Verschillen tussen jongens en meisjes. 22 augustus Els Menu

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verschillen tussen jongens en meisjes. 22 augustus 2013 - Els Menu"

Transcriptie

1 Verschillen tussen jongens en meisjes D E G E V O L G E N V O O R O N Z E O N D E R W I J S P R A K T I J K 22 augustus Els Menu

2 Enkele onderzoeksresultaten uit het onderwijs Internationale observatieonderzoeken leggen een aantal verschillen in de aanpak van jongens en meisjes bloot: Jongens krijgen tijdens de les meer denkvragen en meisjes meer feit- en herhalingsvragen Jongens krijgen ook meer stimuli om te antwoorden, meisjes meer en langere leesbeurten Jongens worden aangemoedigd om zelf tot een oplossing te komen, bij meisjes is de leerkracht sneller geneigd om te helpen. (Rivers & Barnett, 2011)

3 Op het einde van het basisonderwijs hebben 15% van de meisjes en 16% van de jongens een leerachterstand van 1 jaar of meer. In de loop van het secundair onderwijs wordt de genderkloof groter: 26% van de meisjes en 32% van de jongens in het secundair onderwijs hebben een leerachterstand van 1 jaar of meer Bijna een op de twee jongens verlaat het secundair onderwijs met een jaar achterstand tegenover bijna een op de drie meisjes. Jongens verlaten de school ook vaker zonder diploma. Voor elk meisje dat in Vlaanderen een C-attest krijgt, zijn er twee jongens die een C-attest krijgen (Bron: statistisch jaarboek van het Vlaams onderwijs 11-12)

4 Tegen het einde van de lagere school belandt één op de tien jongens in Vlaanderen in het buitengewoon onderwijs. Bij de meisjes gaat het om 6,2 procent. Van alle schoolgaande Vlaamse leerlingen tussen 6 en 18 jaar gaat 5,3 procent naar het buitengewoon onderwijs (Bron: Onderwijs Vlaanderen, 2013)

5 In de afgelopen tien jaar steeg het aantal mannen in de lerarenopleiding minimaal van 26% in tot 29% in Bij uitstek in de opleiding kleuteronderwijs blijven mannen witte raven. De meeste mannen vinden we terug in de lerarenopleiding voor Secundair onderwijs. Kleuteronderwijs Lager Onderwijs Secundair Onderwijs (Bron: Hoger onderwijs in cijfers, Vlaamse overheid, 2012)

6 De rol van hersenen en hormonen Dankzij de nieuwste apparatuur, zoals MRI- en PET-scans, is aan het licht gekomen dat wanneer mannen en vrouwen dezelfde taak doen, er andere delen van hun brein werkzaam zijn (Medina, 2010). Hormonen bepalen mee de werking van de hersenen. Met name de hormonen testosteron en oestrogeen, die in verschillende hoeveelheden voorkomen bij jongens en meisjes, hebben effect op het functioneren en het gedrag (Woltering, 2009). Er is een voortdurende wisselwerking tussen hormonale aanleg, breinontwikkeling en de rijping van het centrale zenuwstelstel (L. Sax, 2001) => jongens een jaartje later naar het 1 ste leerjaar

7 Bron: maak je samen.nl

8

9 En dan is er TESTOSTERON Het verhaal van PABLO, het zoontje van de kapster en 4 jarige kleuter bij juf Marijke Hormonen beïnvloeden al van in een vroeg stadium de ontwikkeling van de hersenen. Testosteron: tegen vierde levensjaar een tijdelijke piek Testosteron beïnvloedt behoefte aan beweging, competitie, doelgerichtheid, agressie en zelfvertrouwen Onder invloed van bijvoorbeeld stress en conflict kan bij jongens tijdelijk meer testosteron worden aangemaakt. (Woltering, 2009)

10 De actieve jongen versus het rustige meisje Van kleins af aan zijn jongens lichamelijk meer actiever dan meisjes (Formel et al., 2008). Meisjes zijn rustiger en tonen in hun spel de voorkeur voor tekenen en rollenspel, terwijl jongens luidruchtiger en agressiever zijn en voornamelijk voor de constructiehoek of fysieke activiteiten kiezen (Laevers&Verboven, 2000). 40% van de tijd kiezen jongens voor superheld-spel en aldus ook voor spelend vechten (Logue&Harvey, 2010).

11 Gevolgen voor onze jongens Actieve, energieke jongens => probleemkinderen (King&Gartrell, 2003) Jongens te snel gelabeld met ADD of ADHD (Pastor&Reuben, 2002) 50% van de interactie tussen opvoedster en kind in kinderopvang in negatief: Blijf af! Doe niet! Pas op!... (Tavecchio, 2007) 48% van de kleuteronderwijzers stopt drukke, actieve spel van jongens meermaals per dag af 29% bij actief en druk spel van meisjes (Logue&Harvey, 2010)

12 Dus wat hebben onze jongens nodig? Building an encouraging classroom with boys in mind (King&Gartrell, 2003) Vergroot de klas door ook buitenspel aan te bieden Creëer ook binnen de klas voldoende bewegingsruimte Biedt activiteiten aan waarbij kinderen heel hun lichaam moeten gebruiken Timmer- en constructiehoek zijn onmisbaar Voorzie heel wat kansen tot ontdekken en experimenteren Should we keep trying to change the boys and their energy, or should we change the educational system they find themselves in? (Gurian, 2005)

13 De leerkracht maakt het verschil Mannelijke leerkrachten hebben meer begrip voor het ruwe en drukke spel van jongens (Sandberg&Pramling- Samuelsson, 2005) Woltring (2010) heeft een lijst samengesteld van 33 aanbevelingen, die een leerkracht kunnen helpen om beter om te gaan met jongens in de klas en in de school. Geef jongens de kans om met andere jongens te werken Overweeg om jongens en meisjes af en toe apart les te geven Gebruik vaker een quiz om kennis te toetsen, in plaats van een schriftelijke toets. Rustige achtergrondmuziek helpt jongens om geconcentreerd te werken.

14 Thesisonderzoek Omgaan met genderverschillen in de ervaringsgerichte en traditionele kleuterklas: attitude en praktijk van leerkrachten

15 Mijn doel: Stemmen kleuteronderwijzers met een ervaringsgerichte onderwijsvisie hun aanpak en aanbod meer af op de grotere bewegingsdrang van jongens dan kleuteronderwijzers met een traditionele onderwijsvisie. EGO

16 Onderzoeksmethode

17

18

19 Maar ook: klein hartje, ondernemend, spontaan, impulsief, creatief, inlevend in hun spel en veel fantasie, maar ook trager in fijne motoriek, minder interesse in muzische activiteiten, machogedrag, vaak superheld in spel en nog jong van mentaliteit.

