Jonge Worldconnectors redden de aarde

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jonge Worldconnectors redden de aarde"

Transcriptie

1 Jonge Worldconnectors redden de aarde

2 Worldconnectors A Round Table on People and the Planet is een groep mensen uit verschillende hoeken van de samenleving, die samen nadenken over een betere wereld en daarvoor oplossingen aandragen. Het doel van de Worldconnectors is om de Nederlanders over de dijken heen te laten kijken. Problemen blijven immers niet binnen de grenzen van een land en de beste oplossingen vind je als samenwerkt, nationaal en internationaal. Om armoede te bestrijden, de klimaatverandering tegen te gaan en te zorgen voor een menswaardig bestaan voor alle bewoners van onze planeet, is een wereldwijde inspanning nodig. Vanuit Nederland willen de Worldconnectors daar hun steentje aan bijdragen. De leden van de Worldconnectors zijn vooraanstaande leiders uit de politiek, het zakenleven en de wereld van de NGO s (niet-gouvernementele organisaties). Daarnaast zijn er jongeren lid die zich actief inzetten om wereldwijde problemen te overwinnen. Een belangrijke inspiratiebron voor de Worldconnectors is het Earth Charter (Handvest van de Aarde). Deze verklaring bevat principes die we kunnen inzetten voor onze toekomst. Het beschermen van de aarde, een menswaardig bestaan en gelijke kansen gaan daarbij hand in hand. In dit katern komen zes jonge Worldconnectors aan het woord. Ze hebben elk een artikel geschreven over een duurzame toekomst. Ze hebben zich laten inspireren door zinsnedes uit het Earth Charter. De gehele tekst van dat document is afgedrukt op de volgende bladzijden; daarna komen de jongeren aan het woord. Leontien Peeters slaat een brug tussen een deftige vergadering van de Worldconnectors en haar bezoek aan Lowlands, op blz Alpha Barry vertelt over de uitdagingen van jongeren in Nairobi, Manila en Kinshasa, op blz Van Anna Chojnacka mag je 99 % over de balk smijten, als je de resterende procent maar inzet voor een betere wereld, op blz Erik Thijs Wedershoven is reislustig en vertelt over zijn ervaringen in Manila, op blz Willemijn Aerdts pleit voor meer vrijheid, maar dan wel met respect voor anderen, op blz Sandra van Beest spreekt de groten der aarde toe en plant bomen, op blz

3 16 Het Earth Charter Preambule Wij bevinden ons op een kritiek moment in de geschiedenis van de Aarde, een tijd waarin de mensheid haar toekomst moet kiezen. Nu de wereld steeds meer verweven, onderling afhankelijk en kwetsbaar wordt, houdt de toekomst zowel grote gevaren als grote beloftes in. Om vooruit te gaan, dienen wij te erkennen dat wij temidden van een schitterende verscheidenheid aan culturen en levensvormen één menselijke familie vormen en één Aardse gemeenschap met een gemeenschappelijke bestemming. Wij moeten ons verenigen om een duurzame mondiale samenleving te realiseren, gebaseerd op respect voor de natuur, universele mensenrechten, economische rechtvaardigheid en een cultuur van vrede. Daartoe is het een vereiste dat wij, de volkeren van de Aarde, onze verantwoordelijkheid jegens elkaar, jegens de grotere levensgemeenschap en jegens de toekomstige generaties openlijk uitspreken. De Aarde, ons thuis De mensheid is onderdeel van een enorm, zich ontwikkelend universum. De Aarde, ons thuis, leeft en omvat een unieke levensgemeenschap. De natuurkrachten maken het bestaan tot een veeleisend en onzeker avontuur, maar de Aarde heeft de omstandigheden geboden die essentieel zijn voor de evolutie van het leven. De veerkracht van de levensgemeenschap en het welzijn van de mensheid zijn afhankelijk van het instandhouden van een gezonde biosfeer met al haar ecologische systemen, een rijke verscheidenheid aan planten en dieren, vruchtbare grond, onvervuild water en schone lucht. Het mondiale milieu met zijn eindige hulpbronnen is een gemeenschappelijke zorg van alle volkeren. De bescherming van de levenskracht, verscheidenheid en schoonheid van de Aarde is een heilige plicht. De mondiale situatie De dominante productie- en consumptiepatronen leiden tot vernietiging van het milieu, uitputting van de hulpbronnen en een grootschalig uitsterven van soorten. Gemeenschappen raken verzwakt. De voordelen van ontwikkeling worden niet gelijkelijk gedeeld en de kloof tussen arm en rijk wordt groter. Onrechtvaardigheid, armoede, onkundigheid en gewelddadige conflicten zijn alom verspreid en de oorzaak van groot lijden. Een niet eerder vertoonde toename van de wereldbevolking heeft de ecologische en sociale systemen overbelast. De grondvesten van mondiale veiligheid worden bedreigd. Deze tendensen zijn gevaarlijk maar niet onontkoombaar. De uitdagingen waarvoor wij staan De keuze is aan ons: een mondiaal partnerschap vormen om zorg te dragen voor de Aarde en voor elkaar of het risico lopen op onze eigen vernietiging en op die van de verscheidenheid van het leven. Er zijn wezenlijke veranderingen nodig in onze waarden, instituten en levenswijzen. Wij dienen ons te realiseren dat wanneer in de eerste levensbehoeften is voorzien, menselijke ontwikkeling in de eerste plaats gaat om meer te zíjn, niet om meer te hébben. Wij hebben de kennis en technologie om voor iedereen te zorgen en om onze negatieve invloed op het milieu te verminderen. De opkomst van een mondiale samenleving van betrokken burgers biedt nieuwe kansen om een democratische > Zie het artikel van Alpha Barry op blz. 24 en humane wereld op te bouwen. Onze ecologische, economische, politieke, sociale en spirituele uitdagingen zijn met elkaar verbonden, en gezamenlijk kunnen wij inclusieve oplossingen uitdenken. Universele verantwoordelijkheid Om deze ambities te verwezenlijken, moeten wij beslissen te leven met een besef van universele verantwoordelijkheid, waarbij wij onszelf niet alleen vereenzelvigen met de totale Aardse gemeenschap, maar ook met onze lokale gemeenschappen. Wij zijn gelijktijdig burgers van verschillende naties en van één wereld waarin het locale en mondiale met elkaar zijn verbonden. Iedereen deelt de verantwoordelijkheid voor het huidige en toekomstige welzijn van de menselijke familie en de grotere levende wereld. De geest van menselijke solidariteit en verwantschap met al het leven wordt versterkt wanneer wij leven in eerbied voor het mysterie van het bestaan, in dankbaarheid voor de gave van het leven en in nederigheid aangaande de plek van de mens in de natuur. Wij hebben dringend behoefte aan een gedeelde visie van essentiële waarden die een ethische basis leggen voor de opkomende wereldgemeenschap. Verbonden in hoop, bekrachtigen wij daarom de volgende van elkaar afhankelijke principes voor een duurzame levenswijze als een gemeenschappelijke norm, om aan de hand daarvan het gedrag van alle individuen, organisaties, bedrijven, regeringen en internationale instituten te begeleiden en beoordeelden. Principes > Zie het artikel van Willemijn Aerdts op blz. 36 Respect en zorg voor alle levensvormen 1. Respecteer de Aarde en het leven in al zijn verscheidenheid. a. Erken dat alle wezens van elkaar afhankelijk zijn en dat iedere levensvorm waarde heeft, ongeacht diens waarde voor de mens. b. Bekrachtig uw vertrouwen in de intrinsieke waardigheid van alle mensen en in het intellectuele, artistieke, ethische en spirituele potentieel van de mensheid. 2. Draag zorg voor alle levensvormen, met begrip, compassie en liefde. a. Accepteer dat mét het recht natuurlijke hulpbronnen te bezitten, te beheren en te gebruiken ook de plicht komt schade aan het milieu te voorkomen en de rechten van mensen te beschermen. b. Bekrachtig dat mét verdergaande vrijheid, kennis en macht ook verdergaande verantwoordelijkheid komt om het gemeenschappelijk goed te bevorderen. Principes 3. Bouw democratische samenlevingen op die rechtvaardig zijn, waaraan iedereen kan deelnemen, en die duurzaam en vreedzaam zijn. a. Zorg ervoor dat gemeenschappen op alle niveaus de mensenrechten en fundamentele vrijheden veilig stellen en iedereen de gelegenheid bieden zijn of haar volledige potentieel te realiseren. b. Bevorder sociale en economische rechtvaardigheid, opdat iedereen in staat is een gegarandeerd en zinvol bestaan te bereiken dat ecologisch verantwoord is. 4. Stel de rijke schatten en de schoonheid van de Aarde veilig voor de huidige en toekomstige generaties. a. Erken dat de handelingsvrijheid van iedere generatie wordt beperkt door de behoeften van toekomstige generaties. b. Draag waarden, tradities en instituten die het langdurige floreren van de menselijke en ecologische gemeenschappen op Aarde ondersteunen, over aan toekomstige generaties. Ten einde deze vier veel omvattende verplichtingen te vervullen, is het volgende nodig: Ecologische integriteit 5. Bescherm en herstel de ongeschonden staat van de ecologische systemen op Aarde, met speciale aandacht voor de biologische diversiteit en de natuurlijke processen die het leven in stand houden. a. Neem op alle niveaus plannen en verordeningen aan voor duurzame ontwikkeling waardoor bescherming en herstel van het milieu een integraal onderdeel worden van alle ontwikkelingsinitiatieven. b. Zorg voor levensvatbare natuur- en biosfeerreserves, inclusief wildernis

