VNCmagazine FILIJNTJE SPEELT SUDOKO PIEKEN EN DALEN UPDATE CAO-TRAJECT KLC & HV UITGAVE VAN DE VAKBOND VAN NEDERLANDS CABINEPERSONEEL.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VNCmagazine FILIJNTJE SPEELT SUDOKO PIEKEN EN DALEN UPDATE CAO-TRAJECT KLC & HV UITGAVE VAN DE VAKBOND VAN NEDERLANDS CABINEPERSONEEL."

Transcriptie

1 VNCmagazine nummer FILIJNTJE SPEELT SUDOKO PIEKEN EN DALEN UPDATE CAO-TRAJECT KLC & HV UITGAVE VAN DE VAKBOND VAN NEDERLANDS CABINEPERSONEEL

2 editorial Waarom? Daarom Waarom vind jij vliegen eigenlijk zo leuk? Een regelmatig terugkerende vraag van mensen die nooit als cabin crew hebben gewerkt. Tja, waarom eigenlijk? In ieder geval niet om de callingtijden bij nacht en ontij en het daarbij behorende hoofd vol vouwen. Of het alsmaar terugkerende praktisch je koffer inpakken, wat bij aankomst niet helemaal gelukt blijkt. De passagier die een woeste eenakter opvoert omdat er niet genoeg verse melk in haar koffie zit, is ook geen trigger, net zomin als de passagiers die stiekem rum-cola in een papieren beker van een fastfoodketen hebben meegesmokkeld. En al helemaal niet wanneer ze die rum-cola er weer uitgooien op een plek die daar niet voor is bedoeld. Verder: ACARS-berichten die melden dat iedereen met een doorverbinding die gaat missen, en dat dan mogen uitleggen. Plateautjes die door catering scheef in trolleys zijn gedaan waardoor de maaltijden op een ongeluk in een tunnel lijken. Menuutjes waarop kip en pasta worden beloofd die risotto en stoofvlees blijken te zijn. Ovens die niet werken. Of catering voor de KL1177 hebben als je de KL1447 bent. Salesmates die er middenin een transactie mee ophouden. Collega s die koffie zetten met het aftapkraantje open. Of een collega die niet zegt dat er een struik broccoli tussen je tanden zit. En er zijn vast nog wel een paar mindere momenten te benoemen die ik even vergeten ben. Het lijkt een opsomming van kommer en kwel, maar in de praktijk lossen we deze ongemakken juist graag en vaak met humor op. Waarom ik zo graag vlieg, is omdat al mijn collega s in aanleg hands on types zijn. We maken het anderen graag naar de zin en daar varen passagiers wel bij. Een mooie wisselwerking, want als mensen tevreden van boord gaan, zijn wij weer blij en boeken zij de volgende keer weer een vlucht bij ons. Maar het allerfijnst aan vliegen is het werken in een team. Met z n allen de schouders eronder en er meestal met een lach heel soms even niet voor gaan. En dan heb je met een beetje mazzel en veel goede intenties een team dat elkaar draagt, waardoor iedereen het beste uit zichzelf kan halen. Daarom vind ik vliegen nou zo leuk. Arlette Bruser Hoofdredactie VNC Magazine VNC-nr

3 deze maand mei 2014 Victor Kloos over de cao-onderhandelingen transavia.com en KLC Cover Artikelen 25 OR De commissie Arbo-VGWM 27 KLC cao 31 HV cao 35 Over eenzaamheid 43 Op naar Europa Columns 1 Editorial 4 Blik op de Baan 32 Coach! 39 Filijntje 46 Juridisch 54 Vluchtzinnig Christian Clerx geeft elke maand de beste routetips in Goed Gevonden Travel Advocaat Mink Visser buigt zich over het wetsvoorstel Werk en Zekerheid Teun Brink wilde een jaartje gaan vliegen bij Transavia.com maar het beviel zo goed dat hij nog een jaartje bij tekende. Dat is inmiddels ruim 13 jaar geleden! Hij squasht op hoog niveau en is onlangs gepromoveerd met zijn team en daar is hij met recht trots op. Rubrieken 6 Goed gevonden - lifestyle 9 Vluchtpost 10 Destination - Bangkok 11 VNC achtergrond 12 Destination Fukuoka 13 Servicedesk 14 IPB 16 KLM achtergrond 18 Destination Kaapstad 19 KLC achtergrond 21 transavia.com achtergrond 22 Destination Rio de Janeiro 23 ArkeFly achtergrond 40 Destination - Dubai 41 KLC en route 48 Goed gevonden - culinair 50 Standpunt Ledenraad 56 Goed gevonden - travel 58 RSVP 61 Persoonlijk 62 Goed gevonden Crew Life 65 Ten voeten uit Leon Verberkt, sinds 1989 aan boord, heeft een passie voor coaching Melissa Franck, tweebander Schrijft herkenbare columns Sander van Dijk vliegt sinds 2006, is plaatsvervangend hoofdredacteur en doet aan vormgeving Ingrid Brama vliegt sinds 1998, is hoofd communicatie en KLM-sectiebestuurder Nathalie Pruijs vliegt al twee decennia, Ingeborg Sebel bemant het secretariaat en ondersteunt Michel Verbeek vliegt sinds 1989, Pia van Boven let op punten, is op zoek naar enthousiaste covermodellen en interessante verhalen de redactie is redacteur en all round komma's en te lange teksten VNC-medewerker 2 VNC-nr VNC-nr

4 Blik op de Baan De Panamese vlag Annette Groeneveld Iedereen die B777 vliegt zal al wel eens in Panama geweest zijn. Het land van het Panamakanaal en natuurlijk de Panamese vlag. Iedere keer weer ben ik onder de indruk van het spektakel in de Miraflores sluizen van het kanaal. Enorme zeeschepen met stapels containers erop schuiven met minutieuze precisie tussen de kademuren door richting Stille Oceaan of het kanaal op. Een bijzonder staaltje engineering dat de wereld kleiner heeft gemaakt. Ook bijzonder is de Panamese vlag. Niet zozeer omdat het een mooie kleurige vlag is, maar omdat er voor zo n klein land als Panama wel erg veel schepen Panama op de achtersteven hebben staan. Allemaal varen ze onder de Panamese vlag, omdat scheepvaartmaatschappijen van over de hele wereld zich hebben laten registreren in Panama. De Panamese wetten bieden ruime mogelijkheden om werknemers van alle delen van de wereld te werk te stellen aan boord van zeeschepen. Of het nu een schip van Nedlloyd of Maersk is, ik zwaai vanaf het bezoekersbalkon van de Miraflores sluizen alleen nog maar naar Filipijnse zeelui op het dek van deze langs schuivende zeereuzen. Pirates of the Caribbean Met dat doemscenario voor ogen heeft een Deense Europarlementariër onlangs een parlementaire hoorzitting georganiseerd. Sprekende titel van die bijeenkomst was Pirates of the sky, how the corners are cut by lowcost airlines. De sprekers die waren uitgenodigd zoemden in op de verouderde wetgeving in Ierland, de kostengedrevenheid waarvoor alles moet wijken en het effect daarvan op de arbeidsvoorwaarden van cabinepersoneel. Vakbonden worden buiten de deur gehouden, een angstcultuur voorkomt dat incidenten worden gemeld en opgejaagde en onervaren werknemers maken meer fouten dan je zou moeten willen. Ook werd een ontluisterend beeld geschetst van enerzijds het zoeken naar de mazen in de wet om belasting te ontduiken en anderzijds het gebruik maken van subsidies van lokale overheden die hun regionale vliegvelden aangevlogen willen hebben. Maakt niet uit door wie. Tegelijkertijd blijft de consument denken dat de veiligheids- en arbeidsnormen van de overheid voldoende beschermen en dat het daardoor heel normaal is dat je voor 37,50 euro naar Malaga kunt vliegen. Trieste conclusie is dat het Europese denken faalt als individuele Europese landen de gelegenheid krijgen wel de lusten maar niet de lasten van het Europees beleid te genieten. Ik hoop dat deze hoorzitting een wake up call voor het Europees Parlement is, want tot nu toe stond de wekker op snooze en dan kom je vaak te laat. Ping Het lijkt alsof de zoektocht naar de verdwenen B777 van Malaysian Airlines uiteindelijk toch resultaat zal hebben. Het is bijna niet te bevatten dat een complete B777 de spreekwoordelijke speld in een hooiberg kon worden. Het is te hopen dat de ping die gehoord is ook daadwerkelijk zal leiden tot het vinden van de zwarte dozen. Luchtvaartdeskundige Benno Baksteen, die bij iedere luchtvaartramp ten tonele wordt gevoerd, blijft gelukkig bij de feiten maar dat geldt niet voor iedereen. De verdwijning is zo mysterieus dat ik iedere keer weer andere scenario s hoor. Bij iedere ramp in de luchtvaart wordt vaak eerst aan een fout van de piloot gedacht. In dit geval wordt er door sommigen al vooruitgelopen op een mogelijk vooropgezet plan van een van de vliegers om de Boeing te laten crashen. De onderste steen wordt boven gehaald om te kijken of er ergens een aanknopingspunt is voor de oorzaak. Er is bij de vliegers in huis gekeken en het telefoonverkeer van de bemanning is nagetrokken. Dit geeft een goed beeld van de situatie waarin je terecht kunt komen als er een onderzoek wordt opgestart na een incident of ongeluk. Alles wordt uitgeplozen en er valt ook veel uit te zoeken, want in de luchtvaart wordt veel geregistreerd. Niet alleen de cockpit voice- en data-recorders, maar bijvoorbeeld ook het portofoonverkeer tussen purser en de grondafhandeling. Alles kan in het kader van een onderzoek naar boven gehaald worden en beluisterd worden. Panty optrekken Het is te hopen dat er snel duidelijkheid komt. Zonder dat de oorzaak van de verdwijning is vastgesteld, wordt er al gesproken over camera s in de cockpit om te kunnen monitoren wat vliegers doen tijdens de vlucht. Wat we met die informatie moeten is mij niet duidelijk. Ook vliegers hebben gezegd niet blij te zijn met het idee dat ze tijdens hun werk continu bespied kunnen worden. Dat laatste is dan misschien voor ons nog een geluk bij een ongeluk. Tweebanders, die niet eens hun panty kunnen optrekken zonder van drie kanten door camera s bespied te worden, krijgen dan meer begrip van vliegers. Annette Groeneveld Voorzitter VNC 4 VNC-nr VNC-nr

