verstoppen kan zich niet NIEUWS Nederland November 2014 Dräger H2S reddingscontainers Brandweer Haaglanden centraliseert onderhoud

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "verstoppen kan zich niet NIEUWS Nederland November 2014 Dräger H2S reddingscontainers Brandweer Haaglanden centraliseert onderhoud"

Transcriptie

1 1 NIEUWS Nederland November 2014 Gevaar kan zich niet verstoppen Bescherming tegen gevaren die je niet kunt waarnemen. De Dräger X-am 2500 biedt de modernste sensortechnologie met 12 uur batterij-inzet en intuïtieve bediening in een gasmeetinstrument dat de veiligheid op de werkplek waarborgt. Bovendien is de X-am bestand tegen elektromagnetische straling, water en stof, dus inzetbaar in elke denkbare situatie VERDERE INFORMATIE: In den beginne was er het Lubeca-reduceerventiel Brandweer Haaglanden centraliseert onderhoud Dräger H2S reddingscontainers De 125-jarige aanloop naar techniek voor het leven Dräger richt nieuwe werkplaats in Vluchten op volle zee Pagina 4 Pagina 12 Pagina 30

2 2 3 Column 125 jaar mijlpalen Mensen hebben behoefte aan mijlpalen in hun geschiedenis. Onze eerste schooldag, ons diploma, de eerste werkdag of de eerste paal slaan voor ons schitterende nieuwe gebouw in Zoetermeer in aanwezigheid van de burgemeester. Het zijn ankerpunten in je leven. Was iets vóór of na een bepaalde gebeurtenis? Maakten we toen het PA 80 ademluchttoestel nog, de Multiwarn en deden we de alcoholtest nog met blaaspijpjes? Het kleurt de tijd en iedereen heeft zo zijn eigen wereldgebeurtenissen. Privé, beroepsmatig, in het bedrijf waar je deel van uitmaakt, of in onze collectieve omgeving. Je bewust zijn van je mijlpalen is een automatische en broodnodige oriëntatie in de tijd. Het delen ervan schept een band. Omdat je samen bestaat, samen verder moet en meer gemeen hebt dan je misschien denkt. Daarom is een museum zo leuk, vooral als je er samen heen gaat. Als u ooit in Lübeck komt, mag u eigenlijk het Dräger Forum (met ons museum) niet missen, want het staat vol met mijlpalen op uw eigen vakgebied. Mensen die het verleden veronachtzamen doen zichzelf tekort. Daarom raad ik u aan om te beginnen met een klein stukje historie in deze uitgave van Dräger Nieuws Nederland, over onze mijlpaal van 125 jaar geleden, het Dräger Lubeca-ventiel. Ja; het was ook vóór mijn tijd, maar wel de eerste mijlpaal van ons bedrijf. Eerste paal in de grond voor nieuw pand Dräger Nederland Patrick van Vugt Business Unit Manager De heren Den Brave en Aptroot slaan de eerste paal. en het gebruiksgemak is uiteindelijk besloten om een geheel nieuw pand te bouwen. De standplaats blijft Zoetermeer; tenslotte wonen er veel van de medewerkers en natuurlijk wilde de gemeente de werkgelegenheid graag binnen haar grenzen houden. Het personele bestand kenmerkt zich door een zeer groot aandeel vaste medewerkers met soms lange dienstverbanden. De algemene trend van onderaanneming of uitbesteding, tijdelijke dienstverbanden en tele- of flexwerken is bij Dräger minder manifest dan elders. Maar het werkt goed, dus is er geen reden om dat te willen veranderen. dert de onderlinge communicatie op een natuurlijke manier. Op het gebied van energieprestaties krijgt het nieuwe gebouw een very good BREEAM-classificatie. BREEAM NL is een van oorsprong Britse beoordelingsmethode voor de duurzaamheidsprestatie van een gebouw. Het is een integrale kwaliteitsbeoordeling die goed aansluit bij de duurzaamheidsfilosofie van Dräger. Het pand dat Dräger de komende decennia ten dienste zal staan bevat straks tweehonderd vaste werkplekken, vijftig flexplekken en voldoende vergaderruimten, leslokalen, werkplaatsen en magazijnruimten. Feestelijk heien op je tweede werkdag Op donderdag 11 september 2014 is onder grote belangstelling van meer dan 200 Dräger-medewerkers, pers en genodigden de eerste paal geslagen door de burgemeester van Zoetermeer, de heer C. Aptroot. Bij die gelegenheid waren zowel de langst als de kortst werkende medewerker prominent aanwezig: 39 jaar in fulltime dienst, respectievelijk slechts één dag, en de oudste en jongste medewerkers in loopbaanduur. De kortst in dienst zijnde medewerker, Pawan Karagjitsing, net begonnen bij de ICT helpdesk van Dräger, is er nog steeds van onder de indruk: Zoiets maak je toch nooit mee? Ik zit net op mijn nieuwe plek en dan vragen ze me of ik als speciaal genodigde bij de officiële gelegenheid wil zijn. Ik dacht eerst nog dat ik zelf met een grote moker op de paal zou moeten slaan, maar ik mocht naast de burgemeester staan toen die op de knop drukte. Ik heb hem ook de hand mogen schudden en dat is op zich al een hele eer. Ik hoop straks, volgend jaar zomer al, mee te mogen naar het nieuwe gebouw, want ik voel me nu al thuis bij Dräger. Dräger Nederland is sinds 1977 gevestigd in Zoetermeer. In augustus 1976 werd de eerste paal geslagen in letterlijk een weiland aan de Edisonstraat en ongeveer een jaar later verhuisde Dräger van Rijswijk naar Zoetermeer. Nu, 38 jaar later, herhaalt de geschiedenis zich en laten Dräger Nederland B.V. en Dräger Medical Netherlands B.V., beide onderdeel van het Duitse, in Lübeck gevestigde familiebedrijf, gezamenlijk een nieuw pand bouwen. Nieuwe werkplek voor de medewerkers De safety divisie en de medische divisie van Dräger zijn nu nog gehuisvest in separate panden in Zoetermeer. Zij zullen zich gezamenlijk vestigen in een nieuw te bouwen pand in de Zoetermeerse wijk Oosterheem. Niet alleen nijpend ruimtegebrek Het nieuwe gebouw Eén van de voordelen van nieuwbouw is dat de nieuwe jas op maat wordt vervaardigd en dat die aan alle eisen gaat voldoen. De indeling van het pand is zeer doordacht, waardoor er een optimale afstemming van bewegingen tussen werkplaatsen, magazijn en logistiek wordt bereikt. Elke klant die het pand betreedt, zal de sfeer van Techniek voor het leven ervaren: de entree, het restaurant en de leslokalen zijn ontworpen in de eigen Dräger-stijl. De doordachte indeling van binnenruimten zoals kantoren en vergaderruimten bevorheeft hiertoe de aanzet gegeven maar ook de verminderde efficiency van de gespreide activiteiten heeft Dräger doen besluiten om haar activiteiten onder één dak te brengen. Na een gedegen zoektocht om een bestaand pand aan te passen aan de eisen en wensen, de afweging van milieuaspecten Uitstekend bereikbare locatie Gebruik van het openbaar vervoer is veelal een economische en milieubewuste keuze. De nieuwe locatie is dan ook op vele manieren bereikbaar. De RandstadRail van Den Haag naar Zoetermeer loopt als het ware langs het pand en zal in de nabije toekomst worden doorgetrokken naar Rotterdam. Ook met de nieuwe persoonlijke mobiliteit is rekening gehouden: op het eigen terrein komen elektrische laadpunten voor zowel de fiets, de scooter als de auto, naast voldoende conventionele parkeerruimte. VOLGEN VAN DE BOUW Op de bouwlocatie is een zogenaamde timelapse-camera geïnstalleerd zodat iedereen de vorderingen van de nieuwbouw kan volgen:

3 Maart 1889 is de datum waarop het Duitse patent op een 'Druckminderungsventil mit Kniehebeln' aanvangt. Het 'Kaiserliches Patentamt' erkent met Patentschrift No Johann Heinrich Dräger en zijn onderneming, destijds nog Dräger & Gerling, als uitvinder van het tot dan toe enige betrouwbare reduceerventiel: het Lubeca-Ventil. Er zouden nog honderden patenten volgen, bijna allemaal op een of andere manier verbonden met het regelen of meten van gassen. Tot op de dag van vandaag wordt het Lubeca-werkingsprincipe toegepast. In den beginne was er het Lubeca-reduceerventiel De 125-jarige aanloop naar techniek voor het leven En zo begon het allemaal. Gebrekkigheid Op 1 januari 1889 richt Johann Heinrich Dräger met zijn zakenpartner de firma Dräger & Gerling op. In navolging van zijn vroeg overleden vader, die het vak van horlogemaker uitoefende, had Johann Heinrich zich bekwaamd in de fijnmechanica. De jonge onderneming houdt zich bezig met de reparatie van en handel in verschillende soorten machines, waaronder biertapinstallaties. Biertapinstallaties worden op druk gehouden met kooldioxide, dat zich onder een druk van circa 60 bar in stalen drukvaten bevindt. De druk die het bier naar de tap moet stuwen ligt echter in de orde van grootte van 1 bar, dient instelbaar te zijn en bovenal vrij constant gehouden te worden om bij geopende tapkraan voor een gelijkmatige uitstroom te zorgen. Daartoe worden zware stalen reduceerventielen toegepast, die met gebrekkige veren en relatief slecht sluitende kleppen moeten zorgen voor een min of meer constante overdruk. Johann Heinrich heeft zijn handen vol aan de reparatie van defecte reduceerventielen en ergert zich aan hun onvoorspelbare gedrag. Het koolzuur-reduceerventiel Lubeca Reeds in het oprichtingsjaar is de zoon van Johann Heinrich, Bernard, als ontwerper toegetreden tot het bedrijf. Eén van de voornaamste eisen aan een reduceerventiel is dat de druk aan de uitstroomzijde constant blijft, ongeacht voorraaddruk en debiet (hoeveelheid afgenomen gas). Mede dankzij de inspanningen van Bernhard is Dräger in staat een nauwkeurig en betrouwbaar werkend reduceerventiel te ontwikkelen, dat bovendien slechts vier kilogram weegt (bestaande instrumenten leggen circa 15 kilogram in de schaal). Het voortreffelijke reduceerventiel maakt een einde aan de stroom klachten en het wordt de basis voor de vele latere successen in de industrie en de medische wereld. Drägerwerk Nadat het patent op het Lubeca-ventiel is verleend, proberen vader en zoon Dräger aan de forse vraag te voldoen door in en rond Lübeck (de Noord-Duitse stad waar het reduceerventiel zijn naam aan dankt) de fijnmechanische onderdelen te laten produceren. De toeleveranciers blijken noch te kunnen voldoen aan de kwaliteitseisen, noch de gewenste hoeveelheid te kunnen leveren, dus wordt de productie zelf ter hand genomen. Daarmee wordt Dräger al snel van handelsonderneming tot producent: Drägerwerk. In 1895 zijn er al meer dan reduceerventielen vervaardigd. Enkelvoudige reduceerventielen, tweetrapsuitvoeringen met een nog constantere uitgangsdruk, verbeterde CO 2 -automaten, Konkurrenz-Hochdruck- Ventilen (voor mineraalwater en zgn. bubbelwijn ) en zogenaamde Original- Bier-Automaten. Stuk voor stuk van onberispelijke kwaliteit en toch zo eenvoudig dat reparatie en afstelling bij de klant aan huis kan geschieden. Bovendien moet de veiligheid gewaarborgd zijn: model Konkurrenz uit 1893 heeft reeds een vast ingebouwd afblaasventiel, dat bij een druk die 1 bar hoger ligt dan de werkdruk, automatisch afblaast en zo voorkomt dat biervaten door toenemende druk uit elkaar spatten. Lubeca-ventiel Normalisatie Biertapinstallaties op koolzuurdruk worden populair en steeds meer ondernemingen richten zich op deze markt. Reduceerventielen, afsluitkranen en voorraadcilinders hebben daardoor allemaal verschillende schroefdraden. In zijn Lebenserinnerungen noemt Johann Heinrich de situatie ein fürchterlicher Anarchismus. Die ergernis leidt in 1895 tot een normvoorstel voor de aansluitschroefdraad voor CO 2 -cilinders en reduceerventielen, door Bernhard Dräger gepubliceerd in het tijdschrift van de gezamenlijke koolzuurindustrie. Bijna alle fabrikanten conformeren zich aan deze private standaard. Tot op de dag van vandaag is Dräger intensief betrokken bij de totstandkoming van normen.

4 6 7 WERKINGSPRINCIPE VAN EEN REDUCEERVENTIEL De gasfles van de caravan, het gasdistributienet, duik- en ademluchttoestellen, autogene lasapparaten, anesthesieapparatuur en de lpg-verdamper in een auto. Zomaar enkele voorbeelden van producten die niet kunnen worden gebruikt zonder automatische drukreductie. Het werkingsprincipe van deze reduceertoestellen is doorgaans volledig mechanisch en relatief eenvoudig: het berust op een evenwicht tussen de druk op een membraan en de kracht die een veer daarop uitoefent. Bij lage gasdruk wint de veer en opent een hefboom een klepje, waardoor er meer gas in de drukdoos wordt toegelaten. Als de gasdruk gelijk is aan de veerdruk dan sluit het toevoerklepje weer. Door de veer instelbaar te maken kan de gewenste gasdruk worden geregeld. Het lijkt zo eenvoudig. Reduceerventielen bestaan in soorten en maten, met metalen of rubberen membranen voor verschillende drukbereiken, voor agressieve stoffen of gassen en met verschillende debieten. Bovendien zijn er tweetrapsuitvoeringen voor grotere reductie en/of grotere constantheid van de secundaire druk en zijn ze al dan niet voorzien van instelschroeven en drukmeters. Reduceerventiel Drukloos Normaal gebruik Middendruk naar ademautomaat Voordruk Fluitmechanisme Middendruk 1 Hogedruk manometer of Bodyguard Voordruk minder dan 60 bar Fluitsignaal geactiveerd Hogedruk Hogedruk smoorschroef 2 Overdruklek Middendruk-veiligheidsventiel open Open Lucht stroomt weg Voordruk Voordruk Middendruk Middendruk naar waarschuwingseenheid met fluitsignaal Middendruk Dr. Otto Roth, aangevangen in 1899, leidt tot de uitvinding en productie van vele narcoseapparaten en beademingstoestellen allemaal voorzien van één of meer uiterst betrouwbare reduceerventielen en vormen de kiem voor de medische tak van de onderneming. Het heden; techniek voor het leven Dräger is in haar honderdvijfentwintigjarig bestaan trouw gebleven aan het in goede banen leiden van gassen. Zowel in de medische- als in de veiligheidstechniek is het meten, analyseren, filteren, bewaken en behandelen van gassen de kern van veel bedrijfsactiviteiten gebleven. Dräger fabriceert weliswaar geen biertapinstallaties of lasbranders meer en de manometer staat niet meer als zelfstandig artikel in de catalogi, maar in plaats daarvan is de kennis van arbeidsrisico s en beheerstechnieken gigantisch uitgebreid. Een compleet gamma uiterst betrouwbare veiligheidstechnische en medische artikelen wordt ontwikkeld in de eigen laboratoria, o.a. in Lübeck. Drukgastechniek is techniek voor het leven geworden, niet alleen in Lübeck, maar wereldwijd in alle Dräger vestigingen. Nog steeds worden jaarlijks tienduizenden Drägermen voorzien van nieuwe ademluchttoestellen. En elk Drägerapparaat moet zo perfect zijn als Johann Heinrich het ooit bedoeld heeft. 4 3 Werking reduceerventiel van een ademluchttoestel. Reduceerventielen in andere apparaten In 1899 produceert Dräger haar eerste regelautomaten voor zuurstof en waterstof, bedoeld voor het autogeen lassen en zuurstofreduceerventielen voor medische toepassingen. Dräger bekommert zich om zelfontbrandingsrisico s en bouwt deugdelijke veiligheidsvoorzieningen in, zoals automatische vlamdovers. Vet en olie zijn uit den boze, maar ook de automaten zelf lopen gevaar. Met name rubberen onderdelen in het inwendige van reduceerventielen blijken erg gevoelig voor zelfont- geschikt voor de zwaarste omstandigheden Opbergkasten: reddingsmiddelen altijd paraat Zowel in de industrie als in de offshore zijn de klimatologische omstandigheden verre van ideaal voor opslag van beschermings-, brandblus- en reddingsmiddelen. Maar die middelen moeten wel altijd binnen handbereik zijn; bijvoorbeeld nabij vluchtwegen, op strategische plaatsen in gangen en op balustrades. Een helikopter-crashkit hoort tenslotte op- of nabij het heliplatform. Reddingsvesten opbergen in een binnenruimte van een productieplatform kan tijdverlies veroorzaken bij incidenten. Buiten worden materialen blootgesteld aan weer en wind en kunnen (zout) water en zonlicht zorgen voor vervuiling, versnelde corrosie van branding en worden via ingenieuze en later gepatenteerde technieken beveiligd. Aan het begin van de twintigste eeuw worden Dräger reduceerventielen toegepast in (knalgas-)las- en soldeerapparatuur, kalklichtlampen voor projectoren, duikapparatuur en de eerste adembeschermingstoestellen voor mijn-reddingswerkers, die al snel Drägermen genoemd worden. Dräger produceert zelf alle genoemde apparatuur en heeft intussen ook een goede naam verworven in de medische wereld. De samenwerking met Amerikaanse Superman-strip uit 1938: "Drägermen are coming. We are saved." metalen of veroudering van kunststoffen. Dräger levert vele maten glasvezelversterkte polyester opbergkasten en -kisten met rvs hang- en sluitwerk, geschikt voor de zwaarste omstandigheden. De kasten zijn (spuit)waterdicht (IP-x6), standaard rood of groen en desgewenst met legplankindeling of hangvoorzieningen. Optioneel zijn ze ook in andere kleuren leverbaar, eventueel te voorzien van belettering, isolatie en verwarming, klasse 2 brandvertragende eigenschappen of rolluiken. De kasten zijn uiteraard ook zeer geschikt om blusmiddelen of PBM s paraat te houden in industriële omgevingen. Opbergkasten contact opnemen met Dräger Marine & Offshore:

5 8 9 Dräger EC-sensoren Elektrochemische sensor is hypergevoelige microreactor Ex/Ox/Tox -metingen In de veiligheidstechniek worden gasrisico s in drie hoofdgroepen verdeeld: explosiviteit, zuurstofconcentratie en toxiciteit (giftigheid). Men spreekt dan ook over Ex/Ox/Tox-metingen als al die risico s moeten worden bewaakt. Wat explosiegevaar en zuurstofconcentratie betreft gaat het om relatief forse concentraties: de onderste explosiegrenzen (LEL) van brandbare gassen bevinden zich tussen 0,5 en 15 volumeprocent, en zelfs bij een gebruikelijk alarmeringsniveau op 10% van de LEL, hoeft een sensor nog steeds niet zeer gevoelig te zijn. Bij metingen van de zuurstofconcentratie zal het meetbereik zich veelal rond de normale concentratie van 20,9% bevinden. De uitdaging schuilt hier dus niet in de gevoeligheid van een meetsensor, maar wel in de stabiliteit, de nauwkeurigheid, de levensduur en de selectiviteit (de ongevoeligheid voor andere gassen) ervan. Daarnaast kunnen grootte, energieverbruik en ATEX-eigenschappen van belang zijn. Anders is dat voor de Tox-metingen. Bij giftige gassen gaat het niet om volumeprocenten, maar om ppm. Voor het detecteren van één molecuul per miljoen zijn uiterst gevoelige sensoren vereist. Werkingsprincipes van sensoren Voor de sensoren in stationaire- en draagbare gasmeters zijn er vier werkingsprincipes. De PID-meters (Photo Ionisation Detectors) werken via foto-ionisatie van het doelgas met een kleine UV-lichtbron. Infraroodsensoren (IR) kijken naar de unieke lichtabsorptie van het gas in de meetcel. Katalytische sensoren verbranden in hun inwendige minimale hoeveelheden van het te meten gas, hetgeen een meetbare temperatuurverhoging veroorzaakt. Deze KatEx sensoren zijn uiteraard alleen geschikt voor brandbare gassen en dampen. Ten slotte zijn er de elektrochemische sensoren voor een enorme variëteit aan gassen. Het risico op blootstelling aan toxische gassen wordt vooral bewaakt door deze laatste groep. Het zijn zeer gevoelige en kleine elektrochemische fabriekjes waarbinnen in een kleine hoeveelheid elektrolyt vastgesteld wordt of de omgevingslucht giftig is of niet. Elektrochemische sensoren In een elektrochemische sensor bevinden zich minstens twee elektroden, geleidende staafjes die in contact staan met een doorgaans geleiachtige massa, het elektrolyt. Een elektrolyt is een vloeistof die elektrische stroom geleidt doordat deze ionen bevat. In dit elektrolyt zal het doelgas, dat via een poreus membraan toetreedt, een chemische reactie doen plaatsvinden die de geleidbaarheid verandert en daarmee een heel klein stroompje doet lopen. Een elektrisch meetcircuit vertaalt dit stroompje in een uitlezing op een display en/of doet de alarmbellen rinkelen. De ideale sensor In de Dräger-laboratoria wordt voor ieder gas gezocht naar het ideale reagens. De eerste voorwaarde is dat een gas reactief is, dat wil zeggen dat er met welke andere stof dan ook een reactie mogelijk is. Daarmee vallen alle edelgassen en inerte stoffen af; deze zijn niet te detecteren met EC-sensoren. Gelukkig zijn veel toxische gassen en dampen juist hoogreactief (daardoor zijn ze ook giftig). Onder de juiste condities, onder andere met het juiste reagens, kunnen ze zodanig worden getransformeerd dat het tot een ionenstroompje tussen de elektroden leidt. Daartoe kan het nodig zijn dat er niet één maar twee of zelfs een hele serie verschillende reacties plaatsvindt, soms met meerdere katalysatoren; stoffen die tijdelijk aan de reactie deelnemen. De samenstelling van het elektrolyt, de katalysatoren en het materiaal van de elektroden zijn bepalend voor het slagen van de missie. Ook de selectiviteit, het gebrek aan kruisgevoeligheid voor andere gassen dan het doelgas, wordt hierdoor in hoge mate bepaald. Naast eisen ten aanzien van gevoeligheid (steeds lagere detectielimieten), moet de ideale sensor snel reageren en mag hij niet vergiftigen door het te meten gas of andere gassen. Bovendien moeten sensoren liefst ook betrouwbaar blijven werken bij afwijkende temperaturen. Dat is op zich al lastig, want nagenoeg elke chemische reactie verloopt moeilijker of trager bij lage temperatuur. Interne verwarming vergt energie en is bij stationaire gasmeetsystemen dus eerder een optie dan bij draagbare gasmeetinstrumenten. Verder moet zogenaamde drift beperkt blijven: het verlopen van de gevoeligheid of de reactiecurves na verloop van tijd. Eindige levensduur en bedreiging van de sensor In principe zullen de reagentia in het elektrolyt van een elektrochemische sensor op den duur opraken, afhankelijk van het soort reactie en de concentraties van de gassen in de omgeving. Voor een sensor betekent dat het einde van de levensduur, vergelijkbaar met een batterij, waarin het elektrochemische proces immers ook ophoudt als hij leeg/verbruikt is. Vooral voor gassen die in hoge concentraties aanwezig zullen zijn (Dräger HC-sensoren) wordt in het elektrochemische segment gezocht naar cyclische reacties, waarbij het reactieve medium zichzelf in stand houdt. Voor zuurstof is dat gezien de forse permanente concentratie pure noodzaak, maar Dräger is er ook voor heel veel andere doelgassen in geslaagd de juiste reacties te vinden en zo uiterst duurzame sensoren te ontwikkelen. contact opnemen met Dräger Veiligheidstechniek: of met Dräger Stationaire Gasdetectiesystemen: Waterdamp Behalve door de beschreven uitputting wordt een elektrolyt bedreigd door water uit de omgevingslucht. Het elektrolyt zal, dwars door het beschermende membraan heen, in meer of mindere mate water aantrekken en opnemen. Zo kan het elektrolyt verdund raken of kan er binnen het membraan door volumetoename bij een sterk hygroscopisch elektrolyt een druk opgebouwd worden. Dräger heeft dit verwoestende effect bij enkele sensoren via een gepatenteerde expansiemogelijkheid en drukvereffeningssysteem grotendeels ondervangen. Het omgekeerde kan ook: indampen van het elektrolyt in zeer droge omgevingscondities. Ook deze uitdroging is uiteindelijk funest. De genoemde effecten maken de lijst nog lang niet compleet: bepaalde sensoren worden bijvoorbeeld ook bedreigd door siliconen, corrosie en mechanische effecten. Lineariteit en kalibratie, de Smart Sensor Een compleet lineair gedrag van een sensor wil zeggen dat bij een verdubbeling van de gasconcentratie ook het elektrische stroompje aan de meetelektrode twee keer zo hoog wordt, over het gehele meetbereik. Deze situatie is eerder uitzondering dan regel, en de absolute gevoeligheid en de response kunnen zelfs per individuele sensor verschillen. Dräger XS-sensoren bevatten daarom net als de stationaire elektrochemische sensoren een eigen EEPROM, een herprogrammeerbare geheugenchip die alle relevante data van de betreffende sensor bevat en ervoor zorgt dat het uitwendig gedrag uniform en gestandaardiseerd is. Een dergelijke smart sensor is daardoor uitwisselbaar zonder kalibratie van het bijbehorende meetapparaat (X-am 7000 en stationaire systemen). Bij de XXS-sensoren (miniatuursensoren voor draagbare gasmeters) bevinden de sensorrelevante data zich in het instrument. Omgevingsinvloeden, gebruik en normale veroudering maken dat elektrochemische sensoren met regelmatige intervallen opnieuw moeten worden gekalibreerd, bijvoorbeeld eens per halfjaar. Die termijn is overigens geen vast gegeven, maar in hoge mate afhankelijk van de toepassing. DrägerSensor Niet voor niets worden de sensoren van Dräger wereldwijd toegepast in stationaire en draagbare meetapparaten, soms zelfs in de procestechniek, ook al zijn ze primair ontwikkeld voor veiligheidstechnische toepassingen. Dräger ontwikkelt en fabriceert al decennialang de meest gevoelige, stabiele en betrouwbare sensoren en beschikt over een reeks patenten op dit gebied. De Dräger drie-elektroden-techniek voor elektrochemische sensoren zorgt via een extra referentie-elektrode voor veel hogere meetkwaliteit en langere levensduur. De Dräger-laboratoria ontwikkelen voortdurend nieuwe soms revolutionaire sensoren en verbeteren bestaande versies. Dräger biedt grip op de wereld van het ongrijpbare en zorgt onvermoeibaar voor een steeds betere beheersing van alle risico s die worden veroorzaakt door gassen. DrägerSensoren voor vele doelgassen.

6 10 11 SENSORHULP VIA DE DRÄGER GAS DETECTION APP Voor elke omgeving of toepassing en voor ieder gas(mengsel) bestaat er een ideale sensor of detectieprincipe, en elke sensor heeft zijn soms zeer specifieke eigenschappen. Bovendien zijn er gassen, (zeer lage) concentraties of combinaties van eisen waarvoor geen enkele sensor beschikbaar is. Buisjesmetingen en/of laboratoriumanalyse zullen dan uitkomst moeten bieden. Dräger biedt echter een enorm scala aan sensoren: KatEx, IR, PID en EC in verschillende uitvoeringen en bereiken. De selectie van de juiste sensor is niet alleen afhankelijk van het doelgas en de concentratie, maar ook van omgevingscondities, andere gassen en wenselijke of onwenselijke kruisgevoeligheid. Naast de handboeken, de catalogi en de Dräger website is er sinds 2012 een app voor de iphone en voor Android: de Dräger Gas Detection App, gratis beschikbaar via diverse app stores. Naast de technische data van alle sensoren, portables en randapparatuur bevat de app nuttige gas-(meet)technische tabellen betreffende grenswaarden van toxische gassen, LEL en vlampunt van brandbare gassen en dampen.* *Deze app is in de Engelse taal en is niet aangepast aan eventuele specifieke Nederlandse wetten, normen en richtlijnen. Hypergevoelige HCN-LC sensor (blauwzuur) Wettelijke grenswaarden voor giftige gassen en dampen zijn soms zo laag dat ze slechts te meten zijn met gasdetectiebuisjes, het Dräger CMS (Chip Meet Systeem) of met uiterst gevoelige laboratoriumapparatuur. Bovendien worden grenswaarden met regelmaat aangescherpt, wat gevolgen heeft voor de eisen die worden gesteld aan de gevoeligheid van de toe te passen sensoren. Ontwikkeling van steeds gevoeliger sensoren is dus een speerpunt in de Drägerlaboratoria, maar dat mag niet ten koste gaan van de stabiliteit, de levensduur of de betrouwbaarheid. De grenswaarde van 0,9 ppm voor waterstofcyanide is voor de nieuwe Dräger HCN-LC-sensor (detectielimiet 0,1 ppm) geen probleem. De sensor is bedoeld voor de Polytron 7000/8000 serie transmitters en is uitwisselbaar met de bestaande HCN-sensor. Toepassingen: werkplaatsen in de galvanische industrie, laboratoria en andere (chemische) omgevingen. 'LC' staat voor Low Concentration, en die toevoeging is in dit geval eigenlijk een understatement. Nieuwe stationaire NH 3 -sensor Ammoniak is een corrosief en giftig gas dat wordt gebruikt als koudemiddel in grote koelinstallaties en als oplosmiddel. Bovendien komt het vrij bij de afbraak van stikstofhoudende stoffen in mest. Het kan dus bijvoorbeeld worden aangetroffen in riolen, waterzuiveringsinstallaties, machinekamers van koelhuizen en (altijd) in veestallen. In de veehouderij en de landbouw wordt de milieubelasting door ammoniak teruggedrongen door injectie van mest in de bodem in plaats van verspreiding op de oppervlakte en (soms) door het zuiveren van de lucht uit stallen. Het betrouwbaar meten van ammoniakconcentraties met sensoren is echter bijna onmogelijk: althans, dat was het tot nu toe. Uitstoot en toepassingen ammoniak Ammoniak is een kleurloos en giftig gas met een kenmerkende scherpe geur die een mens al waarneemt ruim beneden de gezondheidskundige grenswaarde van 20 ppm. Het tast slijmvliezen en ademhalingsorganen aan, irriteert de ogen en bij enkele duizenden ppm is ammoniak dodelijk. Fatale ongevallen zijn helaas niet uitgesloten. Ook is er een reëel sterfterisico voor vee in de intensieve veehouderij: onvoldoende ventilatie van bijvoorbeeld varkensstallen veroorzaakt zo dierenleed en is verantwoordelijk voor aanzienlijke economische AMMONIAK Eindelijk een ammoniaksensor die tegen ammoniak kan. schade. De veehouderij levert de grootste bijdrage aan de uitstoot van ammoniak, daarna volgen de koeltechniek en de chemische industrie, waar ammoniak onder andere wordt gebruikt voor fabricage van kunstmest, synthetische vezels, springstof en ureumformaldehydeharsen. Feilbare detectie Voor het detecteren en meten van ammoniakconcentraties in de omgevingslucht worden elektrochemische sensoren gebruikt. Nagenoeg al die sensoren hebben een uiterst hinderlijke tekortkoming: ze kunnen niet tegen aanhoudende (hogere) concentraties NH 3. Een constante concentratie leidt namelijk niet tot een constant meetsignaal. In technische termen: de sensor reageert integrerend, wat leidt tot het inzakken van het signaal met het verloop van de tijd. Dit uiterst lastige verschijnsel valt niet te compenseren met de in sensorbehuizingen aangebrachte logica. Herstel van sensoren door intermitterende ventilatie ( spoelen met verse lucht) is complex en het beperkt de meetmogelijkheden. Alleen een ingrijpende verandering van de in de sensor optredende reacties biedt soelaas. Daarin is Dräger Research & Development geslaagd: de nieuwe NH 3 -sensor raakt niet voortijdig uitgeput of hopeloos van slag door langdurige blootstelling. Revolutionaire sensorchemie Het geheim van de smid schuilt dus in de inwendige chemie. In het organische elektrolyt van de nieuwe DrägerSensor zorgen (unieke) cyclische reacties ervoor dat de reagentia niet worden verbruikt. Daardoor heeft de sensor onder vergelijkbare omstandigheden een beduidend langere levensduur dan alle oudere typen, waar wel sprake is van uitputting. De nieuwe Dräger NH 3 -sensor maakt korte metten met de technische beperkingen van ammoniakdetectie: behalve een toegenomen responsesnelheid en gevoeligheid lijdt de sensor nauwelijks aan drift of inzakken. De meetwaarde blijft stabiel, ook bij een dagenlange blootstelling aan een concentratie van bijvoorbeeld 20 ppm. Plotseling stijgende concentraties zoals die te verwachten zijn bij lekdetectie zijn met conventionele sensoren goed te meten, maar bij langduriger optredende achtergrondconcentraties is de nieuwe sensor heer en meester. Veiligheid raakt aan meet- en regeltechniek In de veehouderij is meting van de ammoniakconcentratie nog geen gemeengoed, hoewel de concentraties in stallen zorgwekkende pieken vertonen. De nieuwe generatie NH 3 -sensoren zal mogelijkheden gaan bieden om mens en dier te beschermen, bijvoorbeeld door automatische sturing van ventilatiesystemen. Tot op heden wordt de ventilatie vooral thermostatisch geregeld, met risico s voor te hoge ammoniakconcentraties op koude of windstille dagen. Veiligheidshalve teveel ventileren is nattevingerwerk: het geeft kostbaar warmteverlies en biedt nog steeds geen zekerheid. Productie van ammoniak. Achtergrondconcentraties Niet slechts in veestallen is sprake van langdurig hoge concentraties ammoniak. Oudere koelinstallaties krijgen de neiging tot zweten en in rioolwaterzuiveringen zijn besloten ruimten te vinden die alleen met onafhankelijke adembescherming te betreden zijn. Dräger biedt met de nieuwe Dräger NH 3 -sensortechniek de mogelijkheid om in dat soort situaties ook adequate stationaire metingen uit te voeren, uiteraard naar behoefte aan te vullen met vrijgavemetingen en tijdelijke of persoonlijke detectie bij werkzaamheden of reguliere inspecties. Dräger NH 3 TL De officiële naam van de revolutionaire sensor luidt Dräger NH 3 TL, waarin de T aanduidt dat het om een sensor met drie (three) electroden gaat en de L laag (low) betekent, omdat de detectiedrempel 1 ppm bedraagt. De sensor is in hoge mate ongevoelig voor veranderingen in temperatuur (-40 tot +65 graden Celsius) en luchtvochtigheid (15 tot 95 %) en heeft geen last van kruisgevoeligheid voor bijvoorbeeld CO 2. contact opnemen met Dräger Veiligheidstechniek: of met Dräger Stationaire Gasdetectiesystemen:

7 Arwin van de Zande, Teamhoofd Materieel van Brandweer Haaglanden Alex Rotteveel, meewerkend voorman adembeschermingswerkplaats Haaglanden 7 4 Brandweer Haaglanden centraliseert onderhoud Dräger richt nieuwe werkplaats in 6 Brandweer Haaglanden heeft in augustus 2014 een nieuwe adembeschermingswerkplaats in gebruik genomen, ingericht door Dräger. De werkplaats vervangt de tien afzonderlijke werkplaatsen in de diverse brandweerkazernes in de Veiligheidsregio Haaglanden. Arwin van de Zande, Teamhoofd Materieel van Brandweer Haaglanden noemt de nieuwe werkplaats het neusje van de zalm. Je moet zorgen voor goede faciliteiten en werkomgeving, want alleen dan kunnen de mensen kwalitatief goed werk leveren. Bovendien moet het op een economische manier, en dat is nu zeker het geval. Ook Alex Rotteveel, voorman van de adembeschermingswerkplaats en aanwezig bij het interview, is zeer tevreden met de faciliteiten en met de manier waarop er nu gewerkt kan worden. De twee brandweerfunctionarissen staan Dräger Nieuws Nederland te woord in de hagelnieuwe, uitstekend geoutilleerde centrale werkplaats. 1 Een nieuwe adembeschermingswerkplaats. Van 3D-ontwerp naar gebruiksvriendelijke realiteit. Was de oude situatie minder economisch? Van de Zande: We hadden te kampen met overcapaciteit en een matige bezettingsgraad. Bovendien voldeden veel werkplekken niet meer aan de arbotechnische eisen: de afzuiging was ontoereikend, werktafels waren niet verstelbaar en we hadden een veel te grote verscheidenheid in materialen en gereedschappen. Ook hadden we te maken met verschillende werkwijzen en waren niet alle werkplaatsen uitgerust om op niveau 4 onderhoud te verrichten, met als gevolg dat groot jaaronderhoud soms uitbesteed moest worden. Dat doen we nu dus allemaal zelf. Rotteveel: Bovendien werkten we ook met parttimers, die slechts af en toe in een werkplaats werden ingezet. Dat is natuurlijk wel afwisselend, maar niet goed voor de routine en voor het bijhouden van je vakkennis en vaardigheden. Nu doen we al het werk met zes fulltimers op één locatie waardoor het werk ook beter in te plannen is. Zelf heb ik een beter overzicht en draai ik ook gewoon mee in de werkplaats, wat heel plezierig werkt. Van de Zande: Wat we sinds de idealisering merken, is dat we veel meer materieel inzetbaar hebben dan voorheen met de gescheiden batches. We werkten al wel met één centrale database (Drägerware, red.), dus het overzicht was er wel, maar nu zijn de werkzaamheden ook gecentraliseerd. De vaste technici krijgen dus veel meer maskers en toestellen onder handen. Centrale logistiek vond toch al plaats, ook voor kleding en mensen, dus het centrale onderhoud heeft niet gezorgd voor een noemenswaardige toename van transportbewegingen. Elke kazerne heeft een eigen lokale voorraad om cilinders en maskers te kunnen wisselen. Grotere voorraden bevinden zich hier en in de twee speciale ademluchtvoertuigen. Die kunnen snel extra ademluchtapparatuur leveren bij calamiteiten. Het gaat hier om grote aantallen: als de afdeling Vakbekwaamheid oefeningen organiseert, dan zijn er zomaar honderd toestellen enkele dagen in gebruik. Soms lijkt de voorraad dus enorm, maar als je ook nog een paar calamiteiten hebt, ligt er weinig meer op voorraad.

8 14 15 het neusje van de zalm Wanneer zijn jullie begonnen met nadenken over de nieuwe werkplaats? "Al in 2010, toen we werden geregionaliseerd, zijn we gaan bespreken hoe we het onderhoud konden stroomlijnen. Ons twintig jaar oude gebouw in Loosduinen zou compleet worden gerenoveerd en daar beschikten we al over de grootste adembeschermingswerkplaats in de regio. Voor het concretiseren van de eerste plannen hebben we een moodboard gemaakt, een plak- en prikbord met plaatjes van andere werkplaatsen en aantekeningen, dat vervolgens de eerste aanzet vormde voor het Programma van Eisen. Uiteindelijk werd het project separaat aanbesteed en gegund aan Dräger. We gebruiken nu in de hele regio dezelfde toestellen, dus een cilinder die vandaag in kazerne Loosduinen ligt, kan morgen in s-gravenzande of Wassenaar worden gebruikt. Alle materialen worden onderhouden in Loosduinen, met uitzondering van de chemicaliën- en gaspakken. Dat specifieke werk wordt door ons team gevaarlijke stoffen in kazerne Laak gedaan. Dat zijn ook de gaspakdragers. Het ziet er buitengewoon schoon uit. Van de Zande: Dat horen we vaker: het lijkt wel een laboratorium en je zou van de vloer kunnen eten. Ik ben van mening dat dat moet; een opgeruimde setting is belangrijk om zorgvuldig te kunnen werken. We hebben een goede scheiding tussen vuile ruimten en schone ruimten. Op de plaats van de oude bankwerkerij zit nu de nieuwe distributieruimte en de laad- en losingang. Het materiaal dat daar binnenkomt gaat eerst naar de voorwasplaats, links de toestellen en rechts de maskers. We hebben nu drie identieke grote droogkasten die we naar behoefte kunnen indelen. Ook hebben we nu een nieuwe grote wasmachine. Materialen komen dus alleen schoon in de schone ruimten terecht. Hebben jullie alles gelijktijdig vervangen? Van de Zande: Ja, we hebben heel bewust bij de ademluchtaanbesteding ook de testapparatuur van de werkplaatsen zoals Testor, Prestor en Quaestor vervangen, zodat alles matchte. Dan heb je geen ratjetoe van verschillende merken en typen en ben je met alles ongeveer tegelijk aan vervanging toe. Budgettair werd het één aanbesteding. Soms hebben we investeringen dus bewust iets uitgesteld, waardoor we over 10 jaar weer een nieuwe keuze kunnen maken. De apparatuur is in december 2013 geleverd en begin 2014 hebben we met Dräger de opleidingen voor de technici georganiseerd. Niet meer aan de veertig man die verspreid het onderhoud deden, maar voor de zes fulltimers. De ademluchtcompressoren, toestelwasmachines en twee grote droogkasten zijn niet vervangen, want die zijn nog in uitstekende staat. En het overgangsscenario tijdens de verbouwing? Van de Zande: Dat was in juni en juli, volgens een strakke planning. Terwijl er nieuwe luchtbehandeling, plafonds, tegels, verlichting en werkplekken werden aangebracht, zijn wij tijdelijk uitgeweken naar kazerne Delft. Die werkplaats is veel kleiner, maar we hadden wat uitwijkmogelijkheden naar de remise, waardoor er voldoende capaciteit te realiseren was om al het onderhoud te doen. Nu onze gerenoveerde werkplaats weer in gebruik is wordt de werkplaats in Delft gesloten. Hoe beviel de samenwerking met Dräger? Van de Zande: Prima, Dräger heeft uitstekend samengewerkt met de bouwkundige en installatietechnische aannemers, en de begeleiding van Roger Zonnenberg en Peter van Buuren van Dräger was perfect. Dat is heel belangrijk, omdat je de dingen nu eenmaal in een bepaalde volgorde moet doen. Natuurlijk geldt dat als compliment voor alle partijen. Als die samenwerking niet goed gaat dan krijg je dubbel werk, dan moet een plafond te vaak open en kan men onderling met vingers gaan wijzen. Dat is allemaal niet gebeurd: het was een soepel verlopend proces. Is het project nu afgerond? Van de Zande: De oplevering was in augustus en we zijn nu helemaal operationeel. Klaar zou je zeggen. Toch is er nog een slag te slaan: we willen onze kwaliteit borgen door certificering van de bedrijfsprocessen in de adembeschermingswerkplaats. Dat gaat de kers op de taart worden. BRANDWEER HAAGLANDEN De Veiligheidsregio Haaglanden bestaat uit negen gemeenten: Den Haag, Zoetermeer, Leidschendam-Voorburg, Delft, Westland, Rijswijk, Pijnacker-Nootdorp, Wassenaar en Midden-Delfland. In 2013 waren er bij brandweerzorg 840 mensen (fte) werkzaam in loondienst en daarnaast werden er een kleine 400 brandweervrijwilligers ingezet. In de gebouwen van de Veiligheidsregio Haaglanden heerst een strakke en opgeruimde sfeer, kantoorruimten zijn licht en open en zijn nagenoeg uitsluitend voorzien van flexwerkplekken. In het hoofdgebouw aan de Haagse Dedemsvaartweg is de huisstijl strak, de hoofdkleuren wit, grijs, oranje en antraciet. De werkplaatsen zijn daarop geen uitzondering.

9 16 17 Alles in de wasmachien Onderhoud van veelgebruikte uitrustingsstukken van brandweerkorpsen gebeurt steeds vaker in ruime, efficiënt ingerichte werkplaatsen. Dat komt de kwaliteit en de snelheid waarmee de werkzaamheden plaatsvinden ten goede doordat het economisch haalbaar is om te investeren in goede machines en gereedschappen. Investeren in goede machines. De wasmachine heeft uiteraard een Nederlandstalig wasprogramma. Centralisatie Natuurlijk, het kan pijnlijk zijn om kleinere werkplaatsen te moeten samenvoegen, vooral voor de betrokken technici die hun persoonlijke takenpakketten of standplaats zien veranderen. Economische overwegingen en strenge kwaliteitseisen zijn echter krachtige factoren. Logistiek, adequaat voorraadbeheer en de totale procesoutput moeten de operatie optimaal blijven steunen en kennis wordt gebundeld. Uiteindelijk gaat het erom dat elk brandweerkorps effectief inzetbaar is en nooit misgrijpt naar middelen. Voor grotere werkplaatsen is de investering in een eigen industriële wasmachine mogelijk en kunnen uitrustingsstukken in eigen beheer worden gereinigd. Gelaatsstukken in de machinewas De gelaatsstukken van de ademluchtapparatuur behoren tot de meest gereinigde uitrustingsstukken. In plaats van handmatig uitsoppen gaan ze na elke inzet in speciale waszakken en verdwijnen ze achter de deur van een grote industriële wasmachine. Volgens voorschrift moet de trommel geheel worden gevuld omdat het tuimelen meer risico op schade geeft dan dat het bijdraagt aan een goede reiniging. Tenslotte zijn het geen spijkerbroeken, die juist wel baat hebben bij rondplonzen. In een 24 kg-machine gaan bijvoorbeeld 18 volgelaatsmaskers, en bij kleinere hoeveelheden wordt de vrije ruimte opgevuld met speciale vulmaterialen. Aangepaste wasprogramma s en speciale wasmiddelen zorgen ervoor dat de inhoud schoon en uitgelekt kan worden uitgenomen. Centrifugeren is voor maskers uiterst ongewenst, dus alleen rustig heen en weer draaien terwijl het spoelwater wordt afgepompt sluit het wasprogramma af. Daarna kan de inhoud in de droogkast. Andere PBM s wassen Investeren in een wasmachine voorkomt het door menigeen minder gewaardeerde handwerk en is al snel een haalbare kaart, zeker bij frequente reiniging van PBM s. Dat is niet beperkt tot wassen van gelaatsstukken; de mogelijkheden zijn legio. De machines zijn breed inzetbaar, en bevatten speciale door Dräger in samenwerking met gebruikers en fabrikanten van machines en wasmiddelen ontwikkelde wasprogramma s voor gas- en chemicaliënpakken, uitrukkleding en zelfs helmen. Daar horen speciale wasmiddelen bij, die zorgen dat onder andere de brandvertragende eigenschappen behouden blijven en dat materialen niet worden aangetast. Ook de kleding voor ambulancediensten kan in dezelfde machine. De speciale impregnering tegen absorptie van bloed en andere vloeistoffen zorgt ervoor dat specifieke vlekken gemakkelijker lossen van de textielvezels. Ook daarbij geldt dat alleen speciale, voorgeschreven wasmiddelen die impregnering langdurig in stand zullen houden en de zekerheid bieden dat biologische agentia betrouwbaar worden verwijderd. Waszakken houden de maskers krasvrij. Verkeerd wassen De ene wasmachine is de andere niet en voor elke te wassen soort beschermingsmiddel levert Dräger de geschikte producten voor reiniging en desgewenst desinfectie. Alleen die middelen bieden de garantie dat het materiaal niet wordt aangetast en dat PBM s hun beschermende eigenschappen behouden. Zelf experimenteren met huishoudmiddelen is riskant: sommige zijn zo agressief dat een impregneermiddel in één wasbeurt als sneeuw voor de zon verdwijnt, dat materialen worden aangetast of dat er een residu op achterblijft. Zelfs het nog steeds her en der verkondigde advies gelaatsstukken reinigen met een zachte zeep is onjuist. Als voor die zachte zeep bijvoorbeeld vloeibare groene zeep wordt gebruikt, dan kan dat al schade veroorzaken: het bevat glycerine, en dat bestanddeel kan bepaalde soorten rubber of coating aantasten. Bedenk dat ook te heet wassen kwaad kan. Krimp, aantasting van materialen, verlies van eventuele antistatische, waterafstotende of vuil werende eigenschappen en (bij adembescherming) vervorming van thermoplastische materialen liggen op de loer. Dräger informeert gebruikers graag welke middelen zijn toegelaten en op welke temperaturen en met welke programma s de gewenste resultaten worden bereikt. Nachtstroom Het in eigen beheer wassen van PBM s loont de moeite. Voor een wasmachine is het niet bezwaarlijk om ook bij nacht en ontij te draaien. Vaak zijn enige voorbereiding, goede instructie en wat afspraken met de nachtdienst voldoende om ook de was van de uitrukkleding te kunnen uitvoeren. Het even wisselen van de inhoud door een welwillende collega maakt een veel efficiëntere inzet van de machine mogelijk. Het zelf uitvoeren van wasactiviteiten voorkomt externe logistiek, verkleint de kans op zoekraken en het scheelt een rekening van de wasserij. Bovendien is nachtstroom voordeliger. contact opnemen met Dräger Veiligheidstechniek:

