PROJECTPORTFOLIO AGENTSCHAP ONDERNEMEN NIEUW INDUSTRIEEL BELEID

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "PROJECTPORTFOLIO AGENTSCHAP ONDERNEMEN NIEUW INDUSTRIEEL BELEID"

Transcriptie

1 PROJECTPORTFOLIO AGENTSCHAP ONDERNEMEN NIEUW INDUSTRIEEL BELEID

2 Maakindustrie Vlaggenschepen voor Fabrieken van de toekomst Agoria Vlaanderen Jos Pinte Chemie Textiel en hout Voeding Industrie/Sectorspecifiek Bewustmaking Ervaring Studie Bedrijfsbenadering Buildchem Federplast.be Petri Ven Innovatieve hub voor de agro-voedingsindustrie POM West-Vlaanderen Stefaan Matton Snelheid als competitief wapen Agoria Vlaanderen Jos Pinte Texchem: Duurzame chemie in textiel Fedustria Vlaanderen Bruno Eggermont Netwerk vermarkting van innovatieve producten Fedustria Vlaanderen Katja De Vos Flanders Wind Farm Offshore Wind Testsite Agoria Vlaanderen Freek Couttenier Doorbreken in productietechnologie voor een Vlaamse maakindustrie met toekomst Agoria Vlaanderen Jos Pinte Watrasist Federplast.be Geert Scheys Bluechem Essenscia Frans Dieryck Ontwikkeling businessplan voor TINA-fonds: Ghent Syngas Cluster & Demonstration Plant Ghent Bio-Energy Valley Wim Soetaert Roadmap naar de textiel-, hout-, en meubelfabriek van de toekomst Fedustria Vlaanderen Chris De Roock Voedselverlies FEVIA Vlaanderen Claire Bosch Via 7 sleuteltransformaties naar de waarde-ketens voor de maakindustrie vd toekomst Agoria Vlaanderen Jos Pinte De FACtory Federatie Aluminium Contstructeurs Etienne Clinquart imade Plan C Karel Van Acker OMC-OPC Open Manufacturing Campus Paul Peeters Symbiose Essenscia Frans Dieryck Open innovatie cluster voor de transitie naar een biogebaseerde economie Ghent Bio-Energy Valley Wim Soetaert CORE BUSINESS to create new value chains of downstream users of thermoplastics FEBEM Werner Annaert Zeetex Textielproducten voor de zee Centexbel Jan Laperre Foodinofra FEVIA Vlaanderen Claire Bosch

3 Sectoroverschrijdend Bewustmaking Ervaring Studie Bedrijfsbenadering Nieuwe Fabriek van de Toekomst VKW Limburg Raf Sluismans Smart Energy Solutions VSGP / Smart Grids Flanders Heidi Lenaerts Waterstof Waterstofnet Adwin Martens De KMO 2.0 UNIZO Geert Eggermont Lead Plants & Lead Companies VOKA Antwerpen-Waasland Erik Van Imschoot Kracht ConnAct Geert Van Hootegem Interdisciplinaire clusters als opstap naar een kennisgedreven economie POM West-Vlaanderen Stefaan Matton FabLabXL: Fabriek van de Toekomst Erasmushogeschool Brussel Luc Van de Velde

4 MAAKINDUSTRIE Vlaggenschepen voor Fabrieken van de Toekomst Transformatietraject Bewustmaking - 24 maanden Dit project wil Vlaamse bedrijven uit de maakindustrie met herkenbare voorbeelden aanzetten om zelf concrete stappen te ondernemen om zich te transformeren naar de Nieuwe Fabriek voor de Toekomst. Goede voorbeelden van de ultieme FvT zijn schaars maar vele succesvolle bedrijven blinken vandaag al uit in één of meerdere deelfacetten van de FvT. Deze voorlopers zullen als vlaggenschip optreden om aan andere Vlaamse bedrijven de weg naar succes voor te tonen. The future is already here - it s just not very evenly distributed (William Gibson) Door al deze individuele best practices samen te leggen zal er een tastbaar en herkenbaar totaalbeeld ontstaan voor de diverse aspecten van de Nieuwe Fabriek voor de Toekomst. Het project zal bedrijven stimuleren door hun transformatiedoelen concreet en herkenbaar te maken, door aan te tonen dat dergelijke voorbeelden echt werken en door handvaten aan te reiken om gericht aan de slag te gaan. Op basis van de individuele best practices zal het project de verschillende succes-drivers in kaart brengen en bundelen tot een framework voor transformatie dat enerzijds gebaseerd is op real-life praktijkervaringen en anderzijds gekoppeld wordt aan actuele denkkaders rond strategische business-innovatie. Het project wil een 40-tal best practice-bedrijven opsporen, documenteren en in de spotlight zetten. Op basis daarvan wil het vele honderden bedrijven sensibiliseren. Het zal bovendien een 30-tal bedrijven ondersteunen om een eigen concreet transformatietraject op de rails te zetten. Agoria Vlaanderen heer Jos Pinte general manager A Reyerslaan Brussel Snelheid als competitief wapen Transformatietraject Ervaringsuitwisseling 24 maanden Met snelheid kan je in een geglobaliseerde wereld duurzaam de concurrentie verslaan. Dit is de visie achter een tijdsgedreven organisatie, waarbij het verkorten van de tijd voor het bedenken, ontwikkelen, produceren en vermarkten van producten de dominante drijfveer voor de ganse organisatie is. Voorlopers bewijzen de kracht van een focus op snelheid om bedrijven écht te transformeren. Vernieuwende methodieken, kennis en ondersteunde technologie zijn beschikbaar, maar zijn in Vlaanderen nog maar bij enkelingen doorgedrongen. Met ervaringsuitwisseling zet dit project Vlaamse bedrijven uit de maakindustrie ertoe aan om hun eerste stappen te zetten en helpt het hen om te transformeren naar Fabrieken voor de Toekomst die excelleren qua snelheid en snelheid benutten als competitief wapen. Dit project richt zich op de Vlaamse maakindustrie, een 800-tal productiebedrijven uit de technologische industrie binnen de sectoren Automobiel, Elektrotechniek en ICT, Kunststoffen en Composieten, Mechatronica, en Metalen, Materialen en Metaalproducten. Deze doelgroep bestaat voor 95% uit kmo s. Vertrekkende van de opgebouwde ervaring in dit thema bij de twee adviseurs van dit project, realiseert het project een substantiële impact op de toekomst van doelgroepbedrijven door: Projectportfolio Agentschap Ondernemen - Nieuw Industrieel Beleid 4

5 200 industriëlen te sensibiliseren over de kracht van tijdsgedreven denken als visie. 100 industriëlen te stimuleren om transformatietrajecten op te zetten door hen ervaringen te laten uitwisselen met voorlopende bedrijven. 25 kruisbestuivingen tussen de bedrijven die starten met transformeren op te zetten en te faciliteren om zo hun transformatie te versnellen. 20 bedrijven te begeleiden naar derden die bedrijven ondersteunen bij het realiseren van de transformatie, waar nodig met inschakeling van bvb. het TINA-fonds. 8 tastbare succesverhalen te realiseren binnen het tijdsbestek van dit project van bedrijven die een transformatie doormaken. Agoria Vlaanderen heer Jos Pinte general manager A Reyerslaan Brussel Flanders Wind Farm - Offshore Wind Testsite Transformatietraject - Studie - 12 maanden Offshore windparken zijn de duurzame energiecentrales van de toekomst, met groot potentieel inzake het invullen van de ambitieuze 2020 (en post 2020) energiedoelstellingen, maar vooral ook met groot economisch potentieel voor de Vlaamse industrie. De komende jaren zijn cruciaal voor de doorgroei van offshore windenergie tot een mature en concurrentiële energievorm met grote industriële impact. Vlaanderen beschikt vandaag over een aantal wereldspelers in de waardeketen van de offshore windenergie. Daarnaast is een brede waaier ontstaan van toeleveranciers, van bedrijven die heel specifieke vaak sterk kennisgedreven - activiteiten hebben ontwikkeld in een bepaalde niche of die de eerste stappen zetten in deze markt. Het gaat hier zowel om bedrijven die actief zijn in de productie en ontwikkeling/bouw van offshore windparken (investeringsfase) alsook om bedrijven die zich richten op de operationele fase (exploitatie en onderhoud). Vandaag wordt de tewerkstelling geschat op directe jobs in 2009, met het potentieel om uit te groeien tot een sector van jobs in 2020 (bron: Agoria studie 2009). Voorwaarde is dat de Vlaamse bedrijven een significant marktaandeel kunnen behouden en/of verwerven. Testsites in reële omstandigheden (offshore) en op industriële schaal, spelen bij deze doorgroei een centrale rol. De praktijk heeft uitgewezen dat goed uitgeruste experimentele faciliteiten onontbeerlijk zijn voor industriële kennisopbouw en referenties. Dit speelt bij uitstek in de offshore windenergie, waar de noodzaak van innovatie om de totale Cost of Energy heel sterk leeft, maar investeerders in windparken tegelijkertijd de risico s willen beperken in hun uitbatingsmodel en OEM s vaak terughoudend zijn ten aanzien van (uitvoerige) testing op (componenten) operationele turbines. Het kunnen testen van Vlaamse innovatieve oplossingen is uitermate belangrijk in die context. Specifiek voor de Vlaamse leveranciers van componenten van offshore windturbines, aanbieders van diensten (O&M), onderzoek en ontwikkeling in Vlaanderen, exploitanten en lokale entrepreneurs, de Vlaamse havens alsook potentiële nieuwe buitenlandse investeerders is de ontwikkeling van een offshore testveld (of testing at site) een heel belangrijke enabler om een sterke positie van Vlaanderen in de zich snel ontwikkelende Europese en mondiale offshore windenergiesector te bereiken, te handhaven en te versterken. De grote nood aan testcapaciteit wordt ook internationaal erkend. De studie Flanders Wind Farm Offshore Test Site (ingediend door Agoria en haar partners Sirris, 3E, Rebel en Stibbe) beoogt concreet de transformatie Vlaamse industrie via het het maximaliseren van de industriële return voor Vlaanderen ingevolge de internationale groei van de markt van de offshore windenergie, en dit door middel van het opzetten van een Vlaamse state-of-the-art offshore testsite (kennisverankering en commerciële referenties) met geïntegreerde en gerichte aanpak over de volledige waardeketen. De beoogde testsite kadert in het bredere Flanders Wind Farm project, dat werd ingediend in het kader van de Staten Generaal voor de Industrie door Agoria samen met het innovatieplatform Generaties. Agoria heer Freek Couttenier adviseur Projectportfolio Agentschap Ondernemen - Nieuw Industrieel Beleid 5

