De Zero Suicide Mindset

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De Zero Suicide Mindset"

Transcriptie

1 De Zero Suicide Mindset Jan Mokkenstorm, psychiater Directeur 113Online Onderzoeker bij GGZinGeest en

2 Presentatie titel

3 Suïcidaal gedrag in Nederland Ten Have, M., Dorsselaer, S., Tuithof, M., & de Graaf, R. (2011). Nieuwe gegevens over suïcidaliteit in de bevolking (New data on suicidality in the population). Resultaten van de Netherlands Mental Health Survey and Incidence Study (NEMESIS-2). Trimbos Instituut

4 Aantal per Suïcide in Nederland : per van de bevolking van 15 jaar en ouder Suïcide in Nederland: per van de bevolking alle leeftijden Mannen Vrouwen Totaal Jaar Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek / A.J.F.M. Kerkhof

5

6 Sterfte borstkanker

7 Sterfte Hart en Vaat Ziekten

8

9 Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek / A.J.F.M. Kerkhof

10 Pogers in Nederland: 40% zocht geen hulp in afgelopen jaar 33% zocht nooit hulp

11 HA praktijkonderzoek: de helft van Sx en TS zocht < 1 maand daarvoor hulp bij huisarts. Bij 7% werd suïcidaliteit besproken(nivel 2011) Dep Insom Apat Rel SUI Psy Al/Dr Ag Conc Verw

12

13 Functie die uit de hand loopt Functie: ontsnappen en vermijden van pijn en problemen. Van vrije wil is vrijwel nooit sprake. Afweging is verstoord door piekeren en blikvernauwing. Mensen willen niet dood, maar denken zó niet langer te kunnen leven. Dit betekent dat suïcide voor de patiënt soms veiliger kan aanvoelen dan blijven leven. Dat belemmert open dialoog en rationeel hulp zoeken.

14

15

16 Richtlijn Contact, assertief vragen Betrekken naasten Opstellen structuurdiagnose Veiligheid organiseren, veiligheidsplan Continuïteit zorg Systematisch monitoren

17 (Schijn) veiligheid Suïcidaliteit aan de orde stellen er aanleiding voor is. Behandeling van de onderliggende psychiatrie Specialistenwerk: psychiaters en frontline workers Indicatiestelling op basis van risicotaxatie.

18 Suicide raakt ons zo diep Presentatie titel

19 DE MINDSET VAN GISTEREN Zelfbeschermend pessimisme Als ze willen doen ze het tóch Je kunt het nooit voorkómen. Vrije wil idealisme Mensen hebben toch récht op zelfmoord? Gelaten acceptatie (maar niet in mijn dienst) Zelfmoord hoort er in dit werk gewoon bij. Angst voor gezichtsverlies en sancties: Je wordt afgerend, de laatste is de L#L"

20 Vrijblijvend commitment Gegeven hoe wij werken (want zo werken wij nu eenmaal) willen we niet meer suïcides als anders of als anderen.

21 Zo verder is onaanvaardbaar 37% stijging van het aantal suïcides in 7 jaar 45% van de suïcides in zorg bij de GGZ, GGZ medewerkers getraumatiseerd Rijkdom aan GGZ heeft de schok van de economische crisis niet sterk weten te dempen. Suïcide GGZ instellingen nu openbaar

22

23 Stagnatie in denken en doen Achterstand in kennis en kunde Gebrek aan betrouwbare feedback Krampachtigheid en vermijden van eigen pijn

24 Presentatie titel

25 Presentatie titel

26

27 Presentatie titel

28 Presentatie titel

29

30

31

32 Presentatie titel

33 0 separatie beleid Aantal uren separatie Aantal separaties

34 De Mindset van vandaag Zelfmoord hoort er niet gewoon bij Zelfmoord is te voorkómen Systeemdenken: preventie is van ons allemaal Alle kleine beetjes helpen Leren in plaats van ontschuldigen Presentatie titel

35 Zero Suicide Mindset Geen van onze patiënten zou eenzaam en radeloos morgen sterven door zelfmoord. Gegeven ons doel van 0 suïcides: hoe moeten we dan werken? Presentatie titel

36

37 Eerste stapjes Bij alle nieuwe patiënten vragen naar suïcidaliteit Bij chronische problematiek altijd vragen naar de waarde van het leven en deze proberen te vergroten. Gestructureerde tracking van suïcidaliteit Altijd het netwerk betrekken Altijd een structuurdiagnose Altijd een veiligheidsplan Alle medewerkers trainen in contactvaardigheden Altijd gestructureerd evalueren van suïcides Euthanasie als optie beschouwen Presentatie titel

38 Leren en verbeteren in plaats van ontschuldigen en verdedigen

39 1 - Niet 2 - Onvoldoende 3 - Beperkt 4 - Voldoende 5 - Volledig MONITOR VOORTGANG SUÏCIDEPREVENTIE GGZ Actueel Suïcidepreventie beleidsplan Er is geen actueel beleidsplan jonger dan 5 jaar waarin suïcidepreventie als onderwerp of speerpunt is opgenomen Er is een actueel suïcidepreventie beleidsplan. In het beleidsplan komen 0-2 onderdelen van de LA terug (MDR / Ketenzorg / Monitoring en Evaluatie van suïcides / Scholing) Er is een actueel suïcidepreventie beleidsplan. In het beleidsplan komen 3 of meer onderdelen van de LA terug (MDR / Ketenzorg / Monitoring en Evaluatie van suïcides / Scholing) Er is een actueel suïcidepreventie beleidsplan. In het beleidsplan staan alle onderdelen van de LA (MDR + Ketenzorg + Monitoring en Evaluatie van suïcides + Scholing) EN het plan weerspiegelt het perspectief van cliënten en naasten. Als 4 met daarbij: Het plan is ingebed in het overkoepelende (veiligheids)beleid EN het weerspiegelt een duidelijke ambitie op het gebied van suïcidepreventie binnen en buiten de instelling. Monitoring Evaluatie Ketenzorg Multidisciplinaire richtlijn Meerjarenplan scholing Gatekeepertraining Contactvaardigheden training PITSTOP