4 en maritieme gebieden, en waarborg die ook, opdat zij bescherming geven aan de systemen die het leven op Aarde in stand houden en de biodiversiteit en ons natuurlijke erfgoed bewaren. c. Bevorder het herstel van bedreigde soorten en ecosystemen. d. Houd exoten of genetisch gemanipuleerde organismen die schadelijk zijn voor de inheemse soorten en het milieu onder controle en verwijder ze, en voorkom de introductie van dergelijke schadelijke organismen. e. Beheer het gebruik van vernieuwbare hulpbronnen zoals water, bodem, bosproducten en het leven in zee, zodanig dat de regeneratiesnelheid niet wordt overschreden en de gezondheid van ecosystemen beschermd wordt. f. Beheer de winning en het gebruik van niet vernieuwbare hulpbronnen zoals delfstoffen en fossiele brandstoffen zodanig dat de vermindering minimaal is en er geen ernstige milieuschade resulteert. 6. Voorkom schade de beste vorm van milieubescherming en hanteer een preventieve benadering wanneer de kennis beperkt is. a. Tref maatregelen om de mogelijkheid van ernstige of onomkeerbare schade aan het milieu te vermijden, zelfs wanneer de wetenschappelijke kennis onvolledig of niet doorslaggevend is. b. Leg de bewijslast bij degenen die beweren dat een voorgestelde activiteit geen substantiële schade zal aanrichten en stel de verantwoordelijke partijen aansprakelijk voor schade aan het milieu. c. Vergewis u ervan dat besluitvorming de cumulatieve, langlopende, indirecte, verreikende en mondiale gevolgen van menselijk handelen aanpakt. d. Voorkom vervuiling van elk onderdeel van het milieu en sta geen opeenhoping toe van radioactieve, toxische of andere gevaarlijke stoffen. e. Vermijd militaire activiteiten die schadelijk zijn voor het milieu. 7. Pas patronen toe van productie, consumptie en reproductie, die de regenererende capaciteiten van de Aarde, de mensenrechten en het welzijn van gemeenschappen beschermen. a. Verminder het gebruik van de materialen die worden gebruikt in productie- en consumptiesystemen, hergebruik en recycleer ze, en sta ervoor in dat resterend afval kan worden opgenomen door ecologische systemen. b. Handel terughoudend en efficiënt bij het gebruik van energie, en vertrouw meer en meer op vernieuwbare energiebronnen zoals zon en wind. c. Bevorder de ontwikkeling, toepassing en de evenwichtige overdracht van milieuvriendelijke technologieën. d. Verwerk de totale milieukosten en sociale kosten van goederen en diensten in de verkoopprijs en stel consumenten in de gelegenheid producten te herkennen die voldoen aan de hoogste sociale- en milieunormen. e. Garandeer universele toegang tot gezondheidszorg die reproductieve gezondheid en verantwoorde voortplanting aanmoedigt. f. Neem levenswijzen aan die de kwaliteit van het leven en materiële toereikendheid in een eindige wereld benadrukken. 8. Bevorder de studie van ecologische duurzame ontwikkeling en bevorder de vrije uitwisseling en brede toepassing van de verworven kennis. a. Geef steun aan internationale wetenschappelijke en technische samenwerking over duurzaamheid, met speciale aandacht voor de behoeften van ontwikkelingslanden. b. Erken en bescherm het bestaan van de traditionele kennis en spirituele wijsheid in alle culturen, die bijdragen tot milieubescherming en het welzijn van de mens. c. Garandeer dat informatie van essentieel belang voor de menselijke gezondheid en milieubescherming, inclusief genetische informatie, beschikbaar blijft in het publieke domein. Principes Sociale en economische rechtvaardigheid > Zie het artikel van Sandra van Beest op blz. 38 > Zie het artikel van Leontien Peeters op blz. 20 ontwikkelen en hun aspiraties na te streven. 10. Zorg ervoor dat economische activiteiten en instellingen op ieder niveau op rechtvaardige en duurzame wijze menselijke ontwikkeling bevorderen. a. Bevorder de rechtvaardige verdeling van rijkdom binnen en tussen landen. b. Vergroot de intellectuele, financiële, technische en sociale hulpbronnen van de ontwikkelingslanden, en bevrijd hen van de drukkende last van internationale schulden. c. Zorg ervoor dat alle handel het gebruik van duurzame hulpbronnen, milieubescherming en vooruitstrevende arbeidsnormen steunt. d. Verlang van multinationale ondernemingen en internationale financiële organisaties dat zij transparant in het publieke belang handelen, en houd hen verantwoordelijk voor de consequenties van hun activiteiten. 11. Bevestig dat gelijkheid en gelijkwaardigheid van vrouwen en mannen de eerste vereisten zijn voor duurzame ontwikkeling en zorg voor universele toegang tot onderwijs, gezondheidszorg en eco-nomische kansen. a. Verzeker de mensenrechten van vrouwen en meisjes en maak een eind aan alle vormen van geweld tegen hen. b. Bevorder de actieve deelname van vrouwen aan alle aspecten van het economische, politieke, burgerlijke, sociale en culturele leven als volwaardige en gelijkwaardige partners, besluitvormers, leiders en begunstigden. c. Maak gezinnen sterker en verzeker de veiligheid en liefhebbende verzorging van alle familieleden. 12. Houd het recht hoog van allen, zonder discriminatie, op een normale en sociale omgeving die steun geeft aan menselijke waardigheid, lichamelijke gezondheid en geestelijk welzijn, met speciale aandacht voor de rechten van inheemse volkeren en minderheden. a. Maak een eind aan alle vormen van discriminatie, zoals die gebaseerd op ras, kleur, sekse, seksuele geaardheid, godsdienst, taal en nationale, etnische of sociale herkomst. b. Bekrachtig het recht van inheemse volkeren op hun spiritualiteit, kennis, land en hulpbronnen en op hun daaruit voortvloeiende praktijk van duurzaam levensonderhoud. c. Respecteer en steun de jongeren in onze gemeenschappen, stel hen in staat hun wezenlijke rol bij het ontwikkelen van duurzame samenlevingen te vervullen. d. Bescherm en herstel bijzondere plaatsen met een culturele en spirituele betekenis. Democratie, geweldloosheid en vrede Principes 17 > Zie het artikel van Erik Thijs Wedershoven op blz Versterk democratische instellingen op alle niveaus, zorg voor transparant en verantwoordelijk bestuur, volledige deelname aan besluitvorming en toegang tot het recht. a. Houd het recht hoog van iedereen op duidelijke en tijdige informatie over milieuzaken en alle ontwikkelingsplannen en activiteiten die hen zullen beïnvloeden of waar zij belang bij hebben. b. Steun de locale, regionale en mondiale burgersamenlevingen en propageer de zinvolle deelname van alle geïnteresseerde individuen en organisaties aan besluitvorming. c. Bescherm de rechten op vrijheid van meningsuiting, expressie, vreedzame vergadering, vereniging en een afwijkende mening. d. Stel doeltreffende en efficiënte toegang in tot bestuurlijke en onafhankelijke rechtelijke procedures, inclusief rechtsmiddelen en vergoedingen voor milieuschade en het gevaar van dergelijke schade. e. Maak een eind aan corruptie bij alle openbare en privé-instellingen. f. Maak plaatselijke gemeenschappen sterker, stel ze in staat zorg te dragen voor hun milieu, en wijs milieuverantwoordelijkheid toe op de bestuurlijke niveaus waar die het meest doeltreffend kan worden uitgevoerd. 9. Maak een einde aan armoede. Het is een ethische, sociale en milieuverplichting. a. Garandeer het recht op drinkwater, schone lucht, veilig voedsel, onvervuilde grond, beschutting en veilige sanitaire voorzieningen en reserveer de benodigde nationale en internationale hulpbronnen. b. Stel ieder mens middels onderwijs en hulpmiddelen in staat zich te verzekeren van een veilig en duurzaam bestaan, en verschaf sociale zekerheid en opvang voor degenen die niet in staat zijn voor zichzelf te zorgen. c. Geef aandacht aan degenen die worden vergeten, bescherm de zwakkeren, help degenen die lijden, en stel hen in staat hun kwaliteiten te 14. Integreer de kennis, waarden en vaardigheden die nodig zijn voor een duurzaam bestaan in het formele onderwijs en levenslange leerproces. a. Verschaf iedereen, in het bijzonder kinderen en jongeren, de educatieve mogelijkheden die hen in staat stellen actief bij te dragen aan duurzame ontwikkeling. b. Bevorder de bijdrage van de kunsten, de humaniora en de wetenschap aan onderwijs op het vlak van duurzaamheid. c. Vergroot de rol van de massamedia bij het proces van bewustwording aangaande ecologische en sociale uitdagingen.

5 18 d. Erken het belang van morele en spirituele opvoeding en vorming voor een duurzaam bestaan. 15. Behandel alle levende wezens met respect en voorkomendheid. a. Voorkom wreedheid jegens dieren die worden gehouden in de samenleving der mensen en bescherm ze tegen lijden. b. Bescherm wilde dieren tegen manieren van jagen, strikken zetten en vissen die buitensporig, langdurig of te vermijden leed veroorzaken. c. Vermijd of maak een volledig einde aan het vangen of vernietigen van bijvangst. 16. Bevorder een cultuur van tolerantie, geweldloosheid en vrede. a. Stimuleer en steun wederzijds begrip, solidariteit en samenwerking tussen alle volkeren, en binnen en tussen landen. b. Implementeer veelomvattende strategieën ter voorkoming van gewelddadige conflicten en hanteer samenwerkende oplossingsmethoden om milieuconflicten en andere geschillen hanteerbaar te maken en op te lossen. c. Demilitariseer nationale veiligheidssystemen tot het niveau van een niet provocerende staat van verdediging, en geef militaire hulpmiddelen een vreedzame toepassing, ecologisch herstel inbegrepen. d. Vernietig nucleaire, biologische en giftige wapens en andere massavernietigingswapens. e. Zorg ervoor dat het gebruik van de dampkring en de kosmische ruimte steun geeft aan milieubescherming en vrede. f. Erken dat vrede het geheel is dat wordt gecreëerd door de juiste rela-ties met jezelf, andere mensen, andere culturen, andere levensvormen, de Aarde en het grotere geheel waar wij allen deel van uit maken. De weg vooruit Nog nooit eerder in de geschiedenis heeft onze gemeenschappelijke bestemming ons zo duidelijk opgeroepen om een nieuw begin te zoeken. Een dergelijke vernieuwing ligt besloten in de principes van dit Handvest. Om die belofte te vervullen, moeten wij ons ertoe verbinden de waarden en doeleinden van het Earth Charter aan te nemen en te bevorderen. Daarvoor is een verandering van geest en hart nodig. Het vereist een nieuw besef van de mondiale afhankelijkheid van elkaar en universele verantwoordelijkheid. Wij dienen ons op een vindingrijke wijze te ontwikkelen en de visie op een duurzaam bestaan op plaatselijk, nationaal, regionaal en mondiaal niveau toe te passen. Onze culturele verscheidenheid is een kostbaar erfgoed en de verschillende culturen zullen hun eigen specifieke wijze vinden om die visie te realiseren. Wij moeten de mondiale dialoog die het Earth Charter voortbracht, verdiepen en uitbreiden, wij kunnen namelijk veel leren van de permanente samenwerking in de zoektocht naar waarheid en wijsheid. Het leven kent vaak spanningen tussen belangrijke waarden. Dat kan leiden tot moeilijke keuzen. Toch moeten we manieren vinden om verscheidenheid in harmonie te brengen met eenheid, de uitoefening van vrijheid met het gemeenschappelijke goed, korte-termijndoelen met doelstellingen op de lange termijn. Ieder individu, iedere familie, organisatie en gemeenschap heeft een wezenlijke rol te spelen. De kunsten, de wetenschap, godsdiensten, > Zie het artikel van Anna Chojnacka op blz. 28 educatieve instel-lingen, media, bedrijven, non-gouvernementele organisaties en regeringen worden alle opgeroepen creatief leiderschap te tonen. Het partnerschap van regering, burgers en bedrijfsleven is van essentieel belang voor doeltreffend bestuur. Om een duurzame mondiale samenleving op te bouwen, moeten de naties van de wereld hun verbintenis aan de Verenigde Naties hernieuwen, hun verplichtingen in het kader van bestaande internationale verdragen nakomen en de uitvoering van de Earth Charter principes steunen met een internationaal rechtsgeldig document over milieu en ontwikkeling. Laat onze tijd de geschiedenis ingaan als een tijdperk van de omslag naar een nieuwe eerbied voor het leven, de vastbeslotenheid duurzaamheid te realiseren, een intensivering van de strijd voor rechtvaardigheid en vrede, en de vreugdevolle viering van het leven.