6 A Reyerslaan Brussel Doorbreken in productietechnologie voor een Vlaamse maakindustrie met toekomst Transformatietraject - Studie - 18 maanden Dit studieproject beoogt om voor de Vlaamse maakindustrie meer specifieke visieteksten (als aanvulling op de visietekst Witboek Nieuw Industrieel Beleid ) op te stellen waarmee Vlaamse bedrijven en gerelateerde organisaties een belangrijke transformatie op het gebied van World Class Productiemiddelen kunnen initiëren. De studie start met het uitklaren van de state-of-the-art en toekomstvisies voor 5 categorieën van productietechnologieën met grote impact op de Vlaamse maakindustrie: afnemende bewerkingen, opbouwende (additieve) productie, omvormende bewerkingen, assemblage en hybride technologieën. Aan de hand van Technology Readiness Levels (TRL) wordt de ontwikkelingsstatus van een technologie beoordeeld. Vanuit het overzicht van productietechnologieën worden verschillende werkgroepen opgestart om samen met doelgroepbedrijven de opportuniteiten binnen de Vlaamse Maakindustrie te detecteren. Binnen de studie wordt het scoringsmechanisme Market Readiness Level (MRL) ontwikkeld waarbij het valorisatiepotentieel voor Vlaanderen van een technologie in kaart gebracht wordt. Het toekennen van TRL en MRL niveau s leidt tot de selectie van een groep technologieën met grootste potentieel voor de Vlaamse maakindustrie. Dit leidt tot één overkoepelend actieplan World Class Productiemiddelen. Agoria Vlaanderen heer Jos Pinte general manager A Reyerslaan Brussel Via 7 sleuteltransformaties naar waardetekens voor de maakindustrie van de toekomst Transformatietraject - Bedrijfsbenadering - 36 maanden Een studie van Agoria identificeerde samen met toonaangevende bedrijven zeven sleuteltransformaties voor de Vlaamse Maakindustrie. Om deze sleuteltransformaties succesvol in praktijk om te zetten, wordt de Maakindustrie geconfronteerd met grote uitdagingen: 1. Niet enkel individuele bedrijven dienen te transformeren maar wel de gehele waardeketen. 2. De abstracte transformaties moeten omgezet worden in concrete businessplannen. 3. Transformeren vraagt om een totaalaanpak (technologie, bedrijfsmodel en arbeidorganisatie) Het project hanteert de aanpak Collectief Transformeren waarbij bedrijven en waardeketens samen een Strategisch TransformatiePlan (STeP) uitbouwen. Via een FvT bedrijfsscan wordt de kloof tussen de huidige situatie en de Fabriek van de Toekomst duidelijk voor zowel individuele bedrijven als waardeketens. De collectieve aanpak via boot camps, een ondernermersclub en interactief ervaringsplatform laat toe dat bedrijven van elkaar leren en elkaar inspireren. Bedrijven zullen zo versneld en succesvol transformeren. Binnen het project werken Sirris, Flanders Synergy en Universiteit Antwerpen samen om via de magische driehoek (technologie bedrijfsorganisatie arbeidsorganisatie) bedrijven te ondersteunen in een totaalaanpak van de transformatie(s). Projectportfolio Agentschap Ondernemen - Nieuw Industrieel Beleid 6

7 Het project heeft tot doelstelling 40 bedrijven te voorzien van een STeP waarvan er 20 tijdens of kort na afloop daadwerkelijk transformeren tot topondernemingen of lead plants binnen de Maakindustrie. Deze succesverhalen zullen inspirerend werken voor de verder transformatie van de Maakindustrie. Agoria Vlaanderen heer Jos Pinte general manager A Reyerslaan Brussel De FACtory Open productie - Bedrijfsbenadering - 36 maanden De FAC wil met de FACtory de bedrijven actief in de gevelbouw en gevelbekleding een platform aanbieden om open innovatie succesvol te stimuleren en te implementeren. De FACtory zal een kader creëren waar een wisselwerking ontstaat tussen de hoogtechnologische industrie, de verwerkende industrie en de voorschrijvers om pro-actiefvernieuwingen te stimuleren en de sector te wapenen voor de toekomst. Deze oplossingen moeten leiden tot richtlijnen gerespecteerd door de gevelbouwer en van dien aard zijn dat ook voorschrijvers en controleorganismen er naar verwijzen. De FACtory zal een katalysator zijn in het innovatieve ecosysteem en ervoor zorgen dat de ondernemers actief in deze sector de technologische uitdagingen waar ze in de directe toekomst voor staan niet uit de weg gaan en hun bedrijven nog beter wapenen tegen concurrentie uit (niet)- Europese landen en zo hun verankering in Vlaanderen versterken en de tewerkstelling vrijwaren. De Vlaamse constructeur staat momenteel zwak t.o.v. de buitenlandse concurrentie, zeker als op innovatievermogen aankomt. Het is slechts door de handen in elkaar te slaan, de problemen te delen en oplossingen samen te implementeren dat de Vlaamse gevelbouwers inhaalbewegingen kunnen uitvoeren. In een later stadium is het de bedoeling deze richtlijnen ook te laten gebruiken door de brede doelgroep van bouwbedrijven en de verandabouw. Dit wordt belangrijk eens innovaties uit de industriële gevelbouw, geheel of gedeeltelijk overgenomen worden door de particuliere bouw of verandabouwers. Op dat moment zal een disseminatie naar deze doelgroep ook mogelijk zijn. Federatie Aluminium Constructeurs (FAC) heer Etienne Clinquart voorzitter Rozenlaan Oudenburg imade Open productie Bedrijfsbenadering 24 maanden imade is een project dat als doelstelling heeft het vormen van een regionaal netwerk waarbij cutting edge technologie en gedeelde infrastructuur flexibel worden ingezet om lokale productie-op-maat en snelle, veelvuldige productie van kleine volumes mogelijk te maken. Het geeft aanleiding tot het veel beter inspelen op de reële lokale vraag, met meer oog voor sociaal-maatschappelijk trends. Daarom luidt de centrale probleemstelling van imade: hoe kan de industriële productie in Vlaanderen lokaal en duurzaam worden ingebed voor een productie-op-maat? Een belangrijk aandeel toekomst van de Vlaamse maakindustrie ligt volgens PLAN C dus in de meervoudige nicheproductie (Long Tail) waarbij snel en flexibel wordt ingespeeld op de lokale vraag. Maar dat moet ook duurzaam kunnen. Van meet af aan zet imade in op een duurzaam materialengebruik. Het sluiten van de kringlopen is van strategisch belang voor Vlaanderen. Voor imade start dat pro- Projectportfolio Agentschap Ondernemen - Nieuw Industrieel Beleid 7

8 ces bij de design van producten die lokaal kunnen worden gemaakt door slimme verbindingen te maken tussen rapid manufacturing en het inzetten van doelgroepmedewerkers. Daarom is imade een B-2-B-2-C project omdat het er op is gericht de slimme en duurzame productie van nicheproducten die inspeelt op de lokale vraag van consumenten (massa customisatie) mogelijk te maken in een regionaal en sociaal verankerd open productiemodel. Zo ontstaat er een nieuwe relatie tussen de klant en het bedrijf. Het open productie model staat ook veel sneller een activiteit in de maakindustrie op te starten en op te schalen. Zo geeft imade Vlaanderen een geheel nieuw, inclusief en uitdagend perspectief voor de maakindustrie. Plan C heer Karel Van Acker voorzitter Stationsstraat Mechelen OMC-OPC (Open Productie Concepten) Open productie Bedrijfsbenadering 36 maanden Vzw OMC ambieert een cruciale rol in de transitie van de Vlaamse industriële productie. Hiertoe zullen verschillende invullingen gegeven worden aan het concept van Fabriek van de Toekomst (FvT). Meer specifiek wordt zeer sterk ingezet op de creatie van een dynamiek bij de bedrijven door deze te inspireren, te motiveren én te overhalen om nieuwe productieconcepten te introduceren. Het uittekenen van productieconcepten en deze op een actieve wijze ingang doen vinden bij de bedrijven, daar wenst vzw OMC zich met dit project op toe te leggen. In een eerste fase worden technische evoluties en marktmogelijkheden op nationaal en internationaal vlak in kaart gebracht. Deze combinatie een zicht op vraag én aanbod vormt de basis voor de tweede fase in het project. Tijdens deze fase zoekt vzw OMC op systematische wijze naar nieuwe, waar mogelijk crosssectorale, invalshoeken die moeten resulteren in vernieuwende open productieconcepten. We hanteren daarbij 4 verschillende methodieken: Ontwikkeling van actuele productieconcepten Ontwikkeling van clusters Versnellen van industriële productie vanuit onderzoeks/kennisinstellingen (spin offs) Ontwikkeling van gemeenschappelijke productiesites. Alle productie concepten zullen tegen het licht gehouden worden om na te gaan of ze toets van duurzaamheid doorstaan. Ecodesign vormt een inherent deel van het ontwikkelproces. Meer nog: duurzaamheid zal een driver zijn in het zoeken naar nieuwe productieconcepten. Tot slot wenst vzw OMC uitdrukkelijk een prominente rol te vervullen als showcase waarbij de behaalde resultaten en kennisopbouw verder kunnen benut worden in Vlaanderen. Open Manufacturing Campus heer Paul Peeters directeur Slachthuuisstraat Turnhout Projectportfolio Agentschap Ondernemen - Nieuw Industrieel Beleid 8

9 CHEMIE BUILDCHEM Transformatietraject - Bewustmaking - 24 maanden Het project rond het thema Kunststoffen en bouwchemicaliën voor duurzamere bouwwerken, kortweg BUILDCHEM, wil bedrijven, met nadruk op kmo s, uit de hele waardeketen bouw actief en intensief begeleiden om voorbereid te zijn voor de transitie naar een Fabriek van de Toekomst waarin open innovatie en samenwerking doorheen de keten centraal staan. Hierbij wordt door de fabrikanten van kunststof bouwmaterialen (Federplast.be) en bouwchemicaliën (Detic, IVP) samengewerkt met Essenscia en de Vlaamse Confederatie Bouw (VCB). Hierdoor is de hele waardeketen van producent van grondstoffen tot en met eindgebruiker betrokken. BUILDCHEM wil door intensieve begeleiding van bedrijven het kennisniveau van de bedrijven uit de bouwsector over materiaalkringlopen en duurzame productinnovatie met kunststoffen en bouwchemicaliën op peil brengen en samenwerking tussen producent, leverancier, professionele gebruikers en voorschrijvers stimuleren via Demonstration Labs, proeftuinen en het ontwikkelen van Advanced Market Concepts. Hierdoor wordt een economische verankering van deze belangrijke, maar kwetsbare sector in Vlaanderen verzekerd, die 10% vertegenwoordigt van de omzet van de chemiesector (5 miljard euro). Federplast.be heer Petri Ven sr advisor bouw en normalisatie Auguste Reyerslaan Brussel WATRASIST Transformatietraject - Studie - 13 maanden Het studie-project/voorstel WATRASIST (WAARDEKETEN-TRANSFORMATIE VIA/ MET KUNSTSTOF/RUBBER/ (K+R) OPLOSSINGEN VOOR ASSISTIEVE TECHNOLOGIE (AT) (EIND)PRODUCTEN ) Het betreft een 15 maand lopend project (studie), gericht op het detecteren, prioritiseren, detailleren en daadwerkelijk coachen van waardeketen-partnering opportuniteiten ( dit laatste via een 10-tal concrete cases ) tussen de Kunststof-en Rubberverwerkende bedrijven in Vlaanderen en eindmarkten m.b.t. Assistieve Technologie ( accent op fysieke producten ).Tevens worden hieruit bredere lessons learned en aanbevelingen gegenereerd voor de betrokken sectoren en voor de beleidsmakers desbetreffend.het project wordt gezamenlijk aangepakt door federplast.be, Flanders PlasticVision en In- Ham vzw. Federplast.be heer Geert Scheys secretaris-generaal A Reyerslaan Brussel BLUECHEM Open productie - Studie - 18 maanden De studie BLUECHEM onderzoekt of een groene chemie incubator/accelerator op de Blue Gate Antwerp site (het vroegere Petroleum Zuid) de geschikte locatie is en technisch en economisch haalbaar is. De studie wordt uitgevoerd door essenscia (de industriefederatie Projectportfolio Agentschap Ondernemen - Nieuw Industrieel Beleid 9