5 Goed gevonden Onder redactie van Arlette Bruser, bijdragen van Sander van Dijk, Nathalie Pruijs, Ingrid Brama en Pia van Boven lifestyle Coco s lentekriebels Een nieuwe lente, een nieuwe geur, moeten ze bij Chanel hebben gedacht. Anderzijds: van Chanel No. 5 blijf je natuurlijk met je tengels af. Vandaar een verrukkelijk compromis: de nieuwe No. 5 Eau Première. Een lichte, vrouwelijke No.5 variant van bloemen met oosterse vleugjes jasmijn, vanille en ylang ylang. Handig: onder de diamanten dop van de glazen flacon zit een spray verstopt. Vanaf 50 ml, 89,-. Super-chlorella DD Voor de rondborstige types onder ons is er goed nieuws. Het fijne lingeriemerk Prima Donna heeft zich dit jaar ook op badmode geworpen. Niet alleen zien de bikini s en badpakken er als een plaatje uit, ze zitten ook geweldig en benadrukken diverse pluspunten op een mooie manier. Niks geen harnassen aansnoeren boven de D, maar lieflijk het haltertje in de nek dichtknopen. Voor meer informatie kijk op primadonna.eu. Naast het al langer bekende spirulina is er ook het superalgje chlorella. Dit minuscule zoetwaterplantje bevat alle vitaminen (behalve D) en heeft een aantal fijne eigenschappen: het verdrijft vermoeidheid, versterkt het immuunsysteem en verbetert prestaties. Dan zou je er ook nog wat aan hebben bij bloedarmoede, tegen veroudering, voor de spijsvertering en constipatie. Move over, huisarts! Vanaf ca. 15,- voor 200 tabletten bij natuurwinkels of op internet. Happy feet Bij het Kruidvat hebben ze een handig en betaalbaar rekje met voetspullen. Qua zomerklaar zijn vooral de Eeltsokken een vondst. Het zijn plastic sokjes gevuld met glibberige gel (waarin salicylzuur) die je aantrekt, waarna je een uur lang niets anders kunt dan tv kijken, bellen of lezen. Na het afspoelen is het aftellen: na een dag of twaalf vallen er steeds meer harde stukjes voet af en komen er streelzachte zomervoetjes tevoorschijn. Wonderbaarlijk. Kruidvat Eeltsokken, 8,99. Seks, drugs en Moszkowicz Lekker om in je koffer te hebben, De straatvechter. Robert Moszkowicz is inderdaad zoon en broer van die andere beroemde strafpleiters, sterker nog, hij was er zelf ooit een. Zoals vaker in de beste families voorkomt, is er een zwart schaap en dat is onze Robert. Niet geheel buiten zijn schuld om trouwens, lees in deze pageturner hoe hij van jongste advocaat ooit aan lager wal raakt, aan de heroïne is, uit de orde van advocaten wordt geknikkerd, her en der kinderen krijgt en zich er weer bovenop werkt. Alhoewel, het laatste nieuws was weer niet zo goed, l histoire se repete De straatvechter kost 19,95. 6 VNC-nr VNC-nr

6 vluchtpost Flexibiliteit Het cabinepersoneel van KLM heeft alweer een aantal jaren de mogelijkheid om meer-/minderwerk te verrichten. Door de flexibiliteit van haar korps weet KLM tekorten en boventalligheid op een zeer kostenefficiënte wijze weg te werken. Nu heb ik begrepen dat de vliegers door te schuiven met JV-dagen van zomer naar winter, hieraan op soortgelijke wijze invulling geven en dat dit onderdeel uitmaakt van hun besparingspakket. Zou het dan in het kader van gelijkheid niet eerlijker zijn als KLM bij ons hetzelfde doet? Naar mijn idee kost het ons als cabinepersoneel namelijk promotieplaatsen, want wanneer een purser of senior purser zijn percentage in de zomer tijdelijk verhoogt, lijkt mij dat er daardoor geen nieuwe pursers en senior pursers te hoeven worden opgeleid. En het heeft ook een nadelig effect op de doorstroming naar tweebander, de doorstroom van KLC naar KLM en het aannemen van nieuw cabinepersoneel. Al met al levert onze flexibiliteit KLM naar mijn mening een aardig bedrag op en dat zou dan toch in elk geval op ons conto moeten worden bijgeschreven. Naam bij de redactie bekend Reactie van het bestuur Het klopt dat KLM haar cabinepersoneel flexibel kan inzetten. Regelmatig zijn er uitvragen voor tijdelijk en structureel meerwerk en plussen in NIZ (Niet InZetbaar). KLM kan daarmee het aantal inzetbare cabinecollega s naar boven of beneden aanpassen. Het bedrijf kan deze uitvragen doen omdat er in de cao voor KLM cabinepersoneel geen afspraken staan over deze manier van flexibele inzet van het korps. KLM kan en mag deze tools dus zelfstandig inzetten en dat is ook de reden waarom dit niet meegenomen kan worden in het bezuinigingenbedrag. Op de opmerking over de vliegers: zij hebben andere afspraken in hun cao, dat is appels met peren vergelijken. Bovendien houdt de VNC zich op het standpunt om naar onze eigen zaken te kijken en niet over de schutting. Dat neemt niet weg dat de VNC in een volgende cao ronde de flexibiliteit als onderwerp kan inbrengen. Tot slot willen we benadrukken dat door deze flexibiliteit KLM ook kan voorkomen dat er collega s ontslagen worden. Reacties op de inhoud van VNC Magazine en pittige discussies over ons vak zijn van harte welkom bij Vluchtpost. Anonieme inzendingen worden alleen geplaatst mits de inzender bekend is bij de redactie en lange brieven kunnen worden ingekort. De redactie behoudt zich het recht voor om streamers te plaatsen. Stuur je reactie per mail naar onder vermelding van Vluchtpost, of per post naar VNC, Stationsplein NO 406, 1117 CL Schiphol-Oost of deponeer je bijdrage in de VNC postbus op het Bemanningencentrum. 8 VNC-nr VNC-nr

7 Destination VNC Bangkok - foto Nathalie Pruijs Bij ons op Schiphol-Oost Vaak vragen collega s op de route hoe ik dat nu vind, de hele dag op kantoor zitten, week in, week uit en af en toe dan even luchten met vliegen. Meestal krijg ik een meewarige blik van dat kan nooit leuk zijn. Maar voor mij is juist de combinatie van vliegen en kantoorwerk een hele mooie. Op kantoor ben ik alleen maar bezig met alles wat met vliegen te maken heeft. We hebben vergaderingen met KLM over allerlei arbeidsvoorwaardelijke cabinezaken. We gaan naar luchtvaartsamenwerkingsverbanden waar VNC een vertegenwoordiging in heeft. Wij proberen invloed uit te oefenen in de nationale en internationale politiek. En soms is het werk juist heel individueel gericht; dat ene lid dat langskomt of belt en dat een luisterend oor of advies nodig heeft. Afwisselend Kantoordagen staan bol van overleg, afspraken met leden en bijvoorbeeld het voorbereiden van de Ledenraadsvergadering met het DB Ledenraad. Hier zitten vele terugkerende besprekingen tussen. Daarnaast proberen wij als bestuurders zoveel mogelijk te vliegen. Mijn kantoorbaan is trouwens niet zo regelmatig als het lijkt. De afgelopen periode is veel tijd opgeslokt door de Loongebouwonderhandelingen in allerlei hotelzaaltjes. Dat gaat soms s avonds door of wordt twee dagen achter elkaar gepland, en dan voelt het KLM-bestuur zich ook een beetje als of we op de route zijn, alleen zonder tijd om te tutten uit de koffer. Loyaliteit en gezelligheid Soms valt er wat te vieren op kantoor. Op 1 april werden Ilona Lafertin en Andrea de Vries bijvoorbeeld gekozen in het KLC-sectiebestuur. Op dezelfde dag was er ook een VNC jubileum: één van de drie secretaresses van de VNC, Rita Zovanyi, was 12,5 jaar in dienst. De VNC is blij met Rita s creatieve en organisatorische kwaliteiten en uiteraard ook met haar getoonde loyaliteit en flexibiliteit. Ook het werken in een vast team waarmee je dit soort zaken viert, maakt kantoorwerk leuk. Dus als je me weer eens vraagt hoe dat is, zo op kantoor en ik zeg echt leuk, dan klopt dat. Maar daarnaast is het ook heerlijk om weer een keer te vliegen en te genieten van het routeleven! Marion Leguijt Algemeen secretaris VNC 10 VNC-nr VNC-nr