6

7 Groen en gezellig

8 Leontien Peeters zit als Youth Worldconnector in de werkgroep New Scarcities en vergadert daar over biobrandstoffen. Ze pleit voor een groen en gezellig Lowlands Ze bezocht dit jaar alvast het college van milieugoeroe Michael Braungart. Lowlands, laat je horen! 19 augustus: Worldconnectors Het is dinsdagochtend 19 augustus en ik ben met de werkgroep New Scarcities (nieuwe schaarsten) van Worldconnectors bijeen in een deftige kamer op het kantoor van SID (Society for International Development) in Den Haag. Het onderwerp van overleg: water, energie en voedsel. Alle drie worden ze door een combinatie van bevolkingsgroei, klimaatverandering, ons levenspatroon in het westen en de sterke groei van opkomende economieën zoals China en India steeds schaarser. Dit heeft verregaande gevolgen voor ons milieu, maar ook op de prijs van voedsel en olie en op termijn voor de vrede en veiligheid. De Worldconnectors besloten vorig jaar om aan deze problematiek extra aandacht te besteden binnen een werkgroep. Het lidmaatschap van de werkgroep, net als van de Worldconnectors als geheel, bestaat uit eminente persoonlijkheden met een grote staat van dienst in de politiek, het bedrijfsleven of het maatschappelijk middenveld, maar dus ook uit groentjes zoals ik. De werkgroep heeft uit het brede onderwerp New Scarcities een specifiek probleem als speerpunt gekozen: biobrandstoffen van de eerste generatie zoals maïs en jatropha die omgezet kunnen worden in ethanol. Deze biobrandstof worden door voorstanders gezien als dé oplossing voor de stijgende olieprijzen, de vermindering van onze CO 2 -uitstoot en de daardoor veroorzaakte klimaatverandering. Tegenstanders vinden dat dit type biobrandstof de voedselzekerheid van met name arme mensen bedreigt: een kilo maïs die je omzet om je auto te kunnen laten rijden, kun je niet meer opeten. Ook al is het aandeel van het voedsel dat voor energiewinning wordt gebruikt nog gering, de toegenomen vraag leidt volgens deze mensen nu al tot een veel grotere stijging van de prijzen, volgens de Wereldbank zelfs voor 82 %. Ook geven de tegenstanders van deze biobrandstoffen aan dat als je het productieproces meerekent, de uitstoot van CO 2 nauwelijks minder is dan bij het gebruik van fossiele brandstoffen, onder andere door het gebruik van kunstmest. Bovendien legt de productie een groot beslag op schaars schoon water. De realiteit is dat ongeacht de bezwaren politici en het bedrijfsleven steeds meer investeren in biobrandstoffen. Geen wonder: biobrandstoffen zijn nú te exploiteren en de westerse wereld is als de dood dat hun economieën gaan vastlopen als ze niet op tijd alternatieven hebben voor de peperdure olie (van 20 naar 120 dollar per vat in nog geen vijftien jaar tijd!). Daarnaast speelt het argument van het milieu inmiddels ook in deze kringen. Door de inspanningen van mensen als Al Gore is het doemscenario inmiddels doorgedrongen tot politiek en bedrijfsleven: als we nu niets doen, is het gedaan met onze planeet. Het is Groen of Doem. De roep om alternatieven klonk zo hard, dat men een tijd lang geen oren heeft gehad naar de gevolgen op de korte termijn. Als werkgroep schrijven we een statement, een verklaring waarin we ingaan op de potenties en consequenties van biobrandstoffen. Zo willen we onder voorwaarden het gebruik van biobrandstoffen in de EU mogelijk maken, maar alleen als 21 dat op verantwoorde manier gebeurt. Een van de oplossingen die we voorstellen, is certificering: heldere criteria bepalen en afdwingen in de praktijk, op Europese schaal. De resultaten van de werkgroep worden op 24 september van dit jaar voor het eerst besproken tijdens een conferentie van de Worldconnectors in Den Haag. Inbreng van buiten is welkom op die dag: als je je inschrijft, kun je meepraten over de problematiek en de oplossingen die we aandragen. 16 augustus: Lowlands Mijn leven bestaat niet alleen maar uit vergaderen, gelukkig niet! Het is zaterdagmiddag 16 augustus en ik zit met zo n 400 andere jongeren in de Echo-tent op Lowlands te wachten op Professor Michael Braungart. Hij gaat er college geven in het kader van Lowlands University: de universiteit van de leukste driedaagse stad van Nederland met als motto de professor als popster, georganiseerd door Coolpolitics. Braungarts college staat in het teken van het principe Cradle to Cradle waar hij de grondlegger van is, een nieuwe kijk op duurzaam ontwerpen. Alle gebruikte materialen moeten volgens dit idee na hun leven in het ene product nuttig kunnen worden ingezet in een ander product. Hierbij zou geen kwaliteitsverlies mogen zijn en alle restproducten moeten hergebruikt kunnen worden of milieuneutraal zijn. Professor Braungart opent zijn college met de gezellige mededeling dat als hij naar Al Gore en de andere Groen of Doem -denkers zou luisteren, hij de helft van ons ter plekke dood zou moeten schieten. Al Gore zegt immers dat het stabiliseren van de wereldbevol-king het belangrijkste is in de strijd tegen klimaatverandering. Braungart is het niet eens met de logische conclusie van de doemdenkers, namelijk dat mensen 100 % slecht zijn voor de aarde. Hij pleit ervoor dat wij onze levensstijl aanpassen, maar niet door te Ik zeg: Lowlands laat je horen! minderen of efficiënter te zijn. Daarmee worden we hooguit 60 of 50 % slecht. Overbevolking is volgens hem helemaal geen probleem. De biomassa van mieren op de aarde is tenslotte vier keer zo groot als die van mensen en niemand heeft het toch over een overbevolking van mieren? (Braungart slaapt duidelijk niet op de Lowlands-camping!) Mieren gaan effectiever en slimmer om met de beschikbare middelen en dat kunnen wij ook. Door slimmere productieprocessen en door te ontwerpen volgens het Cradle to Cradleprincipe creëren we geen afval meer. Alles wordt zo ontworpen dat alles weer grondstof is voor nieuwe producten. Niet Groen of Doem maar Groen en Gezellig.

9 Cradle to Cradle is positief, verantwoord en fun, net als Lowlands en haar bezoekers. Braungart krijgt na afloop dan ook een staande ovatie. Ik sta zelf ook te klappen en vraag mij af of ik misschien toch scheikunde had moeten gaan studeren in plaats van politicologie. Ik vraag me daarbij wel af of Cradle to Cradle niet gewoon een nieuw voorbeeld van de oplossing die alle problemen op kan lossen maar, in tegenstelling tot de eerste generatie biobrandstoffen, nog niet toepasbaar is. Immers: hoe brengen we Cradle to Cradle op korte termijn in de praktijk? Hoe leveren we de politieke en financiële inspanningen die nodig zijn om onze ontwerpen en productieprocessen zo ingrijpend te veranderen? Als ik weer buiten in de mensenmassa sta en op de grond overal plastic bekers zie, is van mijn optimisme niet veel meer over. Het is me een raadsel hoe je een festival als Lowlands, met bezoekers, in godsnaam zou kunnen organiseren op basis van dit mooie principe, zonder afval en neutraal voor het klimaat. Ik besluit op onderzoek uit te gaan. Ik zoek festivaldirecteur Eric van Eerdenburg op. Eric vertelt trots dat Lowlands er alles aan doet om zo klimaatneutraal mogelijk te werken. Als een van de weinige festivals in Europa is Lowlands in het bezit van de Green n Clean Award, het keurmerk voor milieubewuste festivals. Een hele prestatie als je bedenkt dat er tijdens het festival drie dagen lang uit het niets een kleine stad met meer dan inwoners ontstaat. Het lijkt misschien verwonderlijk dat een festival zich zo inspant voor het milieu, maar het is eigenlijk heel logisch. Met zo veel mensen op een klein oppervlak moet je effectief omgaan met de beschikbare middelen en met noodweer merk je in je tentje heel direct de gevolgen van klimaatverandering. Lowlands verbruikt nogal wat en daarmee is dus elke Lowlandsganger nog steeds voor een aardig percentage slecht. Het festival kan alleen gebruik maken van bioproducten die in grote aantallen geproduceerd kunnen worden. Tot mijn vreugde ontdek ik dat die plastic bekers waar ik me zorgen over maakte geproduceerd worden volgens het Cradle to Cradle-principe. Ze worden gemaakt van PLA, een biologisch materiaal dat niet gemaakt wordt uit fossiele grondstoffen maar waarbij het afval weer als grondstof voor nieuwe producten dient. De bekers worden door de festivalgangers zelf ingezameld door een statiegeldsysteem: 10 bekers leveren een muntje op. Het blijkt te werken: bekers komen terug. Als er meer Cradle to Cradleproducten op de markt komen, lijkt een volledig Cradle to Cradle- Lowlands niet eens zo ondenkbaar, mits er genoeg tijd, geld en moeite in gestoken wordt. De organisatie en de bezoekers kunnen veel doen, maar daar kan het niet bij blijven. Stel dat dat de landelijke of locale overheid bij wijze van experiment en inspiratie voor de jeugd een subsidie verleent voor een Cradle to Cradle-Lowlands in 2009! Dan zou de droom zo maar realiteit kunnen worden. Ik zeg: Lowlands, laat je horen! Lobby voor voor een Cradle to Cradle-Lowlands! Dan kunnen we volgend jaar groen en gezellig genieten van bands, theater, colleges en een goede sfeer en tegelijk een bijdrage leveren aan het oplossen van de grote problematiek van de nieuwe schaarsten in de wereld. We krijgen er sowieso allemaal mee te maken, dus laten we zo snel mogelijk beginnen. Click & See Op de website van Worldconnectors (www.worldconnectors.nl) vind je meer informatie over het onderwerp New Scarcities. De ideeën van Braungart zijn na te lezen op De Green n Clean Award is een initiatief van Yourope (www.yourope.org). Meer over de colleges van Lowlands University, waaronder filmpjes met een samenvatting van het college, kun je vinden op de site van Coolpolitics (www.coolpolitics.nl). Uit het Earth Charter Hoofdstuk II, principe 7 a. Verminder het gebruik van de materialen die worden gebruikt in productie- en consumptiesystemen, hergebruik en recycleer ze, en sta ervoor in dat resterend afval kan worden opgenomen door ecologische systemen. b. Handel terughoudend en efficiënt bij het gebruik van energie, en vertrouw meer en meer op vernieuwbare energiebronnen zoals zon en wind.

