Semantiek 1 college 8. Jan Koster

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Semantiek 1 college 8. Jan Koster"

Transcriptie

1 Semantiek 1 college 8 Jan Koster 1

2 Vandaag Vorige keer: constructie van betekenis in relatie tot situatie en context Vandaag: taalhandelingstheorie Speech acts, taalhandelingen, taaldaden Idee: taaluitingen fungeren vaak als handelingen Voorbeeld: Hierbij open ik deze vergadering 2

3 John Austin ( ) How to do things with Words: The William James Lectures delivered at Harvard University in Ed. J. O. Urmson Oxford: Clarendon,

4 John Searle (1932-) Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language (1969). 4

5 Achtergrond Frege Logisch positivisme Referentiële benadering semantiek Tegenbeweging: Don t look for the meaning, look for the use! Oxford-Cambridge De late Wittgenstein Analytische filosofie, ordinary language 5

6 Gottlob Frege Duits wiskundige en filosoof ( ), grondlegger van logicisme en moderne referentiële semantiek Maakte onderscheid tussen Sinn (sense, betekenis, intensie) en Bedeutung (reference, denotatie, extensie) Voorbeeld: morgenster en avondster (= Venus) 6

7 Fregeaanse erfenis Frege zag, als in traditie, betekenis als objectieve eigenschap van woorden en zinnen Referentie ( Bedeutung ): argumenten verwijzen naar objecten, predikaten naar verzamelingen, zinnen naar waarheidswaarden Wiskundige preoccupatie 7

8 Logisch positivisme Wiener Kreis, groep Weense wiskundigen en filosofen met o.a. Moritz Schlick en Rudolf Carnap (jaren 20 en 30 van de 20 ste eeuw). Anti-metafysisch Ontwikkeling referentiële semantiek 8

9 Neopositivisme Ook wel: logisch-positivisme Eigenaardige variant van idee van betekenissen als objectieve eigenschappen Betekenis komt van buitenaf, via referentie (in de trant van Frege) Frege had wiskundige intenties, maar dit gaat verder (tegen de metafysica) 9

10 Referentie op zinsniveau Frege: zinnen verwijzen naar een waarheidswaarde Een zin is waar of onwaar Logsich positivisme: zin waar op grond van de betekenis (tautologieën) of waar door correspondentie met werkelijkheid (referentie) Zinnen zonder waarheidswaarde zijn betekenisloos, zinledig 10

11 Taalhandelingstheorie Taalhandelingstheorie: waarheidsbenadering van betekenis is veel te beperkt Tal van zinnen hebben geen waarheidswaarde: bevelen, verzoeken, wensen, vragen, beloftes, ceremoniële formules, etc. 11

12 Institutionele feiten Benadrukt door John Searle Voorbeeld: I now pronounce you man end wife Ceremonieel taalgebruik: tijdens conventionele procedure, ceremonie of ritueel Bepaalde regels en bevoegde personen 12

13 Flexibiliteit Te vergelijken met polysemie Vragen kunnen voor alles en nog wat gebruikt wordem A: Ga je die auto kopen? B: Ben je nu helemaal gek geworden? Is de paus katholiek? Kunt u het pand onmiddelijk verlaten? 13

14 Zinstypen en bijbehorende standaardhandelingen Zinstype declaratief Zij gaat naar huis Taalhandeling bewering interrogatief Gaat zij naar huis? vraag imperatief Ga naar huis! bevel optatief Moge jij naar huis gaan! wens 14

15 Austin contra traditionele clichés Clichés (ook bij Frege en neopositivisme): Dat declaratieve zinnen fundamenteel zijn Dat het doen van beweringen de hoofdfunctie van zinnen is Dat de betekenis van zinnen beschreven kan worden in termen van waar en onwaar 15

16 Voorbeelden van zinnen zonder waarheidswaarde Pardon! Hallo Drie pils graag! We nemen er nog een Wat kost dat? Waar blijft de tijd 16

17 Voorbeelden van taaldaden Ik beloof je dat we een taxi nemen Ik wed voor 100 euro dat hij niet komt Hierbij open ik het jachtseizoen Ik waarschuw u dat misbruik gestraft zal worden Ik doop u in de naam des vaders, etc. 17

18 Geslaagdheid Taalhandelingen zijn niet waar of onwaar, maar Geslaagd (felicitous) of niet-geslaagd (infelicitous) Geslaagdheidscondities (felicity) Infelicitous: als je zegt ik open de vergadering als je geen voorzitter bent 18

19 Oprechtheid Oprechtheid is onderdeel van geslaagdheidscondities Ik beloof je een taxi Niet geslaagd als je het niet van plan bent 19

20 Expliciet vs. Impliciet Expliciet Eerste persoon: ik open de vergadering Bepaalde werkwoorden: beloven, waarschuwen, dopen, openen Vaak met uitdrukkingen als: hierbij, hiermee... Impliciet Als niets van dit alles gebruikt wordt 20

21 Expliciet Ik beschuldig u hierbij van hoogverraad Ik verzoek u hierbij om niet uit het raam te hangen Ik verzeker je hierbij dat zij niet komt Hiermee nodig ik je uit om bij ons te komen eten 21

22 Impliciet U wordt beschuldigd van hoogverraad U wordt verzocht niet uit het raam te hangen Je kunt er zeker van zijn dat zij niet komt Je bent uitgenodigd om bij ons te komen eten 22

23 Statement vs. taalhandeling? In het verleden werd dit onderscheid wel gemaakt Wens om proposities te blijven onderscheiden (referentieel) Is niet houdbaar volgens John Austin: Het regent is eigenlijk zoiets als: Hierbij beweer ik dat het regent 23

24 Proposities? Propositie: gedeelte van de zin met waarheidswaarde ( waar of onwaar ) Taalhandeling zou bestaan uit propositie plus perfomatief element 24

25 Voorbeelden Propositie plus bewering Jan schildert het huis Propositie plus vraag Schildert Jan het huis? Propositie plus bevel Jan, schilder het huis! Propositie plus wens Als Jan het huis nu maar schildert 25

26 Geen vaste proposities Het is onzin om proposities te zien als taalkundig constante eigenschap van zinnen Elke zin wordt geïnterpreteerd in context en drukt potentieel een oneindig aantal proposities uit: Jan schildert het huis (huis- of kunstschilder, etc.) 26

27 De drie facetten van Austin Locutionary act uiten van zin volgens de regels van de taal Illocutionary act de handeling die met de zin verricht wordt Perlocutionary act het eventuele gevolg van die handeling 27

