vereniging van nederlandse verkeersvliegers juli 2012 Een schokkende gebeurtenis Globetrotten Warme banden en harde landingen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "vereniging van nederlandse verkeersvliegers juli 2012 Een schokkende gebeurtenis Globetrotten Warme banden en harde landingen"

Transcriptie

1 vereniging van nederlandse verkeersvliegers juli 2012 Een schokkende gebeurtenis Globetrotten Warme banden en harde landingen

2 Advertorial VEEL VAN HUIS? ONZE APPS VLIEGEN OVERAL TER WERELD MET U MEE! In weinig tijd veel kunnen regelen. Dat kan bij de ABN AMRO Pilotendesk. Hier werken professionals die volledig thuis zijn in uw wereld. Hierdoor hoeft u over uw werk weinig uit te leggen en komt u samen vliegensvlug tot de essentie. Maar ook als u in het buitenland bent of op vakantie, zijn we u graag goed van dienst. Daarom kunt u steeds meer op afstand regelen via internet op uw pc of smartphone. We hebben apps voor verschillende toestellen en er komen steeds meer toepassingen bij. Als piloot heeft u een druk bestaan en bent u veel van huis. Dan is het handig om onderweg via de apps op uw smartphone allerlei handige informatie te bekijken. Zoals uw saldo, uw laatste bij- en afschrijvingen, interessante beleggingstips, beurs-indices of de dichtstbijzijnde geldautomaat. Ook kunt u steeds meer regelen via uw smartphone. Bankzaken bijvoorbeeld. Maar ook schademeldingen en verlies of diefstal van uw passen. Op abnamro. nl/app vindt u een overzicht van ons huidige aanbod apps voor iphone, ipad, Android en BlackBerry. U kunt het beste regelmatig even op onze site kijken voor het actuele overzicht. Want we gaan met de tijd mee en blijven voortdurend nieuwe apps ontwikkelen. VIA DE OP WEG APP KON IK IN HARTJE ROME ZIEN WAAR EEN GELDAUTOMAAT IN DE BUURT WAS Gespecialiseerd advies nodig? U bent van harte welkom bij onze Pilotendesk. Onze preferred bankers nemen graag alle tijd voor u. Kijk voor meer informatie op abnamro.nl/piloten of bel de Pilotendesk Schiphol op IDEAAL DIE MOBIEL BANKIEREN APP: TIJDENS EEN STOPOVER MAAK IK EENVOUDIG GELD OVER facebook.com/abnamropiloten Algemene disclaimer De in dit document aangeboden informatie is opgesteld door ABN AMRO Bank N.V. en is bedoeld als informatie in algemene zin en is niet toegespitst op uw persoonlijke situatie. De informatie mag daarom nadrukkelijk niet beschouwd worden als een advies. Beslissingen op basis van de informatie uit dit document zijn voor uw eigen rekening en risico.

3 juli 2012 evident p. 2 voorwoord p. 3 woord en wederwoord p. p. 5 warme banden en harde landingen p. 6 portret p. 13 uit de post geplukt p. 14 een schokkende gebeurtenis p. 16 globetrotten p. 22 bespreking p. 24 van het bestuur p.25 van de ledenraad p.28 1

4 evident Evert van Zwol, president De vos en de bok voorwoord Francis van Haaff, hoofdredacteur 2 Lichtpuntjes? Na een aantal columns van mijn hand waarin ik de nadruk legde op een aantal minder positieve ontwikkelingen, is het nu weer eens tijd voor een wat positievere blik op de wereld. De race to the bottom die in de Europese luchtvaart gaande is, zal tot staan komen en de bedrijven die sterk genoeg zijn om te overleven zullen in de toekomst ook weer hun toontje mee kunnen blazen op het wereldtoneel. Een aantal hoopvolle signalen zijn de laatste tijd wat dat betreft opgevallen. Allereerst onze Skyteam-collega s van Delta. Nog voor het verlopen van hun contract zijn zij er in geslaagd om in goede harmonie met hun management een nieuw contract af te sluiten met daarin goede arbeidsvoorwaardelijke verbeteringen. Dit is voor de traditioneel op conflicten gebaseerde arbeidsverhoudingen in de Amerikaanse luchtvaartindustrie een unicum. Indien de vliegers van United (inclusief de Continental-mannen en -vrouwen) dit goede voorbeeld zouden kunnen volgen en indien ook de American Airlines-collega s relatief goed uit hun Chapter 11-episode kunnen komen, gloort er hoop aan de overkant van de oceaan. De subcomissie Transport van het Britse Lagerhuis heeft een uitstekend staaltje werk afgeleverd bij hun beoordeling van de voorgestelde EU-FTL-wetgeving. Anders dan de Britse CAA op hun woord te geloven dat de regeling broadly safe is, is men zelf op zoek gegaan naar de feiten met als gevolg een zeer kritisch rapport over het werk van EASA waarvan wij als Europese vliegers al lange tijd zeggen dat het absoluut niet bevorderlijk is voor de vliegveiligheid. Het Europese initiatief van vele vliegervakbonden om de collega s bij Ryanair te helpen om zich te organiseren, begint zijn vruchten af te werpen. Veel van deze collega s zijn lid geworden van vliegerverenigingen en, nog veel bemoedigender, helpen actief mee met de logistiek van het opzetten van structuren om de vliegers op meer dan 50 bases van dit bedrijf te bereiken en van essentiële informatie te voorzien. Ondanks deze en andere hoopvolle signalen blijft waakzaamheid en voorzichtigheid geboden. Deze zomer is in alle opzichten belangrijk voor onze toekomst. De Franse collega s hebben onlangs laten zien dat er, op basis van een goede analyse van de bedrijfssituatie, oplossingen voor problemen gevonden kunnen worden zonder dat er sprake is van sociale onrust. Ook dat is een groot lichtpunt. Als u binnenkort met vakantie gaat wens ik u veel plezier, als u de hele zomer vliegt wens ik u uiteraard hetzelfde! Als u de volgende keer buiten, met dat ondanks de olievlekken fluorescerend gele vestje om de schouders, uw walk-around loopt en weer nonchalant tegen de band trapt, bij wijze van het afvinken van gecontroleerde vliegtuigonderdelen, weet u vast iets meer over de band dan u tot nu toe deed na lezing van ons hoofdartikel. Ik maakte er een verhaal van over achter de knuppel zitten en toch ook als een bok op de haverkist pal staan voor het vak. En van het volgende artikel steek ik vooral op dat helemaal niets doen bij een passagier met een hartstilstand het slechtste is dat je kan doen. Daarom las ik het artikel toen nog maar eens. Omdat ook in Frankrijk bij onze vakbondsbroeders de tijden lastig zijn, mocht ik een dag in Parijs kijken wat SNPL France ALPA maakt van hun equivalent van Op de Bok. Heel iets anders, heb ik geleerd. In een volgend nummer zal de kijk bij onze zuster-vakbond beschreven worden. Bij de lunch vroeg de Franse eindredactrice mij wat Op de Bok betekent. Tja. In het Frans is het gezegde niet goed om te zetten. Ik maakte er een verhaal van over achter de knuppel zitten en toch ook als een bok op de haverkist pal staan voor het vak. Ah, monsieur VAN AAF, un bouc! En inderdaad, een bok is gewoon un bouc in het Frans. Maar net toen ik dacht dat ze zouden denken aan een stinkende bok (puer comme un bouc) of de zondebok (bouc émissaire) kwam het verhaal van de vos en de bok boven tafel. Deze fabel van Jean de la Fontaine vertelt over een dorstige bok die afdaalt in een diepe, steile put of een grot. Als hij genoeg heeft gedronken en verzadigd is, lukt het hem niet meer naar boven te klimmen. Een vos die hem komt helpen noemt hem vooral dom. Het verhaal gaat dus over eerst vooruitkijken naar het einde van de zaken voordat je ergens aan begint. Ja, zei ik, precies, daarom heet dit blad zo. 3

5 @bokje Steven Hekman Woord en wederwoord is een vrijplaats voor meningen van de leden en geassocieerden van de VNV. Bijdragen geven uitsluitend de opvattingen van de auteur weer. De redactie behoudt zich het recht voor ingezonden stukken in te korten tot maximaal 400 woorden en/of te redigeren op stijl, grammatica en structuur. Stukken die zich kenmerken door onbetamelijk of onnodig kwetsend taalgebruik, of waarvan de inhoud in de ogen van de redactie schadelijk is voor de Vereniging, worden geweigerd. Hiertegen is beroep mogelijk bij de president van de Vereniging (artikel 73 Huishoudelijk Reglement). Het idee voor dit nieuwe hoekje is afgekeken van NRC Handelsblad. De redactie denkt dat precies zo n bondig verslagje van collega s buiten de redactie een bijzonder inzicht in ons vak geeft. We maken geregeld geinige of wrange, in ieder geval opmerkelijke momenten mee. Kunt u deze vangen in enkele zinnen? Een bokje is een anekdote, opgeschreven in maximaal 120 woorden. Stuurt u uw bokje op naar Goedgekeurd, dus veilig? In februari dachten we: zo n prescan, een soort APK voor je lichaam, waarom eigenlijk niet? Zo gezegd zo gedaan, en we waren net over de grens in Duitsland helemaal klaar voor het ontvangen van de complimenten. Dat liep een beetje anders: Meinherr, u heeft etwass verkalkungen rund de aorta-klep. Via de huisarts naar de cardioloog, en uit een echo bleek dat de klep, door een erfelijke afwijking (tweebladig i.p.v. drie-) zwaar verkalkt en vernauwd was. Dit resulteerde in een operatie in mei, nieuwe kunstklep dus (werkt prima, de kleur vond ik matig). Gelukkig is alles goed gegaan, maar ik had wel mijn laatste vlucht gemaakt zonder dat ik het in de gaten had. Waarom een stukje in OdB. Welnu, de cardiologen die ik sprak verbaasden zich erover dat men op de jaarlijkse keuring niets heeft gemerkt, want die is toch zo streng? Tja, dat vroeg ik me dus ook hevig af, er wordt toch altijd een stethoscoop gehanteerd en een cardiogram gemaakt. De bedrijfsarts: Iedereen heeft wel een ruisje, en sommige zijn moeilijk te horen. Dit zal toch welhaast een behoorlijk ruisje geweest zijn. Mijn broer heeft dezelfde afwijking, maar dat is al zes jaar geleden op een sportkeuring ontdekt en wordt sindsdien in de gaten gehouden (binnenkort ook een operatie). Ik wil hier niet gelijk de keuringsartsen afbranden, maar een wat betere check, bijvoorbeeld af en toe een echo, zou wellicht op zijn plaats zijn. Dit zou dan wettelijk geregeld moeten worden, want de maatschappijen doen alleen nog de minimale keuring vanwege de financiën. Bij deze gelegenheid wil ik dan tevens afscheid nemen, iets eerder dan de geplande pensioendatum in september. Ik bedank alle collega s voor de fijne reizen die ik met jullie gehad heb, en hoop jullie vaak tegen te komen, het ga jullie goed! Jan Bakker - Sponsoring Marlous, een goede vriendin, belde drie maanden geleden: of ik zin had om mee te gaan fietsen in Kenia, Afrika. Op een later tijdstip zaten we in haar restaurant te eten en vertelde ze me begeistert over Fietsen voor Kenia, een tocht georganiseerd door een privé hulporganisatie Verkaart development team. Aangezien fietsen niet tot mijn grootste hobby s hoort, heb ik bedankt voor de uitnodiging. Ik beloofde wel te informeren bij de directie van Martinair of ze interesse in sponsering van dit evenement zou hebben. Bijvoorbeeld in de vorm van vervoer van fietsen en goederen, aangezien Martinair regelmatig met de MD11 en de 747 op Kenia vliegt. Uiteindelijk ontmoette ik Hans Verkaart op Schiphol-Oost, omdat ik een gesprek met het management van Martinair had geregeld. Hij vertelde hoe zijn ouders na een leven hard werken door ziekte waren gedwongen te stoppen. Toen zij hun geld hadden geteld, besloten ze dit aan goede doelen te besteden. Na de wereld over gereisd te hebben, werden ze gegrepen door de mensen en het land Kenia en startten hun eigen hulporganisatie. Inmiddels twintig jaar verder heeft VDT zo n 70 schoolgebouwen neergezet in Kenia en zo n tweeduizend weesmeisjes onder zijn hoede. Ik heb altijd grote kritiek gehad op ontwikkelingshulp wegens de grote inefficiëntie en de aanwezigheid van veel hoogbetaalde werknemers in deze sector. De VDT werkt met vrijwilligers en zijn directeur is betrokken en ontdaan van ego. Ik besloot toen, tijdens dat gesprek, dat ik mee zou fietsen. 600 kilometer, van de Kilimanjaro naar Mombasa in zeven dagen. Grotendeels over onverharde wegen. Fietsen voor Kenia is een sponsortocht waarvan de opbrengsten ten goede komen aan weesmeisjes in Kenia. Ik wil u allen vragen mijn fietstocht te sponseren. Iedere gift is welkom. Maak uw gift over naar: Bankrekening , Stichting Verkaart Development Team, o.v.v. sponsoring: François Luxembourg Geruststellend De gezagvoerder staat tijdens het uitstappen bij de deur als er nog even een jongetje van een jaar of zeven in de cockpit komt kijken. Zichtbaar gespannen struint hij met zijn blik alle lampjes af en werpt hij af en toe een blik naar achteren, waar zijn moeder staat. De gezagvoerder merkt dat het jongetje nerveus is en probeert hem via een praatje gerust te stellen. Als hij het manneke vraagt waar hij vandaan komt, barst het ventje vervolgens in snikken uit. Beduusd en met trillende stem antwoordt hij dat hij van een vliegmevrouw bij de sturen voorin mocht kijken