10 conferentie COMPASSIONATE LEADERSHIP no guts no glory Deelnemers krijgen twee inspirerende boeken kado: Earth Charter in actie naar een duurzame wereld en het ZINschrift Passie voor compassie. UNIEK INTERNATIONAAL SPREKERSVELD met o.a.: Joseph Jaworski Ruud Lubbers Steven Rockefeller Naema Tahir Tex Gunning Erna Witoelar Maurice Strong Federico Mayor Awraham Soetendorp Ali B Marc van Roon Fay Claassen Jacobine Geel trust interconnectedness courage Iedereen geeft leiding. Op z n minst aan zichzelf. Welke keuzes maak jij voor een meer menselijke en duurzame wereld? Meer dan ooit dringt de urgentie van economische, ecologische en menselijke vraagstukken zich op. Gaan deze jou ook aan het hart? De wereld heeft mensen nodig die zich met passie en compassie inzetten voor het vinden van creatieve oplossingen. Het gevaar is echter dat we de antwoorden louter buiten onszelf zoeken. De sleutel voor complexe uitdagingen ligt vaak in een meer compassievolle en menselijke aanpak. Compassie komt van binnenuit. Deze innerlijke krachtbron van leiderschap wordt vaak onvoldoende benut voor de noodzakelijke acties die er echt toe doen. Het vraagt lef om onze innerlijke krachtbronnen aan te boren en in te zetten, no guts no glory. Daarom presenteert ZIN tijdens de conferentie Compassionate Leadership drie thema s die ons innerlijk versterken: vertrouwen, verbondenheid en moed. Deze drie menselijke kwaliteiten zijn nodig om vanuit compassie te leven en te werken. Het is een uitdaging om de idealen die we hebben voor een betere wereld allereerst zelf toe te passen. Mahatma Gandhi verwoordde dit op uitdagende wijze: Be the change you want for the world. ZIN biedt op 3 december inspiratie uit bedrijfsleven, wetenschap, religie, politiek en kunst. Kijk voor meer informatie op: Onder scholieren worden enkele free tickets verloot. 3 december 2008 Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) Amsterdam Deze conferentie is georganiseerd in samenwerking met: NCDO en het Earth Charter initiatief

11 It s time for some action

12 Worldconnector Alpha Barry werkt bij ontwikkelingsorganisatie ICCO en reist de wereld rond. Zijn bijdrage gaat over jongeren in megasteden in ontwikkelingslanden, in het bijzonder Manila, Nairobi en Kinshasa. Druk in de stad It s time for some action: dat is de titel van een nieuw liedje van de urban formatie N*E*R*D en het motto van jongeren in de stad. In Nederland moeten jongeren voortdurend in actie komen: studeren, een leuke baan met snelle leasebak, een paar keer per jaar op vakantie, af en toe naar een concert en natuurlijk een huis, gepimpt volgens je persoonlijke stijl. Een en ander moet op bewuste manier, dus af en toe goede doelen steunen, vrijwilligerswerk doen, fairtrade-producten in het winkelwagentje en bomen terugplanten voor de gevlogen mijlen. We hebben het hier maar Kin-la-Poubelle Een sterke toename van de wereldbevolking en verstedelijking stellen ons voor een 25 uitdaging. Nergens worden de hoofdprincipes van het Earth Charter zo op de proef gesteld als in de snelgroeiende megasteden in ontwikkelingslanden. Centraal hierin zijn de vaak immense krottenwijken, de eerste en vaak laatste bestemming van veel van de nieuwe stedelingen. Het eerste hoofdprincipe van het Earth Charter is respect en zorg voor alle levensvormen. Een van de onderliggende principes is een oproep: bevorder sociale en economische rechtvaardigheid, opdat iedereen in staat is een gegarandeerd en zinvol bestaan te bereiken dat ecologisch verantwoord is. In de Democratische Republiek Congo woont een derde van de bevolking in een stad en de helft daarvan in krottenwijken. In de hoofdstad Kinshasa wonen 7 miljoen mensen hutje-mutje op elkaar. Dankzij het desastreuze beleid van de beruchte dictator Mobutu en de daarop volgende oorlogen is het gemiddeld inkomen in Congo druk. Hoe zit dat met de jeugd in Kinshasa en Manila? Hebben die het ook zo druk? En worden die er beter van als wij ons druk maken over hen? In dit artikel ga ik in op de opkomende wereldgemeenschap waar het Earth Charter het over heeft. Want als die ergens zal ontstaan, dan is het in de groeiende urban gemeenschap van jongeren wereldwijd. De uitdaging is enorm. Tijd voor actie! Wereldbevolking en de stad Het is moeilijk om voorspellingen te doen over de omvang en vorm van de wereldbevolking op lange termijn. Technologische vooruitgang, onverwachte ziektes en oorlog hebben allemaal hun uitwerking. Wat we wel weten, is dat er de laatste paar honderd jaar een ongelooflijke groei is geweest en dat dit de laatste paar decennia zo is gebleven. Volgens de Verenigde Naties is de wereldbevolking tussen 1950 en 1999 meer dan verdubbeld, van 2,5 naar net onder de 6 miljard mensen. Men verwacht dat de piek in 2200 zal worden gehaald met een aantal ergens rond de 10 miljard. Onder deze toegenomen bevolking zijn vooral veel jongeren. De VN schatte in 2005 dat de helft van de huidige wereldbevolking onder de 25 is. 85% van deze jongeren wonen ook nog eens in ontwikkelingslanden. In het algemeen hebben minder ontwikkelde landen een groter percentage jongeren; in het rijke westen speelt eerder de vergrijzing. Deze groei gaat hand in hand met een andere ontwikkeling de mens leeft steeds meer in een stad of stedelijke omgeving. Volgens berekeningen van de VN woont sinds dit jaar voor het eerst in de geschiedenis meer dan de helft van de wereldbevolking in een stedelijke omgeving en dat aandeel zal blijven toenemen. Volgens schattingen zal de stedelijke bevolking in Afrika en Azië verdubbelen tussen 2000 en Het platteland loopt leeg. teruggelopen van 288 dollar in 1960 naar 116 dollar in 1997 en uiteindelijk 88 dollar in Dit heeft uitwerking gehad op wat ooit een prestigieuze stad was. Kin-la-belle is voor de lokale bevolking Kin-la-poubelle geworden van mooi tot vuilnisbak. De winkels zijn leeg en elk stukje gras, zelfs de stroken tussen de kapotte wegen, wordt gebruikt om groente te verbouwen. Hoe kunnen we sociale en economische kansen geven aan de jeugd die hier opgroeit? de opkomende wereldgemeenschap The sky is the limit Economische groei is niet genoeg. In de Filippijnen, met miljoenenstad Manila, is tussen 1997 en 2000 de economie gegroeid met 8,94 %, volgens het officiële bureau voor statistiek van het land (NSCB). In die zelfde periode is het percentage families die onder de armoedegrens leven, juist toegenomen. Manila is dan ook een vreemde combinatie van de skyline van Parijs of Singapore en enorme krottenwijken zo ver het oog reikt. De sociale mobiliteit is er laag, dus als je niet tot de happy few behoort, is de kans heel klein dat je uit je kartonnen hutje komt en blijven de wolkenkrabbers voor jou gesloten. The sky is the limit, maar alleen voor de rijke en goed opgeleide elite. Milieu in de stad Het tweede hoofdprincipe van het Earth Charter is ecologische integriteit. Het leefmilieu moet dus in orde zijn, en dat is in de arme steden niet bepaald het geval, op een wel heel letterlijke manier. In Kinshasa heeft maar de helft van de

13 bevolking toegang tot sanitaire voorzieningen. De stank 26 laat zit raden en ziektes zoals cholera komen vaak voor. Ook het vele verkeer, industrie en energieverbruik op kleine oppervlakte heeft gevolgen: na een paar minuten in de straten van Manila kun je bijna kauwen op de smog. Juist arme steden zijn vervuild, met een desastreus effect op het leefklimaat en de gezondheid van de bewoners. Geweld Ook het vierde hoofdprincipe van het Earth Charter, democratie, geweldloosheid en vrede, is op de stad van toepassing. Tijdens het recente geweld na de verkiezingen in Kenia is sloppenwijk Kibera in Nairobi vaak in het nieuws geweest. Kibera, de op een na grootste krottenwijk in Afrika, ligt tussen het vliegveld, een golfbaan en een luxe villawijk. Het geweld tussen verschillende politieke en etnische groepen en de politie leidde tot een enorm bloedbad. In Nederland zien we al hoe de moeilijke kant van de multiculturele samenleving in de armere wijken het duidelijkste naar voren komt. Je kunt wel nagaan hoe moeilijk het in de arme megasteden kan worden. De steden herbergen een bonte verzameling van verschillende sociale en etnische groepen, bovenop elkaar wonend en concurrerend om dezelfde beperkte middelen. Het aanwakkeren van vooroordelen en geweld is een kleine moeite. Uit het Earth Charter Preambule, onder De uitdagingen waarvoor wij staan : De opkomst van een mondiale samenleving van betrokken burgers biedt nieuwe kansen om een democratische en humane wereld op te bouwen. Onze ecologische, economische, politieke, sociale en spirituele uitdagingen zijn met elkaar verbonden, en gezamenlijk kunnen wij inclusieve oplossingen uitdenken. De weg vooruit Als je de voorbeelden hierboven bekijkt, zou je de hoop op een betere wereld bijna willen opgeven. In zijn briljante boek Planet of Slums schetst Mike Davis een duister toekomstbeeld met immense steden van sloppenwijken en ecologisch dode gebieden waar de arme bevolking alleen met de macht van politie en leger nog enigszins in bedwang kan worden gehouden. Davis gaat ervan uit dat we daar niets aan kunnen veranderen. Historisch gezien is het niet de eerste keer dat verstedelijking een grote impact heeft gehad. In de negentiende eeuw gebeurde dat in Europa: de steden waren smerig en ongezond, waardoor overheden en burgers samen zorgden voor betere huisvesting, drinkwatervoorziening, riolering, enzovoort. We moeten ook niet vergeten dat de snelgroeiende steden van de negentiende eeuw belangrijke economische en culturele centra zijn geworden die velen uit de armoede hebben gehaald. Manila, Kinshasa en Nairobi zijn dan misschien troosteloze steden vol met sloppenwijken, het bruist er van de energie. Onze uitdaging is om hiermee aan de slag te gaan aan en de global city te ontwerpen waarin alles met alles te maken heeft op een manier die duurzaam en eerlijk is. Het Earth Charter kan dienen als een goede leidraad, omdat het, in de woorden van de Pakistaanse milieujurist Hassan Parvez, ecologische problemen [integreert] met de eeuwige zoektocht naar sociale rechtvaardigheid, democratie en vrede. Ook Kinshasa, Manila, en Nairobi zijn onderdeel van onze gezamenlijke toekomst: we kunnen ze niet links laten liggen. It s time for some action.

