De fout van hun leven

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De fout van hun leven"

Transcriptie

1 De fout van hun leven Voor Annie Romein-Verschoor, die de hindernissen van de soort heeft overwonnen* Ik ben de redactie van Opzij erkentelijk dat zij een prijs heeft ingesteld om de gedachtenvorming binnen het feminisme te stimuleren; ik ben de jury erkentelijk dat ze mij die prijs heeft willen geven; daarmee heeft zij, lijkt mij, willen uitdrukken, dat schrijven over en strijden voor rechtvaardigheid samen horen te gaan. Het is de eerste keer dat de Annie Romein-Verschoor-prijs wordt toegekend. Het lijkt me daarom juist, stil te staan bij de vrouw aan wie de prijs is opgedragen en aan wier leven op 't ogenblik een tentoonstelling wordt gewijd die, hoe merkwaardig, de omvang van een huiskamer niet overtreft. Annie Romein-Verschoor is voor mij het voorbeeld van een vrouw die als individu de hindernissen heeft overwonnen, die vrouwen als mensensoort in de weg worden gelegd; ze heeft dat op bewonderenswaardige wijze gedaan; zij heeft een omvangrijk oeuvre nagelaten. Aangezien de soort nog altijd met dezelfde hindernissen kampt heb ik mij voor vandaag moeten beperken tot het herlezen van één boek daaruit, haar proefschrift, Vrouwenspiegel**, een studie over de Nederlandse romanschrijfster na Terwijl ik daarmee bezig was begreep ik waarom de boeken die in mijn jeugd beschikbaar waren, mij indertijd zo depri- * Rede, uitgesproken bij het in ontvangst nemen van de Annie Romein-Verschoor-prijs 1979, op 30 november Gepubliceerd in Opzij, 8ste jaargang, nr. 2, februari 1980, pp , onder de titel 'Voor Annie Romein-Verschoor die de hindernissen van de soort heeft overwonnen', (red.) * * Annie Romein-Verschoor, Vrouwenspiegel. De Nederlandse romanschrijfster na Een literair-sociologische studie. Dissertatie Leiden, Herdrukt als SUN-reprint 22, Nijmegen: SUN, (red.) 337

2 meerden; het waren de romans van 'terug in het gareel'. Eén boek sprong eruit voor mij: De opstandigen van Jo van Ammers-Küller.* Het werd door Annie Romein op esthetische gronden afgekeurd, ongetwijfeld terecht. Maar ik was toen meer gevoelig voor een boodschap dan voor schoonheid en in dat boek werd het faillissement van de eerste golf beschreven. Terwijl een rijker leven denkbaar was geweest, werd het opnieuw: huiskamer, liefde en moederschap. Met die erfenis werden wij als meisje opgescheept. Het faillissement van de eerste golf. Ik denk dat de diagnose die Annie Romein daarvan in 1935 gaf anders is dan de onze. De vrouwenbeweging zou te beperkt zijn geweest. Maar de eisen destijds door die beweging gesteld zijn nog altijd vlammend actueel: recht op arbeid, goed onderwijs, gelijke betaling, gelijke behandeling, geen opofferingen voor een fraaier doel dan het feminisme. Alleen zijn die eisen nu voor alle vrouwen van belang. Anders gezegd, ik geloof dat de vrouwen die destijd het socialisme hoger stelden dan het feminisme, Henriëtte Roland Holst voorop, de fout van hun leven hebben gemaakt; zij onderschatten de kracht van het patriarchaat. De proletarische vrouw, dachten zij, had het feminisme niet nodig, die ging toch al over het geld. Inmiddels weten wij dat vrouwen niet het geld beheren, maar de armoe; zolang er bijna geen centen zijn mogen vrouwen zorgen dat er eten op tafel komt. Wat de socialistische feministen niet goed zagen was de rangorde in de samenleving: bovenaan de hoge mannen, dan de lage, vervolgens de hoge vrouwen, daarna de lage. Die rangorde is overal terug te vinden, in de wijze waarop kinderen in het onderwijs benaderd worden, in de inkomens: bij gelijke opleiding verdient een blanke vrouw minder dan een zwarte man; in de kansen die mensen hebben hoge functies te bekleden: een arbeiderszoon wordt eerder hoogleraar of minister dan een vrouw uit een hoger milieu, en bij mijn weten heeft in Nederland een arbeidersdochter het nog nooit tot zulk een * De opstandigen. Een familieroman in drie boeken, Amsterdam: Meulenhoff, (red.) 338

3 post gebracht. Voor ons is die verkeerde keuze moeilijk te begrijpen achteraf, want de uitspraken van socialistische voormannen zijn overduidelijk. Ik citeer uit een toespraak van Wilhelm Liebknecht* uit 1871: 'De vrouw is de noodzakelijke volledigmaking van de man. Zonder de vrouw kan de man geen mens zijn, zonder deelneming der vrouw kan de man geen menselijk ideaal verwezenlijken.' Recht voor allen omvatte slechts mannen. De Franse revolutie had broederschap gewild; het socialisme wou een samenleving zonder heren en knechts. En zo werd het dan de vrouw achter de man: een rebelse meid is een parel in de klassenstrijd, nietwaar. En zo ging de naaistersbond samen met de kleermakersbond, en al ras werd van vrouwen niet meer gerept. Alleen dienden ze solidair te zijn als mannen staakten. Het rechtvaardigheidsgevoel van de socialistische feministen was dus misplaatst, het werd bij een verkeerde groep gelegd, bij de lage mannen. Dat heeft gevolgen gehad, want terwijl de arbeiders in hun strijd voor rechtvaardigheid slechts één machtsbolwerk tegen zich hadden; de hogere mannen, de werkgevers, hebben wij er nu twee: nog steeds de hoge mannen en bovendien de lage, de vakbeweging. De loyaliteit van vrouwen uit vroeger tijd wordt daar niet terug betaald; de vakbeweging is nog altijd zo opgezet, dat vrouwen daar vrijwel niets kunnen bereiken. In 1968 moesten wij opnieuw beginnen, en van de grond af, met het ontmaskeren van mythes. Onrecht wordt nu eenmaal toegedekt met mythes. De mythe van toen luidde: de emancipatie is voltooid, vrouwen hebben nu alle kansen. Het huishouden werd daarbij verdonkeremaand. Men wilde het niet zien. Hoe gênant, vindt nog altijd een recensent die de tentoonstelling van Annie Romein bezocht, een briljante vrouw met een wasknijper in haar mond. Zijn wij in 1979 verder? Eén stapje: de emancipatie is nog niet voltooid, wordt nu gezegd. Aan het feminisme wordt nu lippendienst bewezen; beleidsmakers roepen de emancipatie aan als dat in hun kraam te pas komt. In de contacten tussen * Een van de oprichters van de Duitse SDAP in