8 Destination servicedesk Eric Manders Due to production grounds Stel je het volgende scenario voor. Je hebt een avond zitten puzzelen met je (vliegende) partner om jullie schema s zo op elkaar af te stemmen dat jullie zo weinig mogelijk oppas nodig hebben. Jullie houden zelfs rekening met het feit dat er meer collega s aansturen op vrije tijd in de zo belangrijke meivakantie en hebben daarom een Europa-BIP aangevraagd. Dan wordt zelfs een Europaverzoek afgewezen due to production grounds. Voor een aantal van jullie lijkt het inmiddels alsof ze een nachtmerrie terecht zijn gekomen als voor de zoveelste keer een verzoek om die reden wordt afgewezen. De meest gehoorde klacht omtrent afwijzen due to production grounds is het ondoorzichtige proces dat er als een waas omheen hangt. Wanneer maak je nu nog kans op een verzoekvlucht en wanneer is de limiet bereikt voor het aantal toe te kennen NIZ-dagen? Inmiddels vliegt zo n 70% van het korps in deeltijd en dat zorgt in populaire periodes, zoals Koningsdag en de meivakantie, voor problemen. Omdat veel collega s naar die periode toewerken om vrij te zijn, heeft P&A moeite om zonder beperkende maatregelen de productie rond te krijgen. Precies vanwege deze deze maatregelen hebben sommigen van jullie een stuurloos privéleven, en dan krijg ik een flashback naar een recent verleden, lees PBS. Melden chef De tijden zijn veranderd en vanuit KLM wordt een aantal dingen steeds zakelijker aangepakt. Op het VNC-kantoor merken wij dat er een toename is van het aantal collega s dat zich op kantoor moet melden. Meestal worden collega s overvallen door de uitnodiging voor een gesprek met hun leidinggevende en dus gaan ze er vaak onvoorbereid naartoe. Ook om je op (functionerings)gesprekken voor te bereiden ben je lid van de VNC! Niet zelden komt het voor dat collega s zich pas in een laat stadium, na het gesprek, bij ons melden en dat is zonde. Wij hakken vaker met dit bijltje en kunnen je van advies voorzien. Hoe eerder je contact met ons opneemt, des te beter kunnen we proberen de schade te beperken. Top 3 van april 1. Afwijzen verzoek due to production grounds 2. Roostervragen, WRR-gerelateerd 3. Omloop verzoek gratis Fukuoka Huis Ten Bosch - foto Robin de Geus 12 VNC-nr VNC-nr

9 tekst en foto Arlette Bruser IPB La grande bellezza Rome (Italiaans: Roma) is de hoofdstad van Italië en dat is logisch: een geweldig land verdient een fabuleuze hoofdstad. Krap twee uur vliegen en je bent er, in de stad der steden. Wat is het er mooi, het weer is mooi, de mensen zijn prachtig en dan de stad zelf, woorden schieten eigenlijk tekort. Maak eens een wandeling voor een superleuke middag. Begin op het Piazza Trastevere, waar een prachtige kerk staat en waar je struikelt over fijne restaurantjes. Wandel op je gemakje door dit oude wijkje en geniet er vervolgens van een echte Italiaanse lunch op een van de vele uitnodigende terrasjes. Wel voor twee uur, want het blijft Italië (voor lunch en pas na diner). Daarna loop je richting een van de bruggen over de Tiber met zijn magische groene kleur. Neem op je gemak een leuke route via kleine straatjes naar het Pantheon. In dit wonderbaarlijke gebouw uit de eerste eeuw mag je omdat het een kerk is gratis naar binnen. Vervolg je route langs de Trevifontein richting de Spaanse trappen; bovenaan bevinden zich de Villa de Medici en de Villa Borghese (voor de geschiedenisliefhebbers onder ons). Onderaan de trappen is de Via dei Condotti, de luxere versie van de P.C., voor shopliefhebbers met een grote, grote portemonnee. Er zijn vele wegen die naar Rome leiden, maar wij gaan door de lucht en dat kost 136, VNC-nr VNC-nr

10 KLM Loongebouw We zijn goed in gesprek met KLM over dit onderwerp maar er is nog geen deal. Het laatste overleg hierover was in maart, de nieuwe datum staat voor half april en de VNC dient dan zelf een inhoudelijk goed voorstel in. Een voorstel dat recht doet aan de afspraken die we gemaakt hebben met KLM en dat ervoor moet zorgen dat nieuwe collega s een goed salarisperspectief hebben. Misschien lezen jullie al voor het verschijnen van dit magazine dat er een plan is waar alle partijen zich in kunnen vinden. Het zou mooi zijn als dit binnenkort gebeurt want dan kunnen we later dit jaar met een schone lei beginnen aan de volgende cao-besprekingen die alweer om de hoek komen kijken. Arbitrage zwangerschap Mogelijk wordt er in april een besluit genomen over de arbitrage zwangerschap. In de laatste cao hebben wij met KLM vastgelegd dat, indien wettelijk toegestaan, een 3e optie wordt toegevoegd aan de zwangerschapsregeling: een zwangere CA kan ervoor kiezen om met ontvangst van een arbeidsongeschiktheidsuitkering vrijgesteld te worden van vervangend werk. De VNC meent dat dit wettelijk is toegestaan en KLM blijft beweren dat het niet mag. Dat heeft VNC ertoe doen besluiten om gebruik te maken van het recht van arbitrage zoals afgesproken in onze cao. Een onafhankelijke arbiter, die is voorgedragen door de VNC, buigt zich over deze zaak en zal eind april mogelijk een besluit nemen. Tijdens de zitting zullen KLM en VNC aan het woord komen en zal de arbiter zich eventueel nog nader laten informeren. Vervolgens zal er een redelijke termijn in acht worden genomen en wij verwachten ongeveer na twee maanden een uitspraak. Deze uitspraak is definitief en dus bindend, er kan geen beroep worden aangespannen. Keep you posted. Cabineoverleg ingepikt Normaliter staat er (bijna) maandelijks een overleg met KLM gepland over actuele zaken. Dit overleg wordt al maanden ingepikt door het Loongebouwoverleg. We vinden het vervelend dat er even geen cabineoverleg is hoewel dringende zaken absoluut niet blijven liggen. Het volgende overleg stond gepland voor 24 april maar ook wijkt dit voor een Loongebouwsessie waardoor de reguliere agenda opnieuw op de schop gaat. Ledenraad In april hebben wij onze Raadsleden uitgebreid geïnformeerd omtrent de huidige stand van zaken van het Loongebouw en de pensioendiscussie met KLM. De eerste mei is er weer een Ledenraadsvergadering. Wil je als toehoorder aanschuiven? Meld je dan aan en kom langs. Pensioen Den Haag is druk bezig om zaken omtrent pensioenen anders in te vullen, dat heeft ook belangrijke consequenties voor ons pensioen en daar moeten we met KLM over gaan praten. De cabinepensioenregeling dient namelijk ook aan de nieuwe wetgeving te voldoen. Tot op heden heeft er slechts een meeting met KLM plaatsgevonden en is er nog niets te melden. Dit onderwerp zal de komende maanden de nodige aandacht van ons gaan vragen en ook hier zal de VNC deze belangrijke arbeidsvoorwaarde blijven borgen. Pensioen lijkt voor velen een ver van de bed show maar o zo belangrijk na je actieve KLM-carrière. Individuele belangenbehartiging In het vorige magazine heeft VNC collega Marion Leguijt al aangegeven waarom het zo belangrijk is dat je je tijdig meldt bij de VNC als er iets niet goed gaat. Individuele belangenbehartiging wordt pas nijpend als je er zelf mee te maken krijgt. Tot die tijd leeft het niet en zijn bijvoorbeeld vliegschema s of hotels belangrijker en dat is logisch. De VNC maakt het helaas nog te vaak mee dat collega s al uitgebreid hebben gesproken met bijvoorbeeld CCM en/of KLM bedrijfsbeveiliging voordat de VNC wordt geïnformeerd. Wij zien dat graag anders! Bel de VNC voordat je maar iets doet of enige verklaring aflegt bij KLM. Nogmaals het gaat hier niet om wantrouwen van ons richting de werkgever maar het gaat om zorgvuldig behandelen van een eventuele case door de VNC. We spreken graag vooraf met je voordat er mogelijk officiële verklaringen worden afgelegd. Schroom niet om te bellen. We zijn er voor jullie en respecteren volledig jouw privacy. Dit was het voor deze maand, ik ga eind april/ begin mei genieten van een korte vakantie. Even de accu opladen want het is lekker druk en dat zal het nog wel even blijven. Ik wens jullie, ook namens mijn collega-bestuursleden, veilige en gezellige vluchten. Chris van Elswijk Voorzitter KLM sectie VNC 16 VNC-nr VNC-nr

11 Destination KLC Enquête Na onstuimige cao-onderhandelingen die uiteindelijk resulteerden in een principeakkoord, gaan wij als nieuw KLC-sectie bestuur fris aan de slag. Gelukkig maar, want de datum voor het volgende cao-overleg staat al gepland. In het nieuwe overleg zullen wij naast punten die al langer op tafel lagen ook nieuwe punten naar voren brengen. En die horen we graag van jou. Daarom zullen de VNC-leden binnenkort een enquête ontvangen. Wij vragen je daarin aan te geven wat belangrijke onderwerpen zijn, zodat we jouw input kunnen meenemen in het overleg. Het is belangrijk, dus vul de enquête in! We danken je alvast voor de moeite. Juiste bronnen Op Facebook en andere social media barsten regelmatig discussies los over actuele zaken rondom KLC en de VNC. Verleidelijk als je snel een antwoord wilt, maar niet bepaald genuanceerd. Als je de juiste informatie wilt krijgen, kun je de VNC altijd via Facebook en Twitter bereiken. Natuurlijk kun je ons ook altijd bellen en mailen. Zo ben je nog steeds actief op social media, maar verzeker je jezelf van de juiste bron. Nogmaals benadrukken we dat jouw mening belangrijk is voor ons, dus vul de VNC-enquête in! Jij bepaalt mede wat er besproken gaat worden en wat er wel of niet doorheen komt. Want de VNC, dat ben jij! Kaapstad - Clifton Bay - foto Fia Moransard Roosteropbouw Intussen zijn wij ook bezig met een werkgroep roosteropbouw. Wat doet die werkgroep precies? Er zijn allerlei regels in de cao en daarbuiten, die ervoor zorgen dat KLC ons rooster zo maakt als ze doen. Samen met KLC, de Groepscommissie en de vakbonden gaan we om de tafel te zitten om te bekijken of de huidige regels werken en of er wellicht andere mogelijkheden zijn. Aan alle regels zitten namelijk haken en ogen. Onze insteek is of het mogelijk is om dingen aan te passen waardoor ze voor jullie meer opleveren. Andrea de Vries en Ilona Lafertin Sectiebestuur KLC 18 VNC-nr VNC-nr

