OBESITY' NIEUW ZORGENKIND De zorg om dikke kinderen heeft zich bovenaan de agenda genesteld van veel politici en belangenorganisaties Zwaarlijvigheid is het centrale thema geworden in de discussie over de effecten van reclame en marketing op kinderen. De roep om actie ter vermindering van het aantal veel te dikke kinderen begon eind jaren negentig in academische hoek. Amerika liep voorop. Daar is het aantal dikke kinderen ook het grootst. Medici en gedragswetenschappers vroegen de regering in te grijpen, nadat ze hadden vastgesteld dat het aantal te dikke kinderen tussen grofweg 1980 en 2000 was verdrievoudigd. Van de Amerikaanse kinderen in de leeftijd van 6 tot 19 jaar was in 2000 (laatstbekende cijfer) 15 procent (ofwel 9 miljoen kinderen) te zwaar. Dat is een verdriedubbeling ten opzichte van het percentage van (Bron: National Center for Health Statistics, USA) Het gevolg is een sterke toename van suikerziekte bij kinderen. Ook hebben kinderen met overgewicht een verhoogde kans op hartziekten. Bron: Wellness International Network

19 cloe tijdschrift6! :58 Page 19 CLOU PAGINA 19 Jongeren van idealisme naar kritisch conformisme Lidwien van de Ven, onderzoeker TRENDS De trend in de jaren 70 was een Afghaanse jas om in te demonstreren, in de jaren 80 een glitterbroek voor in de disco, in de jaren 90 stond grunge symbool voor een hedonistische levensstijl. Of goed georganiseerde danceparties, queenies, mobieltjes of Breezers symbolen worden van het eerste decennium van deze eeuw is nog niet helemaal uitgekristalliseerd. De jongerensymbolen lijken een steeds oppervlakkiger en materialistisch karakter te krijgen, maar hebben een diepere betekenis. Jongerentrends hebben alles te maken met jongerencultuur. Een eigen wereld met eigen producten, de zogenaamde jongerencultuur, bestaat pas sinds kort. Eigenlijk is er pas vanaf het begin van de vorige eeuw sprake van zoiets als een jongerencultuur. De eerste groepsvorming had als samenbindindende factor een idealistisch grondslag. De Arbeiders Jeugd Centrale (A.J.C) is daar een voorbeeld van. Deze beweging richtte zich op verbetering van de maatschappij en streefde naar een socialistische maatschappij. Met zang, dans en spirituele bijeenkomsten werd saamhorigheidsgevoel gestimuleerd. Na de 2e wereldoorlog raakte de strijd om een klasseloze maatschappij enigszins in het slop en kreeg de jongerencultuur meer en meer hedonistische trekjes. Na mij de zondvloed? Als we het vandaag de dag hebben over jongerentrends, dan wordt vooral gedacht in producten, kleding, merk en type mobieltje. Oppervlakkig gezien lijkt het wel alsof jongeren alleen maar geïnteresseerd zijn in uiterlijkheden. Een klein kanttekening is hier wel op zijn plaats. Zo af en toe zijn wel degelijk maatschappijkritische geluiden van jongeren te horen, zoals bijvoorbeeld bij de anti-irak demonstraties waar weliswaar veel oude hippies aan meedoen maar waar ook veel jongeren zich toe aangetrokken voelen. Belangrijk is in de gaten te houden naar welke kant de maatschappijkritiek zich ontwikkelt. Gaat het om een tijdelijke anti-oorlogsstemming of is hiermee een trend gezet en gaan jongeren zich (weer) druk maken voor een betere maatschappij. Daarnaast moet het belang van materiële symbolen niet onderschat worden. Ze zijn zeer belangrijk voor het afbakenen van de eigen leeftijdsgroep tegenover oudere- en jongere leeftijdsgroepen, maar ook om subgroepen herkenbaar te maken. Skaters hebben heel andere kledingcodes dan alto s. Kortom inzicht in de leefwereld van jongeren nu en in de toekomst biedt marketeers mogelijkheden om de juiste toon te vinden ten aanzien van jongeren en blunders te voorkomen. Het juiste product bij de juiste subcultuur blijft van belang voor jongeren, vanwege het samenbindende en onderscheidende effect.