4 feministen en mannelijke machthebbers is dan ook iets verschoven. Vroeger zeiden ze: 'Vrouwen zijn toch thuis de baas'. Nu zeggen ze: 'Mijn vrouw denkt er heel anders over dan u'. Het is dan altijd interessant de vrouw in kwestie samen met haar man te zien. Want of ze zwijgt en hij voert opnieuw namens haar het woord dan is ze dus echt onderdrukt of ze blijkt ter plaatse minder tevreden dan hij altijd had gedacht, of ze meldt vriendelijk dat mannen toch heel aardig zijn, hetgeen niet in strijd is met de waarheid, maar wel bezijden het probleem. Een onderdrukker kan namelijk best aardig wezen, hij houdt pas op met onderdrukken als hij rechtvaardigheid betracht. In de elf jaar dat we nu bezig zijn is het feminisme wat dichter bij huis gekomen met als gevolg dat er tegengas wordt gegeven, dat opnieuw geprobeerd wordt tussen vrouwen verdeel en heers te spelen; zo kunnen feministen geen kunstenaar zijn, vernemen wij uit de krant, en tal van columnisten beijveren zich de beweging verdacht te maken. Een gebruikelijke tactiek is het feminisme af te schilderen als een gevaarlijke collectivistische dommekracht die binnenkort de macht gaat overnemen. Vroeger was het 'Die wijven moeten niet zoveel praats hebben'; nu is het: 'Die wijven moeten eindelijk eens hun bek houden'. Dat zullen ze zeker niet doen, want de emancipatie moet nog beginnen. Want willen vrouwen als groep ontvoogd zijn en gelijke kansen hebben dan moeten we drie dingen doen: werk binnenshuis en buitenshuis herverdelen, de vijf-urige werkdag dus; zorgen dat alle functies en taken gemengd worden gemaakt, evenveel vrouwen als mannen in een bepaald beroep; macht eerlijk delen, evenveel vrouwen op beslissingsposten als mannen. De drie doelen zijn nog in de verste verte niet bereikt. En tussen de drie bestaat een samenhang: als we geen vijf-urige werkdag hebben komen vrouwen alleen bij uitzondering op een hoge post; zolang vrouwen niet in mannenberoepen werken, kan de vijf-urige werkdag moeilijk worden ingevoerd; zolang wij geen macht hebben wordt aan de drie doelen nau- 340

5 welijks gewerkt. Dus is het zaak dat wij macht krijgen. Daarbij zijn twee dingen van belang: dat vrouwen van verschillende politieke richting samenwerken en dat we instituties bouwen. De geschiedenis van de eerste golf kan ons leren wat er gebeurt als wij onze loyaliteit elders beleggen dan bij onze medevrouwen. Feministische solidariteit gaat boven partijsolidariteit; welke tegenstelling er verder ook tussen politieke partijen mogen zijn, als vrouwen bij de Tweede Kamer niet gemeenschappelijk duwen bereiken we niets. En wat de instituties betreft, daarover bestaat in vrouwenland nogal wat verschil van mening. Maar laat ik eerst zeggen wat ik ermee bedoel. Instituties zijn stevige organisatievormen met een heldere structuur die landelijk samenwerken en invloed uitoefenen. Ze mogen hun gevaren hebben, we kunnen ze niet missen. Sterker, alleen waar instituties waren kon met feministische gedachten iets worden gedaan. Ik noem drie voorbeelden; dank zij het feit dat de NVSH bestond konden in Nederland, eerder en goedkoper dan elders, ongewenste zwangerschappen worden afgebroken. Dank zij het feit dat de vrouwen in de PvdA een eigen organisatie hadden met een formele status binnen de partij, kon er enige feministische invloed op het beleid worden uitgeoefend. Dank zij het feit dat er in Nederland vormingscentra bestonden met een apparaat, betaalde mensen en subsidie, hebben feministische ideeën zich over alle bevolkingslagen kunnen spreiden. Een van de eerste plekken waar zo'n institutie moeten komen is de vakbeweging, een vrouwenorganisatie door alle bonden heen met een formele status, die invloed heeft op het hoogste niveau. Pas dan kan ook daar de gedachte doordringen dat werk buitenshuis samenhangt met werk binnenshuis. Die instituties moeten op veel plaatsen worden gemaakt, overal waar vrouwen niet aan bod komen. In politieke partijen, in werkgeversorganisaties, in bedrijven, in de media, in de gezondheidszorg en ga zo maar door. Als wij die twee dingen doen, samenwerken ondanks verschillen in wereldbeschouwing en instituties bouwen, dan hoeft de Annie Verschoor van de eenentwintigste eeuw niet thuis op haar eentje de luiers te wassen en tussen de bedrijven door het faillissement van de tweede golf te analyseren. 341