20 Onderzoeksvragen en resultaten Onderzoeksvraag 1: Ervaren kleuteronderwijzers met een ervaringsgerichte onderwijsvisie het fysiek actieve gedrag van jongens minder storend dan kleuteronderwijzers met een traditionele onderwijsvisie?

21 1 9

22 Enkele opmerkingen Er werd door de participanten ook meermaals benadrukt dat de grootte van de groep en het aantal jongens en de grootte van de klasruimte een belangrijk rol spelen in het wel of niet storend ervaren van dit actievere gedrag van jongens. Interview lokt sociaal wenselijk antwoorden uit => observaties

23 Onderzoeksvraag 2: Stemmen kleuteronderwijzers met een ervaringsgerichte onderwijsvisie hun aanpak en aanbod meer af op de grotere bewegingsdrang van jongens dan kleuteronderwijzers met een traditionele onderwijsvisie?

24

25

26 Enkele opmerkingen Bewegingshoeken die enkel thematisch aanbod komen werden niet in de data opgenomen. Jongens kiezen ook vaker voor bepaalde speelse activiteiten: de autohoek, de zandbak, de waterbak, de trein, en minder voor een opdracht aan de knutsel- of schrijftafel.

27 Onderzoeksvraag 3: Vanuit welke overtuiging handelen kleuteronderwijzers wanneer ze hun aanbod afstemmen op de fysiek actievere jongens?

28 Opmerkingen: Verschillende kleuteronderwijzeressen lieten tijdens het interview verstaan dat dit een moeilijke vraag was en dat ze hier in het verleden nog nooit hadden bij stilgestaan Kleuteronderwijzers met een persoonlijke ervaring als overtuiging: Lesbisch Moeder van enkele zonen Opgegroeid met veel broers Deze resultaten vragen een diepgaander interview

29 Onderzoeksvraag 4: In welke mate hebben kleuteronderwijzers vanuit literatuur of opleiding inzichten verworven betreffende genderverschillen?

30

31 Enkele opmerkingen Sommige kleuteronderwijzers hadden nog nooit van het woord gender gehoord Enkele kleuteronderwijzers gaven ook aan een vermoeden te hebben van een verschil in testosterongehalte en dat ze de drukke en soms ook agressieve jongens wel eens als kleine pubers benoemden. De uitspraak typisch jongens werd ook door verschillende kleuteronderwijzers tijdens het interview in de mond genomen. Lerarenopleidingen geven veel te weinig aandacht aan genderverschillen!!!

32 Conclusie Het verhaal van Pablo, alias het zoontje van de kapster Wat heeft hij nodig? Een kleuterleidster met inzichten rond gender Een kleuterleidster met kennis rond hersen- en hormonenonderzoek Een kleuterleidster met een ervaringsgerichte aanpak

33 EGO maakt het verschil Ook Seppe, leerling uit het lager onderwijs, die beter zijn werkboek kan invullen terwijl hij rechtstaat en af en toe ook graag eens door de klas loopt, heeft nood aan: Een leerkracht met inzichten rond gender Een leerkracht met kennis rond hersen- en hormonenonderzoek Een leerkracht met een ervaringsgerichte aanpak

34 Een filmpje als afsluiter Aan jou om het verschil te maken SUCCES!

Workshop Het puberende brein

Workshop Het puberende brein Workshop Het puberende brein Stellingen Eens Oneens Meisjes komen eerder in de puberteit dan jongens! Verschil puberteit en adolescentie Puberteit onderdeel van de adolescentie seksuele volwassenwording.

Nadere informatie

Workshop JONGENS. aanpakken! Otto de Loor, o.deloor@aps

Workshop JONGENS. aanpakken! Otto de Loor, o.deloor@aps Workshop JONGENS. aanpakken! Otto de Loor, o.deloor@aps Schoolsucces van jongens en meisjes in het HAVO en VWO (21 febr. 2011) Coenen, Meng en Van der Velde, Universiteit van Maastricht Willen & Kunnen

Nadere informatie

Boys & Girls strategieën voor onderwijs aan jongens en meisjes in het basisonderwijs. Martijn Smoors Onderwijs Maak Je Samen

Boys & Girls strategieën voor onderwijs aan jongens en meisjes in het basisonderwijs. Martijn Smoors Onderwijs Maak Je Samen Boys & Girls strategieën voor onderwijs aan jongens en meisjes in het basisonderwijs Martijn Smoors Onderwijs Maak Je Samen Eindrapport MOOJ-onderzoek: Verschillen tussen meisjes en jongens bij het vak

Nadere informatie

meesterstuk jongensgedrag bij kleuters tijdens buitenspelen Myrthe Selker

meesterstuk jongensgedrag bij kleuters tijdens buitenspelen Myrthe Selker Ik meesterstuk jongensgedrag bij kleuters tijdens buitenspelen Myrthe Selker Master Special Educational Needs (M SEN) Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg Leerroute GLRT Voltijd Begeleid door:

Nadere informatie

Doorkleuteren of overvaren?

Doorkleuteren of overvaren? Doorkleuteren of overvaren? Effecten van zittenblijven in de derde kleuterklas Machteld Vandecandelaere Centrum voor onderwijseffectiviteit en evaluatie KU Leuven Achtergrond Zittenblijven in het Vlaams

Nadere informatie

Highlights Symposium Rekening houden met verschillen tussen jongens en meisjes in onderwijs en opvang

Highlights Symposium Rekening houden met verschillen tussen jongens en meisjes in onderwijs en opvang Highlights Symposium Rekening houden met verschillen tussen jongens en meisjes in onderwijs en opvang Introductie door Ton Versteeg (Zaan Primair) en Monique Schweitz (Centrum Jong/Jeugdteam) Er is wel

Nadere informatie

Sekseverschillen in breinontwikkeling

Sekseverschillen in breinontwikkeling Sekseverschillen in breinontwikkeling Hoewel verschillen in breinontwikkeling tussen jongens en meisjes tot nu toe beperkt aandacht hebben gekregen in neurologisch onderzoek is er evidentie dat de ontwikkeling

Nadere informatie

Workshop 3: Taalactivering

Workshop 3: Taalactivering Workshop 3: Taalactivering inhoud voorstelling Wat is taalactivering? De thema s in vogelvlucht Een thema in detail: spelend leren Getuigenis Juf Els Vragen en bekijken materiaal projectverloop onderzoek

Nadere informatie

Leidt voorlezen tot meer leesplezier?