28 De indeling van Searle Reresentatief: spreker beoogt waarheid uit te drukken (beweren, concluderen) Directief: spreker beoogt iets gedaan te krijgen van hoorder (verzoeken, bevelen) Commissief: spreker legt zich vast op toekomstige handeling (commitment) (beloven, dreigen) Expressief: spreker drukt psychologische toestand uit (bedanken, excuseren) Declaratief: spreker beoogt verandering in institutionele situatie (excommuniceren, oorlog verklaren, dopen, trouwen) 28

29 Searle s felicity conditions Voorwaarden vooraf Propositionele inhoud Oprechtheid Essentie 29

30 Beloven (Searle) Vooraf 1: H heeft liever dat S iets (A) wel doet dan niet Vooraf 2: het is niet vanzelfsprekend voor S en H dat S sowieso A zal doen Propositioneel: toekomstige handeling (A) door S geprediceerd over S Oprechtheid: S is van plan om A te doen Essentie: uiting geldt als commitment om A te doen 30

31 Vragen (Searle) Vooraf 1: S weet het antwoord niet Vooraf 2: het is niet vanzelfsprekend voor S en H dat H de inormatie zal verschaffen zonder de vraag Propositioneel: elke propositie Oprechtheid: S wenst de informatie Essentie: de uiting geldt als handeling ter verkrijging van de informatie van H 31

32 Directe vs. indirecte taalhandelingen Je spreekt van indirecte taalhandeling als er sprake is van een andere beoogde handeling dan de letterlijke uitgedrukte handeling Voorbeeld: vraag die eigenlijk een verzoek is Kun je het zout even doorgeven? 32

33 Meer voorbeelden Direct: vraag; indirect: verzoek Waarom drink je je glas niet leeg? Direct: bewering; indirect: verzoek/bevel Ik moet je vragen om mijn huis te verlaten Direct: bevel/bewering; indirect; dreiging Laat los of ik schiet 33

34 Is taalhandelingstheorie taalkunde? Taalhandeling vaak niet zonder meer af te leiden uit taalvorm, maar ook uit contekst en situatie en hangt zelfs af van cultuur Heeft te maken met relevantie- en coöperatieprincipes van Grice James, het is koud hier Statement of verzoek (in context) 34

35 Idiomatische component Vergelijk (tweede zin geen normaal verzoek): Kun je het zout even doorgeven? Ben je in staat om het zout door te geven? 35

36 Contextuele flexibiliteit Vgl. polysemie in de juiste context kan bijna alles als taalhandeling geïnterpreteerd worden Voorbeeld in boek. Geen verzoek zou zijn: Zout is natriumchloride Probeer contexten te bedenken waarin dit een verzoek is (wachtwoord, quiz: iedere keer als uw tegenstander een goed antwoord geeft wordt u verzocht 10 euro in te leveren) 36

37 Vragen Hoeveel soorten taalhandelingen zijn er? Eindig of oneindig veel? Stel dat er een eindig aantal typen is (à la indeling van Searle), op hoeveel manieren kunnen die dan worden uitgedrukt? Onderzoek ontaardt snel in het geven van voorbeelden 37

38 Beleefdheid Indirecte taalhandelingen vaak als beleefder ervaren: Geef het zout door! (direct verzoek, bevel) Kun je het zout doorgeven? (verzoek ingekleed als vraag) 38

39 Cultuur-afhankelijkheid van beleefdheid A: dat heb je goed gedaan! (compliment) B: dank je wel! (VS, Eurpa) C: Nee, het stelt niets voor (China) Nederlanders worden vaak als te direct ervaren (te veel directe taalhandelingen als verzoeken en statements, i.p.v. indirecte (vaak vragen of suggesties)?) 39

40 Conclusies Wederom: geen duidelijke scheiding tussn semantiek en pragmatiek Waarheid is een begrip uit maatschappelijk of wetenschappelijk verkeer, maar is niet geschikt om betekenis te beschrijven Taalhandelingen zijn belangrijk aspect van taalgebruik, maar zijn moeilijk af te bakenen (flexibiliteitsprobleem) 40

Basisbegrippen van de taalwetenschap: Pragmatiek

Basisbegrippen van de taalwetenschap: Pragmatiek Basisbegrippen van de taalwetenschap: Pragmatiek Marc van Oostendorp M.van.Oostendorp@umail.LeidenUniv.NL 15 november 2004 Pragmatiek Wat is pragmatiek? Voorbeelden Definitie en subdisciplines Taalhandelingentheorie

Nadere informatie

TAALFILOSOFIE. Overkoepelende vraag: WAT IS BETEKENIS?

TAALFILOSOFIE. Overkoepelende vraag: WAT IS BETEKENIS? TAALFILOSOFIE Overkoepelende vraag: WAT IS BETEKENIS? GOTTLOB FREGE (1848 1925) Uitvinder moderne logica Vader van de taalfilosofie BEGRIFFSCHRIFT (1879) Bevat moderne propositie en predicaten-logica Syllogistiek

Nadere informatie

Luisteren: Elke taaluiting is relevant

Luisteren: Elke taaluiting is relevant Emma van Bijnen ADR Instituut 1 Luisteren: Elke taaluiting is relevant Niet de directe betekening van de bijdrage, maar de intentie van de spreker Er zijn ontelbaar veel verschillende dingen die partijen

Nadere informatie

Semantiek 1 college 3

Semantiek 1 college 3 Semantiek 1 college 3 Jan Koster 1 Twee benaderingen Referentiële semantiek (denotationeel) Accent op relaties tussen taalelementen en buitentalige werkelijkheid (externalisme) Representationele semantiek

Nadere informatie

De naïeve betekenistheorie. De betekenis van een woord is het object waar dat woord voor staat.