40

41 Leuk en aardig, maar: Zo worden we een sitting duck voor de IGZ Zelfmoord sec is geen psychiatrisch vraagstuk Onhaalbare doelen kun je niet serieus nemen Je bent maar een radertje in de organisatie Het dwingt mensen te leven. Het kost teveel Misschien heeft u nog meer bedenkingen? Presentatie titel

42

43

44 0 Suïcides in de GGz in 2030 < 800 suïcides in Nederland Doe je mee? Presentatie titel

Suïcidepreventie door deurwaarders

Suïcidepreventie door deurwaarders Suïcide in Nederland: 1980-2012 per 100.000 van de bevolking alle leeftijden Suïcidepreventie door deurwaarders Jan Mokkenstorm, psychiater Directeur 113Online j.mokkenstorm@113online.nl @JanMokkenstorm

Nadere informatie

Landelijke Agenda Suïcidepreventie 2014-2017. Gerdien Franx, projectleider NEDKAD 9 oktober 2015

Landelijke Agenda Suïcidepreventie 2014-2017. Gerdien Franx, projectleider NEDKAD 9 oktober 2015 Landelijke Agenda Suïcidepreventie 2014-2017 Gerdien Franx, projectleider NEDKAD 9 oktober 2015 Stelling: De GGZ kan meer zelfmoorden voorkomen. Suïcide als maatschappelijk probleem Determinanten van gezondheid

Nadere informatie

NIEUW. VOZZ : Vragenlijst over zelfdoding en zelfbeschadiging

NIEUW. VOZZ : Vragenlijst over zelfdoding en zelfbeschadiging NIEUW VOZZ : Vragenlijst over zelfdoding en zelfbeschadiging 2017 Suicidepreventie op school Screening door VOZZ SCREEN (10 items) Verdieping door VOZZ overig (29 items) Totale VOZZ bestaat uit 39 vragen

Nadere informatie

Ad Kerkhof. Klinisch psycholoog VU Amsterdam

Ad Kerkhof. Klinisch psycholoog VU Amsterdam De rol van GZ-psycholoog in de preventie van suïcide De nieuwe richtlijn Ad Kerkhof Klinisch psycholoog VU Amsterdam Multidisciplinaire richtlijnen Depressie 2007 Schizofrenie 2007 Angst 2007 Persoonlijkheidsstoornissen

Nadere informatie

Chronisch Suïcidaal Gedrag vraagt om specifieke zorg

Chronisch Suïcidaal Gedrag vraagt om specifieke zorg Chronisch Suïcidaal Gedrag vraagt om specifieke zorg Geeske Meijer Verpleegkundig Specialist GGZ Aandachtsfunctionaris Suïcidepreventie GGz Centraal Commissie Suïcidaliteit GGz Centraal Innova training

Nadere informatie

Suïcide bij ouderen in Nederland

Suïcide bij ouderen in Nederland Suïcide bij ouderen in Nederland 19-27 AJFM Kerkhof ajfm.kerkhof@psy.vu.nl www.kerkhofpsychotherapie.nl Afdeling Klinische Psychologie Vrije Universiteit Amsterdam 2 18 16 14 12 1 8 6 4 2 19 196 Suïcide

Nadere informatie

P. de Beurs, psychiater en adviseur voor de IGZ

P. de Beurs, psychiater en adviseur voor de IGZ P. de Beurs, psychiater en adviseur voor de IGZ Inleiding De toezichtketen in perspectief Toezicht door IGZ Onderzoek A. Huisman De toezichtketen in perspectief bij suïcides Persoonlijke adviezen Inleiding

Nadere informatie

Digitale Suïcidepreventie

Digitale Suïcidepreventie Digitale Suïcidepreventie Stichting 113Online Han Smit, psychotherapeut Cindy Bekkers, psycholoog 31-05-2013 Uitzending Altijd Wat, met Alje Kamphuis http://youtu.be/tj5dh11htpk?t=1m Advies Informatie

Nadere informatie

Schatting van de verhouding van het aantal suïcides binnen de GGZ en de resterende populatie? Een verkennende studie.

Schatting van de verhouding van het aantal suïcides binnen de GGZ en de resterende populatie? Een verkennende studie. Schatting van de verhouding van het aantal suïcides binnen de GGZ en de resterende populatie? Een verkennende studie. Dr. Remco de Winter, psychiater Parnassia Groep VU Amsterdam www. suicidaliteit.nl

Nadere informatie

KEHR-Suïcide vragenlijst versie 7.0

KEHR-Suïcide vragenlijst versie 7.0 KEHR-Suïcide vragenlijst versie 7.0 * De KEHR-Suïcide vragenlijst gaat over uw handelen rond een (suïcidale) cliënt. * De lijst is bedoeld voor professionals die betrokken waren bij de zorg voor een cliënt

Nadere informatie

Risicotaxatie van suïcidaliteit in de acute gesloten Psychiatrie

Risicotaxatie van suïcidaliteit in de acute gesloten Psychiatrie Risicotaxatie van suïcidaliteit in de acute gesloten Psychiatrie R.F.P. de Winter & W.J.G. Krijger Voorjaarscongres Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie Vrijdag 16 april 2010 MECC Maastricht Remco de

Nadere informatie

Welkom. Regiobijeenkomst onderwijs: Psychische kwetsbaarheid

Welkom. Regiobijeenkomst onderwijs: Psychische kwetsbaarheid Welkom Regiobijeenkomst onderwijs: Psychische kwetsbaarheid Datum: : Spreker: https://www.youtube.com/watch?v=lym WPSKpRpE Programma Missie & Visie Stichting 113Online Diensten 113Online / 113Preventie

Nadere informatie

Suicidaal gedrag bij jongeren

Suicidaal gedrag bij jongeren Suicidaal gedrag bij jongeren Voorkomen RINO 15 december 2016 Ad Kerkhof Suïcide in Nederland : 1980-2015 absolute aantallen 2000 1800 1600 1400 1200 1000 800 600 400 200 0 1982 1986 1990 1994 1998 2002