Leidt voorlezen tot meer leesplezier? Leidt voorlezen tot meer leesplezier? Een quasi-experimenteel onderzoek in het zesde leerjaar van het basisonderwijs Annick De Vylder Peter Van Petegem 1 2 Belang van GRAAG lezen GRAAG lezen goed lezen

Nadere informatie

Informatiefolder Centrum Brein & Leren, Vrije Universiteit Amsterdam. Annemarie Trouw Schoolleider St Maartensschool, Limmen (NH)

Informatiefolder Centrum Brein & Leren, Vrije Universiteit Amsterdam. Annemarie Trouw Schoolleider St Maartensschool, Limmen (NH) Nieuwsgierigheid een basis in de school? Informatiefolder Centrum Brein & Leren, Vrije Universiteit Amsterdam Annemarie Trouw Schoolleider St Maartensschool, Limmen (NH) Sanne Dekker Neuropsycholoog, onderzoeker

Nadere informatie

Op stap naar het 1 ste leerjaar

Op stap naar het 1 ste leerjaar Op stap naar het 1 ste leerjaar Schoolrijpheid? Ook de ouders doen er toe! Werkgroep zorg - KOM Inleiding Uit de kindermond Ik wil naar het eerste leerjaar en ik wil snel leren lezen want dan kan ik Jommeke

Nadere informatie

SCHOOLFEEDBACKRAPPORT ONDERZOEK WELBEVINDEN Bevraging van de leerlingen van het lager onderwijs

SCHOOLFEEDBACKRAPPORT ONDERZOEK WELBEVINDEN Bevraging van de leerlingen van het lager onderwijs SCHOOLFEEDBACKRAPPORT ONDERZOEK WELBEVINDEN Bevraging van de leerlingen van het lager onderwijs Aan de directeur, de leerkrachten en de leerlingen van het vierde, vijfde en zesde leerjaar van school 1

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Inleiding Kinderopvang Haarlem heeft één centraal pedagogisch beleid. Dit is de pedagogische basis van alle kindercentra van Kinderopvang Haarlem.

Nadere informatie

Klasbetrokkenheid bij jongens en meisjes bij de start van het secundair onderwijs: de cruciale rol van leerkrachtstijl

Klasbetrokkenheid bij jongens en meisjes bij de start van het secundair onderwijs: de cruciale rol van leerkrachtstijl Klas bij jongens en meisjes bij de start van het secundair onderwijs: de cruciale rol van leerkrachtstijl Sofie Lietaert Debora Roorda Bieke De Fraine Karine Verschueren Ferre Laevers Centrum voor Onderwijseffectiviteit

Nadere informatie

Op stap naar het 1 e leerjaar

Op stap naar het 1 e leerjaar Op stap naar het 1 e leerjaar Schoolrijpheid? Ook de ouders doen er toe! Zwevegem, 26 november 2009 Lieven Coppens Inleiding Uit de kindermond Ik wil niet naar het eerste leerjaar want daar mag ik niet

Nadere informatie

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 In het leven van alle dag speelt Wetenschap en Techniek (W&T) een grote rol. We staan er vaak maar weinig bij stil, maar zonder de vele uitvindingen in de wereld van

Nadere informatie

Leve het jonge kind! 2 e jaarcongres 28 mei Dr. Louise Berkhout

Leve het jonge kind! 2 e jaarcongres 28 mei Dr. Louise Berkhout Leve het jonge kind! 2 e jaarcongres 28 mei 2013 Dr. Louise Berkhout Is dit spelen? Is dit spelen? Is dit spelen? Verschillende spelvormen (ivm privacy geen filmfragment): Meisje op hobbelpaard- bewegingsspel

Nadere informatie

projectverloop Onderzoek

projectverloop Onderzoek projectverloop Onderzoek Ouders: bezorgd om Nederlands, bezorgd om thuistaal Leerkrachten: meertaligheid als oorzaak van achterstand Maar: meertaligheid hoeft geen probleem te zijn projectverloop Kans:

Nadere informatie

Zindelijkheid Vlot op de pot? Christel Daenen pedagoge Opvoedingsconsulente K&G

Zindelijkheid Vlot op de pot? Christel Daenen pedagoge Opvoedingsconsulente K&G Zindelijkheid Vlot op de pot? Christel Daenen pedagoge Opvoedingsconsulente K&G Op het programma: Aantal stellingen Daaraan gekoppeld- achtergrond: Wanneer en hoe wordt een kindje zindelijk? Wanneer moet

Nadere informatie

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Inleiding 2 INLEIDING DANS Leerlingen in het basisonderwijs dansen graag. Het sluit aan bij hun natuurlijke creativiteit, fantasie en bewegingsdrang.

Nadere informatie

EERLIJKE MENING: ANONIMITEIT: ONDERDELEN

EERLIJKE MENING: ANONIMITEIT: ONDERDELEN Deze vragenlijst sluit aan op de vragenlijst die je eerder hebt ingevuld over wetenschap en techniek in het basisonderwijs. Door de eerste en de tweede vragenlijst van een groep leerkrachten te vergelijken

Nadere informatie

Waarom gedragen jongens zich anders dan meisjes?

Waarom gedragen jongens zich anders dan meisjes? Waarom gedragen jongens zich anders dan meisjes? By Dr. Lin Day, Baby Sensory Sommige deskundigen geloven dat de manier waarop jongens en meisjes zich gedragen, afhangt van de manier waarop ze worden opgevoed.

Nadere informatie

Hoe ver is de lat voor taal opgeschoven? Stand van zaken talenbeleid basis- en secundair onderwijs Bijlage bij persbericht 16/12/2008

Hoe ver is de lat voor taal opgeschoven? Stand van zaken talenbeleid basis- en secundair onderwijs Bijlage bij persbericht 16/12/2008 Hoe ver is de lat voor taal opgeschoven? Stand van zaken talenbeleid basis- en secundair onderwijs Bijlage bij persbericht 16/12/28 Met de talenbeleidsnota De lat hoog voor talen. Goed voor de sterken,

Nadere informatie

Betrokken bij Buiten. Het puberbrein als basis. Welkom. 4 februari 2016 Anniek Verhagen anniek.verhagen@xs4all.nl

Betrokken bij Buiten. Het puberbrein als basis. Welkom. 4 februari 2016 Anniek Verhagen anniek.verhagen@xs4all.nl Betrokken bij Buiten Welkom Het puberbrein als basis 4 februari 2016 Anniek Verhagen anniek.verhagen@xs4all.nl Pubers Welk (puber)gedrag valt jou het meest op? We zijn allemaal puber geweest Leef je in!