12 transavia.com Wetsvoorstel werk en zekerheid Als er initials zijn, gaan we als VNC langs bij deze nieuwe collega s en heten we ze welkom. Onder het genot van de lunch die we hen aanbieden, leggen we uit wat we als vakbond allemaal doen en wat we voor hen kunnen betekenen. Naast het regelen van goede collectieve arbeidsvoorwaarden voor het hele cabinekorps - de cao-onderhandelingen lopen nu bijvoorbeeld - vindt de VNC individuele belangenbehartiging erg belangrijk. Daarbij moet je niet alleen denken aan het beantwoorden van vragen omtrent de WRR (Wet en Rusttijden Regeling), er komen ook regelmatig collega s naar ons toe om advies te vragen over onderwerpen als ziekteverzuim of het assessment. Als werknemer heb je natuurlijk bepaalde plichten, maar zeker ook zoveel rechten! We hebben in de cao afspraken gemaakt over deze onderwerpen waar jij je, net als transavia.com, aan dient te houden. Wanneer je een gesprek hebt met je directe leidinggevende, je Unit Coach, kan een van ons uit het sectiebestuur je helpen voorbereiden en je bijstaan. Met al je vragen kun je altijd bij ons terecht! vliegt, zie je dat lid zijn van een vakbond geen vanzelfsprekendheid is. Laat staan dat je daar iets in de arbeidsvoorwaardelijke melk te brokkelen hebt. Gelukkig is het zo dat iedereen binnen transavia. com gebruik kan maken van de diensten van een vakbond en zijn of haar mening over het bedrijf kan uiten zonder dat dit nare consequenties heeft. De laatste van de acht initials zal in juli van start gaan. De VNC wil alle nieuwe collega s heel veel succes en vooral plezier wensen in hun nieuwe uitdaging! Natuurlijk hopen we de meesten ook als nieuw lid te mogen begroeten. Heb je vragen en/of opmerkingen of heb je suggesties over bepaalde onderwerpen die je graag in het magazine besproken zou willen hebben? Schroom dan niet om contact met ons op te nemen via vnconline.nl. Sander Kok, Beatrijs Wijtvliet en Angela Visser Sectiebestuur transavia.com Een bijzonder recht Tijdens de initials vinden we het ook belangrijk om te vertellen dat het helaas niet altijd vanzelfsprekend is dat een vakbond de belangen van haar leden kan vertegenwoordigen bij een vliegmaatschappij. Als je bijvoorbeeld kijkt naar een zekere Ierse luchtvaartmaatschappij en zelfs naar een maatschappij die vanuit Nederland 20 VNC-nr VNC-nr

13 Destination ArkeFly Rio de Janeiro - foto Ingrid Brama Re-entry Het onderwerp re-entry contracten houdt ons bij de VNC nog altijd flink bezig. Gelukkig mag per 1 mei wel weer een aantal collega s opnieuw beginnen. Omdat degenen die niet terug in dienst zijn genomen niet (meer) kunnen aankloppen bij de Onderdeels Commissie (OC), worden zij door de VNC ondersteund. Overigens is de VNC sinds een aantal maanden ook vertegenwoordigd in de OC, door collega Rosie Overdevest. Zij is weliswaar nog vrij nieuw in deze rol maar doet haar uiterste best om de VNC-standpunten te vertegenwoordigen. De VNC ondersteunt haar daarbij. Arbeidsvoorwaardelijke zaken De research onder de afgewezen re-entry personen kost tijd. Zodra we alle informatie op orde hebben, zullen we een gesprek aanvragen bij Casper Maasdam om dit onderwerp aan te kaarten. Daarnaast willen we een aantal arbeidsvoorwaardelijke zaken bespreken, zoals deeltijdtoewijzing en de indeling van de deeltijders. We hebben begrepen dat deeltijdtoewijzing ook het gespreksonderwerp is binnen de OC, dus dat is gelukkig goed bekend binnen ArkeFly. Samen met andere VNC-bestuurders ondersteunen we eveneens een aantal collega s dat dreigt vast te lopen in individuele zaken. Het gaat om vertrouwelijke kwesties waar ik niet uitgebreid op kan ingaan, maar denk aan ziekte, een niet goed lopend re-integratietraject of problemen met een leidinggevende. Meer voordeel Voor slechts 12,50 euro per maand heb je als lid onze steun en ook vele andere voordelen: hulp van juristen, bestuurders en hulp van onze belastingconsulent. Die heeft een drukke periode achter de rug met invullen van belastingaangiftes van collega s. Ook bieden we aantrekkelijke commerciële voordelen met goedkope telefonie en auto-abonnementen, voordelige aanbiedingen van verzekeringen, hotelovernachtingen en goedkoop onderhoud en APK aan je auto op Schiphol met een speciale haal- en breng shuttleservice! Kijk eens op vnconline.nl. Tot slot: maak je een cabinecollega lid, dan ontvangen zowel jij als het kersverse lid een cadeaubon. Je mag kiezen uit een Douglas-, een VVV- of een bioscoopbon. Sluit je aan, want samen staan we sterk(er)! Ingrid Brama Sectiecoördinator ArkeFly 22 VNC-nr VNC-nr

14 OR talk De commissie Arbo-VGWM De OR-fractie van de VNC rapporteert regelmatig over allerlei aspecten van hun werkzaamheden. Dit keer gaat het over de Arbo-VGWM commissie, die zich bezighoudt met het KLM-brede Arbeidsomstandighedenbeleid en andere onderwerpen betreffende veiligheid, gezondheid, welzijn en milieu. Namens de VNC zitten Wendie Oechies en Dave Schildwacht in deze commissie. KLM-brede Arbobeleidsthema s zijn onder andere straling, schadelijk en hinderlijk geluid, psychosociale arbeidsbelasting en preventief medisch onderzoek. Allemaal onderwerpen die ons als cabinepersoneel in meer of mindere mate raken. De cabineleden van de commissie voeren daarom regelmatig overleg met de VGWM-commissie van GC31 en houden ook de vinger aan de pols bij KLC. Afstemming tussen GC en OR is belangrijk, aangezien de Arbowet tegenwoordig veel minder regels voorschrijft. KLM dient nu zelf en in overleg met de Medezeggenschap het beleid vast te stellen. Afgelopen jaar heeft de commissie veel tijd gestoken in Integrale Aansturing Gezondheid, ofwel de opzet van een nieuw gezondheidsbeleid. De uitdaging is om het gezondheidsbeleid efficiënter te maken en de serviceverlening aan de medewerkers op peil te houden en op punten te verbeteren. Daarom zullen we dit jaar ook gaan kijken naar organisatorische aanpassingen. We spelen in op actuele zaken en kaarten die aan bij de bedrijfsleiding. Zo voeren we momenteel een discussie over luchtkwaliteit in het buitenland. In steden als Beijing en Delhi is de lucht soms zo vervuild dat je met een mondkapje zou moeten rondlopen. Op ons aandringen bekijkt het bedrijf welke maatregelen kunnen worden getroffen. Kortom, de Arbo-VGWM is een veelzijdige commissie die de meest uiteenlopende onderwerpen behandelt die jou raken en van invloed zijn op de manier waarop jij gezond en wel je pensioen kunt halen! Mochten jullie vragen hebben aan de OR-fractie, mail ons dan op Wendie Oechies en Dave Schildwacht foto Robin de Geus Luchtkwaliteit De Arbo-VGWM volgt nauwgezet de ontwikkelingen bij KLM betreffende veiligheid, gezondheid, welzijn en milieu. Wij krijgen maandelijks rapportages over ongevallen, verzuim en verzuimoorzaken. Zo kunnen we trends bijtijds signaleren en met KLM bespreken. 24 VNC-nr VNC-nr

15 KLC-cao Pieken en dalen in KLC-cao traject Als onderhandelaar en woordvoerder voor de VNC doe ik - in goede samenspraak met het VNC sectiebestuur van KLC - ook voor KLM Cityhopper de onderhandelingen voor een Collectieve arbeidsovereenkomst (cao). Het afgelopen traject is een heel langdurig traject geweest met pieken en dalen. Uiteindelijk is er toch een cao tot stand gekomen. tekst Victor Kloos Langer dan verwacht De oude cao liep af op 1 oktober In de maand daarvoor heeft de VNC voorstellen gedaan om snel aan de slag te kunnen met als doel tot een goede nieuwe cao te komen. Dat duurde echter veel langer dan verwacht. Parallel aan het KLC-traject liepen ook de caoonderhandelingen bij grote zus KLM. In 2011 werd hier een zogeheten tussen cao afgesloten. Wellicht weten jullie het nog: KLM vond het noodzakelijk voor de bedrijfsvoering om op loonkosten te besparen. De VNC wilde eerst de noodzaak hiervan laten onderzoeken door een extern bureau en dat kostte tijd. Toch al wat geld erbij Bij KLC speelde de aloude discussie: wat voor vrijheid heeft KLC nou werkelijk om hele andere deals af te sluiten met de cabinebonden dan bij KLM? Een discussie waarin de KLC onderhandelingspartner Angeline van der Kloet zich duidelijk toonde: KLC heeft die vrijheid. Uit praktische overwegingen heeft de VNC in juni 2012 ook een tussen cao met KLC afgesloten die nu als totaal geïntegreerd is in de nieuwe cao. Kern van de tussen cao was alvast een loonsverhoging van 1,25 procent per 1 januari 2012 en een eenmalige uitkering met hetzelfde percentage van een half jaarsalaris in juni. Dit onder het motto dan hebben jullie tenminste al wat Toch bleven de KLM perikelen als een rode draad door het cao-overleg met KLC lopen. Eerst in de zomer van 2012 toen we afspraken om het overleg maar even stil te leggen vanwege de discussie over noodzaak van bezuinigingen bij moeder KLM. In het najaar 2013 opnieuw, toen dreigde dat de KLM Europaproductie overging naar KLC. Dat leverde ook de nodige spanning op in het proces met KLC. VNC-nr