Nadere informatie

De suicidale patiënt op de SEH Opleiding SEH verpleegkundige

De suicidale patiënt op de SEH Opleiding SEH verpleegkundige De suicidale patiënt op de SEH Opleiding SEH verpleegkundige Rob Lutterman, consultatief psychiatrisch verpleegkundige 2016 Filmpje shawshank redemption 2;17 stellingen Mensen die praten over suicide doen

Nadere informatie

WELKOM. 113Online Stichting voor zelfmoordpreventie

WELKOM. 113Online Stichting voor zelfmoordpreventie WELKOM 113Online Stichting voor zelfmoordpreventie 1 DAG VAN DE VERPLEGING Thema: pluis / niet pluis Datum: 12 mei 2016 Organisatie: DJI / V en VN - VJ 2 Even voorstellen Han Smit - Psychotherapeut Sanne

Nadere informatie

Screening, risicotaxatie en preventie Symposium huisarts en poh-ggz samen sterk

Screening, risicotaxatie en preventie Symposium huisarts en poh-ggz samen sterk Suïcidaliteit Screening, risicotaxatie en preventie Symposium huisarts en poh-ggz samen sterk Ietje de Vries John Pot Aanhaken of afhaken! Programma Informatie suïcide: feiten en cijfers Suïcidaal proces

Nadere informatie

Suicidale patienten willen gehoord en begrepen worden. Tips om te onthouden. Wanhoop bespreken: Vragen en luisteren. Intenties bij suicidepogingen

Suicidale patienten willen gehoord en begrepen worden. Tips om te onthouden. Wanhoop bespreken: Vragen en luisteren. Intenties bij suicidepogingen Wanhoop bespreken: Vragen en luisteren Tips om te onthouden U denkt aan suïcide: dan moet u wanhopig zijn. Klopt dat? Parnassia 17 febr 2011 Ad Kerkhof Afdeling Klinische Psychologie Vrije Universiteit

Nadere informatie

WELKOM. 113Online Stichting voor zelfmoordpreventie

WELKOM. 113Online Stichting voor zelfmoordpreventie WELKOM 113Online Stichting voor zelfmoordpreventie 1 Even voorstellen Lisette Spanjar Psycholoog Peter Holthuis Bedrijfsarts & vrijwilliger 2 Programma Wat doet 113Online? Cijfers en achtergronden Signalen

Nadere informatie

Suïcidepreventie. Marian de Groot Directeur handicap + studie Mede namens 113-Online

Suïcidepreventie. Marian de Groot Directeur handicap + studie Mede namens 113-Online Suïcidepreventie Marian de Groot Directeur handicap + studie Mede namens 113-Online Missie en visie @113 Taboe op praten over zelfmoord doorbreken Drempels bij zoeken en vinden van hulp verlagen Landelijk

Nadere informatie

Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen. Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema

Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen. Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema Ernstige Psychische Aandoeningen (EPA) Definitie consensus groep EPA¹ - Sprake van psychische stoornis

Nadere informatie

In de zomer van 2012 verscheen in Nederland de multidisciplinaire

In de zomer van 2012 verscheen in Nederland de multidisciplinaire Stand van zaken Suïcidepreventie Richtlijnen voor tijdige en goed georganiseerde hulp Ad J.F.M. Kerkhof en Albert M. van Hemert K L I N I S C H E P R A K T I J K In Nederland is er sinds kort een richtlijn

Nadere informatie

Suïcide en suïcidepreventie

Suïcide en suïcidepreventie Suïcide en suïcidepreventie D. Linszen, psychiater Suïcide(preventie), de rol van verpleegkundigen en verzorgenden Reehorst, Ede 2017 Amsterdam First Episode Study: Critical Period RCT (1998-2007): relapse

Nadere informatie

Suïcidepreventie in de praktijk

Suïcidepreventie in de praktijk Suïcidepreventie in de praktijk Suïcidepreventie in de praktijk Onder redactie van A.J.F.M. Kerkhof J.B. van Luyn Bohn Stafleu van Loghum Houten 2010 2010 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer

Nadere informatie

Suïcide in de vier grote steden 1969-2011: omvang en trends 1

Suïcide in de vier grote steden 1969-2011: omvang en trends 1 29 epidemiologisch bulletin, 13, jaargang 48, nummer 1-2 Suïcide in de vier grote steden 1969-11: omvang en trends 1 Renske Gilissen, Irene Burger In 11 vonden in Nederland 1.647 suïcides 2 plaats (1).

Nadere informatie

Separeren: voltooid verleden tijd?

Separeren: voltooid verleden tijd? Onderzoeksresultaten van een non-separeerbeleid Annet Smit senior wetenschappelijk medewerker ProCES INHOUD ambitie de Gelderse Roos onderbouwing, thema s onderzoek : Cijfers Kwalitatieve gegevens : Ervaringen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 22 894 Preventiebeleid voor de volksgezondheid Nr. 296 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Systematische scholing van personeel

Systematische scholing van personeel Systematische scholing van personeel GGZ Nederland 19 juni 2009 Jos de Keijser Klinisch psycholoog Projectleider Voorkom suïcide Opbouw Suïcidepreventie in Friesland Training van systematisch risico-onderzoek

Nadere informatie

Suïcide en de hulpverlening in de GGZ, zijn er verschillen? 21 mei Studiemiddag V&VN-SPV

Suïcide en de hulpverlening in de GGZ, zijn er verschillen? 21 mei Studiemiddag V&VN-SPV Suïcide en de hulpverlening in de GGZ, zijn er verschillen? 21 mei Studiemiddag V&VN-SPV http://suicidaliteit.nl/2015/liedje/ai_ai_olga._(als_jij_niet_van_me_houdt).mp3 DR. REMCO DE WINTER, PSYCHIATER,

Nadere informatie

Factsheet gezondheid van vrouwen en mannen

Factsheet gezondheid van vrouwen en mannen Factsheet gezondheid van vrouwen en mannen Aandeel vrouwen en mannen dat in het afgelopen jaar last heeft gehad van de 10 meest voorkomende langdurige aandoeningen/ziekten bij vrouwen*, 2011/2012 1 migraine

Nadere informatie

Handleiding preventie en inschatting bij suïcidaal gedrag

Handleiding preventie en inschatting bij suïcidaal gedrag Handleiding preventie en inschatting bij suïcidaal gedrag Algemene informatie Het is goed te weten dat depressie veel voorkomt onder jongeren. De cijfers laten ook een lichte stijging zien van geslaagde

Nadere informatie

Suïcide en psychiatrische stoornissen. Diagnostiek op maat voor de zorgverzekeraar?