Nadere informatie

Doe een klein onderzoek naar de taalregels die een kind in jouw omgeving al dan niet onder de knie heeft en schrijf daar een verslag over.

Doe een klein onderzoek naar de taalregels die een kind in jouw omgeving al dan niet onder de knie heeft en schrijf daar een verslag over. Naam: Klas: Nr: Datum: Vak: Nederlands Leerkracht: Taalverwerving Opdracht 1 Doe een klein onderzoek naar de taalregels die een kind in jouw omgeving al dan niet onder de knie heeft en schrijf daar een

Nadere informatie

Bevraging tevredenheid bij kinderen

Bevraging tevredenheid bij kinderen Bevraging tevredenheid bij kinderen tevredenheidsenquête kinderen Gedurende de maand augustus werden er kinderen bevraagd met een leeftijd van,5 jaar tot en met 8 jaar. Doel was om na te gaan hoe de kinderen

Nadere informatie

Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau

Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau dr. H. Knipprath ing. J. De Meester STEM Science Engineering Technology Mathematics 2

Nadere informatie

Protocol overgang groep 1 naar groep 2 Protocol overgang groep 2 naar groep 3

Protocol overgang groep 1 naar groep 2 Protocol overgang groep 2 naar groep 3 Fleringenbrink 2, 7544 XN Enschede tel.: 053-4308678 info@spoe.nl Protocol overgang groep 1 naar groep 2 Protocol overgang groep 2 naar groep 3 Algemeen..afname van Taal voor Kleuters en toets Ordenen.gegevens

Nadere informatie

> VSK-PEILING OVER STRESS OP SCHOOL 5964 leerlingen over de oorzaken en gevolgen van schoolstress Scholierencongres (18 februari 2017)

> VSK-PEILING OVER STRESS OP SCHOOL 5964 leerlingen over de oorzaken en gevolgen van schoolstress Scholierencongres (18 februari 2017) > VSK-PEILING OVER STRESS OP SCHOOL 5964 leerlingen over de oorzaken en gevolgen van schoolstress Scholierencongres (18 februari 2017) < verwijder geen elementen boven deze lijn; ze bevatten sjabloon -instellingen

Nadere informatie

Mijn visie; mijn manier van handelen en

Mijn visie; mijn manier van handelen en Mijn visie; mijn manier van handelen en ideeën over hoe kinderen ontwikkelen, leren en zouden moeten leren op school. Mariska Gerritsen, Docent beeldende vorming Fontys Tilburg Onderwijs Mijn visie op

Nadere informatie

Ouders gebruiken voor het temperament van hun kind(eren) spontaan woorden als

Ouders gebruiken voor het temperament van hun kind(eren) spontaan woorden als 1 Temperament van het kind en (adoptie)ouderschap Sara Casalin Ouders gebruiken voor het temperament van hun kind(eren) spontaan woorden als verlegen, blij, impulsief, zenuwachtig, druk, moeilijk, koppig,

Nadere informatie

Twee cijferbladen over de evolutie van het buitengewoon lager onderwijs tot G. Van Landeghem & J. Van Damme

Twee cijferbladen over de evolutie van het buitengewoon lager onderwijs tot G. Van Landeghem & J. Van Damme Twee cijferbladen over de evolutie van het buitengewoon lager onderwijs tot 2009 G. Van Landeghem & J. Van Damme Twee cijferbladen over de evolutie van het buitengewoon T lager onderwijs tot 2009 Auteurs:

Nadere informatie

Waar ik (niet) van hou

Waar ik (niet) van hou Waar ik (niet) van hou Naar: Raad van Europa, Compasito: Manual on Human Rights Education for Children Leeftijd: 9-12 jaar Duur: 45 min. Doelen Kinderrechten Kinderen ontdekken de mogelijkheden en kennis

Nadere informatie

Wacht maar tot ik groot ben!

Wacht maar tot ik groot ben! www.geerttaghon.be Wacht maar tot ik groot ben! Omgaan met agressie bij kleine kinderen Geert Taghon 2013 Ontwikkeling kleine kind De wereld leren kennen en zich hieraan aanpassen (adaptatie) Processen

Nadere informatie

Onderzoeksfiche e00032.pdf. 1. Referentie

Onderzoeksfiche e00032.pdf. 1. Referentie 1. Referentie Referentie Verhoeven, J.C., Stassen, K., Devos, G. & Warmoes, V. (2003). Ouders op school en thuis. Onderwijskundig onderzoek in opdracht van de Vlaamse Minister van onderwijs en vorming.

Nadere informatie

Zuid-Azie zag in deze periode zijn scholingsgraad in het basisonderwijs stijgen van 78 naar 93%. Bron: www.un.org

Zuid-Azie zag in deze periode zijn scholingsgraad in het basisonderwijs stijgen van 78 naar 93%. Bron: www.un.org Quiz 1. Hoeveel jongeren wereldwijd tussen 15 en 24 jaar kunnen niet lezen en schrijven? 4 miljoen 123 miljoen 850 miljoen 61% van hen zijn jonge vrouwen. Bron: www.un.org 2. Over de hele wereld is het

Nadere informatie

Zorg voor leerlingen met een stoornis: optuigen of afschminken?

Zorg voor leerlingen met een stoornis: optuigen of afschminken? osmoconsult & onderwijsvannu Trainingen & Opleidingen Zorg voor leerlingen met een stoornis: optuigen of afschminken? Klaas Jan Terpstra, 27 november 2014 www.osmoconsult.nl 1 Klaas Jan Terpstra Docent

Nadere informatie

Samenvatting van de enquête over de screening (53 reacties)

Samenvatting van de enquête over de screening (53 reacties) Samenvatting van de enquête over de screening (53 reacties) Juni 2014 Wat is de leeftijd van je leerling? jonger dan 13 4 8 13 5 9 14 17 32 15 12 23 16 3 6 17 10 19 18 1 2 19 1 2 ouder dan 19 0 0 Is de

Nadere informatie

Basisschool Sint-Camillus

Basisschool Sint-Camillus Basisschool Sint-Camillus Differentiëren en talentgericht werken Ilse Martens Marijke Janssens Jordy Van Der Heyden Context wijkschool (+/- 40 kleuters) hoofdschool (+/- 70 kleuters + 100 lln lager) rand

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Onderwijs

Arbeidsmarkt Onderwijs Nieuwsbrief FEBRUARI 2016 Arbeidsmarkt Onderwijs Inleiding In dit nummer 1 Inleiding 1 Vlaanderen - Vraag 2 Vlaanderen - Aanbod 4 Brussel - Vraag 5 Brussel - Aanbod Elke maand schetsen we u aan de hand

Nadere informatie

Groep 1 en 2 Schooljaar 2013-2014

Groep 1 en 2 Schooljaar 2013-2014 Groep 1 en 2 Schooljaar 2013-2014 Welkom in onze klas Spelend leren. In groep 1 en 2 staat spelend leren centraal in een hiertoe uitdagende omgeving. Van belang is dat de kinderen zich op hun gemak voelen

Nadere informatie

Kijk eens wat ik al kan!

