V E I L I G H E I D. Centexbel INFO. HiViSAFE : objectief zichtbaar & zichtbaar objectief!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "V E I L I G H E I D. Centexbel INFO. HiViSAFE : objectief zichtbaar & zichtbaar objectief!"

Transcriptie

1 V E I L I G H E I D Centexbel INFO Nummer 10 van 21 december 2009 HiViSAFE : objectief zichtbaar & zichtbaar objectief! Klimaatconferentie in Kopenhagen : Vlaams Textielbedrijf toont de weg!

2 Colofon Verantwoordelijke uitgever Jan Laperre, Centexbel Redactiecomité Jan Laperre, Bob Vander Beke, Ann De Grijse & Eline Robin Gastredacteurs Marc Gochel, Fred Foubert, Michel Longrée, Philippe Lemaire, Anneke Saey, Stijn Devaere, Luc Ruys, Bernard Paquet Fotografie Marc Van Hove Layout Eline Robin Copyright Centexbel 12/2009

3 Centexbel INFO p. 3 Inhoudstafel Veiligheid Textiel voor objectieve en subjectieve veiligheid 4 Dienstverlening aan de industrie Beschermende kleding: tussen veiligheid en vernieuwing 6 Europa beschermt spelende kinderen: de nieuwe speelgoedrichtlijn 7 Testen Weerstand tegen laserstralen : uniek in Europa! 8 Medisch textiel: medische uitrusting of persoonlijk beschermingsmiddel? 9 Pas op voor de vingers! Nieuwe testapparatuur voor beschermende handschoenen 10 Onderzoek & Ontwikkeling Multifunctionele beschermende kleding tegen explosiegevaar, elektrocutie en vlambogen 11 Opmerkelijke resultaten HiViSAFE : objectief zichtbaar & zichtbaar objectief! 12 Slim bekeken: Centexbel en het onderzoek naar intelligent textiel voor meer veiligheid 14 Klimaatconferentie in Kopenhagen : Vlaams Textielbedrijf toont de weg! 15

4 Centexbel INFO p. 4 Veiligheid... Textiel voor objectieve en subjectieve veiligheid! 100% veiligheid bestaat niet. Een mens moet nu eenmaal leven met het feit dat hij of zij op elk ogenblik gevaar kan lopen. De mate van dit gevaar verschilt uiteraard naargelang de omgeving en de concrete situatie waarin hij of zij zich bevindt (werk, verkeer, sport, thuis ). Zolang de mogelijke risico s tot een aanvaardbaar niveau teruggebracht kunnen worden, is er geen vuiltje aan de lucht. In bepaalde gevaarlijke situaties, of bij het gebruik van bepaalde producten, verplicht de wetgeving echter risicoanalyses uit te voeren en/ of speciale beschermingsmiddelen toe te passen. Dankzij aangepaste preventieve maatregelen wordt het risico op ongevallen, kwetsuren, ziektes en beschadigingen sterk teruggedrongen. Ondanks alle mogelijke preventieve maatregelen blijft er soms toch nog een onveilig gevoel over, dat zich niet laat meten. Anderzijds voelen mensen zich ten onrechte heel veilig in situaties die objectief gevaarlijk zijn. Voorlichting en certificatie zijn zinvolle instrumenten om deze subjectieve of irrationele (on)veiligheid van materialen, voorwerpen, beschermingsmiddelen, te objectiveren, in kaart te brengen en te beheersen. Textiel speelt een heel belangrijke rol in het verhogen van de persoonlijke veiligheid en de veiligheid van omgeving en/of producten. Beschermende kleding, aangepast verpakkingsmateriaal, functionele textielfilters en andere textielmaterialen beschermen personen en/of goederen, verminderen het risico op ongelukken of verhogen het gevoel van veiligheid. Textiel voor meer persoonlijke veiligheid Voor elk risico (specifieke impact) bestaat een aangepaste (CE-gemerkte) kleding, zoals beschermende kleding tegen: klimatologische omstandigheden, zoals koude, hitte, regen extreme hitte en vlammen door brand van gebouwen en bosbranden verdrinkingsgevaar chemische producten en dampen biologische / bacteriologische gevaren radioactieve straling kogels, messteken, naalden... elektrocutie en ontploffingsgevaar of kleding met een preventieve werking door : verhoogde zichtbaarheid camouflage met als extreem voorbeeld textiel waardoor de drager quasi onzichtbaar wordt valprotectie en verankering voor bergbeklimmers en hoogtewerkers bewaking van aanwezigheid- en/of gezondheidsparameters via sensoren Een belangrijke uitdaging is het ontwerpen en produceren van beschermende kleding tegen meervoudige gevaren. Materialen en/of finishes die personen of goederen perfect beschermen tegen bepaalde impacts bieden soms totaal geen bescherming tegen andere gevaren. De vergrijzing van de bevolking en de wens van vele ouderen, aangemoedigd door de politiek, om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen, het risico van terroristische aanslagen, de toenemende angst van ouders om hun kinderen onbewaakt rond te laten lopen werken nieuwe soorten persoonlijke beschermingsmiddelen in de hand die dankzij technologische ontwikkelingen zoals miniaturisatie van de elektronica of het incorporeren van slimme materialen (zie Centexbel INFO ) gerealiseerd kunnen worden, waarbij we echter het vraagstuk van het recht op privacy nooit uit het oog mogen verliezen. Gezonde textielproducten Anderzijds besteedt Centexbel heel veel aandacht aan de samenstelling van textiel, aan het vrijkomen van schadelijke stoffen die via verdamping, speeksel, zweet in het lichaam en/of het milieu terechtkomen. In samenwerking met Fedustria en essenscia Vlaanderen organiseert Centexbel workshops en informatiecampagnes voor de opvolging van de REACH richtlijnen in de Vlaamse textielindustrie. Daarnaast analyseren onze laboratoria voortdurend textielproducten (van vezels tot geconfectioneerde artikelen) om hun overeenstemming na te gaan met de Europese, internationale of privénormen op het vlak van veiligheid. Vooral bij textielproducten voor kinderen (kleding, huishoudlinnen, speelgoed, kinderzitjes ) hanteren we de strengste normen. Eén van de recente initiatieven die we in dit domein genomen hebben is de invoering van het nieuwe label Proof of Trust waarmee we het by Centexbel consumentenvertrouwen objectief willen garanderen. Proof of Trust verifieert en certificeert de samenstelling van producten aan de hand van één tot vier pijlers: afwezigheid van ftalaten, van solventen, gebruik van gerecycleerd materiaal en van biologische grondstoffen. Daarnaast certificeren we textielproducten en productieprocessen volgens Oeko-Tex 100, 1000 en 100plus, made in Green en GuT, en lichten we bedrijven door op het vlak van overeenstemming met de milieuwetgeving (uitstoot, afval, energie-efficiëntie ).

5 Centexbel INFO p door textiel! Textiel voor een veiligere omgeving Textielproducten worden ook getest en gecertificeerd (gevisualiseerd door de CE-markering) op hun vermogen om bepaalde risico s in de omgeving te beperken of uit te sluiten. Eén van de meest tot de verbeelding sprekende voorbeelden is brandwerend textiel dat wordt toegepast in openbare gebouwen, feesttenten, passagiersschepen, treinen, vliegtuigen en ruimtevaarttuigen. Het brandlab van Centexbel is door verschillende nationale en Europese overheden geaccrediteerd om dit soort materialen te testen volgens heel strenge Europese, nationale en internationale normen. Naast brandveiligheid (waaronder vlamverspreiding, rookverspreiding en rooksamenstelling) moet dit textiel ook aan allerlei mechanische eisen (scheursterkte, weerstand tegen veroudering onder invloed van licht en vocht ) weerstaan die allemaal samen eveneens de veiligheid bevorderen. Textielproducten en hun veiligheidsfunctie: geotextiel en geomembranen worden gebruikt om de grond waarop gebouwen, wegen, dijken en andere constructies worden gebouwd te verstevigen, te stabiliseren, te draineren of om te voorkomen dat giftige stoffen zouden lekken uit stortplaatsen. Centexbel is actief in de verschillende normalisatiecommissies die de product- en testnormen voor geotextiel en geomembranen ontwikkelen. U vindt op onze website een heel handige shortlist van deze normen, die onze expert voor u heeft samengesteld filterdoeken voorkomen stofuitstoot en verbeteren de luchtkwaliteit cleanroom kleding voor medisch gebruik en voor de productie van elektronische onderdelen in een stofvrije omgeving. Centexbel beschikt over de nodige apparatuur om deze kleding te testen en heeft enkele jaren geleden een apparaat ontwikkeld waarmee de analyses kunnen uitgevoerd worden zonder het proefstuk te beschadigen. Deze methode werd door Edana (vereniging van nonwoven producenten) als referentie opgenomen. kabels voor de verankering van schepen en boorplatformen antistatisch textiel voor toepassingen in kleding en andere artikelen autogordels gewapend textiel voor autobanden ter voorkoming van klapbanden Bescherming van goederen Verpakkingstextiel kan zodanig gefunctionaliseerd worden dat het niet enkel bescherming biedt tegen mechanische impactbeschadiging of tegen bevuiling tijdens transport en opslag maar bijvoorbeeld ook tegen chemische stoffen (textiel met anticorrosieve werking), tegen statische ontladingen van het verpakkingsmateriaal (om beschadiging aan elektronische componenten te voorkomen, anti-explosieve werking van bigbags). Door PCM s aan te brengen wordt de thermische belasting op de ingepakte goederen verminderd en door het incorporeren van speciale (bio)detectoren in textielverpakkingsmateriaal kan het temperatuursprofiel van de ingepakte goederen opgevolgd worden of de aanwezigheid van speciale stoffen gedetecteerd worden (antiterreur toepassingen). Contact Bob Vander Beke Sales & Marketing director tel: 09/ gsm: 0475/ made in Green by AITEX