Suïcide en psychiatrische stoornissen. Diagnostiek op maat voor de zorgverzekeraar? Suïcide en psychiatrische stoornissen. Diagnostiek op maat voor de zorgverzekeraar? Anke Spuijbroek, AIOS psychiatrie Yvonne Leezer, AIOS psychiatrie Remco de Winter, psychiater, opleider aandachtsgebied

Nadere informatie

De huisarts. De psycholoog. Published on 113Online zelfmoordpreventie (https://www.113online.nl)

De huisarts. De psycholoog. Published on 113Online zelfmoordpreventie (https://www.113online.nl) Published on 113Online zelfmoordpreventie (https://www.113online.nl) Home > Over hulpverleners Verschillende soorten hulpverleners hebben verschillende opleidingen. Door dit verschil zijn ze goed in verschillende

Nadere informatie

Wat als je denkt alles kwijt te zijn? Over verlies en suïcidaal gedrag

Wat als je denkt alles kwijt te zijn? Over verlies en suïcidaal gedrag De 38e nascholingsdag 5 februari 2015 De Lawei, Drachten Wat als je denkt alles kwijt te zijn? Over verlies en suïcidaal gedrag Martin Steendam klinisch psycholoog P-opleider GGZ Friesland promovendus

Nadere informatie

Samen innoveren in de zorg. Zorg voor kwaliteit van samenwerking

Samen innoveren in de zorg. Zorg voor kwaliteit van samenwerking Samen innoveren in de zorg Zorg voor kwaliteit van samenwerking Common Eye 5-11-2014 Aantrekkingskracht en complexiteit Aantrekkingskracht..flexibel en snel....we leren van elkaar....samen risico dragen....kracht

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 18 september 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 18 september 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 25 VX DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Voorkomen van. bij suïcidaliteit. Rol huisar ts. Vervolg Trimbos, Preventie. Voorkomen van suïcide

Voorkomen van. bij suïcidaliteit. Rol huisar ts. Vervolg Trimbos, Preventie. Voorkomen van suïcide Suïcidaliteit Voorkomen van suïcidaliteit Remco de Winter: introductie Bert van Hemert: workshop met mindmapping mindmapping Voorkomen van suïcidaliteit Trimbos instituut iov Min. VWS Vermindering van

Nadere informatie

Impact van suïcide op behandelaars Hoe kunnen we leren van suïcide

Impact van suïcide op behandelaars Hoe kunnen we leren van suïcide Impact van suïcide op behandelaars Hoe kunnen we leren van suïcide Lotte Berkhout, Psychiater GGZ NHN, Alkmaar 01 oktober 2015 Inhoud Inleiding Impact suïcide op behandelaars Meldingsprocedure Intern beleid

Nadere informatie

eigenlijk zegt u dat u dood wilt?!

eigenlijk zegt u dat u dood wilt?! eigenlijk zegt u dat u dood wilt?! Eigenlijk zegt u dat u dood wilt?! i n g e s p r e k m e t e e n s u ï c i d a l e c l i ë n t Paul van Hoek en Frans Brinkman G Eigenlijk zegt u dat u dood wilt?! In

Nadere informatie

De Zelfmoordlijn in cijfers 2012

De Zelfmoordlijn in cijfers 2012 De Zelfmoordlijn in cijfers De Zelfmoordlijn is een erkende en anonieme nooddienst voor mensen die aan zelfdoding denken, hun omgeving en nabestaanden na zelfdoding. De vrijwillige beantwoorder tracht

Nadere informatie

Diagnostische instabiliteit van terugval bij angststoornissen en depressie

Diagnostische instabiliteit van terugval bij angststoornissen en depressie Diagnostische instabiliteit van terugval bij angststoornissen en depressie Willemijn Scholten NEDKAD 2015 Stelling In de DSM 6 zullen angst en depressie één stoornis zijn Achtergrond Waxing and waning

Nadere informatie

Ervaringen met hulp bij zelfdoding/euthanasie in de psychiatrie. Factcongres 17 september 2015

Ervaringen met hulp bij zelfdoding/euthanasie in de psychiatrie. Factcongres 17 september 2015 Ervaringen met hulp bij zelfdoding/euthanasie in de psychiatrie Factcongres 17 september 2015 Programma Euthanasie/hulp bij zelfdoding in de psychiatrie Paulan Stärcke Ervaringen vanuit verschillende perspectieven

Nadere informatie

Generalistische basis ggz

Generalistische basis ggz Generalistische basis ggz Informatie voor verwijzers Generalistische basis ggz Met ingang van januari 2014 heeft Mondriaan, naast haar specialistische zorgaanbod, ook een aanbod in de generalistische basis

Nadere informatie

Suïcidepreventie in Amsterdam

Suïcidepreventie in Amsterdam Nieuwsbrief nr 3 december 2013 Suïcidepreventie in Amsterdam Voortgang van de vier subprojecten Nieuws - gesprek met coördinator Lyna Polikar Minder suïcides in Amsterdam - opmerkelijke trendbreuk Gatekeeperstraining

Nadere informatie

Beleidsplan Suïcidepreventie

Beleidsplan Suïcidepreventie Beleidsplan Suïcidepreventie 2015-2017 Auteur: R. Heukels Functie: Voorzitter beleidscommissie Suïcidepreventie Datum: 1 November 2016 GGZ Drenthe Beleid Status: Vastgesteld Vastgesteld door: Directie

Nadere informatie

30 maart 2017 Lancering Vlaamse richtlijn Detectie en Behandeling van Suïcidaal gedrag. #SP_reflex