Kijk eens wat ik al kan! Kijk eens wat ik al kan! De talenten van in beeld De juf kleurt de eilanden waar je graag op vertoeft. De dingen die je daar allemaal doet kunnen je mama en papa hieronder lezen en bekijken. Dit doe jij

Nadere informatie

Onderwijs in Vlaanderen

Onderwijs in Vlaanderen Onderwijs in Vlaanderen 1 Basisonderwijs Kleuteronderwijs Lager onderwijs 2 Aanduiden waar de kinderen naar school gaan Leeftijd Basisonderwijs Kleuterschool 2 3 4 5 6 Basisonderwijs Lagere school 7 8

Nadere informatie

Protocol en beslissingsprocedure groep 1-2-3

Protocol en beslissingsprocedure groep 1-2-3 Protocol en beslissingsprocedure groep 1-2-3 Criteria: - De reken- en leesvoorwaarden moeten voldoende zijn. De tussendoelen worden beheerst. - Sociale emotionele ontwikkeling: (score A, B of hoge C wanneer

Nadere informatie

Een juf voor de les en een juf voor de zorg

Een juf voor de les en een juf voor de zorg Extra handen in de kleuterklas Een juf voor de les en een juf voor de zorg De PO-Raad is van twee kanten betrokken bij de zorgassistenten. Zij werken op een basisschool, maar velen komen ook van een vso-school.

Nadere informatie

Op het programma: Vraag 1. Wat betekent voor jou zindelijk zijn? Opwarmertje Iinfo: In groepjes van 3 à 4

Op het programma: Vraag 1. Wat betekent voor jou zindelijk zijn? Opwarmertje Iinfo: In groepjes van 3 à 4 Op het programma: Christel Daenen pedagoge opvoedingsconsulente Opwarmertje Iinfo: Wanneer en hoe wordt een kindje zindelijk? Wanneer moet ik me ongerust maken? Culturele en maatschappelijke invloeden

Nadere informatie

De knapzak voor de kleuterschool/1 ste graad

De knapzak voor de kleuterschool/1 ste graad Beste ouders, De knapzak voor de kleuterschool/1 ste graad Dit is het knapzakje van de tweede kleuterklas. Waar is uw kleuter knap in? Wat zijn zijn/haar talenten? Uw kind is volop bezig die te ontdekken,

Nadere informatie

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Inleiding: Het onderwijs op school is er onder meer op gericht de verantwoordelijkheid en zelfstandigheid van de leerlingen te vergroten. Ook het maken van huiswerk levert

Nadere informatie

GIBO HEIDE. pedagogisch project

GIBO HEIDE. pedagogisch project GIBO HEIDE pedagogisch project gemeenteraadsbesluit van 26 mei 2015 Het pedagogisch project is de vertaling van de visie van directie en leerkrachten die betrekking heeft op alle aspecten van het onderwijs

Nadere informatie

Wat is puberteit? Het Puberbrein; Brein, leefstijl en leren. Definities. Definities. Wat gaan we doen? Definities. Dr.

Wat is puberteit? Het Puberbrein; Brein, leefstijl en leren. Definities. Definities. Wat gaan we doen? Definities. Dr. Het Puberbrein; Brein, leefstijl en leren Wat is puberteit? Dr. Renate de Groot" Centre for Learning Sciences and Technologies" (CELSTEC)" Open Universiteit Weekend van de Wetenschap 2012 Definities Definities

Nadere informatie

Compaen pakt aan.

<prikkelaar toevoegen> Compaen pakt aan. Compaen pakt aan. Ik weet hoe ik jou kan bereiken Versterk je leerkracht: Hoe bereik ik de kinderen in mijn klas? 19 maart 2014 Jelte van der Kooi trainer/ adviseur schoolbegeleider

Nadere informatie

Sint-Lievenscollege vzw schoolraad basisonderwijs

Sint-Lievenscollege vzw schoolraad basisonderwijs datum: 23 februari 2010 Sint-Lievenscollege vzw schoolraad basisonderwijs Verslag ouderbevraging Sint-Lievenscollege 1. Huiswerkbeleid in de lagere school (evolutie sinds vorige bevraging) / veiligheid

Nadere informatie

Een lerarenopleiding en studenten in kansarmoede: de krachten gebundeld!

Een lerarenopleiding en studenten in kansarmoede: de krachten gebundeld! Een lerarenopleiding en studenten in kansarmoede: de krachten gebundeld! Ann Van Hooste, Liesbeth Spanjers, Bernadette Meeus, Kelly Jacobs UCLL Campus Comenius Een student in kansarmoede vertelt Het was

Nadere informatie

Kwalitatieve prestatieverschillen in de peiling wiskunde tweede graad algemeen secundair onderwijs Daniël Van Nijlen, Hanne Damen en Rianne Janssen

Kwalitatieve prestatieverschillen in de peiling wiskunde tweede graad algemeen secundair onderwijs Daniël Van Nijlen, Hanne Damen en Rianne Janssen Kwalitatieve prestatieverschillen in de peiling wiskunde tweede graad algemeen secundair onderwijs Daniël Van Nijlen, Hanne Damen en Rianne Janssen Inhoud Inleiding Theoretisch kader Methode Resultaten

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Ouderpraat! Pedagogische begeleiding ondersteuning en training December 2015

Nieuwsbrief. Ouderpraat! Pedagogische begeleiding ondersteuning en training December 2015 Nieuwsbrief www.intenzcoaching.nl / info@intenzcoaching.nl / T:0623552198 Wilma Versteegen Pedagogische begeleiding ondersteuning en training December 2015 In deze nieuwsbrief: Avond ouderpraat in Januari.

Nadere informatie

ZORG IS KINDEREN LATEN SCHITTEREN ALS EEN PAREL! We werken samen aan een school waarin ALLE kinderen schitteren als parels aan een snoer!