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland Gebruik bron 1 en 2. 1p 1 De twee bronnen hebben te maken met de constitutionele monarchie. Welke

Nadere informatie

GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT

GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT Wie zei: Het is mijn taak om dit land goed te besturen. Maar al die ministers moeten zich er niet mee bemoeien. 1. koning Willem I 2. koning Willem II 3. koning

Nadere informatie

Van Bethlehem tot Golgotha

Van Bethlehem tot Golgotha Van Bethlehem tot Golgotha Het Mysterie van Inwijding Esoterische Begrippen Elly Lichtenberg De Bijbel, een mystiek verhaal of..? Deel I De Bijbel: een mystiek verhaal of..? Is het evangelieverhaal juist?

Nadere informatie

Juryrapport. Joke Smit-prijs 2009

Juryrapport. Joke Smit-prijs 2009 Juryrapport Joke Smit-prijs 2009 Tweejaarlijkse prijs van de regering voor het leveren van een fundamentele bijdrage aan de verbetering van de positie van vrouwen in Nederland De jury Joke Smit-prijs 2009

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Bijlage VMBO-KB 2006 tijdvak 2 dinsdag 20 juni 9.00-11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Bronnenboekje 600051-2-645b DE INDUSTRIËLE SAMENLEVING IN NEDERLAND bron 1 het dorsen van graan met

Nadere informatie

Je beste vriendin is een blad

Je beste vriendin is een blad Opgave 1 Vrouwenbladen tekst 1 Je beste vriendin is een blad 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 Door Jean-Pierre Geelen Er wordt neergekeken op wat vrouwenbladen hun lezeressen voorschotelen. Ten onrechte, vindt

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2006 tijdvak 2 dinsdag 20 juni 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 36 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 52 punten

Nadere informatie

2,1: Nederlands-Indië, 19 e eeuw

2,1: Nederlands-Indië, 19 e eeuw 2,1: Nederlands-Indië, 19 e eeuw 1830 1870: Javaanse boer werkt voor Nederlandse staat: - cultuurstelsel - Herendiensten van verliespost naar wingewest Vanaf 1870: modern imperialisme particuliere bedrijven

Nadere informatie

Burgers en Stoommachines. Tot 1:20

Burgers en Stoommachines. Tot 1:20 Burgers en Stoommachines Tot 1:20 Wat gaan we leren? 1. Welke gevolgen de technische uitvindingen hadden. 2. Wat er in de grondwet van 1848 stond. 3. Welke groepen minder rechten hadden dan andere groepen.

Nadere informatie

De drijfveren zijn ontwikkeld en aangeleverd door Coert-Jan Tomassen van CJT for Sales: Coert-Jan Tomassen info@cjtforsales.com www.cjtforsales.

De drijfveren zijn ontwikkeld en aangeleverd door Coert-Jan Tomassen van CJT for Sales: Coert-Jan Tomassen info@cjtforsales.com www.cjtforsales. Drijfveren Tool 1.0 Carolien van Herrikhuyzen www.cforcycling.nl www.cforcycling.com carolien@cforcycling.nl Om wat handvaten te hebben voor een gesprek met ons begeleidingsteam bij het formuleren van

Nadere informatie

Marcus 1:15 - Een nieuw begin

Marcus 1:15 - Een nieuw begin Marcus 1:15 - Een nieuw begin Opnieuw beginnen, dat zou soms best fijn zijn! De wereld kan ook wel een nieuw begin gebruiken. Maar een nieuw begin komt niet van een nieuw jaar, maar van Jezus. Hij is het

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.6 Emancipatie en democratisering. Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd?

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.6 Emancipatie en democratisering. Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd? Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd? Kenmerkende aspecten: * Voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer mannen en vrouwen aan het politiek proces. * De opkomst van

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Kerstmorgen 2015, als gelezen is uit Jesaja 60: 1 5a en Johannes 1: 1 14

Kerstmorgen 2015, als gelezen is uit Jesaja 60: 1 5a en Johannes 1: 1 14 Kerstmorgen 2015, als gelezen is uit Jesaja 60: 1 5a en Johannes 1: 1 14 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Het was in het begin

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 7 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 7 Toetsvragen Tijdvak 7 Toetsvragen 1 In de Tijd van Pruiken en Revoluties hielden kooplieden uit de Republiek zich bezig met de zogenaamde driehoekshandel. Tussen welke gebieden vond deze driehoekshandel plaats? A

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg ter gelegenheid van in ontvangst nemen boek Klein en groot zijn daar gelijk, 23 november 2009

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg ter gelegenheid van in ontvangst nemen boek Klein en groot zijn daar gelijk, 23 november 2009 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg ter gelegenheid van in ontvangst nemen boek Klein en groot zijn daar gelijk, 23 november 2009 Dames en heren, Een nieuwe stad komt pas tot leven

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info. Racisme

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info. Racisme Racisme Ik heb een onderwerp gekozen dat jullie misschien een beetje vreemd zullen vinden, namelijk het thema 'racisme'. Als je dat woord opzoekt dan staat er: Racisme: racisme is het discrimineren van

Nadere informatie

Koos van Dam: 'Rusland is het enige land dat gewoon met Syrië communiceert'

Koos van Dam: 'Rusland is het enige land dat gewoon met Syrië communiceert' DOSSIER 4 UUR NIEUWSBREAK Koos van Dam: 'Rusland is het enige land dat gewoon met Syrië communiceert' Door: Irene de Zwaan 05/09/13, 16:07 YOUTUBE. Koos van Dam tijdens een optreden in Pauw&Witteman. NIEUWSBREAK