10 18 19 Dräger Prestor 5000: nieuw kunsthoofd in de werkplaats Adembeschermingswerkplaatsen en servicecentra voor duikapparatuur en gaspakken maken al jaren gebruik van de betrouwbare Dräger testtoestellen Testor, Quaestor en/of Prestor. De kunsthoofden staan in de regel als robuuste borstbeelden op strategische plaatsen, immer paraat voor de volgende beproeving. Wat Dräger betreft gaat daar niets aan veranderen. Nieuws in het kort DRÄGER X-DOCK: NIEUWE FIRMWARE TOONT SENSORVITALITEIT Robuuste hardware Testapparatuur voor ademluchttoestellen en gelaatsstukken wordt doorgaans intensief gebruikt, moet vlot en ergonomisch werken en bovenal uiterst nauwkeurig en betrouwbaar zijn. Tenslotte hangt de veiligheid van elk getest beschermingsmiddel mede af van de uitgevoerde tests. Zolang de functionaliteit en de voorgeschreven testprocedures niet ingrijpend veranderen, is de praktische levensduur van testtoestellen in de regel erg lang. De oerdegelijke Dräger-modellen blijken te beschikken over een technische levensduur die de afschrijvingstermijn vaak ruim overschrijdt. Toch zijn upgrades af en toe noodzakelijk en moet een model worden aangepast aan de eisen van de tijd. Prestor wordt Prestor 5000 De Dräger Prestor is een snel en efficiënt testtoestel voor gelaatsstukken, ontworpen met een pneumatische opspaninrichting en een volautomatische testprocedure. Grote hoeveelheden gelaatsstukken kunnen in recordtijd worden getest, zonder dat slordigheid of verveling (enkele valkuilen bij routinewerk) de ruimte krijgen. Bij de Prestor is er zelfs een praktijksimulatie van Het masker wordt automatisch aangespannen. de bevochtiging van het uitademventiel. De computer houdt intussen grafisch het testverloop bij en genereert testrapporten. Tot zover geen verschillen, want wat prima werkt moet je zo laten. Toch is er nu de Prestor Interfacing Een van de snelst veranderende omgevingsfactoren is de wereld van de automatisering en de ICT. Met name op dit gebied is de nieuwe Prestor 5000 aangepast: de interne logica (de communicatiemodule) is gemoderniseerd en in lijn gebracht met de Quaestor 7000, het universele testtoestel dat alles kan. Zo beschikt de Prestor 5000 nu over een moderne (usb) communicatiepoort voor een pc en kan dezelfde universele software worden gebruikt, die de naam Protector draagt. In het keuzemenu voor het te testen gelaatsstuk is het voldoende om aan te geven dat het om een overdrukmasker gaat, zonder nadere selectie van het type of handmatig invoeren van detailgegevens. Aangepast hoofd en apparaatchassis Het halve kunsthoofd waarop het gelaatsstuk wordt aangelegd is nu vergelijkbaar met het beproefde type van de Quaestor Dit nieuwe hoofd is voorzien van een harder, apart wisselbaar gelgezicht, dat de eigenschappen van menselijke huid, inclusief de veerkracht, dicht benadert. De pneumatische snelspaninrichting aan de achterzijde is nu inwendig voorzien van een reduceerventiel, dat de spandruk van de werkcilinder precies op 3,5 bar houdt. Deze voorziening voorkomt te strak aantrekken van het masker op het kunsthoofd. Door dit reduceerventiel kan er standaard werk- of ademlucht voor pneumatisch gereedschap respectievelijk ademluchttoestellen worden aangesloten. Het aangepaste onderstel van de Prestor 5000 is te plaatsen op dezelfde montageplaat als de Quaestor 5000/7000. contact opnemen met Dräger Veiligheidstechniek: De Dräger X-dock, het verregaand geautomatiseerde bumptest- en kalibratiestation voor persoonlijke gasmeetinstrumenten heeft een extra functie: de sensorvitaliteit van een instrument wordt getoond. Tijdens een eenvoudige bumptestcyclus verricht de X-dock onder andere een functionele beproeving van de sensor(en) in het geteste instrument. OK op het scherm van het meetinstrument betekent dat het veilig kan worden ingezet. Hoe lang een sensor naar verwachting nog binnen de specificaties zal presteren kan de X-dock echter ook vaststellen. Niet op de week nauwkeurig, want het wordt gecalculeerd uit de response tijdens de uitgevoerde bumptesten en kalibraties en de sensordata, die de X-dock immers opslaat. De sensorvitaliteit wordt getoond als een kleine bargraph : een staafdiagrammetje dat net als een batterij-indicator door een aantal blokjes aangeeft wat de conditie is. De nieuwe firmware met sensorvitaliteitsindicatie en de installatie-instructie zijn kosteloos beschikbaar via de Dräger-website (aparte download; niet in CC-Vision). E-NIEUWSBRIEF MELDT SOFTWARE-UPDATES GASMETERS Gasmeters en kalibratie-apparaten maken gebruik van soft- en firmware. Het up-to-date houden daarvan is een goede gewoonte, want het verhelpt eventuele fouten (bugs) en/of voegt nieuwe functionaliteiten toe. Voor het upgraden van de firmware kunt u gebruik maken van het Dräger-programma CC-Vision (Configuration and Calibration), te downloaden op de website van Dräger. Dit programma bevat alle noodzakelijke firmware voor de gasmeters, uiteraard in de meest recente versie. Persoonlijke gasmeters maken via een zogenaamd DIRA-blokje in de cradle (een infrarood verbindingsadapter) contact met de computer en laten zich op deze manier herkennen, uitlezen en zo nodig van software voorzien via CC-Vision. De nieuwste firmwareversies van de kalibratiestations X-dock en E-cal kunnen ook van de Dräger-website worden gedownload. Om de klant te informeren dat er nieuwe firmware is, zal Dräger dit kenbaar maken in de digitale nieuwsbrieven. Aanmelden voor de gratis e-nieuwsbrieven is eenvoudig mogelijk via Dräger X-dock Dräger CC-Vision

11 20 21 Bumptesten van draagbare gasmeters Niet testen is een onverantwoord risico. Veilige en gezonde omgevingslucht is van levensbelang. Zodra de samenstelling van de lucht af kan wijken, bijvoorbeeld door een afwijkend zuurstofgehalte of door ongezonde of onveilige concentraties van toxische, bijtende, schadelijke of explosieve gassen of dampen is meten vereist: met draagbare en/of stationaire meetapparatuur. Persoonlijke gasdetectie is de meest nabije beschermer, maar de waarschuwende engel op de borstzak moet natuurlijk wel betrouwbaar werken. Bumptest noodzaak Recentelijk is persoonlijke monitoring als onderwerp toegevoegd aan de zeer brede leerstof voor het persoonscertificaat VCA: vanaf 14 november 2014 kan het VCAexamen vragen bevatten over persoonlijke gasdetectie. De basisleerstof meldt dat een persoonlijke monitor op borsthoogte moet worden gedragen, niet bedekt mag worden door kleding, dat deze voor gebruik getest moet zijn en dat de werknemer moet weten welke actie hij moet ondernemen bij alarm. Behalve bij het onderwerp gevaarlijke stoffen, komen Ex-metingen aan de orde in het hoofdstuk branden en explosies, in de vorm van (persoonlijke) Ex-meters. Kennis van de zone-indeling van explosiegevaarlijke gebieden (zones 0, 1, 2, 20, 21 en 22) is gereserveerd voor operationeel leidinggevenden. Het testen voor gebruik wordt weliswaar in VCA niet nader uitgewerkt, maar de verplichting volgt uit normen zoals de NEN-EN-IEC (Explosieve atmosferen - Deel 29-2: Gas detectoren selectie, installatie, gebruik en onderhoud van detectoren van brandbare gassen en zuurstof). Wat er mis kan gaan Hoe robuust een gasmeter ook is uitgevoerd, het blijft een gevoelig precisieinstrument. De praktijkomstandigheden zijn dikwijls zwaar, dus regelmatige controle van de juiste werking is geboden. De elektronica en de sensor(en) moeten onberispelijk werken. Membraanfilters voor stof en water kunnen verstopt raken, sensoren vergiftigd of uitgeput, of de kalibratie kan verlopen zijn. Bij een bumptest wordt die werking snel en eenvoudig gecontroleerd door de sensor bloot te stellen aan een testgas en wordt de gehele functionele cyclus getest, tot en met de optische en akoestische signalering toe. Het gebruik van slecht of niet onderhouden-, niet gekalibreerde- of ongeteste instrumenten biedt geen zekerheid en kan de oorzaak zijn van incidenten. Een werknemer met een onbetrouwbare gasmeter waant zich ten onrechte beschermd. Goed uitgevoerde (en geregistreerde) functionele beproeving neemt die onzekerheid weg. Het is méér dan het voldoen aan de Europese normen, het volgen van de voorschriften van OSHA (onderdeel U.S. Department of Labour) of de aanbevelingen van fabrikanten. Geen enkel arbeidsongeval zou te wijten mogen zijn aan een haperend instrument. Het recht op een veilige werkplek en adequate bescherming en detectie geldt overigens ook voor werknemers van contractors. Ingebedde bumptestprocedure Een functionele (bump-)test vóór gebruik, maar minstens één maal per werkdag is de enige manier om verzekerd te zijn van een goedwerkend instrument. Vaak is de procedure voorgeschreven en opgenomen in werkvergunningen en in specifieke (bedrijfseigen) veiligheidsvoorschriften op arbeidsplaatsen waar men te maken heeft met gasrisico s. Net als de dagelijkse uitgifte van de vergunningen voor veilig werken en het geven van veiligheidsinstructies, dient de verstrekking en de bijbehorende testprocedure van de persoonlijke gasdetectoren onderdeel te zijn van de operationele routine. Ook Dräger Shutdown & Rental Management, gewend aan grootschalige uitgifte en beheer van veiligheidsartikelen, hanteert procedures waarin de bumptest voor gasmeters is opgenomen. Als de noodzaak tot het dragen van persoonlijke gasdetectie volgt uit (taak-) risicoanalyses, dan is de bumptest dus ook een verplichting. Dräger bumptest Met Dräger bumpteststations wordt de functionaliteit van de persoonlijke gasmeters razendsnel vastgesteld. Behalve dat ze de goede werking van de instrumenten waarborgen, kunnen bumptests ook bijdragen aan een zorgvuldig uitgiftebeheer en de registratie van de complete operationele geschiedenis van elk individueel instrument, afhankelijk van de procedure en de gebruikte apparatuur. Het uitvoeren van bumptesten leidt bovendien tot bewustere omgang met de kostbare arbeidsmiddelen van de werk- of opdrachtgever en herinnert werknemers aan de gasrisico s. Schade aan- of zoekraken van meters wordt tegengegaan en mede daardoor hoeft het regulier bumptesten de kosten niet noodzakelijkerwijs te verhogen. Voor de uitvoering is niet per se een gasmeetdeskundige of andere specialist nodig: het eenvoudigste Dräger bumpteststation vergt slechts het inleggen van de gasmeter in de daarvoor bedoelde sparing. Multigasmeters zoals de X-am 2000, -2500, of en de compacte singlegasdetectoren van de Pac-serie bevatten zelf de benodigde testroutines en signaleren het inleggen in het bumpteststation automatisch via een magneetgestuurd schakelaartje. Na de bumptestroutine en de alarmsignalering verschijnt de tekst OK op het scherm van de meter en komt de meter vanzelf terug in de normale gebruiksmodus. Het spreekwoordelijke kind kan de was doen. Bumptest, kalibratie en administratieve verwerking Elk modern Dräger gasmeetinstrument bevat zelf de intelligentie voor de bumptestcyclus. Via de Dräger CC-Vision-software kan worden ingesteld hoe het instrument zal reageren op het inleggen in een bumpteststation. Automatische start van de bumptestroutine is doorgaans de meest praktische weg. Naast de regelmatige uitvoering van bumptesten dient een instrument periodiek te worden gekalibreerd, doorgaans eens per halfjaar. Het verschil tussen een bumptest en een (her-)kalibratie is dat voor kalibratie de curve en bijbehorende uitlezing van het instrument exact gelijk worden gemaakt aan de concentratie van het testgas. Een bumptest beoordeelt slechts of het instrument binnen een zekere marge adequaat alarmeert. Kalibratie vergt dus in plaats van alleen een bumpteststation een Dräger-meetopstelling en een computer met CC-Vision of een X-dock kalibratie- en bumpteststation, en duurt Eerst een bumptest, dan veilig aan het werk. langer dan een bumptest (enkele minuten in plaats van circa 10 seconden). De X-dock kan tot tien instrumenten gelijktijdig afhandelen, werkt desgewenst stand-alone en is behalve voor kalibratie ook geschikt voor het zelfstandig laten uitvoeren van bumptesten. Verantwoorde omgang met gasmeters Het dagelijks of vóór aanvang van werkzaamheden laten uitvoeren van adequate bumptesten blijft de verantwoordelijkheid van de werkgever. Daarbij geldt dat alleen een bumptest uitvoeren nog steeds geen 100% garantie biedt: zaken als gebroken displays, een defect membraan of zelfs een gescheurde behuizing hoeven door het bumpteststation niet opgemerkt te worden. Dergelijke gebreken zullen tijdens de uitgifte of gedurende het gebruik moeten worden opgemerkt en gemeld. Een visuele inspectie blijft dus onontbeerlijk. Interesse? Voor meer informatie over draagbare gasmeetinstrumenten kunt u contact opnemen met Dräger Veiligheidstechniek:

12 22 23 Dräger X-plore 8000 Slimme aanblaasfilterunit voor langdurige adembescherming Gebruik van passieve afhankelijke adembescherming bemoeilijkt het ademhalen. De ademweerstand van het gebruikte stof-, gas of combinatiefilter moet immers worden overwonnen. Vooral bij langdurig gebruik van filters kan dat behoorlijk vermoeiend worden. Het toepassen van een zogenaamde aanblaasfilterunit, uitgerust met een accugevoede ventilator, voorkomt voortijdige Energie Wie regelmatig moet werken met een disposable masker (snuitje) of zelfs met een half- of volgelaatsmasker voorzien van een filterbus of een inlegstoffilter kan erover meepraten: een deel van de persoonlijke energie is niet beschikbaar voor het werk, maar gaat louter in de ademhaling zitten. In dergelijke gevallen biedt een aanblaasfilterunit uitkomst. Een zachtjes zoemende ingebouwde ventilator trekt de omgevingslucht door het juiste inlegfilter en voedt de schone lucht onder geringe overdruk aan een gelaatsstuk. Ergonomischer en bovendien veiliger, want de kans op inwaartse lekkage is minder dan bij de passieve systemen. Een aanblaasfilterunit ontlast de werker, maar zorgt dus ook voor schonere ademlucht. Bovendien houdt de geavanceerde aanblaasfilterunit zelf de verzadigingsgraad van stoffilters in de gaten. Het is dus geen wonder dat in de industrie, de bodemsanering en bijvoorbeeld in de agrarische sector breed gebruik wordt gemaakt van aanblaasfilterunits. vermoeidheid. De Dräger X-plore 8500 biedt verse ademlucht, als het moet gedurende de hele werkdag op één volle accu. In alle opzichten zijn de binnenkort leverbare X-plore 8500 en zijn in 2015 verwachte broeder, de X-plore 8700 (IP & ATEX), klaar voor de zwaarste strijd. Productontwikkeling X-plore 8000-serie Dräger heeft zich enkele jaren geleden ten taak gesteld een volledig nieuwe, robuuste, veilige, comfortabele en onderhoudsarme aanblaasfilterunit te ontwikkelen. Uiteraard is eerst de gebruiker bevraagd en zijn de werkomstandigheden bestudeerd om precies te weten te komen welke eigenschappen belangrijk zijn, wat er beter kan en waar eventuele ergernissen in schuilen bij het gebruik van bestaande apparaten. Het resultaat mag er zijn: de Dräger X-plore 8500 is een modulair opgebouwde aanblaasfilterunit die aan de hoogste veiligheidseisen voldoet. Bovendien is de krachtige ventilator, waarbij het geluid van de luchtstroom nog extra gedempt is door het materiaal van de hoofdkap, zo stil dat de één van de eerste industriële (proef)-gebruikers zich eigenlijk afvroeg of het apparaat wel aan stond en, na zich daarvan te hebben overtuigd, of hij voldoende lucht leverde. Dat doet hij zeker: de X-plore 8000-serie herkent zelfs de aangesloten luchtslang en past de minimale luchthoeveelheid automatisch aan voor het gebruik van een hoofdkap/vizier of een masker. Uiteraard is dat op het overzichtelijke bedienpaneel te zien aan een led-bar en is de luchtflow binnen zekere toleranties afhankelijk van het gebruikte masker of hoofdkap, en tevens met de hand aan te passen. Voor half- en volgelaatsmaskers is een lager debiet nodig dan voor de beschikbare hoofdkappen, helmen en vizieren, die immers relatief open afblazen. Decontaminatie De basisunit Dräger X-plore 8500 voldoet al aan beschermingsgraad IP65, hetgeen betekent dat de unit stofdicht is en dermate bestand tegen waterstralen dat de gebruiker er mee kan douchen, wat in de sanering en bij blootstelling aan biologische agentia noodzakelijk kan zijn. Ook een stortbad onder een nooddouche in de chemische industrie schaadt de werking van de unit niet. In het brede assortiment accessoires zijn ook gordelriemen beschikbaar van porievrij, massief en soepel materiaal, waar vezels of ander stof eenvoudig van kunnen worden afgespoeld. De X-plore 8000-serie is in hoge mate onderhoudsvrij, maar kan wel eenvoudig uiteen worden genomen voor reinigingsdoeleinden. Gebruiksduur Naarmate een ventilator te maken krijgt met fijnere filters (en dus een hogere weerstand moet overwinnen) en met grotere luchtdebieten, wordt een accu sneller ontladen. De twee verschillende accu s, standaard en long-life, houden het in de hoogste stand en uitgerust met het meest effectieve stoffilter (P3) respectievelijk minimaal 4- en 8 uur vol. Bovendien zijn ze in slechts vier uur op te laden, en in twee uur al op 80% van hun capaciteit. De lithium-ion-accu mag ook deels worden ontladen en opgeladen, zonder kans op vroegtijdige uitputting. Alle accu-units hebben een ladingsindicator op de accu zelf, waardoor abusievelijk plaatsen van lege accu s (of het meenemen van de lege accu van een collega) wordt voorkomen. Verzadiging van het stoffilter wordt volautomatisch optisch, akoestisch en via vibratie gesignaleerd. Per ongeluk doorwerken met een verstopt filter is daarmee voorgoed verleden tijd. De X-plore 8000 kan ook uw praktijkomstandigheden aan Natuurlijk, Dräger beseft dat op heuphoogte gedragen aanblaasfilterunits het zwaar hebben. Daarom is de behuizing van de X-plore 8000-serie zo robuust als het werk. De uitgekiende luchtinlaatopening voorkomt indringen van vonken en water. Over alles is nagedacht, en elke oplossing is uitgebreid beproefd. Klachten over kou en droge ogen bij gebruik van bestaande systemen hebben gezorgd voor geheel nieuw ontworpen hoofdkappen met een optimaal en comfortabel stromingspatroon. Gebruik zonder ingelegd filter (helaas ook een praktijkverschijnsel) kan niet, net als verwisseling van slangen. Met een serie accessoires in precies de juiste uitvoeringen en maten, het soepele comfortkussen voor extra draagcomfort en de opbergkoffer beschikt Dräger over het aanblaasfiltersysteem dat de strijd aankan. Ook in uw bedrijf. Binnenkort leverbaar. contact opnemen met Dräger Veiligheidstechniek:

13 24 25 Dräger X-plore 9000 Comfortabele airline-adembescherming biedt onuitputtelijk ademlucht Een te laag zuurstofgehalte en/of het risico van hoge concentraties giftige gassen, dampen of schadelijk stof vereist onafhankelijke adembescherming. In besloten ruimten mag men zich niet tegen gassen en dampen beschermen met filters, en als Ademlucht via een slang Bij onderhoudswerk in slecht geventileerde (besloten) ruimten zoals tanks en vaartuigen en in bijvoorbeeld spuitcabines is het gebruik van geconditioneerde ademlucht via een slang de meest gangbare en handige oplossing. De werkplek ligt tenslotte vast, de inzettijd is doorgaans lang en meestal is er al een persluchtleiding aanwezig of kan er eenvoudig een ademluchtcompressor of ademluchtwagen worden geplaatst. Airlinesystemen zijn in de industrie dan ook niet weg te denken. Verseluchtkappen zijn ook te gebruiken door baard- en brildragenden, bieden ruim zicht en zijn in vele uitvoeringen beschikbaar, ook als laskap of met slagvast vizier. Afhankelijk van de omgevingsrisico s en de toepassing kan er gekozen worden voor hoofdkappen, veiligheidshelmen met vizier of volgelaatsmaskers die luchtdicht aansluiten, waardoor een hogere protectiefactor wordt bereikt. de zuurstofconcentratie te laag is zal een filter geen soelaas bieden. Een van de alternatieven: een ademluchttoestel op de rug. Dat biedt weliswaar alle vrijheid maar op bekend terrein in de industrie zijn airlinesystemen een veel praktischer oplossing. Nieuwe Dräger X-plore 9000 serie, universeel en ongekend veilig Airlinesystemen worden gevoed met ademlucht. Standaard perslucht is ongeschikt voor adembescherming, dus zal die eerst moeten worden geconditioneerd, bijvoorbeeld door gebruik van een Dräger PAS Filter. Vervolgens stroomt de gedroogde en gereinigde lucht naar een regelaar aan een heupgordel, waarop de hoofdkap of het masker wordt aangesloten. Het X-plore 9300 open systeem werkt met constant flow naar de hoofdkap, terwijl PAS X-plore en de X-plore 9500 met een volgelaatsmasker verbonden kan worden via een ademautomaat of een constant flowregelventiel. Bij het laatstgenoemde systeem biedt het Dräger X-plore 9500-systeem zelfs de optie om ook een extra gas- of combinatiefilter aan te sluiten. Deze voorziening zorgt ervoor dat de airlinegebruiker ook beschermd is als de airline nog niet is aangekoppeld (bijvoorbeeld bij het binnentreden van een ruimte), bij een evacuatie of bij het onbedoeld wegvallen van de druk. Regelaar aan de gordel De uiterst duurzame Dräger X-plore 9300 regelunit kan met alle hoofdkappen (dezelfde welke ook op de X-plore 8000 toegepast worden!) overweg met een ingangsdruk tussen 2,9 en 10 bar en beschikt over Safe flow : een ingebouwde fluit die automatisch klinkt als er te weinig lucht wordt aangevoerd. Een veilige Normen pren en pren voor brandweerhelmen Brandweerhelmen worden sinds jaar en dag getoetst aan de EN 443. Dat is een zware norm die alle eisen afdekt waaraan een brandweerhelm minimaal moet voldoen. Volwaardige brandweerhelmen zoals de Dräger HPS 7000 voldoen daar in alle gedachte, vooral als een leidingsysteem of compressor te maken heeft met zeer wisselende belasting elders. Bij constant flow naar maskers wordt de X-plore 9500 toegepast, die ook voorzien is van Safe flow. Beide automatische regelaars zijn zowel voor links- als rechtshandige bediening in hun houder te plaatsen. De X-plore 9000-serie voldoet, afhankelijk van de configuratie, aan de NEN-EN (constant flow) en NEN-EN (voor slangentoestellen met ademhalingsautomaat). X-plore 9000 accessoires De X-plore 9000 is compact, veelzijdig, robuust en eenvoudig te reinigen. Heupgordels zijn er in de lichtgewicht standaardversie, de decontaminatieversie en van leder voor heavy duty toepassingen. Verder bevat het leveringsprogramma adapters voor gebruik van bestaande harnasgordels en speciale opties voor de uitvoering en aansluitingen van de regelaar. Verschillende kap- en aanvoerslangen, haspels, maskers en hoofdkappen maken de X-plore 9000 tot een compleet en in hoge mate configureerbaar systeem, af te stemmen op nagenoeg elk specifiek soort werk en werkomgeving. Binnenkort leverbaar en klaar voor de toekomst. contact opnemen met Dräger Veiligheidstechniek: opzichten ruim aan en zijn dus bruikbaar voor alle mogelijke inzetten, ook bij (voor een helm minder belastende) activiteiten als bos- of terreinbrandbestrijding. Dräger PAS X-plore met volgelaatsmasker en ademautomaat Dräger X-plore 9500 met volgelaatsmasker Dräger X-plore 9300 met nieuw design hoofdkap Bosbrandhelm en hulpverleningshelm Naast de volwaardige brandweerhelm, bestaan er speciale (brandweer-)helmen voor bos- of terreinbrandbestrijding en helmen voor technische hulpverlening. Bij frequente bestrijding van bos-, duin- of heidebranden is het aan te bevelen om daar speciale lichtere (en voordeligere) helmen voor aan te schaffen. Doorgaans zijn die uitgevoerd zonder vizier, sparingen voor maskerhaken en helmverlichting, en tevens minder bestand tegen vervorming, stralingswarmte, hete partikels, chemicaliën en elektriciteit. Bij helmen voor technische hulpverlening ligt de nadruk op bescherming tegen elektrische, mechanische en chemische gevaren. pren 16471:2014 / pren 16473:2014 De aanduiding pr bij een norm betekent dat het een preliminary norm betreft, een voorlopige versie van een norm in ontwikkeling. De voornormen pren (voor bos- en terreinbrandhelmen) en pren (technische hulpverlening) worden in sommige publicaties aanvullend genoemd op de EN 443, terwijl dat eigenlijk 'deel uitmakend van' zou moeten heten. De in de voorlopige normen genoemde eisen maken namelijk allemaal onderdeel uit van de 443 en sommige zijn beduidend lichter. Daarom hoeft een volwaardige brandweerhelm zoals de HPS 7000 niet apart beproefd of gecertificeerd te worden (als dat al kan) voor deze pren s. Er schuilt bovendien een risico in het volgen van een pren: de definitieve nog te publiceren Europese Norm kan (op details) afwijken. Dräger volgt de ontwikkelingen van de pren norm nauwlettend en zal naar verwachting als de normen officieel gepubliceerd worden een nieuwe bosbrand- en hulpverleningshelm hebben die aan beide normen voldoet.

14 26 27 UCF 8000 uitmuntende warmtebeeldcamera De reeks infrarood warmtebeeldcamera s van Dräger kent met de komst van de UCF 8000 vier modellen, allemaal met dezelfde robuuste behuizing met kruipvoet, maar onderhuids verschillend: Ontwikkeld voor brandweergebruik Met een warmtebeeldcamera zijn brandhaarden, slachtoffers, smeulende resten, broei en alle andere verschijnselen waar temperatuureffecten bij optreden op te sporen. Het is een thermisch zintuig dat, eenmaal ontdekt, al snel als onmisbaar wordt gezien. Dräger camera s beschikken onder andere over een Thermal Scan-functie, speciaal ontwikkeld voor het opsporen van personen. Thermische camera s zijn ook geliefd bij technici: slechte contacten in krachtstroominstallaties, onzichtbare gasemissies uit drukleidingen of vaten, fouten in hydraulische systemen en uiteraard gebreken in thermische isolatie zijn er in een oogwenk mee opgespoord. Dat kan natuurlijk ook met de Dräger UCF-serie. Waar de Drägerwarmtebeeldcamera s zich onderscheiden basisversie UCF 6000 doet wat je mag verwachten van een warmtebeeldcamera en is net zo betrouwbaar als het topmodel UCF Verschillen schuilen in de resolutie en de features. van gewone camera s is hun robuustheid, eenvoudige bediening en hun veiligheid. Gewone warmtebeeldcamera s zijn doorgaans niet ATEX-toegelaten, ze hebben soms een zeer uitgebreide menustructuur en een val van een trap overleven ze meestal niet. De Dräger UCF 6000, -7000, en overleven dat wel. robuustheid veiligheid eenvoudige bediening Dräger UCF 8000 Duidelijk beeld onder alle omstandigheden. Normen en toelatingen Voor warmtebeeldcamera s voor brandweertoepassingen zijn in Nederland geen aparte normen. Het is dus aan de gebruiker om een adequaat programma van eisen op te stellen. Daarbij kan worden gekeken naar Amerikaanse eisen (NFPA1801:2013), waar de gehele Dräger UCF-serie aan voldoet. Die eisen zijn streng en worden uitvoerig gecontroleerd: elke fabrikant moet daartoe twintig (!) exemplaren ter beschikking stellen voor destructieve beproeving. Een kwartier rondtuimelen in een stalen trommel is maar één van de tests die de Dräger camera s hebben doorstaan. Uiteraard zijn er wel algemenere normen van toepassing: de IP-classificatie (IP67, dus volledig stofdicht en dompelwaterdicht) en de ATEX-toelating voor gebruik in explosieve atmosferen. ATEX is geen overbodige luxe bij bijvoorbeeld instortingen (gaslekkage), afblazende gastanks (lpgen steeds vaker LNG-voertuigen) en in de (petro)chemische industrie. Net als voor gasmeters, helmlampen en andere accessoires is ATEX dus een logische eis. De camera heeft een ruime gebruiksduur van vier uur op één acculading, of langer als de automatische standby-functie is ingeschakeld. Wisselen van accu s is dus verleden tijd. Dräger UCF 8000 De UCF 8000 is het sub-topmodel warmtebeeldcamera, tussen de en de Wél met ATEX, hoge resolutie (384 x 288), zoom, instelbaar kleurenpalet, foto- en video-opname en de intelligente interne beeldprocessing en heldere presentatie die alle Dräger-camera s kenmerkt maar zonder de extra kleurenpaletten, video-player en CMOS techniek, die zijn gereserveerd voor de UCF Uiteraard is de 8000 daardoor prijsgunstiger. Alle UCF-warmtebeeldcamera s worden geleverd met afneembare voet, losse lithium-ion-accu, lader, pc-software op cd, en usb-kabel. De (in NL standaard) 50 Hz versie maakt video-opnamen zodra de camera wordt aangezet. Deze opnamen hebben de gebruikelijke beeldfrequentie, zodat soepel afspelen op computers, maar ook op een modern televisietoestel of laptop is gewaarborgd en helderheidsfouten (hinderlijke flikkering in beeld) bij kunstlicht worden voorkomen. contact opnemen met Dräger Veiligheidstechniek:

15 28 29 Het DOC traint de Antilliaanse brandweer Docent Robert Mulder: Hard werk maar ik wil zó weer terug. Docent Robert Mulder (witte blouse) tussen zijn geslaagde deelnemers, Brandweer Sint Maarten. In augustus 2014 reisde Robert Mulder af naar de ABC-eilanden en Sint Maarten. Het was eilandhoppen met een serieus doel: onderhoud van de ademluchtcompressoren en opleiden van technici voor het onderhoud van de ademluchttoestellen. Robert was daarvoor de aangewezen persoon, omdat hij naast zijn werk bij de afdeling Service en Onderhoud tevens docent Hoe was je reis naar de eilanden? RM: Spannend, vooral omdat ik in mijn eentje op stap was, maar ik ben uitstekend opgevangen en heb me geen moment verveeld. De omgeving is schitterend. Tijdens mijn vliegreis had ik drie forse koffers mee te nemen, en dat was niet vanwege alle schone overhemden, maar vooral vanwege het speciale gereedschap, de ademluchtapparatuur en enkele reserveonderdelen. Mijn eigen duikuitrusting heb ik thuisgelaten, maar op de eilanden heb ik nog wel even gelegenheid gehad om te kunnen snorkelen. Ik ben eerst naar Aruba gevlogen, vervolgens naar Bonaire, Sint Eustatius, Saba en tenslotte Sint Maarten, en overal had ik een druk programma. Het was overigens niet mijn eerste reis naar de eilanden: twee jaar geleden heb ik met een collega samen ook onderhoud mogen verrichten, maar toen gaf ik nog geen opleidingen. Wat is je met je professionele blik opgevallen? RM: Dat alles beter onder controle is dan ik eigenlijk had verwacht. Op Bonaire heb ik een herhalingscursus onderhoud ademlucht gegeven en tevens het onderhoud van testapparatuur en de compressor uitgevoerd. Op de eilanden is men redelijk is bij het Dräger OpleidingsCentrum. Deze duizendpoot werkt nu achttien jaar bij Dräger, en is daar binnengekomen via zijn inmiddels gepensioneerde vader, die er een carrière van 25 jaar achter de rug heeft. Robert begon zijn loopbaan bij Medical, maar stapte al na een paar jaar over naar Safety, waar hij zich tot op de dag van vandaag helemaal op zijn plaats voelt. zelfvoorzienend. Er is een doordachte onderdelenvoorraad en de brandweer kan heel veel zelf. Tussen de eilanden bespeurde ik wel algemene verschillen: op Sint Eustatius kun je denk ik eerder een brand verwachten dan op Saba. Op dat (kleinste, red.) eiland worden veel huizen zelf gebouwd, volgens voorschriften die door de brandweer worden gecontroleerd. Heel leuke witte huisjes met rode daken waar mensen vaak jarenlang aan werken. Dat brengt met zich mee dat mensen voorzichtig zijn met hun bezit. Bovendien is er nauwelijks industrie, terwijl op Statia (Sint Eustatius) een flinke petrochemische plant zit, overigens Op de eilanden moet je als brandweerman van alle markten thuis zijn. met een eigen bedrijfsbrandweer. Die bedrijfsbrandweer werkt goed samen met de overheidsbrandweer en gebruikt ook adembescherming van Dräger. De langste tijd heb je doorgebracht op Sint Maarten. Waarom? RM: Omdat daar het grootste brandweerkorps van de bovenwindse eilanden zetelt. Er is een goed uitgerust Fire Station, gebouwd in 2007, en ze hebben een flinke eigen adembeschermingswerkplaats. Het korps op Sint Maarten is wat kennis, uitrusting en faciliteiten betreft erg goed voorzien en fungeert ook als steunpunt voor Sint Eustatius en Saba. Sint Maarten heeft toch een Frans en een Nederlands deel? RM: Dat klopt en op beide delen wordt Dräger-materiaal gebruikt. Ik ben ook even op het Franse deel geweest. Het korps heeft een samenwerkingsovereenkomst met de Nederlandse kant, vooral bedoeld voor wederzijdse assistentie bij grote calamiteiten. Mijn werk heb ik echter uitgevoerd in de Nederlandse kazerne, en ik denk dat ik me daar nuttig heb kunnen maken. Silvànico Pauletta Aldus wordt bevestigd door ing. Silvànico Pauletta, Sectiehoofd Preventie, Preparatie, Opleiden en Oefenen van de brandweer op Sint Maarten. Pauletta: De brandweer van Sint Maarten gebruikt al tientallen jaren ademluchtmaterialen van Dräger. Regelmatig zijn personeelsleden naar Nederland gegaan voor opleiding bij het Dräger OpleidingsCentrum, maar de laatste jaren worden onze mensen door het DOC aan huis opgeleid, wat beduidend efficiënter werkt. De laatste uitgebreide trainingsronde werd gedaan door Robert Mulder, en dat is ons goed bevallen. Robert is een allrounder die meteen het groot onderhoud van de ademluchtcompressoren heeft uitgevoerd. Maar onderhoud kan niet altijd wachten tot er een Dräger-technicus is. Pauletta: Nee, daarom is een gedegen en brede opleiding voor ons ook zo belangrijk. De voertuigmonteurs die het onderhoud doen aan onze Amerikaanse E-one crashtenders, tankautospuiten en alle andere voertuigen zijn daardoor ook in staat om de ademluchtcompressoren te servicen. Wij kunnen ons niet voor alles de luxe veroorloven van aparte specialisten. Maar als we lastige problemen tegenkomen dan kunnen we altijd even bellen of skypen met Dräger Nederland. Door mee te kijken via de camera is de zee tussen ons in nauwelijks een belemmering meer. Ik heb Dräger echter graag over de vloer, dus mochten jullie een uitvalsbasis op de eilanden nodig hebben dan zijn jullie welkom op Sint Maarten. BRANDWEER SINT MAARTEN Het beroepsbrandweerkorps op het Nederlandse deel van Sint Maarten bestaat uit circa 70 manschappen. Behalve technische hulpverlening, brandbestrijding en ongevallenbestrijding gevaarlijke stoffen heeft de brandweer een voorname rol in het vergunningenbeleid (adviseren van de overheid en inspectie bij particulieren en bedrijven). De brandweer volgt zoveel mogelijk de Nederlandse wet- en regelgeving en hanteert onder andere NEN-normen en de Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen. Specifieke lokale risico s betreffen de internationale luchthaven, de zeehaven (scheepsbrandbestrijding), de olieterminals en van juni tot en met november bestaat er een orkaanrisico. Sint Maarten heeft bovendien een eigen luchthavenbrandweer, net als Curaçao. Ontbrekende risico s: op de eilanden rijden bijvoorbeeld geen treinen en het vriest er nooit. In samenwerking met het Instituut Fysieke Veiligheid is een Caribisch-Nederlands functiehuis tot stand gekomen, gelijkwaardig aan de Nederlandse variant, maar toegespitst op het specifieke risicopalet. Voor het bestuur van de voormalige Antilliaanse eilanden en de organisatie van hulpdiensten zoals de brandweer gelden aparte wettelijke regelingen, die momenteel worden herzien. Daarbij wordt gestreefd naar gelijke opleidingen en standaarden voor brandweerpersoneel.