6 Warme banden en harde landingen Tekst: Paul van de Riet met dank aan Merel Bouquet Foto: Seth Jaworski

7 Een volbeladen Boeing ER met een maximum startgewicht van 351 ton en bij dat gewicht een rotatiesnelheid van ongeveer 175 knopen moet een enorme kracht uitoefenen op de twaalf hoofdwielen en twee neuswielen. De banden zijn zo n belangrijk onderdeel van het vliegtuig omdat ze niet alleen het gewicht van het toestel dragen, maar ze moeten ook alle krachten opvangen die vrijkomen tijdens het taxiën, starten, landen en remmen. Met vliegtuigbanden gaat eigenlijk zelden iets mis. De kwaliteit van de banden ligt tegenwoordig op een heel hoog niveau. Daarom is het een onderdeel waar vliegers misschien niet zo vaak bij stilstaan. KLM Engineering & Maintenance doet dat wel. Een team van professionals is dagelijks bezig gegevens te verzamelen over vliegtuigbanden. Daaruit komen opmerkelijke resultaten naar voren. 8 Ongevallen en incidenten Bandenfalen kan leiden tot ernstige en kostbare incidenten. Het ongeluk met de Concorde twaalf jaar geleden zal velen nog vers in het geheugen staan. Air France 4590 verongelukte op 25 juli 2000 bij Parijs nadat een onderdeel van een eerder gestart vliegtuig dat was achtergebleven op de startbaan, had geleid tot een klapband. De schade ontstaan door de brokstukken van deze band leidde uiteindelijk tot het verongelukken van het vliegtuig. Hierbij kwamen 113 mensen om het leven. Dichter bij huis en meer recent waren er ook noemenswaardige incidenten. Zo heeft afgelopen winter een KLM Boeing ER een lange tijd op een buitenstation gestaan. Tijdens de start had een loopvlak van een band losgelaten en daarbij delen van de vleugel beschadigd. Gezien het Concordeverhaal had dit veel erger kunnen aflopen. Nu bleef de schade beperkt tot een dure financiële aangelegenheid. KLM E&M ziet een opvallende toename van het aantal klapbanden sinds de overstap naar de huidige leverancier in Op de KLM 737-vloot zijn er in 2012 al zes klapbanden gemeld. Dit is een grote zorg voor KLM E&M en zij heeft hierover nauw contact met de fabrikant. Radiaal of diagonaal Tot grofweg de jaren 50 van de vorige eeuw was de diagonaalband de standaard autoband. Daarna nam de radiaalband het over. Eenzelfde tendens is nu waarneembaar in de luchtvaart. Oudere vliegtuigtypen rollen nog op diagonaalbanden, nieuw uitgebrachte typen op radiaalbanden. Diagonaalbanden zijn opgebouwd uit een karkas met koordlagen die, zoals de naam al aangeeft, diagonaal over de band gespannen zijn. Bij radiaalbanden lopen de koordlagen haaks op de rijrichting. Diagonaalbanden voldoen in principe prima voor vliegtuigen. Radiaalbanden zijn echter beter in het opvangen van alle krachten. Met vergelijkbare eigenschappen zal een radiaalband lichter zijn. In deze tijd, waarin iedere kilo telt in het besparen van brandstof, is dit een bepalend argument in de keuze voor radiaalbanden. Daarnaast slijt een radiaalband minder snel. Bij diagonaalbanden ontstaat door de ligging van de koordlagen interne wrijving. Op de gehele slijtage van een band dragen alle keren dat een band de baan raakt bij voor ongeveer tien procent. Hierdoor wordt de band warmer en slijt het rubber sneller. Ook de veiligheid wordt met radiaalbanden verhoogd, omdat onder het loopvlak een laag staaldraden aangebracht kan worden als bescherming tegen insnijdingen door bijvoorbeeld FOD (Foreign Object Debris). Er kleeft ook nadeel aan radiaalbanden. Deze kunnen maximaal drie keer voorzien worden van een nieuw loopvlak. Daarna is de constructie zo vermoeid dat de veiligheid niet meer gewaarborgd kan worden. Diagonaalbanden kunnen daarentegen tot een maximum van twaalf keer voorzien worden van een nieuw loopvlak, al moet gezegd worden dat door de strenge eisen lang niet alle banden dat halen. Onderaan de streep zijn de kosten per band per levenscyclus voor een radiaalband hoger dan die van een diagonaalband. De gewichts- en dus brandstofbesparing is hierbij buiten beschouwing gelaten. Veranderen van type band De radiaalband kent dus nogal wat voordelen. Voor KLM is dit onder meer reden om in de nabije toekomst een test te doen met het vervangen van diagonaalbanden door radiaalbanden op de Boeing 737-vloot. Dat is eenvoudiger gezegd dan gedaan, want er zijn flink wat aanpassingen aan het vliegtuig noodzakelijk. Simpelweg andere banden op de bestaande velgen monteren is niet mogelijk. Omdat de krachtoverbrenging van een radiaalband op de velg heel anders is, moeten ook andere velgen worden gemonteerd. Tevens moeten er aanpassingen gedaan worden aan het landingsgestel. Dit is om te voorkomen dat de nieuwe banden elkaar kunnen raken. De belangrijkste aanpassingen bij de Boeing 737 moeten gebeuren in de wielkasten. Een diagonaalband zal altijd door het loopvlak heen klappen. Het zwakke punt van een radiaalband zit echter in de wang van de band. Als deze klapt dan is dat dus door de wang, waarbij de brokstukken in een wezenlijk andere richting vliegen dan bij een diagonaalband. De Boeing 737 heeft veel apparatuur en leidingen in de wielkasten die, indien een radiaalband klapt bij ingetrokken wielen, beschadigd zouden kunnen raken. Vooral de Boeing 737 is erg gevoelig voor hoge taxisnelheden. Slijtage Over het algemeen wordt aangenomen dat de banden van een vliegtuig het hardst slijten bij het raken van de landingsbaan. Dit moment gaat geregeld gepaard met enorme rookontwikkeling. Binnen een fractie van een seconde moeten de Ill: Gert-Jan Vegter banden accelereren van stilstand naar de (grond) snelheid van het vliegtuig. Dat moet wel met een enorme slijtage gepaard gaan, zou je denken. Niets is echter minder waar. De gemiddelde slijtage van een band tijdens het neerkomen blijkt uit te komen op ongeveer 0,005 millimeter. Op de gehele slijtage van een band dragen alle keren dat een band de baan raakt bij voor ongeveer tien procent. Het remmen na het landen neemt dertig procent voor zijn rekening. Dan blijft er zestig procent over voor het vrij rollen van de band. Onder vrij rollen wordt het starten, maar ook het taxiën verstaan. Het zwaarst worden de banden belast tijdens de start van het vliegtuig. Onder invloed van het hoge gewicht en de acceleratie vervormen de banden dan ongeveer 35 procent. Dit heeft veel hitteontwikkeling tot gevolg en temperatuur is dan ook de belangrijkste factor in de slijtage van een band. Veel hitte betekent dat het rubber loopvlak zachter wordt en zachter rubber slijt sneller. Het taxiën van en 9