Nadere informatie

Apostolische rondzendbrief

Apostolische rondzendbrief oktober 9, 2011 Jaargang 1, nummer 1 Lieve mensen, Zo bent u een voorbeeld voor alle gelovigen in Macedonië en Achaje geworden. Wij zijn nu al weer een tijdje hier in het zuiden van Griekenland, in de

Nadere informatie

Conferentie over 150 jaar slavernijverleden in Mennorode van 19-21 oktober 2012

Conferentie over 150 jaar slavernijverleden in Mennorode van 19-21 oktober 2012 Conferentie over 150 jaar slavernijverleden in Mennorode van 19-21 oktober 2012 Begin jaren tachtig was ik aanwezig op het eerste Moravial georganiseerd in Hernhut. (Het Moravial is een internationale

Nadere informatie

www.nexttalent.nl > Inkijkexemplaar

www.nexttalent.nl > Inkijkexemplaar > Inkijkexemplaar Inhoudsopgave: 1. Inleiding 2. De rol van werk in een leven 3. Wat ben je, wat kun je, wat wil je? 4. Waar vind je die baan? 5. Talentontwikkeling & Flow Copyright 2011, Martijn Leonard,

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Het nieuwe onbehagen van de vrouw (en de man)

Het nieuwe onbehagen van de vrouw (en de man) Waterlandstichting Het nieuwe onbehagen van de vrouw (en de man) Roos Wouters Een jaar of twee geleden kwam ik met een schok tot de conclusie dat ik een feminist ben. Een activistische feminist nog wel.

Nadere informatie

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 1 maandag 19 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 1 maandag 19 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VWO 2008 tijdvak 1 maandag 19 mei 9.00-12.00 uur Nederlands Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 19 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 47 punten

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

Zondag 28 september 2014 gaan we in ballingschap wel of niet aan het werk in de wijngaard

Zondag 28 september 2014 gaan we in ballingschap wel of niet aan het werk in de wijngaard Zondag 28 september 2014 gaan we in ballingschap wel of niet aan het werk in de wijngaard De Heilige Teresia van Lisieux, wier feest gevierd wordt op 1 oktober, zei eens: "Al had ik alle mogelijke zonden

Nadere informatie

Instructie bij het leggen van de eigen-waarden kaartjes

Instructie bij het leggen van de eigen-waarden kaartjes 1. Maak ruimte op een tafel 2. Knip de kaartjes uit en leg ze op een stapeltje 3. Leg aan de linkerzijde van je werkveld de 4 categoriekaartjes Op dit moment het meest belangrijk, Op dit moment ook belangrijk,

Nadere informatie

In gesprek over: Arm en Rijk

In gesprek over: Arm en Rijk Bij Open Deur nummer 2, februari 2013 In gesprek over: Arm en Rijk Armoede en rijkdom. Twee woorden waar een hele wereld achter schuil kan gaan. Werelden waarin niet alleen geld en goederen een rol spelen,

Nadere informatie

Congrestoespraak Lodewijk Asscher PvdA-congres, 3 november 2012. -GESPROKEN WOORD GELDT-

Congrestoespraak Lodewijk Asscher PvdA-congres, 3 november 2012. -GESPROKEN WOORD GELDT- Congrestoespraak Lodewijk Asscher PvdA-congres, 3 november 2012. -GESPROKEN WOORD GELDT- Dames en Heren, Partijgenoten, Ik sta hier beduusd voor u. Het is een bijzondere tijd geweest. Als ik in terugkijk

Nadere informatie

Op dit moment ook belangrijk. Avontuur Competitie Creativiteit. Dienstbaarheid Discipline Duurzaamheid. Eenvoud Erkenning Evenwicht

Op dit moment ook belangrijk. Avontuur Competitie Creativiteit. Dienstbaarheid Discipline Duurzaamheid. Eenvoud Erkenning Evenwicht Op dit moment het meest belangrijk Op dit moment ook belangrijk Op dit moment enigszins belangrijk Op dit moment niet belangrijk Afwisseling en variatie Ambitie Avontuur Competitie Creativiteit Dienstbaarheid

Nadere informatie

Emancipatie EMANCIPATIE

Emancipatie EMANCIPATIE WAT GA JE DOEN? Binnenkort geef je samen met een klasgenoot een presentatie in het. bhet onderwerp van je presentatie is: ONDERWERP: Emancipatie Diamantslijptafel Vervaardiger: Metaalbewerkingsbedrijf

Nadere informatie

SOEFISME IN HET DAGELIJKS LEVEN

SOEFISME IN HET DAGELIJKS LEVEN SOEFISME IN HET DAGELIJKS LEVEN Een leerling van Hazrat Inayat Khan (Een kopie van de uitgave van) The Sufi International Headquarters Publishing Society 1 Liefde ontwikkelt zich tot harmonie en uit harmonie

Nadere informatie

TRIPARTITE VERHOUDING

TRIPARTITE VERHOUDING ThvG/NR Mij is gevraagd om vandaag 1 mei 1988 een korte toespraak te houden via A.T.V.. Ik heb gedacht om op deze dag te praten over de TRIPARTITE VERHOUDING. Maar alvorens dit te doen is het misschien

Nadere informatie

In: Carla Wijers e.a. (Red.), Tussen aanpassing en verzet. Vrouwen voor het voetlicht 1929-1969. Culemborg, Uitgeverij Lemma, 1989, pp. 187-193.