30 maart 2017 Lancering Vlaamse richtlijn Detectie en Behandeling van Suïcidaal gedrag. #SP_reflex 30 maart 2017 Lancering Vlaamse richtlijn Detectie en Behandeling van Suïcidaal gedrag #SP_reflex Lancering Vlaamse richtlijn Detectie en Behandeling van Suïcidaal gedrag Basisprincipes in de zorg voor

Nadere informatie

Welkom. Introductie GGZ Delfland Iris Bandhoe en Ron Sponselee Raad van Bestuur

Welkom. Introductie GGZ Delfland Iris Bandhoe en Ron Sponselee Raad van Bestuur Welkom Introductie GGZ Delfland Iris Bandhoe en Ron Sponselee Raad van Bestuur Historie GGZ Delfland HJorLocatie GGZ Delfland Tekstvak 3 Jorisweg in vogelvlucht 4 DE RIDDERmeerjarenbeleid i Een nieuwe

Nadere informatie

Congres ziekenhuispsychiatrie

Congres ziekenhuispsychiatrie Congres ziekenhuispsychiatrie Het belang van integrale zorg psychiatrie & somatiek belicht vanuit de visie van de zorgverzekeraar 7 november 2013 Anouk Mateijsen Regio manager, Achmea Divisie Zorg & Gezondheid

Nadere informatie

Leer meer van de dagelijkse praktijk. KBA s als handvat voor aios en opleiders

Leer meer van de dagelijkse praktijk. KBA s als handvat voor aios en opleiders Leer meer van de dagelijkse praktijk KBA s als handvat voor aios en opleiders disclosure belangen sprekers: geen (potentiële) belangenverstrengeling Structuur Huisartsopleiding Opleidingspraktijk 4 dagen

Nadere informatie

Resultaten A. Zijn alle geaggregeerd aangeleverde suïcides en suïcidepogingen met ernstig letsel over 2013 onderzocht door de instelling?

Resultaten A. Zijn alle geaggregeerd aangeleverde suïcides en suïcidepogingen met ernstig letsel over 2013 onderzocht door de instelling? > Retouradres Postbus 20584 1001 NN Amsterdam GGz Centraal T.a.v. de Raad van Bestuur Postbus 3051 3800 DB AMERSFOORT Werkgebied Noordwest Kabelweg 79-81 Amsterdam Postbus 20584 1001 NN Amsterdam T 020

Nadere informatie

Dwang(reductie) in de psychiatrie

Dwang(reductie) in de psychiatrie Dwang(reductie) in de psychiatrie Drs. Yolande Voskes Research Programme > Quality of Care Department of Medical Humanities Separatie: problematisch? Traumatische en emotionele ervaring Cliënten: angst,

Nadere informatie

Samenwerking loont! Sociale competentie. 12 januari Veerle Serpieters

Samenwerking loont! Sociale competentie. 12 januari Veerle Serpieters Samenwerking loont! Sociale competentie 12 januari 2017 Veerle Serpieters 1 Het Innovatiesteunpunt in woord en beeld Condities voor samenwerking Proces Organisatie Ambitie Belangen 3 Condities voor samenwerking

Nadere informatie

Samenwerken als sleutel in de Transitie Langdurige zorg

Samenwerken als sleutel in de Transitie Langdurige zorg Samenwerken als sleutel in de Transitie Langdurige zorg Navigeren in een nieuw zorglandschap Dr. Wilfrid Opheij Kasteel Vanenburg, Putten 20 juni 2014 Common Eye 23-6-2014 Drie aanvliegroutes.. Waarom

Nadere informatie

POH-GGZ. Cora de Wolff. Huisarts Lid HKA Bestuurlijke Werkgroep GGZ en stuurgroep POH-GGZ

POH-GGZ. Cora de Wolff. Huisarts Lid HKA Bestuurlijke Werkgroep GGZ en stuurgroep POH-GGZ POH-GGZ Cora de Wolff Huisarts Lid HKA Bestuurlijke Werkgroep GGZ en stuurgroep POH-GGZ Inhoud presentatie De situatie in Amsterdam sinds 2008. Basis GGZ : wijziging regeling POH-GGZ Gevolgen Hoe verder?

Nadere informatie

Meer zelfdoding bij militairen die op missie zijn geweest? Onderzoek naar zelfdoding onder mannelijke militairen op basis van sterftecijfers

Meer zelfdoding bij militairen die op missie zijn geweest? Onderzoek naar zelfdoding onder mannelijke militairen op basis van sterftecijfers Meer zelfdoding bij militairen die op missie zijn geweest? Onderzoek naar zelfdoding onder mannelijke militairen op basis van sterftecijfers In de Verenigde Staten is onderzoek gepubliceerd dat suggereert

Nadere informatie

Zelfdoding: acute therapie en psychische preventie Suïcidepogers: motieven en methoden

Zelfdoding: acute therapie en psychische preventie Suïcidepogers: motieven en methoden Eenheid voor Zelfmoordonderzoek Universiteit Gent Zelfdoding: acute therapie en psychische preventie Suïcidepogers: motieven en methoden Dr. G. Portzky Prof. C. van Heeringen Suïcidepogingen in Vlaanderen

Nadere informatie

onder ouderen in de huisartspraktijk door regelmatig de gezondheid van ouderen in kaart te brengen (screenen & monitoring)

onder ouderen in de huisartspraktijk door regelmatig de gezondheid van ouderen in kaart te brengen (screenen & monitoring) Anne van Houwelingen, Margot Heijmans, Wendy den Elzen, Jeanet Blom en Jacobijn Gussekloo Afdeling Public Health and Eerstelijnsgeneeskunde ISCOPE - doel Achteruitgang in zelfredzaamheid en kwaliteit van

Nadere informatie

Samenvatting leerstof Geriatrie opleiding

Samenvatting leerstof Geriatrie opleiding Samenvatting leerstof Geriatrie opleiding Klinisch redeneren doen we in feite al heel lang. VUmc Amstel Academie heeft hiervoor een systematiek ontwikkeld, klinisch redeneren in 6 stappen, om gedetailleerd