16 30 31 Dräger H 2 S reddingscontainers aan boord van de Stanislav Yudin Boring en exploitatie van gas- en oliebronnen brengt blootstellingsrisico s met zich mee. Waterstofsulfide (H 2 S) kan als ongewenst bijproduct in soms hoge concentraties mee omhoog komen uit boorputten. De reukdrempel ligt zeer laag (0,5 ppb = 0,0005 ppm), maar het verlamt de reukzenuw bij circa 100 ppm, waarna bij verder toenemende concentraties longembolie en aantasting van het centraal zenuwstelsel optreden. Boven circa 800 ppm is het dodelijk. Vijf minuten blootstelling is fataal. 6-litercilinders, allemaal uitgerust met zogenaamde pig-tails om ze aan te kunnen koppelen aan de verdelers. Bij een emissiealarm kunnen de opvarenden daardoor snel van ademlucht worden voorzien waarbij de eigen voorraadcilinders van de ademluchttoestellen voldoende mobiliteit garanderen om cruciale werkplekken korte tijd bemand te kunnen houden. contact opnemen met Dräger Marine & Offshore: Reddingsmiddelen op zee De forse giftigheid van H 2 S maakt maatregelen noodzakelijk. Bij winning van olie en gas is detectie vereist en wordt adembescherming binnen handbereik gehouden. Ook op zee. Als een winningsplatform eenmaal in productie is, zijn daarbij geen grote aantallen werknemers meer aanwezig. Dat is heel anders gedurende de aanbouw en bij het boren: dan is het druk op het boorplatform en ondersteunende vaartuigen bewegen zich in de omgeving. Iedereen moet bij een ongewilde emissie snel kunnen worden voorzien van adequate adembescherming, dus ook aan boord van de nabije schepen. Stanislav Yudin Seaway Heavy Lifting is een offshore contractor, gespecialiseerd in het wereldwijd transporteren en installeren van offshore constructies voor de olie & gas en windindustrie. Eén van hun unieke kraanschepen, de Stanislav Yudin, beschikt over een hoofdkraan met een hijscapaciteit van tonmeter. Het kraanschip beschikt over accommodatie voor 150 personen en heeft zelfs een hospitaal aan boord. Als er hijswerk wordt verricht bij platforms van open (proef-)boorputten, schrijven de veiligheidsregels voor dat er adembeschermingsvoorzieningen aanwezig moeten Kraanschip "Stanislav Yudin" zijn voor alle opvarenden. De vaste voorzieningen aan boord behoefden uitbreiding, en Dräger Marine & Offshore bood daar de mobiele oplossingen voor. Uitgever: Dräger Nederland B.V. Postbus AH Zoetermeer Dräger Nieuws Nederland is een uit gave van Dräger Nederland B.V., verschijnt twee keer per jaar in een oplage van 7500 exemplaren en wordt verpakt in biologisch afbreekbare folie kostenloos toegezonden aan al haar relaties en klanten. Hoofdredactie: Marc Ettema Eindredactie: Mascha Fiktorie H 2 S reddingscontainers Bij een project dat de Stanislav Yudin onlangs uitvoerde diende er naast H 2 S- detectie tevens ademlucht voorhanden te zijn om alle opvarenden gedurende tenminste één uur van schone lucht te kunnen voorzien bij een spontane emissie. Honderdvijftig man een uur lang van ademlucht uit cilinders voorzien is geen sinecure. Dräger M&O heeft twee vijftien-voets reddingscontainers aan dek geplaatst, voorzien van een zogenaamd cascade-systeem voor adembescherming. Eén container bevat daartoe een buffervoorraad van 32 vijftigliter-ademluchtcilinders en een cascade-verdeelsysteem met 150 snelkoppelingen op drie verdelers. Deze container herbergt tevens een zware ademluchtcompressor, extra beveiligd met een gasdetectiesysteem, voor het hervullen van de installatie. In de andere container bevindt zich een parate voorraad van 150 ademluchttoestellen: Dräger PAS Colt met eigen 3-litercilinders en Dräger PAS Lite met Redactiemedewerkers: Marcel Captijn, Robert den Brave, Patrick van Vugt, Mark Schilte, Wilco Kurpershoek, Peter van Buuren, Roger Zonnenberg, Sandra Fousert, Ronald den Hartog, Martina van Oosten, Ton Sebel, Robert Mulder, Hans van Moolenbroek, Harm de Jong, Angela Diergaarde, Arwin van de Zande, Alex Rotteveel, Silvànico Pauletta, Pawan Karagjitsing. Vormgeving: VONRauschenbach Kommunikation Lübeck, Duitsland Fotografie: Dräger, Seaway Heavy Lifting, Pictogrammenwinkel.nl, Revicad Drukwerk: Drukmotief B.V. Procedure en training De installatie doet gedurende twee maanden dienst aan boord van het enorme kraanschip, aangevuld met een stationair H 2 S-detectiesysteem en vier Dräger X-zones voor tijdelijke omgevingsbewaking. Alle opvarenden hebben tevoren een basistraining gevolgd voor het gebruik van de onafhankelijke (airline) adembescherming. Dräger Nederland B.V Alle rechten voorbehouden. Deze publicatie mag niet worden gereproduceerd, opgeslagen in een datasysteem of openbaar gemaakt, in welke vorm of met welke methode dan ook, hetzij elektronisch, hetzij mechanisch, door middel van fotokopie, opname of welke andere techniek dan ook, hetzij geheel, hetzij gedeeltelijk, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. De artikelen in deze nieuwsbrief bevatten informatie over producten en hun mogelijke toepassingen in het algemeen. Ze houden geen enkele garantie in dat een product specifieke eigenschappen heeft of geschikt is voor enig specifiek doel. Gespecialiseerde medewerkers worden geacht exclusief gebruik te maken van de vaardigheden die ze hebben verworven door hun opleiding en training en door praktijkervaring. De zienswijzen, meningen en uitspraken zoals uitgedrukt door de personen die in de tekst voorkomen alsmede door de externe auteurs van de artikelen, komen niet noodzakelijkerwijs overeen met die van de uitgever. Dergelijke zienswijzen, meningen en uitspraken komen volledig voor rekening van de betreffende personen. Niet alle producten die worden genoemd in deze nieuwsbrief, zijn wereldwijd verkrijgbaar. Uitrustingspakketten kunnen van land tot land verschillen. Dräger behoudt zich het recht voor wijzigingen aan te brengen in producten. De actuele informatie is verkrijgbaar bij de uitgever.

17 1 NIEUWS Nederland November 2014 Gevaar kan zich niet verstoppen Bescherming tegen gevaren die je niet kunt waarnemen. De Dräger X-am 2500 biedt de modernste sensortechnologie met 12 uur batterij-inzet en intuïtieve bediening in een gasmeetinstrument dat de veiligheid op de werkplek waarborgt. Bovendien is de X-am bestand tegen elektromagnetische straling, water en stof, dus inzetbaar in elke denkbare situatie VERDERE INFORMATIE: In den beginne was er het Lubeca-reduceerventiel Brandweer Haaglanden centraliseert onderhoud Dräger H2S reddingscontainers De 125-jarige aanloop naar techniek voor het leven Dräger richt nieuwe werkplaats in Vluchten op volle zee Pagina 4 Pagina 12 Pagina 30

Hoe ontstaan gevaarlijke gassen in containers? 1. De lading zelf 2. Gassingen met bestrijdingsmiddel 3. De container

Hoe ontstaan gevaarlijke gassen in containers? 1. De lading zelf 2. Gassingen met bestrijdingsmiddel 3. De container Hoe ontstaan gevaarlijke gassen in containers? 1. De lading zelf 2. Gassingen met bestrijdingsmiddel 3. De container 1) De lading zelf kan gevaarlijke of verstikkende gassen produceren. Zelfs voedingsmiddelen

Nadere informatie

MD751 CO-detectiecentrale Gebruikershandleiding

MD751 CO-detectiecentrale Gebruikershandleiding HG0750N01B Pag. 1/6 MD751 CO-detectiecentrale Gebruikershandleiding LIMOTEC nv Bosstraat 21 B- 8570 VICHTE Tel +32 (0) 56 650 660 www.limotec.be HG0750N01B Pag. 2/6 Inhoud 1. TOXICITEIT VAN KOOLMONOXIDEGAS

Nadere informatie

Meetapparatuur en interpretatie meetgegevens

Meetapparatuur en interpretatie meetgegevens Meetapparatuur en interpretatie meetgegevens 1 Waarom meten? Explosie- en brandgevaar Risico -> bevolking (< Evacuatie?) Milieu Gezondheid brandweerpersoneel Gevaar voor verstikking 2 BASISBEGRIPPEN: EXPLOSIE

Nadere informatie

POST1 : MULTIGAZDETECTOR X-AM 7000

POST1 : MULTIGAZDETECTOR X-AM 7000 Bestek nr. II/MAT/A12-338-15 : Perceel 2 Geldigheidsduur van de opdracht tot 02/02/2020 POST1 : MULTIGAZDETECTOR X-AM 7000 DRÄGER SAFETY BELGIUM Heide 10 tel: 02/462 62 11 1780 Wemmel fax: 02/609 52 62

Nadere informatie

loktrace FORMEERGAS LEKDETECTIE STRENGERE WETTEN! Voorkom boetes van meer dan 50.000 euro.

loktrace FORMEERGAS LEKDETECTIE STRENGERE WETTEN! Voorkom boetes van meer dan 50.000 euro. loktrace FORMEERGAS LEKDETECTIE STRENGERE WETTEN! Voorkom boetes van meer dan 50.000 euro. LOKTRACE Het lekdetectiesysteem Legaal, betrouwbaar en klimaat neutraal! Formeergas lekdetectie - De beste oplossing

Nadere informatie

HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS

HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS S HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS Werk veilig of werk niet Bij werkzaamheden aan installaties en systemen zijn strikte procedures

Nadere informatie

Opleiding Gasmeetdeskundige gevaarlijke gassen in zeecontainers

Opleiding Gasmeetdeskundige gevaarlijke gassen in zeecontainers Opleiding Gasmeetdeskundige gevaarlijke gassen in zeecontainers De opleiding Gasmeetdeskundige gevaarlijke gassen in zeecontainers heeft tot doel de cursist op te leiden tot het zelfstandig kunnen uitvoeren

Nadere informatie

Instructie gevaarlijke stoffen algemeen:

Instructie gevaarlijke stoffen algemeen: Instructie gevaarlijke stoffen algemeen: Doel Het doel van deze instructie is om gevaarlijke stoffen in het algemeen te bespreken om de werknemers bewust te maken van de alom aanwezige gevaren en hoe hiermee

Nadere informatie

HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS

HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS S HSE guidelines mei 2012 AARDGASCONDENSAAT HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS Werk veilig of werk niet Bij werkzaamheden aan installaties en systemen zijn strikte procedures

Nadere informatie

SÉRIE HS 6, de kracht van de vernieuwing en ervaring

SÉRIE HS 6, de kracht van de vernieuwing en ervaring Wasmachines HS-6008 - HS-6013 - HS-6017 SÉRIE HS 6, de kracht van de vernieuwing en ervaring De HS-6000 van Girbau, zijn hoogzwierende wasmachines met een capaciteit van 8, 13 of 17 kg ( verhouding 1/10).

Nadere informatie

WAAROM? Omdat het moet... Wettelijk voorschrift (ARBO, ADN etc) Bedrijfsvoorschrift Omdat ik dat wil... Mijn gezondheid beschermen Bescherming van mijn bemanning PBM s is de laatste in de Hierarchy of

Nadere informatie

Ons nieuwe laboratoriuminrichtingssysteem

Ons nieuwe laboratoriuminrichtingssysteem Ons nieuwe laboratoriuminrichtingssysteem Als een ideale werking en een goed design elkaar innovatief aanvullen, hebben wij alles goed gedaan. Esthetische eisen vertalen in een goed design is één ding

Nadere informatie

VEILIGHEIDSMAATREGELEN BIJ HET 1431 SCHILDEREN IN BESLOTEN RUIMTEN 1 januari 1995

VEILIGHEIDSMAATREGELEN BIJ HET 1431 SCHILDEREN IN BESLOTEN RUIMTEN 1 januari 1995 SCHILDEREN IN BESLOTEN RUIMTEN 1 Bij het toepassen van verven met ontvlambare oplos- en verdunningsmiddelen in besloten ruimten, zijn er twee risico's waartegen de nodige voorzorgsmaatregelen moeten worden

Nadere informatie

beschermen vereisten voldoen betrouwbare manier om uw werknemers te De meest en ervoor te zorgen dat al uw werkzaamheden aan bepaalde

beschermen vereisten voldoen betrouwbare manier om uw werknemers te De meest en ervoor te zorgen dat al uw werkzaamheden aan bepaalde De meest betrouwbare manier om uw werknemers te beschermen en ervoor te zorgen dat al uw werkzaamheden aan bepaalde vereisten voldoen Gemakkelijke gasidentificatie met labels met kleurencode en LCDaanduiding:

Nadere informatie

Aluchemie Rotterdam. Module Besloten ruimten. Jacques van Es / Leo van der Elst 17 april 2013

Aluchemie Rotterdam. Module Besloten ruimten. Jacques van Es / Leo van der Elst 17 april 2013 Aluchemie Rotterdam Module Besloten ruimten Jacques van Es / Leo van der Elst 17 april 2013 1 2 Een besloten ruimte is: Iedere ruimte die, onder normale omstandigheden, (grotendeels) van de omgeving is

Nadere informatie

Detectie van explosieve gassen, toxische gassen en opvolging van zuurstofniveaus. Infrarood XP versie. SIL 2 hoge betrouwbaarheid IP 66

Detectie van explosieve gassen, toxische gassen en opvolging van zuurstofniveaus. Infrarood XP versie. SIL 2 hoge betrouwbaarheid IP 66 Gas detector Detectie van explosieve gassen, toxische gassen en opvolging van zuurstofniveaus Infrarood XP versie SIL 2 hoge betrouwbaarheid IP 66 Aluminium of RVS uitvoering Certificaten The Fixed Gas

Nadere informatie

DeNOx-installatie. Onmisbaar voor schone lucht

DeNOx-installatie. Onmisbaar voor schone lucht DeNOx-installatie Een DeNOx-installatie is niets meer dan een uit de kluiten gewassen autokatalysator. Net als de installatie onder uw vierwieler zorgt een DeNOx-installatie ervoor dat schadelijke stoffen

Nadere informatie

Harsh & Hazardous. Dé richtlijnen voor extreme omstandigheden EXPLOSIES

Harsh & Hazardous. Dé richtlijnen voor extreme omstandigheden EXPLOSIES Harsh & Hazardous Dé richtlijnen voor extreme omstandigheden EXPLOSIES Explosies Een explosie is het plotseling vergroten van het volume van een hoeveelheid materie waarna de energie op een heftige manier

Nadere informatie

Schuurkenspad 7 5986 PD Beringe Tel: 0031-773078900 Fax: 0031-773074014. Introductie

Schuurkenspad 7 5986 PD Beringe Tel: 0031-773078900 Fax: 0031-773074014. Introductie Introductie Panbo Systems is het meest innovatieve bedrijf in de champignonindustrie op het gebied van constructie, klimaat beheersing en consultancy. Met meer dan twintig jaar ervaring en projecten over

Nadere informatie

Grootmoeder zorgt veilig voor roodkapje. Een presentatie van Gastouderbureau Roodkapje en Frans van Tilborg (HVK) Hartelijk dank voor uw komst!