10 voor chemie, life sciences en kunststoffen) en stad Antwerpen. Er wordt overlegd met alle Vlaamse stakeholders en maximaal internationaal gebenchmarkt. De studie zal na 1,5 jaar een realiseerbaar businessplan met een implementatie actieplan afleveren dat de incubator/accelerator eind 2016 moet realiseren. Esscenscia heer Frans Dieryck gedelegeerd bestuurder A Reyerslaan Brussel Ghent Syngas Cluster & Demonstration Plant Transformatietraject - Studie - 12 maanden Het doel van het project omvat het ontwikkelen van een businessplan voor het TINA-fonds en het opvolgen van de aanvraag bij PMV. Dit project heeft als doel het ontwikkelen en demonstreren van een nieuwe innovatieve technologie om syngas, een mengsel van koolmonoxide en waterstofgas, om te zetten naar groene chemicaliën, duurzame brandstoffen en groene stroom. Hiertoe zal een demonstration plant worden gebouwd in de Bio Base Europe Pilot Plant te Gent om het proces te optimaliseren, op te schalen en te demonstreren op pilootschaal. Een consortium van verschillende bedrijven zal de nieuwe technologie ontwikkelen en demonstreren binnen het Ghent Syngas Cluster in de haven van Gent. Het ontwikkelde proces zal de uitstoot van CO2 aanzienlijk reduceren en zo de opwarming van de aarde tegengaan. De technologie kan zeer breed worden toegepast en moet leiden tot commercialiseerbare technologie die wereldwijd kan worden toegepast. Ghent Bio-Energy Valley heer Wim Soetaert voorzitter Coupure links Gent SYMBIOSE Vlaams Verbindingsplatform voor de duurzame valorisatie van hulpbronnen Transformatietraject - Bedrijfsbenadering - 24 maanden SYMBIOSE creëert in Vlaanderen eindelijk een door alle stakeholders gedragen matchmaking service platform voor de valorisatie van, in eerste instantie, industriële afval- en nevenstromen maar in een later stadium alle andere resources (restwarmte, (innovatie) infrastructuur, logistiek, reservematerialen, personeel, ). SYMBIOSE creëert een permanent Vlaams Platform dat maximaal onafhankelijk moet worden van publieke (subsidie)inkomsten. Het zal een grote internationale hefboom creëren naar de EU programma s en daarbuiten rond resource effectiveness (OESO en EU Horizon 2020 Resource Management projecten). Verschillende EU landen ambiëren bovendien een Industrial Symbiosis afdeling (KIC) in het Europees Instituut voor Technologie, waaraan SYMBIOSE zal kunnen participeren. Essenscia heer Frans Dieryck gedelegeerd bestuurder Reyerslaan Brussel Projectportfolio Agentschap Ondernemen - Nieuw Industrieel Beleid 10

11 Open innovatie cluster voor de transitie naar een biogebaseerde economie (BIOCLUSTER) Transformatietraject - Bedrijfsbenadering - 36 maanden Het doel van BIOCLUSTER is de transitie van de Vlaamse industrie naar een duurzame, biogebaseerde economie. Het project wordt gedragen door Ghent Bio-Energy Valley, FlandersBio en essenscia en technologisch ondersteund door de Bio Base Europe Pilot Plant. Dit project richt zich voornamelijk op bedrijven uit de agro-industrie (suikerindustrie, zetmeelindustrie, vetverwerkers, plantaardige olie-industrie), de technologieontwikkelaars (industriële biotechnologie, groene chemie), en de traditionele chemiesector. Centraal in het project staat de ontwikkeling van nieuwe economisch en ecologisch rendabele waardeketens rond productgroepen die een sleutelrol vervullen in de biogebaseerde economie: bioplastics, biodetergenten, biomaterialen, biosolventen en biosmeermiddelen. Hiervoor zal sectoroverschrijdend gewerkt worden in thematische werkgroepen, waarbinnen de bedrijven op zoek gaan naar nieuwe waardeketens die op korte termijn kunnen geïmplementeerd worden en een meerwaarde bieden voor de deelnemende bedrijven. De werkgroepen zullen op technologisch gebied ondersteund worden door een open innovatie campus voor de biogebaseerde economie, die ook tijdens dit project zal opgericht worden. Voor het uitbouwen van deze campus zullen strategische partnerschappen aangegaan worden met kennisinstellingen en technologieleveranciers, zodat op elk moment snel en gericht oplossingen kunnen aangeboden worden. Deze open innovatie campus zal fungeren als katalysator voor de ontwikkeling van nog meer nieuwe biogebaseerde waardeketens in Vlaanderen en zal tevens zorgen voor de continuïteit van BIOCLUSTER na afloop van het project. Het project wordt ondersteund door brede sensibiliseringsacties rond de biogebaseerde economie, en de behaalde resultaten zullen via verschillende communicatiekanalen breed verspreid worden. Het voorstellen van succesverhalen uit het project moet andere bedrijven motiveren om ook de omschakeling naar de biogebaseerde economie te maken. Ghent Bio-Energy Valley heer Wim Soetaert dagelijks bestuurder Coupure Links Gent CORE BUSINESS to create new value chains of downstream users of thermoplastics Transformatietraject - Bedrijfsbenadering - 36 maanden Dit bedrijfsgericht benaderingsproject beoogt de transitie binnen de industriële waardeketens die gerecycleerde materialen aanleveren en/of inzetten voor de productie van kunststoffen en/of textielvezels. Kenmerkend voor deze transitie is het integraal beheer en de beheersing van de diverse zorgaspecten (productkwaliteit, productveiligheid en milieu) bij de diverse processen (ophalen, zuiveren, recycleren, produceren, toepassen) en dit niet alleen op individueel bedrijfsniveau maar ook binnen en tussen de toelevering- en waardeketens. Het integraal beheer en beheersen op ketenniveau zijn essentiële elementen binnen het CORE BUSINESS MODEL. Dit model steunt op het COntrolled REecycling -model binnen de volledige waardeketens. De transparantie en het volledig naspeurbaar maken en van de doorgevoerde product- en procescontroles op ketenniveau zijn noodzakelijk voor het waarborgen van de productkwaliteit en voor het reduceren van de milieu-impact van de industriële activiteiten. Het beter en vollediger karakteriseren en exploiteren van de verschillende materiaalstromen zijn daarbij zeer belangrijke parameters. Door het toepassen van het CORE BUSINESS MODEL kan het vertrouwen in polymere producten, waarin gerecycleerde grondstoffen op een gecontroleerde wijze verwerkt zijn, sterk toenemen, kunnen de materiaalketens optimaal gesloten worden en kunnen er ook Projectportfolio Agentschap Ondernemen - Nieuw Industrieel Beleid 11

12 nieuwe waardeketens ontstaan. Door het implementeren van het CORE BUSINESS MODEL wordt een duurzame vergroening van het productiesysteem mogelijk. FEBEM heer Werner Annaert algemeen directeur Esplanade 1-bus Brussel TEXCHEM Transformatietraject - Ervaringsuitwisseling 24 maanden TEXTIEL EN HOUT Met het project TEXCHEM: duurzame chemie in textiel wil Fedustria, samen met Essenscia Vlaanderen en Centexbel, de versnelde transitie naar een duurzame chemie bij de Vlaamse textielproducenten initiëren en ondersteunen met het oog op de productie van duurzame textielproducten. Door de intersectorale aanpak van dit project, via enerzijds de chemiesector en anderzijds de textielsector, kan er gerichter ingespeeld worden op de concrete vergroening van het productengamma binnen textiel, alsook van het textielproductiesysteem. De doelstellingen van TEXCHEM weerspiegelen de drie kerntaken die leiden tot duurzame chemie in textiel, namelijk: duurzame keuze van chemicaliën en textielproductieprocessen, duurzaam omgaan met chemicaliën en de transitie naar een duurzame chemie binnen het textielbedrijf als bedrijfsvoering, bij de afnemers en gebruikers van textielproducten. Het project is een transformatieproject, met als doelstelling duurzame chemie bij textielbedrijven te ondersteunen, te begeleiden en te stimuleren en dit vooral door ervaringsuitwisseling. De voorgestelde activiteiten binnen de drie doelstellingen zullen het ondernemerschap in de textielbedrijven en bij hun chemietoeleveranciers stimuleren en faciliteren. De begeleiding- en bewustmakingsactiviteiten zijn gericht op een breed georiënteerde ervaringsuitwisseling die moet leiden tot transitie naar de textielindustrie van de toekomst. Hoewel het project hoofdzakelijk is gericht op ervaringsuitwisseling, kent het ook beperkt, maar niet te verwaarlozen, een ondersteunende bewustmaking. De transitie speelt in op eco-innovatie en specialisatie, beide zijn duidelijk gelinkt aan facetten binnen de innovatieknooppunten. De vooropgestelde transitie leidt uiteindelijk tot een concurrentievoordeel voor de betrokken chemieen textielbedrijven en naar een duurzame werkgelegenheid naar de toekomst toe. Verder speelt deze transitie in op diverse nieuwe businessmodellen zoals onder andere het toepassen van het principe van kringloopsluiting en duurzame productontwikkeling bij het ontwerp en de realisatie van textielproducten, waarbij de keuze van de duurzame chemicaliën en het gebruik ervan centraal staat. Fedustria heer Bruno Eggermont adviseur Montoyerstraat Brussel Netwerk vermarkting van innovatieve producten Transformatietraject - Ervaringsuitwisseling - 36 maanden Ondanks de vele inspanningen inzake innovatie in België, is er nog al te vaak een probleem om innovatieve producten efficiënt en effectief op de markt te brengen. Zo kan men in een recent persartikel met als titel België net niet bij top innovatie in Europa uit De Tijd van 8 februari 2012 lezen: De zwakke punten liggen enerzijds bij de investeringen en anderzijds bij het naar de markt brengen Projectportfolio Agentschap Ondernemen - Nieuw Industrieel Beleid 12

13 van innovaties. Wat het vermarkten van innovatie betreft, scoort België onder het gemiddelde. De verkoop van innovatieve producten of diensten daalt zelfs relatief. Belgen zijn ook geen kampioenen in het zoeken van bescherming voor intellectuele eigendom. Daarom willen wij onze bedrijven de mogelijkheid bieden om middels een doordachte aanpak en de nodige begeleiding te komen tot een meer efficiënte en meer effectieve vermarkting van hun innovaties. Concreet beoogt dit project de oprichting van een netwerk voor ervaringsuitwisseling met als thema vermarkting van innovatieve producten. Dit project zal worden geleid door Fedustria, de aanvrager en coördinator van het project. Fedustria zal hiertoe een projectcoördinator aanstellen (Katja De Vos). Het project zal in onderaanneming worden begeleid door de Vlerick Leuven Gent Management School, die een grote expertise heeft opgebouwd rond dit thema. Binnen de Vlerick Leuven Gent Management School bestaat er een competentiecel marktstrategie en innovatie, geleid door Prof. dr. ir. Marion Debruyne. Vanuit deze partnerorganisatie zal een projectmedewerker ter beschikking worden gesteld (Bart Devoldere). Het project zal worden gesuperviseerd door Chris De Roock (directeur economisch departement Fedustria, secretaris-generaal Optimo) en Prof. dr. ir. Marion Debruyne (die binnen de Vlerick Leuven Gent Management School de competentiecel marktstrategie en innovatie leidt). Beiden hebben een ruime ervaring met het thema. Het belangrijkste vernieuwende element in dit project is ongetwijfeld de keuze van de thematiek vermarkting van innovatieve producten. Uit de jarenlange ervaring van Fedustria en haar innovatiecel Optimo met projecten van innovatiestimulering weten wij dat deze problematiek zeer reëel is. Jammer genoeg zien wij nog al te vaak innovatieprojecten van bedrijven sneuvelen bij de overgang van ontwikkeling naar vermarkting. De additionaliteit van dit project is bijzonder groot. Tot op heden was er binnen het Vlaamse overheidsinstrumentarium weinig ruimte om deze problematiek op een collectieve manier aan te pakken. Met deze projectoproep Nieuwe Fabriek van de Toekomst reikt de Vlaamse overheid voor het eerst een instrument aan waarmee deze problematiek kan worden aangepakt. Dit project kan in geen enkele andere projectoproep van bestaande reguliere steunkanalen worden ingediend. De aanpak is eveneens vernieuwend. De ervaringsuitwisseling zal immers dubbel zijn: tussen de doelgroepbedrijven onderling; tussen de doelgroepbedrijven en experts in het thema, o.m. bij Fedustria en de Vlerick Leuven Gent Management School. 30 bedrijven zullen aldus via ervaringsuitwisseling een verhoogde kennis hebben over het vermarkten van innovatieve producten. Op basis van de input verzameld tijdens de operationele fase zal het projectteam overgaan tot de redactie en de opmaak van een praktische handleiding. Dit moet een gebruiksvriendelijke, handige, maar kwaliteitsvolle handleiding worden met daarin o.m. een aantal praktijkcases (op basis van getuigenissen van de deelnemers aan de groepen), naast handige tips, checklists en mogelijke oplossingen voor concrete problemen. Deze handleiding blijft dus ook inzetbaar na afloop van het project. Fedustria Vlaanderen mevrouw Katja De Vos communicatieverantwoordelijke Hof-ter-Vleestdreef 5 bus Brussel Roadmap naar de textiel-, hout- en meubelfabriek van de toekomst Transformatietraject - Studie - 18 maanden Met het studieproject Roadmap voor de textiel-, hout- en meubelfabriek van de toekomst wil Fedustria komen tot een concreet stappenplan waarmee de (reeds grotendeels uitgewerkte) sectorstrategie kan worden geïmplementeerd, zowel op collectief (sector, deelsectoren) als individueel niveau. De implementatie zelf valt buiten het bestek van dit project. Dit studieproject zal zoveel mogelijk vertrekken van bestaande strategische oefeningen. Dit studieproject zal de bestaande strategische oefeningen enkel inventariseren en waar nodig actualiseren naar de context van Deze studie moet er vooral toe bijdragen dat de strategische doelstellingen worden omgezet naar een concrete oplijsting van eventuele knelpunten, te ondernemen acties en vast te leggen mijlpalen. Projectportfolio Agentschap Ondernemen - Nieuw Industrieel Beleid 13