14 MAKE A DIFFERENCE MOVE YOUR WORLD! MOVE YOUR WORLD ORGANISEERT PROJECTEN VOOR JONGEREN IN NEDERLAND OP HET GEBIED VAN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING. PROJECTEN DIE DE REALITEIT VAN KROTTENWIJKEN EN AIDS LATEN ZIEN. MAAR OOK DE CREATIVITEIT EN MOGELIJKHEDEN IN ONTWIKKELINGSLANDEN. WIL JIJ MEER WETEN, ANDERE GEÏNTERESSEERDE JONGEREN EN ORGANISATIES ONTMOETEN OF IETS DOEN VOOR DE WERELD? CHECK VOOR MEER INFORMATIE MYW is het jongerenprojectbureau van NCDO Donate Business Workshops Your Space Netwerklounge Millennium battle Speak Your Mind

15 99 % over de balk

16 Anna Chojnacka is Worldconnector en in het dagelijks leven directeur van de 1%CLUB. Ze heeft goed nieuws: je mag 99 % van je inkomen en je tijd naar hartelust over de balk smijten, als je de overblijvende 1 % maar inzet voor de betere wereld. Op de website van Anna en haar collega s kun je dat doen op de manier die bij jou past. We hebben haar geïnterviewd. Wat is jouw persoonlijke missie? Mijn persoonlijke missie bij de 1%CLUB is om zo veel mogelijk mensen die zich nu in een uitzichtloze positie bevinden, in staat te stellen hun eigen leven, of die van een ander, structureel te verbeteren. Op dit moment kunnen Nederlanders die een project runnen gericht op armoedebestrijding hun project on-line zetten en met behulp van de 1%LEDEN de benodigde middelen bij elkaar krijgen om het uit te voeren. De 1%LEDEN zetten namelijk 1 % van hun inkomen, tijd en/of expertise in om armoede op te lossen. In de nabije toekomst wil de 1%CLUB ook de mensen uit ontwikkelingslanden zelf de mogelijkheid bieden om hun eigen plan met behulp van de 1%LEDEN uit te voeren. Wie is de baas over de projecten? Een platform zoals die van de 1%CLUB kent geen hiërarchische structuur waarin één centraal bedacht plan of één oplossing wordt gepresenteerd. Ook is er geen sturend orgaan in de traditionele zin van het woord. De leider, dat is de gebruiker zelf. De projecteigenaren zijn zelf verantwoordelijk voor het bedenken en de uitvoering van hun plan en het bereiken van de doelstellingen. De 1%LEDEN bepalen op hun beurt zelf waar hun middelen heen gaan en spelen een belangrijke rol in het evalueren van de projecten. Dit soort systemen, waarbij de gebruiker centraal staat, noemen we Ontwikkelingssamenwerking 2.0. De gedachte hierachter is dat mensen zélf de regie over hun eigen leven houden. Als een persoon eenmaal de stap heeft gezet om zijn of haar eigen directe omgeving te veranderen, wordt de drempel om je met andere zaken te bemoeien, zoals overheidsbeleid, een stuk kleiner. Hierdoor wordt er Ontwikkelingssamenwerking 2.0 project vinden. Het is allemaal wat tastbaarder en inzichtelijker. Hoe verbind je je werk als Worldconnector met de 1%CLUB? Juist binnen de Worldconnectors is er enorm veel expertise beschikbaar waar ik dankbaar gebruik van heb gemaakt bij het opzetten van de 1%CLUB. De Worldconnectors als denktank houdt zich net als de 1%CLUB bezig met de vraag hoe je het beste de samenleving bij brandende grensoverschrijdende kwesties kunt betrekken. Daarnaast is armoede nauw vervlochten met tal van andere onderwerpen, zoals gewelddadige conflicten en politieke onrust, klimaatverandering, slecht onderwijs en migratieproblematiek. Dat zijn allemaal onderwerpen die tijdens de bijeenkomsten van de Worldconnectors aan de orde komen. Het Comité van Aanbeveling van de 1%CLUB bestaat uit Ruud Lubbers, Awraham Soetendorp, Tineke Lambooy en Naema Tahir, ze zijn allemaal Worldconnectors en dus zeer betrokken bij internationale vraagstukken. Welk project vind jezelf het leukst? Zelf steun ik meer dan tien projecten die op de 1%CLUB site staan. Ik ben wel extra fan van het Jatropha bio-olieproject. Door Jatropha aan te planten en te combineren met voedselgewassen willen de oprichters van Yes Afrika, de stichting die het project hebben opgezet, aantonen dat er op een duurzame manier bio-olie geproduceerd kan worden de voedselvoorziening in gevaar te brengen. Dit onderwerp is heel actueel in deze tijden van voedselcrises en klimaatverandering. Om aan te tonen dat Jatropha bio-olie volwaardige brandstof is, trokken de oprichters van Yes Afrika met een vrachtwagen op Jatropha bio-olie kilometer van Zuid-Afrika naar Tanzania. Dat soort daadkrachtige mensen zitten achter de projecten op onze site! Uit het Earth Charter 29 De Weg Vooruit, tweede alinea: Wij dienen ons op een vindingrijke wijze te ontwikkelen en de visie op een duurzaam bestaan op plaatselijk, nationaal, regionaal en mondiaal niveau toe te passen. uiteindelijk nog veel meer bereikt met platforms zoals de 1%CLUB. Door het bouwen van de best mogelijke platform wil ik het leider schap van mensen over hun eigen leven significant vergroten. Hoe kun je als individu betrokken raken bij projecten? Onze site, 1procentclub.nl, biedt een overzicht van tientallen concrete projecten waar je jouw eigen 1 % in kunt zetten. Je kunt projecten onder andere selecteren op het land waarin het project plaatsvindt, het Millenniumdoel dat het project helpt behalen of het aantal andere 1%LEDEN dat een project steunt. Per project is duidelijk zichtbaar hoe veel geld er nodig is; in de projectbeschrijving kun je lezen of er daarnaast behoefte is aan vrijwilligers of speciale expertise. Veel projecten hebben naast financiering ook bijvoorbeeld behoefte aan marketingadvies of boekhouders. Ook worden regelmatig vrijwilligers gezocht in het land waar het project wordt uitgevoerd. Je bent als 1%LID dus vrij om te kiezen op wat voor manier je wilt inzetten. Al die kleine projecten, helpen die wel echt? Uiteindelijk worden veel van de projecten van grootschalige organisaties op hetzelfde kleinschalige niveau uitgevoerd als de projecten die op de 1%CLUB-site staan. Veel grote organisaties bouwen ook WC s bij scholen of helpen boeren aan hun eerste koe of geit. Het verschil is dat je bij de 1%CLUB precies ziet welke school precies door jou wordt geholpen; je kunt rechtstreeks communiceren met degene die het project uitvoert en je kan zien wat anderen van het

17 Op de volgende pagina s staan tien projecten van de 30 1%CLUB beschreven. Als je lid wordt, kun je zelf bepalen aan welke projecten je steun geeft. Elk van de projecten draagt bij aan het behalen van een of meer Millenniumdoelen. Deze doelen zijn door regeringsleiders in 2000 afgesproken en hebben als deadline het jaar Hieronder zie je een overzicht van de acht Millenniumdoelen: ze hebben elk een pictogram, dat bij elk project is weergegeven waar het betrekking op heeft. Alle tien projecten die we hebben opgenomen, dragen bij aan het zevende Millenniumdoel: een duurzaam leefmilieu. Dat bij alle tien ook andere doelen relevant zijn, is geen toeval. Zie voor meer informatie

18 Kenza Fashion Locatie: Gambia (West-Afrika) 31 Beschrijving: Kansarme vrouwen en mannen worden opgeleid om zelfstandig een naaiatelier te beheren. Het centrum zorgt voor trainingen op het gebied van kwaliteit van de productie. De kleermakers zullen verder getraind worden om patronen te tekenen en vanuit deze patronen een kledingstuk te maken. De kleermakers leren bovendien om duurzaam met het restmateriaal om te gaan. Geld nodig voor: Opleiden van kleermakers, het begeleiden van management en marketing, zodat het bedrijf door Gambianen zelf voortgezet kan worden. Totale kosten: Projectleider: Mariel Beemster Link: 1procentclub.nl/projects/kenzafashion Van gaarkeukenklant tot pastamaker Locatie: Zuid-Afrika (Zuidelijk Afrika) Beschrijving: De kinderen uit de ghetto van het dorpje Klawer hebben honger. Voor de allerkleinsten is er twee maal per week een gaarkeuken open. Binnen dit project worden de kinderen geleerd hoe ze zelf voedsel moeten bereiden, onder andere het maken van iets bijzonders als pasta. Op deze wijze leren de kinderen een ambacht. Ze worden bovendien ook nog eens ondernemer. Ondertussen hebben ze te eten. Geld nodig voor: Verbouwing van garage tot kindvriendelijke keuken en het opstarten van een kinderkookcafé voor de productie van verse pasta en andere maaltijden. Totale kosten: Projectleider: Johnny Jones Link: 1procentclub.nl/projects/kinderkookcafe Traditionele landbouw in Noordwest-Ghana Locatie: Ghana (West-Afrika) Beschrijving: Door landbouwondersteuning kunnen de boeren zichzelf uit de armoede werken. Bij eerdere, vergelijkbare projecten is gebleken dat een investering van 100 euro in de landbouw 300 euro opbrengst geeft. Het programma bereikt steeds meer doelgroepen: ook blinden die hebben geleerd om te tuinieren kunnen nu meedoen en hebben zo werk en inkomen. Geld nodig voor: Landbouwondersteuning door aanschaf van ploegen, ossen en karren voor de landbouw. Totale kosten: Projectleider: dhr. Hageraats Link: 1procentclub.nl/projects/stichtingkpare Computervaardig en kansrijk Locatie: India (Oost-Azië) Beschrijving: Binnen dit project zal er computeronderwijs worden gegeven aan jongeren vanaf twaalf jaar, zowel uit het opvanghuis Soorya Udayam Illam als uit de lokale plattelandsgemeenschap, die hier in deze regio anders niet mee in aanraking zouden komen. Om dit te realiseren zijn ICT-voorzieningen nodig. Het computeronderwijs is onderdeel van een uitgebreider programma van aanvullend onderwijs dat door Empowerment Foundation wordt verzorgd. Het is een aanvulling op het summiere Indiase overheidsonderwijs dat wordt gegeven op scholen op het platteland en in semi-stedelijke gebieden. Geld nodig voor: Tien computers en een server, inclusief toebehoren, onderhoud en docenten. Totale kosten: Projectleider: Helmi van den Berg Link: 1procentclub.nl/projects/computerssoorya

19 32 Dvd s voor Kavango Locatie: Namibië (Zuidelijk Afrika) Beschrijving: Scholieren in Kavango maken via dvd s van onder meer David Attenborough kennis met de Namibische natuur die bijzonder rijk, maar helaas alleen voor buitenlanders toegankelijk is. Met meer kennis van en begrip voor de Namibische natuur kunnen deze kinderen later gemakkelijker een baan vinden in de toeristenindustrie, een voor Namibië belangrijke bron van inkomsten. Daarnaast zullen ze beter begrijpen hoe landbouw en natuur kunnen samengaan in één areaal, wat in het rijkere zuiden van Namibië al op grote schaal gerealiseerd is. Geld nodig voor: In het TRC (Teachers Resource Centre) komt een dvd-speler met dataprojector en een verzameling educatieve dvd s die ook door de 62 scholen in de regio geleend kunnen worden. Totale kosten: Projectleider: Nico de Jong Link: 1procentclub.nl/projects/kavangodvds Fruitbomen voor Burundi Organisatie: Stichting Thuja Locatie: Burundi (Oost-Afrika) Beschrijving: Om honger en ontbossing in Burundi te bestrijden zorgt dit project voor de kweek van fruitbomen en palmen, in samenwerking met lokale organisaties. Een simpel concept met verschillende positieve resultaten: voedsel, werk, ontwikkeling en groeiende bomen. Het doel is om in twee jaar tijd minimaal één miljoen fruitbomen te kweken. Geld nodig voor: Opzetten van boomkwekerijen en het kweken van fruitbomen en palmen. Voor iedere 10 cent wordt minimaal 1 fruitboom gekweekt. Totale kosten: Projectleider: Jouke Konijn Link: 1procentclub.nl/projects/stichtingthuja Theater Peduli Anak Locatie: Indonesië (Zuidoost-Azië) Beschrijving: Een auditorium/theater waar de kinderen van het opvanghuis voor straatkinderen Peduli Anak en kinderen uit de omliggende dorpen toneelstukjes en andere dramakunsten kunnen opvoeren. Maatschappelijke kwesties worden zo op een luchtige manier bespreekbaar gemaakt. Met name aan de kinderen van Peduli Anak biedt het een vorm van creatieve therapie die hen helpt om om te gaan met trauma s die ze opliepen voor ze bij Peduli Anak kwamen. Het gaat hierbij vaak om geestelijke en lichamelijk mishandeling en seksueel misbruik. Geld nodig voor: Bouw van het auditorium/theater Totale kosten: Projectleider: Niels Jansen Link: 1procentclub.nl/projects/theaterpedulianak