8 10 naar de start- en landingsbaan heeft ook veel invloed op de slijtage van een band. Vooral voor de start drukt het zwaarbeladen vliegtuig erg fors op de banden. Een hoge taxisnelheid leidt tot veel hitteontwikkeling in de banden en dus slijtage. Op de rechte stukken valt het allemaal nog mee, maar vooral in de bochten wordt regelmatig een flinke laag rubber achtergelaten. Snel taxiën werkt ook door in de start, omdat de aanvangstemperatuur van de banden dan al hoger is en de slijtage door de start daarna alleen maar toeneemt. Vooral de Boeing 737 is erg gevoelig voor hoge taxisnelheden. Een taxisnelheid boven de dertig knopen is funest voor de banden. Daarom is dit iets dat nauw in de gaten gehouden wordt. In de winter gaan de banden dus bijna twee keer zo lang mee dan in de zomer. Onderstaande tabel geeft duidelijk aan hoeveel landingen er gemiddeld met een band gemaakt worden alvorens deze aan vervanging toe is. Hierin valt ook heel duidelijk het verschil af te lezen tussen radiaal- en diagonaalbanden. De radiaalband slijt significant minder snel. Je zou je kunnen voorstellen dat de achterste banden op een landingsgestel sneller slijten dan de voorste banden, omdat deze als eerste de baan raken. Omdat de landing zelf zo weinig bijdraagt aan de totale slijtage van een band is er echter geen waarneembaar verschil tussen het aantal landingen dat een band meegaat en de verschillende posities op het landingsgestel. Heel opvallend was te horen in welke mate de seizoenen van invloed zijn op het aantal landingen. Dat was vooral bij de Boeing 737 opmerkelijk. In de Europa-operatie, waarbij het overal in de winter een stuk kouder is dan in de zomer, scheelt dat bijna een factor twee. In de winter gaan de banden dus bijna twee keer zo lang mee dan in de zomer. Dat geeft nogmaals aan hoe belangrijk de temperatuur voor de slijtage van een band is. Gem. aantal landingen per band per type (KLM) neuswiel hoofdwiel Boeing 737 PG Boeing 737 NG McDonnel Douglas MD Airbus A Boeing * 163 Boeing 747-ERF* 204 Boeing Boeing * Boeing 747 neus- en hoofdwielen zijn gelijk Diagonaalbanden Fokker 70/100 Boeing 737 NG Boeing Boeing 767 McDonnel Douglas MD11 Radiaalbanden Embraer 190 Airbus A330 Boeing 777 Boeing 747-ERF De groeven in het loopvlak van een band hebben een drieledige functie. Ze voeren water en warmte af, maar geven ook aan of een band versleten is en daarmee of deze toe is aan vervanging. In tegenstelling tot een autoband, waarbij het minimumprofiel 1,6 millimeter moet bedragen, mogen vliegtuigbanden in principe helemaal glad zijn voordat zij vervangen worden. Het komt zelfs met enige regelmaat voor dat onder het loopvlak van een radiaalband de stalen laag ter bescherming tegen insnijdingen zichtbaar is. Dit is in bepaalde mate toegestaan. De laag maakt geen deel uit van het karkas van de band. Beschadigingen (FOD) Het aantal landingen dat een band meegaat is enorm verschillend. Veel banden raken namelijk beschadigd voordat zij versleten zijn. Beschadigingen kunnen ontstaan door voorwerpen waar overheen gereden wordt, maar op Schiphol en een aantal andere Europese luchthavens komt het vooral door het type asfalt dat gebruikt wordt voor de start- en landingsbanen. In het asfalt dat gebruikt wordt zit namelijk basalt gemengd. Deze harde en scherpe steensoort zorgt voor diepe krassen in vliegtuigbanden. Vooral na het aanbrengen van een nieuwe laag of na een grondige schoonmaakbeurt van de landingszone ziet men het aantal bandenwissels op Schiphol-Oost drastisch stijgen. Vanwege de voorkeur om dit soort werkzaamheden in het zomerseizoen uit te voeren, levert dit nog wel eens problemen op in de operatie. Door een gebrek aan mankracht kan men of het werk niet aan of zijn de voorraden niet snel genoeg aangevuld. Reden voor KLM om de vinger stevig aan de pols te houden wat betreft werkzaamheden aan de banen. Banden vervangen Als een band versleten of beschadigd is, is het tijd om deze te vervangen. Bij KLM zijn de grondwerktuigkundigen zodanig geïnstrueerd dat er voor gezorgd wordt dat de meeste bandenwissels op het thuisstation Schiphol plaatsvinden. Dit vraagt om een zorgvuldige afweging bij het bepalen van de mate van slijtage van een band waarbij vooral gekeken wordt naar hoeveel vluchten een vliegtuig uitvoert voordat deze weer voor voldoende tijd beschikbaar is om een band te kunnen wisselen. Versleten banden worden niet weggegooid, maar gaan terug naar de leverancier. Bandenwissel is eigenlijk niet de juiste term. Als een band vervangen moet worden, wordt namelijk het complete wiel gewisseld, dus inclusief de velg. Het gros van deze wissels gebeurt aan de gate en duurt maximaal 30 minuten. Het hele logistieke proces eromheen neemt echter 2,5 uur in beslag. Een beslissing op het laatste moment om een wiel te vervangen, zal dus al snel tot vertraging leiden. Er wordt op dit moment gewerkt aan verbetering van het logistiek proces. Vooral de introductie van vernieuwde wielenkarren moet tijd gaan besparen, omdat al het noodzakelijke gereedschap tegelijk met het wiel meegenomen kan worden. Een wiel vervangen is niet iets dat een grondwerktuigkundige alleen kan doen. Een wiel weegt al snel 200 kilogram. Een hoofdwiel van de McDonnell Douglas MD11 weegt zelfs 295 kilogram, waarvan 156 kilogram voor rekening van de band komt. Nadat het wiel verwijderd is, wordt het in zijn geheel naar Hangaar 14 op Schiphol-Oost gebracht. Daar wordt de band van de velg gehaald. De velg wordt eerst helemaal gedemonteerd, schoongemaakt en gecontroleerd. Pas daarna wordt een nieuwe band gemonteerd. Dit gebeurt in een strak georganiseerd en gecontroleerd proces. Versleten banden worden niet weggegooid, maar gaan terug naar de leverancier. Deze kijkt ze zeer grondig na. Er wordt niet alleen naar externe schades gekeken, maar middels een speciaal proces wordt vooral gekeken of de koordlagen in het binnenste van de band niet losgelaten hebben. Het loslaten van de koordlagen en het daarbij ontstaan van luchtkamertjes in het binnenste van de band is namelijk een belangrijk teken dat de band vermoeid raakt en dat de constructie aan vervanging toe is. Als de band de strenge kwaliteitscontrole doorstaat, dan wordt hij voorzien van een nieuw loopvlak. Door de strenge kwaliteitseisen zijn deze banden gelijkwaardig aan nieuwe. Zoals eerder beschreven is er wel een limiet voor het aantal maal dat een band voorzien mag/kan worden van een nieuw loopvlak. Bandenspanning De bandenspanning is voor een vliegtuigband heel belangrijk. Staat een autoband gemiddeld op 2 bar druk, een vliegtuigband staat gemiddeld op 220 psi, ongeveer 15 bar. Een autoband draagt gemiddeld 50 keer zijn eigen gewicht, een vliegtuigband 250 tot 1000 keer. Daarnaast is een vliegtuigband structureel minder sterk dan een autoband en is daardoor afhankelijk van de druk in de band om zijn vorm te behouden. Doordat een vliegtuigband veel poreuzer is dan een autoband neemt daardoor de zorgvuldig aangebrachte bandenspanning binnen afzienbare tijd weer af. Daarom is bij KLM, en waarschijnlijk ook bij iedere andere maatschappij, een controle van de bandenspanning onderdeel van de dagelijkse check. Op de grotere vliegtuigen is dat eenvoudig in de cockpit af te lezen, maar op bijvoorbeeld de Boeing 737 zal men ouderwets moeten meten. Vliegtuigbanden worden niet met lucht gevuld, maar met stikstof. Stikstofmoleculen zijn groter dan luchtmoleculen, waardoor een met stikstof gevulde band minder snel druk aflaat. Daarnaast 11

9 Foto: Juan Carlos Guerra portret bevat gewone lucht ook vocht, stikstof niet. Hierdoor wordt corrosie aan bijvoorbeeld de velgen tegengegaan. Een laatste voordeel van stikstof is dat het brandveiliger is dan lucht, omdat het geen zuurstof bevat. Harde landingen Opmerkelijk is dat harde landingen nauwelijks invloed hebben op de banden. Stootschades, schades waarbij de band kapotgedrukt wordt tussen de velgrand en het asfalt, komen niet voor. Bij een inspectie vanwege harde landing is het niet altijd noodzakelijk om een (extra) controle op de banden uit te voeren. De instructies voor de grondwerktuigkundigen staan vermeld in de respectievelijke onderhoudsboeken van de vliegtuigtypen. De Boeing 777 kent bijvoorbeeld drie categorieën harde landingen, waarvan bij één categorie een controle van de banden noodzakelijk is, zonder dat specifiek omschreven staat waarop te letten. Kosten besparen Hoewel iedere vlieger elke keer weer streeft naar het maken van een comfortabele zachte landing, is dit helaas geen punt waarop winst is te behalen in het kader van kostenbesparing door minder bandenslijtage. De start- en landingsbanen natspuiten en/of koelen zou wel helpen om de temperatuurstijging van de banden en daarmee de slijtage te beperken. Het is echter maar de vraag of dat efficiënt is en wie die kosten voor zijn rekening gaat nemen. Harde landingen hebben nauwelijks invloed op de banden. Iets of nog rustiger remmen na de landing of taxiën zou wel kunnen helpen de bandenslijtage te beperken. Op korte termijn levert dit voor KLM helaas geen kostenbesparing op. Binnen het huidige contract met de leverancier worden de banden per landing afgerekend. Daarmee valt zowel het risico van extra slijtage, als ook het voordeel van minder slijtage ten deel aan de leverancier. Uiteindelijk zal minder slijtage aan de banden wel kunnen leiden tot een goedkoper bandencontract in de toekomst. Als Schiphol dan ook letterlijk zijn steentje bijdraagt door geen basalt meer te gebruiken in het asfalt, dan valt daar misschien ook nog winst te behalen. Lisa Westerhof (1981) Na een intensieve periode van vier jaar vliegen en topsport staat deze zomer alles in het teken van het zeilen. Dankzij drie maanden non-actief als copiloot B737 kan ze zich volledig richten op Olympisch eremetaal. Vertegenwoordigt ons op de Olympische spelen van Londen Samen met Lobke Berkhout zeilt ze vanaf 3 augustus haar 470 op het scherpst over de Olympische zee van Weymouth. Toen ik voor mijn B737 TQ-examen de deur uitging stond er een dopingcontroleur op de stoep. Je mag een controle niet weigeren. Ik was nét op tijd op Schiphol. Zeilen is net als vliegen teamwork, onze samenwerking en communicatie is erg belangrijk. We zijn aan de wind en voor de wind elkaars ogen, dus informatie moet onderling glashelder overgebracht worden. Stromingen, sea-breeze en meteo zijn ons precies bekend, maar het blijft een zaak van gevoel en gezond verstand. Foto: Maarten van Haaff 12

10 uit de post geplukt 14 Terminated terminal Voor slechts een gebruik van drie dagen is op London Heathrow een speciale terminal neergezet die de Olympische sporters gladjes weer uit het Verenigd Koninkrijk moet afvoeren. Onderzoek heeft namelijk uitgewezen dat het vrijwel gelijktijdige vertrek van de deelnemers direct na afloop van de Olympische Spelen het grote knelpunt vormt. Het 20 miljoen pond verslindende project is bedoeld om de om en nabij tienduizend sporters plus stuks bagage bij het verlaten van het land vlot af te handelen. Met de nieuwe tijdelijke terminal hoopt de luchthaven lange wachttijden te voorkomen bij de check-in, bagagecheck en security. Volgens de projectmanager is het niet alleen maar een tent waar de atleten doorheen gaan, maar wordt deze mooi aangekleed. Wij zijn zowel de eerste als de laatste indruk van het land. Alle vliegtuigen zullen worden uitgezwaaid. Zelfs met een extra terminal krijgen de organisatoren op 13 augustus een enorme klus te Foto: Associated Press klaren. Het wordt waarschijnlijk de drukste dag in de geschiedenis van Heathrow. En hoewel eerst en vooral bedoeld voor de sporters, is de voorziening ook door andere luchtreizigers te gebruiken. Al is het dan maar gedurende drie dagen. Bron: Washington Post, Fox News Oefenprogramma voor stall Een door TNO geleid Europees programma, SUPRA genaamd, heeft nieuwe technologie ontwikkeld waarmee in de simulator een zogeheten stall geoefend kan worden. Volgens TNO is de afgelopen tien jaar zo n dertig procent van de fatale ongevallen in de grote luchtvaart veroorzaakt door loss of control van een toestel. In 2009 gebeurde dat vlucht AF447, een Airbus A van Air France die in de Atlantische Oceaan stortte. Met de nieuwe technologie kunnen vliegsimulators geschikt worden gemaakt voor de trainingen met Loss of Control Inflight. Dit stelt vliegers in staat om beter te oefenen op situaties waarbij ze tijdens de vlucht de controle over hun toestel kwijtraken, bijvoorbeeld wanneer een toestel in een overtreksituatie terechtkomt waardoor het als een blad naar beneden dwarrelt. Een piloot heeft dan maar een paar seconden om de situatie te herstellen. Testvliegers van Boeing en Airbus hebben begin dit jaar met het programma geoefend in de simulator Desdemona in Soesterberg, waar ook de G-krachten kunnen worden nagebootst die optreden als een vliegtuig onbestuurbaar raakt. Bron: Luchtvaartnieuws.nl Weer een minder De Finse luchtvaartmaatschappij Air Finland is het volgende slachtoffer van de crisis die ook in de luchtvaart aanhoudt. De laatste week van juni maakte het bedrijf bekend vanwege financiële problemen alle vluchten te staken. De drie Boeings 757 waarmee het bedrijf opereerde vlogen vooral naar de vakantiebestemmingen in Griekenland, Portugal en Spanje, maar ook naar Turkije en Dubai. Air Finland bestond dit jaar een decennium. Bron: Luchtvaartnieuws.nl Start van dichte baan Er komt een onderzoek naar een incident op Schiphol, waarbij negen vliegtuigen zijn opgestegen van de Aalsmeerbaan terwijl deze niet was vrijgegeven door de luchthaven. De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) gaat nu onderzoeken hoe dat heeft kunnen gebeuren. Ook de Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) stelt een onderzoek in. De luchtverkeersleiding gaf toestemming voor het vertrek van de toestellen, maar had dat in dit geval nooit mogen doen. Omdat de startbaan voor vliegtuigen was gesloten, had er ander verkeer op kunnen rijden, bijvoorbeeld vanwege een baaninspectie van de vogelwacht, om te kijken of er vogels rond de baan vliegen. Ook was het mogelijk geweest dat de luchthaven de startbaan zou gebruiken voor het laten kruisen van sleepverkeer van Schiphol naar Schiphol-Oost. Hoewel er negen vliegtuigen vertrokken, deden zich geen ongelukken voor. Hoewel er negen vliegtuigen vertrokken, deden zich geen ongelukken voor. Volgens LVNL is het luchtvaartverkeer nooit in gevaar geweest en was er rond de starts geen verkeer op de baan. De vluchten van de betrokken toestellen zijn zonder bijzonderheden voortgezet. Bron: Haarlems Dagblad Voormalig KLMtopman De Soet overleden Onlangs overleed de oud president-directeur van KLM, Jan de Soet. Hij stond aan het hoofd van de luchtvaartmaatschappij in de periode van 1987 tot 1990, toen hij met pensioen ging. In deze functie was hij de opvolger van Sergio Orlandini en de voorganger van Pieter Bouw. De Soet begon zijn carrière bij KLM in 1961 en trad in 1972 toe tot de directie, om een jaar later plaatsvervangend directeur te worden. Volgens KLM stond De Soet bekend als een vakkundig commerciële bestuurder en een aimabel mens. Bron: de Telegraaf Delta gaat voor groter De vliegers van Delta Airlines zijn akkoord gegaan met een nieuwe arbeidsvoorwaardenregeling. De regeling is per 1 juli van kracht en heeft een looptijd tot 31 december Volgens Delta MEC Chairman Tim O Malley heeft zo n zestig procent van de ALPA-vliegers zich voor het akkoord uitgesproken. De nieuwe overeenkomst behelst de vervanging van bijna de helft van de 50-seat regionale jets. Hiervoor in de plaats komen er Boeing 707 s met 117 stoelen, waarvan Delta er 88 leaset van Southwest Airlines, en die gevlogen gaan worden door vliegers van Delta. Foto: Rokus Cornelis De vliegervakbond schat dat hiermee het aantal stoelen dat door regionale vervoerders voor Delta wordt gevlogen zal dalen met ruim vijftien procent. Ook hebben de vliegers een behoorlijke salarisverhoging binnengehaald. In het eerste jaar komt er maar liefst 12,5% bij en in de twee volgende jaren nog eens 3% per jaar. Delta Airlines is de grootste luchtvaartmaatschappij ter wereld. Het gesloten akkoord zou dan ook best wel eens als benchmark kunnen gaan gelden bij de onderhandelingen van andere maatschappijen. Bron: the Economist Foto: Rob van Ringelesteijn 15