14 De resultaten van dit project zullen worden geborgd via volgende leverbaarheden: de roadmap: een concreet stappenplan (op sectorniveau) dat de strategische doelstellingen omzet naar een concrete oplijsting van eventuele knelpunten, te ondernemen acties en vast te leggen mijlpalen; een tool, waarmee ieder individueel bedrijf uit de doelgroep de roadmap kan vertalen en verfijnen op bedrijfsniveau. Deze tool moet voor de bedrijven een strategisch kompas vormen, waarmee de meest opportune individuele transformatieprojecten kunnen worden gedetecteerd. het eindrapport: alle resultaten van het studieproject (projectbeschrijving, desk research, resultaten bevraging bevoorrechte getuigen, enquêteresultaten, in kaart gebrachte waardeketen(s), roadmap, tool, ) zullen worden gebundeld in een eindrapport. Alle geïnteresseerde doelgroepbedrijven hebben recht op een exemplaar van het eindrapport. De kennisborging wordt ook verzekerd door de kennisoverdracht: roadmap en tool zullen door de externe expert worden overgedragen aan Fedustria, dat eigenaar wordt van de resultaten. Binnen Fedustria zullen meerdere adviseurs worden opgeleid die deze tool kunnen (helpen) toepassen in individuele bedrijven. Op deze manier is de kennisborging gegarandeerd en zullen de resultaten ook verder worden gebruikt na de einddatum van het studieproject. Dit project moet een unieke stimulans vormen voor strategisch ondernemerschap in de Vlaamse textiel- hout- en meubelindustrie. Fedustria Vlaanderen heer Chris De Roock directeur Economisch Departement Hof-ter-Vleestdreef 5 bus Brussel ZEETEX: Textielproducten voor de zee INTERREG - 24 maanden Vlaanderen en Nord-Pas de Calais en de Somme hebben, mede door hun geografische ligging, een sterk uitgebouwde maritieme industrie met activiteiten over de hele wereld. Boulogne-sur-Mer is de grootste Franse vissershaven en het belangrijkste Europese platform voor de logistiek en de verwerking van zee-en aquacultuurproducten.nord-pas de Calais heeft ook een belangrijke havenactiviteit betreffende goederen (Dunkerque) en passagiers (Calais). Om de competitiviteit te verhogen in een steeds meer geglobaliseerde economie, is de maritieme sector, zowel in Frankrijk als in Vlaanderen op zoek naar synergiemogelijkheden met andere sectoren. Hiervoor werd in Vlaanderen Flanders Maritime Cluster (FMC) opgericht, en in Frankrijk Aquimer. Zowel in Noord-Frankrijk als in het westen van Vlaanderen/België is er een belangrijke textielsector, die vooral de laatste jaren, een belangrijke omschakeling kent van de productie van kledij-en decoratiestoffen, naar meer technische producten voor toepassing in de bouw, automotive, agro-industrie, geo, indutech,. Om de ontwikkeling van technische textielproducten verder mogelijk te maken, is het belangrijk voor de textielindustrie om synergieën aan te gaan met andere sectoren. Twee belangrijke actoren die de innovatie in de textielsector propageren en stimuleren zijn Centexbel (Vlaanderen) en Uptex (Frankrijk). Deze twee centra hebben reeds hun krachten gebundeld in twee projecten om de textielbedrijven in hun regio nieuwe mogelijkheden te laten ontdekken voor textieltoepassingen voor duurzame bouwmaterialen (TEX4SCO) en medisch toepassingen (DIMETEX). De recente technologische ontwikkelingen in de textielindustrie, zowel op het gebied van de grondstoffen, additieven, functionaliseringsproducten en processen, vormen een sterke ondersteuning voor de omschakeling van traditionele textielproducten naar technische textielproducten: door een gerichte selectie van grondstoffen (vezels, garens, ), additieven en de mogelijk te ontwikkelen processen, kunnen heel performante textielproducten ontwikkeld worden die aan strikte technische specificaties beantwoorden; textielmaterialen zijn sterk, soepel, licht, (ver)vormbaar en zijn veelzijdig te functionaliseren; dit zijn zeer sterke troeven voor technische toepassingen; bovendien is er in beide regio s een belangrijke textielexpertise aanwezig betreffende de diverse textielfabricagetechnieken (spinnen, extrusie, weven, breien, finishen, ). De maritieme sector is een sector waarmee de textielindustrie momenteel geen structurele contacten onderhoudt. Er zijn slechts sporadische, beperkte contacten, waarbij eerder klassieke textielproducten zoals visnetten, mossel-en meertouwen, beschermkledij voor vissers, zeilen en kabels gegenereerd worden. Projectportfolio Agentschap Ondernemen - Nieuw Industrieel Beleid 14

15 Om synergieën tussen de maritieme sector en de textielindustrie op korte tot middenlange termijn mogelijk te maken, willen FMC, Aquimer, Uptex en Centexbel een consortium vormen om een Interreg project uit te voeren, met de bedoeling beide sectoren samen te brengen om de noden en nieuwe toepassingsmogelijkheden van textielmaterialen voor maritieme toepassingen te exploreren, te identificeren en uit te breiden. Het mariene milieu is een grote consument van technisch textiel (zeilen, touwen, beschermingsmiddelen, composieten, filters om pollutie tegen te gaan, filters van aquacultuur ), gelijkgesteld aan segmenten van toepassingen zoals landbouw, individuele bescherming, geotextiel en industrie. Dat maakt van de maritieme sector in grote lijnen één van de meest dynamische velden van toepassing, met groeicijfers boven het gemiddelde van technisch textiel. Op basis van, zowel in Vlaanderen als in Frankrijk, nog lopende of net afgelopen onderzoeks-projecten, en naar aanleiding van diverse manifestaties (technolgiedagen betreffende textiel voor filtratie, persoonlijke beschermingsmiddelen en textielcomposieten, georganiseerd door UP-tex en Clubtex in 2010 en 2011), kan men stellen dat de volgende vier kanalen duidelijke opportuniteiten kunnen bieden voor de bedrijven in beide regio s: veiligheid en bescherming voor de maritieme beroepen (beschermkledij), visserij en aquacultuur (visnetten, kweek van schelpdieren, filtratie, verpakking, ), bescherming en inrichting van de kustzone (kustbescherming, baggerwerken, sanering van bodem en zee, ), zeevaart en scheepsbouw (composieten, zeilen, touwen, windmolens, off-shore, ). Deze 4 deelgebieden vertegenwoordigen in beide regio s samen een markt met een groot economisch potentieel. Nord-Pas de Calais: tweede Franse regio betreffende de handel in visserijproducten (zal in de komende jaren 6% van de internationale handel vertegenwoordigen), de omzet van persoonlijke beschermingsmiddelen neemt jaarlijks met 3% toe en er wordt een groei van 7% verwacht voor de activiteiten betreffende milieubescherming; Vlaanderen: Zeebrugge is een van de belangrijkste Europese havens voor goederentransport en voor de import van gas; bakermat van enkele wereldspelers in baggerwerken; De complementariteit van de kust ten noorden van Frankrijk / Vlaanderen zal de Europese- en wereldzichtbaarheid verbeteren van de cluster ZEETEX. Het ZEETEX project heeft tot doel de clusters over de grens heen te verenigen en deze 4 deelgebieden met groot economisch potentieel te exploreren en te exploiteren. De primaire doelgroep wordt gevormd door de kmo s (breiers, wevers, vlechters, veredelaars, ) die zich willen onderscheiden en groeien in de markten van de zee, alsook de kmo s die reeds actief in deze gebieden en die willen innoveren. In het kader van dit Interreg dossier willen de partners een cluster creëren die uniek is in Europa, gebaseerd op textielontwikkelingen voor maritieme toepassingen. Die cluster zal de noden van de professionelen uit de maritieme sector bepalen en innoverende textieloplossingen ontwikkelen. Centexbel heer Jan Laperre directeur-generaal Technologiepark Zwijnaarde Projectportfolio Agentschap Ondernemen - Nieuw Industrieel Beleid 15

16 VOEDING VOEDSELVERLIES Transformatietraject - Studie - 18 maanden Voedselverlies is een thema dat steeds meer in de kijker komt en een grote bezorgdheid veroorzaakt. Over voedselverlies doen echter uiteenlopende cijfers de ronde, waarvan verscheidene op beperkte tot zelfs onbetrouwbare gegevens gebaseerd zijn. Met name voor de voedingsindustrie is er een gebrek aan voldoende kennis en cijfermateriaal. Dergelijke kennis is noodzakelijk om zicht te krijgen op de problematiek: om de werkelijke omvang van het probleem te kunnen inschatten en daaruit volgend ook de oorzaken, hotspots en mogelijke maatregelen. FEVIA Vlaanderen heeft zich voor doel gesteld deze kennis op te bouwen voor de Vlaamse voedingsindustrie en dit met hulp van de voedingsindustrie zelf. Het voorgestelde project voor de oproep Fabriek van de Toekomst bestaat er dan ook in om de voedselverliezen bij de Vlaamse voedingsindustrie te inventariseren qua omvang en oorzaken, om de haalbaarheid van maatregelen na te gaan en om de wisselwerking tussen voedingsbedrijven en andere schakels in de voedselketen nader te bekijken in het licht van het thema voedselverlies. Het is hierbij van belang dat een duidelijk onderscheid gemaakt wordt tussen het werkelijke voedselverlies en nevenstromen (deze laatste zijn niet-consumeerbaar voor de mens). FEVIA-Vl zal voor dit opzet worden bijgestaan door een extern adviesbureau. Praktisch gezien zal de inventarisatie van het voedselverlies in eerste instantie gebeuren aan de hand van audits door het adviesbureau bij een selectie van voedingsbedrijven (richtcijfer 30). Dit gebeurt parallel met het rondsturen van een vragenlijst aan alle Vlaamse voedingsbedrijven, waarvan de verwerking door FEVIA-Vl gebeurt (richtcijfer 100). In een volgende fase van het project worden verscheidene workshops georganiseerd (1 inleidende sessie en 5 workshops) voor een 10 à 15 tal Vlaamse voedingsbedrijven (onder begeleiding van het adviesbureau) waarbij de inventarisatie, oorzaken en maatregelen stapsgewijs, praktisch en onderling besproken worden. Finaal worden de resultaten verwerkt in een brochure die verspreid zal worden onder de Vlaamse voedingsbedrijven en stakeholders en worden de resultaten ook voorgesteld tijdens een themadag rond voedselverlies die specifiek voor de voedingsbedrijven zal georganiseerd worden. Uiteindelijk zal dit project de voedingsbedrijven sensibiliseren omtrent de problematiek van voedselverlies, en zal het de noodzakelijke kennis opleveren om hen verder op weg te helpen naar een efficiënter en duurzamer productieproces en management van grondstoffen, waardoor ze verder kunnen evolueren naar Fabrieken van de Toekomst. FEVIA Vlaanderen mevrouw Claire Bosch secretaris-generaal Kunstlaan Brussel FOODINOFRA Open productie - Bedrijfsbenadering - 24 maanden Het project wordt aangevraagd door FEVIA Vlaanderen met Flanders FOOD (de competentiepool van de Vlaamse voedingsindustrie) als partner met ervaring op het vlak van kennisontwikkeling, kennistransfer en bedrijfsinteractie. Het project wenst via gerichte bedrijfsbenadering met de voedingsindustrie als doelgroep product- en proces innovatie in die sector te stimuleren. Hiervoor zullen bedrijfsbezoeken aan de bedrijven met de nadruk op de kmo s worden gepland. De bedrijven zullen op maat innovatie infrastructuurconcepten worden aangereikt. Daarnaast zal ook bij de bedrijven (zowel productiebedrijven als machinebouwers) gepeild worden naar de mogelijkheid om beschikbare bedrijfsinfrastructuur te delen met andere bedrijven. Ook de pilootapparatuur van de kennisinstellingen wordt hierbij betrokken. Naast de gerichte bedrijfsbezoeken zullen ook demonstraties en workshops worden georganiseerd rond innovatieve (piloot)concepten in de voedingsindustrie. Naast de gerichte bedrijfsbenadering beoogt het project ook de kennisverspreiding via opleidingen te verzorgen, zowel voor het reguliere dagonderwijs als voor herscholing en bijscholing van werknemers. De mogelijkheden van de open innovatie infrastructuur en van de demonstraties, workshops en opleidingen zullen worden verspreid via de deelname aan beurzen, flyers en de website. Projectportfolio Agentschap Ondernemen - Nieuw Industrieel Beleid 16