Grootmoeder zorgt veilig voor roodkapje. Een presentatie van Gastouderbureau Roodkapje en Frans van Tilborg (HVK) Hartelijk dank voor uw komst! Grootmoeder zorgt veilig voor roodkapje Een presentatie van Gastouderbureau Roodkapje en Frans van Tilborg (HVK) Hartelijk dank voor uw komst! Veilig verzorgen van kleinkinderen Dominotheorie Ongevallen

Nadere informatie

SOLUSCOPE 3. indrukwekkende prestaties in 20 minuten

SOLUSCOPE 3. indrukwekkende prestaties in 20 minuten SOLUSCOPE 3 indrukwekkende prestaties in 20 minuten SOLUSCOPE 3 Een Snel systeem... voor efficiënte reiniging Een complete cyclus in 20 minuten OPTIMALE BEHANDELINGSTIJD VOOR REINIGING EN DESINFECTIE De

Nadere informatie

Gericht op de toekomst. Stikstofoxiden. Praktische toepassing van meten van NO x

Gericht op de toekomst. Stikstofoxiden. Praktische toepassing van meten van NO x Stikstofoxiden Praktische toepassing van meten van NO x Maarten van Dam Mvdam@testo.nl 06-53782193 Michel de Ruiter Michel.deruiter@multi-instruments.nl 06-20360160 Dia 2 van 132 Waarom meten? Wetgeving:

Nadere informatie

Veiligheid. voor alles

Veiligheid. voor alles Veiligheid voor alles Voor BASF Nederland, locatie De Meern betekent veiligheid: alles in het werk stellen om te voorkomen dat er iets mis gaat. In deze brochure leest u hoe we dat doen. Veiligheid is

Nadere informatie

TECHNISCHE HANDLEIDING

TECHNISCHE HANDLEIDING Pagina 1 van 6 Pagina 2 van 6 INHOUDSOPGAVE 1. OMSCHRIJVING... 3 2. ALGEMENE VEILIGHEIDSINSTRUCTIES... 3 3. TECHNISCHE GEGEVENS... 3 4. INSTALLATIE EN BEDIENING... 3 5. ONDERHOUD... 5 6. ALGEMENE VOORWAARDEN...

Nadere informatie

Gebruiks- en onderhoudsaanwijzing- NL

Gebruiks- en onderhoudsaanwijzing- NL Elektrische Infrarood Verwarming Model 93485 Gebruiks- en onderhoudsaanwijzing- NL 1 Algemene veiligheidsinstructies LEES DE GEBRUIKSAANWIJZING Alvorens de radiateur in bedrijf te nemen, moet u deze gebruiks

Nadere informatie

Toolbox-meeting Besloten ruimten

Toolbox-meeting Besloten ruimten Toolbox-meeting Besloten ruimten Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Inleiding Ruimten zoals tanks, ketels, riolen, kruipruimten en leidingkelders

Nadere informatie

7 Gebruiken van snijbranders en plasmasnijders Inhoud

7 Gebruiken van snijbranders en plasmasnijders Inhoud 7 Gebruiken van snijbranders en plasmasnijders Inhoud Wat is het?... 1 Waarmee doe je het?... 1 Hoe werk je met een autogeenlasinstallatie?... 4 Hoe onderhoud je een autogeen lasinstallatie en een snijbrander?...

Nadere informatie

PRODUCTCATALOGUS DEENS ONTWERP GEPRODUCEERD IN DE EU

PRODUCTCATALOGUS DEENS ONTWERP GEPRODUCEERD IN DE EU PRODUCTCATALOGUS DEENS ONTWERP GEPRODUCEERD IN DE EU M 80 DWANGMENGER (80 L) De Baron M80 is een krachtige en efficiënte menger. De M80 zorgt voor een optimale mengkwaliteit voor verschillende samenstellingen

Nadere informatie

EXPLOSIEVEILIGHEIDSDOCUMENT Beoordeling van explosiegevaren door stof van installaties en arbeidsplaatsen

EXPLOSIEVEILIGHEIDSDOCUMENT Beoordeling van explosiegevaren door stof van installaties en arbeidsplaatsen Installatie: Arbeidsplaats: Beschrijving van de installatie en arbeidsplaats Verantwoordelijke: (1) Brandbare Stoffen (2) Gegevens van de meest kritische stof Ontstekingstemperatuur: Ontstekingsenergie:

Nadere informatie

detection b VeiLigHeid is niet optioneel!

detection b VeiLigHeid is niet optioneel! detection bag VEILIGHEID IS NIET OPTIONEEL! VEILIGHEID IS NIET OPTIONEEL! De bouwindustrie, het onderhoud van vliegtuigen, kerncentrales, voedingsmiddelenindustrie,... stuk voor stuk toonaangevende sectoren

Nadere informatie

Brand en explosiegevaar

Brand en explosiegevaar Brand en explosiegevaar Door brand en explosie tijdens werkzaamheden vallen er jaarlijks tientallen doden en gewonden. Dus moet je brand en explosies zien te voorkomen. Mede doordat deze zeer onvoorspelbaar

Nadere informatie

Xylamon Houtwormdood. Algemene informatie Pagina 2. Technische informatie Pagina 4. Veiligheid informatie Pagina 5-6.

Xylamon Houtwormdood. Algemene informatie Pagina 2. Technische informatie Pagina 4. Veiligheid informatie Pagina 5-6. Xylamon Houtwormdood Algemene informatie Pagina 2 Gebruiksaanwijzing Pagina 3 Technische informatie Pagina 4 Veiligheid informatie Pagina 5-6 Houtverduurzaming Algemene informatie Voorkomt en bestrijdt

Nadere informatie

Meten en detecteren van gevaarlijke stoffen: EX-OX-TOX (IS-013) Versie TC-K 2011-11-15

Meten en detecteren van gevaarlijke stoffen: EX-OX-TOX (IS-013) Versie TC-K 2011-11-15 Meten en detecteren van gevaarlijke stoffen: EX-OX-TOX (IS-03) Versie TC-K 0--5 Doelgroep Medewerkers die op een bedrijfsterrein EX-OX-TOX-metingen moeten uitvoeren, interpreteren en rapporteren. Voor

Nadere informatie

GLT-PLUS INDEX NAAM & HANDTEKENING. OPGESTELD: HSEW Advisor Wim Workum. GOEDGEKEURD: Execution Manager Peter van der Ree

GLT-PLUS INDEX NAAM & HANDTEKENING. OPGESTELD: HSEW Advisor Wim Workum. GOEDGEKEURD: Execution Manager Peter van der Ree Werkinstructie : HSEW Blz. : 1 van 6 INDEX 1 SCOPE 2 DOEL 3 PROCEDURE 3.1 Inleiding 3.2 Voorwaarden 3.3 Organisatie 3.4 Werkwijze 3.4.1 Start-/ werkoverleg houden 3.4.2 Afwerken controlelijst 3.4.3 Besloten

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Pagina 1

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Pagina 1 Pagina 1 1. Identificatie van de stof of het preparaat en van de vennootschap / onderneming Productbenaming: Plasticrète deel A : P- Cast A02 Gebruik: Diverse industriële toepassingen. Verantwoordelijke

Nadere informatie

Uitleg adembescherming

Uitleg adembescherming Uitleg adembescherming Stoffilters en -maskers (EN 149)... 2 Stofmaskers...3 Stoffilters...3 Indeling naar stofsoort of stoffilter- en stofmaskerklasse...4 Gafilters... 5 Meervoudige gasfilters... 5 AB-filters...

Nadere informatie

HOOFDSTUK 4. ETIKETTERING

HOOFDSTUK 4. ETIKETTERING 4.1 GEVAARLIJKE STOFFEN HOOFDSTUK 4. ETIKETTERING Tijdens de scheikundelessen zullen jullie zelf vaak met stoffen werken die gevaarlijk kunnen zijn. Om goed en veilig met deze stoffen (chemicaliën) om

Nadere informatie

Arbeidsomstandighedenregeling. Hoofdstuk 4. Veiligheid tankschepen en gevaarlijke stoffen. Paragraaf 4.1 Veiligheid aan op of in tankschepen

Arbeidsomstandighedenregeling. Hoofdstuk 4. Veiligheid tankschepen en gevaarlijke stoffen. Paragraaf 4.1 Veiligheid aan op of in tankschepen Arbeidsomstandighedenregeling Hoofdstuk 4. Veiligheid tankschepen en gevaarlijke stoffen Paragraaf 4.1 Veiligheid aan op of in tankschepen Artikel 4.1. Definities Voor de toepassing van deze paragraaf

Nadere informatie

Door slecht onderhoud en verkeerd gebruik van handgereedschap gebeuren er nog vaak ongelukken op de werkplek.

Door slecht onderhoud en verkeerd gebruik van handgereedschap gebeuren er nog vaak ongelukken op de werkplek. Gereedschappen Tijdens je werk zul je vaak gebruik maken van gereedschappen. In de Arbowet wordt onderscheidt gemaakt in vier soorten gereedschap; - eenvoudig handgereedschap - aangedreven handgereedschap

Nadere informatie

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt.

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt. Gevaarlijke stoffen Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt. Giftig Een stof is giftig als deze

Nadere informatie

Koelen én ventileren met de FreeCooler

Koelen én ventileren met de FreeCooler Koelen én ventileren met de FreeCooler Milieuvriendelijk comfortabel kostenbesparend Klimaatbeheersing met de FreeCooler De FreeCooler Een nieuw gekoeld ventilatiesysteem dat in veel opzichten een verbetering

Nadere informatie

Gereedschap voor autogeen lassen en Branden

Gereedschap voor autogeen lassen en Branden Gereedschap voor autogeen lassen en Branden Bij autogene processen worden branders gebruikt voor lassen en onder meer ook voor snijden, solderen, richten, strekken, gutsen, vlamstralen en heetstoken. Deze

Nadere informatie

WWW.TECHGROW.NL. TechGrow CO 2 -generator (Aardgas) HANDLEIDING. Uitgifte datum: 01-11-2014

WWW.TECHGROW.NL. TechGrow CO 2 -generator (Aardgas) HANDLEIDING. Uitgifte datum: 01-11-2014 WWW.TECHGROW.NL TechGrow CO 2 -generator (Aardgas) Uitgifte datum: 01-11-2014 HANDLEIDING De CO 2 -generator wordt gebruikt om de CO 2 -waarde op niveau te houden. WAARSCHUWING De CO 2 -generator werkt

Nadere informatie

Wat is ARIE? Hoe werkt de webapplicatie ARIE aanwijzing? Ga naar www.rivm.nl/arie, u krijgt dan het volgende scherm:

Wat is ARIE? Hoe werkt de webapplicatie ARIE aanwijzing? Ga naar www.rivm.nl/arie, u krijgt dan het volgende scherm: Wat is ARIE? Bedrijven die vallen onder de ARIE-regeling hebben veel gevaarlijke stoffen in huis, maar de effecten van een ongeval met een gevaarlijke stof blijven binnen de poort. Dit betekent dat vooral

Nadere informatie

Nedap Varkens Prestatie Test

Nedap Varkens Prestatie Test Complete oplossingen voor varkenshouderij Nedap biedt middels elektronische individuele dieridentificatie efficiënte en slimme oplossingen voor dierverzorging in de gehele varkenshouderij. Nedap Varkens

Nadere informatie

The power to please you.

The power to please you. The power to please you. DANFOSS RA 2000 SERIES RA 2000, de meest energiebesparende radiatorthermostaat Al in 1943 produceerde Danfoss de allereerste radiatorthermostaat ter wereld. In de jaren daarna

Nadere informatie

Hooi-, stro-, kuilvochtigheidsmeter

Hooi-, stro-, kuilvochtigheidsmeter Hooi-, stro-, kuilvochtigheidsmeter BEDIENINGSVOORSCHRIFTEN WILE 27 VOCHTIGHEIDSMETER NL Bedieningsvoorschriften Meegeleverd in de verpakking - Wile 27 vochtigheidsmeter - Gebruiksaanwijzing - 9 V 6F22

Nadere informatie

PBM: ademhalingsbescherming

PBM: ademhalingsbescherming PBM: ademhalingsbescherming Inleiding Veel werknemers in de bouwnijverheid hebben last van stof. Ingeademd stof kan allerlei effecten op de gezondheid hebben. De effecten variëren van betrekkelijk onschuldig,

Nadere informatie

Postbus 841 6800 AV Arnhem Info@gnd.nl www.gnd.nl 026 379 0216. GND-onderhoudsvoorschriften binnendeuren

Postbus 841 6800 AV Arnhem Info@gnd.nl www.gnd.nl 026 379 0216. GND-onderhoudsvoorschriften binnendeuren Postbus 841 6800 AV Arnhem Info@gnd.nl www.gnd.nl 026 379 0216 GND-onderhoudsvoorschriften binnendeuren versie 2014 INHOUDSOPGAVE 1. GND-garantie:... 3 1.1. GND-garantiereglement:... 3 1.2 GND-garantielabel:...

Nadere informatie

Dit hoofdstuk gaat dieper in op de huidige EN-normen die betrekking hebben op de producten voor ademhalingsbescherming.

Dit hoofdstuk gaat dieper in op de huidige EN-normen die betrekking hebben op de producten voor ademhalingsbescherming. Regelgeving En Standaarden Europese normen voor adembescherming Krachtens de Europese wetgeving moeten alle types van ademhalingsbeschermingsmiddelen getest en gecertificeerd worden. Er zijn Europese normen

Nadere informatie

Opleiding Sergeant Gevaarlijke Stoffen. Lt J. Dickens Ravels Lt R. Smets Herentals

Opleiding Sergeant Gevaarlijke Stoffen. Lt J. Dickens Ravels Lt R. Smets Herentals Meetapparatuur Opleiding Sergeant Gevaarlijke Stoffen - Zuurstof en explosiemeting Zonale meetplan Meetapparatuur Zuurstof en explosiemeting Dispersiemodellen Lt J. Dickens Ravels Lt R. Smets Herentals

Nadere informatie

ATEX 137. blad 1 van 5 ATEX 137

ATEX 137. blad 1 van 5 ATEX 137 Postbus 141 2040 AC Zandvoort telefoon : (023) 573 25 54 e-mail : info@vmtl.nl internet : www.vmtl.nl K.v.K nr. 53589211 BTW nr.: NL8509.38.880.B01 ATEX 137 Inleiding Sommige explosies zijn in staat om

Nadere informatie

RHIMA FX Bandmachines

RHIMA FX Bandmachines RHIMA FX Bandmachines De RHIMA FX bandvaatwasmachines zijn geheel vervaardigd van roestvrijstaal, d.w.z. frame, tanks, waspijpen, wasarmen, filters, etc. De wastanks zijn zelfs vervaardigd van het hoogwaardige

Nadere informatie

Handelsnaam: * Identificatie van het product * - Aard van het product: dispersie op waterbasis

Handelsnaam: * Identificatie van het product * - Aard van het product: dispersie op waterbasis Veiligheidsinformatie - blad BLZ 1 MSDS datum 6/5/05 Project primer antigifcentrum België 070/245,245 1. Identificatie van het produkt en de onderneming Handelsnaam: Project primer * Identificatie van

Nadere informatie

Parallelle meting van CO/CO 2. in de omgeving. testo 315-3: Meten van de omgevingslucht volgens de Europese norm EN 50543.