20 cloe tijdschrift6! :58 Page 20 CLOU PAGINA 20 PUMA En sport én lifestyle én fashion Rob van Bodegom KIDS & JONGEREN Het begint met ambitie. ABN Amro drukt dit haar relaties op t hart, Puma bewijst dat het zo is. Het bedrijf formuleerde de ambitie het meest begeerlijke sportslifestyle-merk ter wereld te worden. Inmiddels maakt Puma een opmerkelijke comeback door. Niet alleen bij de consument, maar ook op de beurs is Puma populair. NRC meldde onlangs dat bij de onlangs gepresenteerde halfjaarcijfers de omzet van Puma met bijna 50% is gestegen tot 644 miljoen euro. De winst verdubbelde tot 85 miljoen euro. Illustratief bewijs van dit succes is de eerder dit jaar in Amsterdam geopende concept store, een vijf verdiepingen tellend monumentaal pand aan het Koningsplein. Verder oriënteert het merk zich op een nieuw reclamebureau om wereldwijd creatief inhoud te gaan geven aan de merkstrategie: het mixen van de invloeden van sport, lifestyle en fashion. Bij Puma Benelux begon vijf jaar geleden de groei, het moment waarop de toen 25-jarige Sander van Gelder aantrad als Marketing Manager. Hoe doe je dat? Een in de vergetelheid geraakt merk een dergelijke comeback laten maken? Het merk was vijf jaar geleden in de perceptie van de consument niet zozeer negatief, het probleem was alleen dat er geen imago was. Men kende Puma nog wel, maar men vroeg zich af of het nog bestond. De retailers hadden wél een beeld van ons, maar dan negatief omdat de verkopen stagneerden. Het merk was stoffig en zeker niet cool. Waar begin je dan? Je kijkt naar je marketingbudget, naar de investeringen en naar wat ze opleveren. Vervolgens bepaal je wat bijdraagt aan je doelstelling en wat niet, dat streep je weg. En geloof me, we hebben veel gestreept. We wilden in godsnaam nu eens één ding echt goed doen, en dat is voetbal. Daar liggen onze roots. Dus zijn we gaan investeren in voetbal en besloten we tegelijkertijd het merk te laden met een mix van de invloeden van sport, lifestyle en fashion. We moesten weer werken aan de beleving, het gevoel van het merk.

Voorbeeldcase RAB RADAR

Voorbeeldcase RAB RADAR Voorbeeldcase RAB RADAR Radio AD Awareness & Respons Private Banking (19725) Inhoud 2 Inleiding Resultaten - Spontane en geholpen merkbekendheid - Spontane en geholpen reclamebekendheid - Herkenning radiocommercial

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Rapportage Online onderzoek naar buiten spelen

Rapportage Online onderzoek naar buiten spelen Rapportage Online onderzoek naar buiten spelen februari 2010 In opdracht van: pag. 1 Conclusies Favoriete activiteiten Buiten spelen duidelijk veel populairder dan binnen spelen : 59% noemt buiten spelen

Nadere informatie

Info + voorwaarden lokaal bereiksonderzoek OLON DVJ Insights

Info + voorwaarden lokaal bereiksonderzoek OLON DVJ Insights Info + voorwaarden lokaal bereiksonderzoek DVJ Insights INHOUD Inleiding 2 DVJ Insights 2 Doelstelling bereiksonderzoek 3 Doelgroep 3 Steekproef omvang 3 Media en onderzoeksmodules 3 Vragenlijst en vergelijkbaarheid

Nadere informatie

RANDSTAD VAKANTEBANEN MONITOR Wat levert een vakantiebaan volgens de jongeren zelf op?

RANDSTAD VAKANTEBANEN MONITOR Wat levert een vakantiebaan volgens de jongeren zelf op? RANDSTAD VAKANTEBANEN MONITOR Wat levert een vakantiebaan volgens de jongeren zelf op? Datum: Maart 2010 Opdrachtgever: Randstad Nederland B.V. Onderzoeksbureau: YoungVotes TM Kenmerk: RAN003 Achtergrond

Nadere informatie

50+ in Europa Samenvatting van de eerste resultaten

50+ in Europa Samenvatting van de eerste resultaten share_belg_nl.indd 1 09.04.2006 14:00:20 Uhr share_belg_nl.indd 2-3 09.04.2006 14:00:21 Uhr Het aandeel ouderen in de totale populatie is in Europa hoger dan op elk ander continent en deze ontwikkeling

Nadere informatie

WHITEPAPER FASHION 22% VAN NEDERLANDERS IS VOORLOPER OP HET GEBIED VAN KLEDING 75% VAN NEDERLANDERS STAAT OPEN VOOR NIEUWE AANBIEDERS VAN KLEDING

WHITEPAPER FASHION 22% VAN NEDERLANDERS IS VOORLOPER OP HET GEBIED VAN KLEDING 75% VAN NEDERLANDERS STAAT OPEN VOOR NIEUWE AANBIEDERS VAN KLEDING WHITEPAPER FASHION 75% VAN NEDERLANDERS STAAT OPEN VOOR NIEUWE AANBIEDERS VAN KLEDING 22% VAN NEDERLANDERS IS VOORLOPER OP HET GEBIED VAN KLEDING Vooral vrouwen zijn geïnteresseerd in kleding. Zij zoeken

Nadere informatie

RESEARCH & DESIGN. keuzeonderzoeken. Verwondering: het begin van wetenschap. klas 1 havo/atheneum 2013-2014, periodeboek 1A:

RESEARCH & DESIGN. keuzeonderzoeken. Verwondering: het begin van wetenschap. klas 1 havo/atheneum 2013-2014, periodeboek 1A: RESEARCH & DESIGN klas 1 havo/atheneum 2013-2014, periodeboek 1A: Verwondering: het begin van wetenschap keuzeonderzoeken locatie Mariënburg, Leeuwarden Research & Design Project: Verwondering: het begin