17 Het project beoogt om een open innovatie infrastructuur voor de voedingsindustrie op te richten. Deze bestaat uit de mogelijkheden van zowel labo-infrastructuur als de mogelijkheid tot het uitvoeren van testen op piloot en semi-industriële schaal. Hierbij zullen de Food Pilot piloot- en labo infrastructuur en de pilootinfrastructuur van andere kennisinstellingen en de apparatuur beschikbaar in de bedrijven (zowel productiebedrijven als machinebouwers) worden geïntegreerd. De bedoeling is om zo te komen tot het faciliteren van een gemeenschappelijke industriële open innovatie infrastructuur (clustervorming) rond voeding waar ook collectieve innovatieconcepten een plaats kunnen vinden via bestaande financieringskanalen (cfr. IWT). Deze aanpak zal de transitie van de voedingsbedrijven richting 2020 sterk bevorderen. Fevia Vlaanderen mevrouw Claire Bosch secretaris-generaal Kunstlaan Brussel Innovatieve hub voor de agro-voedingsindustrie EFRO - 24 maanden Gestoeld op zowel wetenschappelijk onderzoek als op de concrete behoefte vh economisch werkveld, beoogt het project de realisatie van noodzakelijke, flankerende maatregelen t.b.v. een reëel clusterbeleid voor de Vlaamse agro-voedingssector in brede zin, met zwaartepunt in Midden-W-Vl. Het project beoogt concreet de uitbouw van 2 cruciale elementen zonder dewelke een reëel clusterbeleid onmogelijk is, m.n. (1) de uitbouw van een toegepaste, kmo-gerichte kennishub met materiële en immateriële componenten en (2) de bestaffing en uitbouw, complementair met een performante faciliteit via het Vlaams huis vd voeding aldaar gevestigd, van een knooppunt voor de agro-voedingscluster. Het via P460 gerealiseerde doe- en belevingscentrum staat immers reeds borg voor de laagdrempelige branding van de sector, onderhavig project focust op de industriële stakeholders van de sector. Het promotorschap vd POM kadert in de stimulerende en federerende rol die de provincie opneemt i.k.v. haar Economisch Impulsplan. Rekening houdend met het belang van het centraal in W-Vl gelegen agrocomplex, zowel op provinciaal, Vlaams als internationaal niveau, kadert dit project volledig in de missie en visie van de ontwikkelingsmaatschappij, met speerpunten als ondernemerschap, internationalisering en kennisgedreven ontwikkeling. De rol vd copromotoren ent zich op de 2 pijlers voormeld, m.n. de kennisontwikkeling en de knooppuntcreatie. Beide copromotoren maken voorts deel uit vh ruime netwerk van partners dat, onder regie vd provincie, gezamenlijk het Impulsplan en haar uitvoering schraagt. POM West-Vlaanderen heer Stefaan Matton directeur Koning Leopold III-laan Brugge Projectportfolio Agentschap Ondernemen - Nieuw Industrieel Beleid 17

18 Nieuwe Fabriek van de Toekomst Transformatietraject - Bewustmaking - 24 maanden SECTOROVERSCHRIJDEND Het algemene doel van de Nieuwe Fabriek van de Toekomst is het inzetten van een productiviteits- en concurrentie-offensief voor Vlaanderen. Het type project waarvoor gekozen is door het consortium VKW Limburg - Brainport Development NV, is een bewustmakingsproject. Afhankelijk van de markt waarin een bedrijf opereert, de producten of diensten die het verkoopt/verleent en de manier waarop een bedrijf is georganiseerd, zijn er andere principes van toepassing en kan transformatie op andere manieren worden gerealiseerd. Daarom is het project inhoudelijk opgehangen aan drie dimensies: Open Innovatie: Transitie door R&D samenwerkingsverbanden; Co-creatie: Transitie door samenwerking met (potentiële) klanten en leveranciers; Organisatie innovatie: Transitie door samenwerking met het eigen personeel/intrapreneurship; Pijler 1 en 2 gaan over nieuwe samenwerkingsmodellen tussen bedrijven. Pijler 3 gaat over samenwerkingsmodellen binnen een bedrijf zelf. Door middel van de acties die worden ontplooid trachten we bedrijven te informeren over wat transitie is; hen concrete handvaten aan te reiken over de manieren waarop een bedrijf over transitie kan nadenken; en de vertaalslag te maken van deze (nieuwe) bedrijfsprincipes naar wat dit voor individuele bedrijven kan betekenen opdat ze geactiveerd worden om hier wat mee te doen. Dit project sensibiliseert bedrijven voor transformatie, maar hangt dit op aan praktische en laagdrempelige voorbeelden en toepassingen die elders succesvol zijn gebleken. VKW Limburg heer Raf Sluismans directeur Cresco Kunstlaan Hasselt Smart Energy Solutions Transformatietraject - Bewustmaking - 24 maanden Smart Energy Solutions wil de Vlaamse industriële ondernemingen aanzetten om een sleutelrol op te nemen in de energiemarkt van de toekomst. De energiekost is één van de belangrijkste kostendrijvers voor industriële ondernemingen. Het optimaliseren van het energiebeheer zal het concurrentievermogen van de Vlaamse industrie verhogen. Smart grids vormen de ideale hefboom om tot een efficiënt energiebeheer te komen. Te veel Vlaamse bedrijven zijn zich nog te weinig bewust van de mogelijkheden die smart grids ook hen kunnen bieden. Iedere onderneming is immers energieconsument, maar velen zijn ondertussen ook producent door de installatie van een lokale (al dan niet hernieuwbare) energieproductie-installatie. Door middel van smart grids wordt het voor elk bedrijf, in het bijzonder voor de zeer energie-intensieve bedrijven, mogelijk om flexibeler in te spelen om de vraag en het aanbod op de energiemarkten. Dergelijke flexibiliteit qua verbruik en productie van (hernieuwbare) energie zal in de toekomst economisch gevaloriseerd worden. Smart grids zullen er wel toe leiden dat iedere betrokkene in de energiemarkt, zowel de energieproducent, als iedere industriële energieverbruiker, groot en klein, een andere rol zal opnemen dan vandaag het geval is. Ook de infrastructuur, de energienetwerken zullen ingrijpend aangepast moeten worden en voorzien moeten worden van nieuwe (ICT-gebaseerde) technologieën. Uiteraard openen smart grids ook enorme kansen op het uitbouwen van nieuwe economische activiteiten. Niet enkel de uitrol van de slimme netten, maar ook de ontwikkeling van nieuwe exporteerbare producten en diensten op dat vlak kunnen een boost geven aan de Vlaamse werkgelegenheid. Projectportfolio Agentschap Ondernemen - Nieuw Industrieel Beleid 18

19 Smart Energy Solutions wil daarop inspelen en wil (industriële) ondernemingen die nog niet vertrouwd zijn met de energienetten van de toekomst wegwijs maken in en voorlichten over de opportuniteiten en concrete kansen die die intelligente energienetten of smart grids ook voor hen kunnen betekenen. Door middel van doorgedreven kennis- en informatieverspreiding, wil Smart Energy Solutions Vlaamse bedrijven aanzetten om een actieve speler te worden op het slimme energienet van de toekomst. Daartoe zal Smart Energy Solutions drie soorten activiteiten aanbieden: 1. Infoverspreiding en netwerken: meerdaagse cursus, studienamiddagen, nieuwsbrieven, website 2. Expertseminaries en partnermatching: seminaries, bedrijfsbezoeken, 3. Strategische en projectondersteuning: individuele gesprekken, workshops, crea-events VSGP/Smart Grids Flanders mevrouw Heidi Lenaerts algemeen directeur Brouwersvliet 5, bus Antwerpen Waterstof Transformatietraject - Studie - 18 maanden Internationaal gezien is er een toenemende aandacht voor het gebruik van duurzame waterstof in early-market toepassingen als openbaar vervoer, logistiek en voor het balancen van hernieuwbare elektriciteit. Japan en de Verenigde Staten van Amerika lopen voorop, maar ook Europa zet nogal wat middelen in om deze ontwikkelingen mee te volgen. Op vlak van waterstof heeft Vlaanderen een aantal unieke technologiebedrijven, die goed verdeeld zijn over de waardeketen van de productie van waterstof tot het eindgebruik. Zo zijn recent de grootste brandstofcelplant op restwaterstof ter wereld (1 MW) en een uniek tankstation voor duurzame waterstof in bedrijf genomen, gebruik makend van unieke Vlaamse technologie. Gezien de internationale aandacht voor waterstof en de uitgangspositie in Vlaanderen biedt waterstof een perspectiefrijke positie om hierin leidend te worden in Europa op voorwaarde dat enkele lead-markets rond waterstof zeer gedetailleerd in kaart worden gebracht. In deze studie wordt een roadmapping voor de markten logistiek, openbaar vervoer en balancen van hernieuwbare elektriciteit opgesteld voor de periode tot 2020, waaruit het ideale lead-cluster wordt afgeleid, waaruit op hun beurt dan weer Vlaamse leadplants worden gedefinieerd en geactiveerd. De studie naar de uitwerking van de mogelijke verankering van deze technologieontwikkeling in Vlaanderen op basis van een marketpull strategie en de implementatiescenario s om de thuismarkt rond waterstof uit te rollen vormen de kern van deze studie. De studie moet de reeds nu aanwezige troeven in Vlaanderen rond waterstof verzilveren in een unieke economische activiteit op vlak van duurzame ontwikkeling in Vlaanderen en daarbuiten. WaterstofNet heer Adwin Martens directeur Campus Blairon Turnhout Projectportfolio Agentschap Ondernemen - Nieuw Industrieel Beleid 19