Parallelle meting van CO/CO 2. in de omgeving. testo 315-3: Meten van de omgevingslucht volgens de Europese norm EN 50543. Parallelle meting van CO/CO 2 in de omgeving testo 315-3: Meten van de omgevingslucht volgens de Europese norm EN 50543. testo 315-3 Waar kan de testo 315-3 gebruikt worden? Bij omgevingsmetingen, wanneer

Nadere informatie

Hand Care Assortiment

Hand Care Assortiment Hand Care Assortiment De variatie in werkomgevingen is enorm en er zijn veel specialismen. Dit vraagt om specifieke vaardigheden en daarvoor heb je je handen nodig. Je belangrijkste gereedschap. Handbescherming

Nadere informatie

Toolbox-meeting Adembescherming

Toolbox-meeting Adembescherming Toolbox-meeting Adembescherming Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Inleiding Via de ademhalingsorganen kan vergiftiging plaatsvinden door zeer

Nadere informatie

S900 S901 S902 S901-2D S903 S901-4D PS900 S903 PS300

S900 S901 S902 S901-2D S903 S901-4D PS900 S903 PS300 S900 S902 S903 PS900 PS300 S901 S901-2D S901-4D S903 Allereerst willen wij u danken voor de aanschaf van uw meubel en vertrouwen erop dat dit meubel u de komende jaren trouw van dienst zal zijn. Hieronder

Nadere informatie

Instructies en gebruikershandleiding van de AirDeco line.

Instructies en gebruikershandleiding van de AirDeco line. Instructies en gebruikershandleiding van de AirDeco line. Werkingsprincipe. U heeft een Bioclimatic luchtzuivering apparaat aangeschaft, een volledig ontwikkeld kwaliteitsproduct uit Duitsland ontworpen

Nadere informatie

Koolmonoxidemelders (Prosafe JA2012) Datum Juni 2015

Koolmonoxidemelders (Prosafe JA2012) Datum Juni 2015 Koolmonoxidemelders (Prosafe JA2012) Datum Juni 2015 Inhoud Inleiding...5 1 Opzet onderzoek... 7 2 Resultaten... 9 3 Conclusies...10 Pagina 3 van 10 Inleiding In Nederland overlijdt elk jaar naar schatting

Nadere informatie

Rookgasanalyse Casper

Rookgasanalyse Casper Rev 1,NL Rookgasanalyse Casper www.kalibratiebus.nl/seitron.hml CASPER: Hoofd eigenschappen TÜV getest VDI 406-1 DIN EN 50379-1 DIN EN 50379- Groot blauw verlicht LCD display met zoom functie Robust en

Nadere informatie

Elcometer 134. CHLOR*TEST Zout Detectie Kit Voor Water/Vloeistoffen (Patent Pending) Handleiding

Elcometer 134. CHLOR*TEST Zout Detectie Kit Voor Water/Vloeistoffen (Patent Pending) Handleiding Elcometer 134 CHLOR*TEST Zout Detectie Kit Voor Water/Vloeistoffen (Patent Pending) Handleiding is een geregistreerd handelsmerk van Elcometer Limited. CHLOR*TEST, CHLOR*EXTRACT en CHLOR*RID zijn handelsmerken

Nadere informatie

een schoon geweten 78 * Innovatie en wetenschap

een schoon geweten 78 * Innovatie en wetenschap 075-750 3262 Witte Vlinderweg 38b 1521PS Wormerveer www.nuvoh2o.nl Duidelijk innovatief Wij spreken niet van evolutie, maar van innovatie. De tijd van waterontharders met zout ligt achter ons. Welkom in

Nadere informatie

ISOPA PRODUCTBEHEERPROGRAMMA S. Walk the Talk DIVERSE CHEMICALIËN. Het lezen van het (e)sds van uw leverancier is een MUST, omdat dit informatie bevat

ISOPA PRODUCTBEHEERPROGRAMMA S. Walk the Talk DIVERSE CHEMICALIËN. Het lezen van het (e)sds van uw leverancier is een MUST, omdat dit informatie bevat ISOPA PRODUCTBEHEERPROGRAMMA S Walk the Talk DIVERSE CHEMICALIËN Het lezen van het (e)sds van uw leverancier is een MUST, omdat dit informatie bevat over het veilig omgaan met chemicaliën. In geval van

Nadere informatie

Telescopische afzuigkap TEL06

Telescopische afzuigkap TEL06 Telescopische afzuigkap TEL06 2 Gelieve de volgende informatie van het typeplaatje voor een later gebruik te noteren, alsook de aankoopdatum, zoals op de rekening / factuur staat vermeld: Model... Serienummer...

Nadere informatie

Service catalogus. Service en kalibratie dienst

Service catalogus. Service en kalibratie dienst Service catalogus Service en kalibratie dienst 02 Inhoud 03 Inhoudsopgave 03 Inhoud 04 Service, wat kunt u verwachten? 05 Wat is Metracare Plus? 07 Kalibreren en justeren 08 gmconline - uw vraagbaak 09

Nadere informatie

Handleiding 2Smart Smartwatch S2

Handleiding 2Smart Smartwatch S2 Handleiding 2Smart Smartwatch S2 Introductie Bedankt voor uw aankoop van deze Smartwatch S2 telefoonhorloge. Een technisch hoogstandje op het gebied van telefoon en multimedia. Voor de juiste werking van

Nadere informatie

Sprinklers in de zorg. Onze hoogwaardige techniek garandeert de vereiste veiligheid

Sprinklers in de zorg. Onze hoogwaardige techniek garandeert de vereiste veiligheid Sprinklers in de zorg Onze hoogwaardige techniek garandeert de vereiste veiligheid Sprinklers in de zorg Veel zorginstellingen hebben te maken met personele onderbezetting. Lastig in de dagelijkse praktijk,

Nadere informatie

Diesel. AdBlue is een gedeponeerd handelsmerk van de Vereniging van Duitse automobielfabrikanten (VDA). ONTDEK ADBLUE

Diesel. AdBlue is een gedeponeerd handelsmerk van de Vereniging van Duitse automobielfabrikanten (VDA). ONTDEK ADBLUE Diesel AdBlue is een gedeponeerd handelsmerk van de Vereniging van Duitse automobielfabrikanten (VDA). ONTDEK ADBLUE Korte samenvatting BELANGRIJKSTE KENMERKEN Wat is AdBlue?... 3 Waar dient het voor?....

Nadere informatie

Zeer licht ontvlambaar

Zeer licht ontvlambaar Blauwzuurgas (HCN) Algemene gegevens CAS nr: 74-90-8 EU-etikettering: R-zinnen: 12-26-50/53 S-zinnen: (1/2), 7/9-16-36/37-38-45-60-61 Zeer licht ontvlambaar Zeer giftig Milieugevaarlijk CLP (EU-GHS): Signaalwoord:

Nadere informatie

Handleiding Smartwatch S12 telefoon horloge

Handleiding Smartwatch S12 telefoon horloge Handleiding Smartwatch S12 telefoon horloge Introductie Bedankt voor uw aankoop van de Smartwatch S12 telefoonhorloge. Een technisch hoogstandje op het gebied van telefoon en multimedia. Voor de juiste

Nadere informatie

We hebben als doel efficiënt de allerbeste tractoren te produceren.

We hebben als doel efficiënt de allerbeste tractoren te produceren. 5 We hebben als doel efficiënt de allerbeste tractoren te produceren. Deze voorwaarde lag aan de basis van het project Fendt ahead². De eerste spadesteek gebeurde in maart 2011. Ongeveer 16 maanden later

Nadere informatie

Service en onderhoud. Eén telefoontje is genoeg.

Service en onderhoud. Eén telefoontje is genoeg. Service en onderhoud Onze projectmatige werkwijze garandeert snelle en adequate oplossingen. HB Group voert wereldwijd, 24 uur per dag, 7 dagen per week, service en onderhoud uit. Eén telefoontje is genoeg.

Nadere informatie

Gasdetectie systeem voor toxische- en brandbare gassen, zuurstof en vluchtige organische stoffen: Compur Statox SIL 2

Gasdetectie systeem voor toxische- en brandbare gassen, zuurstof en vluchtige organische stoffen: Compur Statox SIL 2 Gasdetectie systeem voor toxische- en brandbare gassen, zuurstof en vluchtige organische stoffen: Compur Statox SIL 2 Functionele Zekerheid Compur Statox Waarschuwt voordat gasconcentraties gevaarlijk

Nadere informatie

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen 1 van 8 Rzinnen & S zinnen Datum: 18032013 Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: Rzinnen R 1 R 2 R 3 R 4 R 5 R 6 R 7 R 8 R 9 R 10 R 11 R 12 R 14 R 15 R 16 R 17

Nadere informatie

1. RISK & SAFETY ZINNEN

1. RISK & SAFETY ZINNEN 1. RISK & SAFETY ZINNEN Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen R-zinnen geven bijzondere gevaren (Risks) aan. S-zinnen geven veiligheidsaanbevelingen (Safety) aan. De zinnen zijn

Nadere informatie

H 2 S ZWAVELWATERSTOF

H 2 S ZWAVELWATERSTOF S HSE guidelines mei 2012 H 2 S ZWAVELWATERSTOF HSE LIFE THE NATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS Werk veilig of werk niet Bij werkzaamheden aan installaties en systemen zijn strikte procedures

Nadere informatie

Aankoopgids. Lave-linges Wasmachines. Koop slim en laat u informeren door Unigro!

Aankoopgids. Lave-linges Wasmachines. Koop slim en laat u informeren door Unigro! Aankoopgids Lave-linges Wasmachines Koop slim en laat u informeren door Unigro! Kijk regelmatig op onze website voor updates en nieuwe aankoopgidsen. LAAT ONZE WASMACHINES HET VUILE WERK OPKNAPPEN! Vandaag

Nadere informatie

Beleidsregels Arbo betreden besloten ruimte. Artikel 4.6 Gevaar voor verstikking, bedwelming, vergiftiging, brand of explosie

Beleidsregels Arbo betreden besloten ruimte. Artikel 4.6 Gevaar voor verstikking, bedwelming, vergiftiging, brand of explosie Beleidsregels Arbo betreden besloten ruimte. Artikel 4.6 Gevaar voor verstikking, bedwelming, vergiftiging, brand of explosie 1. Indien kan worden vermoed dat werknemers bij verblijf op een plaats of in

Nadere informatie

WAT ER IN ZIT IS BELANGRIJK

WAT ER IN ZIT IS BELANGRIJK ALTAIR 4X multigasdetector met MSA XCell sensortechnologie WAT ER IN ZIT IS BELANGRIJK Omdat elk leven een doel heeft Meer prestaties dan je op het eerste oog ziet Onze visie op veiligheid. Personeel dat

Nadere informatie

Toolbox-meeting Lassen

Toolbox-meeting Lassen Toolbox-meeting Lassen Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Lassen Lassen is een manier om twee metalen aan elkaar te verbinden. Dat gebeurt door

Nadere informatie

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten (R-zinnen)

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten (R-zinnen) Document Milieu-, Natuur- en Energiebeleid Koning Albert II-laan 20 bus 8 1000 Brussel Tel 02 553 03 55 - Fax 02 553 80 06 beleid@lne.vlaanderen.be Onderwerp Status versie datum auteur R-zinnen en S-zinnen

Nadere informatie

Handleiding WatchWatch smart

Handleiding WatchWatch smart Handleiding WatchWatch smart Introductie Bedankt voor uw aankoop van de WatchWatch smart. Een technisch hoogstandje op het gebied van telefoon en multimedia. Voor de juiste werking van het apparaat adviseren

Nadere informatie

Graag presenteren wij u EKOTEX. Tien complete systemen voor een excellente wandafwerking.

Graag presenteren wij u EKOTEX. Tien complete systemen voor een excellente wandafwerking. EKOTEX, juli 2013 grafisch ontwerp Carli-d eerste keus sprint snelste keus hygiene bacterie- en schimmelwerend schone lucht VOS absorberend ecologisch meest duurzame keus ISOLAtie verbetert akoestiek,

Nadere informatie

OVER PH: HET METEN VAN PH IS NIET MOEILIJK, MAAR ER IS VEEL ONBEGRIP OVER DEZE METING. DAAROM: DE ANTWOORDEN OP UW VERZAMELDE VRAGEN.

OVER PH: HET METEN VAN PH IS NIET MOEILIJK, MAAR ER IS VEEL ONBEGRIP OVER DEZE METING. DAAROM: DE ANTWOORDEN OP UW VERZAMELDE VRAGEN. FREQUENTLY ASKED QUESTIONS OVER PH: HET METEN VAN PH IS NIET MOEILIJK, MAAR ER IS VEEL ONBEGRIP OVER DEZE METING. DAAROM: DE ANTWOORDEN OP UW VERZAMELDE VRAGEN. ---------------------------------------------

Nadere informatie

Handleiding voor VAT810-CO2/SD-B Luchtkwaliteit monitor

Handleiding voor VAT810-CO2/SD-B Luchtkwaliteit monitor Handleiding voor VAT810-CO2/SD-B Luchtkwaliteit monitor 1. Algemene beschrijving 2. Gebruiksvoorschriften 3. Bediening & Aansluitingen 4. Gebruiksinstructies 5. Stroomvoorziening 6. Communicatie 7. Uitgangsignaal

Nadere informatie

G&G Trading B.V. Industrieweg 18-1 3846 BD Harderwijk Tel.+31(0)341-414993 Fax+31(0)341-419625

G&G Trading B.V. Industrieweg 18-1 3846 BD Harderwijk Tel.+31(0)341-414993 Fax+31(0)341-419625 RESQ-TAPE is een zelfhechtende siliconen afdichtings- en isolatietape met veel verschillende toepassingen. Deze veelzijdige en gebruiksvriendelijke tape is uw eerste hulp bij allerlei reparaties. U brengt

Nadere informatie

Werken met onafhankelijke (autonome en niet-autonome) ademhalingsbescherming (IS-081) Versie TC-K 2012-03-27

Werken met onafhankelijke (autonome en niet-autonome) ademhalingsbescherming (IS-081) Versie TC-K 2012-03-27 ademhalingsbescherming (IS-08) Versie TC-K 202-0-27 Verduidelijking toepassingsgebied: Ademhalingsbescherming Ademhalingsbescherming wordt ingedeeld in de volgende categorieën: Afhankelijke ademhalingsbescherming:

Nadere informatie

RISICOZINNEN (R-ZINNEN)

RISICOZINNEN (R-ZINNEN) RISICOZINNEN (R-ZINNEN) R-code R-zin 1 In droge toestand ontplofbaar. 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. 3 Ernstig ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur

Nadere informatie

TENCATE TENTDOEK. Tips & Informatie. www.tencateoutdoorfabrics.com

TENCATE TENTDOEK. Tips & Informatie. www.tencateoutdoorfabrics.com TENCATE TENTDOEK Tips & Informatie www.tencateoutdoorfabrics.com Onbezorgd kamperen Jaar in, jaar uit Eindelijk weer naar buiten. De geur van het groen snuiven, de grassprieten tussen onze tenen voelen

Nadere informatie

Handreiniging & Handverzorging

Handreiniging & Handverzorging Handreiniging & Handverzorging HANDBeschermING HAND PROTECT LOTION Productcode 871 Beschermt de handen tegen schadelijke stoffen Beschermende handencrème. Hand Protect Lotion beschermt de handen tegen

Nadere informatie

Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen

Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Inleiding In het dagelijks leven kunnen we niet meer zonder chemische stoffen.

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: Water, zuren en basen

Hoofdstuk 3: Water, zuren en basen Hoofdstuk 3: Water, zuren en basen NaSk II Vmbo 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 3: Water, zuren en basen NaSk II 1. Bouw van materie 2. Verbranding 3. Water, zuren en basen 4. Basis chemie voor beroep

Nadere informatie

Muren en plafonds binnenshuis

Muren en plafonds binnenshuis PRODUKTNAAM : MAGNEETVERF 1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING Productnaam: Onderneming: Chemische naam/typering: Toepassing: Magneetverf MagneetVerf, Veldhunten.

Nadere informatie

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN :

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : Bijlage IX R 1 : In droge toestand ontplofbaar AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : R 2 : Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken

Nadere informatie

Onderhoud & retrofit. Take control of electricity. www.bnrgy.nl

Onderhoud & retrofit. Take control of electricity. www.bnrgy.nl Onderhoud & retrofit Take control of electricity www.bnrgy.nl bnrgy houdt u aan het werk. Aan het werk blijven. Heeft u een laagspanningsverdeelinrichting of een motor control centre? Wilt u die onderhouden,

Nadere informatie