Nadere informatie

GfK Group Media RAB Radar- Voorbeeldpresentatie Merk X fmcg. Februari 2008 RAB RADAR. Radio AD Awareness & Respons. Voorbeeldpresentatie Merk X

GfK Group Media RAB Radar- Voorbeeldpresentatie Merk X fmcg. Februari 2008 RAB RADAR. Radio AD Awareness & Respons. Voorbeeldpresentatie Merk X RAB RADAR Radio AD Awareness & Respons Voorbeeldpresentatie Inhoud 1 Inleiding 2 Resultaten - Spontane en geholpen bekendheid - Herkenning radiocommercial en rapportcijfer - Teruggespeelde boodschap -

Nadere informatie

Onderzoek Inwonerspanel: Geinbeat (Cityplaza) Festival

Onderzoek Inwonerspanel: Geinbeat (Cityplaza) Festival 1 (12) Onderzoek Inwonerspanel: Auteur Tineke Brouwers Respons onderzoek Op 26 maart kregen de panelleden van 18 jaar en ouder (1.155 personen) een e-mail met de vraag of zij digitaal een vragenlijst over

Nadere informatie

Eindrapportage verantwoord lenen Onderzoek naar houding en gedrag consumenten

Eindrapportage verantwoord lenen Onderzoek naar houding en gedrag consumenten 1 Eindrapportage verantwoord lenen Onderzoek naar houding en gedrag consumenten In opdracht van InterBank juli 2006 2 Copyright 2006 Blauw Research bv Alle rechten voorbehouden. De resultaten zoals beschreven

Nadere informatie

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media hebben in onze samenleving een belangrijke rol verworven. Het gebruik van sociale media is groot en dynamisch. Voor de vierde

Nadere informatie

Ondernemers staan open voor bedrijfsverkoop, maar moeten mentaal nog een drempel over

Ondernemers staan open voor bedrijfsverkoop, maar moeten mentaal nog een drempel over Ondernemers staan open voor bedrijfsverkoop, maar moeten mentaal nog een drempel over Rapport Marktmonitor 2015 18 September 2015 Colofon In opdracht van: Majka van Doorn Research Consultant 033 330 33

Nadere informatie

Onderzoek Inwonerspanel Jongerenonderzoek: alcohol

Onderzoek Inwonerspanel Jongerenonderzoek: alcohol 1 (19) Onderzoek Inwonerspanel Auteur Tineke Brouwers Respons onderzoek Op 5 december kregen de panelleden van 12 tot en met 18 jaar (280 personen) een e-mail met de vraag of zij digitaal een vragenlijst

Nadere informatie

MONITOR WERK Meting maart 2014. 34993 Maart 2014 Francette Broekman

MONITOR WERK Meting maart 2014. 34993 Maart 2014 Francette Broekman MONITOR WERK Meting maart 2014 34993 Maart 2014 Francette Broekman GfK Intomart 2014 34993 Achmea Volgens Nederland Werk Maart 2014 1 Inleiding GfK Intomart 2014 34993 Achmea Volgens Nederland Werk Maart

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. Ouders aan het woord. Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014. Utrecht.nl/volksgezondheid

Jongeren en alcohol. Ouders aan het woord. Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014. Utrecht.nl/volksgezondheid Jongeren en alcohol Ouders aan het woord Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014 Utrecht.nl/volksgezondheid 2 Inleiding Sinds 1 januari 2014 is de leeftijdsgrens voor het in bezit hebben van alcohol

Nadere informatie

ROI Driven Internet Marketing. Yonego Affiliate Enquête 2012. Resultaten

ROI Driven Internet Marketing. Yonego Affiliate Enquête 2012. Resultaten ROI Driven Internet Marketing Yonego Affiliate Enquête 2012 Resultaten Maart 2013 INHOUDSOPGAVE INLEIDING... 3 SAMENVATTING... 4 VRAAG 1 SINDS WANNEER BENT U ACTIEF ALS AFFILIATE?... 6 VRAAG 2 HOEVEEL

Nadere informatie

Openingstijden Stadswinkels 2008

Openingstijden Stadswinkels 2008 Openingstijden Stadswinkels 2008 Openingstijden Stadswinkels 2008 René van Duin & Maaike Dujardin Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) december 2008 In opdracht van Publiekszaken afdeling Beleid

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

Rapportage. Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen

Rapportage. Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen Rapportage Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen In opdracht van: Mediawijzer.net Datum: 22 november 2013 Auteurs: Marieke Gaus & Marvin Brandon Index Achtergrond van het onderzoek 3 Conclusies

Nadere informatie

JONGEREN IN GELDERLAND OVER

JONGEREN IN GELDERLAND OVER JONGEREN IN GELDERLAND OVER een sterk bestuur en hun gemeente Aanleiding De provincie Gelderland werkt samen met VNG Gelderland aan het project Sterk Bestuur Gelderland (SBG). In het project wordt het

Nadere informatie

Sterkste groei bij werknemers

Sterkste groei bij werknemers In 1994 stagneerde de ontwikkeling van de koopkracht nog. In de daarop volgende jaren nam de koopkracht echter steeds sterker toe: met 1% in 1995 tot 1,5% in 1997. De grootste stijging,,7%, deed zich voor