In: Carla Wijers e.a. (Red.), Tussen aanpassing en verzet. Vrouwen voor het voetlicht 1929-1969. Culemborg, Uitgeverij Lemma, 1989, pp. 187-193. In: Carla Wijers e.a. (Red.), Tussen aanpassing en verzet. Vrouwen voor het voetlicht 1929-1969. Culemborg, Uitgeverij Lemma, 1989, pp. 187-193. A/weke Ribberink Een erflaatster in verzet. Joke Smit en

Nadere informatie

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan.

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen

Nadere informatie

Hoe bent u bij Little People terecht gekomen?

Hoe bent u bij Little People terecht gekomen? Resultaten enquête Little People Hoe bent u bij Little People terecht gekomen? Via internet Via kennissen/vrienden/bekenden Anders nl. 33% 24% 43% Anders nl. Via directeur Paesacker Advertentie krant Via

Nadere informatie

LES 10. Sluipaanval. Doe Lees 1 Samuël 24.

LES 10. Sluipaanval. Doe Lees 1 Samuël 24. LES Sluipaanval Ben je wel eens gepest? Is er iemand die altijd vervelend tegen jou doet? Heb je ooit geprobeerd om die persoon terug te pakken? (Zie 1 Samuël 24; Patriarchen en Profeten, blz. 603-615)

Nadere informatie

Geachte Genodigden, beste kandidaten, beste vrienden. Trots op onze organisatie: de Liberale Vakbond.

Geachte Genodigden, beste kandidaten, beste vrienden. Trots op onze organisatie: de Liberale Vakbond. 2012_03_24 Toespraak Jan Vercamst 1 Toespraak Jan Vercamst, voorzitter ACLVB ACADEMISCHE ZITTING GENODIGDEN Viering 120 jaar ACLVB 24 maart 2012 Geachte Genodigden, beste kandidaten, beste vrienden Vandaag

Nadere informatie

KIJKWIJZER FDN MUSEUM

KIJKWIJZER FDN MUSEUM KIJKWIJZER FDN MUSEUM Welkom in Heerenveen Museum. Hier ontdek je het verhaal van Heerenveen. Je gaat straks kijken naar het Ferdinand Domela Nieuwenhuis Museum. Domela had een duidelijke mening over drank

Nadere informatie

Voorpublicatie Vertrouwen in de wetenschap

Voorpublicatie Vertrouwen in de wetenschap Voorpublicatie Vertrouwen in de wetenschap Augustus 2015 Het meeste wetenschappelijk onderzoek wordt betaald door de overheid uit publieke middelen. De gevolgen van wetenschappelijke kennis voor de samenleving

Nadere informatie

Feministisch dagboek"

Feministisch dagboek Feministisch dagboek" woensdag A. vertelde een jaar geleden dat ze bezig was met een onderzoek naar onderwijsbehoeften bij moeders van schoolgaande kinderen. Nu meldt ze, dat ze klaar is en mij het resultaat

Nadere informatie

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer.

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer. Psalmen Psalm 119 Heer, ik wil leven volgens uw wetten 1 Gelukkig zijn mensen die altijd het goede doen, die leven volgens de wet van de Heer. 2 Gelukkig zijn mensen die altijd denken aan de woorden van

Nadere informatie

Schoolonderzoek II Geschiedenis Staat en Natie Tijdvak I 2014-2015

Schoolonderzoek II Geschiedenis Staat en Natie Tijdvak I 2014-2015 Schoolonderzoek II Geschiedenis Staat en Natie Tijdvak I 2014-2015 Dit schoolexamen bestaat uit 33 vragen. In totaal kun je hiervoor 54 punten halen. Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Zondagsnacht, terwijl soldaten op wacht staan bij het graf, komt er een luide stem uit de hemel. Ze zien hoe de hemelen zich openen

Nadere informatie

Onderweg zei Jezus tegen hen: Jullie zullen mij deze nacht allemaal afvallen. (Matteüs 26,31)

Onderweg zei Jezus tegen hen: Jullie zullen mij deze nacht allemaal afvallen. (Matteüs 26,31) Preek van 6 april 2014 gehouden in De Morgenster in Papendrecht door Piet van Die DOOR DE ENGTE Onderweg zei Jezus tegen hen: Jullie zullen mij deze nacht allemaal afvallen. (Matteüs 26,31) Als het einde

Nadere informatie

Galaten 4:4-7 - Genade

Galaten 4:4-7 - Genade Galaten 4:4-7 - Genade We hebben zopas twee kinderen, een zoon en een dochter, opgedragen aan onze Vader. Daar is niets vreemd aan; we bidden gewoon voor deze kinderen en bidden dat de ouders hun kinderen

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

Examen HAVO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl)

Examen HAVO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Examen HAVO Vragenboekje Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 19 juni 9.00 12.00 uur 20 02 Voor dit examen zijn maximaal 86 punten te behalen;

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b Bijlage VMBO-KB 2012 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-12-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een beschrijving van een politieke stroming (rond 1870): Zij

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2010 tijdvak 1 vrijdag 21 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 39 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 54 punten

Nadere informatie

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Twee prachtige lezingen vanochtend. Er

Nadere informatie

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen Zondag 52 Zondag 52 gaat over de zesde bede. Leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze. Want van U is het Koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid, in der eeuwigheid. Amen. Lees de tekst

Nadere informatie

Voorwoordje. 1 'Het pad van de Junzi'. (2011) Te bestellen via www.pumbo.nl. 1. In dit boek zal vooral een nieuw ontdekte manier gepresenteerd worden

Voorwoordje. 1 'Het pad van de Junzi'. (2011) Te bestellen via www.pumbo.nl. 1. In dit boek zal vooral een nieuw ontdekte manier gepresenteerd worden Voorwoordje In tijden van grote economische en individuele veranderingen worden we doodgegooid met coaching-programma's als 'The Secret', 'The Power', 'Human Design', 'De Wet van Resonantie' of 'De Wet

Nadere informatie

Bijbelrooster dinsdag 16 t/m maandag 22 juli

Bijbelrooster dinsdag 16 t/m maandag 22 juli Bijbelrooster dinsdag 16 t/m maandag 22 juli Elke week besteedt Puntuit aandacht aan Bijbelstudie rond een bepaald onderwerp. Komende week is het thema De zonde, in samenwerking met het Hervormd Jeugdwerk

Nadere informatie

Natuurlijk heet ik onze a.s. vertrouwenspersonen hartelijke welkom en u allen die zich betrokken voelt bij deze uitreiking!