Nadere informatie

P. de Beurs, psychiater en adviseur voor de IGZ

P. de Beurs, psychiater en adviseur voor de IGZ P. de Beurs, psychiater en adviseur voor de IGZ Dilemma s bij risicotaxatie Risicotaxatie is een nieuw en modieus thema in de GGZ Veilige zorg is een illusie Hoe veiliger de zorg, hoe minder vrijheid voor

Nadere informatie

Voorwoord. deel i: begrippen, cijfers en verklaringen 1

Voorwoord. deel i: begrippen, cijfers en verklaringen 1 Inhoud Voorwoord XI deel i: begrippen, cijfers en verklaringen 1 1 Terminologie en definities 3 1.1 Inleiding 4 1.2 Suïcide of zelfdoding 4 1.3 Suïcidepoging of poging tot zelfdoding 13 1.4 Doodsgedachten

Nadere informatie

TRANSITIE IN DE GGZ Introductie van de basis ggz

TRANSITIE IN DE GGZ Introductie van de basis ggz TRANSITIE IN DE GGZ Introductie van de basis ggz Fennie Zwanepol, directeur Indigo Centraal, 4 november 2013 / 1 2 vragen Wat is in 2020 de ideale situatie in Lelystad op het gebied van de basis-ggz? Waar

Nadere informatie

Suïcidepreventie bij depressie, suïcide bespreekbaar maken

Suïcidepreventie bij depressie, suïcide bespreekbaar maken Suïcidepreventie bij depressie, suïcide bespreekbaar maken Remco de Winter MD PhD, psychiater ParnassiaGroep, kennisdomeinleider acuut en verder oa onderzoeker VU & nationaal vertegenwoordiger IASP www.suicidaliteit.nl

Nadere informatie

Bipolaire stoornissen in de eerste lijn?

Bipolaire stoornissen in de eerste lijn? Bipolaire stoornissen in de eerste lijn? Wendela ter Meulen, AIOS AMC Supervisoren: Drs. Hetty M. Visser Prof. dr. Ralph W. Kupka Academische werkplaats bipolaire stoornissen Prof. dr. Jan H. Smit GGZ

Nadere informatie

Centrum Lichaam, Geest en Gezondheid

Centrum Lichaam, Geest en Gezondheid Centrum Lichaam, Geest en Gezondheid Onderzoek, diagnostiek en behandeling bij: Verklaarde- en onverklaarde lichamelijke klachten gecombineerd met psychische klachten Informatie voor verwijzers Doelgroep

Nadere informatie

Improving Mental Health by Sharing Knowledge. Collaborative stepped. angststoornissen

Improving Mental Health by Sharing Knowledge. Collaborative stepped. angststoornissen Improving Mental Health by Sharing Knowledge Collaborative stepped care bij angststoornissen Anna Muntingh Onderzoeksgroep: Prof. dr. C.M. van der Feltz-Cornelis, Tilburg University PI Dr. H.W.J. van Marwijk,

Nadere informatie

KWALITEITSONTWIKKELING GGZ

KWALITEITSONTWIKKELING GGZ KWALITEITSONTWIKKELING GGZ Kwalitatief goede zorg tegen aanvaardbare kosten Door Sebastiaan Baan Korte uitleg animatie: https://youtu.be/dl6n5hix2d Y 2 NETWERK KWALITEITSONTWIKKELING GGZ Landelijk Platform

Nadere informatie

De PITSTOP suïcide studie: onderzoek naar het toepassen van de richtlijn diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag in de dagelijkse praktijk 1

De PITSTOP suïcide studie: onderzoek naar het toepassen van de richtlijn diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag in de dagelijkse praktijk 1 4 De PITSTOP suïcide studie: onderzoek naar het toepassen van de richtlijn diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag in de dagelijkse praktijk 1 Derek de Beurs Inleiding In mei 2012 is de multidisciplinaire

Nadere informatie

Euthanasie en hulp bij zelfdoding. Folder voor cliënten en hun familie/naasten

Euthanasie en hulp bij zelfdoding. Folder voor cliënten en hun familie/naasten Euthanasie en hulp bij zelfdoding Folder voor cliënten en hun familie/naasten Euthanasie, ofwel de keuze om het leven te beëindigen, is misschien wel de meest ingrijpende keuze die mensen kunnen maken.

Nadere informatie

Cognitieve Therapie Denken aan suïcide

Cognitieve Therapie Denken aan suïcide Cognitieve Therapie Denken aan suïcide Ad Kerkhof AJFM Kerkhof ajfm.kerkhof@psy.vu.nl Afdeling Klinische Psychologie Vrije Universiteit Amsterdam CBT voor suïcidaal gedrag Rudd ea. (2001). Treating Suicidal

Nadere informatie

.. it takes two to tango! Nascholing VRM 11 december 2012 Karin Idema

.. it takes two to tango! Nascholing VRM 11 december 2012 Karin Idema .. it takes two to tango! Nascholing VRM 11 december 2012 Karin Idema Hart- en vaatziekten in Nederland Achtergrond & ervaringen met bijna 4 jaar zorgstandaard Vitale Vaten Zelfmanagement Individueel zorgplan

Nadere informatie

Help mij voordat ik het vergeet

Help mij voordat ik het vergeet Susan Bosman-Graafmans 1 Help mij voordat ik het vergeet Levensbeëindiging op verzoek bij het dementiesyndroom Opinie Ik wil euthanasie als blijkt dat ik dementie heb. Dit is wat een cliënt tegen mij zegt

Nadere informatie

Wat is depressie? Oorzaak, omvang, gevolg

Wat is depressie? Oorzaak, omvang, gevolg Wat is depressie? Oorzaak, omvang, gevolg Prof. Dr. Brenda Penninx Vakgroep psychiatrie / GGZ ingeest Neuroscience Campus Amsterdam Mental Health EMGO+ Institute for Health and Care Research b.penninx@vumc.nl

Nadere informatie

SUÏCIDEPREVENTIE IN VLAANDEREN:

SUÏCIDEPREVENTIE IN VLAANDEREN: SUÏCIDEPREVENTIE IN VLAANDEREN: Eva De Jaegere Preventiemanager VLESP CIJFERS EN FEITEN Zomerschool 2016 VLESP? Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie Partnerorganisatie Vlaamse Overheid Samenwerkingsverband