De naïeve betekenistheorie. De betekenis van een woord is het object waar dat woord voor staat. De naïeve betekenistheorie De betekenis van een woord is het object waar dat woord voor staat. De naïeve betekenistheorie Kritiek: De informativiteit van identiteitsuitspraken a=a versus a=b Uitspraken

Nadere informatie

Titel: Wittgenstein s Tractatus Logico Philosophicus Door: G.J.E. Rutten, Amsterdam 3 Augustus 2004. Inleiding

Titel: Wittgenstein s Tractatus Logico Philosophicus Door: G.J.E. Rutten, Amsterdam 3 Augustus 2004. Inleiding Titel: Wittgenstein s Tractatus Logico Philosophicus Door: G.J.E. Rutten, Amsterdam 3 Augustus 2004 Inleiding Waar je bij het bestuderen van Ludwig Wittgenstein tegenaanloopt is dat hij in zijn filosofie

Nadere informatie

TAALFILOSOFIE SYLLABUS

TAALFILOSOFIE SYLLABUS TAALFILOSOFIE SYLLABUS Bestemd voor: WB1BD3035 (voltijd) en WB1BA3035 (deeltijd) Cursusjaar: 2010/2011, periode 3 Vakgroep: Theoretische Filosofie Docenten: Menno Lievers & Rosja Mastop Universiteit Utrecht

Nadere informatie

Formeel Denken. Herfst 2004

Formeel Denken. Herfst 2004 Formeel Denken Herman Geuvers Deels gebaseerd op het herfst 2002 dictaat van Henk Barendregt en Bas Spitters, met dank aan het Discrete Wiskunde dictaat van Wim Gielen Herfst 2004 Contents 1 Propositielogica

Nadere informatie

Onbegrip in eenvoudige conversaties

Onbegrip in eenvoudige conversaties Onbegrip in eenvoudige conversaties Conversaties vormen van oudsher de meest voorkomende toepassing van taal. Dit betekent echter niet dat ze probleemloos verlopen. Integendeel, in conversaties is opmerkelijk

Nadere informatie

1 Logica. 1.2.1 a. tautologie -1-

1 Logica. 1.2.1 a. tautologie -1- 1 Logica 1.1.1 a. neen: de spreker bedoelt met "hier" de plek waar hij op dat moment is, maar "warm" is subjectief; vgl.: "het is hier 25 graden Celsius". b. ja: de uitspraak is onwaar (=120 uur). c. neen:

Nadere informatie

1 Religie vs herschrijven 3. 2 Herschrijven 4. 3 Rekenen 5. 4 Tellen 6. 5 Syracuse probleem 7. 6 Herschrijftheorie 8. 7 Terminatie en Confluentie 9

1 Religie vs herschrijven 3. 2 Herschrijven 4. 3 Rekenen 5. 4 Tellen 6. 5 Syracuse probleem 7. 6 Herschrijftheorie 8. 7 Terminatie en Confluentie 9 1 Religie vs herschrijven 3 2 Herschrijven 4 3 Rekenen 5 4 Tellen 6 5 Syracuse probleem 7 6 Herschrijftheorie 8 Page 1 of 31 7 Terminatie en Confluentie 9 8 SN en CR in rekenen 10 9 SN en CR in tellen

Nadere informatie

Spinoza s Visie. Dag 2. Over God en de Natuur

Spinoza s Visie. Dag 2. Over God en de Natuur Spinoza s Visie Dag 2 Over God en de Natuur Opzet cursus Dag 1 Dag 2 Dag 3 Dag 4 Over God Over de mens Over het geluk Inleiding Hoe zit de wereld in elkaar? Hoe verhoudt de mens zich tot de wereld? Waarin

Nadere informatie

Oriëntatie Kunstmatige Intelligentie. Inleidend College Niels Taatgen

Oriëntatie Kunstmatige Intelligentie. Inleidend College Niels Taatgen Oriëntatie Kunstmatige Intelligentie Inleidend College Niels Taatgen Inhoud vandaag! Wat is kunstmatige intelligentie?! Vakgebieden die bijdragen aan de AI! Kunnen computers denken?! Hoe denken mensen

Nadere informatie

Formele Semantiek Van de predicatenlogica naar gegeneraliseerde kwantoren. Jeroen Van Craenenbroeck en Guido Vanden Wyngaerd

Formele Semantiek Van de predicatenlogica naar gegeneraliseerde kwantoren. Jeroen Van Craenenbroeck en Guido Vanden Wyngaerd Formele Semantiek Van de predicatenlogica naar gegeneraliseerde kwantoren Jeroen Van Craenenbroeck en Guido Vanden Wyngaerd Inhoud 1. Betekenis... 1 1.1. Wat is betekenis?... 1 1.2. Sinn en Bedeutung van

Nadere informatie

FEITEN EN BETEKENIS Een verhandeling over ontologie en praktische rede.

FEITEN EN BETEKENIS Een verhandeling over ontologie en praktische rede. FEITEN EN BETEKENIS Een verhandeling over ontologie en praktische rede. Proefschrift ter verkrijging van de graad van Doctor aan de Rijksuniversiteit te Leiden, op gezag van de Rector Magnificus dr. J.J.M.

Nadere informatie

Les B-08 Kunstmatige intelligentie en logica

Les B-08 Kunstmatige intelligentie en logica 2004, David Lans Les B-08 Kunstmatige intelligentie en logica 8.1 De Turing test Toen halverwege de 20 e eeuw de computer zijn intrede deed, stelde de Brit Alan Turing (1912-1953) in een wetenschappelijke

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de psychologie van de communicatie

Recente ontwikkelingen in de psychologie van de communicatie Recente ontwikkelingen in de psychologie van de communicatie Vera Hoorens Katholieke Universiteit te Leuven Presentatie ter gelegenheid van de Najaarsconferentie van de VGT en VVGt (11-12 november 1999)

Nadere informatie

Vandaag. literatuur college 5. Oorsprong v.h. woord symbool. Symbolen. Termen en begrippen. Deel I. Symbolen

Vandaag. literatuur college 5. Oorsprong v.h. woord symbool. Symbolen. Termen en begrippen. Deel I. Symbolen Vandaag Symbolen Oorsprong van symbolen Wat is een symbool? Symbolen in de semiotiek (en psychoanalyse) Taalhandelingen Meaning (betekenis, bedoeling) Illocutie en perlocutie literatuur college 5 Jansen

Nadere informatie

(HULP)WERKWOORDEN VAN MODALITEIT

(HULP)WERKWOORDEN VAN MODALITEIT (HULP)WERKWOORDEN VAN MODALITEIT 1. De vormen van KUNNEN, MOGEN, WILLEN & MOETEN kunnen mogen willen moeten Ik kan mag wil moet dat alleen doen. Je / U kunt mag wilt moet dat alleen doen. kan wil dat alleen

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/61004

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/23938 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/23938 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/23938 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Bruil, Martine Title: Clause-typing and evidentiality in Ecuadorian Siona Issue