6 Centexbel INFO p. 6 Dienstverlening Beschermende kleding: tussen veiligheid en vernieuwing De belangstelling voor Persoonlijke Beschermingsmiddelen en beschermend textiel is op dit ogenblik bijzonder groot. De Europese Commissie beschouwt ze zelfs als een Europese "lead market", waarin Europa wereldwijd de toon kan aangeven. Beschermingsmiddelen zijn één van de Europese speerpuntdomeinen, zoals hernieuwbare energie, duurzaam bouwen en bioproducten. De Commissie verwacht dus heel wat innovatieve doorbraken in dit domein. Ontwikkelingen op het vlak van intelligent textiel en nanotechnologie kunnen hier zeker een belangrijke rol in spelen. Anderzijds zitten persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) al meer dan twintig jaar ingebed in een wettelijk kader (EU Richtlijn 89/686) dat PBM fabrikanten verplicht een strikte procedure te volgen vooraleer zij hun producten - voorzien van de ondertussen algemeen bekende CE markering - op de markt mogen brengen. Naast de Europese richtlijn bestaan er honderden geharmoniseerde product- en testnormen, die de wettelijke bepalingen in technische eisen vertalen. Ook hierin geeft Europa de toon aan en heel dikwijls worden normen en testmethoden die in Europa zijn ontwikkeld overgenomen door de internationale normalisatie. Opdat dit omvangrijke systeem zou kunnen functioneren, worden heel wat middelen en mensen ingezet. Zo worden in Europa meer dan 100 keuringsorganismen erkend, enkel en alleen om de certificatieprocedures te kunnen uivoeren. De helft van die organismen is actief in beschermende kleding. Centexbel is één van de leidinggevende organismen hierin. Om deze positie te behouden en te versterken, zetten zowel de mensen van het Centexbel PPE certificatieteam als onze andere personeelsleden zich onafgebroken in op verschillende domeinen, van normalisatie tot onderzoek. De hoofdtaak van certificatie bestaat in het aantonen van de overeenstemming van producten met de onderliggende normen. Deze taak vereist dat die normen op de voet worden gevolgd. Als sectoraal operator voor de textielsector en via onze actieve deelname in een groot aantal normwerkgroepen is Centexbel uitstekend geplaatst om deze taak uit te voeren. De enorme complexiteit van de normen roept bij veel bedrijven vragen op waarvoor zij een beroep kunnen doen op onze vakspecialisten, zoals in het kader van de normenantennes kleding of technisch textiel. Wie meer systematische en gestructureerde informatie nodig heeft, kan terecht op de ontbijtsessies of horizonverkenningen, waar beschermende kleding een regelmatig weerkerend thema is. Omdat de PBM-fabrikant de vrije keuze heeft tussen tientallen certificatieorganismen, is het noodzakelijk dat ze allemaal de normen en wetgeving op een uniforme manier interpreteren. Daarom neemt Centexbel steeds deel aan de ervaringsuitwisseling tussen deze organismen, zowel tijdens de vergaderingen als via het CIRCA forum (samenwerkingsplatform via het internet). Dit leidt tot aanbevelingen, waaraan wij ons houden bij de beoordeling van PBMs. Bedrijven kunnen steeds een exemplaar van deze aanbevelingen krijgen, in afwachting dat ze publiek gesteld worden op de website van de Europese Commissie. Testen zijn onverbrekelijk verbonden met normen en certificatie. Onze laboratoria zijn niet enkel geaccrediteerd volgens EN ISO maar nemen ook regelmatig deel aan vergelijkende proeven. Deze laten toe de eigen vaardigheden aan te scherpen en de reproduceerbaarheid van beproevingsmethoden te verbeteren. Tenslotte is ook het onderzoek essentieel, vooral om nieuwe testmethoden te ontwikkelen en te valideren. Zo hebben verschillende meetmethoden, die mee door Centexbel ontwikkeld werden, hun weg gevonden naar de normalisatie. Begin 2010 worden de eerste schuchtere stappen gezet om de twintig jaar oude EU Richtlijn 89/686 te herzien waarbij eerst en vooral een impactstudie moet worden uitgevoerd en de twintig jaren ervaring met de Richtlijn in kaart moet worden gebracht. Het streefdoel is een nieuwe en verbeterde Richtlijn. Wanneer die er uiteindelijk zal komen is nog niet duidelijk. Enkel een paar onverbeterlijke optimisten durven daar nu al een datum op plakken. Contact Fred Foubert Certification and standardization officer tel: 09/ gsm: 0475/

7 Centexbel INFO p. 7 Dienstverlening Europa beschermt spelende kinderen: de nieuwe speelgoedrichtlijn De Europese Unie heeft de veiligheidsvereisten voor speelgoed bijgewerkt voor alle speelgoed dat verkocht wordt in de eenheidsmarkt. De nieuwe Speelgoedrichtlijn brengt de veiligheidsmaatregelen van 1988 in overeenstemming met het nieuwe speelgoed van deze eeuw en met de technologische inzichten en brengt verbeteringen aan om de uitvoering van de richtlijn meer kracht bij te zetten. De EU telt ongeveer 80 miljoen kinderen jonger dan 14 jaar. Speelgoed en spelletjes zijn cruciaal in hun ontwikkeling: dankzij speelgoed maken kinderen plezier, trainen ze hun handigheid, denkvermogen, zintuigen, verbeeldingskracht en leren ze om samen te spelen met andere kinderen. In 2007 werd voor meer dan 14 miljard euro aan speelgoed verhandeld in de EU. Meer dan 80% van het speelgoed werd Kwaliteit goedkoop speelgoed ver zoek De kwaliteit van goedkoop speelgoed is ondermaats. Dat blijkt uit een onderzoek van kwaliteitscontroleur TÜV Rheinland in opdracht van de Nederlandse omroepen VARA en NOS. Twee van de drie onderzochte artikelen konden zelfs niet aan de eisen beantwoorden. Normaal gezien mogen die artikelen dan ook niet verkocht worden binnen Europa. In heel wat speelgoed werden schadelijke weekmakers gevonden. Sommige speelgoedonderdelen konden ook makkelijk ingeslikt worden. TÜV onderzocht enkel speelgoed dat minder dan tien euro kost. bron: Het Belang van Limburg 22/11/2009 Op tien jaar 97 soorten speelgoed uit de handel genomen In België werden de voorbije tien jaar 97 soorten speelgoed uit de winkelrekken gehaald. Dat antwoordde minister van Consumentenzaken Magnette op een parlementaire vraag. 78 verwijderingen gebeurden in opdracht van de overheid. In de 19 andere gevallen was het de producent zelf die het initiatief nam. Het ging vooral om poppen en pluche figuren, plastic figuurtjes, educatief speelgoed en waterjojo's. De problemen die werden vastgesteld hadden te maken met de aanwezigheid van kleine deeltjes en chemische stoffen. In tien jaar werden voor soorten speelgoed dossiers geopend. In 70 procent van de gevallen bleef het daarbij omdat de betrokken artikelen niet in België verkocht werden. bron: (februari 2009) van buiten de EU ingevoerd (waarvan 97% afkomstig uit Azië). Waar de fabrikanten verantwoordelijk zijn voor de veiligheid van hun producten, moeten de invoerders, notified bodies en nationale overheden elk op hun beurt erop toezien dat de speelgoedartikelen die in de Europese winkels verkocht worden voldoen aan alle veiligheidsvereisten. Omdat kinderen snel meegaan met nieuwe trends verandert het aanbod van speelgoedartikelen snel en zonder ophouden. En hoewel sommige artikelen er nog precies hetzelfde uitzien als 25 of 50 jaar geleden, toch zorgen nieuwe materialen of productieprocessen voor grotere verschillen dan op het eerste gezicht blijkt. Het is daarom van levensbelang voor kinderen dat de veiligheidsvereisten en normen de nieuwste trends in speelgoed op de voet volgen. Voor meer veiligheid De vernieuwde richtlijn verbiedt voortaan het gebruik van een aantal allergene chemicaliën en bepaalde metalen. Andere geurstoffen en chemicaliën mogen enkel gebruikt worden als de verpakking hiertegen duidelijk waarschuwt. Verdere voorziet de nieuwe speelgoedrichtlijn in bijgestelde specifieke grenswaarden voor bepaalde stoffen. De Richtlijn legt verschillende voorwaarden op aan de aanwezigheid van chemische stoffen in speelgoed in overeenstemming met de REACH reglementering die het gebruik van chemicaliën regelt in de eenheidsmarkt. Alle kankerverwekkende, mutagene en reprotoxische (voortplantingsverstorende) stoffen (CRM) worden verboden in speelgoed, met uitzondering van lage concentraties aan specifieke stoffen die vooraf door de wetgeving werden toegelaten. Het insluiten van speelgoed in voedingsproducten wordt verder aan banden gelegd. De speeltjes moeten afzonderlijk verpakt worden en de verpakking mag geen risico van verstikking inhouden. Over het algemeen worden de regels om verstikking te voorkomen uitgebreid tot alle speelgoed, en niet enkel voor baby s en peuters jonger dan 36 maand. Waarschuwingen, zoals de minimumleeftijd, moeten duidelijker vermeld worden. De kopers moeten alle relevante informatie direct en duidelijk kunnen aflezen zodat ze kunnen beslissen of het product geschikt is voor hun kind voor ze tot de aankoop overgaan. Voor een betere navolging De nieuwe Richtlijn versterkt de positie van de autoriteiten van de lidstaten (die verplicht worden onderling en met de Europese Commissie samen te werken) om te controleren of de producten die worden aangeboden effectief overeenstemmen met de veiligheidsnormen. De inhoud van de documentatie die fabrikanten en invoerders ter beschikking van de nationale overheden moeten stellen werd bijgewerkt en moet meer bepaald de samenstelling en materialen vermelden. Bovendien moet het dossier een veiligheidsanalyse van mogelijke gevaren inhouden. Ten slotte stemt de nieuwe Richtlijn de voorwaarden voor risicoanalyses door de controlerende organismen en de marktcontroles af op de herziene regels die van toepassing zijn op alle sectoren. Als gecertificeerd laboratorium is Centexbel uw partner in het beoordelen of het speelgoed dat u produceert of invoert in overeenstemming is met deze nieuwe Europese Richtlijn, die ten laatste op 20 juli 2011 in de Belgische wetgeving zal worden omgezet. Contact Stijn Devaere Adviseur duurzame textielproductie & REACH tel: 09/ gsm: 0497/ Anneke Saey Technologisch adviseur productveiligheid tel: 09/ gsm: 0496/