Nadere informatie

Patiëntveiligheidsprogramma

Patiëntveiligheidsprogramma Patiëntveiligheidsprogramma Sector Geestelijke Gezondheidszorg Contouren programma 2008 2011 22 november 2007 Vereniging GGZ Nederland Brancheorganisatie voor geestelijke gezondheids- en verslavingszorg

Nadere informatie

Zorg en Zekerheid beleid POH GGZ Versie 1 april 2017

Zorg en Zekerheid beleid POH GGZ Versie 1 april 2017 Zorg en Zekerheid beleid POH GGZ Versie 1 april 2017 Visie Zorg en Zekerheid investeert in een sterke eerste lijn. Onder meer met de vorming van de BasisGGZ heeft de huisarts een prominente rol als poortwachter

Nadere informatie

Helen Dowling Instituut psychologische zorg bij kanker. Landelijke Contactdag Nier- en blaaskanker Amersfoort 5 april 2014

Helen Dowling Instituut psychologische zorg bij kanker. Landelijke Contactdag Nier- en blaaskanker Amersfoort 5 april 2014 Helen Dowling Instituut psychologische zorg bij kanker Landelijke Contactdag Nier- en blaaskanker Amersfoort 5 april 2014 Inhoud Rondleiding Over het HDI (missie, visie en aanbod) Kanker: feiten en cijfers

Nadere informatie

Psychisch functioneren bij het syndroom van Noonan

Psychisch functioneren bij het syndroom van Noonan Psychisch functioneren bij het syndroom van Noonan drs. Ellen Wingbermühle GZ psycholoog / neuropsycholoog GGZ Noord- en Midden-Limburg Contactdag 29 september 2007 Stichting Noonan Syndroom 1 Inhoud Introductie

Nadere informatie

GGZ Breburg Groep t.a.v. de Raad van Bestuur Postbus 770 5000 AT TILBURG. Datum 18 augustus 2014 Onderwerp Toetsing interne suïcide-evaluatie

GGZ Breburg Groep t.a.v. de Raad van Bestuur Postbus 770 5000 AT TILBURG. Datum 18 augustus 2014 Onderwerp Toetsing interne suïcide-evaluatie > Retouradres Postbus 20584 1001 NN Amsterdam GGZ Breburg Groep t.a.v. de Raad van Bestuur Postbus 770 5000 AT TILBURG Werkgebied Noordwest Kabelweg 79-81 Amsterdam Postbus 20584 1001 NN Amsterdam T 020

Nadere informatie

Toetsingskader Terugdringen separeren en afzonderen 2016

Toetsingskader Terugdringen separeren en afzonderen 2016 Toetsingskader Terugdringen separeren en afzonderen 2016 2016-1272498 Januari 2016 Pagina 1 van 16 1 Hoofdthema: Preventie Al het mogelijke is geprobeerd om separatie / afzondering te voorkomen; de rechtsbeginselen

Nadere informatie

Begeleiding van online zelfhulp alcoholgebruik in de huisartsenzorg

Begeleiding van online zelfhulp alcoholgebruik in de huisartsenzorg Improving Mental Health by Sharing Knowledge Begeleiding van online zelfhulp alcoholgebruik in de huisartsenzorg Eerste bevindingen van een implementatietraject Anouk de Gee en Els Bransen Wat komt aan

Nadere informatie

Eenzaamheid bij Ouderen. Dr. Martin G. Kat Psychiater-psychotherapeut MCAlkmaar/Amsterdam psykat@hetnet.nl

Eenzaamheid bij Ouderen. Dr. Martin G. Kat Psychiater-psychotherapeut MCAlkmaar/Amsterdam psykat@hetnet.nl Eenzaamheid bij Ouderen Dr. Martin G. Kat Psychiater-psychotherapeut MCAlkmaar/Amsterdam psykat@hetnet.nl Eenzaamheid: definitie Het gevoel dat de contacten met anderen in aard en/of intensiteit minder

Nadere informatie

PREVENTIE VOOR POH-GGZ

PREVENTIE VOOR POH-GGZ PREVENTIE VOOR POH-GGZ ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. MENTALE ONDERSTEUNING DIRECT EN DICHTBIJ INDIGO BIEDT

Nadere informatie

Gezondheid en sterfte naar onderwijsniveau

Gezondheid en sterfte naar onderwijsniveau Gezondheid en sterfte naar onderwijsniveau Den Haag, 28 maart 212 Jan-Willem Bruggink (Centraal Bureau voor de Statistiek) Seminar: De opleidingsgradiënt in de demografie Wat gaat er komen? Gezondheid,

Nadere informatie

Verminderen van suïcidaliteit

Verminderen van suïcidaliteit Improving Mental Health by Sharing Knowledge Verminderen van suïcidaliteit Van beleidsadvies naar uitvoering Judith Blekman 11 mei 2010 De aanloop naar nieuw beleid Start buiten de overheid: Ivonne van

Nadere informatie

Zelfmoord1813.be digitaal platform voor de preventie van zelfdoding

Zelfmoord1813.be digitaal platform voor de preventie van zelfdoding Zelfmoord1813.be digitaal platform voor de preventie van zelfdoding Livia Anquinet, Werkgroep Verder Peter Beks, Zorg voor Suïcidepogers Leen Devlieghere, Tele-Onthaal Kirsten Pauwels, Centrum ter Preventie

Nadere informatie

ANGST! Geen belangenverstrengeling. Voorstellen

ANGST! Geen belangenverstrengeling. Voorstellen Begeleide zelfhulp, een nieuwe interventie Christine van Boeijen Voorstellen Christine van Boeijen, psychiater GGNet Apeldoorn en plv. opleider GGNet AGIKO GGZBuitenamstel, nu GGZ ingeest Onderzoek EMGO

Nadere informatie

Huisarts en e-mental health. Jaap Roorda

Huisarts en e-mental health. Jaap Roorda Huisarts en e-mental health Jaap Roorda E-mental Health, presentatie vandaag WEL bespreken: consumentenperspectief marketing van digitaal behandelaanbod gesubsidieerd aanbod E-mental Health te betalen