20 De KMO 2.0 Transformatietraject - Bedrijfsbenadering - 36 maanden Het doel van het project de KMO 2.0 is het ontwikkelen en implementeren van een begeleidingsmethodiek op kmo-maat die de transformatie van low tech bedrijven in Vlaanderen begeleidt. Op basis van een concrete samenwerking tussen kmo-ondernemers, een aantal kmo beroepsorganisaties, deskundigen en kennisinstellingen, wordt input verzameld vanuit 4 trendgestuurde ervaringswerkgroepen (vergroening van de economie, creativiteit en innovatie, digitalisering, tekort aan personeel) hoe transformatie binnen het fabriek voor de toekomst en het open innovatie concept voor de low tech bedrijven in Vlaanderen concreet kan gemaakt worden. De informatie wordt geëvalueerd en gevalideerd door het op te richten kmo industrie platform (fase 1 & 2). Met de resultaten vanuit de trendgestuurde groepen en het platform wordt een begeleidingsmethodiek uitgewerkt (fase 3) om de transformatie in de Vlaamse kmo te implementeren. In de afsluitende pilootfase (fase 4) wordt in maximaal 10 bedrijven, onder begeleiding, de methodiek uitgetest en verder verfijnd. Met het eindrapport, het handboek en het slotevent worden de resultaten verder verspreid naar alle betrokkenen. UNIZO heer Geert Eggermont coördinator projecten Spastraat Brussel Lead Plants & Lead Companies Transformatietraject - Bedrijfsbenadering - 36 maanden De doelstelling van het project is om potentiële lead plants en potentiële lead companies te begeleiden bij het transformeren naar effectieve lead plants en lead companies. Dit op basis van peer-to-peer workshops gecombineerd met individuele mentoring en begeleiden door ervaringsdeskundigen en andere experten. Op basis van deze methodologie, zal tijdens het eerste deel van het programma de deelnemende bedrijven begeleid worden bij het opstellen van een lead-strategie. Dit is een strategie die hun bedrijf kan volgen om effectief een lead plant te worden. Deze lead strategie is onder andere gebaseerd op de 6 determinanten van lead plants zoals zij zijn geïdentificeerd door professor Ann Vereecke (Vlerick), aangevuld met enkele andere relevante topics. Tijdens het tweede deel van het programma zullen de deelnemers dan gecoached worden bij de eerste stappen van de implementatie van hun lead-strategie. Het huidige projectvoorstel focust voor 100% op zaken (determinanten van lead plants/lead companies), waarover de bedrijven zelf impact hebben. Er wordt geen aandacht besteed aan de omgevingsfactoren of andere knelpunten waarop de individuele bedrijven geen impact hebben en waar enkel een overheidsbeleid een verandering in kan betekenen. Dit omdat er momenteel reeds lead plants zijn in Vlaanderen, wat wil zeggen dat de omgevingsfactoren niet prohibitief zijn. Wij zijn ook overtuigd dat de kracht om lead plant of lead company te worden, bij de bedrijven zelf gezocht moet worden en niet in het algemeen kader. Via dit project willen we die kracht ondersteunen om de transformatie succesvol te doorlopen. VOKA Antwerpen-Waasland heer Eric Van Imschoot administratief directeur Markgravestraat Antwerpen Projectportfolio Agentschap Ondernemen - Nieuw Industrieel Beleid 20

Het nieuw industrieel beleid: - een korte review -de rol van Agentschap Ondernemen

Het nieuw industrieel beleid: - een korte review -de rol van Agentschap Ondernemen Het nieuw industrieel beleid: - een korte review -de rol van Agentschap Ondernemen Industrie in Vlaanderen blijft belangrijk 40 % Vlaamse toegevoegde waarde (15% BBP) 70 % O&O uitgaven 80 % Vlaamse export

Nadere informatie

PROJECTPORTFOLIO AGENTSCHAP ONDERNEMEN NIEUW INDUSTRIEEL BELEID

PROJECTPORTFOLIO AGENTSCHAP ONDERNEMEN NIEUW INDUSTRIEEL BELEID PROJECTPORTFOLIO AGENTSCHAP ONDERNEMEN NIEUW INDUSTRIEEL BELEID Industrie/sector specifiek Maakindustrie chemie Bewustmaking Ervaring Studie Bedrijfsbenadering Demo-Disseminatie Vlaggenschepen voor Fabrieken

Nadere informatie

Gericht bedrijfsbenaderingsproject in kader van NIB-Nieuwe Fabriek voor de Toekomst m.b.t. recyclage en hergebruik van polymeren

Gericht bedrijfsbenaderingsproject in kader van NIB-Nieuwe Fabriek voor de Toekomst m.b.t. recyclage en hergebruik van polymeren CORE BUSINESS TO CREATE NEW VALUE CHAINS OF DOWNSTREAM USERS OF THERMOPLASTICS Gericht bedrijfsbenaderingsproject in kader van NIB-Nieuwe Fabriek voor de Toekomst m.b.t. recyclage en hergebruik van polymeren

Nadere informatie

SOC Maakindustrie & Made Different. Wilson De Pril, Directeur-generaal Agoria Vlaanderen 15 mei 2014

SOC Maakindustrie & Made Different. Wilson De Pril, Directeur-generaal Agoria Vlaanderen 15 mei 2014 SOC Maakindustrie & Made Different Wilson De Pril, Directeur-generaal Agoria Vlaanderen 15 mei 2014 Agoria: federatie van de technologische industrie 1.700 ondernemingen 10 domeinen Information and Communication

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Danielle Raspoet. VRWB Clusters en hun Speerpunten gelinkt aan Vlaanderen in Actie Pact 2020. Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid

Danielle Raspoet. VRWB Clusters en hun Speerpunten gelinkt aan Vlaanderen in Actie Pact 2020. Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid VRWB Clusters en hun Speerpunten gelinkt aan Vlaanderen in Actie Pact 2020 Danielle Raspoet Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid Vlaams Innovatienetwerk, Gent 1 Technologie & Innovatie in Vlaanderen: Prioriteiten

Nadere informatie

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020 OP EFRO OOST-NEDERLAND 2014-2020PRESENTATIE KENNISPARK, 23 APRIL 2014 JOLANDA VROLIJK, PROGRAMMAMANAGER EFRO OP EFRO Oost-Nederland 2014-2020 Inhoud presentatie 1. Inleiding Europese Fondsen: cohesie beleid

Nadere informatie

SLIMME SPECIALISATIE IN VLAANDEREN. Frans Dieryck, voorzitter Raad Van Bestuur Jan Van Havenbergh, algemeen directeur 25-2-2013

SLIMME SPECIALISATIE IN VLAANDEREN. Frans Dieryck, voorzitter Raad Van Bestuur Jan Van Havenbergh, algemeen directeur 25-2-2013 SLIMME SPECIALISATIE IN VLAANDEREN Frans Dieryck, voorzitter Raad Van Bestuur Jan Van Havenbergh, algemeen directeur 25-2-2013 Het eco-systeem De scheikundige industrie is de grootste Vlaamse economische

Nadere informatie

Nieuw Industrieel Beleid

Nieuw Industrieel Beleid Nieuw Industrieel Beleid Dit is een uitgave van: Agentschap Ondernemen Koning Albert II-laan 35 bus 12 1030 Brussel T 0800 20 555 E info@agentschapondernemen.be www.agentschapondernemen.be www.nieuwindustrieelbeleid.be

Nadere informatie

Informatie Projecten

Informatie Projecten Informatie Projecten Project:Energetic Algae Indicatoren De creatie van een Noord-West Europees netwerk van piloot/demonstratie sites en het verzamelen van technisch economische informatie. Noord-West

Nadere informatie

Inleiding op businessmodellen en mogelijke ondersteuning door Agentschap Ondernemen. Bernard De Potter Agentschap Ondernemen 4 december 2014

Inleiding op businessmodellen en mogelijke ondersteuning door Agentschap Ondernemen. Bernard De Potter Agentschap Ondernemen 4 december 2014 Inleiding op businessmodellen en mogelijke ondersteuning door Agentschap Ondernemen Bernard De Potter Agentschap Ondernemen 4 december 2014 Groene economie Wat? welvaartscreatieproces welzijnsverhoging

Nadere informatie

Gimv Health & Care fonds Investeren in de gezondheids- en zorgsector van de toekomst. Brussel, 27 februari 2013

Gimv Health & Care fonds Investeren in de gezondheids- en zorgsector van de toekomst. Brussel, 27 februari 2013 Gimv Health & Care fonds Investeren in de gezondheids- en zorgsector van de toekomst Brussel, 27 februari 2013 Inhoud 1. Health & Care fonds zorgt voor kritische massa en multiplicatoreffect (Urbain Vandeurzen)

Nadere informatie

Sustech MD Technologietrajecten

Sustech MD Technologietrajecten Sustech MD Technologietrajecten 6 oktober 2015 Ontex Eeklo een gezamenlijk initiatief van: SUSTECH, partner van: Inleiding 2013-2014 : Sustech project Individuele begeleiding Thema s : sustainable technologies

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Greenbridge wetenschapspark incubator demonstrator

Greenbridge wetenschapspark incubator demonstrator Greenbridge wetenschapspark incubator demonstrator - faciliteert de ontwikkeling/optimalisatie van uw technologie - helpt uw energietechnologie succesvol in de markt zetten voor (startende) bedrijven:

Nadere informatie

Chemie & Kunststoffen

Chemie & Kunststoffen Chemie & Kunststoffen Vlaams Materialenprogramma VMP Congres - Wim Grymonprez Overzicht Voorstelling Flanders PlasticVision Vlaanderen Kunststofland Core Business project Doelstellingen Aandachtspunten

Nadere informatie

Smart Delta Resources Platform

Smart Delta Resources Platform Platform Slimme Energie & Grondstof uitwisselingen in de Delta Regio Het resultaat van gezamenlijke inzet is groter dan de som van de individuele inspanningen 3 September 2015 Ger Spork, Program Manager

Nadere informatie

TEXTIEL EN KUNSTSTOFFEN IN WEST VLAANDEREN

TEXTIEL EN KUNSTSTOFFEN IN WEST VLAANDEREN Provinciale Ontwikkelingsmaatschappij West-Vlaanderen Koning Leopold III-laan 66, 8200 Brugge T 050 40 31 66 F 050 71 94 06 E info@pomwvl.be KBO nummer: 0881.702.779 _ www.pomwvl.be TEXTIEL EN KUNSTSTOFFEN

Nadere informatie

Benchmark uw. productielogistiek. Productiebedrijven in Vlaanderen. met uitsterven bedreigd. springlevend

Benchmark uw. productielogistiek. Productiebedrijven in Vlaanderen. met uitsterven bedreigd. springlevend Iedere ochtend in Afrika ontwaakt een leeuw met de wetenschap dat hij sneller moet lopen dan de traagste gazelle Productiebedrijven in Vlaanderen met uitsterven bedreigd springlevend of? Benchmark uw productielogistiek

Nadere informatie

uitgroeien tot een Vlaamse, Europese en internationale topregio met economische creativiteit als concept voor meer welvaart en welzijn in de regio.

uitgroeien tot een Vlaamse, Europese en internationale topregio met economische creativiteit als concept voor meer welvaart en welzijn in de regio. Flanders Smart Hub 1. Waarom dit project? 2. Wie maakt deel uit van dit project? 3. Vanwaar komt de naam? 4. Het vertrekpunt van het project 5. Actiedomeinen 6. Wat zijn onze doelstellingen? 7. Logistiek

Nadere informatie

MAAK WERK VAN EEN INNOVATIEVE ORGANISATIECULTUUR IN UW KMO

MAAK WERK VAN EEN INNOVATIEVE ORGANISATIECULTUUR IN UW KMO DETAILED CURRICULUM MAAK WERK VAN EEN INNOVATIEVE ORGANISATIECULTUUR IN UW KMO Innovatie is noodzakelijk om in de huidige hyper-competitieve, internationale en volatiele markt continuïteit te kunnen verzekeren.

Nadere informatie

Smart Delta Resources

Smart Delta Resources Smart Delta Resources Slimme Energie & Grondstof uitwisselingen in de Delta Regio Het resultaat van gezamenlijke inzet is groter dan de som van de individuele inspanningen Werkconferentie Energieakkoord

Nadere informatie

the future in mind De groene toplocatie voor innovatieve bedrijven

the future in mind De groene toplocatie voor innovatieve bedrijven the future in mind De groene toplocatie voor innovatieve bedrijven 2 Vlaanderen is in actie op Blue Gate Antwerp. Aan de rand van de stad Antwerpen ontwikkelt Vlaanderen samen met de stad een nieuw bedrijventerrein

Nadere informatie

Doorstart (?) symbioseplatform Symbiose-event Zemst 17/11/15

Doorstart (?) symbioseplatform Symbiose-event Zemst 17/11/15 Doorstart (?) symbioseplatform Symbiose-event Zemst 17/11/15 Meg Scheppers, dienst Beleidsinnovatie, OVAM Symbiose 3.0 binnen CE? Vlaamse Regering: Visie 2050: Vlaanderen circulair (CE): Grondstoffenschaarste

Nadere informatie

Loont kiezen voor Cleantech innovatie?