16 foto Rita Zovanyi Belangrijkste items in de onderhandelingen waren rusttijden, grip op rooster, doorstroom naar KLM en de toevoeging van salarisschalen 6, 7, 8 in de KLC-cao. Sommigen van jullie werken al langer dan vijf jaar bij KLC en missen dan een salarisstap. KLC wilde hier echter niet aan. Superjokers en meer rust Na vele onderhandelingsrondes is er uiteindelijk een akkoord gekomen waarmee de leden hebben ingestemd. Een cao die loopt van 1 oktober 2011 tot 1 maart 2014, twee extra superjokers, rust basisstation naar 12 uur, verhoging van vakantieuitkering naar 8 procent en een eenmalige uitkering zijn hiervan een aantal speerpunten. Maar ook de afspraak om samen met KLC te onderzoeken naar de mogelijkheden om stappen 6, 7, 8 aan het salarisgebouw toe te voegen. Anders dan bij moederbedrijf Het grappige is dat het toch echt een andere cao is geworden dan bij KLM: andere looptijd, maar ook minder inleveren en wat extra loon. Dat is mijn inziens ook terecht, de cao heeft op andere punten een lager niveau dan bij KLM. Dus Angeline van der Kloet heeft gelijk gekregen dat ze wat anders mag afspreken dan wat er bij de moeder gebeurt. Het was een moeilijk maar best een gezellig traject met Daisy, Mikela en Karin. Maar belangrijker, de ontknoping is tot stand gekomen met wederzijds respect tussen KLC en VNC. Een leuke bijkomstigheid is dat het vertrekkende sectiebestuur deze cao nog zelf heeft kunnen afsluiten. Er is alweer werk aan de winkel. De nieuwe cao voorstellen worden reeds voorbereid. Door de nieuwe bestuurders Andrea de Vries en Ilona Lafertin, in samenspraak met mij en uiteraard jullie als leden. Eind mei mag ik naar KLC voor de eerste onderhandelingen, samen met Andrea en Ilona. Ik vind toch dat ik een beetje mazzel heb! 28 VNC-nr VNC-nr

17 Cao HV begint weer als vanouds... rommelig tekst Victor Kloos, onderhandelaar VNC transavia.com-cao Het is alweer bijna een jaar geleden dat de cao bij transavia.com (HV) afliep, namelijk 1 mei Traditiegetrouw is de VNC altijd de eerste vakbond die met voorstellen komt om weer met cao-onderhandelingen te beginnen. Zo werd het eerste echte cao-overleg pas in september 2013 gehouden en daarbij waren niet alle partijen aanwezig. In 2013 is de VNC gevraagd wat wij wilden: cao-onderhandelingen alleen tussen de cabinebonden en HV of met alle bonden en HV. De VNC is altijd voorstander van het laatste, dat multilateraal overleg wordt genoemd. Het voordeel van dit multilaterale overleg is dat je als VNC goed kunt zien wat transavia.com doet bij grond- en cockpitpersoneel. De afspraak kwam uiteindelijk in september tot stand en alle bonden waren erbij, met uitzondering van die van de vliegers (VNV). transavia.com wist naar eigen zeggen de dag ervoor niet of zij zouden komen of niet. En de vliegers kwamen niet, dus van een echt multilateraal overleg was geen sprake. De VNC heeft toen gesteld alleen door te willen met HV en de cabinebonden. Anders zou het allemaal nog langer duren. HV heeft hieraan gehoor gegeven. Het werd een rommelig begin van de caoonderhandelingen, net als twee jaar eerder. Toen wilden we ook met z n allen beginnen maar werd het toch alleen cabine en HV. Houdt HV van traditie? Belangrijker nog was de inzet van HV: 0 procent in de salarislijn was wat hun betreft voldoende. Ik kan daar nog altijd kwaad over worden. De vorige cao heeft de VNC met HV een pakket uitonderhandeld dat ook belangrijk was voor het bedrijf en dat heeft het werk voor jullie toch zwaarder gemaakt. De VNC heeft hierin haar verantwoordelijkheid samen met jullie als leden genomen. Zo onderkoeld nu weer komen met niets, is op zijn minst onhandig en het antwoord van de cabinebonden was dan ook duidelijk. We stopten de motiveringen en stelden dat we hiermee pas weer zouden beginnen als HV met een normaal loonbod zou komen. Zonder concreet het percentage te noemen, bevestigde HV in januari met een brief aan de bonden dat zij zouden komen met een loonbod in plaats van te volharden in 0 procent. De actie om motiveringen te stoppen lijkt zijn vruchten te hebben afgeworpen. Het loonbod van HV is nu iets verwijderd van het vriespunt van 0 procent. Er ligt vooralsnog een bod op tafel van 1,25 procent voor twee jaar. Aan het eind van de vorige cao hebben jullie ook al wat loonsverhoging gehad, is het motto van HV. De VNC vindt dit absoluut geen houdbare redenering. Zo profiteert HV van het steeds laat beginnen van de onderhandelingen en het bod is gewoon ver onder de inflatie. Het gaat hier wel om jullie koopkracht en om jullie werkplezier, en voor beide zet de VNC zich in. Hoe het nu verder gaat? Voor eind april stonden er nog vervolgoverleggen gepland. Een voorspelling? Op termijn komen we er wel uit, maar verwacht nog geen datum. Het duurt bij HV namelijk altijd heel lang, zoals vanouds. 30 VNC-nr VNC-nr

18 coach! De klacht Het waren enkele losse zinnen in een bijlage afgelopen zomer. Als ik vroeger hetzelfde op papier gepresteerd zou hebben, had mijn HAVO-leraar Nederlands het product demonstratief verfrommeld en linea recta met een sierlijke bovenhandse worp de prullenbak in gekieperd. Vodden hebben maar één recht, het prullenbak-recht ; zou hij eraan toevoegen. Nu lagen de zaken beduidend ingewikkelder. De repte over jullie volk : woorden die ik gebruikt zou hebben. De AV-manager bracht me zelfs in verband met bepaalde rechtsextremistische bewegingen. Dat krijg je ervan als je SP-verantwoordelijkheid neemt en een roedel V-logo geüniformeerden aanspreekt die weigert de security check uit te voeren omdat het warm is in de cabine. Die zomers in Nederland... het moet niet gekker worden. Demonstratief lagen ze met hun opstandige lijven onderuitgezakt in de schoongemaakte businessclass-stoelen terwijl het overige personeel zich het zweet in de bilnaad werkte. Mijn poging een tienduizenden euro s kostende vertraging op een Stervlucht te voorkomen werd me niet in dank afgenomen, met een klacht tot gevolg. Een leugentje kon er nog wel bij, dacht men. In het kader van ter plekke toegepaste omgekeerde bewijslast, moest ik mijn zienswijze inzenden. Niet alleen aan mijn baas, zijn baas en de baas daarboven, ook een sub-baas, de schrijfster van de klacht, haar baas en de baas daarboven werden gecast voor de geboren soap. De gezagvoerder schreef de uiteindelijke ontlastende verklaring. Na gesprekken met HR en een AV-topman werd de zaak ongegrond verklaard. Uren, dagen had ik er ingestoken en ineens was ik onschuldig! Toch zat het me niet lekker. Was ik nu wel of niet een discriminatoir sujet? Uit voorzorg vroeg ik het Constant Kusters, voorman van de Nederlandse Volksunie. Te weinig affiniteit met de materie, fulmineerde hij toen ik aanbelde. Kom nog maar eens terug bij gebleken geschiktheid, riep hij na. Ik was overtuigd. Jullie volk was echt niet genoeg om tot het rechts-extremistendom toe te treden. Geen skinhead of bruinhemd breng je daarmee in beweging. Daarvoor zou ik me op z n minst termen als jullie nichten, jullie gehandicapten en jullie Zuid-Europeanen eigen moeten maken. Zo n tien goedbetaalde krachten waren er maar wat druk mee geweest. De vertraging zelf had ongetwijfeld een fortuin gekost. Barre tijden, die crisis, maar met een beetje goede wil komen we er wel. Leon Verberkt SP en Sollicitatie- en Loopbaancoach Noot van het bestuur De advocaat van de VNC heeft zich eerder al eens gebogen over de materie bewaren ongegronde klachten in het personeelsdossier. Bijgaand de conclusie. Uit de Wet Bescherming Persoonsgegevens kan worden opgemaakt dat de werkgever in een personeelsdossier stukken mag opnemen die van belang zijn voor het beoogde doel van het personeelsdossier, zoals bijvoorbeeld het opnemen van klachten, waarschuwingen, verzuimfrequenties, beoordelingsgesprekken en persoonlijke werkaantekeningen. Het staat de werkgever in principe vrij om de inhoud van een personeelsdossier te bepalen, welke vrijheid echter wordt beperkt door deze wet en het goed werkgeverschap. Een werknemer heeft naast zijn recht op inzage van zijn personeelsdossier, het recht om aanvulling, verbetering, verwijdering of afscherming van zijn persoonsgegevens bij zijn werkgever te verzoeken. Het is vervolgens aan de werkgever om te bepalen of hij aan dit verzoek gehoor zal geven. Hiervoor zijn geen richtlijnen. Het feit dat de werknemer om verwijdering kan verzoeken, maakt niet dat het de werkgever überhaupt niet zou zijn toegestaan om onterechte klachten in het personeelsdossier te bewaren. Mocht de werkgever aan het verzoek van de werknemer geen gehoor willen geven, dan kan de werknemer deze weigering overigens aan de rechter voorleggen. Het is niet op voorhand duidelijk hoe de rechter een dergelijk verzoek zal beoordelen. Uit jurisprudentieonderzoek blijkt dat een kantonrechter geoordeeld heeft dat de onterechte berisping van de werkgever moest worden verwijderd uit het personeelsdossier. Anderzijds is er ook een uitspraak waarin de werkgever zijn officiële waarschuwing introk, de brief met deze officiële waarschuwing uit de het personeelsdossier verwijderde, maar de overige met deze waarschuwing in verband houdende stukken (zoals brieven en gespreksverslagen) in het personeelsdossier mocht laten zitten. De rechter zal dus per geval de omstandigheden wegen in het licht van de Wet Bescherming Persoonsgegevens en het goed werkgeverschap. Een werknemer kan in ieder geval altijd na het ontvangen van een onterechte klacht, bij zijn/haar werkgever het verzoek doen om deze onterechte klacht uit het dossier te verwijderen. Ook al zou de werkgever dit verzoek (schriftelijk) afwijzen dan kan een werknemer hier toch profijt van kan hebben. Mocht deze onterechte klacht op een of andere manier later tegen hem gebruikt worden, bijvoorbeeld in een procedure, dan kan hij/zij de rechter erop wijzen dat hij zijn werkgever heeft gevraagd om deze onterechte klacht uit het dossier te verwijderen maar dat zijn/haar werkgever dit heeft geweigerd. 32 VNC-nr VNC-nr