ZORG IS KINDEREN LATEN SCHITTEREN ALS EEN PAREL! We werken samen aan een school waarin ALLE kinderen schitteren als parels aan een snoer! ZORG IS KINDEREN LATEN SCHITTEREN ALS EEN PAREL! We werken samen aan een school waarin ALLE kinderen schitteren als parels aan een snoer! De zorg in de Parel bestaat uit verschillende mensen die elk hun

Nadere informatie

Implementatie van LSCI en effectonderzoek in Vlaanderen

Implementatie van LSCI en effectonderzoek in Vlaanderen Implementatie van LSCI en effectonderzoek in Vlaanderen Bram Soenen Sr. Trainer LSCI OOBC Nieuwe Vaart & OC Sint Idesbald Voorstelling Heynsdaele Doelgroep 7 jongens 12-21 jaar GES School Type 3 OV4 Tehuis

Nadere informatie

Pubers kunnen niet plannen Rijden zonder helm. Definities. Het Puberbrein: Brein, leefstijl en leren. Definities. Definities.

Pubers kunnen niet plannen Rijden zonder helm. Definities. Het Puberbrein: Brein, leefstijl en leren. Definities. Definities. Het Puberbrein: Brein, leefstijl en leren Dr. Renate de Groot Welten Institute Research Centre for Learning, Teaching and Technologies Open Universiteit Adolescentie overgangsperiode tussen puberteit en

Nadere informatie

Genderspecifieke studiekeuze in het hoger onderwijs

Genderspecifieke studiekeuze in het hoger onderwijs Genderspecifieke studiekeuze in het hoger onderwijs Ilse Laurijssen & Ignace Glorieux Onderzoeksgroep TOR - Vrije Universiteit Brussel Studiedag SSL: 'Hoger onderwijs: kiezen en winnen? X www.steunpuntssl.be

Nadere informatie

Wat te doen als een leerling verbaal agressief of handtastelijk wordt tegen een leerkracht?

Wat te doen als een leerling verbaal agressief of handtastelijk wordt tegen een leerkracht? Inleiding: De school dient aandacht te schenken aan en beleid te ontwikkelen op het gebied van veiligheid tegen agressie en geweld op school. Dit moet resulteren in een plan welk bedoeld is om de veiligheid

Nadere informatie

Tuin van Heden kleuters (4- en 5-jarigen) Werken met kunst in de paasperiode

Tuin van Heden kleuters (4- en 5-jarigen) Werken met kunst in de paasperiode Tuin van Heden kleuters (4- en 5-jarigen) Werken met kunst in de paasperiode Beleving Kleuters worden in hun omgeving overal geconfronteerd met de uiterlijke verschijnselen van Pasen: paasversieringen,

Nadere informatie

LIEVERWIJS. kindercoaching & training. kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling. Een rups kan altijd nog een vlinder worden

LIEVERWIJS. kindercoaching & training. kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling. Een rups kan altijd nog een vlinder worden LIEVERWIJS kindercoaching & training kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling Een rups kan altijd nog een vlinder worden Kindercoaching Van Rups naar Vlinder Voor kinderen in de

Nadere informatie

Voor het eerst naar school

Voor het eerst naar school Voor het eerst naar school Welkom op De Wonderboom Uw kind gaat binnenkort voor het eerst naar school. We wensen jullie een fijne tijd toe op De Wonderboom. Dit boekje informeert over verschillende zaken

Nadere informatie

De inschrijfperiode voor niet-voorrangsgerechtigde leerlingen start op maandag 2 maart 2015.

De inschrijfperiode voor niet-voorrangsgerechtigde leerlingen start op maandag 2 maart 2015. BETREFT : Inschrijven voor het schooljaar 2015 2016 Enkel voor nieuwe kleuters en leerlingen Beste ouders, Sinds het schooljaar 2013-2014 zijn scholen gebonden aan de inschrijvingsregels uit het decreet

Nadere informatie

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK 1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK Kinderen krijgen in de opvang volop kansen om zich te ontwikkelen. Ouders kunnen intussen werk zoeken of gaan werken,

Nadere informatie

Deskundigen en ervaringsdeskundigen zij aan zij

Deskundigen en ervaringsdeskundigen zij aan zij Deskundigen en ervaringsdeskundigen zij aan zij Een negatieve spiraal [Martine F. Delfos] door >>>>>>>> We hebben allemaal met angst te maken, maar niet allemaal op dezelfde manier. Sommige kinderen zijn

Nadere informatie

Verslag focusgroep ouders met jongeren in secundaire scholen

Verslag focusgroep ouders met jongeren in secundaire scholen Verslag focusgroep ouders met jongeren in secundaire scholen Doelgroep Methodiek Thema s 11 ouders van jongeren in secundaire scholen (2014) Waarderende benadering Ouderbetrokkenheid- Communicatie Ondersteuning

Nadere informatie

Leefgroepen in de kleuterschool

Leefgroepen in de kleuterschool Leefgroepen in de kleuterschool Het meeste van wat ik echt nodig heb om te weten hoe te leven en wat te doen en hoe te zijn, heb ik geleerd op de kleuterschool. Wijsheid regeert niet op de top van de academische

Nadere informatie

De Talentenarchipel. Denk- en speeleiland muziekeiland taaleiland. Klieder- kladdereiland Handige. handeneiland. Vriendjes -eiland.

De Talentenarchipel. Denk- en speeleiland muziekeiland taaleiland. Klieder- kladdereiland Handige. handeneiland. Vriendjes -eiland. De Talentenarchipel Denk- en speeleiland muziekeiland taaleiland Klieder- eiland kladdereiland Handige Vriendjes -eiland Durfen doeeiland Ontdekeiland handeneiland Beweeg- Informatiebrief voor de ouders

Nadere informatie

Het belang van gender in het leerkrachtenteam

Het belang van gender in het leerkrachtenteam Het belang van gender in het leerkrachtenteam Sofie Lietaert, Dimitri Van Maele, Bieke De Fraine, Karine Verschueren, Ferre Laevers IWT SBOproject Gender op School www.steunpuntssl.be De feminizering van

Nadere informatie

Peuterspeelzaal Adres Telefoon Ingevuld op Ingevuld door adres Aanwezig op de volgende dagdelen

Peuterspeelzaal Adres Telefoon Ingevuld op Ingevuld door  adres Aanwezig op de volgende dagdelen Gegevens peuterspeelzaal Peuterspeelzaal Adres Telefoon Ingevuld op Ingevuld door E-mailadres Aanwezig op de volgende dagdelen Kindgegevens Voornaam + achternaam Roepnaam Geslacht : jongen / meisje * Geboortedatum