Loont kiezen voor Cleantech innovatie? Loont kiezen voor Cleantech innovatie? Investeren in Cleantech biedt de mogelijkheid om economische meerwaarde te creëren in combinatie met milieuvoordelen. Een Cleantech productiemodel dient in staat

Nadere informatie

www.kmo-it.be KMO-IT Leen Verschraegen KMO-IT Project Coördinator Brussel, 28 maart 2012

www.kmo-it.be KMO-IT Leen Verschraegen KMO-IT Project Coördinator Brussel, 28 maart 2012 KMO-IT Leen Verschraegen KMO-IT Project Coördinator Brussel, 28 maart 2012 Wat is KMO-IT? Onder het label KMO-IT bundelt het Agentschap Ondernemen de inspanningen die de Vlaamse overheid levert om kmo

Nadere informatie

DSP Valley 2.0 GENEESS. 26-6-2013 Slide 1

DSP Valley 2.0 GENEESS. 26-6-2013 Slide 1 DSP Valley 2.0 GENEESS 26-6-2013 Slide 1 DSP Valley 2.0 Application markets Smart Health Smart Home Smart Mobility... New: technology valorization via applications Enabling embedded technologies design

Nadere informatie

5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT

5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT 5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT WAT BETEKENT DUURZAAM? Duurzaam betekent aansluiten op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie oktober 2014 In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren

Nadere informatie

De Vlaamse voedingsindustrie

De Vlaamse voedingsindustrie De Vlaamse voedingsindustrie Cijfers 2013 Omzet* Voedingsindustrie Vlaanderen aan de top Voedingsindustrie Verwerkende industrie 39,2 mrd 193,8 mrd + 3,6% - 2,5 % % aandeel voedingsindustrie in verwerkende

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Zorg om talent: van inzicht naar implementatie

Zorg om talent: van inzicht naar implementatie Zorg om talent: van inzicht naar implementatie Johan Hellings voorzitter Zorgvernieuwingsplatform ViA Ronde Tafel, Brussel, 18 februari 2013 Flanders Care Bredere kader = Gekaderd in doorbraak warme samenleving

Nadere informatie

Kabinet Ingrid Lieten, viceminister-president van de Vlaamse Regering Vlaams minister van Innovatie, Overheidsinvesteringen, Media en

Kabinet Ingrid Lieten, viceminister-president van de Vlaamse Regering Vlaams minister van Innovatie, Overheidsinvesteringen, Media en Sociale Innovatie: achtergrond conceptnota Innovatiecentrum Vlaanderen VR innovatie moet bijdragen tot het aanpakken van de grote maatschappelijke en economische uitdagingen challenge driven wetenschappelijke

Nadere informatie

Bijlage 1 Programma- en actielijnen Pieken

Bijlage 1 Programma- en actielijnen Pieken Bijlage 1 Programma- en actielijnen Pieken Inhoud: A. Energie B. Water C. Sensortechnologie D. Agribusiness E. Life Science A. Energie Onder energie wordt verstaan: handel en distributie van aardgas, brandstoffen,

Nadere informatie

EWI Focus 13 april 2015. Key Enabling Technologies. Roadmaps. Waar staan we en waar gaan we naartoe?

EWI Focus 13 april 2015. Key Enabling Technologies. Roadmaps. Waar staan we en waar gaan we naartoe? EWI Focus 13 april 2015 Key Enabling Technologies Roadmaps Waar staan we en waar gaan we naartoe? Agenda 09u-00-09u30 09u30-09u35 09u35-09u50 09u50-10u10 10u10-10u30 10u30-10u50 10u50-11u10 11u10-11u30

Nadere informatie

WESTHOEK BUSINESS DISTRICT. een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband

WESTHOEK BUSINESS DISTRICT. een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband WESTHOEK BUSINESS DISTRICT een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband AGENDA 1. Missie, doelstellingen en taakstellingen van Westhoek Business District 2. Inspirerende

Nadere informatie

Onafhankelijk Belgisch matchmaking service platform voor de valorisatie van afval en nevenstromen naar materialen

Onafhankelijk Belgisch matchmaking service platform voor de valorisatie van afval en nevenstromen naar materialen Onafhankelijk Belgisch matchmaking service platform voor de valorisatie van afval en nevenstromen naar materialen www.smartsymbiose.be info@smartsymbiose.be Omschrijving project Symbiose creëert in Vlaanderen

Nadere informatie

Key Enabling Technology (KET) Industriële Biotechnologie: een roadmap voor Vlaanderen. Samenvatting en conclusies, EWI focus, 13/04/2015

Key Enabling Technology (KET) Industriële Biotechnologie: een roadmap voor Vlaanderen. Samenvatting en conclusies, EWI focus, 13/04/2015 Key Enabling Technology (KET) Industriële Biotechnologie: een roadmap voor Vlaanderen Samenvatting en conclusies, EWI focus, 13/04/2015 Oproep Vlaamse roadmapping voor KETs, IWT, juni 2013 Wat: één van

Nadere informatie

Mijnheer de Voorzitter van het Vlaams ACV, Mevrouw de Nationaal Secretaris, Dames en heren,

Mijnheer de Voorzitter van het Vlaams ACV, Mevrouw de Nationaal Secretaris, Dames en heren, TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID ACV Studiedag Industrie 18 februari 2014 Mijnheer de Voorzitter

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Het noodzakelijke partnerschap tussen profit en non-profit

Het noodzakelijke partnerschap tussen profit en non-profit Zorgforum POM West-Vlaanderen 23 november 2012 Het noodzakelijke partnerschap tussen profit en non-profit Rudy Mattheus-VZ Voka Health Community 1 Zorgmodel verandert: van spaghetti naar lasagne V&A dagen

Nadere informatie

Symposium Groene chemie in de delta

Symposium Groene chemie in de delta DPI Value Centre als onderdeel van TKI SPM en het valorisatienetwerk 2.0 Symposium Groene chemie in de delta A. Brouwer, 12 November 2012 TKI Smart Polymeric Materials Topresearch in polymeren 5-10 jaar

Nadere informatie

Kansendossier : Machinebouw en Mechatronica. België

Kansendossier : Machinebouw en Mechatronica. België Kansendossier : Machinebouw en Mechatronica België Inleiding Aanleiding De industrie wordt wereldwijd steeds hoogwaardiger en heeft alsmaar meer behoefte aan ondernemingen die uitblinken in een hightech

Nadere informatie

ZORG voor de TOEKOMST Expertise centrum VOEDING

ZORG voor de TOEKOMST Expertise centrum VOEDING ZORG voor de TOEKOMST Expertise centrum VOEDING 23 november 2012 An Callens INHOUD KATHO EC VOEDING K&E Cluster project Voeding voor senioren KATHO Afkorting Departement Campus HANTAL Handelswetenschappen

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Europese subsidies voor de Sociale Economie

Europese subsidies voor de Sociale Economie Europese subsidies voor de Sociale Economie Kader en functioneren van Europese subsidies Hoe werken EU subsidies? 1 EU BELEIDSKADER BEPALEND VOOR DE INHOUD SUBSIDIEPROGRAMMA S (1) Europa 2020 doelstellingen

Nadere informatie

De Octrooicellen. Bescherm en valoriseer uw uitvindingen. Gratis sectorale ondersteuning rond intellectuele eigendom op maat van uw onderneming

De Octrooicellen. Bescherm en valoriseer uw uitvindingen. Gratis sectorale ondersteuning rond intellectuele eigendom op maat van uw onderneming De Octrooicellen Bescherm en valoriseer uw uitvindingen Gratis sectorale ondersteuning rond intellectuele eigendom op maat van uw onderneming De octrooicellen Bescherm en valoriseer uw uitvindingen Gratis

Nadere informatie

Op weg naar een duurzame agro-foodindustrie. Marie Demarcke, Flanders FOOD Nathalie Bernaert, ILVO Food Pilot

Op weg naar een duurzame agro-foodindustrie. Marie Demarcke, Flanders FOOD Nathalie Bernaert, ILVO Food Pilot Op weg naar een duurzame agro-foodindustrie Marie Demarcke, Flanders FOOD Nathalie Bernaert, ILVO Food Pilot Outline Flanders FOOD Wat is een duurzame agro-foodindustrie? Lopende en komende acties Food

Nadere informatie

Charter Flanders Food Faculty

Charter Flanders Food Faculty Charter Flanders Food Faculty Charter Flanders Food Faculty 1 / DE MISSIE VAN DE FLANDERS FOOD FACULTY De missie van de Flanders Food Faculty is het versterken van de associatie tussen Vlaanderen en lekker

Nadere informatie

FRIS Duurzame Energie. Trekkers: EnergyVille

FRIS Duurzame Energie. Trekkers: EnergyVille FRIS Duurzame Energie Trekkers: EnergyVille Voorstelling FRIS werkgroep Duurzame Energie Leden FRIS werkgroep Trekker Bouwstenen FRIS-cluster IncubaThor met stimuleringsprogramma KIC InnoEnergy (pre-seed)

Nadere informatie

Europese Innovatie Stimulering (EIS) voor ICT

Europese Innovatie Stimulering (EIS) voor ICT Samenwerkingsverband tussen IWT-Vlaanderen en de administratie Wetenschap en Innovatie van het ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Europese Innovatie Stimulering (EIS) voor ICT Christophe Bruynseraede

Nadere informatie

Arbeid biedt een maatschappelijke meerwaarde ten opzichte van inactiviteit. 3

Arbeid biedt een maatschappelijke meerwaarde ten opzichte van inactiviteit. 3 17 SOCIALE ECONOMIE 18 Sociale economie Iedereen heeft recht op een job, ook de mensen die steeds weer door de mazen van het net vallen. De groep werkzoekenden die vaak om persoonlijke en/of maatschappelijke

Nadere informatie

SYNTHESERAPPORT EVALUATIE WETENSCHAPPELIJKE OLYMPIADES SAMENVATTING

SYNTHESERAPPORT EVALUATIE WETENSCHAPPELIJKE OLYMPIADES SAMENVATTING SYNTHESERAPPORT EVALUATIE WETENSCHAPPELIJKE OLYMPIADES SAMENVATTING Studiedienst en Prospectief Beleid 1 Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Vlaamse Overheid Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030

Nadere informatie

De overdracht van KMO s in het segment van 2 à 5 miljoen! omzet en 5 à 20 werknemers.

De overdracht van KMO s in het segment van 2 à 5 miljoen! omzet en 5 à 20 werknemers. De overdracht van KMO s in het segment van 2 à 5 miljoen omzet en 5 à 20 werknemers. Een acute nood aan een structurele, innovatieve en globale aanpak "#$%#&'$(%$) Dit document bevat vertrouwelijke informatie

Nadere informatie

innoveren in de zorg zal renderen Caroline.Huys@innovatiecentrum.be Trefpunt Zorg 29/04/2014

innoveren in de zorg zal renderen Caroline.Huys@innovatiecentrum.be Trefpunt Zorg 29/04/2014 & innoveren in de zorg zal renderen Caroline.Huys@innovatiecentrum.be Trefpunt Zorg 29/04/2014 DRIE 1. Klant centraal 2.Zorgproeftuinen & subsidies 3. Innovatiecentrum Innovatiecentrum? Voor wie? Bedrijven

Nadere informatie

Materialendecreet: grondstofverklaring. Meg Scheppers OVAM-Dienst Beleidsinnovatie Symbioseworkshop te Melle, 25.11.2014

Materialendecreet: grondstofverklaring. Meg Scheppers OVAM-Dienst Beleidsinnovatie Symbioseworkshop te Melle, 25.11.2014 Materialendecreet: grondstofverklaring OVAM-Dienst Beleidsinnovatie Symbioseworkshop te Melle, 25.11.2014 Wetgevend kader Materialendecreet en VLAREMA Materialendecreet (van kracht van 1/06/2012) Omzetting

Nadere informatie

Metaal- en foodindustrie naar 2020

Metaal- en foodindustrie naar 2020 Metaal- en foodindustrie naar 2020 Lunch & learn, 24 september 2014 Rabobank LVC en Maasduinen Henri Cocu, Sectormanager Industrie Hans van Haaren Sectormanager Food Sectormanagement als inspiratie Hans

Nadere informatie

OVERHEID EN KETEN O SAMEN TEGEN VOEDSELVERLIES

OVERHEID EN KETEN O SAMEN TEGEN VOEDSELVERLIES OVERHEID EN KETEN O SAMEN TEGEN VOEDSELVERLIES Kris Roels Interdepartementale Werkgroep Voedselverlies Flanders FOOD, Kick-off Platform Duurzaamheid, sessie voedselverlies 19/06/2014, De Montil, Affligem