20 Wildwachters voor een duurzaam leefmilieu Locatie: Zambia (Oost-Afrika) 33 Beschrijving: Kasanka Nationaal Park is een klein maar schilderachtig park in Zambia van hectare. Het is het thuis van bijzondere dieren zoals de Afrikaanse olifant, nijlpaard, roanantilope, zwarte sabelantilope, hartebeest, sitatunga, wrattenzwijn, de hoornraaf en Pel s visuil. Kasanka zet zich in voor de bescherming van het park. Naast profijt voor de natuur genereert de bescherming ook toerisme en daarmee een duurzame bron van inkomsten voor de lokale, zeer arme bevolking. Helaas wordt er veel gestroopt in het park. Kasanka probeert om die reden ook duurzame bronnen van inkomsten te ontwikkelen als alternatief voor stroperij, maar tegelijk is er behoefte aan de uitbreiding van de patrouille-eenheden. Geld nodig voor: Het recruteren, trainen en inwerken van vijf nieuwe wildwachters. Totale kosten: Projectleider: Inge Akerboom, Stichting Kasanka Nederland Link: 1procentclub.nl/projects/wildwachters Jatropha bio-olieproject Mabilioni Locatie: Tanzania (Oost-Afrika) Beschrijving: Door een demonstratieplantage van vijf hectare Jatropha-boompjes voor de productie van bio-olie aan te planten, gecombineerd met voedselgewassen, wil dit project aantonen dat er op een duurzame manier bio-olie geproduceerd kan worden zonder beslag te leggen op de voedselvoorziening. Door deze kleinschalige opzet van intercropping met voedselgewas kan Jatropha bio-olie als alternatieve brandstof voor dieselmotoren veel van de gangbare kritiek op biobrandstoffen weerleggen. Geld nodig voor: De cultivering, irrigatie, aanplant van Jatropha-boompjes en de teelt van voedselgewassen tussen de Jatropha-struiken. Totale kosten: Projectleider: Mark van den Bosch, Stichting YES-Africa Link: 1procentclub.nl/projects/mabilioni Nieuw dak voor de oude basischool van Fako Locatie: Indonesië (Zuidoost-Azië) Beschrijving: Na een zware storm in januari van dit jaar is het dak van de basisschool te Fako verwoest. Hierdoor vallen er tijdens de regenperiode veel lessen uit en krijgen de kinderen niet het onderwijs dat ze verdienen. Binnen dit project wordt het dak gerepareerd. Ook worden extra toiletten gebouwd, wat de hygiëne bevordert. Ook hierdoor worden kinderen minder vaak ziek en missen ze minder lessen. Geld nodig voor: Het geld is vooral nodig voor de materialen om het dak te repareren, een klein deel is als loon voor de plaatselijke arbeiders. Totale kosten: Projectleider: Josée Mergelsberg Link: 1procentclub.nl/projects/school

Het Earth Charter. Preambule

Het Earth Charter. Preambule Het Earth Charter Preambule Wij bevinden ons op een kritiek moment in de geschiedenis van de Aarde, een tijd waarin de mensheid haar toekomst moet kiezen. Nu de wereld steeds meer verweven, onderling afhankelijk

Nadere informatie

Universele Verklaring van de Rechten van de Mens

Universele Verklaring van de Rechten van de Mens Universele Verklaring van de Rechten van de Mens Preambule Overwegende, dat erkenning van de inherente waardigheid en van de gelijke en onvervreemdbare rechten van alle leden van de mensengemeenschap grondslag

Nadere informatie

H e t H a n d v e s t v a n d e A a r d e

H e t H a n d v e s t v a n d e A a r d e H e t H a n d v e s t v a n d e A a r d e Inleiding We zijn aangekomen op een belangrijk moment in de geschiedenis van de Aarde: het moment waarop we onze toekomst moeten kiezen. We zijn steeds meer afhankelijk

Nadere informatie

Sustainable development goals

Sustainable development goals Sustainable development goals The road to dignity by 2030 Ending Poverty, Transforming all Lives and Protecting the Planet = De weg naar waardigheid, Armoede beëindigen, alle levens veranderen en de aarde

Nadere informatie

Keurmerk: Duurzame school

Keurmerk: Duurzame school Keurmerk: Duurzame school Doorlopende leerlijn voor duurzame ontwikkeling van basisonderwijs (PO) t/m voortgezet onderwijs (VO) PO-1 Kennis en inzicht (weten) Vaardigheden (kunnen) Houding (willen) Begrippen

Nadere informatie

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van WAAR WIJ VOOR STAAN. Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten & Democraten in het Europees Parlement Strijden voor sociale rechtvaardigheid, het stimuleren van werkgelegenheid en groei, hervorming

Nadere informatie

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie: Conferentie over Biodiversiteit in een veranderende wereld 8-9 september 2010 Internationaal Conventiecentrum

Nadere informatie

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek Wat is aardrijkskunde op zoek naar een verklaring voor de ruimtelijke verschijnselen aan het aardoppervlak. Beschrijvende vragen: bodem

Nadere informatie

Naam : Klas : Datum :

Naam : Klas : Datum : Duurzame ontwikkeling Over duurzame ontwikkeling circuleren inmiddels honderden definities. Vaak wordt de internationaal aanvaarde definitie uit het rapport "Our Common Future" (Brundtland-rapport, 1987)

Nadere informatie

OPENINGSTOESPAAK VAN DE MINISTER VAN HANDEL EN INDUSTRIE Z.E. DHR. DRS C. P

OPENINGSTOESPAAK VAN DE MINISTER VAN HANDEL EN INDUSTRIE Z.E. DHR. DRS C. P OPENINGSTOESPAAK VAN DE MINISTER VAN HANDEL EN INDUSTRIE Z.E. DHR. DRS C. P. MARICA BIJ DE OPENING VAN HET CONGRES DUURZAME ONTWIKKELING OP DONDERDAG 29 MEI 2008 Collega ministers, overige hoogwaardigheidsbekleders,

Nadere informatie

Zelfonderzoek voor de Groep met behulp van de tradities

Zelfonderzoek voor de Groep met behulp van de tradities Zelfonderzoek voor de Groep met behulp van de tradities De Twaalf Tradities zijn voor de groep wat de stappen zijn voor het individu. De tradities helpen om het programma van herstel levend en succesvol

Nadere informatie

Strategisch Beleidsplan 2013-2015

Strategisch Beleidsplan 2013-2015 Strategisch Beleidsplan 2013-2015 Switch, samen naar duurzaam en rechtvaardig Switch stimuleert gedrag dat bijdraagt aan een duurzame en rechtvaardige wereld. Hier én daar, nu én in de toekomst. Switch

Nadere informatie

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit DAAR PLUKKEN DE BOEREN DE VRUCHTEN VAN HET SUCCES VAN GRUPO HUALTACO Groenten en fruit zijn niet alleen gezond voor ons lichaam, maar ook voor de wereldeconomie. De groente- en fruitsector is een van de

Nadere informatie

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Informatie voor basisschoolleerlingen uit groep 5 t/m 8 Wat kun je hier vinden? 1. Jouw spreekbeurt over de Millenniumdoelen 2. Waarom zijn er Millenniumdoelen 3.

Nadere informatie

Werk van iedereen. Democratisering en vredesopbouw

Werk van iedereen. Democratisering en vredesopbouw Werk van iedereen Democratisering en vredesopbouw Foto: Rebke Klokke Werk van Gladys Haar man werd vermoord. Haar broer ontvoerd. En zelf raakte Gladys getraumatiseerd door wat ze meemaakte tijdens de

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel. de raad der gemeente EDE. Initiatiefvoorstel van de fractie

Initiatiefvoorstel. de raad der gemeente EDE. Initiatiefvoorstel van de fractie Initiatiefvoorstel de raad der gemeente EDE Verzameling Raadsstukken registratienummer sector datum: 2011 / 110 685552 Fractie GL/PE oktober 2011 Cie. n.v.t. betreft Raad 15-12-2011 Initiatiefvoorstel

Nadere informatie

Leerdoelen en kerndoelen

Leerdoelen en kerndoelen Leerdoelen en kerndoelen De leerdoelen in de leerlijn vallen in het leerdomein Oriëntatie op jezelf en de wereld. Naast de gebruikelijke natuur en milieukerndoelen (kerndoelen 39, 40 en 41) zijn ook de

Nadere informatie

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid Duurzaamheid in : kansen en inspiratie Het s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid Leefomgeving Dit project draagt bij aan een gezond woon- en werkklimaat

Nadere informatie

PROTOS onderschrijft volop de Millenniumdoelstellingen!

PROTOS onderschrijft volop de Millenniumdoelstellingen! PROTOS onderschrijft volop de Millenniumdoelstellingen! De doelstellingen van PROTOS zijn de armsten onder ons te voorzien van rechtvaardig, duurzaam en participatief drinkwater, water voor landbouw, en

Nadere informatie

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb De meeste mensen in Nederland hebben het goed voor elkaar. We hebben genoeg eten, we hoeven niet bang te zijn voor oorlog en we zijn dan ook tevreden met ons leven. Maar dat is niet overal op de wereld

Nadere informatie

Bijzonder procesdoel 3: ontdekken van mensenrechten

Bijzonder procesdoel 3: ontdekken van mensenrechten Bijzonder procesdoel 3: ontdekken van mensenrechten Eerste leerjaar B 3.1. Mijn rechten Beroepsvoorbereidend leerjaar 3.1. Mijn rechten Wie ben ik? * De leerlingen ontdekken wie ze zelf zijn - de mogelijkheden

Nadere informatie

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te SAMENVATTING VAN DE REDEVOERINGEN GEHOUDEN VOOR DE JEUGD IN SURINAME EN DE NEDERLANDSE ANTILLEN Willemstad, 19 oktober 1955, Oranjestad, 22 oktober 1955. Paramaribo, 5 november t 955 WIJ zijn hier gekomen

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Verdrag over de rechten van het kind

Verdrag over de rechten van het kind Verdrag over de rechten van het kind Een verdrag is een afspraak tussen landen. Op 20 november 1989 is in New York het Verdrag over de Rechten van het Kind gesloten. Dit Verdrag is een afspraak tussen

Nadere informatie

COMPENDIUM VAN DE SOCIALE LEER VAN DE KERK

COMPENDIUM VAN DE SOCIALE LEER VAN DE KERK COMPENDIUM VAN DE SOCIALE LEER VAN DE KERK INHOUDSTAFEL INLEIDING Een integraal en solidair humanisme a) Bij het aanbreken van het derde millennium 1 b) De betekenis van dit document 3 c) Ten dienste van

Nadere informatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie Feike Sijbesma, CEO Royal DSM In de loop der tijd is het effect van bedrijven op de maatschappij enorm veranderd. Vijftig tot honderd

Nadere informatie

De Voorzitter van de Adviesraad Internationale Vraagstukken De heer Mr. F. Korthals Altes Postbus 20061 2500 EB Den Haag. Den Haag, november 2004