Nadere informatie

10 GOUDEN REGELS VOOR HET GEBRUIK VAN SOCIAL

10 GOUDEN REGELS VOOR HET GEBRUIK VAN SOCIAL 10 GOUDEN REGELS VOOR HET GEBRUIK VAN SOCIAL MEDIA Zo overtuigt u uw doelgroep wél van de toegevoegde waarde Auteur: Wendy Appel Datum: 7 juli 2009 OnlineResults Databankweg 12p 3821 AL Amersfoort T 035

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

Onderzoek: Armoede. Publicatiedatum: 6-3- 2014

Onderzoek: Armoede. Publicatiedatum: 6-3- 2014 Onderzoek: Armoede Publicatiedatum: 6-3- 2014 Over dit onderzoek Het onderzoek is een driehoeksmeting bestaande uit een online enquête met zowel open als gesloten vragen, en een asynchrone online focusgroep

Nadere informatie

WHITEPAPER HOME DECO VROUWEN TOT 35 ZIJN VOORLOPERS OP HET GEBIED 66% VAN NEDERLANDERS STAAT OPEN

WHITEPAPER HOME DECO VROUWEN TOT 35 ZIJN VOORLOPERS OP HET GEBIED 66% VAN NEDERLANDERS STAAT OPEN WHITEPAPER HOME DECO 66% VAN NEDERLANDERS STAAT OPEN VOOR VROUWEN TOT 35 ZIJN VOORLOPERS OP HET GEBIED VAN Nederlanders houden zich graag bezig met het inrichten van hun huis. Vrouwen hebben meer interesse

Nadere informatie

Rapportage online marktonderzoek Wat maakt succes?

Rapportage online marktonderzoek Wat maakt succes? Rapportage online marktonderzoek Wat maakt succes? December 2007 / Januari 2008 Door: Marco Bouman, Impulse, Strategie & Marketing Februari 2008 2008 Marco Bouman, alle rechten voorbehouden Het is niet

Nadere informatie

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk!

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk! 1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips Haal direct meer uit je netwerk! Inleiding Allereerst wil ik u bedanken voor het downloaden van dit e-book. Na weken van voorbereiding kunnen we dan nu eindelijk dit e-book

Nadere informatie

HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN

HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN E-blog HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN In talent & groei Het is belangrijk om je talent goed onder woorden te kunnen brengen. Je krijgt daardoor meer kans om het werk te

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen Goede zorg van groot belang Nederlanders staan open voor private investeringen Index 1. Inleiding p. 3. Huidige en toekomstige gezondheidszorg in Nederland p. 6 3. Houding ten aanzien van private investeerders

Nadere informatie

Kinderen leren omgaan met geld

Kinderen leren omgaan met geld Kinderen leren omgaan met geld Een onderzoek onder ouders van kinderen in groep 7 en 8 Rapportage November 2012 Samenvatting (1/4) 1.Negen op de tien kinderen in groep zeven en acht krijgen zakgeld Het

Nadere informatie

2. Beter nu dan later

2. Beter nu dan later Daarom Duits 1. Engels is niet voldoende Natuurlijk is kennis van de Engelse taal essentieel, maar: Englisch ist ein Muss, Deutsch ist ein Plus. Uit een enquête onder bedrijven die actief zijn in Duitsland

Nadere informatie

Alsjeblieft: 26 tips voordat je een BOB Borrel bezoekt

Alsjeblieft: 26 tips voordat je een BOB Borrel bezoekt Alsjeblieft: 26 tips voordat je een BOB Borrel bezoekt Inleiding Ondanks het feit dat iedereen weet dat netwerken van belang is - we zullen dan ook niet meer ingaan op het waarom - blijkt dat veel mensen

Nadere informatie

Nationale Social Media Onderzoek 2016

Nationale Social Media Onderzoek 2016 Nationale Social Media Onderzoek 2016 Het grootste trendonderzoek van Nederland naar het gebruik en verwachtingen van social media #NSMO Uitgevoerd door: Auteurs: Newcom Research & Consultancy B.V. drs.

Nadere informatie

OfficeTeam Salary Guide 2011. Nederland

OfficeTeam Salary Guide 2011. Nederland OfficeTeam Salary Guide 2011 Nederland Inleiding Als de economie aantrekt, is het voor bedrijven nog belangrijker om hun jaarlijkse beloningen en secundaire arbeidsvoorwaarden te vergelijken met die van

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Vakantiewerk onderzoek 2015 FNV Jong. Hans de Jong & Leon Pouwels Juni 2015

Vakantiewerk onderzoek 2015 FNV Jong. Hans de Jong & Leon Pouwels Juni 2015 Vakantiewerk onderzoek 2015 FNV Jong Hans de Jong & Leon Pouwels Juni 2015 Achtergrond Achtergrond 2 Achtergrond SAMPLE 420 Respondenten WEging De data is gewogen op geslacht, leeftijd en opleiding naar

Nadere informatie

SOS Vakmanschap - Organisatie voor behoud en versterking van specialistische beroepen - Geld is niet het belangrijkste

SOS Vakmanschap - Organisatie voor behoud en versterking van specialistische beroepen - Geld is niet het belangrijkste SOS Vakmanschap - Organisatie voor behoud en versterking van specialistische beroepen - Geld is niet het belangrijkste bron: monitor SOS Vakmanschap 2012 V aklieden als hoefsmeden, hoedenmakers en glasblazers

Nadere informatie

Nationale Social Media Onderzoek 2015

Nationale Social Media Onderzoek 2015 Nationale Social Media Onderzoek 2015 Het grootste trendonderzoek van Nederland naar het gebruik en verwachtingen van social media #NSMO Uitgevoerd door: Auteurs: Newcom Research & Consultancy B.V. drs.