Nadere informatie

NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY

NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY DE a NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY Innervate is al ruim 13 jaar succesvol in het adviseren van vele organisaties op het gebied van ICT vraagstukken. Naast onze dienstverlening op het gebied van ICT Beleid

Nadere informatie

Welkom. 1. Innovatie Wat? Waarom? Voorbeelden

Welkom. 1. Innovatie Wat? Waarom? Voorbeelden Welkom 1. Innovatie Wat? Waarom? Voorbeelden 2. Innovatiecentra Wie? Wat hebben we te bieden? Kennis Kennissen: Vlaams Innovatienetwerk Zelfkennis: de innovatieaudit Geld: subsidie begeleiding Creativiteit:

Nadere informatie

Fiche Projectoproep oktober 2013 Prioriteit 2 - Ondernemerschap

Fiche Projectoproep oktober 2013 Prioriteit 2 - Ondernemerschap 1. Identiteit Prioriteit Fiche Projectoproep oktober 2013 Prioriteit 2 - Ondernemerschap Nr. Titel Prioriteit 2 Ondernemerschap 2. Identiteit operationele doelstelling Nr. OD Titel Operationele doelstelling

Nadere informatie

GESCHIEDENIS 1898: 1959: 1989: 1995: 1999: 2007: 2009: 2010:

GESCHIEDENIS 1898: 1959: 1989: 1995: 1999: 2007: 2009: 2010: Kijk! dit doen wij. IDENTITY-KIT GESCHIEDENIS 1898: Start Drukkerij Wils - Wiels 1959: Oprichting vennootschap Drukkerij Ignace Wils pvba 1989: omvorming vennootschap naar Drukkerij Ignace Wils nv 1995:

Nadere informatie

19/11/07. Vervolg project technologiemarketing

19/11/07. Vervolg project technologiemarketing 19/11/07 Vervolg project technologiemarketing Project management structuur vervolg TIS project Stuurgroep Kennis instelling Prof Dr Wim Vanhaeverbeke Industrie FIT IWT Kenniscentrum Voka KVKM Promotor

Nadere informatie

Biobrandstoffen: Hype of duurzame oplossing? Prof. Wim Soetaert

Biobrandstoffen: Hype of duurzame oplossing? Prof. Wim Soetaert Biobrandstoffen: Hype of duurzame oplossing? Prof. Wim Soetaert 1 Fossiele grondstoffen worden steeds duurder Petroleumprijs in dollar per vat Hernieuwbare grondstoffen: opbrengst per ha stijgt voortdurend

Nadere informatie

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot:

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: Jac. Gofers 16 april 2015 1 Smart Industry Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: de productvraag (specificaties,

Nadere informatie

DELPHI CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek

DELPHI CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek Voor universiteiten zijn er een aantal interessante mogelijkheden om een prominente rol te spelen in het innovatieproces.

Nadere informatie

FOOD PILOT: van idee tot product

FOOD PILOT: van idee tot product FOOD PILOT: van idee tot product Ir. Geert Van Royen Dr. ir. Karen Verstraete, Dr. Katleen Coudijzer 10 oktober 2012 Food Pilot Van idee tot product Partners Food Pilot Missie Food Pilot Voordelen piloottesten

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

AMBITIES HOLLAND FINTECH

AMBITIES HOLLAND FINTECH AMBITIES HOLLAND FINTECH 1 infrastructuur Holland FinTech streeft naar het creëren van transparantere, toegankelijke (digitale) financiële diensten en financiële van het allerbeste niveau door middel van

Nadere informatie

Prioriteit 1. Stimuleren van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie. Oproep FICHE

Prioriteit 1. Stimuleren van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie. Oproep FICHE ESIF Doelstelling Investeren in groei en werkgelegenheid Operationeel programma EFRO Vlaanderen 2014 2020 Prioriteit 1. Stimuleren van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie Oproep FICHE Specifieke

Nadere informatie

pilootprojecten (deel 1) Oost-Vlaanderen

pilootprojecten (deel 1) Oost-Vlaanderen pilootprojecten (deel 1) Oost-Vlaanderen dhr. Arne Oosthuyse projectcoördinator Voka - Kamer van Koophandel O-Vl. VON-sessie: Allochtoon ondernemerschap in Vlaanderen Donderdag 9 juni 2011 Huis van de

Nadere informatie

FEDERPLAST.BE Vereniging van producenten van kunststof- en rubberartikelen vzw

FEDERPLAST.BE Vereniging van producenten van kunststof- en rubberartikelen vzw FEDERPLAST.BE Vereniging van producenten van kunststof- en rubberartikelen vzw Een gemeenschappelijke koepelstructuur van Agoria en essenscia Info avond: Niet perforerende verbindingen (Petri Ven Sr Advisor

Nadere informatie

FME: de bindende kracht. 31 mei 2010 - Geert Huizinga

FME: de bindende kracht. 31 mei 2010 - Geert Huizinga FME: de bindende kracht 31 mei 2010 - Geert Huizinga Vereniging FME-CWM Opgericht door en voor ondernemers in de technologische-industriële sector Nederlands grootste werkgeversorganisatie in de technologisch-industriële

Nadere informatie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Overseas Logistics Multimodal Inland Locations Supply Chain Solutions Advanced logistics for a smaller world Als het gaat om het optimaal beheersen

Nadere informatie

Oproep tot cases rond Innovatieve ArbeidsOrganisatie

Oproep tot cases rond Innovatieve ArbeidsOrganisatie Oproep tot cases rond Innovatieve ArbeidsOrganisatie I Voorwerp van het project 1.1 Beschrijving van het project De zorgsector wordt geconfronteerd met enkele ingrijpende veranderingen zoals de toenemende

Nadere informatie

Vlaams Instituut voor de Logistiek. Stephane Van den Keybus Key Account Manager, VIL

Vlaams Instituut voor de Logistiek. Stephane Van den Keybus Key Account Manager, VIL Vlaams Instituut voor de Logistiek Stephane Van den Keybus Key Account Manager, VIL VIL missie Van Vlaanderen een duurzame en innovatieve logistieke topregio in Europa maken 1 VIL Structuur VIL Innovatieplatform

Nadere informatie

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Dutch industry fit for the future?! onze wereld verandert en dus ook onze industrie. met impact op economie en samenleving smart industry agenda

Nadere informatie

Projectplan MKB Roadmaps 3.0

Projectplan MKB Roadmaps 3.0 Projectplan MKB Roadmaps 3.0 In 2013 is MKB Roadmaps voor het eerst opgestart, met als doelstelling om (aspirant) ondernemers te helpen om de zakelijke kant van hun innovatie te ontwikkelen. Wegens succes

Nadere informatie

Duurzame automatiseringsoplossingen

Duurzame automatiseringsoplossingen A u t o m a t i o n S o l u t i o n s B u s i n e s s o p t i m a l i s a t i e d o o r P r o c e s I n t e g r a t i e Duurzame automatiseringsoplossingen Door mondiale ontwikkelingen en steeds sneller

Nadere informatie

Het belang van ketenregie voor de verankering van logistieke stromen. Kevin Lyen

Het belang van ketenregie voor de verankering van logistieke stromen. Kevin Lyen Het belang van ketenregie voor de verankering van logistieke stromen Kevin Lyen Senior consultant, Rebelgroup Advisory Belgium www.oostwestpoort.eu 1 Het belang van ketenregie voor de verankering van logistieke

Nadere informatie

Slim innoveren in de landbouw: Hoe netwerken?

Slim innoveren in de landbouw: Hoe netwerken? Slim innoveren in de landbouw: Hoe netwerken? Evelien Lambrecht, Universiteit Gent Hoe organiseer ik de afzet van mijn miscanthus? 15 december 2015 Blauwe Stap - Herent 1 Deel I: Toelichting IWT-project

Nadere informatie

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies Europese subsidies voor de Sociale Economie Kader en functioneren van Europese subsidies Hoe werken EU subsidies? EU BELEIDSKADER BEPALEND VOOR DE INHOUD SUBSIDIEPROGRAMMA S (1) Thema s van belang voor

Nadere informatie

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

Europese InnovatieStimulering (EIS) Mogelijkheden voor onderzoek in internationale context

Europese InnovatieStimulering (EIS) Mogelijkheden voor onderzoek in internationale context Europese InnovatieStimulering () Mogelijkheden voor onderzoek in internationale context Infosessie Europese onderzoeksfinanciering, 23/01/2007 Annelies Vandamme Inhoud presentatie KMO-definitie Subsidiemogelijkheden

Nadere informatie

Focusgroep - Symbiosis. Welkom

Focusgroep - Symbiosis. Welkom Focusgroep - Symbiosis Welkom Tips & Tricks Waarom? Kunnen we een warme woonvorm vinden, waarnaar mensen met plezier uitkijken voor hun 2 e levenshelft en hun (veelal té grote) woning overlaten aan volgende

Nadere informatie

Groeien met clusters

Groeien met clusters Bon Uijting innovatieadviseur Groeien met clusters Duurzaam samenwerken als versneller voor nieuwe waardecreatie in de zorg SamenwerkingsTOP 28 nov. 2013 - Utrecht 27-11-2013 Syntens? 1 januari 2014 gaat

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

Van Afval Naar Grondstof

Van Afval Naar Grondstof Van Afval Naar Grondstof Toelichting onderdelen VANG-programma NVRD themadag 27 november Marc Pruijn Directie Duurzaamheid Van regeerakkoord naar ketens Rutte 2: groene groei, circulaire economie Circulaire

Nadere informatie

Winst met Waarde. In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten

Winst met Waarde. In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten Winst met Waarde In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten Erwin Meijboom Je hebt de stap genomen om deze e-paper te downloaden! Ben je startend ondernemer, wil je je startup gaan ontwikkelen,

Nadere informatie

Kick-off project Oost West Poort Venlo, 26 september 2011 Guido De Roo Projectcoördinator

Kick-off project Oost West Poort Venlo, 26 september 2011 Guido De Roo Projectcoördinator Kick-off project Oost West Poort Venlo, 26 september 2011 Guido De Roo Projectcoördinator Overzicht Presentatie Projectgegevens Uitdaging Doelstellingen Partners Overzicht activiteiten Projecttiming Pilootproject

Nadere informatie

Bedrijven willen elkaar opzoeken, overheden faciliteren

Bedrijven willen elkaar opzoeken, overheden faciliteren Bedrijven willen elkaar opzoeken, overheden faciliteren Kempen broedplaats voor grensoverschrijdende samenwerking Meer dan 250 ondernemers, bestuurders en intermediairs uit Nederland en België waren aanwezig

Nadere informatie

Onafhankelijke Bedrijfsadviseurs

Onafhankelijke Bedrijfsadviseurs Onafhankelijke Bedrijfsadviseurs CARE Consulting Services + 32 11 21 12 22 www.care4trade.be Onze missie Net zoals een architekt in de bouwsector, zo mag ook de rol van CARE Consulting Services gezien

Nadere informatie

Landbouw in de stad en in de stadsrand ontwikkelen

Landbouw in de stad en in de stadsrand ontwikkelen Landbouw in de stad en in de stadsrand ontwikkelen Actie 1: commerciële landbouw Doelstellingen: 1 De kennis over stedelijke landbouw ontwikkelen Een strategisch standpunt identificeren over het haalbare

Nadere informatie

Resultaten en vooruitzichten voor het Vlaamse beleidsplatform Slimme netten

Resultaten en vooruitzichten voor het Vlaamse beleidsplatform Slimme netten Resultaten en vooruitzichten voor het Vlaamse beleidsplatform Slimme netten Thierry Van Craenenbroeck First Belgian Smart Grid Day 18/10/2012 Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt Kader

Nadere informatie

Open Standaarden voor Lokale Overheden

Open Standaarden voor Lokale Overheden Open Standaarden voor Lokale Overheden OSLO 3.0 ENGAGEMENTSVERKLARING Ondergetekenden, De Vlaamse ICT Organisatie vzw (hierna genoemd V-ICT-OR vzw), gevestigd te 9160 Lokeren, Mosten 13 Industriezone E17-3,

Nadere informatie