11 Een schokkende gebeurtenis Locatie: net voorbij 30 West. Tijd: 01:27 UTC. De rust in de cockpit wordt verstoord door de ongeduldige buzzer van de cabine interphone. De purser meldt: Er is zojuist een passagier bewusteloos geraakt, we zijn bezig met reanimatie... de AED wordt gehaald. Ik hou je op de hoogte, bel je zo terug! Klik. Tekst: Koen Meurs, foto: Paul Schulpen Wat is de gang van zaken indien aan boord een passagier de sleutelfiguur van een failure wordt, bijvoorbeeld in geval van een hartaanval? Hoe pakken de collega s in de cabine zoiets aan? Oorzaak en gevolg De hier beschreven passagier is bewusteloos geraakt door een acuut hartinfarct, een veel voorkomende hartziekte die ook bekendstaat als hartaanval en meer dan mensen per jaar in Nederland treft. Een dergelijk infarct wordt vaak veroorzaakt doordat een kransslagader door een stolsel wordt afgesloten. Kransslagaders voorzien het hart van zuurstof en door een afsluiting krijgt het achterliggende deel van de hartspier geen zuurstof meer. Op een vitale plaats in de hartspier kan het infarct worden gecompliceerd door een dodelijke hartritmestoornis, de zgn. kamerfibrillatie. Het hart klopt ongecontroleerd; het fibrilleert. Het eerste wat cabin crew bij de passagier zal doen is het bewustzijn controleren met de shake & shout - methode. Tijdens het zich voltrekken van het hartinfarct heeft het cabinepersoneel bij de passagier een aantal gedragingen kunnen opmerken. Mogelijk heeft de passagier geklaagd over kortademigheid en een drukkende pijn op de borst, gepaard gaande met uitstraling naar de onderkaken en linkerarm. Overmatig zweten, een asgrauw of bleek gezicht en (doods)angst zijn overige symptomen. Soms worden passagiers aan boord na het optreden van een hartinfarct op het toilet gevonden omdat ze door misselijkheid hebben moeten overgeven. slachtoffer binnen tien minuten sterven. Haast is dus geboden! Check - check Het eerste wat cabin crew bij de passagier zal doen is het bewustzijn controleren met de shake & shout -methode. Het slachtoffer wordt zachtjes geschud en daarbij luid toegesproken. Indien een reactie van de passagier uitblijft, vindt normaal gesproken onder de cabin crew (CA s) een verdeling van taken plaats. Eén CA (CA-a) behandelt de passagier, een tweede CA (CA-b) assisteert CA-a en de derde CA (CA-c) zorgt voor de benodigde communicatie richting overige crewleden en passagiers. Hoewel CA-a in dit geval geen reactie op het schudden en aanspreken heeft gekregen, is er nog te weinig informatie om tot een eenduidige analyse te komen. Belangrijk is nu om te controleren of de passagier nog zelfstandig ademhaalt. CA-a zal eerst de luchtweg van de passagier vrijmaken via de chinlift -methode. Met één hand op het voorhoofd wordt het hoofd voorzichtig na achteren geduwd, waarbij tegelijkertijd met twee vingertoppen de punt van de kin omhoog wordt getild. Om te controleren óf er nog ademhaling is, wordt tien seconden lang over de borst heen gekeken, waarbij tegelijkertijd eventuele ademhaling gevoeld en/of gehoord kan worden door met de wang vlak boven de mond en neus van de passagier te gaan hangen. Indien er geen ademhaling te bespeuren is, gaat CA-a direct over tot reanimatie. Bij de passagier gaan de ontwikkelingen na het ontstaan van het infarct in een angstaanjagende sneltreinvaart; door fibrillatie stopt de pompfunctie van het hart en daarmee komt de bloedsomloop tot stilstand. Als gevolg hiervan stokt de ademhaling en verliest de passagier vrij snel het bewustzijn. Indien geen actie wordt ondernomen, treedt na ongeveer vier minuten onherstelbare hersenbeschadiging op en zal het 17

12 18 CPR Reanimatie is simpelweg het kunstmatig overnemen van de hartfunctie en ademhaling om zodoende iemand in leven te houden. Reanimatie bestaat uit het toedienen van borstcompressies en beademingen. Door het indrukken van de borstkas wordt het hart deels leeggedrukt, door de borstkas vervolgens omhoog te laten komen wordt in het hart een onderdruk gecreëerd waardoor de grote bloedvaten bloed aan kunnen zuigen. De borstcompressies houden de bloedsomloop in stand. De beademing wordt mond-opmond toegediend en dient om zuurstof aan het bloed toe te voegen. Reanimatie staat ook bekend als CPR, CardioPulmonaire Resuscitatie. CA-a begint met reanimatie en plaatst daarvoor, met gestrekte armen, de hiel van één hand op de borstkas, midden op het borstbeen. Zij haakt de vingers van de andere hand in de hand die op de borstkas rust en drukt deze vervolgens zo n vijf centimeter in. De CA houdt een tempo aan dat ligt tussen de 100 en 120 compressies per minuut en dat is hard werken! Reanimatie is simpelweg het kunstmatig overnemen van de hartfunctie en ademhaling om zodoende iemand in leven te houden. Na dertig borstcompressies beademt CA-a het slachtoffer twee keer kort achtereen. Daarvoor maakt ze eerst weer met de chinlift de luchtweg vrij. Vervolgens wordt de neus van het slachtoffer voorzichtig dichtgeknepen en mond-op-mond wordt twee keer achter elkaar één seconde lang lucht naar binnen geblazen. Na twee beademingen dient CA-a weer dertig borstcompressies toe en wisselt compressies en beademingen af in de verhouding 30:2. Het is verleidelijk om bij het beademen met flink wat kracht de lucht naar binnen te blazen. Maar dit kan juist averechts werken; door krachtig inblazen kan bij het slachtoffer het strottenklepje worden dichtgedrukt waardoor de lucht de maag wordt ingeblazen. De maag reageert door zijn inhoud naar boven te duwen en het slachtoffer zal gaan braken. Wanneer dit gebeurt, dan moet direct de snelle kantelmethode worden toegepast. Ca-a pakt aan een kant schouder en heup vast en draait de passagier naar zich toe. Deze methode voorkomt verslikking en dus verstikking van de bewusteloze passagier. Het reanimeren is van levensbelang, echter een wondermiddel is het niet! De vitale levensfuncties van het slachtoffer blijven behouden maar het onderliggende probleem, in dit geval het fibrillerend hart, wordt niet verholpen. Het is daarom letterlijk van levensbelang dat het verstoorde hartritme zo snel mogelijk terugkeert naar zijn normale ritme. Daarom heeft CA-b intussen een levensreddend apparaat, de AED ofwel de Automatische Externe Defibrillator, tevoorschijn gehaald. De AED De afgelopen jaren hebben AED s overal hun weg in de Nederlandse samenleving gevonden. Naar schatting zijn er vele tienduizenden exemplaren te vinden in winkelcentra en sportgelegenheden, scholen en bedrijven, musea en restaurants, bibliotheken, casino s en op vliegvelden. Alleen al Schiphol telt meer dan honderd AED s! Op de juiste plaats aanbrengen van de pads is van cruciaal belang voor het goed functioneren van de AED. ( pads ) die voor gebruik op het ontblote en droge bovenlijf van de passagier worden bevestigd. Zodra de AED is ingeschakeld en de pads correct zijn aangebracht, begint het apparaat vrijwel direct met de analyse van het hartritme. Het op de juiste plaats aanbrengen van de pads is van cruciaal belang voor het goed functioneren van de AED. De wisselstroom moet namelijk rechtstreeks door het hart gaan. Foutieve plaatsing van de pads kan leiden tot een minder effectieve schok. Bij slachtoffers die op hun rug liggen wordt één pad onder het rechtersleutelbeen en één pad onder de linkeroksel aangebracht. Op deze manier bevindt het hart zich tussen de elektroden. De pads zijn overigens identiek; er is geen aangewezen positie per individuele pad. De wisselstroom moet rechtstreeks door het hart gaan. Tijdens het gebruik begeleidt en informeert de AED de hulpverlener met duidelijk gesproken Engels- of Nederlandstalige instructies, die tevens op een display verschijnen. Stelt de AED na analyse vast dat er sprake is van hartfibrillatie, dan start automatisch het elektrische laadproces dat met een continue pieptoon wordt aangegeven. Eenmaal opgeladen instrueert de AED de hulpverlener de schok toe te dienen, wat overigens bij de modernste AED s automatisch gebeurt. Indien geen fibrillerend hartritme wordt gedetecteerd start ook het laadproces niet en wat vaak wordt aangenomen, biedt de AED geen soelaas bij een daadwerkelijke hartstilstand. De AED kan een levend hart kortstondig stilleggen zodat deze zichzelf opnieuw op kan starten, maar is niet in staat een energieloos hart opnieuw tot leven te wekken. Shock advised Aan boord is CA-b inmiddels met de defibrillator bij de bewusteloze passagier. Terwijl CA-a druk bezig is met reanimatie, zet CA-b de AED aan en haalt de pads tevoorschijn. Na een korte selftest is de AED klaar voor gebruik en geeft het commando Connect electrodes waarna CA-b de pads aanbrengt op de passagier. De AED begint nu met de analyse van het hartritme en maakt tegelijkertijd continu een ECG (hartfilmpje) dat later uitgelezen kan worden. Om verstoringen te voorkomen mag het slachtoffer tijdens de analyse niet aangeraakt of gereanimeerd worden. Met het commando Stand clear Analysing now maakt de AED dit aan de hulpverleners duidelijk. Na de analyse, die zo n tien seconden duurt, heeft de AED bij de passagier een fibrillerend hartritme gedetecteerd en geeft dan direct de melding Shock advised. Aansluitend begint het apparaat zelf met het laadproces van de toe te dienen schok. Uit de praktijk blijkt dat de eerste drie schokken de grootste kans op succes hebben. Van groot belang is dat tijdens het schokproces de passagier niet wordt aangeraakt. De schok is dan namelijk minder effectief en het is bovendien niet ongevaarlijk. Tijdens het laadproces geeft de AED diverse malen het commando Stand clear en zowel CA-a als CA-b maken de omstanders hierop luidkeels attent. Eenmaal volledig opgeladen geeft de AED, vergezeld van een akoestisch signaal, de instructie Push to shock. CA-b drukt nu op de aangeven knop en de schok wordt toegediend, waarbij de passagier spierspasmes De werking van de AED is even simpel als doeltreffend. Het apparaat stuurt, na detectie van een fibrillerend hartritme, een korte wisselstroom door het hart met doel deze kortstondig stil te leggen. Hiermee krijgt de sinusknoop, de elektriciteitscentrale van het hart, de kans om op eigen initiatief weer een goed hartritme te gaan produceren. De AED is een compact en lichtgewicht toestel waarin twee elektroden wordt de hulpverlener duidelijk geïnstrueerd zijn geplugd. Deze zijn geïntegreerd in plakkers door te gaan met reanimatie. In tegenstelling tot 19