Nadere informatie

Jan Bransen Het Schrijven van een Filosofisch Essay

Jan Bransen Het Schrijven van een Filosofisch Essay Jan Bransen Het Schrijven van een Filosofisch Essay Onderstaande tekst schreef ik jaren geleden om studenten wat richtlijnen te geven bij het ontwikkelen van een voor filosofen cruciale vaardigheid: het

Nadere informatie

Late fouten in het taalbegrip van kinderen

Late fouten in het taalbegrip van kinderen 1 Late fouten in het taalbegrip van kinderen Petra Hendriks Hoogleraar Semantiek en Cognitie Center for Language and Cognition Groningen Rijksuniversiteit Groningen 2 De misvatting Actief versus passief

Nadere informatie

Discrete Structuren. Piter Dykstra Opleidingsinstituut Informatica en Cognitie www.math.rug.nl/~piter piter@math.rug.nl. 9 februari 2009 BEWIJZEN

Discrete Structuren. Piter Dykstra Opleidingsinstituut Informatica en Cognitie www.math.rug.nl/~piter piter@math.rug.nl. 9 februari 2009 BEWIJZEN Discrete Structuren Piter Dykstra Opleidingsinstituut Informatica en Cognitie www.math.rug.nl/~piter piter@math.rug.nl 9 februari 2009 BEWIJZEN Discrete Structuren Week1 : Bewijzen Onderwerpen Puzzels

Nadere informatie

De betekenis(sen) van conditionele zinnen

De betekenis(sen) van conditionele zinnen De betekenis(sen) van conditionele zinnen Kevin Demiddele Eén van de vragen waar de taalfilosofie sinds de vorige eeuw mee heeft geworsteld, is wat de betekenis is van als dan in de natuurlijke taal. De

Nadere informatie

Kennis, hoe te benaderen en hoe te funderen..? Violette van Zandbeek Social research Datum: 15 april 2011

Kennis, hoe te benaderen en hoe te funderen..? Violette van Zandbeek Social research Datum: 15 april 2011 Kennis, hoe te benaderen en hoe te funderen..? Naam: Violette van Zandbeek Vak: Social research Datum: 15 april 2011 1 Kennis, hoe te benaderen en hoe te funderen..? Als onderdeel van het vak social research

Nadere informatie

Kripke's puzzel, Quine en Davidson

Kripke's puzzel, Quine en Davidson Kripke's puzzel, Quine en Davidson Eind-essay voortgezette taalfilosofie niveau 3 -- Norbert van Ettinger -- 0244236 -- vtpap308.doc Abstract Pierre, een logicus, is een mono-linguïstische Fransman, woonachtig

Nadere informatie

Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding. G.J.E. Rutten

Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding. G.J.E. Rutten 1 Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding G.J.E. Rutten Introductie In dit artikel wil ik het argument van de Amerikaanse filosoof Alvin Plantinga voor

Nadere informatie

Logica 1. Joost J. Joosten

Logica 1. Joost J. Joosten Logica 1 Joost J. Joosten Universiteit Utrecht (sub)faculteit der Wijsbegeerte Heidelberglaan 8 3584 CS Utrecht Kamer 158, 030-2535579 jjoosten@phil.uu.nl www.phil.uu.nl/ jjoosten (hier moet een tilde

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE 5 DEEL I KENNIS... 6 DEEL II WETENSCHAP... 76

INHOUDSOPGAVE 5 DEEL I KENNIS... 6 DEEL II WETENSCHAP... 76 INHOUDSOPGAVE 5 DEEL I KENNIS... 6 DEEL II WETENSCHAP... 76 Vergeten... 7 Filosofie... 9 Een goed begin... 11 Hoofdbreker... 13 Zintuigen... 15 De hersenen... 17 Zien... 19 Geloof... 21 Empirie... 23 Ervaring...

Nadere informatie

Homework assignment 7 (Intensionality)

Homework assignment 7 (Intensionality) Homework assignment 7 (Intensionality) Semantiek 2013 Solutions Opgave 1 Bekijk de volgende zinnen: A. Lewis Carroll is Charles Dodgson, en Tina ontmoette Charles Dodgson. B. Lewis Carroll is Charles Dodgson,

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Identiteit en misverstand. http:\\www.marcdegraauw.com 1

Identiteit en misverstand. http:\\www.marcdegraauw.com 1 Identiteit en misverstand http:\\www.marcdegraauw.com 1 Wat is identiteit? Identiteit is een lastig: woord Associaties: in hokjes verdelen emotioneel / onderbewust je hebt meerdere identiteiten mono-identiteit

Nadere informatie

JA, IK HELP DE KIPPEN! Een pragma- dialectische analyse voor het verklaren van argumentatie in online fondsenwervingsteksten. Léonie Anna Ida Klaver

JA, IK HELP DE KIPPEN! Een pragma- dialectische analyse voor het verklaren van argumentatie in online fondsenwervingsteksten. Léonie Anna Ida Klaver JA, IK HELP DE KIPPEN! Een pragma- dialectische analyse voor het verklaren van argumentatie in online fondsenwervingsteksten Léonie Anna Ida Klaver leonie.klaver@hotmail.com Masterscriptie Tekst en Communicatie

Nadere informatie

Introductie Hoofdstuk 2: Aspecten van een onderzoekende houding

Introductie Hoofdstuk 2: Aspecten van een onderzoekende houding Samenvatting Introductie Zowel beleidsmakers, als docenten en studenten tonen een positieve waardering voor de verwevenheid van onderzoek in het universitair onderwijs. Toch is het, ook voor docenten

Nadere informatie

Propositielogica, waarheid en classificeren

Propositielogica, waarheid en classificeren Logica in actie H O O F D S T U K 2 Propositielogica, waarheid en classificeren We hebben al gezien dat voor een logicus het verhevene heel dicht kan liggen bij het alledaagse. Misschien beter gezegd:

Nadere informatie

Betekenis 2: lambda-abstractie

Betekenis 2: lambda-abstractie Betekenis 2: lambda-abstractie Anna Chernilovskaya 4 June 2009 Wat? Vorige keer: Predicaatlogica Vertaling van zinnen Deze keer: Predicaatlogica uitbreiding Vertaling van zinnen in details Overzicht van

Nadere informatie

Nota Deel 2. Rick Nouwen. Week 2, 2010

Nota Deel 2. Rick Nouwen. Week 2, 2010 1 Nota Deel 2 Rick Nouwen Week 2, 2010 2 Algemene Richtlijnen Wees zuinig met papier: nieuwe secties hoeven niet op een aparte pagina; de titel e.d. hoeft ook niet op een aparte pagina; maak er gewoon