Nadere informatie

Nederland over Gemeenschapsaccommodaties

Nederland over Gemeenschapsaccommodaties Rapport Nederland over Gemeenschapsaccommodaties Voor: Oranje Fonds, Marinka Peerdemann Door: Mirjam Hooghuis Datum: 20 januari 2010 Project: 91688 Synovate Voorwoord Vanaf januari gooit het Oranje Fonds

Nadere informatie

Rapport. bol.com op vakantie! Voor: bol.com Door: Synovate Datum: 28 juli 2010. Synovate

Rapport. bol.com op vakantie! Voor: bol.com Door: Synovate Datum: 28 juli 2010. Synovate Rapport bol.com op vakantie! Voor: bol.com Door: Synovate Datum: 28 juli 2010 Synovate Inhoud Samenvatting 2 Belangrijkste resultaten 4 Onderzoeksopzet 11 Synovate BV. Alle rechten voorbehouden. De concepten

Nadere informatie

Juiste mens, juiste plek. Maak er werk van

Juiste mens, juiste plek. Maak er werk van Juiste mens, juiste plek Maak er werk van Mens & werk De juiste mens op de juiste plek: wie wil dat nou niet? Mensen die goed op hun plek zitten presteren immers beter, hebben meer plezier in hun werk

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Opiniepeiling tegenover luisteronderzoek

Opiniepeiling tegenover luisteronderzoek Opiniepeiling tegenover luisteronderzoek Op 13 en 14 april 1973 werd er in opdracht van CV Veronica door het Bureau Veldkamp Marktonderzoek BV. een opinieonderzoek uitgevoerd onder de Nederlandse bevolking

Nadere informatie

Bereiksonderzoek Lokale omroep

Bereiksonderzoek Lokale omroep BRAND REALITY Bereiksonderzoek Lokale omroep DVJ Insights consultant research expert Inhoud: achtergrond onderzoek Resultaten Televisie Resultaten Radio Resultaten Website conclusies 2 ACHTERGROND - DOELSTELLINGEN

Nadere informatie

Hoe ouder, hoe trouwer Switchen & behouden in de 50-plusmarkt

Hoe ouder, hoe trouwer Switchen & behouden in de 50-plusmarkt WHITEPAPER Hoe ouder, hoe trouwer Switchen & behouden in de 50-plusmarkt Onderzoek van het (een initiatief van Bindinc) toont aan dat onder 50-plussers merktrouw vaker voorkomt dan onder 50- minners. Daarbij

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D.

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D. M200802 Vrouwen aan de start Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, juni 2008 2 Vrouwen aan de start Vrouwen vinden het starten

Nadere informatie

De top-50 onderzoeksbureaus

De top-50 onderzoeksbureaus 16 MARKETINGTRIBUNE/MOA-BUREAUOVERZICHT 2012 samenstelling Rupert Parker Brady en Wim van Slooten* De top-50 onderzoeksbureaus Voor de vijfde keer leest u in MarketingTribune het jaaroverzicht van de -

Nadere informatie

Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder autochtone Nederlanders

Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder autochtone Nederlanders Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder autochtone Nederlanders Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder autochtonen 1) Integratiecampagne

Nadere informatie

Onderzoek Digipanel: Vrijwillige Brandweer

Onderzoek Digipanel: Vrijwillige Brandweer Versie definitief Datum 25 november 2008 1 (7) Onderzoek Digipanel: Vrijwillige Brandweer Auteur Tineke Brouwers Het achtste onderzoek Op 12 september 2008 kregen alle panelleden van dat moment (749 personen)

Nadere informatie

Flitspeiling plastic tasjes

Flitspeiling plastic tasjes Flitspeiling plastic tasjes Rapportage flitspeiling plastic tasjes 17 mei 2016 Inhoudsopgave Voorwoord Management summary Resultaten Kennis maatregel Reclamebekendheid Beoordeling reclame Gedrag n.a.v.

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet.

Nadere informatie

Checkit maakt u vindbaar!