19 psyche Over eenzaamheid tekst Marian Huijsser Cabineleden zijn meestal vrolijke mensen met een positieve, dienstbare instelling. Je zou niet verwachten dat eenzaamheid bij deze beroepsgroep voorkomt. Toch merkt coach Marian Huijsser dat dat wel degelijk het geval is. Zij schrijft voor VCN Magazine twee stukken over eenzaamheid. In dit nummer deel I: eenzaamheid voelen. Volgende keer: eenzaam zijn. Ik voel me zo eenzaam. Dat zijn de eerste woorden van cliënt X. Eenzaam en alleen, terwijl ik zoveel mensen om me heen heb. Ik snap het niet. Ik ben altijd sociaal geweest. Houd van mensen om me heen. Daarom ben ik ook gaan vliegen. Wel heb ik het nodig om mezelf terug te trekken om mijn accu weer op te laden. Dan heb ik daarna weer aandacht voor anderen om me heen. Ik ben altijd vrolijk, ik heb tijd voor een praatje voor iedereen, in de supermarkt, bij de kapper, in de sportschool, op mijn werk. Toch lijkt het steeds meer alsof ik er niet bij hoor, alsof de wereld doordraait zonder mij. Bizar, hoe komt dat toch? Mijn huisarts overweegt me antidepressiva voor te schrijven. Maar daar ben ik niet aan toe. Ik wil eerst andere mogelijkheden onderzoeken, daarom ben ik hier. Ver van anderen verwijderd Mensen die zich eenzaam voelen pik je er niet zomaar uit. Ze komen doorgaans over als enthousiaste mensen: vrolijk, sociaal en behulpzaam. Hun eenzaamheid verbergen ze achter hun glimlach. Maar soms, als je diep in hun ogen kijkt of doorvraagt, bespeur je het: eenzaam, alleen... Het hoeft dus niet zo te zijn dat mensen die zich eenzaam voelen, dag in dag uit alleen in hun huis zit- VNC-nr

20 ten, zonder sociale contacten. Natuurlijk, die zijn er ook, maar binnen je kennissenkring of groep collega s kunnen er ook eenzame mensen zijn, waarvan je totaal geen vermoeden hebt. Voor deze mensen kan het nog éénzamer voelen, ook in relaties. Samen met je partner en toch eenzamer dan wanneer je alleen zou zijn. Taal en betekenis Positief aan client X. is dat ze zegt: Ik voel me eenzaam. Ze uit een gedachte én een gevoel. Ze kan het in haar hele lijf voelen: een soort gespannenheid, continu. Ik stel haar voor om eerst naar het taalkundige aspect van haar situatie te kijken. Ik voel me eenzaam is een gedachte. En een gedachte is een gedachte, verder niets. Je kunt het ook voelen, als je hem zo uitspreekt. Met andere woorden: bij deze gedachten hoort een gevoel, dat correspondeert met de betekenis die we eraan geven. Je kunt je pas eenzaam voelen als je de betekenis toekent aan het woord eenzaam. Jouw betekenis. Die is voor iedereen anders. Een gedachte is van jezelf. Dat maakt jou de eigenaar van jouw gedachten. Als jij de eigenaar bent van jouw gedachten, betekent dat dat je jouw gedachten kunt veranderen. Als je één klein woordje, nu, aan die zin toevoegt, dan krijg je: Ik voel me nu eenzaam. Dat betekent dat er misschien ook momenten zijn waarop je jezelf niet eenzaam voelt. Ik liet mijn cliënt dit onderzoeken. Klopt het dat er momenten zijn waarop je jezelf niet eenzaam voelt? Wanneer is dat dan? Ze antwoordt: Bijvoorbeeld als ik werk, of als ik met een vriend een wandeling maak en we samen praten. Dan voel je jezelf dus niet eenzaam. Verplaats jezelf eens in die situatie. Wat kies je liever, een werksituatie of tijdens een wandeling met een vriend? Een wandeling met een vriend. Stel je die wandeling maar eens voor. Waar wandelen jullie zoal? Hoe ziet het daar uit? Wat hoor je daar, wat ruik je daar? Neem even de tijd om jezelf in te leven. Voel maar dat je jezelf dan niet eenzaam voelt. Wat voel je dan wel op dat moment? Ze antwoordde dat ze zich dan verbonden voelt en dat voelt goed. Vervolgens zijn we verder gaan ontdekken: Waar voel je dat dan in je lijf? Voel dat maar. Ik voel ontspanning Ik gaf haar de tijd dit volledig te ervaren. Vervolgens haalde ik haar weer uit de situatie. Ze knipperde een paar keer met haar ogen. Dat is gek, merkte ze op, dat ik dat zo kan voelen. Gedachtes kun je veranderen Terug naar het uitgangspunt van deze therapie. Er is een gedachte en van die gedachte krijg je Een gedachte is van jezelf. Dat maakt jou de eigenaar van jouw gedachten. Als jij de eigenaar bent van jouw gedachten, betekent dat dat je jouw gedachten kunt veranderen. een gespannen gevoel. Als je die gedachte nu verandert (en dat kan, want jouw gedachten zijn van jou) verandert er iets in je gevoel. Wel moet je de gedachte zodanig veranderen dat die ook echt voor jou klopt. Merk op wat dat doet met je gevoel. Neem de tijd. Het kan een oefening zijn. Maak dat gevoel groot en ervaar het helemaal. Deze oefening leerde mijn cliënt dat ze zich niet altijd, overal en met iedereen eenzaam voelt. Er zijn dus uitzonderingen. Als je jezelf hiervan bewust bent, kun je de regie (weer) in eigen hand nemen. Jij bent de baas over je gedachten en je gevoelens, jij geeft ze zelf betekenis. Natuurlijk kunnen er situaties zijn die je heel verdrietig en heel eenzaam maken. Dat mag ook, zo zit het het leven nu eenmaal in elkaar. Maar wanneer je beseft dat jij zelf de regie kunt nemen, weet je ook dat je daar weer bewust uit kunt komen. Onderzoek hoe dat voor jou werkt. Wat heb jij nodig om er weer uit te komen? Het is voor iedereen anders en professionele hulp kan er soms goed bij helpen. Mijn cliënt heeft mooie inzichten gekregen en handvatten om verder te gaan. Inmiddels hebben we het traject afgerond; zij heeft geleerd om te kijken naar wat er wél is in plaats van wat er niet is. Hierbij heeft ze de verbinding gemaakt met haar ratio en haar gevoel. Ze heeft genoeg tools in handen om zelfstandig verder te gaan en bewuste keuzes te maken voor een leven waar ze weer blij van wordt. In coachingstrajecten werkt Marian Huijsser vanuit het gedachtegoed van Neuro Linguïstisch Programmeren (N.L.P.). Daarnaast zet zij in therapeutische trajecten interventies uit de psychotherapie in: inner child therapie, contextuele therapie, regressietherapie en EMDR. Ze werkt in zowel coachings- als therapietrajecten oplossingsgericht. Marian Huijsser-Verschuren, lifecoach-airlinecrew.com. Mail: 36 VNC-nr VNC-nr

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen Hoofdstuk 2 Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen 48 Gangbare uitdrukkingen bij contact maken en onderhandelen De meeste zinnen die in dit overzicht staan, zijn formeel. U kunt deze

Nadere informatie

Wij weten hoe het voelt

Wij weten hoe het voelt www.freya.nl Twitter: @Freya_NL facebook.com/freyanl Wij weten hoe het voelt Om je heen lijkt iedereen zomaar kinderen te krijgen. Bij jou blijft die zo gewenste zwangerschap uit. Bij Freya weten we als

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Wat doet NIM Maatschappelijk Werk?

Wat doet NIM Maatschappelijk Werk? Wat doet NIM Maatschappelijk Werk? Hulp, informatie en advies voor iedereen die het nodig heeft Bij NIM Maatschappelijk Werk kan iedereen die het nodig heeft (in Nijmegen en de regio) aankloppen voor gratis

Nadere informatie

E-PAPER. Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken!

E-PAPER. Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken! Dé expert in praktische apotheektrainingen E-PAPER Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken! 1 Inhoudsopgave De cliënt en ik 3 Weet jij nog waarom je in de apotheek wilde

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Burn-out: een geluk bij een ongeluk

Burn-out: een geluk bij een ongeluk Burn-out: een geluk bij een ongeluk Als ik Els (39) voor het eerst spreek, is zij al bijna een jaar thuis vanwege een burn-out. Ze werkt zeven jaar als communicatiemedewerker voor een sportbond wanneer

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Wil jij minderen met social media?

Wil jij minderen met social media? Wil jij minderen met social media? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2016 Hulpboekje social media 1 Hoe sociaal zijn social media eigenlijk? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt op social media.