8 Weerstand tegen laserstralen : uniek in Europa! In operatiekwartieren wordt vaak met lasers gewerkt. Nochtans is het gebruik van laserstralen niet helemaal zonder gevaar. Wanneer een laserstraal per ongeluk in contact komt met de huid kan dit wonden veroorzaken, gaande van lichte brandwonden tot diepe snijwonden. Aangepaste afdekdoeken moeten de patiënt tegen dit gevaar beschermen. De Europese richtlijn 93/42/EEG van toepassing op alle medische instrumenten beschrijft de essentiële voorwaarden voor hun design en productie. Het technisch comité van ISO ontwikkelde de norm ISO voor het testen en verifiëren van de producentenclaims en voor het bepalen van het beschermingsniveau van afdekdoeken tegen laserstralen. Centexbel INFO p. 8 Testen Dankzij onze nieuwe testapparatuur onderwerpen wij textielmonsters aan een CO 2 -laserstraal en analyseren wij de initiële aansteektijd, de schade veroorzaakt door de ontbranding en de penetratie van de stralen. Bovendien voeren wij de testen uit in zowel een normale als in een met zuurstof verrijkte atmosferische omgeving. Contact: Bernard Paquet Onderzoeker tel: 087/ gsm: 0474/ Centexbel is het enige Europese laboratorium dat is uitgerust om de weerstand van afdekdoeken tegen laserstralen te testen volgens ISO 11810

9 Centexbel INFO p. 9 Testen Medisch textiel: medische uitrusting of persoonlijk beschermingsmiddel? Europa regelt het vrije verkeer van goederen en diensten via gemeenschapswetgeving, meestal Europese Richtlijnen. Die talrijke Europese Richtlijnen kunnen elkaar wel eens overlappen en zo grijze zones creëren. Dan is het nodig dat de Europese Commissie klaarheid schept en de juiste interpretatie aangeeft. Dat geldt bij voorbeeld voor sommige vormen van medisch textiel, die zowel een medische uitrusting als een persoonlijk beschermingsmiddel kunnen zijn. Een tweetal jaar geleden werd de oorspronkelijke Richtlijn Medische Hulpmiddelen (93/42) herzien. In de vroegere interpretatie van die Richtlijn (voor de herziening) ging men uit van het principe van de primary intended use. Dat betekende dat bij een product met twee functies, bijvoorbeeld een zonnebril met correctieglazen, een van beide functies voorrang had. De bril uit het voorbeeld beschermt tegen zonnestraling (en is daardoor een beschermingsmiddel), maar corrigeert ook het zicht (en is daarmee een medische uitrusting). Andere voorbeelden zijn chirurgenjassen, medische maskers en handschoenen voor medische toepassingen. In dergelijke gevallen met dubbel gebruik kreeg meestal de medische toepassing de voorrang en moest het product enkel aan de eisen van de medische richtlijn voldoen. Sinds de herziening van de Medische Richtlijn (nieuwe referentie 2007/47) is dit niet meer het geval. Een product voor dubbel gebruik, dat dus zowel beschermingsmiddel als medisch hulpmiddel is, moet nu voldoen aan de bepalingen van beide richtlijnen. Een jas, die zowel de chirurg beschermt tegen de ziektekiemen van de patiënt als de patiënt tegen de bacteriën van de dokter, moet dus voldoen aan de eisen van de PBM richtlijn en aan de eisen van de medische richtlijn. Hoewel het principe dus al twee jaar vastligt, was het tot nu toe niet duidelijk hoe de certificatie van dergelijke producten moest verlopen. In een eerste interpretatie van de Europese Commissie kreeg de medische richtlijn voorrang. Wie zijn product in overeenstemming met de medische richtlijn op de markt bracht, kon ermee volstaan te verklaren dat hij ook aan de eisen van de PBM richtlijn voldeed. Dat had echter bepaalde onverwachte en onlogische gevolgen. Handschoenen, maskers en chirurgenjassen vallen in de medische richtlijn onder de laagste categorie. Die geldt immers voor niet-steriele uitrustingen, die niet in het lichaam gebracht worden, en vereisen geen keuring door een erkend organisme. Zo kon de fabrikant zijn materiaal zonder veel controle op de markt brengen. Voor de PBM richtlijn gelden totaal andere regels. De hierboven genoemde producten behoren daar tot categorieën, waarbij een typekeuring en in sommige gevallen zelfs een jaarlijkse controle verplicht zijn. Het verschil tussen beide richtlijnen liet dus aan fabrikanten toe de geest van de wetgeving te omzeilen en beschermingsmiddelen op de markt te brengen zonder interventie van een erkend organisme, eenvoudigweg door ze als medische uitrusting te benoemen. Een recent interpretatief document van de Europese commissie zet deze scheve situatie recht en verplicht fabrikanten de toepasselijke certificatieprocedures van beide richtlijnen te volgen. Maskers, handschoenen, kleding enz. moeten dus nu ook een typekeuring ondergaan en, indien van toepassing, ook jaarlijks opnieuw gecontroleerd worden. Door zijn betrokkenheid en ervaring in beide domeinen is Centexbel in staat u met raad en daad bij te staan bij het op de markt brengen van deze producten. Contact: Marc Gochel Market manager Health, Safety & Security gsm: 0477/ tel: 087/ Fred Foubert Standardisation & Certification Officer gsm: 0475/ tel: 09/

10 Centexbel INFO p. 10 Testen Pas op voor de vingers! Nieuwe testapparatuur voor beschermende handschoenen Zijn beschermende handschoenen nuttig? Als wij naar de statistieken van de arbeidsongevallen kijken, zijn ze dat zeker en vast. In 2007 had een derde van de arbeidsongevallen in België letsels aan de handen, vingers of polsen tot gevolg. Snijwonden spelen hierin een belangrijke rol. Het is dus meer dan noodzakelijk om de snijvastheid van handschoenen te kunnen bepalen aan de hand van een betrouwbare en strenge testmethode. Hoewel de blade-cut test die we tot nu toe gebruikten geschikt is voor handschoenen met een relatief lage snijvastheid, vereisen materialen uit zeer snijvaste vezels, zoals aramide of high-modulus polyetheen een aangepaste methode. Daarom werd een nieuwe test ontwikkeld, de zogenaamde ISO-cut test volgens EN ISO 13997, waarmee we meer snijvaste materialen kunnen beoordelen. Centexbel beschikt over een dergelijk apparaat, waarbij de snijbeweging met verschillende aandrukkrachten wordt uitgevoerd. Deze nieuwe methode zal in de herziene versie van de norm voor handschoenen tegen mechanische risico's (EN 388) opgenomen worden. Contact Fred Foubert Certification and standardization officer tel: 09/ gsm: 0475/ ISO cut toestel