Natuurlijk heet ik onze a.s. vertrouwenspersonen hartelijke welkom en u allen die zich betrokken voelt bij deze uitreiking! Geachte Wethouder, Hartelijk welkom! We zijn verheugd over uw komst in het Dialooghuis, waarin u in een feestelijke sfeer voor het Interreligieus Beraad Segbroek (IBS) het Certificaat Vertrouwenspersoon

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

't Kan helaas niet zonder vrouwen partij

't Kan helaas niet zonder vrouwen partij 't Kan helaas niet zonder vrouwen partij Een interview door Hedy d'ancona* Het is best gek om Joke te gaan interviewen. We kennen elkaar al zó lang. Of kennen... We hadden eigenlijk door al die jaren heen

Nadere informatie

Is het God die ons veroordeeld of doen wij dat zelf?

Is het God die ons veroordeeld of doen wij dat zelf? Is het God die ons veroordeeld of doen wij dat zelf? 1. Hoe ontstaat de manier waarop je naar jezelf kijkt? 2. Wie is God? 3. Wat is DE Waarheid over onszelf? 4. Wie worden er door God wel veroordeeld?

Nadere informatie

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 2 dinsdag 23 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 2 dinsdag 23 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VWO 2009 tijdvak 2 dinsdag 23 juni 13.30-16.30 uur Nederlands Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 19 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 50 punten

Nadere informatie

http://www.trouw.nl/cultuur/boeken/

http://www.trouw.nl/cultuur/boeken/ - Trouw 1 van 7 16/03/2009 09:26 16 maart 2009 We hebben niks meer met elkaar Een indrukwekkende rij intellectuelen sombert in een handvol boeken over onze samenleving. Volgens Willem Breedveld biedt de

Nadere informatie

(Uit: mensenrechteneducatie in het vak geschiedenis: leerlijn genderongelijkheid)

(Uit: mensenrechteneducatie in het vak geschiedenis: leerlijn genderongelijkheid) (Uit: mensenrechteneducatie in het vak geschiedenis: leerlijn genderongelijkheid) THEMA Sluit aan bij Mensenrechten/ kinderrechten Doel Niveau Type Duur Materiaal Voorbereiding Doelstellingen Vakgebonden

Nadere informatie

Perspectief 3e editie 2 vmbo Anders dan anderen krant. 1. Voorpagina

Perspectief 3e editie 2 vmbo Anders dan anderen krant. 1. Voorpagina Perspectief 3e editie 2 vmbo Anders dan anderen krant 1. Voorpagina Geen mens is hetzelfde, want iedereen is weer anders. Elk mens heeft iets unieks. Dat maakt het soms lastig om elkaar te begrijpen. Of

Nadere informatie

1 Samuel 16:1-13 Matteus 22:41-46. Gemeente van Christus,

1 Samuel 16:1-13 Matteus 22:41-46. Gemeente van Christus, 1 Samuel 16:1-13 Matteus 22:41-46 Gemeente van Christus, Vandaag wil ik het met u hebben over die vraag: wat zegt u van de messias? Van wie is hij een zoon? Maar meer nog, hoe kunnen we leven met die messias,

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Beste mensen, De meimaand is een mooie maand. Mei betekent zon en voorjaar, het betekent weer buiten kunnen zitten. Maar de maand mei betekent ook denken

Nadere informatie

RESP. NR. : MULTI- HH NR.: VERSIE 1. Europees Sociaal Onderzoek 2008. Aanvullende vragenlijst

RESP. NR. : MULTI- HH NR.: VERSIE 1. Europees Sociaal Onderzoek 2008. Aanvullende vragenlijst RESP. NR. : 1 2 3 4 5 6 MULTI- HH NR.: 7 VERSIE 1 Europees Sociaal Onderzoek 2008 Aanvullende vragenlijst ALS U EEN MAN BENT, WILT U DAN VRAAG 1 BEANTWOORDEN? ALS U EEN VROUW BENT, WILT U DAN VRAAG 2 BEANTWOORDEN?

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb hoofdstuk 8 Kernovertuigingen Kernovertuigingen zijn vaste gedachten en ideeën die we over onszelf hebben. Ze helpen ons te voorspellen wat er gaat gebeuren en te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.

Nadere informatie

Aan het werk! Kijkwijzer voor het VMBO bij de tentoonstelling Mens en Werk

Aan het werk! Kijkwijzer voor het VMBO bij de tentoonstelling Mens en Werk Aan het werk! Kijkwijzer voor het VMBO bij de tentoonstelling Mens en Werk Aan het werk! Als je straks klaar bent met school ga je waarschijnlijk werken. Misschien wil je wel automonteur of metaalbewerker

Nadere informatie

Sekseverschillen in rijkdom en armoede: hoe kunnen we die doorbreken?