Nadere informatie

VOORTGEZET ONDERWIJS FIJN IN JE EIGEN LIJF

VOORTGEZET ONDERWIJS FIJN IN JE EIGEN LIJF VOORTGEZET ONDERWIJS FIJN IN JE EIGEN LIJF 1 Algemene informatie Beste docent, Voor u ligt de toolkit die RADAR voor u heeft ontworpen. Vanuit de resultaten van de Diverscity-meter is deze toolkit voor

Nadere informatie

deze nieuwsbrief in kleur kan u steeds vinden op onze website www.basisschooldevlinder.be

deze nieuwsbrief in kleur kan u steeds vinden op onze website www.basisschooldevlinder.be Schooljaar 2014-2015 nr. 7 1 juni 2015 Beste ouders en kinderen, deze nieuwsbrief in kleur kan u steeds vinden op onze website www.basisschooldevlinder.be U bent tevreden over onze schoolwerking? U bent

Nadere informatie

Inhoud info-avond. 3.1 een richting kiezen 3.2 een school kiezen

Inhoud info-avond. 3.1 een richting kiezen 3.2 een school kiezen 1 2 Inhoud info-avond 1. Hervorming secundair onderwijs 2. Huidige structuur secundair onderwijs 3. Hoe kiezen? 3.1 een richting kiezen 3.2 een school kiezen 4. Inschrijven 5. Waar vind ik verdere informatie?

Nadere informatie

Coachende ouders: kinderen boeien en uitdagen

Coachende ouders: kinderen boeien en uitdagen Coachende ouders: kinderen boeien en uitdagen Ouderavond Tim Post 2025 Welke afgestudeerde scholieren hebben we dan nodig? 2025 Oplossen maatschappelijke vraagstukken Omgaan grote hoeveelheden informatie

Nadere informatie

1. Luister naar het gesprek. 2. Lees de zinnen. 3. Welke informatie hoort u? Kruis aan: JA of NEE.

1. Luister naar het gesprek. 2. Lees de zinnen. 3. Welke informatie hoort u? Kruis aan: JA of NEE. Werkblad 6.1 Opdracht 3, module 5, les 6 1. Luister naar het gesprek. 2. Lees de zinnen. 3. Welke informatie hoort u? Kruis aan: JA of NEE. 1. Mevrouw Celik maakt een afspraak met de decaan. 2. De afspraak

Nadere informatie

10-12-2009. Geweldige relaties

10-12-2009. Geweldige relaties Copyright I. Lillico 2007 1 Copyright I. Lillico 2007 2 Zijn minder geconcentreerd concentratiespanne = (leeftijd + 3) minuten Zoeken meer aandacht Zijn meer impulsief Zijn minder gehoorzaam en meer argumentatief

Nadere informatie

Groeiend belang van naschoolse programma s ter aanvulling van de les LO

Groeiend belang van naschoolse programma s ter aanvulling van de les LO Groeiend belang van naschoolse programma s ter aanvulling van de les LO Schoolsport = alle sportactiviteiten georganiseerd door (of in samenwerking met) de school tijdens de middagpauze, na het laatste

Nadere informatie

FACTSHEET. Gezondheid en natuur

FACTSHEET. Gezondheid en natuur FACTSHEET Gezondheid en natuur M. van Santvoort Oktober 2014 Inleiding Waarom deze factsheet over gezondheid en natuur? Veel mensen geven aan dat zij zich ontspannen voelen in de natuur. Dit is een beleving

Nadere informatie

Input leveren aan school voor een verbeterslag van het huiswerk- en toetsenbeleid binnen TBL

Input leveren aan school voor een verbeterslag van het huiswerk- en toetsenbeleid binnen TBL DOEL VAN DE ENQUÊTE Input leveren aan school voor een verbeterslag van het huiswerk- en toetsenbeleid binnen TBL Vragen over: de vindbaarheid van het huiswerk en data toetsen/examens; de hoeveelheid huiswerk/toetsen;

Nadere informatie

Agressie jegens klasgenoten bij kleuters: een structurele analyse

Agressie jegens klasgenoten bij kleuters: een structurele analyse Agressie jegens klasgenoten bij kleuters: een structurele analyse Marjolijn Vermande Edwin van den Oord Paul Goudena Jan Rispens Universiteit Utrecht, Capaciteitsgroep Kinder- en Jeugdstudies Pesten als

Nadere informatie

Naar de middelbare school; Puberteit, ieder kind komt er een keer doorheen, ook met een NAH

Naar de middelbare school; Puberteit, ieder kind komt er een keer doorheen, ook met een NAH Cluster B Naar de middelbare school; Puberteit, ieder kind komt er een keer doorheen, ook met een NAH René Steinmann Pubertijd: Van de basisschool naar het voortgezet onderwijs Eindelijk naar de middelbare

Nadere informatie

NIEUWE CAMPUS ACADEMIEJAAR 2017/2018 BACHELOR ONDERWIJS KLEUTERONDERWIJS ARTESIS PLANTIJN HOGESCHOOL ANTWERPEN

NIEUWE CAMPUS ACADEMIEJAAR 2017/2018 BACHELOR ONDERWIJS KLEUTERONDERWIJS ARTESIS PLANTIJN HOGESCHOOL ANTWERPEN NIEUWE CAMPUS ACADEMIEJAAR 2017/2018 BACHELOR ONDERWIJS KLEUTERONDERWIJS ARTESIS PLANTIJN HOGESCHOOL ANTWERPEN BACHELOR ONDERWIJS KLEUTERONDERWIJS Je ideale opleiding kiezen uit het ruime aanbod aan onze

Nadere informatie

Hoger onderwijs, lager onderwijs, schoolloopbaan, schoolse vertraging, secundair onderwijs, universitair onderwijs, watervalsysteem, zittenblijven

Hoger onderwijs, lager onderwijs, schoolloopbaan, schoolse vertraging, secundair onderwijs, universitair onderwijs, watervalsysteem, zittenblijven 1. Referentie Referentie Duqué, H. (1998). Zittenblijven en schoolse vertraging in het Vlaams onderwijs. Een kwantitatieve analyse 1996-1997. Onuitgegeven onderzoeksrapport, Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap,

Nadere informatie

3. Meer dan de helft van de 57 miljoen niet-schoolgaande kinderen leeft in Afrika bezuiden de Sahara. Juist Bron: www.un.org

3. Meer dan de helft van de 57 miljoen niet-schoolgaande kinderen leeft in Afrika bezuiden de Sahara. Juist Bron: www.un.org of fout 1. In Afrika bezuiden de Sahara is het aantal personen in extreme armoede gestegen tussen 1990 en 2010. 290 miljoen in 1990, 414 miljoen in 2010. 2. Tussen 2000 en 2011 is het aantal niet-schoolgaande

Nadere informatie

Ziekenhuisschool Voor kinderen die (tijdelijk) in de afdeling pediatrie van een ziekenhuis of in een revalidatiecentrum verblijven.