11 Centexbel INFO p. 11 Onderzoek & Ontwikkeling Multifunctionele beschermende kleding tegen explosiegevaar, elektrocutie en vlambogen In een explosieve omgeving (ATEX) mogen noch de kleding noch de drager elektrische ontladingen vrijgeven. Personen die niet elektrisch geaard zijn of geen antistatische kleding dragen stapelen elektrische lading op via wrijving of inductie. Een antistatisch beschermend kledingstuk moet comfortabel zijn. De elektrische lading die het opstapelt mag de minimale ontvlambaarheidsgraad van de omgeving waarin het wordt gedragen niet overschrijden. De Europese normalisatiewerkgroep antistatische eigenschappen van beschermende kleding maakt deel uit van CEN TC 162 Beschermende kleding met inbegrip van hand- en armbescherming en zwemvesten en heeft als opdracht normen op te stellen aan de hand waarvan producent kunnen aantonen dat hun producten voldoen aan de vereisten van de Europese Richtlijn 89/686/EEG persoonlijke beschermingsmiddelen. Op dit ogenblik legt de werkgroep de laatste hand aan EN 1149 Beschermende kleding elektrostatische eigenschappen. Een gelijkaardige maar louter economisch probleem is de (onmiddellijke of latente) schade die aan elektronische componenten wordt aangebracht wanneer die in contact komen met de kleding van de operatoren. De normen worden hier op internationaal niveau ontwikkeld, namelijk door de IEC International Electrotechnical Commission. De technische werkgroep IEC TC 101 WG5 testmethodes voor kleding heeft zopas een nieuwe versie van de norm IEC gepubliceerd Bescherming van elektronische apparaten tegen elektrostatische fenomenen algemene vereisten en selecteert de beoordelingsmethoden voor kleding waarbij de risico s exact gekwantificeerd worden. In deze situaties kan dezelfde bescherming toegepast worden als in explosieve omgevingen hoewel de aarding van zowel de gebruiker als van het kledingstuk veel eenvoudiger is omdat er op een vaste plaats gewerkt wordt. Andere situaties vereisen multifunctionele persoonlijke beschermingsmiddelen die aan verschillende normen tegelijk voldoen. Dit is bijvoorbeeld geval voor kleding die zowel antistatisch moet zijn (bescherming tegen ontploffing) als isolerend (bescherming tegen elektrocutie). Dit soort kleding is zeer nuttig voor brandweerlui of voor technisch personeel dat werken uitvoert in de buurt van zowel elektriciteit als gas. CENELEC (de Europese Elektrotechnische normalisatiecomité) ligt aan de basis van de norm EN voor beschermende isolerende kleding voor het uitvoeren van werken aan laagspanningsinstallaties (wisselspanning met effectieve waarde van 50 tot 1000 V). Deze norm werd opgesteld door de technische commissie CLC TC 78 Uitrusting en instrumenten voor het uitvoeren van werken. Elektrische bescherming kan gecombineerd worden met bescherming tegen ontploffingsgevaar door kledingstukken uit verschillende lagen samen te stellen met verschillende functies: brandwerend, anti elektrische boog en isolerend (buitenlaag), antistatisch (middenlaag) en comfort (binnenlaag). In het Garinsul project analyseert Centexbel de wijzigingen die moeten worden aangebracht aan de normen die deze kledingstukken beoordelen en proberen we de verschillende problemen van de bestaande normen uit de weg te helpen, zoals: behoud van de cohesie tussen de verschillende lagen tijdens het testen van het gedragen kledingstuk onduidelijke beschrijving van de methodes voor wat betreft hun toepassing op multifunctionele kleding ondoeltreffende testprocedures of gedeelten ervan om de kledingstukken te evalueren In het vervolgtraject bestuderen we de normen voor beschermende kleding tegen brandwonden veroorzaakt door de energie van infraroodstraling tijdens het optreden van een vlamboog of elektrische boog (EN ). Opnieuw zullen we de verschillende bestaande normen op elkaar moeten afstemmen om hen toepasbaar te maken op multifunctionele kleding gebruikt als persoonlijke beschermingsmiddelen en een nieuwe testmethode ontwikkelen voor een voorafgaande beoordeling van het gedrag van de kleding in de aanwezigheid van elektrische bogen. Contact: Philippe Lemaire Onderzoeker tel: 087/

12 Centexbel INFO p. 12 Opmerkelijke resultaten HiViSAFE : objectief zichtbaar & zichtbaar objectief! De Europese markt van hoge zichtbaarheidskleding voor professioneel gebruik valt onder de norm EN 471. Maar ook al voldoen deze kleren aan de voorschriften van de norm, dan stelt zich toch de vraag of ze wel effectief bescherming bieden? En hoe gedragen ze zich in de loop van de tijd onder invloed van slijtage en onderhoud? Om op deze vragen te kunnen antwoorden, ontwikkelde Centexbel de testmethode HiViSAFE. Hoge zichtbaarheidskleding verschijnt steeds vaker in het straatbeeld en behoort tot de groep van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM s). De kledingstukken moeten gecertificeerd worden volgens de testnormen vermeld in EN 471. De zichtbaarheid van het kledingstuk wordt verhoogd door het gebruik van fluorescerende kleuren (geel, oranje, rood) om beter zichtbaar te zijn overdag en van retro-reflecterende materialen om s nachts opgemerkt te worden in de kruislichten van voertuigen. Dit waarborgt de minimale kwaliteit waaraan het kledingstuk moet voldoen wanneer het nieuw is. De norm laat nog enkele problemen liggen... Vanzelfsprekend hebben niet alle kledingstukken, ook als ze aan de voorschriften van de norm beantwoorden, dezelfde eigenschappen. Bijgevolg worden ze niet allemaal even goed opgemerkt tijdens hun gebruik op het terrein en bieden ze niet allemaal dezelfde graad van bescherming aan de gebruiker. De verschillen hebben niet alleen te maken met de eigenschappen van de gebruikte materialen, maar ook met het model van het kledingstuk, de maat en een hele rist andere eigenschappen, zoals contrast, tekeningen, afwisseling en symmetrie. Dit stelt ons dus al voor een eerste probleem: zelfs wanneer hoge zichtbaarheidskledingstukken nieuw zijn, verschillen hun onderlinge prestaties. Het komt er dus op aan de specifieke beschermingsgraad van een bepaald kledingstuk te beoordelen. Het tweede probleem betreft de evolutie van een kledingstuk tijdens zijn gebruik en onderhoud: de eigenschappen van de samenstellende materialen verminderen onder invloed van wrijving, zon, vuil, mechanische inwerking, detergenten, het afwassen van bepaalde kleurstoffen en restvlekken na het wassen. De industriële wasser vaak ook verhuurder van dergelijke kleding is dus niet gewapend om de prestaties op het vlak van zichtbaarheid te beoordelen van de kledingstukken die hij opnieuw in circulatie brengt. De HiViSAFE methode lost de problemen op! Hoewel EN 471 de verdienste heeft de markt te reguleren, laat ze het niet toe het beschermingsniveau van verschillende kledingstukken te vergelijken, en nog minder om hun evolutie in de tijd te beoordelen. Omdat we het uiterst belangrijk vonden deze leemte op te vullen, heeft Centexbel in samenwerking met enkele industriële partners een grootschalig onderzoeksprogramma geleid om de HiViSAFE testmethode op punt te stellen waarmee we met behulp van een testapparaat de zichtbaarheidseigenschappen van kledingstukken, nieuw of na gebruik, kunnen evalueren. Het principe van de methode bestaat erin een zichtbaarheidsindex te koppelen aan een kledingstuk, in de staat waarin het zich bevindt. De index geeft de gemakkelijkheidsgraad weer waarmee het kledingstuk wordt waargenomen (gezien) in een omgeving die representatief is voor het werkelijke gebruik in het verkeer of op de werf. Tijdens het op punt stellen van de methode hebben we een beroep gedaan op de kennis van psychologen die gespecialiseerd zijn in de studie van de mechanismen van visuele waarneming, om de meest kenmerkende eigenschappen te identificeren voor de waarneming van hoge zichtbaarheidskleding. We hebben een laboratoriumtest op punt gesteld, gebaseerd op digitale fotografie, gevolgd door een beeldanalyse waarmee we een zichtbaarheidsindex kunnen bepalen voor het betreffende kledingstuk die bovendien overeenstemt met de menselijke waarneming. De methode werd aangepast om zowel de dagzichtbaarheid (met fluorescerende materialen) en de nachtzichtbaarheid (met retro-reflecterende materialen) te bepalen. De meetmethode is snel, reproduceerbaar en heeft vanzelfsprekend geen invloed op het kledingstuk. De indexen voor de dagzichtbaarheid (Vd) en nachtzichtbaarheid (Vn) zijn grootheden die het beschermingsniveau weergeven die het kledingstuk biedt tijdens de dag en de nacht, op een manier die analoog is aan de bescherming die bijvoorbeeld op een tube zonnecrème wordt aangeduid.

13 Centexbel INFO p. 13 Opmerkelijke resultaten Voordelen en evolutie van de HiViSAFE methode Laten we het voorbeeld nemen van een confectioneur van hoge zichtbaarheidskleding die een nieuwe collectie ontwerpt of die het ontwerp van een van zijn modellen wil verbeteren op het vlak van zichtbaarheid. Een meting uitgevoerd op de verschillende kledingstukken geeft onmiddellijk aan welk model het beste presteert, of op welke plaats de reflecterende stroken het beste worden aangebracht, of met welk soort fluorescerende stof de beste zichtbaarheid wordt bereikt. Men begrijpt daarom dat de methode ook interessant is voor producenten van coating, fluorescerende stoffen of retro-reflecterende materialen: dankzij de HiViSAFE methode is het immers mogelijk de algemene zichtbaarheidsprestaties te beoordelen in functie van de gebruikte materialen. De methode is natuurlijk ook een bijzonder goede hulp in industriële wasserijen. In die sector stelt het probleem zich nochtans op een ander vlak. De HiVISAFE methode werd immers oorspronkelijk ontwikkeld als laboratorium testmethode. Daar waar het voor een confectioneur volstaat om één exemplaar van een bepaald model te testen, moet de wasser elk individueel kledingstuk evalueren omdat elk van hen een verschillende geschiedenis heeft (slijtage, aantal wasbeurten, enz.). Opdat de HiViSAFE methode voor hem nuttig zou zijn moet hij kunnen beschikken over een toestel dat op zijn productielijn aansluit om een snelle beoordeling van hoge zichtbaarheidskleding uit te voeren. Daarom heeft Centexbel een industrieel toestel ontwikkeld, de HiViSAFE Tester waarmee wassers de prestaties van de kledingstukken op ieder moment kunnen beoordelen en hun evolutie tijdens hun volledige levensduur kunnen opvolgen. Met deze praktische oplossing kunnen ze hun klanten een PBM ter beschikking stellen dat werkelijk doeltreffend is en op een optimale manier hun voorraad beschermende kleding beheren. Centexbel ontwikkelde de HiViSAFE Tester in samenwerking met een Belgische industriële wasserij die dit toestel geïntegreerd heeft in zijn kwaliteitscontroleproces. Geïnteresseerde confectioneurs en wasserijen zijn welkom voor meer informatie en een vrijblijvend prijsbestek. Contact Steve Koper Technological consultant instrumentation gsm: 0474/ tel: 087/ detail van de HiViSAFE tester in werking HiViSAFE tester opgesteld in industriële wasserij