Nadere informatie

Opdrachten Tarski s World

Opdrachten Tarski s World Opdrachten Tarski s World Logika thema 4 13 april 2004 1 Propositielogika 1.1 Atomaire proposities in Tarski s world Open de wereld, wittgens.sen, en het bestand met beweringen, wittgens.sen 1. Ga van

Nadere informatie

II. ZELFGEDEFINIEERDE FUNCTIES

II. ZELFGEDEFINIEERDE FUNCTIES II. ZELFGEDEFINIEERDE FUNCTIES In Excel bestaat reeds een uitgebreide reeks van functies zoals SOM, GEMIDDELDE, AFRONDEN, NU enz. Het is de bedoeling om functies aan deze lijst toe te voegen door in Visual

Nadere informatie

Op als-vragen geef ik geen antwoord. Een onderzoek naar de hypothetische conditionele vraag in gesproken interviews

Op als-vragen geef ik geen antwoord. Een onderzoek naar de hypothetische conditionele vraag in gesproken interviews Op als-vragen geef ik geen antwoord. Een onderzoek naar de hypothetische conditionele vraag in gesproken interviews Masterscriptie Nederlandse taal en cultuur sectie Taalbeheersing Universiteit Leiden

Nadere informatie

Openingstoespraak Debat Godsargument VU Faculteit der Wijsbegeerte 11 April 2012. Emanuel Rutten

Openingstoespraak Debat Godsargument VU Faculteit der Wijsbegeerte 11 April 2012. Emanuel Rutten 1 Openingstoespraak Debat Godsargument VU Faculteit der Wijsbegeerte 11 April 2012 Emanuel Rutten Goedemiddag. Laat ik beginnen met studievereniging Icarus en mijn promotor Rene van Woudenberg te bedanken

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/18578

Nadere informatie

Woordkennis 1-5 NT2 is bedoeld om de woordenschat van anderstalige leerlingen te vergroten.

Woordkennis 1-5 NT2 is bedoeld om de woordenschat van anderstalige leerlingen te vergroten. Woordkennis 1-5 NT2 Woordkennis 1-5 NT2 is bedoeld om de woordenschat van anderstalige leerlingen te vergroten. Doelgroepen Woordkennis 1-5 NT2 Woordkennis 1-5 NT2 is bedoeld voor anderstalige leerlingen

Nadere informatie

CONTEMPLATIEVE FOTOGRAFIE BEWUST ANDERS WAARNEMEN

CONTEMPLATIEVE FOTOGRAFIE BEWUST ANDERS WAARNEMEN CONTEMPLATIEVE FOTOGRAFIE BEWUST ANDERS WAARNEMEN Inleiding Wat wij beogen met deze drie dagen is een verdieping in fotograferen. Dat doen we door het effect van foto s te bestuderen. In algemeenheid geven

Nadere informatie

Werkwoorden. Hebben en zijn. De twee belangrijkste werkwoorden in het Nederlands zijn hebben en zijn. Ik ben Thomas. Ik heb een fiets.

Werkwoorden. Hebben en zijn. De twee belangrijkste werkwoorden in het Nederlands zijn hebben en zijn. Ik ben Thomas. Ik heb een fiets. Werkwoorden Hebben en zijn De twee belangrijkste werkwoorden in het Nederlands zijn hebben en zijn. Ik ben Thomas. Ik heb een fiets. persoon onderwerp hebben zijn 1 enk. ik heb ben 2 enk. jij/u hebt bent

Nadere informatie

Het werk Monochrome (Grey) van Anish Kapoor hangt ruggetje, ruggetje met de Zonnebloemen van Van Gogh. pagina 84, 10-10-2015 Het Financieele Dagblad

Het werk Monochrome (Grey) van Anish Kapoor hangt ruggetje, ruggetje met de Zonnebloemen van Van Gogh. pagina 84, 10-10-2015 Het Financieele Dagblad Het werk Monochrome (Grey) van Anish Kapoor hangt ruggetje, ruggetje met de Zonnebloemen van Van Gogh. pagina 84, 10-10-2015 Het Financieele Dagblad Kijk en vergelijk Het is een trend: hedendaagse werken

Nadere informatie

Predikaatlogica en informatica

Predikaatlogica en informatica Logica in actie H O O F D S T U K 5 Predikaatlogica en informatica Wanneer is een predikaatlogische formule waar? Om de gedachten te bepalen, beschouwen we nog eens de formule: x (P(x) y (P(y) y > x))

Nadere informatie

Semantiek 1 college 12. Jan Koster

Semantiek 1 college 12. Jan Koster Semantiek 1 college 12 Jan Koster 1 Vandaag Vorige keer: voortzetting inleiding in de formele semantiek (betekenispostulaten, restricties op kwantoren, tweede-orde logica, sterk/zwak, monotonie, intensionaliteit

Nadere informatie

Vaksubkernen Inhouden vwo kerndoelen onderbouw. De leerling kan zijn Latijnse woordenschat inzetten bij het tekstbegrip

Vaksubkernen Inhouden vwo kerndoelen onderbouw. De leerling kan zijn Latijnse woordenschat inzetten bij het tekstbegrip Tussendoelen Latijn ( vwo ) Latijn havo/vwo onderbouw K = gericht op voorbereiding op deze vakken in bovenbouw (Turquoise) KGV= gericht op algemene gymnasiale vorming (Zilver) = K = Kgv Taalsysteem Vocabulaire

Nadere informatie

Leren Filosoferen. Tweede avond

Leren Filosoferen. Tweede avond Leren Filosoferen Tweede avond Website Alle presentaties zijn te vinden op mijn website: www.wijsgeer.nl Daar vind je ook mededelingen over de cursussen. Hou het in de gaten! Vragen n.a.v. vorige keer

Nadere informatie

Het laboratorium in je hoofd. Pim Lemmens

Het laboratorium in je hoofd. Pim Lemmens Het laboratorium in je hoofd Pim Lemmens Oefening 1 Stel, het is mogelijk om mensen vrijwel instantaan te beamen van de ene plaats naar de andere (vgl. Star Trek) We vormen samen een ministerraad die wetgeving