Nadere informatie

32 Kwaliteitsbevordering

32 Kwaliteitsbevordering DC 32 Kwaliteitsbevordering 1 Inleiding In dit thema gaan we in op de begrippen kwaliteit, kwaliteitszorg en kwaliteitsbeleid. Het zijn onderwerpen die niet meer weg te denken zijn uit het Nederland van

Nadere informatie

Boventallig? Pech. Of toch niet?

Boventallig? Pech. Of toch niet? Boventallig? Pech. Of toch niet? Op pad met onze Wandelcoach Tineke Franssen Harriët (37, foto) werkt drie jaar bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Eerst als projectleider ICT. Maar de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Gelukskoffercoaching. Ik kan in drie woorden vertellen wat ik geleerd heb: I love me. Wael, 11 jaar. Gelukkig zijn kun je leren!

Gelukskoffercoaching. Ik kan in drie woorden vertellen wat ik geleerd heb: I love me. Wael, 11 jaar. Gelukkig zijn kun je leren! Gelukkig zijn kun je leren! Gelukskoffercoaching Missie GELUKKIG ZIJN KUN JE LEREN Gelukskoffercoaching wil kinderen op jonge leeftijd positief ondersteunen in hun individuele emotionele ontwikkeling.

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Thema Informatie vragen bij een instelling

Thema Informatie vragen bij een instelling http://www.edusom.nl Thema Informatie vragen bij een instelling Lesbrief 28. De belastingaanslag. Wat leert u in deze les? Informatie over uw inkomsten begrijpen. Informatie over uw uitgaven begrijpen.

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Scheiding privé en werk

Scheiding privé en werk Scheiding privé en werk We leven in een tijd waarin werk en privé steeds meer door elkaar lijken te lopen. Veel mensen zijn ook in hun vrije tijd bereikbaar voor hun baas. De andere kant van de medaille

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

ook altijd in beweging? dé specialist in arbeid en gezondheid

ook altijd in beweging? dé specialist in arbeid en gezondheid ook altijd in beweging? dé specialist in arbeid en gezondheid Test: Beweeg jij voldoende? 1. Wat is beter: iedere dag een half uur achter elkaar bewegen, of 3 keer 10 minuten bewegen verspreid over de

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 ASPECTEN VAN COMMUNICATIE IN GROEPEN In iedere relatie en in elk relatienetwerk waar mensen net elkaar communiceren zijn er vier aspecten te onderscheiden. De

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN

GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN We vragen ons vaak af hoe we op een goede manier kunnen omgaan met gekwetste mensen. Dit is een vraag waarop we geen pasklaar antwoord kunnen geven. We

Nadere informatie

JIJ ÈN JOUW ZORGPLAN. Rapport over de toetsing van zorgplannen. Uitgevoerd en opgeschreven door Stef Harweg en Antoinette Meys

JIJ ÈN JOUW ZORGPLAN. Rapport over de toetsing van zorgplannen. Uitgevoerd en opgeschreven door Stef Harweg en Antoinette Meys JIJ ÈN JOUW ZORGPLAN Rapport over de toetsing van zorgplannen Uitgevoerd en opgeschreven door Stef Harweg en Antoinette Meys Jij èn jouw zorgplan 01-09-2014 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Het onderzoek 4

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Werkbladen. Uitdaging! Wat betekent succes en geluk voor mij? Gaat voor jou geluk samen met succes? Of gaat het

Werkbladen. Uitdaging! Wat betekent succes en geluk voor mij? Gaat voor jou geluk samen met succes? Of gaat het Werkbladen Uitdaging! Gaat voor jou geluk samen met succes? Of gaat het één ten koste van het ander? Waar word jij gelukkig van? De uitdaging van deze tool is dat je je eigen antwoorden bepaalt. We raden

Nadere informatie

Charter collectieve rechten en plichten

Charter collectieve rechten en plichten Charter collectieve rechten en plichten Van Begeleid Wonen Zennestreek vzw het voor Personen met een ( VAPH) (erkenningsnummer 409200333) Ons adres: In dit charter leggen we duidelijk uit hoe we werken

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Oefening 3 Luisteren Opdracht 4 1C, 2B, 3C, 4B. Oefening 4 Luisteren Opdracht 2 1A, 2B, 3C, 4C, 5B, 6B, 7B

Oefening 3 Luisteren Opdracht 4 1C, 2B, 3C, 4B. Oefening 4 Luisteren Opdracht 2 1A, 2B, 3C, 4C, 5B, 6B, 7B Hoofdstuk 5 - Sleutels Oefening 3 Luisteren Opdracht 4 1C, 2B, 3C, 4B Oefening 4 Luisteren Opdracht 2 1A, 2B, 3C, 4C, 5B, 6B, 7B Oefening 5 Luisteren Opdracht 2 1B, 2A, 3B, 4B, 5C, 6B Oefening 6 Luisteren

Nadere informatie

Workshop overtuigingen

Workshop overtuigingen Workshop overtuigingen Inleiding Overtuigingen zijn vaak automatische gedachten, die de keuze- en handelingsvrijheid van mensen onnodig beperken. Het zijn vaak algemene, sterk emotioneel geladen ideeën

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren

Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren Dia 1: Hallo allemaal en welkom bij mijn presentatie. Ik heb onderzoek gedaan bij Moestuin d n Erpel in Someren.

Nadere informatie

Werken bij de. Wil je werken bij de Rijksschoonmaakorganisatie? Lees dan deze folder!

Werken bij de. Wil je werken bij de Rijksschoonmaakorganisatie? Lees dan deze folder! Werken bij de Rijksschoonmaakorganisatie Wil je werken bij de Rijksschoonmaakorganisatie? Lees dan deze folder! 2 Werken bij de Rijksschoonmaakorganisatie Inhoud 1. De Rijksoverheid gaat zelf schoonmaken.

Nadere informatie

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Ok, het volgende wat we gaan doen. We gaan beginnen. Misschien voor de meesten van jullie de eerste inductie, bewust dan. Ik denk dat jullie in je leven wel vaker mensen gehypnotiseerd hebben. Wie heeft

Nadere informatie

Help! Verzuim voorkomen

Help! Verzuim voorkomen TIP: dit is een interactieve pdf. de inhoudsopgave en het menu onder aan de pagina s zijn clickable. Help! Verzuim voorkomen Een leidraad voor werkoverleg met medewerkers over verzuim Deze publicatie is

Nadere informatie

Lucy heeft een ballon

Lucy heeft een ballon Caro Kindercoach & begeleiding Maasdijk 16 4283 GA Giessen 0620380336 info@carokindercoach.nl www.carokindercoach.nl heeft een ballon Handleiding Doelgroep: Kinderen van 3 tot 6 jaar. Doel van het lezen

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 2 Deel 1 Beïnvloeden van gedrag - Zeg wat je doet en doe wat je zegt - 3 Interactie Het gedrag van kinderen is grofweg in te delen in gewenst gedrag en ongewenst gedrag. Gewenst gedrag is gedrag dat we

Nadere informatie

C. 3 Wat wil ik Wat is je ambitie/drive; jouw motivatie en interesse

C. 3 Wat wil ik Wat is je ambitie/drive; jouw motivatie en interesse C. 3 Wat wil ik Wat is je ambitie/drive; jouw motivatie en interesse en ook: wil ik werken, of door naar een (passende) hbo-opleiding? Optie 1: Een vraag die ieder mens zich vroeg of laat stelt: wat wil

Nadere informatie

De Powerwords. Woorden die beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Powerwords. Woorden die beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Het volgende dat de bouwblokjes zijn van de yes set waar we zo direct nog even een inductie mee gaan doen. Gisteren zijn we begonnen met de yes set. Maar hoe kan je hem nog effectiever maken? Als je koppelwoorden

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Iedereen heeft een verhaal

Iedereen heeft een verhaal informatie voor jongeren Iedereen heeft een verhaal > Goed om te weten als je tijdelijk naar JJC gaat Iedereen heeft een eigen verhaal. Veel verhalen gaan over waarom het niet allemaal gelopen is zoals

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

U heeft bij de Nationale ombudsman een klacht ingediend. En dan?

U heeft bij de Nationale ombudsman een klacht ingediend. En dan? U heeft bij de Nationale ombudsman een klacht ingediend. En dan? U heeft bij de Nationale ombudsman een klacht ingediend. En dan? U heeft bij de Nationale ombudsman een klacht ingediend. Daarna hoort u

Nadere informatie

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin)

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Lay-out Bob Snel (trainer ATC Amstelduin) Document Versie maart 2007 Meer informatie E-mail:

Nadere informatie

Ervaringen en tips Praktijkbezoeken Dokterscoop Project Implementatie IZP en Patiëntenportaal

Ervaringen en tips Praktijkbezoeken Dokterscoop Project Implementatie IZP en Patiëntenportaal en tips Praktijkbezoeken Dokterscoop Hallo allemaal, Hierbij ontvangen jullie nog een terugkoppeling op de ervaringen en tips van collega s tot nu toe. In de zomer krijgen we van de andere pilots van Zelfzorg

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Energiek de lente in!

Energiek de lente in! Miniboekje Energiek de lente in! 10 tips voor meer balans & energie Beste lezer, Dit boekje is een klein cadeautje voor u! De lente is weer begonnen en de bomen staan te popelen om uit te lopen. Koeien

Nadere informatie

Door deze komen wij terug op de Viva! dossiers die bij ons in behandeling zijn, waaronder uw dossier.