Sekseverschillen in rijkdom en armoede: hoe kunnen we die doorbreken? Annie Romein-Verschoorlezing door drs. Femke Halsema 11 maart 2010 Sekseverschillen in rijkdom en armoede: hoe kunnen we die doorbreken? iet het glazen plafond, maar de armoede onder vrouwen zou dé prioriteit

Nadere informatie

10 Een pluizig beestje

10 Een pluizig beestje 10 Een pluizig beestje REMCO CAMPERT Vooraf Remco Campert schrijft vooral verhalen en gedichten. Net als Hans Andreus (zie hoofdstuk 19) behoorde Campert tot de Vijftigers, een literaire stroming in de

Nadere informatie

Beroep Man Vrouw M/V Opmerking 1... 2... 3... 4... 5... 6... 7... 8...

Beroep Man Vrouw M/V Opmerking 1... 2... 3... 4... 5... 6... 7... 8... 1.2 Vul nu de tabel aan en kruis je antwoord aan. Beroep Man Vrouw M/V Opmerking 1.............................................. 2.............................................. 3..............................................

Nadere informatie

1 Samuel 24 - Ik krijg je nog wel - Of zou jij het anders doen?

1 Samuel 24 - Ik krijg je nog wel - Of zou jij het anders doen? 1 Samuel 24 - Ik krijg je nog wel - Of zou jij het anders doen? Gezinsdienst Liturgie Zingen: - Gez 75,1.2.5 Nu gaan de bloemen nog dood - EL 445 Ik zag een kuikentje - Gez 171 Wees stil voor het aangezicht

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen (pilot)

maatschappijwetenschappen (pilot) Examen HAVO 2014 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-16.30 uur maatschappijwetenschappen (pilot) Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 24 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 65 punten

Nadere informatie

Preek 06dec2015, Opstandingskerk Tilburg - Wees niet bang; God zal bij je zijn. Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

Preek 06dec2015, Opstandingskerk Tilburg - Wees niet bang; God zal bij je zijn. Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Preek 06dec2015, Opstandingskerk Tilburg - Wees niet bang; God zal bij je zijn Gemeente van onze Heer Jezus Christus, - Vandaag word ik vooral getriggerd door de opmerking: wees niet bang, vrees niet,

Nadere informatie

Versie 2008 9 Erkenning van je rechten en hoe kan je ze verdedigen?

Versie 2008 9 Erkenning van je rechten en hoe kan je ze verdedigen? Versie 2008 9 Erkenning van je rechten en hoe kan je ze verdedigen? Verantwoordelijke Uitgever: Daniël Samyn, Dienst Beroepsopleiding, departement Onderwijs en Vorming, Koning Albert-II laan 15, 1210 Brussel

Nadere informatie

1. Met andere ogen. Wetenschap en levensbeschouwing. De wereld achter de feiten

1. Met andere ogen. Wetenschap en levensbeschouwing. De wereld achter de feiten 1. Met andere ogen Wetenschap en levensbeschouwing De wereld achter de feiten Dit boek gaat over economie. Dat is de wetenschap die mensen bestudeert in hun streven naar welvaart. Het lijkt wel of economie

Nadere informatie

Vrienden, ik wil eindigen met een driedubbele oproep:

Vrienden, ik wil eindigen met een driedubbele oproep: Beste vrienden, We zijn aan het einde gekomen van een gevulde dag, met interessante sprekers. Over generaties heen en tussen generaties in, het debat voeren over solidariteit is niet evident. Maar waar

Nadere informatie

Ontmoetingskerk, Laren NH 8 november 2015 Preek over Job 3

Ontmoetingskerk, Laren NH 8 november 2015 Preek over Job 3 Ontmoetingskerk, Laren NH 8 november 2015 Preek over Job 3 Na 7 dagen en nachten gaat Job klagen. Hij en zijn vrienden hebben al die tijd stil bij elkaar gezeten op de ashoop. Verdoofd. Ze hebben geen

Nadere informatie

Chr. Geref. Kerk Ontswedde LITURGIE. voor de morgendienst op zondag 2 september 2012. in deze dienst zal. Julia Brugge.

Chr. Geref. Kerk Ontswedde LITURGIE. voor de morgendienst op zondag 2 september 2012. in deze dienst zal. Julia Brugge. Chr. Geref. Kerk Ontswedde LITURGIE voor de morgendienst op zondag 2 september 2012 in deze dienst zal Julia Brugge gedoopt worden thema: Zoals klei in de hand van de pottenbakker Voorganger: ds. J.J.

Nadere informatie

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten.

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten. 360 graden feedback Hieronder wordt door ieder groepslid een feedback gegeven op al zijn groepsgenoten. Zo kan iedereen zijn mening geven op de werkhouding van de betreffende persoon. Feedback van de groep

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Augustus/september 2014 : Nieuwsbrief van Galerie Alkmaar / EJ Vaandering

Augustus/september 2014 : Nieuwsbrief van Galerie Alkmaar / EJ Vaandering Augustus/september 2014 : Nieuwsbrief van Galerie Alkmaar / EJ Vaandering Beste vrienden, klanten en bezoekers van onze Galerie en volgers van mijn werk. Hierbij stuur ik u een nieuwe nieuwsbrief met een

Nadere informatie

Examen VMBO-KB 2015. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1 maandag 18 mei 9.00-11.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VMBO-KB 2015. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1 maandag 18 mei 9.00-11.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VMBO-KB 2015 tijdvak 1 maandag 18 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 40 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 54

Nadere informatie

In de serie Twee op de kansel. Thema: Wat is ons essentieel?