Nadere informatie

Les 4: Les conversatie + grammatica Nederlands Conversatie Les 2 A-klas

Les 4: Les conversatie + grammatica Nederlands Conversatie Les 2 A-klas Les 4: Les conversatie + grammatica Nederlands Conversatie Les 2 A-klas Leraar: Dag Jef. Jef: Dag mevrouw. Hoe gaat het met u? Leraar: Goed, dank je. En met jou? Jef: Ook goed. ----------- Mark: Hallo

Nadere informatie

Dilemmamethode. Formuleer het dilemma:

Dilemmamethode. Formuleer het dilemma: Dilemmamethode (zie: Jacques Graste, Omgaan met dilemma s. Een methode voor ethische reflectie hoofdstuk 2 in Henk Manschot en Hans van Dartel In gesprek over goede zorg. Overlegmethoden voor ethiek in

Nadere informatie

Eindexamen filosofie vwo 2010 - II

Eindexamen filosofie vwo 2010 - II Opgave 2 Religie in een wetenschappelijk universum 6 maximumscore 4 twee redenen om gevoel niet te volgen met betrekking tot ethiek voor Kant: a) rationaliteit van de categorische imperatief en b) afzien

Nadere informatie

Logisch-filosofische verhandeling

Logisch-filosofische verhandeling Logisch-filosofische verhandeling LUDWIG WITTGENSTEIN Vertaald en van een afsluitend essay voorzien door Victor Gijsbers 30 september 2005 Inhoudsopgave Verantwoording van de vertaler 2 Logisch-filosofische

Nadere informatie

FILOSOFIE VAN DE WISKUNDE. Filosofische stromingen in de wiskunde. De genetische methode. Voorbeeld van de gen. meth.

FILOSOFIE VAN DE WISKUNDE. Filosofische stromingen in de wiskunde. De genetische methode. Voorbeeld van de gen. meth. Filosofische stromingen in de wiskunde FILOSOFIE VAN DE WISKUNDE n logicisme (Frege, Russell) "wiskunde is een tak van de logica" n formalisme (Hilbert) "wiskunde is de wetenschap van formele systemen"

Nadere informatie

IEMAND IETS WIJSMAKEN: IRREALIS EN NEGATIEVE POLARITEIT * Jack Hoeksema

IEMAND IETS WIJSMAKEN: IRREALIS EN NEGATIEVE POLARITEIT * Jack Hoeksema IEMAND IETS WIJSMAKEN: IRREALIS EN NEGATIEVE POLARITEIT * Jack Hoeksema Het werkwoord wijsmaken in de zin van doen geloven heeft een tweeledig gebruik: neutraal: handelend over daadwerkelijk plaatsgevonden

Nadere informatie

Toelichting bij de Korte Verhandeling van Spinoza Nummer 1

Toelichting bij de Korte Verhandeling van Spinoza Nummer 1 Toelichting bij de Korte Verhandeling van Spinoza Nummer 1 Deel 1, Hoofdstuk 1 - Dat er iets buiten ons bestaat. Rikus Koops 8 juni 2012 Versie 1.1 In de inleidende toelichting nummer 0 heb ik gesproken

Nadere informatie

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek.

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. In de BEROEPSCOMPETENTIES CIVIELE TECHNIEK 1 2, zijn de specifieke beroepscompetenties geformuleerd overeenkomstig de indeling van het beroepenveld.

Nadere informatie

Is het moeilijk voor de mensen om de opdrachten van Jezus uit te voeren? Zo ja, waarom, zo nee waarom niet?

Is het moeilijk voor de mensen om de opdrachten van Jezus uit te voeren? Zo ja, waarom, zo nee waarom niet? Bidden, praten met God LES 5 DEEL 5 DISCIPLE OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Hand 1:12-14, Hand 2:42, Hand 4:23-31 Hand 6:3-6 Hand 8:17, Hand 16:18, Hand 28:8

Nadere informatie

Het schrijven van stukken. Een introductie

Het schrijven van stukken. Een introductie Het schrijven van stukken Een introductie SYSQA B.V. Almere Datum : Status : Opgesteld door : Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 6 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Algemeen...

Nadere informatie

In Katern 2 hebben we de volgende rekenregel bewezen, als onderdeel van rekenregel 4:

In Katern 2 hebben we de volgende rekenregel bewezen, als onderdeel van rekenregel 4: Katern 4 Bewijsmethoden Inhoudsopgave 1 Bewijs uit het ongerijmde 1 2 Extremenprincipe 4 3 Ladenprincipe 8 1 Bewijs uit het ongerijmde In Katern 2 hebben we de volgende rekenregel bewezen, als onderdeel

Nadere informatie

Les 6: Omgaan met gastenreacties

Les 6: Omgaan met gastenreacties Slide Welkom Slide Les 6, Omgaan met gastenreacties Slide Gastvrijheid is een werkwoord, aan t werk dus! Welkom bij alweer de laatste les van de cursus meer omzet door gastvrije bediening. In de deze les

Nadere informatie

Dag 15 - natuurlijk speechen met mind mapping

Dag 15 - natuurlijk speechen met mind mapping Dag 15 - natuurlijk speechen met mind mapping Zodra je er op gaat letten zie je dat veel toespraken eigenlijk heel onnatuurlijk overkomen. De spreker staat kaarsrecht achter zijn spreekgestoelte. Hij duikt

Nadere informatie

Eindexamen filosofie vwo 2011 - I

Eindexamen filosofie vwo 2011 - I Opgave 3 Vreemder dan alles wat vreemd is 12 maximumscore 3 de twee manieren waarop je vanuit zingevingsvragen religies kunt analyseren: als waarden en als ervaring 2 een uitleg van de analyse van religie

Nadere informatie

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel)

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel) Wat is realiteit? De realiteit is de wereld waarin we verblijven met alles wat er is. Deze realiteit is perfect. Iedere mogelijkheid die we als mens hebben wordt door de realiteit bepaald. Is het er, dan

Nadere informatie

Bijdragen. De betekenis van juridische statuswoorden

Bijdragen. De betekenis van juridische statuswoorden Bijdragen De betekenis van juridische statuswoorden Jaap Hage* 1 Inleiding Het recht kent een aantal woorden die staan voor een bepaalde status waaraan rechtsgevolgen zijn verbonden, maar waarvan op het

Nadere informatie

Predikaatlogica, modellen en programma s

Predikaatlogica, modellen en programma s Logica in actie H O O F D S T U K 4 Predikaatlogica, modellen en programma s De taal van de propositielogica is voor veel toepassingen te arm. Dat bleek al in de Klassieke Oudheid, waar logici allerlei