13 Handige apps: Reanimatie app van de Hartstichting (www.hartstichting.nl/hartstichting/apps) AED-locatievinder app via AppStore (zoek op AED4.EU ) EHBO en reanimatie app via AppStore (zoek op ehbo reanimatie.gratis ) Verslikking en reanimatie app via AppStore ( zoek op CPR & Choking ) 20 kan vertonen. Kort daarop geeft de AED met het commando Continue CPR aan om verder te gaan met reanimeren. Op het AED-display begint nu een stopwatch vanaf twee minuten terug te lopen naar nul. Bij een voorval als dit is simpelweg niets doen de grootste fout die gemaakt kan worden. Indien de eerste schok het hart niet heeft kunnen defibrilleren, begint de AED twee minuten na het commando Continue CPR met een nieuwe cyclus van analyse, schokadvies en schokafgifte. Uit de praktijk blijkt dat de eerste drie schokken de grootste kans op succes hebben, daarna neemt de succeskans drastisch af. In het hier beschreven incident is sprake van een succesvolle aanpak; het hart is na toediening van de schok in staat gebleken om zichzelf weer te herstarten. Langzaam maar zeker komt er weer een normaal ritme op gang en vindt er weer een autonome bloedsomloop en ademhaling plaats. De passagier toont weer een gezonde gelaatskleur, maar kan nog wel bewusteloos zijn. Hoewel de kritieke fase is geweken, is de patiënt allesbehalve kerngezond; een ziekenhuisbezoek is dringend noodzakelijk en voortaan mag de passagier zich hartpatiënt noemen... Fail safe, idiot proof De AED is geen wondermiddel maar vergroot wel degelijk de kans op overleven in geval van een hartinfarct. De aanwezigheid van de vele AED s op Schiphol maakt de overlevingskans na het krijgen van een hartinfarct op de luchthaven rond de 60%! Van levensbelang is echter wel dat de AED zo snel mogelijk wordt gebruikt. Vooral in de eerste paar minuten na het optreden van een hartinfarct leidt het gebruik van de AED tot een overlevingspercentage van ongeveer 80%. De AED kent maar weinig beperkingen en zit slim in elkaar. De bediening is eenvoudig, het apparaat begeleidt de gebruiker met heldere instructies en bepaalt autonoom of een schok moet worden gegeven. De tijdsduur van de schok is kort en aangezien deze door het hart gaat mag de AED ook bij zwangere vrouwen worden gebruikt. In Nederland wordt voor een AED wel een ondergrens van acht jaar gehanteerd. Het joulegehalte van de schok kan voor kinderen te groot zijn en het kan leiden tot interne brandwonden. Er bestaan speciale kinderpads die een minder krachtige schok afgeven. In de praktijk zal het niet vaak voorkomen dat de AED nodig is bij kinderen; hartinfarcten worden in 99% van de gevallen veroorzaakt door aderverkalking, mede ontstaan door een ongezonde levensstijl, ouderdom en/of overgewicht. Jonge kinderen zonder aangeboren hartafwijking zijn eenvoudigweg nog te gezond om dergelijke klachten te ontwikkelen. Ook aan boord van vliegtuigen wordt de AED regelmatig ingezet waarbij een aantal keren het toedienen van een schok noodzakelijk is. Bij KLM is in 2010 elf keer de AED aan boord op een pas- sagier aangesloten. In twee van de elf gevallen werd daadwerkelijk een schok toegediend, die in beide gevallen leidde tot een goed hartritme. Wat een passagier ook mankeert, veiligheid blijft prioriteit bij hulpverlening aan boord. Niet alleen dient er een veilige werkomgeving gecreëerd te worden, ook persoonlijke zelfbescherming speelt een belangrijke rol. Passagiers kunnen bacteriën en ziektekiemen bij zich dragen en juist bij intensief lichamelijk contact is goede zelfbescherming een absoluut vereiste. Bij reanimatie is sprake van intensief lichamelijk contact en daarom zijn aan boord normaal gesproken steriele handschoenen en beademingsmaskers te vinden, waarvan de laatste in twee versies voor kunnen komen. Een doorontwikkelde versie van de kiss of life is het beademingsmasker. De meest simpele versie is de kiss of life. Dit is een vierkant stukje plastic met in het midden een bitje dat een relatief simpel filter bevat. Het bitje wordt tussen de lippen van het slachtoffer geplaatst en blijft daar tijdens het reanimatieproces. Het filter in het bitje voorkomt in grote mate (wederzijdse) besmetting. Dit attribuut is praktisch vormgegeven; verpakt is het 2-bij-2 centimeter groot en nog geen halve centimeter dik. Een doorontwikkelde versie van de kiss of life is het beademingsmasker of pocket mask. Dit masker omsluit neus en mond van het slachtoffer en beschikt naast een stevig filter ook over een one way valve. Lucht kan door het masker richting slachtoffer worden geblazen, maar kan niet het masker uit terugstromen. Het masker is in twee losse delen verpakt in een gekleurd plastic containertje. Take action! Hartinfarcten zullen, zowel aan boord als daarbuiten, blijven gebeuren en met de hogere levensverwachting en veel voorkomende ongezonde levensstijl van tegenwoordig hoogstwaarschijnlijk ook steeds meer slachtoffers gaan eisen. Bij een voorval als dit is simpelweg niets doen de grootste fout die gemaakt kan worden. Er is namelijk altijd wel iets te doen. Bellen naar 112 is het minste, maar met diezelfde telefoon kunnen misschien ook handige apps worden gebruikt (zie inzet). Daarnaast is een kiss of life bij veel drogisten te koop voor een paar euro en is basale kennis van reanimatie via internet eenvoudig te vergaren. Hopelijk draagt dit artikel bij aan het vergroten van die kennis, die levensreddend kan zijn in een situatie waarin letterlijk iedere seconde telt. Bronnen: - NRR Richtlijnen Reanimatie Disclaimer: dit artikel is informatief bedoeld en dient noch ter vervanging van medische zorg en/of medische hulp noch ter aanvulling en/of verbetering van medische training. Aan dit artikel kunnen geen rechten worden ontleend. 21

14 Globetrotten Tekst: Samantha Plas May I have your attention please, rows Charlie one to 30, please start boarding. Ik kijk op mijn horloge, nog 20 minuten en dan vertrekt vlucht SW724 vanuit Las Vegas naar Oakland. Nog slaperig van een korte of onrustige nacht staat de hele crew gehoorzaam op om in de rij aan te sluiten. Een bliksembezoek aan de stad met extravagante casino s en neonverlichting komt ten einde; op naar de Golden Gate Bridge! standaardpakket - voor zover dat bij een chartermaatschappij standaard kan heten. Ook een rotatie van negen dagen met daarin vijf stretches tussen vier verschillende tijdzones is niet onbekend. En daarbij nog twee positioningvluchten om in al die landen te komen. Het resultaat was een zware week waarin drie keer door de nacht werd gevlogen. Gelukkig voor de crew bestaat deze rotatie niet meer. Niet alleen de grenzen van de WRR maar ook de grenzen van het menselijk lichaam worden op die manier van tijd tot tijd opgezocht. Gewild of niet. Zo loopt een ACMI van Amsterdam naar Dubai met tussenstop op Milaan en aansluitend een positioningvlucht van vierenhalf uur naar Colombo, uit op een duty van ongeveer 23 uur. Door vertraging op zowel Amsterdam als Milaan en een check-in die voor onze neus sluit, missen we de vlucht op Dubai. Het wordt dus wachten op de volgende vlucht naar Colombo, vijfenhalf uur later Als we eindelijk zijn geland in Sri Lanka doet de bus er anderhalf uur over om naar het hotel te rijden. Het is ongeveer half vier in de middag, lokale tijd, als we in het hotel aankomen. De terugvlucht naar Amsterdam is niet vertraagd, dus is de wake-up de volgende ochtend om kwart over zeven. Om half acht s avonds lig ik in bed, maar mijn lijf kan dit tijdsverschil en het grote slaaptekort niet aan. Het gevolg is dat ik de volgende morgen in de bus zit met een plastic zak op schoot voor noodgevallen. Ik laat in het midden of ik deze heb moeten gebruiken Zo extreem als hiervoor beschreven is het niet altijd. Er zijn zeker ook vluchten waarbij ik de tijd dood met koffie en een boek van reisgoeroe Floortje Dessing. Of ik maak een plan voor de komende 48 uur, wat erin resulteert dat ik als moeder de Gans met negen collega s achter me aan door de stad wandel. Ik heb dan tenminste wel de highlights gezien die ik wilde zien! Echter, de tijd dat ik na een nacht in Cancun alleen doorvlieg naar Orlando om daar de crew te vergezellen voor maar liefst achttien uur is geweest. Geen momenten meer om te studeren of aan een artikel te werken, maar echt rust nemen in een prima hotel. Dat heeft toch mijn voorkeur en zeker ook die van mijn collega s. Tenslotte willen we als vlieger liever werkend dan als passagier de wereld over. Toch brengen deze zogenoemde positioningvluchten mij soms ook op plekken waar ik normaal gesproken tijdens het werken voor ArkeFly of privé met vakantie niet snel zou komen. En een goede service die door concullega s wordt aangeboden op een vlucht naar Nairobi maakt het een stuk aangenamer om als passagier te reizen. Helemaal als mijn collega s en ik nog een plek met extra beenruimte krijgen. En zo bedenk ik me weer: elk nadeel heb z n voordeel. 22 Onlangs heb ik de nieuwste bestemmingen van ArkeFly aan de westkust van de Verenigde Staten mogen aanvliegen. Na 24 uur vertoeven in Las Vegas positionen we met de gehele bemanning naar Oakland om daar nog 48 uur te genieten van San Francisco, voordat we de motoren starten voor een lange nacht naar Amsterdam met een tussenlanding op Los Angeles. Het klinkt voor de buitenwereld allemaal fantastisch, bijna als vakantie, maar het tegendeel is óók waar. Een bioritme wat op 30 West is blijven hangen met negen uur tijdsverschil maakt een extra vlucht als passagier zwaar. En dan is deze rotatie nog heilig, aangezien er ook vluchten zijn waarbij tussen het af- en aanmelden voor zowel vlucht als positioning amper 24 uur rust zit. Volgens de FTL zijn er twee vormen van reizen als bemanningslid: 2.21 Positioning The transferring of a crew member from one place of duty to another place of duty at the behest of an operator excluding traveling as defined in the subparagraph Traveling All traveling time spent by a crew member during a transfer between the place of duty and a place of suitable accommodation or break and vice versa. Ook een rotatie van negen dagen met daarin vijf stretches tussen vier verschillende tijdzones is niet onbekend. In beide gevallen is het vermoeiend. Vooral het traveling komt regelmatig voor bij Arke- Fly. Positionen hoort bij de flexibiliteit van een chartermaatschappij. Als men nieuwe routes wil vliegen of een ACMI uitvoert waarbij meerdere crews nodig zijn, dan is positioning bijna niet uit te sluiten. Zo zat het positionen van Oost- naar West-Mexico en vice versa zelfs in ons 23

15 p e

Wat is een acute hartritme stoornis?

Wat is een acute hartritme stoornis? AED bij de Terriërs Wat is een acute hartritme stoornis? Normale hartactie Acute hartritme stoornis: Chaotisch ritme (ventrikel fibrilleren) Probleem: Het hart pompt niet meer effectief, slachtoffer zakt

Nadere informatie

Europese Reanimatieraad. Basale reanimatie en het gebruik van de Automatische Externe Defibrillatior

Europese Reanimatieraad. Basale reanimatie en het gebruik van de Automatische Externe Defibrillatior Basale reanimatie en het gebruik van de Automatische Externe Defibrillatior LEERDOELEN Aan het einde van deze cursus kunt u demonstreren: Hoe u een bewusteloos slachtoffer benadert. Hoe u hartmassage en

Nadere informatie

Basale reanimatie inclusief de Automatische Externe Defibrillator

Basale reanimatie inclusief de Automatische Externe Defibrillator Basale reanimatie inclusief de Automatische Externe Defibrillator LEERDOELEN Aan het einde van deze cursus kunt u demonstreren: Hoe u een bewusteloos slachtoffer benadert. Hoe u borstcompressies en beademing

Nadere informatie

Opleiding Reanimatie + AED bediener

Opleiding Reanimatie + AED bediener 1 Opleiding Reanimatie + AED bediener Opleiding Basisreanimatie & Automatische Externe Defibrillatie LEERDOELEN Op het einde van deze cursus zal je: een bewusteloos slachtoffer kunnen evalueren een hartmassage

Nadere informatie

Automatische Externe Defibrillatie Opleiding Hulpverlener. Europese Reanimatieraad

Automatische Externe Defibrillatie Opleiding Hulpverlener. Europese Reanimatieraad Automatische Externe Defibrillatie Opleiding Hulpverlener Europese Reanimatieraad ACHTERGROND Er zijn ongeveer 700.000 hartstilstanden per jaar in Europa. Dit komt neer op 5 personen per uur in Nederland.