14 Centexbel INFO p. 14 Opmerkelijke resultaten Centexbel speelt het slim op veilig! Slimme textielmaterialen en kledingstukken hebben op het eerste gezicht een grote amusementswaarde of dienen als handenvrije drager voor gsm s, i-pods en andere gadgets. Toch is het voor zowel onderzoekers, ontwerpers als textielproducenten veel belangrijker en commercieel interessanter slimme textielmaterialen en kleding te onderzoeken en te ontwikkelen die de veiligheid van mens en omgeving verhogen! De Europese normalisatiewerkgroep CEN TC 248 WG31 Smart Textiles, voorgezeten door Centexbel, wil duidelijk definiëren wat slim textiel inhoudt zodat ook de productie, samenstelling, prestatievereisten van deze nieuwe producten genormaliseerd kunnen worden, naar analogie met andere materialen. Dit bewijst dat slim textiel in 10 jaar tijd evolueerde tot een volwaardige discipline. Sinds het prille begin van slim textiel legt Centexbel zich toe op het onderzoek en de ontwikkeling van slimme textielproducten in samenwerking met (Europese) collega onderzoekscentra en industriële partners uit de textiel- en andere sectoren (elektronica, chemie ). Centexbel ontwikkelt prototypes van slimme vezels of slim textiel op zijn semi-industriële pilootlijnen (breiplatform, extrusieplatform, coating en veredelingsplatform) die speciaal zijn uitgerust met het oog op het inbreien of co-extruderen van geleidende vezels, het zeefdrukken van geleidende inkten, het lamineren van geleidende folies als op het aanbrengen, incorporeren, inkapselen van slimme materialen via coating, extrusie en/of lamineren. Deze uitrusting stelt Centexbel bovendien in staat deel te nemen als initiatiefnemer of als partner in kleine en grootschalige regionale, Europese en privéonderzoeksprojecten. De kennis die we in het kader van deze onderzoeksprojecten verwerven stellen we dan opnieuw ter beschikking van uw bedrijf! Onderzoek & Ontwikkeling in slim textiel ontwikkeling van een nieuwe generatie vooruitstrevende beschermende kleding voor vissers op zee met verhoogde drijfkracht, weerstand tegen scheuren en perforatie, bescherming van hoofd en handen, noodsignalisatie en gps-systemen via de integratie van geavanceerde materialen en ICT-systemen en via de ontwikkeling van hoogperformante materialen. NoTeReFiGa: ontwikkeling van nieuwe temperatuurregelende vezels en innovatieve textielproducten voor een verbeterd thermisch comfort door de incorporatie van grote hoeveelheden PCM s (phase change materials) in textielvezels. MONSOTEX : systeem voor slaapbewaking (op afstand), gebaseerd op intelligent textiel met ingebouwde psychometrische sensoren (elektrocardiogram, ademhaling, temperatuur...). MEDIATIC: integratie van een groot aantal verschillende soorten sensoren in textiel met het oog op : optimalisatie van de comforttesten op werk- en medische kleding gezondheidsbewaking op afstand HYDROTEX bestudeert het gebruik van hydrogelen. Hydrogelen zijn materialen die in staat zijn water op te nemen en terug vrij te geven. Textiel dat met de juiste temperatuursgevoelige hydrogelen is uitgerust reageert op veranderingen in de lichaamstemperatuur door zijn textuur en volume te wijzigen, net zoals dit gebeurt met de vacht van dieren en biedt steeds de gewenste thermische bescherming. SWEET is gericht op een doorgedreven integratie van elektronica in textiel en wil een technologieplatform oprichten voor elastische en wasbare elektronische circuits en hun integratie in textiel. Polytect : integratie van slimme materialen en elektronica in functioneel textiel ter bescherming tegen natuurrampen (zie Centexbel INFO ). OFSETH onderzoekt de integratie van optische vezels in functioneel textiel om de prestaties van draagbare textielproducten voor gezondheidsbewaking uit te breiden. Enkele slimme Centexbel prototypes en productontwikkelingen Dit Centexbel Sensortapijt detecteert de aanwezigheid en maakt een onderscheid tussen stappen en vallen. Dit verhoogt de veiligheid van bijv. thuiswonende ouderen. In Living Tomorrow kunt u dit tapijt zien in de seniorenflat. Een tweede exemplaar werd tentoongesteld tijdens Futurotextiel 08 en bevindt zich nu in de hall van Centexbel Verviers. T-shirt met geleidende vezels en gebreide sensoren voor de bewaking van gezondheidsparameters op afstand (Mermoth) (links) en trui met geleidende vezels en gebreide sensoren voor het bedienen van een rekenmachientje en grote noodtoetsen (rechts). Contact: Marc Gochel Market manager Health, Safety & Security gsm: 0477/ tel: 087/

15 Centexbel INFO p. 15 Opmerkelijke resultaten Klimaatconferentie in Kopenhagen : Vlaams Textielbedrijf toont de weg! De klimaatconferentie in Kopenhagen en de verbintenissen die de politieke leiders er zullen aangaan creëren hoge verwachtingen op het vlak van de bestrijding van de opwarming van de aarde. Terwijl de politieke leiders van grote industriële landen zoals de Verenigde Staten, China en India nog maar pas lijken te beseffen dat het hoog tijd is om te handelen, heeft een Vlaamse textielproducent al resoluut de groene kaart getrokken en is daarom met recht en reden van de partij op deze belangrijke klimaatconferentie. De firma DS Textiles uit Dendermonde en haar Franse dochteronderneming Sommer rollen op deze conferentie letterlijk de blauwe loper uit om alle groten der aarde welkom te heten. Dit innovatieve tapijt dat maar liefst m² groot is (dus groter dan 3 voetbalvelden) is samengesteld uit PLA (polymelkzuur), een volledig hernieuwbare grondstof! Het gebruik van PLA in plaats van traditionele kunststoffen (PP of PET) op basis van petroleum leidt tot een onmiddellijke energiebesparing van 50% en een verminderde CO 2 uitstoot van 60%. Tijdens een onderzoeksproject met steun van de Vlaamse Overheid via IWT-Vlaanderen, stelde DS Textiles in samenwerking met Centexbel het proces op punt om dit nieuwe polymeer te verwerken tot hoogwaardige vezels en eindproducten. Er werd niet alleen aandacht geschonken aan de ecologische aspecten van de grondstoffen maar van alle gebruikte additieven. Bovendien werden enkel nieuwe en energiezuinige productieprocessen toegepast. De ecologische impact van het evenemententapijt wordt nog verder verminderd dankzij het recyclageprogramma dat in samenwerking met de Belgische firma Galactic werd uitgewerkt. Na gebruik wordt het tapijt via een hydrolyseproces omgezet in zijn oorspronkelijke bouwstenen (melkzuur) volgens het craddle to craddle principe. Hierdoor wordt de cyclus gesloten en kan het gezuiverde materiaal aan een volgende levenscyclus beginnen zonder dat er afbreuk wordt gedaan aan de eigenschappen van het product. Deze doorgedreven ecologische innovatie werd in juni 2009 in Parijs bekroond met de Eco-verantwoordelijkheidsprijs, uitgereikt door FFM2E (Fédération française des métiers de l exposition et de l événement) in samenwerking met IFES (International Federation of Exhibition and Event Services). Dit voorbeeld illustreert overduidelijk de vele mogelijkheden die de bio-economie biedt aan onze bedrijven die de weg van ecologische en duurzame innovatie willen inslaan. Contact Luc Ruys Research manager Nieuwe materialen tel: 09/ gsm: 0473/

16 uw partner in veiligheid CENTEXBEL GENT Technologiepark 7 BE-9052 Zwijnaarde (Gent) Tel Fax CENTEXBEL VERVIERS Avenue du Parc 38 BE-4650 Herve (Chaineux) Tél Fax

Heat & Flame Experience

Heat & Flame Experience Heat & Flame Experience 7 februari 2012 Kallo PROGRAMMA Programma 12.30u: Ontvangst & welkomstwoord 13.30u: Overzicht van de nieuwe kledingnormen en het fit for use principe 14.35u: Evolutie in de verschillende

Nadere informatie

Preventiefiche. Bescherming van de ogen en het gezicht. 1 Beschrijving. 2 Risico s

Preventiefiche. Bescherming van de ogen en het gezicht. 1 Beschrijving. 2 Risico s 1 Beschrijving In deze fiche komt de bescherming van de ogen en het gezicht op bouwwerven aan bod. De fiche geeft een overzicht van de risico s, de regelgeving die van kracht is in België en de preventiemaatregelen.

Nadere informatie

Controlecampagne Speelgoed met magneten 2016

Controlecampagne Speelgoed met magneten 2016 Controlecampagne Speelgoed met magneten 2016 FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Vooruitgangstraat 50 1210 Brussel Ondernemingsnr.: 0314.595.348 http://economie.fgov.be Tel.: 0800 120 33 Vanuit

Nadere informatie

1 Beschrijving. 2 Risico s. 3 Regelgeving

1 Beschrijving. 2 Risico s. 3 Regelgeving 1 Beschrijving In deze fiche komt de beschermings- en signalisatiekledij op bouwwerven aan bod. De fiche geeft een overzicht van de risico s, de regelgeving die van kracht is in België en de preventiemaatregelen.