De Voorzitter van de Adviesraad Internationale Vraagstukken De heer Mr. F. Korthals Altes Postbus 20061 2500 EB Den Haag. Den Haag, november 2004 De Voorzitter van de Adviesraad Internationale Vraagstukken De heer Mr. F. Korthals Altes Postbus 20061 2500 EB Den Haag Den Haag, november 2004 Hierbij dank ik u mede namens de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking

Nadere informatie

PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS- EU

PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS- EU PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS- EU Commissie politieke zaken 5.3.2009 AP/100.506/AM1-24 AMENDEMENTEN 1-24 Ontwerpverslag (AP/100.460) Co-rapporteurs: Ruth Magau (Zuid-Afrika) en Filip Kaczmarek

Nadere informatie

Studiedag Duurzame Ontwikkeling

Studiedag Duurzame Ontwikkeling Studiedag Duurzame Ontwikkeling Wanneer je een schip wilt bouwen, breng dan geen mensen bij elkaar om hout aan te slepen, werktekeningen te maken, taken te verdelen en werk te plannen, maar leer de mensen

Nadere informatie

Een korte handleiding

Een korte handleiding Een korte handleiding Inleiding Je gaat deelnemen of bent in elk geval geïnteresseerd in deelname aan een kennisuitwisseling gefaciliteerd door E-motive. Zo n uitwisseling kan bestaan uit het bijwonen

Nadere informatie

Inhoudsopgaven I. Voorwoord II. Drijfveer III. Geschiedenis -doelstelling - missie - visie - werkgebieden - middelen

Inhoudsopgaven I. Voorwoord II. Drijfveer III. Geschiedenis -doelstelling - missie - visie - werkgebieden - middelen Inhoudsopgaven I. Voorwoord II. Drijfveer III. Geschiedenis doelstelling missie visie werkgebieden middelen IV. Locatie V. Doelgroep VI. Activiteiten VII. Financiën VIII. Planning 20122013 1 Stichting

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

INDUSTRIE EN SAMENLEVING HET VIZIER OP 2025. De bijdrage van de industrie aan de kwaliteit van leven in 2025

INDUSTRIE EN SAMENLEVING HET VIZIER OP 2025. De bijdrage van de industrie aan de kwaliteit van leven in 2025 INDUSTRIE EN SAMENLEVING HET VIZIER OP 2025 De bijdrage van de industrie aan de kwaliteit van leven in 2025 Startnotitie: Naar een Visie voor de Nederlandse industrie 28 maart 2010 Naar de Visie 2025 -

Nadere informatie

MVO. Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl

MVO. Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl Een bedrijf waar Mensen gezamenlijk werken aan een kwalitatief en milieuvriendelijk product, rekening houdend

Nadere informatie

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de 1 Inleiding door dr. Walter Krikilion, voorzitter Werkgroep Ethiek in de Kliniek van ICURO - Symposium Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg 19 oktober 2012 - Hasselt Beste deelnemers, Als Werkgroep

Nadere informatie

Verbeter de aarde. Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013

Verbeter de aarde. Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013 Verbeter de aarde Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013 Lees hoe je door eenvoudige acties kunt meewerken aan het welzijn van de aarde. Bekijk de aardevriendelijke producten en campagnes

Nadere informatie

Transactionele Analyse. Begrijpen en beïnvloeden. Nederlandse Vereniging voor Transactionele Analyse

Transactionele Analyse. Begrijpen en beïnvloeden. Nederlandse Vereniging voor Transactionele Analyse Nederlandse Vereniging voor Transactionele Analyse Transactionele Analyse Begrijpen en beïnvloeden De Transactionele Analyse biedt een praktische, heldere theorie die door iedereen te begrijpen is. Het

Nadere informatie

Perspectives and Key Arguments in the Food - Fuel Debate BIOFUELS

Perspectives and Key Arguments in the Food - Fuel Debate BIOFUELS Perspectives and Key Arguments in the Food - Fuel Debate BIOFUELS Master Thesis by Anouke de Jong VU supervisor B.J. Regeer Introductie Biobrandstoffen; brandstoffen gemaakt van biomassa 1 ste generatie

Nadere informatie

Hoog tijd voor een écht duurzame landbouw

Hoog tijd voor een écht duurzame landbouw nnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnn... Hoog tijd voor een écht duurzame landbouw een visie over de hervormingen in de landbouw Oktober 2013 nnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnn... Inleiding Landbouwbeleid heeft grote invloed op

Nadere informatie

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN UITGAVE VAN UNICEF NEDERLAND Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN 2 Kinderrechtenverdrag voor kinderen en jongeren Waarom? Alle kinderen in de hele

Nadere informatie

Ons economische zelf. Over leven in een verdeelde wereld en hoe we samen ongedwongen naar huis kunnen gaan

Ons economische zelf. Over leven in een verdeelde wereld en hoe we samen ongedwongen naar huis kunnen gaan Ons economische zelf Over leven in een verdeelde wereld en hoe we samen ongedwongen naar huis kunnen gaan Plaatjes invoegen Contrast tussen overvloed en gebrek Contrast tussen genieten van materie en uitbuiten

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10. Les 2. Denken Kunnen dieren denken?

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10. Les 2. Denken Kunnen dieren denken? >> Inhoudsopgave Inleiding 4 Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10 Les 2. Denken Kunnen dieren denken? 14 Les 3. Geluk Wat is het verschil tussen blij zijn en gelukkig zijn?

Nadere informatie

Samen, duurzaam doen!

Samen, duurzaam doen! Samen, duurzaam doen! Een online platform voor duurzaamheid in de Kromme Rijn en Utrechtse Heuvelrug Transitie: We leven niet in een tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Jan

Nadere informatie

Het beste uit jezelf

Het beste uit jezelf Het beste uit jezelf 2 3 Met elkaar bouwen aan het Huis van Philadelphia Philadelphia wil dat mensen met een beperking gelukkig kunnen zijn en het beste uit zichzelf kunnen halen. Daarom doen we ons werk

Nadere informatie

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN UITGAVE VAN UNICEF NEDERLAND Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN 2 Waarom? Alle kinderen in de hele wereld hebben rechten. Jij dus ook. Omdat jij

Nadere informatie

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie.

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Via dit mailadres kunt u ook informatie aanvragen over de docentenhandleiding

Nadere informatie

Code VINCI Leveranciers Global Performance Commitment

Code VINCI Leveranciers Global Performance Commitment Code VINCI Leveranciers Global Performance Commitment Contents P. 2 Introductie P. 2 VINCI s commitments P. 4 Leveranciers commitments P. 6 Implementatie 1 15 april 2012 Introductie Deze Code «Global Performance

Nadere informatie

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één De scholen van Catent - afzonderlijk en gezamenlijk - zijn als een

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

De Politieke Ledenraad van de PvdA op 14 november 2015 bijeen te Amersfoort,

De Politieke Ledenraad van de PvdA op 14 november 2015 bijeen te Amersfoort, Korten op EU subsidies Solidariteit éen van de belangrijkste principes is in de sociaaldemocratie, In Europa grote verdeeldheid heerst aangaande het opvangen en herverdelen van vluchtelingen; Enkele landen

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Samenleven > niet gelijk, maar gelijkwaardig > aantrekkelijke, ecologische woonstad > iedereen een eerlijke kans op de arbeidsmarkt Samenleven Mensen zijn niet allemaal gelijk, maar wel gelijkwaardig.

Nadere informatie

SIKA S NORMEN EN WAARDEN

SIKA S NORMEN EN WAARDEN SIKA S NORMEN EN WAARDEN SIKA EEN WERElDlEIDER MEt NORMEN EN tradities Sinds de oprichting ruim 100 jaar geleden in zwitserland door de vooruitstrevende uitvinder Kaspar Winkler heeft Sika zich ontwikkeld

Nadere informatie

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les.

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 1 Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 2 Colofon Dit is een uitgave van Quintel Intelligence in samenwerking met GasTerra en Uitleg & Tekst Meer informatie Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

Duurzaamheidsbeleid Doingoood

Duurzaamheidsbeleid Doingoood Duurzaamheidsbeleid Doingoood Over Doingoood Doingoood bestaat uit 2 delen: Doingoood volunteer work (sociale onderneming) en Doingoood foundation (stichting). In al onze werkwijzen en procedures gaan

Nadere informatie

Op weg naar Duurzaam Breda!

Op weg naar Duurzaam Breda! Een initiatief van betrokken burgers Op weg naar Duurzaam Breda! De belangrijkste uitdaging voor de samenleving is weer binnen de draagkracht van de aarde te gaan leven. We leven al lang niet meer van

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Blijf! Xxxxx. Regie: Xx Jaar: 2007. http://www.xxx http://www.xxx. Regie: Lourens Blok Jaar: 2010 Duur: 90 minuten. Xxxx

Blijf! Xxxxx. Regie: Xx Jaar: 2007. http://www.xxx http://www.xxx. Regie: Lourens Blok Jaar: 2010 Duur: 90 minuten. Xxxx XXXXX Bronnenblad Opdrachtblad Blijf! Regie: Lourens Blok Jaar: 2010 90 minuten X Xx 01 Inhoud 1. Gegevens Iran en Nederland 2. De IND 3. Asielzoekers in Nederland 4. Moeilijke woorden 5. Kinderrechten

Nadere informatie

En daarom werk ik,14 jaar later

En daarom werk ik,14 jaar later En daarom werk ik,14 jaar later opdrachtenblad Regie: Maarten Schmidt & Thomas Doebele Jaar: 2013 Duur: 55 minuten (film), 10 37 minuten (portret Raihan) Website: www.filmcompagnie.nl De jonge Raihan Opdrachten

Nadere informatie

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan 08540 LerenLoopbaanBurgerschap 10-04-2008 08:28 Pagina 1 ontwikkelingsproces 1+2 1 2 3 4 5 6 7 Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan Leren, Loopbaan en Burgerschap Wat laat

Nadere informatie

UNIVERSELE VERKLARING VAN DE VERANTWOORDELIJKHEDEN EN VAN DE PLICHTEN VAN DE MENS

UNIVERSELE VERKLARING VAN DE VERANTWOORDELIJKHEDEN EN VAN DE PLICHTEN VAN DE MENS UNIVERSELE VERKLARING VAN DE VERANTWOORDELIJKHEDEN EN VAN DE PLICHTEN VAN DE MENS Proposed by the InterAction Counsil, 1 September 1997 INLEIDING De Verklaring van de Plichten van de Mens is een initiatief

Nadere informatie

Praat mee over de nieuwe Millennium doelen!