Nadere informatie

Cardiopulmonale Reanimatie. Automatische Externe Defibrillator

Cardiopulmonale Reanimatie. Automatische Externe Defibrillator Basale Reanimatie voor Hulpverleners Cardiopulmonale Reanimatie met de Automatische Externe Defibrillator Leerdoelen Op het einde van deze cursus zal U in staat zijn: een bewusteloos slachtoffer te evalueren

Nadere informatie

Doel van deze presentatie: het op peil houden van kennis en vaardigheden met betrekking tot de reanimatie en als voorbereiding op een competentietest.

Doel van deze presentatie: het op peil houden van kennis en vaardigheden met betrekking tot de reanimatie en als voorbereiding op een competentietest. Deze presentatie is voor personen die in het bezit zijn van een reanimatie diploma. Doel van deze presentatie: het op peil houden van kennis en vaardigheden met betrekking tot de reanimatie en als voorbereiding

Nadere informatie

12. 1. Aed met z'n twee

12. 1. Aed met z'n twee Aed met z'n twee 12. 1. Als er iemand is gestart met de reanimatie en er komt een AED bediener met een AED aan, blijf dan reanimeren. Een helper ontkleed de borstkas en instaleert de AED De ander gaat

Nadere informatie

LET OP!!! 2011 Nederlandse Reanimatie Raad

LET OP!!! 2011 Nederlandse Reanimatie Raad LET OP!!! 2011 Nederlandse Reanimatie Raad Deze PowerPoint en de afbeeldingen zijn auteursrechtelijk beschermd. U mag deze PowerPoint in zijn originele hoedanigheid kosteloos gebruiken. De teksten en afbeeldingen

Nadere informatie

Basisreanimatie & Automatische Externe Defibrillatie

Basisreanimatie & Automatische Externe Defibrillatie Basisreanimatie & Automatische Externe Defibrillatie DOELSTELLINGEN Aan het einde van deze cursus moeten de deelnemers in staat zijn om te demonstreren: Hoe een bewusteloos slachtoffer te benaderen. Hoe

Nadere informatie

Basale reanimatie LET OP!!! 2015 Nederlandse Reanimatie Raad WELKOM

Basale reanimatie LET OP!!! 2015 Nederlandse Reanimatie Raad WELKOM LET OP!!! Nederlandse Reanimatie Raad Deze PowerPoint en de afbeeldingen zijn auteursrechtelijk beschermd. U mag deze PowerPoint in zijn originele hoedanigheid kosteloos gebruiken. De teksten en afbeeldingen

Nadere informatie

Basale reanimatie van baby s en kinderen inclusief de AED

Basale reanimatie van baby s en kinderen inclusief de AED Basale reanimatie van baby s en kinderen inclusief de AED LEERDOELEN Aan het einde van deze cursus kunt u demonstreren: 1. Hoe u een bewusteloos kind benadert. 2. Hoe u borstcompressies en beademing uitvoert.

Nadere informatie

Reanimatie Stabiele zijligging Toedienen zuurstof

Reanimatie Stabiele zijligging Toedienen zuurstof Nieuwe richtlijnen sinds 2010 Kobe Van Herwegen 1* Instructeur Reanimatie Stabiele zijligging Toedienen zuurstof E-mail: kobe.vh@gmail.com GSM: 0474/81 49 20 2 3 Probleemstelling Volgorde Veiligheid Hartstilstand

Nadere informatie

1. Zorg voor je eigen veiligheid, die van het slachtoffer en van de omstaanders

1. Zorg voor je eigen veiligheid, die van het slachtoffer en van de omstaanders Aanbevelingen van de Belgische Reanimatieraad (BRC) voor Cardiopulmonaire Reanimatie en Automatische Externe Defibrillatie, uitgevoerd door de eerste hulpverleners ter plaatse opgeleid in de technieken

Nadere informatie

Wat is een AED? Hoe werkt een AED?

Wat is een AED? Hoe werkt een AED? Wat is een AED? Een AED is een apparaat waarmee men een elektrische schok aan het hart kan toedienen, wanneer er sprake is van levensbedreigende hartritmestoornissen. Een ingebouwde computer analyseert

Nadere informatie

LET OP!!! 2011 Nederlandse Reanimatie Raad

LET OP!!! 2011 Nederlandse Reanimatie Raad LET OP!!! 2011 Nederlandse Reanimatie Raad Deze PowerPoint en de afbeeldingen zijn auteursrechtelijk beschermd. U mag deze PowerPoint in zijn originele hoedanigheid kosteloos gebruiken. De teksten en afbeeldingen

Nadere informatie

Matthijs Samyn Instructor BLS & AED Dienst 100 Brw Roeselare Verpleegkundige spoedgevallen Sint Jozefskliniek Izegem Docent EHBO

Matthijs Samyn Instructor BLS & AED Dienst 100 Brw Roeselare Verpleegkundige spoedgevallen Sint Jozefskliniek Izegem Docent EHBO Basic Life Support & AED Matthijs Samyn Instructor BLS & AED Dienst 100 Brw Roeselare Verpleegkundige spoedgevallen Sint Jozefskliniek Izegem Docent EHBO Center for Urgent Medical Assistance Ruddershove

Nadere informatie

Basale reanimatie van baby s en kinderen inclusief de AED. Voor een toekomst in de zorg!

Basale reanimatie van baby s en kinderen inclusief de AED. Voor een toekomst in de zorg! Basale reanimatie van baby s en kinderen inclusief de AED Voor een toekomst in de zorg! LET OP!!! 2011 Nederlandse Reanimatie Raad Deze PowerPoint en de afbeeldingen zijn auteursrechtelijk beschermd. U

Nadere informatie

"EHBO" is een uitgave van CLB Externe preventie Industrieterrein Kolmen 1085 3570 Alken Tel : 011 59 83 50

EHBO is een uitgave van CLB Externe preventie Industrieterrein Kolmen 1085 3570 Alken Tel : 011 59 83 50 EHBO zon e Voor g erken eilig w d en v 1. Inleiding COLOFON "EHBO" is een uitgave van CLB Externe preventie Industrieterrein Kolmen 1085 3570 Alken Tel : 011 59 83 50 Redactie : CLB EDPB Fotografie : www.fotoben.be

Nadere informatie

CPR CARDIOPULMONAIRE RESUSCITATIE

CPR CARDIOPULMONAIRE RESUSCITATIE CPR CARDIOPULMONAIRE RESUSCITATIE Inhoud CPR standaardschema: start hartmassage CPR uitzonderingsschema: start beademing Bewusteloos en normale ademhaling: stabiele zijligging De keten van overleven Herkennen

Nadere informatie

Het bieden van hulp bij een ademhalingsof hartstilstand

Het bieden van hulp bij een ademhalingsof hartstilstand OPDRACHTFORMULIER Het bieden van hulp bij een ademhalingsof hartstilstand Naam student: Datum: Voordat je gaat oefenen 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen.

Nadere informatie

Aan het eind van de cursus bent u in staat om: Basale reanimatie van volwassenen

Aan het eind van de cursus bent u in staat om: Basale reanimatie van volwassenen Leerdoelen: Aan het eind van de cursus bent u in staat om: Basale reanimatie van volwassenen Een bewusteloos slachtoffer op de juiste wijze te benaderen en te bepalen of er gereanimeerd moet worden. Op

Nadere informatie

KVK AVELGEM 01869. REANIMATIE en AED 2013-2015. Sportmedische begeleiding KVK Avelgem. Pascal D Haene

KVK AVELGEM 01869. REANIMATIE en AED 2013-2015. Sportmedische begeleiding KVK Avelgem. Pascal D Haene KVK AVELGEM 01869 REANIMATIE en AED Sportmedische begeleiding KVK Avelgem Pascal D Haene 2013-2015 D O O R N I K S E S T E E N W E G 2 2 6 8 5 8 0 A V E L G E M R E A N I M A T I E Reanimatie is het

Nadere informatie

1. WANNEER ELKE SECONDE TELT

1. WANNEER ELKE SECONDE TELT 1. WANNEER ELKE SECONDE TELT Basale reanimatie: beademing en hartmassage bij baby s en kinderen volgens de Richtlijnen 2006 van de Nederlandse Reanimatie Raad, de NRR 2. DE NORMALE SITUATIE Longen en ademhaling

Nadere informatie

Basale reanimatie van kinderen door niet-zorgprofessionals

Basale reanimatie van kinderen door niet-zorgprofessionals Basale reanimatie van kinderen door niet-zorgprofessionals -Gebaseerd op de 2010 richtlijnen- Introductie Indien reanimatie van een kind nodig is, wordt aan hulpverleners zonder specifieke training in

Nadere informatie

De eerste zes minuten bij een hartstilstand Wanneer elke seconde telt. Leren reanimeren en defibrilleren met de AED

De eerste zes minuten bij een hartstilstand Wanneer elke seconde telt. Leren reanimeren en defibrilleren met de AED De eerste zes minuten bij een hartstilstand Wanneer elke seconde telt Leren reanimeren en defibrilleren met de AED Reanimatie: eerste hulp bij hartstilstand! Wist u dat elke week 300 Nederlanders buiten

Nadere informatie

Basale reanimatie van volwassenen

Basale reanimatie van volwassenen Basale reanimatie van volwassenen Introductie Dit hoofdstuk bevat de richtlijnen basale reanimatie van volwassenen voor de enkele hulpverlener, buiten het ziekenhuis. Deze richtlijnen zijn gebaseerd op

Nadere informatie

Informatie over (niet)-reanimeren

Informatie over (niet)-reanimeren Informatie over (niet)-reanimeren iet-reanimerenpenning Wat is reanimatie? Wat is de overlevi ans? Wat merkt het slachtoffer? Hoe groot is de kans op (blijv chade? Wel of niet reanimeren? Uw wens telt

Nadere informatie

Dag van de Trainer 13 december 2014

Dag van de Trainer 13 december 2014 Dag van de Trainer 13 december 2014 Topsporthal - Gent Reanimatie en gebruik van AED: een boeiende aanpak voor docenten 'Veilig Sporten'! Werner Van Assche Kristel Crombez DSKO s Redden Doel Veilig Sporten

Nadere informatie

Basale reanima+e van volwassenen

Basale reanima+e van volwassenen Basale reanima+e van volwassenen Veranderingen in de richtlijnen Bel 112 bij voorkeur met de mobiele telefoon Borstcompressies van goede kwaliteit worden minimaal onderbroken Borstcompressies dienen 5

Nadere informatie

FAQ s ZES MINUTEN ZONE KOUDENHOVEN. 1. Wat is een zes minuten zone? 2. Waarom wordt een Zes Minuten Zone ingericht? 3. Hoe werkt een Zes Minuten

FAQ s ZES MINUTEN ZONE KOUDENHOVEN. 1. Wat is een zes minuten zone? 2. Waarom wordt een Zes Minuten Zone ingericht? 3. Hoe werkt een Zes Minuten In de nieuwsbrief van de wijkvereniging kon u vorige week lezen over de voortgang van de Zes Minuten Zone in Koudenhoven. We hebben u in die brief een uitgebreide uitleg beloofd naar aanleiding van de

Nadere informatie

AG eerste hulp opleidingen Best 0499-397404 agopleiding@gmail.com

AG eerste hulp opleidingen Best 0499-397404 agopleiding@gmail.com AG eerste hulp opleidingen Best 0499-397404 agopleiding@gmail.com Algemeen De mens kan ongeveer normaal 1 minuut zonder zuurstof. Hersenen zijn het meest gevoelig voor een tekort aan zuurstof. Typerend

Nadere informatie

Basisreanimatie volwassenen. CPR-werkgroep Heilig Hart Ziekenhuis Mol

Basisreanimatie volwassenen. CPR-werkgroep Heilig Hart Ziekenhuis Mol Basisreanimatie volwassenen CPR-werkgroep Heilig Hart Ziekenhuis Mol Overlevingsketen is de basis voor Advanced Life Support en een goede en snel begonnen is doorslaggevend voor het succes van de ALS en

Nadere informatie

Algemene kenmerken HeartStart defibrillatoren. De HeartStart defibrillatoren kenmerken zich door de volgende voordelen:

Algemene kenmerken HeartStart defibrillatoren. De HeartStart defibrillatoren kenmerken zich door de volgende voordelen: Algemene kenmerken HeartStart defibrillatoren De HeartStart defibrillatoren kenmerken zich door de volgende voordelen: een dagelijkse, wekelijkse en maandelijkse zelftest; uitgerust met een SMART-analyse

Nadere informatie

Even voorstellen.. Vraag. Vraag. Antwoord 9-4-2015. Welkom op het 12 e Reanimatie Congres

Even voorstellen.. Vraag. Vraag. Antwoord 9-4-2015. Welkom op het 12 e Reanimatie Congres Welkom op het 12 e Reanimatie Congres Driekes van der Weert en Wim Thies Even voorstellen.. Driekes van der Weert Nationale Cursusleider PBLS Ambulance verpleegkundige Wim Thies Nationale Cursusleider

Nadere informatie

Als elke seconde telt...