Nadere informatie

College 4: Gegeneraliseerde Kwantoren

College 4: Gegeneraliseerde Kwantoren Semantiek CKI/CAI Utrecht, herfst 2008 College 4: Gegeneraliseerde Kwantoren Onderwerpen: NP denotaties als verzamelingen van verzamelingen, monotoniciteit bij kwantoren, determiner denotaties als relaties

Nadere informatie

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 13 25

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 13 25 De beginselen van de moderne psychologie: de introspectiepsychologie 2 verschillende beginjaren van de psychologie Wundt (1876) Eerste psychologische laboratorium voor onderzoek William James (1879) Eerste

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst Platform Zorg voor het leven, 23 januari 2015, Veenendaal

Verslag bijeenkomst Platform Zorg voor het leven, 23 januari 2015, Veenendaal Verslag bijeenkomst Platform Zorg voor het leven, 23 januari 2015, Veenendaal Inleiding Welke invloed kunnen leden van het Platform Zorg voor het leven hebben op het euthanasiedebat? Rondom die vraag kwamen

Nadere informatie

Minor Filosofie en Wetenschap Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014

Minor Filosofie en Wetenschap Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014 Minor Filosofie en Wetenschap Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014 I Inhoudsopgave Vak: Filosofische

Nadere informatie

Wiskunde C vwo. Workshop Noordhoff wiskundecongres 19 november 2015 Jan Dijkhuis en Sabine de Waal. Programma

Wiskunde C vwo. Workshop Noordhoff wiskundecongres 19 november 2015 Jan Dijkhuis en Sabine de Waal. Programma Wiskunde C vwo Workshop Noordhoff wiskundecongres 19 november 2015 Jan Dijkhuis en Sabine de Waal Programma 1. Vorm en ruimte in Getal & Ruimte 2. Logisch redeneren in Getal & Ruimte 1. Examenprogramma

Nadere informatie

MINOR TAAL & MAATSCHAPPIJ I: INLEIDING SOCIOLINGUÏSTIEK. Onderdeel Taalverandering en Taalcontact. 2007-2008, 1e semester. 4e college (29-11-2007)

MINOR TAAL & MAATSCHAPPIJ I: INLEIDING SOCIOLINGUÏSTIEK. Onderdeel Taalverandering en Taalcontact. 2007-2008, 1e semester. 4e college (29-11-2007) MINOR TAAL & MAATSCHAPPIJ I: INLEIDING SOCIOLINGUÏSTIEK Onderdeel Taalverandering en Taalcontact 2007-2008, 1e semester 4e college (29-11-2007) Leven en dood van talen 1. Hoe ontstaan talen? 2. Bedreigde

Nadere informatie

Als U begrijpt wat ik bedoel...

Als U begrijpt wat ik bedoel... Als U begrijpt wat ik bedoel... Digitale post Digitale post Netwerkinfrastructuur: ADSL, kabel, leased line Transportprotocollen: IP, TCP, HTTP, ebms, WS-* Enveloppen: SOAP, ebms, WS-* Enveloppen Brieven

Nadere informatie

Universiteit Maastricht en WUR Ca 50 Maastricht en Ca 30 Wageningen Ronde 2 Datum uitvoering Mei 2011. Joke Marinissen en Gwen Noteborn

Universiteit Maastricht en WUR Ca 50 Maastricht en Ca 30 Wageningen Ronde 2 Datum uitvoering Mei 2011. Joke Marinissen en Gwen Noteborn Pilot 1: UM/WUR Pilot Naam UM-Wageningen Instelling Universiteit Maastricht en WUR Studenten Aantal Ca 50 Maastricht en Ca 30 Wageningen Ronde 2 Datum uitvoering Mei 2011 Variant Live interactie Contactpersoon

Nadere informatie

Wat is er mis met Ruttens modaal-epistemische argument? Victor Gijsbers

Wat is er mis met Ruttens modaal-epistemische argument? Victor Gijsbers Wat is er mis met Ruttens modaal-epistemische argument? Victor Gijsbers Inleiding Het modaal-epistemische argument voor het bestaan van God dat Emanuel Rutten in het vorige nummer van Radix verdedigt,

Nadere informatie

De ijnmanager. Cartoons september 2012. Luc Timmers

De ijnmanager. Cartoons september 2012. Luc Timmers De ijnmanager Cartoons september 2012 Luc Timmers Alle cartoons mogen gratis gekopieerd en verspreid worden Gratis? Jazeker! Tegenprestatie? De Lijnmanager Gratis is voor bijna niks Volg @Delijnmanager

Nadere informatie

http://www.kidzlab.nl/index2.php?option=com_content&task=vi...

http://www.kidzlab.nl/index2.php?option=com_content&task=vi... Veelvlakken De perfecte vorm Plato was een grote denker in de tijd van de Oude Grieken. Hij was een van de eerste die de regelmatige veelvlakken heel bijzonder vond. Hij hield ervan omdat ze zulke mooie,

Nadere informatie

Motiveren kun je leren- zinvol in iedere levensfase. 11-6-2015 Wanda de Kanter motiveren 1

Motiveren kun je leren- zinvol in iedere levensfase. 11-6-2015 Wanda de Kanter motiveren 1 Motiveren kun je leren- zinvol in iedere levensfase 11-6-2015 Wanda de Kanter motiveren 1 Oncologie verpleegkundigen Engelen op aarde Lief Zorgzaam Beste voor de patient Reparatie reflex 11-6-2015 Wanda

Nadere informatie

Een overtuigende tekst schrijven

Een overtuigende tekst schrijven Een overtuigende tekst schrijven Taalhandeling: Betogen Betogen ervaarles Schrijftaak: Je mening geven over een andere manier van herdenken op school instructieles oefenlesles Lesdoel: Leerlingen kennen

Nadere informatie

De bruistablet. Creatief zoeken naar

De bruistablet. Creatief zoeken naar De bruistablet Creatief zoeken naar sprankelende oplossingen Op de jeugddienst word je dagdagelijks geconfronteerd met kleine en/of grote problemen, vraagstukken, uitdagingen die een antwoord van je vragen.