Door deze komen wij terug op de Viva! dossiers die bij ons in behandeling zijn, waaronder uw dossier. Datum Onderwerp advies Ons kenmerk Uw kenmerk Behandeld door Geachte -------------------------, Door deze komen wij terug op de Viva! dossiers die bij ons in behandeling zijn, waaronder uw dossier. De

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

Arbocatalogus Grafimedia

Arbocatalogus Grafimedia Arbocatalogus Grafimedia Van werkdruk naar werkplezier Presentatie voor gebruik in eigen bedrijf Arbocatalogus Grafimedia Van Werkdruk naar Werkplezier Presentatie voor gebruik in het eigen bedrijf Deze

Nadere informatie

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG INHOUD 0. ALGEMEEN 3 Wat is de bedoeling van het beleid voor ongewenst gedrag? 3 Voor wie? 3 Hoe pak je het aan? 3 1. MAATREGELEN

Nadere informatie

WERK ZE! Lesmateriaal voor reïntegratie

WERK ZE! Lesmateriaal voor reïntegratie ld be e or Vo WERK ZE! Lesmateriaal voor reïntegratie Stichting Lezen & Schrijven t 070 302 26 60 www.lezenenschrijven.nl Auteur Elma Draaisma Vormgeving 7Causes Eindeloos Medeauteurs en klankbordgroep

Nadere informatie

Stappen tijdens een reorganisatieproces. Hoe gaat een reorganisatie in zijn werk?

Stappen tijdens een reorganisatieproces. Hoe gaat een reorganisatie in zijn werk? Stappen tijdens een reorganisatieproces Hoe gaat een reorganisatie in zijn werk? STAP 1 Het voornemen tot reorganisatie Iedere reorganisatie begint met het plan om te gaan reorganiseren. Dit plan komt

Nadere informatie

Interview Rob van Brakel

Interview Rob van Brakel Interview Rob van Brakel Atributes Consequences Values Hallo Rob van Brakel, mag ik jou een aantal vragen mogen stellen? Prima. Hoe oud ben je? 21 jaar Wat is je woonsituatie op het moment? Op het moment

Nadere informatie

Voor nog meer informatie over onze school Jaargang 22 Vrijdag is het feest (door de Sintcommissie)

Voor nog meer informatie over onze school Jaargang 22 Vrijdag is het feest (door de Sintcommissie) Kijk óók op: www.terdoes.nl Voor nog meer informatie over onze school Of volg ons op Twitter onder terdoes Jaargang 22 Nummer 15 27-11-2015 Redactie: Kees Hagenaars Vrijdag is het feest (door de Sintcommissie)

Nadere informatie

jouw gezondheid telt! Zwangerschap HAIRDRESSER

jouw gezondheid telt! Zwangerschap HAIRDRESSER HEALTHY jouw gezondheid telt! Zwangerschap HAIRDRESSER Zwangerschap Zwangerschap is een heugelijk feit voor de medewerkster. De werkgever is verplicht om de gezondheid van de medewerkster en haar (ongeboren)

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN?

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt met het spelen van games. Je beseft dat je hierdoor in de problemen kunt raken: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

Aan het begin van het interview zelf kan het goed zijn om te zeggen dat er geen goede of foute antwoorden zijn. Stel je open en uitnodigend op.

Aan het begin van het interview zelf kan het goed zijn om te zeggen dat er geen goede of foute antwoorden zijn. Stel je open en uitnodigend op. 1 Beste interviewer, Leuk dat je een iemand of aantal mensen in je omgeving wilt gaan interviewen. Om je een handvat te geven zetten we hieronder een paar dingen op een rijtje. Het format van het interview

Nadere informatie

De ijnmanager. Cartoons januari 2015. Luc Timmers

De ijnmanager. Cartoons januari 2015. Luc Timmers De ijnmanager Cartoons januari 2015 Luc Timmers Gezelligheid kent geen tijd Is het alweer 2015? Wat vliegt de tijd hé? Logisch toch? Ooit spaghetti de kop boven het maaiveld uit zien steken? Nou dan!

Nadere informatie

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk!

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk! 1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips Haal direct meer uit je netwerk! Inleiding Allereerst wil ik u bedanken voor het downloaden van dit e-book. Na weken van voorbereiding kunnen we dan nu eindelijk dit e-book

Nadere informatie

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?"

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent? Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer "Welkom:..." Introductiefase: 1. "We gaan vandaag proberen te voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?" 3. Discussie:...

Nadere informatie

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is.

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Goedendag! Als ik even de aandacht mag, ja! Dank u. Dan geef ik nu het woord aan mezelf. Als ik mij eerst eens even mag introduceren.

Nadere informatie

Je bent jong en je wilt wat!

Je bent jong en je wilt wat! Je bent jong en je wilt wat! Logisch, je voelt je geen sukkel. Je bent jong, je zit vol energie en je wilt eruit halen wat er uit dit leven te halen valt. Plezier maken, feesten en doen waar je zin in

Nadere informatie

Is jouw doel om ze te overtuigen ook in Nederland te komen wonen? Nee hoor; ik ga ze gewoon kennis laten maken; verder niets.

Is jouw doel om ze te overtuigen ook in Nederland te komen wonen? Nee hoor; ik ga ze gewoon kennis laten maken; verder niets. Een stedentrip is wat Giga (28) het liefste doet tijdens zijn vakanties: het lijstje van steden die hij dit jaar nog gaat bezoeken is enorm; Amsterdam, Den Haag, Utrecht, Antwerpen, Brugge, Gent, Praag,

Nadere informatie

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand.

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand. Thema 5 Woonomgeving Oefening 2 Situatie 1 Pardon meneer, mag ik iets vragen? Jazeker, wat kan ik voor doen? Weet u het postkantoor is? Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna

Nadere informatie

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel REALITY REEKS Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP marian hoefnagel Een gekke naam Rudsel?? Jims mond valt open van verbazing. Is dat een naam? Hij kijkt met grote ogen naar de jongen die naast hem zit.

Nadere informatie

Met dit schrijven doen wij u toekomen de voorstellen met betrekking tot de op 31 maart 2007 expirerende cao voor het KLM Cabinepersoneel.

Met dit schrijven doen wij u toekomen de voorstellen met betrekking tot de op 31 maart 2007 expirerende cao voor het KLM Cabinepersoneel. Postadres Postbus 9239, 1006 AE Amsterdam KLM NV t.a.v. de heer drs. W.E. Kooijman, hoofd personeelszaken (AMS/GA) Postbus 7700 1117 ZL LUCHTHAVEN SCHIPHOL Vervoer/burgerluchtvaart T 0900 9690 (lokaal

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Alles over disfunctioneren!

Alles over disfunctioneren! Alles over disfunctioneren! In deze blog besteden wij aandacht aan de acties die u als leidinggevende kunt ondernemen als u niet tevreden bent over het functioneren van een werknemer. Daarbij besteden

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

Teksten uit het script van Hertha, verder geen nieuws. Zie onderaan dit document. A3 papieren en stiften/pennen voor de afsluiting.

Teksten uit het script van Hertha, verder geen nieuws. Zie onderaan dit document. A3 papieren en stiften/pennen voor de afsluiting. Lesidee: Inwisselbaarheid: wat zou jij doen? Stel.. Jij bent Hertha (een Joods meisje) of Teun (een jonge Nederlandse, niet Joodse bewaker) en je bent verliefd. Hoe goed of hoe fout kun je zijn in zo n

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Over de streep. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent, zou je weten dat.. 3. Cadeautje.. 3. Stap over de streep als 3.

Over de streep. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent, zou je weten dat.. 3. Cadeautje.. 3. Stap over de streep als 3. Over de streep Inhoud Over de streep. 1. Zaalindeling... 2. Hoe ziet de dag eruit?.. 2. Hoe ziet de workshop eruit?.. 2. De groep(en). 2. Wat te doen als.. 3. Hoe. 3. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent,

Nadere informatie

- Waarschuwing- dit is een pittige les!

- Waarschuwing- dit is een pittige les! - Waarschuwing- dit is een pittige les! Herken je de volgende situatie: Je vraagt aan je partner (heb je deze niet denk dan even terug aan de tijd dat je deze wel had) of hij de vuilniszak wilt buiten

Nadere informatie

~~Weekly Diary 14~~ [social_share] Zondag 31-03-2013

~~Weekly Diary 14~~ [social_share] Zondag 31-03-2013 ~~Weekly Diary 14~~ [social_share] Zondag 31-03-2013 Eerste paasdag, en we gingen s,avonds heerlijk gourmetten. Helaas heb ik er aardig last van gehad, ondanks ik niet super veel gegeten heb Kan er gewoon

Nadere informatie

Er gebeurt niets. Ze willen niet weg.

Er gebeurt niets. Ze willen niet weg. Veel nieuw bij de DUO Laatst was ik op bezoek bij de DUO om in het nieuwe gebouw in Groningen te kijken. Naar het gebouw zelf en het Nieuwe Werken dat ze daar toepassen. Er is veel nieuw, want is er blijkt

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Angst & Paniek

Online Psychologische Hulp Angst & Paniek Online Psychologische Hulp Angst & Paniek 2 Therapieland Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Angst & Paniek van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING In gesprek met elkaar. Uitwerking van de stellingen. De onderstaande stellingen hebben we deze avond besproken onder elke stelling staan een aantal opmerkingen die

Nadere informatie

Gedragscode. Gewoon goed doen

Gedragscode. Gewoon goed doen Gedragscode Gewoon goed doen 2 Inhoudsopgave pagina 1. Missie, ambitie en kernwaarden 4 2. Gewoon goed doen 5 3. Waarom een gedragscode? 6 4. Omgaan met de patiënt/klant: respectvol en gastvrij 7 5. Professioneel

Nadere informatie

BINNENSUIS Jehudi van Dijk

BINNENSUIS Jehudi van Dijk BINNENSUIS Jehudi van Dijk Op het toneel staat een vrouw. Ze draagt gewone kleren en ze heeft een horloge om. Ook staat er een stoel en een prullenbak en ligt er een pluisje op de grond. Ik denk altijs

Nadere informatie

Het functioneringsgesprek

Het functioneringsgesprek Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Werknemer Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Inhoudsopgave Inleiding... 5 Wat is een functioneringsgesprek?... 7 Waarom is een functioneringsgesprek

Nadere informatie