Nadere informatie

het begin... de waarden het OEKO TEX label het slaapzak het BISIDE BAMBOe de kerncijfers 18. 19 volg ons. contacteer ons 21

het begin... de waarden het OEKO TEX label het slaapzak het BISIDE BAMBOe de kerncijfers 18. 19 volg ons. contacteer ons 21 het begin... de waarden het OEKO TEX label het slaapzak het BISIDE BAMBOe de kerncijfers 7 9 11 13 15 16 18. 19 volg ons. contacteer ons 21 het begin... Nathalie Gubin en haar echtgenoot Bernard Gustot

Nadere informatie

De basis van Signaalkleding

De basis van Signaalkleding by BERENDSEN De basis van Signaalkleding Alles wat u moet weten over hoge zichtbaarheid Inhoud Op het eerste gezicht kunnen sommige aspecten van Persoonlijke Beschermingsmiddelen (PBM) zoals signaalkleding

Nadere informatie

1 Beschrijving. 3 Regelgeving

1 Beschrijving. 3 Regelgeving Preventiefiche PBM005 12/2015 Beschermings- en signalisatiekledij 1 Beschrijving In deze fiche komt de beschermings- en signalisatiekledij op bouwwerven aan bod. De fiche geeft een overzicht van de risico

Nadere informatie

CE-markering. Wat? Waarom? Hoe? Maureen Logghe Dienst Consumentenveiligheid. Infosessie VOKA 27.03.2014. http://economie.fgov.be

CE-markering. Wat? Waarom? Hoe? Maureen Logghe Dienst Consumentenveiligheid. Infosessie VOKA 27.03.2014. http://economie.fgov.be CE-markering Wat? Waarom? Hoe? Maureen Logghe Dienst Consumentenveiligheid Infosessie VOKA 27.03.2014 inhoud / overzicht CE-markering: Wat? Op welke producten? Waarom? Algemene veiligheidsverplichting

Nadere informatie

JACKSON SAFETY* Oog en gelaatsbescherming

JACKSON SAFETY* Oog en gelaatsbescherming JACKSON SAFETY* Oog en gelaatsbescherming 23 Wetgeving met betrekking tot oog en gelaatsbescherming De wettelijke verantwoordelijkheden Volgens de Europese wetgeving moeten werkgevers de noodzaak van persoonlijke

Nadere informatie

PBM s voor de bescherming van de handen en armen

PBM s voor de bescherming van de handen en armen PBM s voor de bescherming van de handen en armen Ongevallen met letsels aan handen en armen maken een groot deel uit van het totale aantal arbeidsongevallen. Beschermende handschoenen zijn dan ook geen

Nadere informatie

Europese Economische Ruimte

Europese Economische Ruimte Met de verordening 1907/2006 (Registratie, Evaluatie, Autorisatie en beperkingen van CHemische stoffen of kortweg REACH) wordt sinds 1 juni 2007 de registratie, beoordeling, autorisatie en beperkingen

Nadere informatie

Inventaris van de gevaren: brandweerhandschoenen

Inventaris van de gevaren: brandweerhandschoenen Inventaris van de gevaren: brandweer 1. Opmerkingen - eigenschappen: Referentienorm: EN 659 Beschermende voor brandweerlieden Mogelijkheid om te hebben met lange of korte manchetten. De stof wordt niet

Nadere informatie

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren,

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren, Vrijdag 10 september 2010 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Comité van de Regio s Resource Efficient Europa Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau,

Nadere informatie

Wetgeving voor Medische hulpmiddelen en Kwaliteitsverbetering. Peter N. Ruys

Wetgeving voor Medische hulpmiddelen en Kwaliteitsverbetering. Peter N. Ruys Wetgeving voor Medische hulpmiddelen en Kwaliteitsverbetering Peter N. Ruys Europese richtlijnen voor medische hulpmiddelen Actieve Implantaten (90/385/EEC) - AIMD Medische Hulpmiddelen (93/42/EEC) - MDD

Nadere informatie

A7-0319/ Voorstel voor een richtlijn (COM(2013)0102 C7-0047/ /0062(COD)) Door de Commissie voorgestelde tekst

A7-0319/ Voorstel voor een richtlijn (COM(2013)0102 C7-0047/ /0062(COD)) Door de Commissie voorgestelde tekst 31.1.2014 A7-0319/ 001-019 AMENDEMENTEN 001-019 ingediend door de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken Verslag Sari Essayah Indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels A7-0319/2013

Nadere informatie

Bouwproductenverordening

Bouwproductenverordening Bouwproductenverordening Van kracht vanaf 1 juli 2013 - markering De CE - markering is het "paspoort" van een product, dat aangeeft dat het verhandeld mag worden in om het even welke lidstaat. Vanaf 1

Nadere informatie

Waarom is het nodig om een bijkomende standaard voor "periodieke testen en testen na herstelling" te hebben.

Waarom is het nodig om een bijkomende standaard voor periodieke testen en testen na herstelling te hebben. NIEUWE NORM EN 62638 Wat is de doelstelling en de reden voor een nieuwe standaard (IEC62638) voor "periodieke testen en veiligheidstesten na herstelling" op elektrische apparaten Waarom is het nodig om

Nadere informatie

Parallelle meting van CO/CO 2. in de omgeving. testo 315-3: Meten van de omgevingslucht volgens de Europese norm EN 50543.

Parallelle meting van CO/CO 2. in de omgeving. testo 315-3: Meten van de omgevingslucht volgens de Europese norm EN 50543. Parallelle meting van CO/CO 2 in de omgeving testo 315-3: Meten van de omgevingslucht volgens de Europese norm EN 50543. testo 315-3 Waar kan de testo 315-3 gebruikt worden? Bij omgevingsmetingen, wanneer

Nadere informatie

UW LICHAAM IS UW BELANGRIJKSTE WERKTUIG.

UW LICHAAM IS UW BELANGRIJKSTE WERKTUIG. UW LICHAAM IS UW BELANGRIJKSTE WERKTUIG. 9 OVER COMFORT ONZE FOCUS TIJDENS HET ONTWERP PROCES LIGT OP U EN UW LICHAAM. Maar ook de omgeving waarin u werkt is van belang. We ontwikkelen functionele werkkleding

Nadere informatie

E-bike : regelgeving & evolutie bekeken vanuit de fietssector en mobiliteitsmarkt

E-bike : regelgeving & evolutie bekeken vanuit de fietssector en mobiliteitsmarkt + E-bike : regelgeving & evolutie bekeken vanuit de fietssector en mobiliteitsmarkt Philippe Decrock, directeur studiedienst (federatie FEDERAUTO, FEDERVELO- FEDERPROCYCLE) + AANDACHTSPUNTEN E-bikes Elektronisch

Nadere informatie

Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen

Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Inleiding In het dagelijks leven kunnen we niet meer zonder chemische stoffen.

Nadere informatie

3M Veiligheidsproducten. Beschermende Overalls. Gemaakt voor bescherming. Ontworpen voor. comfort. Uw Veiligheid Onze Kracht

3M Veiligheidsproducten. Beschermende Overalls. Gemaakt voor bescherming. Ontworpen voor. comfort. Uw Veiligheid Onze Kracht 3M Veiligheidsproducten Beschermende Overalls Gemaakt voor bescherming Ontworpen voor comfort Uw Veiligheid Onze Kracht Ademend comfort Overalls CE-categorie III Beschermende Overall 4515 Kostenbesparende

Nadere informatie

Een aangenaam binnenklimaat, het hele jaar rond.

Een aangenaam binnenklimaat, het hele jaar rond. Een aangenaam binnenklimaat, het hele jaar rond. Verbeter uw comfort met de ideale zonwerende en isolerend glasfolie. Verbeter de isolatie tot 41% (K-waarde), bespaar energie, hou overdreven warmte buiten

Nadere informatie

WETGEVING & RICHTLIJNEN

WETGEVING & RICHTLIJNEN BLIK OP VEILIG Voor wie er geen oog voor heeft, zit een ongeluk vaak in een klein hoekje. Bijna dagelijks worden werknemers op de werkplaats blootgesteld aan een brede waaier van risico s. Zowel mechanische,

Nadere informatie

Centexbel. Algemeen certificatiereglement. Persoonlijke Beschermingsmiddelen (PBM)

Centexbel. Algemeen certificatiereglement. Persoonlijke Beschermingsmiddelen (PBM) Centexbel Wetenschappelijk en technisch centrum van de Belgische textielnijverheid Algemeen certificatiereglement Persoonlijke Beschermingsmiddelen (PBM) D:\My Documents\certificatie\Algemeen_certificatiereglement_PBM.doc

Nadere informatie

Koken met de groene antikleefpan

Koken met de groene antikleefpan Adres Antoon Catriestraat 16 Contactpersoon Website 9031 Drongen David Verhofstadt Communications Manager www.green-pan.com Koken met de groene antikleefpan Activiteiten GreenPan is een Gents bedrijf dat

Nadere informatie

Persoonlijke Beschermingsmiddelen

Persoonlijke Beschermingsmiddelen Persoonlijke Beschermingsmiddelen Wettelijk kader België: ARAB: bundeling Uitv. Besluiten 1947 1993 Algemeen Reglement voor de Arbeidsbescherming Europese kaderrichtlijn 89/391/EEG 12 juni 1989 Welzijnswet

Nadere informatie

24 & 30 november 2012. Koninklijk besluit van 12 juli 2012 Wat verandert er? Impact van de Bouwproductenverordening Jules De Windt FOD Economie