Als elke seconde telt... www.hartslagnu.nl Als elke seconde telt......kunnen we dan op jou rekenen? Meld je nu aan als burgerhulpverlener Plotseling kan uw hulp nodig zijn! In Nederland krijgt jaarlijks 1 op de 1000 inwoners een

Nadere informatie

Ik wil nadenken over reanimatie

Ik wil nadenken over reanimatie Ik wil nadenken over reanimatie Samenvatting Hoe ouder u wordt, hoe groter de kans op een hartstilstand. Het is belangrijk dat familie en hulpverleners weten of ze u dan wel of niet moeten reanimeren.

Nadere informatie

Een AED in onze haven

Een AED in onze haven Een AED in onze haven Sommigen onder u zal het zijn opgevallen dat er sinds enige tijd op verschillende plaatsen in onze haven pamfletten hangen waarop staat vermeld dat er een AED aanwezig is. Nu is er

Nadere informatie

Basale reanimatie van kinderen door anderen dan gespecialiseerde zorgprofessionals

Basale reanimatie van kinderen door anderen dan gespecialiseerde zorgprofessionals Basale reanimatie van kinderen door anderen dan gespecialiseerde zorgprofessionals 28 Nederlandse Reanimatie Raad / Belgische Reanimatieraad Introductie Indien basale reanimatie van een kind nodig is,

Nadere informatie

Even voorstellen. Programma van vandaag. Hoe dit te bereiken: Waarom deze avond? Reeds gedane stappen. Toekomstbeeld

Even voorstellen. Programma van vandaag. Hoe dit te bereiken: Waarom deze avond? Reeds gedane stappen. Toekomstbeeld Programma van vandaag Welkomswoord Burgemeester J Klijs Presentatie AED / AED ALERT situatie Moerdijk Pauze Situatie Willemstad, Stichting AED Willemstad door mevr. Veltman Situatie stadsraad Zevenbergen

Nadere informatie

Basale reanimatie van volwassenen

Basale reanimatie van volwassenen Basale reanimatie van volwassenen 14 Nederlandse Reanimatie Raad / Belgische Reanimatieraad Introductie Dit hoofdstuk bevat de richtlijnen basale reanimatie van volwassenen voor een hulpverlener, buiten

Nadere informatie

Zomaar op straat... P.M. Bloemendaal, T. van Leeuwen

Zomaar op straat... P.M. Bloemendaal, T. van Leeuwen Zomaar op straat... P.M. Bloemendaal, T. van Leeuwen In deze casus wordt de student geconfronteerd met een patiënt die door een elektrische schok een adem- en hartstilstand heeft opgelopen. Door adequaat

Nadere informatie

Antwoorden 2014 EHBO-K. Ascendens Opleidingen Theorievragen EHBO-K 2014 versie 006 Pagina 1 van 5. Theorievragen versie 006

Antwoorden 2014 EHBO-K. Ascendens Opleidingen Theorievragen EHBO-K 2014 versie 006 Pagina 1 van 5. Theorievragen versie 006 Antwoorden 2014 EHBO-K Theorievragen versie 006 Pagina 1 van 5 Vraag 1: Noem de vijf belangrijke punten bij het leveren van eerste hulp in juiste volgorde Vraag 2: Vraag 3: Vraag 4 : a) Let op gevaar (zn

Nadere informatie

Voorwoord. Mocht u nog vragen of opmerkingen hebben over dit marktonderzoek, aarzel niet om contact op te nemen. Rick van der Plas,

Voorwoord. Mocht u nog vragen of opmerkingen hebben over dit marktonderzoek, aarzel niet om contact op te nemen. Rick van der Plas, 2 Voorwoord Voor u ligt een verslag van het marktonderzoek naar de aanwezigheid van AED s binnen het bedrijfsleven. Dit marktonderzoek heb ik uitgevoerd als onderdeel van mijn stage in het kader van mijn

Nadere informatie

ICD Implanteerbare Cardioverter - Defibrillator

ICD Implanteerbare Cardioverter - Defibrillator ICD Implanteerbare Cardioverter - Defibrillator Cardiologie Beter voor elkaar 2 Een ICD is evenals een pacemaker een klein apparaatje dat onder de huid wordt geïmplanteerd bij mensen met een hartritmestoornis.

Nadere informatie

Een AED redt levens. Martien van Gorp. Vivon Nederland B.V. Ekkersrijt 1121 5692 AD Son

Een AED redt levens. Martien van Gorp. Vivon Nederland B.V. Ekkersrijt 1121 5692 AD Son Een AED redt levens Martien van Gorp Vivon Nederland B.V. Ekkersrijt 1121 5692 AD Son Over Vivon Jarenlange expertise Merkonafhankelijk ISO 9001:2008 gecertificeerd Samenwerking met o.a. Nederlandse Hartstichting

Nadere informatie

Van de AED (automatische externe defibrillator) naar de specialistische (ALS) zorgverlening tijdens de reanimatie van volwassenen en kinderen

Van de AED (automatische externe defibrillator) naar de specialistische (ALS) zorgverlening tijdens de reanimatie van volwassenen en kinderen Van de AED (automatische externe defibrillator) naar de specialistische (ALS) zorgverlening tijdens de reanimatie van volwassenen en kinderen Een richtlijn van de Nederlandse Reanimatie Raad Nederlandse

Nadere informatie

Inleiding. 1. Waarom is bewegen goed voor de gezondheid? 3. Doel. 2. Trainingsvormen

Inleiding. 1. Waarom is bewegen goed voor de gezondheid? 3. Doel. 2. Trainingsvormen Inleiding U bent opgenomen of onder behandeling in het Leids Universitair Medisch Centrum. Wanneer u door uw opname minder aan lichaamsbeweging doet, kan uw conditie achteruit gaan. Door actief te blijven,

Nadere informatie

Toetsstation. Reanimatie zonder hulpmiddelen

Toetsstation. Reanimatie zonder hulpmiddelen Toetsstation Reanimatie zonder hulpmiddelen Alg lgeme mene gegevens Classificatiecode(s) K84, K69 Doelstelling Toetsen of de kandidaat in staat is op correcte wijze een reanimatie zonder hulp(middelen)

Nadere informatie

KBC-Preventie. Ongevallen thuis. we hebben het voor u

KBC-Preventie. Ongevallen thuis. we hebben het voor u KBC-Preventie Ongevallen thuis we hebben het voor u Basisprincipes van eerste hulp Handel als eerstehulpverlener. Zorg dat u de situatie niet verergert. Blijf rustig in een noodsituatie en verleen de eerste

Nadere informatie

Bewustsporten.nl. Goed voorbereid aan de start met een sportmedisch onderzoek

Bewustsporten.nl. Goed voorbereid aan de start met een sportmedisch onderzoek Goed voorbereid aan de start met een sportmedisch onderzoek Hardlopen is heerlijk en gezond, maar het is ook belangrijk verantwoord en veilig te sporten. Een goede voorbereiding en training zijn essentieel

Nadere informatie

Hand- out Boeing 737 vliegen. hand- out- PU.01

Hand- out Boeing 737 vliegen. hand- out- PU.01 Hand- out Boeing 737 vliegen. Pitch- Up Arendweg 37- B Lelystad Airport 085-210 60 66 pitch- up.nl 1 Deze hand- out is samengesteld door Simcenter Lelystad, Pitch- Up en wordt toegepast bij het uitvoeren

Nadere informatie

E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7

E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7 E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7 1 Vera Kleuskens groep 7 Inhoudsopgave Voorwoord... 3 Inleiding... 4 1. Wat is E.H.B.O... 5 2. E.H.B.O. vereniging... 6 3. Cursus... 7+8+9 4. Reanimatie en A.E.D....

Nadere informatie

Overname van Automatische Externe Defibrillator (AED) hulpverlening naar gespecialiseerde reanimatie (ALS) hulpverlening

Overname van Automatische Externe Defibrillator (AED) hulpverlening naar gespecialiseerde reanimatie (ALS) hulpverlening Overname van Automatische Externe Defibrillator (AED) hulpverlening naar gespecialiseerde reanimatie (ALS) hulpverlening Een richtlijn van de Nederlandse Reanimatie Raad Nederlandse Reanimatie Raad Oktober

Nadere informatie

Hartstilstand. HartRidders. rea app. www.durf-redden.be. Durf Redden is een initiatief van de Belgische Cardiologische Liga

Hartstilstand. HartRidders. rea app. www.durf-redden.be. Durf Redden is een initiatief van de Belgische Cardiologische Liga Hartstilstand HartRidders rea app Acties Hart Durf Redden is een initiatief van de Belgische Cardiologische Liga www.durf-redden.be Van diegenen die een hartstilstand overleven, hebben 4 op 5 dit te danken

Nadere informatie

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?"

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent? Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer "Welkom:..." Introductiefase: 1. "We gaan vandaag proberen te voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?" 3. Discussie:...

Nadere informatie

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen Neus correctie 2012 Aanleiding Al een tijdje heb ik last van mijn neus. Als kind van een jaar of 5 kreeg ik een schep tegen mijn neus, wat er waarschijnlijk voor heeft gezorgd dat mijn neus brak. Als kind

Nadere informatie

Zorg bij hart- en vaatziekten

Zorg bij hart- en vaatziekten Zorg bij hart- en vaatziekten Inhoud Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Wanneer moet je een arts raadplegen 4 Voorkomen van hart- en vaatziekten 5 Wat kun je er zelf aan doen 6 Geneesmiddelen 6 De Hartstichting

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

Basale reanimatie van volwassenen

Basale reanimatie van volwassenen Basale reanimatie van volwassenen 14 Nederlandse Reanimatie Raad / Belgische Reanimatieraad Introductie Dit hoofdstuk bevat de richtlijnen basale reanimatie van volwassenen voor een hulpverlener, buiten

Nadere informatie

Lesfiche : EHBO & Reanimatie

Lesfiche : EHBO & Reanimatie Lesfiche : EHBO & Reanimatie Niveau 1: (Praktijk: 2lesuren) Inschatten van een situatie: Veiligheid! Waarom? Niemand heeft nood aan meerdere slachtoffers dan er oorspronkelijk waren ( aarzel dus ook niet

Nadere informatie

Voor meer informatie over hart- en vaataandoeningen :

Voor meer informatie over hart- en vaataandoeningen : Voor meer informatie over hart- en vaataandoeningen : Belgische Cardiologische Liga Informatie- en uitwisselingsplatform rond cardiovasculaire aandoeningen in België voor de patiënten. BELGISCHE CARDIOLOGISCHE

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

Wasadvies Welke maat moet ik hebben? Krimp Katoen of polyester? Juiste maat van een judoband? Een losse judobroek kopen nodig? IJF Approved uitleg

Wasadvies Welke maat moet ik hebben? Krimp Katoen of polyester? Juiste maat van een judoband? Een losse judobroek kopen nodig? IJF Approved uitleg Wasadvies Welke maat moet ik hebben? Krimp Katoen of polyester? Juiste maat van een judoband? Een losse judobroek kopen nodig? IJF Approved uitleg Wasadvies Er gaan vele verhalen en misverstanden rond

Nadere informatie

Toetsstation. Reanimatie met automatische externe defibrillator (voor twee personen)