Ziekenhuisschool Voor kinderen die (tijdelijk) in de afdeling pediatrie van een ziekenhuis of in een revalidatiecentrum verblijven. Ziekenhuisschool Voor kinderen die (tijdelijk) in de afdeling pediatrie van een ziekenhuis of in een revalidatiecentrum verblijven. Kleuter-, lager- en secundair onderwijs type 5 - opleidingsvorm 4 De

Nadere informatie

het neuropsychologisch denkkader binnen een schoolsetting Claudia König Klinisch psycholoog, RCKJP

het neuropsychologisch denkkader binnen een schoolsetting Claudia König Klinisch psycholoog, RCKJP het neuropsychologisch denkkader binnen een schoolsetting Claudia König Klinisch psycholoog, RCKJP 15-03-2013 Inhoud Het neuropsychologisch denkkader De schoolsetting Ter ondersteuning bij het kind met

Nadere informatie

Opleiding Leidinggeven

Opleiding Leidinggeven Opleiding Leidinggeven Voor wie? De Opleiding Leidinggeven richt zich naar (bege)leiders van teams, organisaties en bedrijven: managers, directeuren, HR-managers, projectleiders, coördinatoren, teamcoaches

Nadere informatie

HOOGSENSITIVITEIT BIJ KINDEREN

HOOGSENSITIVITEIT BIJ KINDEREN HOOGSENSITIVITEIT BIJ KINDEREN Reinhilde Vermeulen 1. Inleiding: hooggevoeligheid Pionier: Elaine N. Aron en Arthur Aron Begrip HSP in 1997 geïntroduceerd in de wetenschappelijke literatuur Uitgangspunt:

Nadere informatie

2. In functie van implementatie van onderzoekscompetenties in de lerarenopleiding

2. In functie van implementatie van onderzoekscompetenties in de lerarenopleiding Gebruikswijzer P- Reviews: Hoe kunnen de Reviews op een nuttige manier geïntegreerd worden in de lerarenopleiding? In deze gebruikswijzer bekijken we eerst een aantal mogelijkheden tot implementatie van

Nadere informatie

Online puzzels als middel tot ontwikkelen en leren

Online puzzels als middel tot ontwikkelen en leren Online puzzels als middel tot ontwikkelen en leren http://www.jigsawplanet.com Lucien Hermans november 2015 Online puzzelen Het 'online puzzelen' heeft weinig gemeen met een echte puzzeldoos, die je op

Nadere informatie

Vraagstuk: Sterk vermoeden dat de communicatie van de school niet meer bij de cursisten doelgroep past en verbeterd kan worden.

Vraagstuk: Sterk vermoeden dat de communicatie van de school niet meer bij de cursisten doelgroep past en verbeterd kan worden. Vraagstuk: Sterk vermoeden dat de communicatie van de school niet meer bij de cursisten doelgroep past en verbeterd kan worden. Huidige communicatie school : Electronische Leer Omgeving (ELO): informatie

Nadere informatie

Hoe maak ik mijn kind weerbaar? Saskia de Ridder, MSc Kinder-& Jeugdpsycholoog

Hoe maak ik mijn kind weerbaar? Saskia de Ridder, MSc Kinder-& Jeugdpsycholoog Hoe maak ik mijn kind weerbaar? Saskia de Ridder, MSc Kinder-& Jeugdpsycholoog 1 Vragen Wie vindt dat zijn kind voldoende weerbaar is? Wie zou graag zien dat zijn kind wat weerbaarder is? 2 Wat is weerbaar?

Nadere informatie

2014/2015. bachelor onderwijs. Kleuteronderwijs. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

2014/2015. bachelor onderwijs. Kleuteronderwijs. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Academiejaar 2014/2015 bachelor onderwijs Kleuteronderwijs Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen bachelor onderwijs Kleuteronderwijs Je ideale opleiding kiezen uit het ruime aanbod aan onze hogeschool

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Inleiding 11

Hoofdstuk 1 Inleiding 11 5 INHOUD Hoofdstuk 1 Inleiding 11 1.1. De ontwikkeling van het kind: gewikt en gewogen 11 1.2. Wat is ontwikkeling? 13 1.3. Wat is psychologie? 14 1.4. Hoe ontstaat ontwikkeling? 15 1.4.1. De natuur (je

Nadere informatie

Pedagogisch Beleid. Inschrijving

Pedagogisch Beleid. Inschrijving Pedagogisch Beleid Inschrijving U vertrouwt ons uw kind toe en wij willen ook het allerbeste voor uw kind. In dit gesprek kunt u meer over uw kind vertellen.zijn er bijzonderheden waar wij rekening mee

Nadere informatie

Inhoud: 1. Visie. 2. Regelgevend kader. 3. Wat verstaan we onder huiswerk? 4. Hoeveel tijd besteden we aan huiswerk? 5. Waarom huiswerk?

Inhoud: 1. Visie. 2. Regelgevend kader. 3. Wat verstaan we onder huiswerk? 4. Hoeveel tijd besteden we aan huiswerk? 5. Waarom huiswerk? Huiswerkbeleidsplan Inhoud: 1. Visie 2. Regelgevend kader 3. Wat verstaan we onder huiswerk? 4. Hoeveel tijd besteden we aan huiswerk? 5. Waarom huiswerk? 6. Wat verwachten we van de ouders? 7. Wat als

Nadere informatie

Participation in leisure activities of children and adolescents with physical disabilities Maureen Bult

Participation in leisure activities of children and adolescents with physical disabilities Maureen Bult Participation in leisure activities of children and adolescents with physical disabilities Maureen Bult Participatie in vrijetijdsactiviteiten van kinderen en adolescenten met een lichamelijke beperking

Nadere informatie

Aan iedereen alvast een fijne vakantie! De allerlaatste van dit schooljaar!

Aan iedereen alvast een fijne vakantie! De allerlaatste van dit schooljaar! De allerlaatste van dit schooljaar! Wat doen onze kleuters deze week? Instapklas + eerste kleuterklas: juf Nathalie Nog 1 weekje en dan is het zover...de grote vakantie is in zicht! Maar vooraleer het

Nadere informatie

Wat een klier! Hormonen en klieren

Wat een klier! Hormonen en klieren Wat een klier! Je hebt vast wel eens over klieren gehoord. Niet het klieren zelf natuurlijk, dus het vervelend doen, maar die andere klieren: namelijk hormoonklieren. Hormonen en klieren Hormonen zijn

Nadere informatie