24 & 30 november 2012. Koninklijk besluit van 12 juli 2012 Wat verandert er? Impact van de Bouwproductenverordening Jules De Windt FOD Economie 24 & 30 november 2012 Koninklijk besluit van 12 juli 2012 Wat verandert er? Impact van de Bouwproductenverordening Jules De Windt FOD Economie Inhoud Van de Richtlijn naar de Verordening De Verordening

Nadere informatie

Scotchcast. Kabelhars 2160. Productomschrijving. Toepassing. Eigenschappen. RoHS 2002/95/EC REACH 1907/2007/EC

Scotchcast. Kabelhars 2160. Productomschrijving. Toepassing. Eigenschappen. RoHS 2002/95/EC REACH 1907/2007/EC Scotchcast Kabelhars 2160 RoHS 2002/95/EC REACH 1907/2007/EC Productomschrijving Scotchcast 2160 is een ongevulde, koud hardende, 2-componenten polyurethaan hars. De hars is ontwikkeld voor elektrische

Nadere informatie

Wettelijk verplichte gevaarsetikettering

Wettelijk verplichte gevaarsetikettering DATUM: 20.03.2009 Wettelijk verplichte gevaarsetikettering In bepaalde gevallen verplicht de wet fabrikanten om gevaarsinformatie te verstrekken (gevaarssymbolen en de bijbehorende risico- en veiligheidszinnen)

Nadere informatie

CE-MARKERING. (EN 1149), zichtbaarheidskleding (EN 471), reddingsvesten (EN 395, 396 en 399) en drijfhulpmiddelen (EN 393).

CE-MARKERING. (EN 1149), zichtbaarheidskleding (EN 471), reddingsvesten (EN 395, 396 en 399) en drijfhulpmiddelen (EN 393). CE-MARKERING De CE-markering geeft aan dat het product voldoet aan de belangrijkste gezondheids- en veiligheidsvoorschriften van europese richtlijn 89/686/EEC. De PPE-producten van HELL HANsEN workwear

Nadere informatie

Totaalservice matten en moppen. Expert in vloerhygiëne

Totaalservice matten en moppen. Expert in vloerhygiëne Expert in vloerhygiëne Totaalservice matten en moppen Met onze totaalservice voor vloerhygiëne bespaart u tot 60% op schoonmaakkosten. Piekfijne vloerhygiëne is essentieel voor elke business. Hygiëne is

Nadere informatie

Showlaser veiligheidsvoorschriften

Showlaser veiligheidsvoorschriften Showlaser veiligheidsvoorschriften www.rf-laser.nl Laser klassen: Lasers zijn ingedeeld in vier hoofdklassen waarbij het risico voor de gebruiker per klasse toeneemt. De meeste klassen zijn op basis van

Nadere informatie

BOSEC Automatische brandblussing Focus op het Conformiteitsattest 2014/02/04 vzw ANPI asbl

BOSEC Automatische brandblussing Focus op het Conformiteitsattest 2014/02/04 vzw ANPI asbl NOTIFIED BODY n 1134 003-TEST ISO/IEC 17025 003-INSP ISO/IEC 17020 003-PROD EN 45011 BOSEC Automatische brandblussing Focus op het Conformiteitsattest 2014/02/04 vzw ANPI asbl 1849 ANPI Powerpoint Presentation

Nadere informatie

1. RISK & SAFETY ZINNEN

1. RISK & SAFETY ZINNEN 1. RISK & SAFETY ZINNEN Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen R-zinnen geven bijzondere gevaren (Risks) aan. S-zinnen geven veiligheidsaanbevelingen (Safety) aan. De zinnen zijn

Nadere informatie

PBM s voor de bescherming van het lichaam (beschermende kleding)

PBM s voor de bescherming van het lichaam (beschermende kleding) PBM s voor de bescherming van het lichaam (beschermende kleding) Algemene vereisten Beschermende kleding beschermt het hele lichaam of die delen van het lichaam die nog niet beschermd worden door hand-

Nadere informatie

3KSplus. Het uitstekende systeem voor optimale beveiliging

3KSplus. Het uitstekende systeem voor optimale beveiliging 3KSplus Het uitstekende systeem voor optimale beveiliging 3KSplus gepatenteerde technologie & gebruik onder de zwaarste omstandigheden 3KSplus is het mechanische sluitsysteem met de hoogste weerstand.

Nadere informatie

Restrisico: risico's zijn er staads: vb: zaagblad kan men niet volledig inwerken anders kan men er niet meer mee zagen.

Restrisico: risico's zijn er staads: vb: zaagblad kan men niet volledig inwerken anders kan men er niet meer mee zagen. Machine veiligheid: mechanische gevaren van de machine zijn ruimer dan de elektrische. Veiligheid is een continue proces: men moet machines steeds herbekijken of ze aan de meest recente normen voldoen.

Nadere informatie

U heeft een idee en wij maken het tastbaar!

U heeft een idee en wij maken het tastbaar! Dunia Coatings ontwikkelt en produceert high performance industriële coatings, markeerinkten en hoogwaardige gebruiksklare verf. Door onze jarenlange laboratorium ervaring staat innovatie en flexibiliteit

Nadere informatie

Functionele analyse: vlamvertragende bivakmuts. 1. Aspecten verbonden aan de continuïteit van de bescherming, de ergonomie en het comfort

Functionele analyse: vlamvertragende bivakmuts. 1. Aspecten verbonden aan de continuïteit van de bescherming, de ergonomie en het comfort Functionele analyse: vlamvertragende bivakmuts - De bivakmuts wordt gebruikt tijdens interventies die, afhankelijk van het risiconiveau, de brandweerhelm vereisen. Ze wordt gedragen samen met de brandweerhelm,

Nadere informatie

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & north river écht duurzaam produceren 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

Wij certificeren uw prestaties

Wij certificeren uw prestaties Wij certificeren uw prestaties 75 jaar know-how CEBEC: certificeren voor veilige, efficiënte producten en activiteiten CEBEC, een onafhankelijke dienstverlenende onderneming, biedt oplossingen voor elke

Nadere informatie

Ons nieuwe laboratoriuminrichtingssysteem

Ons nieuwe laboratoriuminrichtingssysteem Ons nieuwe laboratoriuminrichtingssysteem Als een ideale werking en een goed design elkaar innovatief aanvullen, hebben wij alles goed gedaan. Esthetische eisen vertalen in een goed design is één ding

Nadere informatie

Putdeksel uit composiet

Putdeksel uit composiet Putdeksel uit composiet www.kobra-kio.com 02 Dankzij een nieuw en gepatenteerd productieproces vervaardigt de POLIECO GROUP innovatieve putdeksels uit speciaal composietmateriaal. PUTDEKSEL KIO EN 124

Nadere informatie

Ondersteuning van innovatie op basis van kunststof- en rubberrecyclaat

Ondersteuning van innovatie op basis van kunststof- en rubberrecyclaat Ondersteuning van innovatie op basis van kunststof- en rubberrecyclaat Flanders PlasticVision Opgericht door de industrie 1998 > 200 leden bedrijven > 400 klanten bedrijven Structurele samenwerking Centexbel

Nadere informatie

Europese regelgeving brandkleppen

Europese regelgeving brandkleppen Europese regelgeving brandkleppen Europese Bouwproducten richtlijn In 1989 werd de Europese bouwproductenrichtlijn ingevoerd. Deze richtlijn werd ingevoerd om technische belemmeringen van de handel binnen

Nadere informatie

Een nieuwe kijk op houtenergie

Een nieuwe kijk op houtenergie Een nieuwe kijk op houtenergie HOUT EEN MODERNE ENERGIEBRON AUTHENTIEK EN TOEKOMSTGERICHT In Europa is hout de primaire bron van duurzame energie. Duizenden gezinnen hebben een houtkachel ter beschikking.

Nadere informatie

DOSIS SOLA FACIT VENEMUM

DOSIS SOLA FACIT VENEMUM DOSIS SOLA FACIT VENEMUM Misverstanden over de wetgevingen Een paar reacties Regelgeving Chemische stoffen Classificering indeling is gebaseerd op de gevaareigenschap van een stof REACH & CLP Wat is REACH?

Nadere informatie

Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen

Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen RISK & SAFETY ZINNEN Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen Laatste update: 11 maart 2003 Volgens het 'Besluit verpakking en aanduiding milieugevaarlijke stoffen', behorende bij

Nadere informatie

Hoe nauwkeurig zijn uw meetwaarden? Certifiëring ISO / DKD. Kalibratie. Betouwbaarheid. Zekerheid. Ervaring

Hoe nauwkeurig zijn uw meetwaarden? Certifiëring ISO / DKD. Kalibratie. Betouwbaarheid. Zekerheid. Ervaring Hoe nauwkeurig zijn uw meetwaarden? Certifiëring ISO / DKD Kalibratie Zekerheid Betouwbaarheid Ervaring Waarom kalibreren? Kalibreren, kwalificeren en valideren levert een grote bijdrage tot de verhoging

Nadere informatie

NLF: Accreditatie & Certificatie

NLF: Accreditatie & Certificatie NLF: Accreditatie & Certificatie De conformiteitsbeoordeling en de rol van de aangemelde instanties Koen Chielens Product manager machinery CEN Cenelec consultant Seminarie Agoria 15 oktober 2015 Het EU

Nadere informatie

4-wiel containersystemen. De GROTE familie

4-wiel containersystemen. De GROTE familie 4-wiel containersystemen De GROTE familie 4-wiel containersystemen Voor de GROTE taken MGB 660 MGB 770 MGB 1100 MGB 660 MGB 770 MGB 1100 FD MGB 1100 RD MGB 1100 RD-DID MGB 1100 RD-AS Als innovatieve producent