Praat mee over de nieuwe Millennium doelen! Praat mee over de nieuwe Millennium doelen! Millennium Gemeente Langedijk 9 november 2015 Programma Presentatie Workshop Toelichten resultaten uit de workshop Borrel en napraten Inleiding In 1999 stelt

Nadere informatie

2012 MVO Jaarverslag

2012 MVO Jaarverslag 2012 MVO Jaarverslag MVO-beleid Tomingroep Als mensontwikkelbedrijf werkt Tomingroep aan duurzaamheid in de volle breedte. Wij willen op een maatschappelijk verantwoorde wijze zaken doen in samenwerking

Nadere informatie

Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk

Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk Inleiding De tekst die voor jou ligt, verduidelijkt onze visie bij het organiseren van vrijwilligerswerk in het buitenland. We sturen je niet zo maar naar het

Nadere informatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie Docenteninformatie Deze werkbladen horen bij het Schooltv-programma Vrijheid. Aan de hand van de Four Freedoms van president Roosevelt komen verschillende aspecten van vrijheid aan bod. Het programma is

Nadere informatie

Vrienden van dorcas. www.dorcas.nl

Vrienden van dorcas. www.dorcas.nl Vrienden van dorcas www.dorcas.nl Dit is dorcas 2 3 Dorcas komt in actie voor mensen in nood en diepe armoede, ongeacht hun religie, ras, geslacht of politieke overtuiging. Dorcas werkt al 35 jaar aan

Nadere informatie

Overzicht van de bij Mondial aangesloten organisaties en de millenniumdoelen waaraan zij werken.

Overzicht van de bij Mondial aangesloten organisaties en de millenniumdoelen waaraan zij werken. Bijlage bij het jaarverslag Stichting Mondial Apeldoorn 2009 Het zichtbaar en mogelijk maken van ontwikkelingssamenwerking vanuit lokaal niveau Overzicht van de bij Mondial aangesloten organisaties en

Nadere informatie

Sloppenwijken in de media

Sloppenwijken in de media Sloppenwijken in de media Opdrachtenblad I want to be a Pilot Regie: Diego Quemada-Diez Jaar: 2006 Duur: 12 minuten Website: www.iwantobeapilot.com Meet the Muthuku Family, aflevering 2: Hoe wonen ze?

Nadere informatie

betreffende onderwijs in ontwikkelingssamenwerking

betreffende onderwijs in ontwikkelingssamenwerking ingediend op 439 (2014-2015) Nr. 1 16 juli 2015 (2014-2015) Voorstel van resolutie van Ingeborg De Meulemeester, Sabine de Bethune, Herman De Croo, Tine Soens en Wouter Vanbesien betreffende onderwijs

Nadere informatie

Genoeg water voor iedereen

Genoeg water voor iedereen Genoeg water voor iedereen eerlijk verdeeld - betaalbaar - schoon - duurzaam Of je nu rijk bent of arm, als je een dag niet drinkt heb je dorst. Niemand kan zonder water. Met genoeg en schoon water hebben

Nadere informatie

Mijn land van veel en vol

Mijn land van veel en vol opm mijn land van veel en vol 26-02-2003 16:12 Pagina 3 Mijn land van veel en vol méér mens met minder mensen Struisvogelpolitiek Overbevolking Multicultuur Vergrijzing Immigratie Ecologie Paul Gerbrands

Nadere informatie

Stilstaan bij vooruitgang

Stilstaan bij vooruitgang Stilstaan bij vooruitgang Thuis in duurzaam organiseren Duurzaam rendement is geld verdienen... en meer... Onze visie op duurzaamheid Duurzaamheid is een modewoord geworden. Om mee te gaan met de trend

Nadere informatie

Nieuwe technologie voor een oud probleem

Nieuwe technologie voor een oud probleem Inhoudsopgave Inleiding 1 1 Wat is Inclusion? 2 2 Visie 3 3 Strategie 4 4 Doelen 6 5 Methoden 7 6 Financiering 9 Verantwoording 9 Bestuur 9 Inleiding Nieuwe technologie voor een oud probleem Inclusion

Nadere informatie

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU?

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? Thuis en op school heb je allerlei waarden meegekregen. Sommigen passen bij je, anderen misschien helemaal niet. Iedereen heeft waarden. Ken

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie. van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie. van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie 10 april 2001 VOORLOPIGE VERSIE 2000/2243(COS) ONTWERPADVIES van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek

Nadere informatie

Voorwoord. Voorzitter van stichting Blue Revolution Foundation. Karina Czapiewska 19-6-2014

Voorwoord. Voorzitter van stichting Blue Revolution Foundation. Karina Czapiewska 19-6-2014 Beleidsplan 2014 Voorwoord Dit beleidsplan voor de Blue Revolution Foundation geeft inzicht in de doelstellingen, activiteiten en verwachte besteding van gelden. Het plan is tevens opgesteld in het kader

Nadere informatie

ILO-VERKLARING BETREFFENDE DE FUNDAMENTELE PRINCIPES EN RECHTEN OP HET WERK

ILO-VERKLARING BETREFFENDE DE FUNDAMENTELE PRINCIPES EN RECHTEN OP HET WERK Toelichting In het onderstaande zijn de afzonderlijke elementen van het normatieve kader integraal opgenomen en worden ze nader toegelicht en beschreven. Daarbij wordt aandacht besteed aan de volgende

Nadere informatie

PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS-EU. Zittingsdocument. inzake de sociale en culturele integratie en participatie van jongeren

PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS-EU. Zittingsdocument. inzake de sociale en culturele integratie en participatie van jongeren PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS-EU Zittingsdocument ACP-EU/100.504/B/09 31.08.2009 VERSLAG inzake de sociale en culturele integratie en participatie van jongeren Commissie sociale zaken en milieu

Nadere informatie

Ontdek Europa! - een boekje en educatief onlinespel voor kinderen van 9-12 jaar. Docentenhandleiding

Ontdek Europa! - een boekje en educatief onlinespel voor kinderen van 9-12 jaar. Docentenhandleiding Ontdek Europa! - een boekje en educatief onlinespel voor kinderen van 9-12 jaar Docentenhandleiding I. DOELSTELLINGEN de belangstelling voor Europa en de Europese Unie bevorderen bij kinderen in de leeftijdsgroep

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN INLEIDING Voorwoord Commandant der Strijdkrachten CONTEXT De complexe omgeving waarin bij Defensie leiding wordt gegeven

Nadere informatie

Natuurlijk Leiderschap

Natuurlijk Leiderschap Dit interview is onderdeel van het boek Natuurlijk Leiderschap een co-creatie van Trees for All en United by Passion Ronald van Zetten CEO, HEMA Een wereld met uitdagingen Als ik kijk naar de hele wereld,

Nadere informatie

Zijn teams in toenemende mate de bouwstenen van de OGGz? Frits Bovenberg en Rokus Loopik februari 2009

Zijn teams in toenemende mate de bouwstenen van de OGGz? Frits Bovenberg en Rokus Loopik februari 2009 Zijn teams in toenemende mate de bouwstenen van de OGGz? Frits Bovenberg en Rokus Loopik februari 2009 Psychiatrie was ooit... Werken in de duinen en bossen Rondhangen in verpleegposten Geitenharen sokken

Nadere informatie

Sommige doelen zijn universeel en van alle tijden

Sommige doelen zijn universeel en van alle tijden Sommige doelen zijn universeel en van alle tijden Een voorstel voor Provinciale Staten van Gelderland en de Raden van de Gelderse gemeenten 7 juli 2015 Ramon Barends http://www.psp92.nl/gelderland/ Deze

Nadere informatie

Persoonlijke groei en ontwikkeling. Jaargroep Persoonlijk Leiderschap. veranderen is mensenwerk

Persoonlijke groei en ontwikkeling. Jaargroep Persoonlijk Leiderschap. veranderen is mensenwerk Jaargroep Persoonlijk Leiderschap Leer werken vanuit je authenticiteit. Ontwikkel jezelf door inzicht in jouw persoonlijkheid, talenten en mogelijkheden. Human Connection en Elenchis bieden met de Jaargroep

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Groepsdiscussie met stellingen

Groepsdiscussie met stellingen Groepsdiscussie met stellingen Wilt u met uw klas discussiëren over het belang van kinderrechten? Dan komen de prikkelende stellingen op www.kidsrights.nl ongetwijfeld van pas. Ze vormen een uitstekende

Nadere informatie

Katakle Business Plan 2011 2018. Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin

Katakle Business Plan 2011 2018. Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin Katakle Business Plan 2011 2018 Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin 0 1. Inleiding Achtergrond De Katakle investeerdersgroep werkt sinds 2008 met The Hunger Project aan het einde

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Laat je talenten leven Helpt je het

Nadere informatie

Werken aan de Wereld Lessenserie 2013 Niveau 2 en 3

Werken aan de Wereld Lessenserie 2013 Niveau 2 en 3 Werken aan de Wereld Lessenserie 2013 Niveau 2 en 3 Wereldburgerschap Wat kun jij als mbo-student doen voor de wereld buiten je dorp, stad of land? En wat kan de wereld voor jou doen privé en professioneel?

Nadere informatie

De betere wereld van Ruud Lubbers

De betere wereld van Ruud Lubbers 12 Actueel Tekst: Karin Bojorge, Roel Smit De betere wereld van Ruud Lubbers Het zijn de laatste jaren van een lange, indrukwekkende loopbaan. Maar het doel heeft hij scherper dan ooit voor ogen. Oud-premier

Nadere informatie

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI)

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het zelfbeoordelingsformulier Het doel van deze evaluatie is om u te helpen bij het bepalen van de belangrijkste aandachtsvelden van uw leidinggevende

Nadere informatie

Manifest voor de Rechten van het kind

Manifest voor de Rechten van het kind Manifest voor de Rechten van het kind Kinderen vormen de helft van de bevolking in ontwikkelde landen. Ongeveer 100 miljoen kinderen leven in de Europese Unie Het leven van kinderen in de hele wereld wordt

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

Stellingen over de uitdagingen voor de boeren in de Cordillera

Stellingen over de uitdagingen voor de boeren in de Cordillera Stellingen over de uitdagingen voor de boeren in de Cordillera MIJNBOUW AKKOORD OF NIET AKKOORD? STELLING 1 Bodemrijkdommen moeten ingezet worden voor de ontwikkeling van het land De overheid in de Cordillera:

Nadere informatie

HELMOND MONDIAAL. Het organiseren van samenwerking met andere wereldburgers. in de periode 2014 tot en met 2018

HELMOND MONDIAAL. Het organiseren van samenwerking met andere wereldburgers. in de periode 2014 tot en met 2018 HELMOND MONDIAAL Het organiseren van samenwerking met andere wereldburgers in de periode 2014 tot en met 2018 Helmond Mondiaal 1 Inleiding Recente besluitvorming in de raad van Helmond leidt tot een andere

Nadere informatie

De uitdagingen van de transformatie zijn de kansen voor de JGGZ en zijn academische functie

De uitdagingen van de transformatie zijn de kansen voor de JGGZ en zijn academische functie Inleiding Rutger Hageraats Symposium De Bascule 26-06-2015 De uitdagingen van de transformatie zijn de kansen voor de JGGZ en zijn academische functie De aanleiding Wat was er ook alweer aan de hand? Niet

Nadere informatie

Loont kiezen voor Cleantech innovatie?

Loont kiezen voor Cleantech innovatie? Loont kiezen voor Cleantech innovatie? Investeren in Cleantech biedt de mogelijkheid om economische meerwaarde te creëren in combinatie met milieuvoordelen. Een Cleantech productiemodel dient in staat

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

Zeven hulpbronnen van vertrouwen. Door: Carlos Estarippa

Zeven hulpbronnen van vertrouwen. Door: Carlos Estarippa Zeven hulpbronnen van vertrouwen Door: Carlos Estarippa Geïnspireerd door het boek van Bertie Hendriks Dagboek van de Ziel. De zeven levensfasen (Hendriks, 2013) wil ik in onderstaand artikel beschrijven

Nadere informatie