In de serie Twee op de kansel. Thema: Wat is ons essentieel? In de serie Twee op de kansel Rabbijn Albert Ringer (Liberale joodse gemeente Rotterdam) Dr Christiane Berkvens-Stevelinck (Remonstranten Rotterdam) Thema: Wat is ons essentieel? Lezing : Deuteronomium

Nadere informatie

HET RODE PUZZELBOEKJE VOOR VROUWEN feministiese uitgeverij De Bonte Was, Anneke van Baalen, Marijke Ekelschot, 1978

HET RODE PUZZELBOEKJE VOOR VROUWEN feministiese uitgeverij De Bonte Was, Anneke van Baalen, Marijke Ekelschot, 1978 HET RODE PUZZELBOEKJE VOOR VROUWEN feministiese uitgeverij De Bonte Was, Anneke van Baalen, Marijke Ekelschot, 1978 Inleiding Iedere vrouw die dit boekje in handen krijgt zal wel eens 'onbehagen' voelen

Nadere informatie

Organist: Gerrit Spijkerboer, Korianderhof 56, 0546-577636, spiekerboer@hotmail.com VOORBEREIDING

Organist: Gerrit Spijkerboer, Korianderhof 56, 0546-577636, spiekerboer@hotmail.com VOORBEREIDING 27 maart 2016 (1 ste Paasdienst) Lucas 23:56-24:12 De opstanding van Jezus Thema: Liefde is vertel het maar Organist: Gerrit Spijkerboer, Korianderhof 56, 0546-577636, spiekerboer@hotmail.com Welkom door

Nadere informatie

Allereerst wil ik de organisatoren van deze dag, de Stichting Lezen en Schrijven

Allereerst wil ik de organisatoren van deze dag, de Stichting Lezen en Schrijven Toespraak staatssecretaris Klijnsma van Sociale Zaken en Werkgelegenheid tijdens het bedrijvencongres Samen scholen, pure winst! op 11 september 2009 in Eindhoven. Dames en heren, Allereerst wil ik de

Nadere informatie

* Het jaar 1975 werd door de Verenigde Naties uitgeroepen tot het Jaar van de Vrouw, (red.)

* Het jaar 1975 werd door de Verenigde Naties uitgeroepen tot het Jaar van de Vrouw, (red.) De glazen muur De hier gebundelde artikelen vormen de neerslag van een ontwikkelingsproces, bij mijzelf en binnen de beweging. Terwijl ik me in Hé zus** uitdrukkelijk wendde tot vrouwen en oudere meisjes,

Nadere informatie

Informatie over Kinderarbeid.

Informatie over Kinderarbeid. Informatie over Kinderarbeid. (bron: lesbrief Per dag wijzer). Wat is kinderarbeid? Kinderen hebben recht op vrije tijd. Die kunnen ze gebruiken om te spelen, naar een museum of een popconcert te gaan,

Nadere informatie

Veel begeleiders, managers en adviseurs zijn sterk gericht op problemen en defecten.

Veel begeleiders, managers en adviseurs zijn sterk gericht op problemen en defecten. Pagina 1 Oplossingsgericht werken De kern van oplossingsgericht werken (OW) is dat de focus ligt op de gewenste situatie (in plaats van het probleem), op reeds bereikte successen (en niet op missers en

Nadere informatie

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is Beste ouders en verzorgers. Voor de vakantie zijn we begonnen met een aanpak om het op en rond onze school voor kinderen nog veiliger te maken. Nu, na de vakantie, pakken we de draad met veel élan weer

Nadere informatie

Ik heb de uitzending gezien en bovenstaande lijkt me een juiste weergave van uw optreden in het programma.

Ik heb de uitzending gezien en bovenstaande lijkt me een juiste weergave van uw optreden in het programma. Aan: Hekkelman Advocaten & Notarissen Postbus 1468 6501 BL Nijmegen Van: Drs. M. de Hond t.a.v. Prof. mr. M.J.A. van Mourik Geachte professor, In de uitzending van Netwerk van 13 november jl. heeft u,

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het CAK te Den Haag. Datum: 14 augustus 2013. Rapportnummer: 2013/099

Rapport. Rapport over een klacht over het CAK te Den Haag. Datum: 14 augustus 2013. Rapportnummer: 2013/099 Rapport Rapport over een klacht over het CAK te Den Haag. Datum: 14 augustus 2013 Rapportnummer: 2013/099 2 Klacht Verzoeker klaagt over de wijze waarop het CAK is omgegaan met zijn verzoek om tot nader

Nadere informatie

Vragenlijst Uw mening over gelijkheid tussen mannen en vrouwen

Vragenlijst Uw mening over gelijkheid tussen mannen en vrouwen Vragenlijst Uw mening over gelijkheid tussen mannen en vrouwen Deze vragenlijst is bestemd voor: «AANHEF1» «VOORNM» «ACHTERNM» Geboren op: «P_GEBDAT» Panelnr: «HHNR» 1 2 HOE MOET U DEZE VRAGENLIJST INVULLEN?

Nadere informatie

"MENSEN DENKEN VAAK DAT IK GEEN RATIONEEL DENKEND WEZEN ZOU

MENSEN DENKEN VAAK DAT IK GEEN RATIONEEL DENKEND WEZEN ZOU "MENSEN DENKEN VAAK DAT IK GEEN RATIONEEL DENKEND WEZEN ZOU ZIJN OMDAT IK EEN HOOFDDOEK DRAAG" Interview met Samira Azabar Er gaat geen dag voorbij of er verschijnt wel ergens een opiniestuk, debat of

Nadere informatie

Naar de kern. Thema 1: De kern van het ondernemen ...

Naar de kern. Thema 1: De kern van het ondernemen ... Thema 1: De kern van het ondernemen overheid klanten leveranciers leefomgeving onderneming werknemers... mede-eigenaars drukkingsgroepen en actiecomités U Ondernemen doet iemand in de eerste plaats uit

Nadere informatie