Checkit maakt u vindbaar! Checkit maakt u vindbaar! Neem voor meer informatie vrijblijvend contact op met één van onze Search Engine Marketing professionals of kijk op www.checkit.nl Pagina 2 van 12 Inhoud 1. Over Checkit... 3

Nadere informatie

StepStone in cijfers Augustus 2014

StepStone in cijfers Augustus 2014 StepStone in cijfers Augustus 2014 StepStone feiten & cijfers Enkele cijfers Bezochte pagina s 961,662 Aantal bezoeken 342,486 Unieke bezoekers 236,063 Aantal vacatures 957 Afgelopen maand in een notendop

Nadere informatie

WHITEPAPER. Waarom een online magazine? Welke voordelen zijn er te behalen? Inhoud & bladritme ONLINE MAGAZINES

WHITEPAPER. Waarom een online magazine? Welke voordelen zijn er te behalen? Inhoud & bladritme ONLINE MAGAZINES WHITEPAPER ONLINE MAGAZINES Waarom een online magazine? Welke voordelen zijn er te behalen? Inhoud & bladritme INTRODUCTIE Je hebt deze whitepaper gedownload omdat je geïnteresseerd bent in online magazines.

Nadere informatie

Standaard Eurobarometer 84. Die publieke opinie in de Europese Unie

Standaard Eurobarometer 84. Die publieke opinie in de Europese Unie Die publieke opinie in de Europese Unie Opiniepeiling besteld en gecoördineerd door de Europese Commissie, Directoraat-generaal Communicatie. Dit werd opgesteld voor de Vertegenwoordiging van de Europese

Nadere informatie

Toeristisch bezoek aan Leiden 2006-2014

Toeristisch bezoek aan Leiden 2006-2014 Beleidsonderzoek & Analyse BOA Feitenblad draagt bij aan de kwaliteit van beleid en besluitvorming Toeristisch bezoek aan Leiden 2006-2014 1. Inleiding Al vele jaren laat Leiden het onderdeel Toeristisch

Nadere informatie

Onderzoek: Studiekeuze

Onderzoek: Studiekeuze Onderzoek: Studiekeuze Publicatiedatum: 31-01- 2014 Over dit onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 29 t/m 31 januari 2014, deden 712 scholieren en 1064 studenten mee. De uitslag van de peiling

Nadere informatie

Rommelen met je identiteit. Landelijk scholierenonderzoek naar de aard en de omvang van de falsificatie van legitimatiebewijzen door jongeren

Rommelen met je identiteit. Landelijk scholierenonderzoek naar de aard en de omvang van de falsificatie van legitimatiebewijzen door jongeren Rommelen met je identiteit Landelijk scholierenonderzoek naar de aard en de omvang van de falsificatie van legitimatiebewijzen door jongeren Utrecht, maart 2005 2 Rommelen met je identiteit Uitvoerder:

Nadere informatie

Reclame Reactie Onderzoek

Reclame Reactie Onderzoek Reclame Reactie Onderzoek 11 oktober 2012 Opdrachtgever: Onderzoeksbureau: 1 INHOUDSOPGAVE Onderdelen: I. Inleiding en achtergrond II. Onderzoeksopzet III. Resultaten IV. Management Summary 2 I. INLEIDING

Nadere informatie

Hoe gaat Nederland met pensioen?

Hoe gaat Nederland met pensioen? Hoe gaat Nederland met pensioen? Een onderzoek over het pensioensbewustzijn van Nederland op verschillende thema s, waaronder pensioenleeftijdsverwachting. In opdracht van GfK Intomart 2013 33213 Delta

Nadere informatie

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h

Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h TNS Nipo Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam t 020 5225 444 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport Monitoring gebruikerstevredenheid invoering 130 km/h Rick Heldoorn & Matthijs de Gier H1630

Nadere informatie

FNV Vakantiewerk onderzoek 2013

FNV Vakantiewerk onderzoek 2013 FNV Vakantiewerk onderzoek 2013 Datum: 31 Mei 2013 Opdrachtgever: FNV Jong Onderzoeksbureau: YoungVotes TM (DVJ Insights) Contactpersoon FNV Jong: Esther de Jong, Kim Cornelissen Contactpersoon YoungVotes:

Nadere informatie

Uw mening over pensioen

Uw mening over pensioen Uw mening over pensioen Onderzoek naar de risicohouding van pensioenopbouwers en pensioenontvangers van Philips Pensioenfonds mei / juni 2013 Philips Pensioenfonds Inhoud Aanleiding onderzoek Opzet onderzoek

Nadere informatie

Verdieping Hoe gaat Nederland met pensioen?

Verdieping Hoe gaat Nederland met pensioen? Verdieping Hoe gaat Nederland met pensioen? Een onderzoek over het pensioensbewustzijn van Nederland op verschillende thema s. In opdracht van. GfK Intomart 2014 Hoe gaat Nederland met pensioen? Januari

Nadere informatie

Business Lounge: uw klant aan de bestuurstafel!

Business Lounge: uw klant aan de bestuurstafel! Gaby Remmers: senior onderzoeker Blauw Research Drijfveer: organisaties helpen inzicht te krijgen in de kansen op een nog klantgerichtere dienstverlening Andre Heeling: onderzoeker Blauw Research Drijfveer:

Nadere informatie

IP72 Brabants Dagblad. Analyse

IP72 Brabants Dagblad. Analyse IP72 Brabants Dagblad Analyse 01 Organisatie Bij Brabants Dagblad BV werken ongeveer 400 personen, waarvan bijna de helft bij de redactie, 100 bij advertentie-exploitatie, 70 bij oplage en 30 bij overige

Nadere informatie

Kun je jouw beleving meten in woord, beeld en getal?