Nadere informatie

Keizerin Elizabeth. Keizer Franz Joseph I

Keizerin Elizabeth. Keizer Franz Joseph I 1 Oostenrijk Oostenrijk is een land in Midden Europa. Het is een Alpenland. Nergens grenst het aan een zee. De belangrijkste rivieren zijn de Donau en de Inn. In Oostenrijk spreekt men Duits. De munteenheid

Nadere informatie

Attitudevorming & verandering. dinsdag 6 maart 2012

Attitudevorming & verandering. dinsdag 6 maart 2012 Attitudevorming & verandering H9 Wat vertellen attitudes over consumenten? Wat vertellen attitudes over consumenten? Mensen die van sushi houden zullen het waarschijnlijk eten Wat vertellen attitudes over

Nadere informatie

Effectieve Communicatie

Effectieve Communicatie Effectieve Communicatie Coachen een veelzijdig vak Groningen, 30 september 2011 MARTIJN DOELEN Basiselementen communicatie en vaardigheden Communicatie filosofie Johan Cruyff Institute for Sport Studies

Nadere informatie

2003/2004 SPREKEN EXAMEN II. Voorbeeldexamen. Beoordelingsvoorschriften. Staatsexamen Nederlands als tweede taal NT 2

2003/2004 SPREKEN EXAMEN II. Voorbeeldexamen. Beoordelingsvoorschriften. Staatsexamen Nederlands als tweede taal NT 2 SPREKEN Voorbeeldexamen EXAMEN II 2003/2004 Beoordelingsvoorschriften Staatsexamen Nederlands als tweede taal NT 2 Inhoudsopgave 1 Inhoud voorbeeldexamen Spreken II 4 2 Aanwijzingen voor de beoordeling

Nadere informatie

Denken over taal: ontleden #2.0

Denken over taal: ontleden #2.0 DOMINICUS COLLEGE tweede klassen VWO NIJMEGEN december 2011 Denken over taal: ontleden #2.0 Je krijgt in tweetallen een aantal losse kaartjes, waarop taaluitingen staan van een tweejarige kleuter. Je ziet

Nadere informatie

Jongeren en het huwelijk. Jongeren en het huwelijk

Jongeren en het huwelijk. Jongeren en het huwelijk Inhoud Zijn je ouders nog bij elkaar? 3 Genschap van goederen: Stel je zou gaan trouwen, waarvoor zou je dan kiezen? 7 Ik zou later willen trouwen 4 Partneralimentatie: Waar gaat je voorkeur naar uit?

Nadere informatie

Basisbegrippen van de taalwetenschap: Variatielinguïstiek

Basisbegrippen van de taalwetenschap: Variatielinguïstiek Basisbegrippen van de taalwetenschap: Variatielinguïstiek Marc van Oostendorp M.van.Oostendorp@umail.LeidenUniv.NL 29 november 2004 Variatielinguïstiek Wat is variatielinguïstiek? De studie van taalvariatie

Nadere informatie

Getaltheorie I. c = c 1 = 1 c (1)

Getaltheorie I. c = c 1 = 1 c (1) Lesbrief 1 Getaltheorie I De getaltheorie houdt zich bezig met het onderzoek van eigenschappen van gehele getallen, en meer in het bijzonder, van natuurlijke getallen. In de getaltheorie is het gebruikelijk

Nadere informatie

WAT BETEKENT INDUSTRIAL DESIGN VOOR ONTWIKKELING VAN SMART PRODUCTS?

WAT BETEKENT INDUSTRIAL DESIGN VOOR ONTWIKKELING VAN SMART PRODUCTS? ELECTRONICS & AUTOMATION VOORDRACHT 3 JUNI 2015 / FLEX/theINNOVATIONLAB WAT BETEKENT INDUSTRIAL DESIGN VOOR ONTWIKKELING VAN SMART PRODUCTS? +31 (0) 15 2756666 / www.flex.nl / Elektronicaweg 22, 2628 XG,

Nadere informatie

Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006

Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006 1 Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006 Mondeling onderwijs Kerndoel 1 Kerndoel 2 Kerndoel 3 Schriftelijk onderwijs Kerndoel 4 Bijlage kerndoel 4 leestechniek Kerndoel 5 Kerndoel

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11 Inhoudsopgave Voorwoord 5 Inleiding 11 1 Eerste verkenning 15 1.1 Waarom is kennis van religie belangrijk voor journalisten? 16 1.2 Wat is religie eigenlijk? 18 1.2.1 Substantieel en functioneel 18 1.2.2

Nadere informatie

1. Is de standaard duidelijk over de werkzaamheden die mogen worden uitgevoerd.? Zo nee, graag toelichten waarom niet.

1. Is de standaard duidelijk over de werkzaamheden die mogen worden uitgevoerd.? Zo nee, graag toelichten waarom niet. Reactie op Consultatiedocument Standaard 4400N Met belangstelling heb ik kennis genomen van het consultatiedocument Standaard 4400N. Ik maak graag gebruik van de mogelijkheid om te reageren op dit document.

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1: MERKEN & STRATEGISCH MERKENMANAGEMENT

HOOFDSTUK 1: MERKEN & STRATEGISCH MERKENMANAGEMENT HOOFDSTUK 1: MERKEN & STRATEGISCH MERKENMANAGEMENT 1 INTRODUCTIE H:1 Een merk is in de eerste plaats een product. Een product is fysiek, een service, winkel, persoon, organisatie, plaats of een idee. Een

Nadere informatie

Nieuwe romantiek? 3.1

Nieuwe romantiek? 3.1 Nieuwe romantiek? 3.1 Leven we vandaag in een romantische tijd? Wat betekent dit dan? Je krijgt 2 teksten over dit thema. ORIËNTEREN Bij elke tekst krijg je enkele vragen. Die los je op per twee. Dit betekent:

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 4 Wonen

Spreekopdrachten thema 4 Wonen Spreekopdrachten thema 4 Wonen Opdracht 1 bij 4.1 ** Uitleg voor de docent: Op de volgende pagina vind je een blad met plaatjes. Knip de plaatjes uit en doe ze in een envelop. Geef elk tweetal een envelop.

Nadere informatie

5. 8. Quine Biografie

5. 8. Quine Biografie 5. 8. Quine Het landschap van de Amerikaanse wijsbegeerte staat in de schaduw van een hoge boom die geworteld is in Cambridge, Massachusetts. Sinds de Tweede Wereldoorlog wordt er vanuit een werkkamer

Nadere informatie

Causale Kunst: Fotografie

Causale Kunst: Fotografie Causale Kunst: Fotografie Bram Poels, 3868788 Van vele (moderne) kunstwerken kunnen we ons afvragen of het wel kunst is. Als onderdeel van deze grote vraag over de kunst als geheel, kunnen we ons verder

Nadere informatie