Nadere informatie

Werkgroep ketenzorg hart- en vaatziekten

Werkgroep ketenzorg hart- en vaatziekten Werkgroep ketenzorg hart- en vaatziekten Stichting Regionale Huisartsenzorg Heuvelland, maart 2011 Inleiding Op 1 juli 2010 werd in de regio /Heuvelland gestart met eerstelijns ketenzorg voor patiënten

Nadere informatie

Ketendocument Acute Psychiatrie regio Drenthe

Ketendocument Acute Psychiatrie regio Drenthe Betreft Ketendocument Acute Psychiatrie regio Resultaten ter afsluiting van de projectfase Aan Van Werkgroep Keten Acute Psychiatrie Anna van Gemert procesbegeleider in afstemming met Cees Vermeeren, voorzitter

Nadere informatie

Vijf kansrijke gebieden

Vijf kansrijke gebieden N AT I O N A A L PROGRAMMA LONGONDERZOEK Een Leven Lang Longen Vijf kansrijke gebieden 1 Miljoen Nederlanders heeft dagelijks last van een chronische longziekte. Dat kan zo niet langer! adembenemend...

Nadere informatie

TIP Conferentie = 4

TIP Conferentie = 4 Adverse childhood experiences are the most basic and long lasting determinants of health risks behaviors, mental illness, social malfunction, disease, disability, death and health costs. Prof. dr. Vincent

Nadere informatie

Van GGZ naar GG. Almere, 11 februari Sabina van der Veen

Van GGZ naar GG. Almere, 11 februari Sabina van der Veen Van GGZ naar GG Almere, 11 februari 2015 Sabina van der Veen Introductie BigMove Institute Er zijn vele zorgaanbieders, weinig systeemveranderaars... Wie zijn we? BigMove Institute 12 jaar ervaring Van

Nadere informatie

De ervaren belasting van naasten van personen met verslavingsproblemen

De ervaren belasting van naasten van personen met verslavingsproblemen Jasper Nuijen, Saskia van Dorsselaer, Nathalie Dekker, Eva Ehrlich, Ron de Graaf, Margreet ten Have De ervaren belasting van naasten van personen met verslavingsproblemen Een verkennend onderzoek De ervaren

Nadere informatie

Omgaan met suïcide risico. Crisisinterventies. Jeroen Decoster, MD PhD. Psychiater - psychotherapeut MCT, spoedgevallen en EPSI-unit

Omgaan met suïcide risico. Crisisinterventies. Jeroen Decoster, MD PhD. Psychiater - psychotherapeut MCT, spoedgevallen en EPSI-unit Omgaan met suïcide risico Crisisinterventies Jeroen Decoster, MD PhD Psychiater - psychotherapeut MCT, spoedgevallen en EPSI-unit psychiatrische hospitalisatie = enkel een noodzakelijk middel om een

Nadere informatie

Kan het gebruik van vragenlijsten suïcide voorkomen? Prof. Dr. Ronny Bruffaerts UPC-KULeuven

Kan het gebruik van vragenlijsten suïcide voorkomen? Prof. Dr. Ronny Bruffaerts UPC-KULeuven Kan het gebruik van vragenlijsten suïcide voorkomen? Prof. Dr. Ronny Bruffaerts UPC-KULeuven 42-82% daling in opnameduur voor psychotische stoornissen, 1989-1995 63% minder psychiatrische bedden in de

Nadere informatie

Signaleren en handelen bij seksueel & huiselijk geweld

Signaleren en handelen bij seksueel & huiselijk geweld Signaleren en handelen bij seksueel & huiselijk geweld Acute Zorgregio Oost 2015 Drs. Loes Veraart Schelfhout, huisarts n.p. aandachtsfunctionaris HAP Arnhem e.o. Drs. Marie Louise Moors, SEH arts Radboudumc,

Nadere informatie

Resultaten A. Zijn alle geaggregeerd aangeleverde suïcides en suïcidepogingen met ernstig letsel over 2013 onderzocht door de instelling?

Resultaten A. Zijn alle geaggregeerd aangeleverde suïcides en suïcidepogingen met ernstig letsel over 2013 onderzocht door de instelling? > Retouradres Postbus 20584 1001 NN Amsterdam GGZ Delfland T.a.v. de Raad van Bestuur Postbus 5016 2600 GA DELFT Werkgebied Noordwest Kabelweg 79-81 Amsterdam Postbus 20584 1001 NN Amsterdam T 020 580

Nadere informatie

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis Anne van den Brink Specialist Ouderengeneeskunde Onderzoeker Pakkende ondertitel Inhoud presentatie Inleiding Aanleiding

Nadere informatie

Mindfulness bij somatoforme stoornissen. Hiske van Ravesteijn psychiater i.o.

Mindfulness bij somatoforme stoornissen. Hiske van Ravesteijn psychiater i.o. Mindfulness bij somatoforme stoornissen Hiske van Ravesteijn psychiater i.o. Mindfulness-based cognitieve therapie (MBCT) bij somatoforme stoornissen Onverklaarde lichamelijke klachten 20% Persisterende

Nadere informatie

Risicotaxatie Suïcidaliteit. Suïcide en suïcidepogingen. Aantallen. 345 suïcidepogingen. Middel. Dr. Bert van Hemert, psychiater

Risicotaxatie Suïcidaliteit. Suïcide en suïcidepogingen. Aantallen. 345 suïcidepogingen. Middel. Dr. Bert van Hemert, psychiater Risicotaxatie Suïcidaliteit Dr. Bert van Hemert, psychiater Zorgservice Bureau 24 uurszorg Opleiding Sociale Psychiatrie 1/30 2/30 Aantallen Suïcide en suïcidepogingen Suïcidegedachten Suïcidepoging bevolking

Nadere informatie

René Keet Zwolle, 13 november 2014

René Keet Zwolle, 13 november 2014 René Keet Zwolle, 13 november 2014 Over de brug (Titel Plan van Aanpak) Ik zag de nieuwe brug. Twee overzijden die elkaar schenen te vermijden, worden weer buren Uit: De moeder de vrouw (1934), Martinus

Nadere informatie