Toetsstation. Reanimatie met automatische externe defibrillator (voor twee personen) Toetsstation Reanimatie met automatische externe defibrillator (voor twee personen) Alg lgeme mene gegevens Classificatiecode(s) K84, K69 Doelstelling Toetsen of de kandidaten in staat zijn op correcte

Nadere informatie

Life-Point Pro Trainer manual A5 20-01-15 kleur voor prints.indd 1

Life-Point Pro Trainer manual A5 20-01-15 kleur voor prints.indd 1 Life-POINT Pro AED TRAINER handleiding Life-Point Pro Trainer manual A5 20-01-15 kleur voor prints.indd 1 20-01-15 20:03 Life-Point Pro AED - TRAINER Handleiding BELANGRIJK Leest u deze handleiding zorgvuldig

Nadere informatie

Hybride voortstuwing sloep met ballen

Hybride voortstuwing sloep met ballen Hybride voortstuwing sloep met ballen Sloep met ballen is een overnaads geklonken aluminium reddingssloep van 8,25 m met een gewicht van circa 2500 kilo. Voor deze sloep ben ik op zoek naar een hybride

Nadere informatie

Vrijmaken van geblokkeerde ademhalingswegen. of niet bij bewustzijn is Azië/Pacific

Vrijmaken van geblokkeerde ademhalingswegen. of niet bij bewustzijn is Azië/Pacific Section Three Skill Development Vrijmaken van geblokkeerde ademhalingswegen bij volwassene die wel of niet bij bewustzijn is Azië/Pacific Uitvoeringsvereiste Demonstreer hoe je een volwassen patiënt die

Nadere informatie

MODULE 3 Levensreddende handelingen

MODULE 3 Levensreddende handelingen MODULE 3 Levensreddende handelingen cursus brandweerman Levensreddende handelingen Hoofdstuk 1: Algemene interventieprocedures Het menselijk lichaam De eerste minuten Opbouw van het lichaam Ons lichaam

Nadere informatie

Bewustsporten.nl. Risico op plotse hartdood. M:06-27072969 Info@bewustsporten.nl T:@bewustsporten Fb:Bewustsporten 023-202 303 4

Bewustsporten.nl. Risico op plotse hartdood. M:06-27072969 Info@bewustsporten.nl T:@bewustsporten Fb:Bewustsporten 023-202 303 4 Goed voorbereid aan de start met een sportmedisch onderzoek Hardlopen is heerlijk en gezond, maar het is ook belangrijk verantwoord en veilig te sporten. Een goede voorbereiding en training zijn essentieel

Nadere informatie

HULPVERLENING DUIKEN CURSUS AED. (Automatische Externe Defibrillator)

HULPVERLENING DUIKEN CURSUS AED. (Automatische Externe Defibrillator) HULPVERLENING DUIKEN CURSUS AED (Automatische Externe Defibrillator) Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Is een AED nuttig?... 4 3. Wetgeving... 4 4. Elektrische schok om een normaal hartritme te krijgen?... 5

Nadere informatie

Beleving op Schiphol

Beleving op Schiphol Beleving op Schiphol Schiphol wil Europe s preferred airport zijn. Dat lukt aardig: onze nationale luchthaven is ook dit jaar weer verkozen tot de beste van Europa en tot de nummer drie op de wereldranglijst.

Nadere informatie

Eerste Hulp. en stembandlozen. NSvG

Eerste Hulp. en stembandlozen. NSvG Eerste Hulp en stembandlozen NSvG Larynx = strottenhoofd Ectomeren = operatief verwijderen! In uw opleiding Eerste Hulp heeft u wellicht weinig of niets gehoord over eerstehulpverlening aan gelaryngectomeerden

Nadere informatie

HARTKATHETERISATIE 920

HARTKATHETERISATIE 920 HARTKATHETERISATIE 920 Inleiding In het Sint Franciscus Gasthuis worden verschillende onderzoeken verricht met behulp van röntgenstralen (röntgenfoto), ultrageluidsgolven (echografie) of magnetische velden

Nadere informatie

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion Het Rosie Pr0ject in makkelijke taal Graeme Simsion Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Mijn naam is Don Tillman. Ik ben professor op een universiteit in Australië. Daar werk ik al tien jaar.

Nadere informatie

Elektrische hulpaandrijving. Simpelweg mobiel. Klein. Licht. Wendbaar. www.alber.nl

Elektrische hulpaandrijving. Simpelweg mobiel. Klein. Licht. Wendbaar. www.alber.nl Simpelweg mobiel. Elektrische hulpaandrijving Klein. Licht. Wendbaar. www.alber.nl Weer meer dingen samen doen, daar hebben we naar uitgekeken. Geniet van meer mobiliteit Van handbewogen naar elektrisch

Nadere informatie

Inspanningselektrocardiogram. Met arteriële zuurstof en ventilatie meting

Inspanningselektrocardiogram. Met arteriële zuurstof en ventilatie meting Inspanningselektrocardiogram Met arteriële zuurstof en ventilatie meting Wat is een elektrocardiogram? Alvorens in te gaan op de functie van het inspannings-elektrocardiogram willen wij u eerst wat vertellen

Nadere informatie

Behandeling van wonden en letsels

Behandeling van wonden en letsels Module 4 Behandeling van wonden en letsels Als u deze module gevolgd hebt, weet u: - Wat u moet doen bij mogelijk inwendig bloedverlies - Wat u moet doen bij uitwendig bloedverlies - Wat u moet doen bij

Nadere informatie

Koortsstuipen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Koortsstuipen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Koortsstuipen Jonge kinderen zijn bij koorts gevoelig voor stuipen. Ongeveer 5 procent van de kinderen tussen de drie maanden en zes jaar heeft weleens een koortsstuip. In deze folder leest u over de achtergrond

Nadere informatie

Fysiotherapie. Fysiotherapie na HNP. www.catharinaziekenhuis.nl

Fysiotherapie. Fysiotherapie na HNP. www.catharinaziekenhuis.nl Fysiotherapie Fysiotherapie na HNP www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl FYS005 / Fysiotherapie na HNP / 01-06-2013 2 Fysiotherapie na HNP U wordt

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier.

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van

Nadere informatie

Informatiebrochure T.E.E. / Cardioversie

Informatiebrochure T.E.E. / Cardioversie Informatiebrochure T.E.E. / Cardioversie ziekenhuis maas en kempen Inleiding U wordt opgenomen in Ziekenhuis Maas en Kempen voor een TEE en/of cardioversie. Om u zo goed mogelijk te informeren over deze

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet.

Nadere informatie

Gebruiksaanwijzing AED-trainer

Gebruiksaanwijzing AED-trainer Gebruiksaanwijzing AED-trainer ONDERDEELNUMMER Copyright 2007 Cardiac Science Corporation. All rights reserved. De AED-trainer (trainingstoestel voor automatische externe defibrillators) is een apparaat

Nadere informatie

Fysiotherapie na laminectomie

Fysiotherapie na laminectomie Fysiotherapie Behandeling Fysiotherapie na laminectomie 2 Patiëntenvoorlichting patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl Fys/ Fysiotherapie na laminectomie/19 12 2012 Behandeling Fysiotherapie na

Nadere informatie

Cardiologie. Boezemfibrilleren. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep

Cardiologie. Boezemfibrilleren. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Cardiologie Boezemfibrilleren Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Uw cardioloog heeft vastgesteld dat er bij u sprake is van boezemfibrilleren. Dit

Nadere informatie

Reanimatie volwassene. Richtlijnen 2010

Reanimatie volwassene. Richtlijnen 2010 Reanimatie volwassene Richtlijnen 2010 Inhoud Inleiding Belangrijkste wijzigingen voor de hulpverlener-ambulancier ALS-schema Aandachtspunten Vragen Waarom nieuwe richtlijnen? Reanimatie anno 1767 (richtlijnen

Nadere informatie

Maximale inspanningstest

Maximale inspanningstest Maximale inspanningstest Je komt bij ons in het ziekenhuis voor een test. Die test heet maximale inspanningstest. Het is een onderzoek waarbij de dokter onderzoekt: Hoe jouw conditie is. Hoe je longen,

Nadere informatie

sedatie met lachgas bij kinderen

sedatie met lachgas bij kinderen patiënteninformatie sedatie met lachgas bij kinderen Binnenkort ondergaat uw kind een behandeling en wordt met lachgas in een lichte slaap gebracht. Wat is lachgas en hoe werkt het? Hoe bereidt uw kind

Nadere informatie

Open water zwemmen. Tips en trainingssuggesties

Open water zwemmen. Tips en trainingssuggesties Open water zwemmen Tips en trainingssuggesties 1. Starten 2. Oriënteren en kijken 3. 4. Boei ronden 5. Wetsuit uitdoen 6. Trainingssuggesties Starten. Als het onbekend is hoe diep het water is, laat jezelf

Nadere informatie

www.mitsubishi-mobielplus.nl - 2014 MOBIEL+ BANDENSERVICE

www.mitsubishi-mobielplus.nl - 2014 MOBIEL+ BANDENSERVICE www.mitsubishi-mobielplus.nl - 2014 MOBIEL+ BANDENSERVICE MOBIEL+ BANDENSERVICE Niet alle meerwaarde van het rijden in een Mitsubishi is direct zichtbaar. Daarom biedt Mitsubishi u Mobiel+. Het Mitsubishi-label

Nadere informatie

AED: definitie. AED: levenskansen. Automatische externe defibrillator. AED Docente: Sofie Boonen Vormingscentrum Hivset Turnhout 2010

AED: definitie. AED: levenskansen. Automatische externe defibrillator. AED Docente: Sofie Boonen Vormingscentrum Hivset Turnhout 2010 Automatische externe defibrillator AED Docente: Sofie Boonen Vormingscentrum Hivset Turnhout 2010 Als de ademhaling stilv alt, het hart stopt. AED: definitie AED: levenskansen De AED is een apparaat dat

Nadere informatie

Toedienen van Stesolid bij epilepsie

Toedienen van Stesolid bij epilepsie Sophia Kinderziekenhuis Uw kind is onderzocht op de afdeling Kinderneurologie wegens epilepsie. Bij sommige kinderen is het nodig de epilepsie te behandelen met anti-epileptica. Deze medicijnen zorgen

Nadere informatie

Vermoeidheid & hartziekten

Vermoeidheid & hartziekten Vermoeidheid & hartziekten Menno Baars, cardioloog HartKliniek Nederland april 2014 Cardioloog van de nieuwe HartKliniek Nieuwe organisatie van eerstelijnscardiologiecentra Polikliniek & dagbehandeling

Nadere informatie

Electro-Cardioversie (ECV) Afdeling Cardiologie

Electro-Cardioversie (ECV) Afdeling Cardiologie Electro-Cardioversie (ECV) Afdeling Cardiologie U heeft binnenkort een afspraak voor een cardioversie. In deze folder vindt u informatie over deze behandeling. Wat is een cardioversie? Cardioversie is

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Wie helpt u als u op het werk een hartstilstand krijgt?

Wie helpt u als u op het werk een hartstilstand krijgt? Wie helpt u als u op het werk een hartstilstand krijgt Maak uw bedrijf hartveilig met het Hartveilig-project van Rode Kruis-Vlaanderen Na een hartstilstand zijn de eerste minuten van levensbelang. Reken

Nadere informatie

Basale reanimatie van kinderen

Basale reanimatie van kinderen Basale reanimatie van kinderen Introductie Dit hoofdstuk bevat de richtlijnen basale reanimatie van kinderen. Deze richtlijnen zijn gebaseerd op de uitgave van de European Resuscitation Council, gepubliceerd

Nadere informatie

AED. Automatische Externe Defibrillatie. Informatiemap

AED. Automatische Externe Defibrillatie. Informatiemap AED Automatische Externe Defibrillatie Informatiemap Forto Training & Opleiding Broeklaan 101 5953 NA Reuver (t) 077-4769500 (f) 077-4769501 Januari 2006 www.forto-to.nl versie 2005-011 AED implementatie

Nadere informatie

Cardioversie. Een behandeling voor hartritmestoornissen

Cardioversie. Een behandeling voor hartritmestoornissen Cardioversie Een behandeling voor hartritmestoornissen Inleiding Binnenkort wordt u een dag opgenomen, omdat u last heeft van hartritmestoornissen. U heeft een afspraak voor de behandeling op: dag om

Nadere informatie