Kun je jouw beleving meten in woord, beeld en getal? Kun je jouw beleving meten in woord, beeld en getal? Marco Rozendaal & Arnold Vermeeren Technische Universiteit Delft / Faculteit Industrieel Ontwerpen De perfecte totaalbeleving. Dat is waar industrieel

Nadere informatie

Het transparanter en overzichtelijker maken van de markt van mobiele data oplossingen

Het transparanter en overzichtelijker maken van de markt van mobiele data oplossingen Het transparanter en overzichtelijker maken van de markt van mobiele data oplossingen Het transparanter en overzichtelijker maken van de markt van mobiele data oplossingen WishUmobile Wijnhaven 17 3011

Nadere informatie

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk!

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! In onze vorige Zing In hebben we het gehad over de druk die op jonge mensen wordt gelegd, op de vaak hoge eisen die we aan hen stellen. Maar niemand is

Nadere informatie

GfK 2012 AFM Consumentenmonitor December 2012 1

GfK 2012 AFM Consumentenmonitor December 2012 1 GfK 2012 AFM Consumentenmonitor December 2012 1 Inhoudsopgave 1. Management Summary 2. Onderzoeksresultaten in detail Type beleggingsverzekering en wijze van afsluiten Kennis van- en informatie over de

Nadere informatie

Tot uw dienst. Let s drive business

Tot uw dienst. Let s drive business Tot uw dienst Marktanalyse: voldoen Europese bedrijven aan de verwachtingen van consumenten voor wat betreft afgesproken afleveren afspraaktijden? Marktonderzoek: Service en aflevering aan huis Het marktonderzoek

Nadere informatie

Rapport Consumentenonderzoek 2016 Keurmerk Klantgericht Verzekeren

Rapport Consumentenonderzoek 2016 Keurmerk Klantgericht Verzekeren Rapport Consumentenonderzoek 2016 Keurmerk Klantgericht Verzekeren Stichting toetsing verzekeraars Datum: 8 februari 2016 Projectnummer: 2015522 Auteur: Marit Koelman Inhoud 1 Achtergrond onderzoek 3 2

Nadere informatie

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Projectnummer: 10203 In opdracht van: Dienst Infrastructuur, Verkeer en Vervoer drs. Merijn Heijnen dr. Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL

Nadere informatie

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder allochtone Nederlanders

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder allochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder allochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder allochtonen 1) Integratiecampagne

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier.

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van

Nadere informatie

Wat draagt bij aan een gelukkig pensioen? Een vergelijking tussen Nederland, België, Denemarken en Zweden

Wat draagt bij aan een gelukkig pensioen? Een vergelijking tussen Nederland, België, Denemarken en Zweden Wat draagt bij aan een gelukkig pensioen? Een vergelijking tussen Nederland, België, Denemarken en Zweden Onderzoek van GfK november 2015 Inleiding Delta Lloyd is continu bezig het pensioenbewustzijn te

Nadere informatie

Referral recruitment

Referral recruitment whitepaper Referral recruitment Werven van nieuw talent via uw medewerkers: de 10 succesfactoren Versie 2.0: februari 2012 Auteur: Ben Verhagen Goals Arbeidsmarketing BV K l o o s t e r s t r a a t 1 0

Nadere informatie

Vakantiegedrag. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Factoren die van invloed zijn op vakantiegedrag. Wat is vakantiegedrag?

Vakantiegedrag. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Factoren die van invloed zijn op vakantiegedrag. Wat is vakantiegedrag? Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over vakantiegedrag van mensen. Het maakt je duidelijk waarom mensen met vakantie gaan en hoe de keuze voor een vakantie tot stand komt. Wat wordt er van jou

Nadere informatie

9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert.

9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert. 9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert. Introductie Een goed ingerichte website met een goed uitgevoerde marketingstrategie is het ideale marketing tool voor ondernemers. Een goede website

Nadere informatie

Rapportage. Keurmerk Klantgericht Verzekeren

Rapportage. Keurmerk Klantgericht Verzekeren Rapportage Keurmerk Klantgericht Verzekeren In opdracht van: Stichting toetsing verzekeraars Datum: 27 januari 2015 Projectnummer: 2014026 Auteurs: Marit Koelman & John Ruiter Index Achtergrond van het

Nadere informatie

s t u d i e Jongeren en media Jongeren en media OIVO, januari 2009

s t u d i e Jongeren en media Jongeren en media OIVO, januari 2009 Jongeren en media Jongeren en media s t u d i e OIVO, januari 2009 Agenda 1. Doelstellingen 2. Methodologie 3. Percentage media-uitrusting (thuis, persoonlijk, op school) 4. Programma s beluisteren, bekijken

Nadere informatie

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie?

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? MEMO/11/406 Brussel, 16 juni 2011 Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? Vakantie verwacht het onverwachte. Gaat u binnenkort op reis in de EU of naar IJsland, Liechtenstein,

Nadere informatie

Onderzoeksdocument. Creatieve Bloeiplaats

Onderzoeksdocument. Creatieve Bloeiplaats Onderzoeksdocument Creatieve Bloeiplaats HVA Instituut voor Interactieve Media Amsterdam oktober 2008 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding...3 Doelstellingen...4 Doelgroep...5 De vragen...6 De resultaten...7

Nadere informatie

In dit nummer: Op zoek naar een baan? Persoonlijk. Maak een plan van aanpak! Wie is Tessel en wat zoekt zij?

In dit nummer: Op zoek naar een baan? Persoonlijk. Maak een plan van aanpak! Wie is Tessel en wat zoekt zij? TESSEL. In dit nummer: Op zoek naar een baan? Maak een plan van aanpak! Persoonlijk Wie is Tessel en wat zoekt zij? INHOUD. 3. Voorwoord. Niet nog zo n egotrippertijdschrift! 4. Over Tessel. Van theoloog

Nadere informatie

Financiële opvoeding. September 2007

Financiële opvoeding. September 2007 Financiële opvoeding September 2007 Inhoud INHOUD... 1 1 INLEIDING... 2 1.1 AANLEIDING... 2 1.2 METHODE VAN ONDERZOEK... 2 1.3 ACHTERGRONDVARIABELEN... 3 LEESWIJZER... 4 2 ZAKGELD EN KLEEDGELD... 5 2.1

Nadere informatie

Wat is marketing. Hoe wordt marketing gebruikt in de praktijk. Product. Prijs

Wat is marketing. Hoe wordt marketing gebruikt in de praktijk. Product. Prijs Wat is marketing Marketing is het proces die je moet doorgaan om de behoeften van uw klanten te bevredigen. Eerst werd marketing gezien als het geheel van activiteiten die de ruil van producten of diensten

Nadere informatie

Onderzoek Huishoudelijke hulp 2011

Onderzoek Huishoudelijke hulp 2011 2011 1 (11) Onderzoek Huishoudelijke hulp 2011 Auteur Tineke Brouwers en Francien Wisman Respons onderzoek Op 17 mei 2011 kregen 1034 inwoners van Nieuwegein die huishoudelijke hulp ontvangen een vragenlijst

Nadere informatie

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Rapportage Juli 2013 Meer informatie: info@wijzeringeldzaken.nl Samenvatting (1/3) 1. Veel 17-jarigen maken de indruk verstandig om te gaan

Nadere informatie

ZZP Barometer 2013 Pagina 2 van 16

ZZP Barometer 2013 Pagina 2 van 16 Maart 2013 ZZP Barometer 2013 Pagina 2 van 16 Inhoudsopgave Maart 2013 Voorwoord Opdrachten en tarieven Pagina 4 / 16 Managementsamenvatting Pagina 5 / 16 Themarapport Opdrachten en tarieven Marktontwikkeling

Nadere informatie

Van dezelfde auteur. Spreken is zilver. Overtuigen is goud. Waarschijnlijk de beste mediatraining die u zal krijgen. In minder dan 2 uur lezen.

Van dezelfde auteur. Spreken is zilver. Overtuigen is goud. Waarschijnlijk de beste mediatraining die u zal krijgen. In minder dan 2 uur lezen. Marketing Reset Van dezelfde auteur Spreken is zilver. Overtuigen is goud. Waarschijnlijk de beste mediatraining die u zal krijgen. In minder dan 2 uur lezen. 2 Marketing Reset Uw reclame gerichter en

Nadere informatie

StepStone in cijfers Augustus 2014

StepStone in cijfers Augustus 2014 StepStone in cijfers Augustus 2014 Finding great people for great jobs StepStone in cijfers Enkele cijfers Bezochte pagina s 3.706.485 Aantal bezoeken 1.033.556 Unieke bezoekers 567.185 Aantal jobs 5139

Nadere informatie

Evenementen in Hoek van Holland - 2009

Evenementen in Hoek van Holland - 2009 Evenementen in Hoek van Holland - 2009 Evenementen in Hoek van Holland - 2009 René van Duin & Maaike Dujardin Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) december 2009 In opdracht van deelgemeente Hoek

Nadere informatie

Duurzaamheidk. Denken en doen over groente Duurzaamheidkompas meting #12 Mei 2014

Duurzaamheidk. Denken en doen over groente Duurzaamheidkompas meting #12 Mei 2014 Duurzaamheidk mpas Denken en doen over groente Duurzaamheidkompas meting #12 Mei 2014 Inleiding Het Duurzaamheidkompas Antwoord op duurzaamheidvragen In deze tijd van milieu-, klimaat-, voedsel- en economische

Nadere informatie

TV IN NEDERLAND 2003

TV IN NEDERLAND 2003 TV IN NEDERLAND 2003 ONTWIKKELINGEN IN TV BEZIT EN TV GEBRUIK ESTABLISHMENT SURVEY André van de Wal Camiel Camps Nelly Kalfs Amstelveen, 9 maart 2004 Auteursrecht voorbehouden. Niets uit dit document mag

Nadere informatie