Nadere informatie

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis 1) Onderwerp Met milieuvriendelijke materialen en processen geproduceerde kettingzaagolie. (naam van de openbare overheid) hecht belang aan de milieuzorg en

Nadere informatie

RISICO EN ECOLOGISCHE EVALUATIE PODIUMPRODUCTIE. PRAKTIJKFICHES ACTIEDOMEIN: onderhoud

RISICO EN ECOLOGISCHE EVALUATIE PODIUMPRODUCTIE. PRAKTIJKFICHES ACTIEDOMEIN: onderhoud RISICO EN ECOLOGISCHE EVALUATIE PODIUMPRODUCTIE PRAKTIJKFICHES ACTIEDOMEIN: onderhoud REcoEP ontwikkelt praktische tips en tools voor duurzame podiumtechnieken. Het project verzamelt tips en goede praktijken

Nadere informatie

Heat & Flame Experience

Heat & Flame Experience HEAT & FLAME EXPERIENCE Heat & Flame Experience 7 februari 2012 Kallo HEAT & FLAME EXPERIENCE PROGRAMMA Programma 12.30u: Ontvangst & welkomstwoord 13.30u: Overzicht van de nieuwe kledingnormen en het

Nadere informatie

Europese Controlecampagne Prosafe. JA2014 Akoestisch speelgoed

Europese Controlecampagne Prosafe. JA2014 Akoestisch speelgoed Europese Controlecampagne Prosafe JA2014 Akoestisch speelgoed Belgische resultaten 2016 FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Vooruitgangstraat 50 1210 Brussel Ondernemingsnr.: 0314.595.348 http://economie.fgov.be

Nadere informatie

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & NORTH RIVER ÉCHT DUURZAAM PRODUCEREN 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

Connecting solutions. Wij geloven in Connecting solutions. Ons hoofdkantoor in Nederland

Connecting solutions. Wij geloven in Connecting solutions. Ons hoofdkantoor in Nederland Connecting solutions Wij geloven in Connecting solutions 2E Interconnection ontwikkelt, produceert en levert alle soorten en maten kabels: zowel standaard kabels als speciaalkabels, van prototypen tot

Nadere informatie

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN :

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : Bijlage IX R 1 : In droge toestand ontplofbaar AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : R 2 : Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken

Nadere informatie

Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.

Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. 3 Ernstig ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.

Nadere informatie

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis 1) Onderwerp Vaatwassers voor huishoudelijk gebruik, geproduceerd met milieuvriendelijke materialen, die milieuvriendelijk zijn zowel in het gebruik als bij de afvalverwerking.

Nadere informatie

R-zinnen en S-zinnen. R-zinnen... 2 Gecombineerde R-zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9

R-zinnen en S-zinnen. R-zinnen... 2 Gecombineerde R-zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9 -zinnen en S-zinnen Inhoud Pag. -zinnen... 2 Gecombineerde -zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9 -zinnen (aanduiding bijzondere gevaren, isk-zinnen) -nummer Gevarenaanduiding 1 2 3 4 5

Nadere informatie

IcoMOSS. Groen dak van een nieuwe generatie. afdichten en beschermen. Energiebesparend. Licht in gewicht. Duurzaam. Onderhoudsarm.

IcoMOSS. Groen dak van een nieuwe generatie. afdichten en beschermen. Energiebesparend. Licht in gewicht. Duurzaam. Onderhoudsarm. IcoMOSS afdichten en beschermen Energiebesparend Licht in gewicht Duurzaam Onderhoudsarm Kostenbesparend Groen dak van een nieuwe generatie * safety overlap: snelvloeiende VARIO-bitumen aangebracht op

Nadere informatie

Kwaliteit van bouwproducten: Reglementaire en vrijwillige aspecten

Kwaliteit van bouwproducten: Reglementaire en vrijwillige aspecten Kwaliteit van bouwproducten: Reglementaire en vrijwillige aspecten Een complexe omgeving, in mutatie maar met een aantal zekerheden. Pagina 1 Structuur van de voordracht 1. Belgische context : verleden

Nadere informatie

Veiligheid. voor alles

Veiligheid. voor alles Veiligheid voor alles Voor BASF Nederland, locatie De Meern betekent veiligheid: alles in het werk stellen om te voorkomen dat er iets mis gaat. In deze brochure leest u hoe we dat doen. Veiligheid is

Nadere informatie

Salespresentatie Colorex

Salespresentatie Colorex praktijkgerichte emissiebeoordeling van cleanroomvloeren Inleiding Oprichting van een alliantie Cleanroom geschikte materialen CSM alliantie: Cleanroom geschikte materialen Machines en materialen De huidige

Nadere informatie

KONINKLIJK BESLUIT VAN 30 AUGUSTUS 2013 TOT VASTSTELLING VAN DE MINIMALE

KONINKLIJK BESLUIT VAN 30 AUGUSTUS 2013 TOT VASTSTELLING VAN DE MINIMALE KONINKLIJK BESLUIT VAN 30 AUGUSTUS 2013 TOT VASTSTELLING VAN DE MINIMALE NORMEN BETREFFENDE DE PERSOONLIJKE BESCHERMINGSMIDDELEN EN DE BIJKOMENDE UITRUSTING DIE DE HULPVERLENINGSZONES EN PREZONES TER BESCHIKKING

Nadere informatie

Ecolabels. Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen? Overzicht presentatie

Ecolabels. Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen? Overzicht presentatie Ecolabels Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen? Overzicht presentatie Voordelen/nadelen labels Voorwaarden voor een label Bruikbare labels Problemen 1 Voordelen labels Concrete informatie Vergemakkelijken

Nadere informatie

De kwaliteit van onze LED-techniek

De kwaliteit van onze LED-techniek LED-informatie Als vooruitziende fabrikant met een groot verantwoordelijkheidsbesef hebben wij al vele tientallen jaren oog voor elke nieuwe lichttechnische ontwikkeling. Telkens zorgvuldig afwegen of

Nadere informatie

Glasvezel producten. Versie 1.0 Herzieningsdatum 21.10.2015 Printdatum 21.10.2015

Glasvezel producten. Versie 1.0 Herzieningsdatum 21.10.2015 Printdatum 21.10.2015 PARAGRAAF 0. ALGEMENE INFORMATIE Deze producten zijn items die vallen onder artikel 3.3 van verordening (EG) nr. 1907/2006 (REACH). Ze bevatten geen bestanddelen die vrijkomen onder normale of redelijkerwijs

Nadere informatie

Lucht ARIANEXT NIEUW GAMMA WARMTEPOMPEN

Lucht ARIANEXT NIEUW GAMMA WARMTEPOMPEN Lucht ARIANEXT NIEUW GAMMA WARMTEPOMPEN Persmap Januari 2014 ARIANEXT, EEN COMPLEET GAMMA WARMTEPOMPEN VOOR ENERGIEZUINIGE WONINGEN Chaffoteaux vergroot zijn gamma multi-energiesystemen voor de verwarming

Nadere informatie

SPUITKURK. Heidelaan Zelzate Tel: 0472/

SPUITKURK. Heidelaan Zelzate Tel: 0472/ SPUITKURK Heidelaan 61 9060 Zelzate Tel: 0472/ 33 85 42 email: namira@elfinastyle.be www.elfinastyle.be Liquid-Kurk spuitkurk is akoestisch isolerend, dampopen, waterdicht en brandwerend multi-toepasbaar

Nadere informatie

ATEX REGELGEVING Regels en voorschriften voor apparaten, arbeidsmiddelen en arbeidsplaatsen in explosieve omgevingen

ATEX REGELGEVING Regels en voorschriften voor apparaten, arbeidsmiddelen en arbeidsplaatsen in explosieve omgevingen ATEX REGELGEVING Regels en voorschriften voor apparaten, arbeidsmiddelen en arbeidsplaatsen in explosieve omgevingen Sinds 30 juni 2003 is er het één en ander veranderd voor apparaten en beveiligingssystemen

Nadere informatie

Residentiële AFSLUITINGEN

Residentiële AFSLUITINGEN Residentiële AFSLUITINGEN Welkom in de wereld van de WIŚNIOWSKI afsluitingen Wij produceren al sinds 25 jaar met passie. Het merk WIŚNIOWSKI stamt af van de familienaam van de oprichter en eigenaar Andrzej

Nadere informatie

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid Duurzaamheid is één van de belangrijke aandachtspunten van het bedrijfsleven. Deze brochure is een initiatief van EMPAC, de organisatie van de

Nadere informatie

PRESTATIEVERKLARING. Sikafloor -381 EN 13813: Producttype: Unieke identificatiecode van het producttype: Sikafloor -381

PRESTATIEVERKLARING. Sikafloor -381 EN 13813: Producttype: Unieke identificatiecode van het producttype: Sikafloor -381 Vloersysteem 1008 Versie nr. 01 08 0921 EN 13813:2002 EN13813: 2002 PRESTATIEVERKLARING Sikafloor -381 02 08 01 02 019 0 0000001 1008 1. Producttype: Unieke identificatiecode van het producttype: Sikafloor

Nadere informatie

De grootste specialist in industriële luchtzuivering. Luchtzuivering - Afzuiginstallaties - Filtertechnieken - Dampafzuiging - Transportsystemen

De grootste specialist in industriële luchtzuivering. Luchtzuivering - Afzuiginstallaties - Filtertechnieken - Dampafzuiging - Transportsystemen De grootste specialist in industriële luchtzuivering Luchtzuivering - Afzuiginstallaties - Filtertechnieken - Dampafzuiging - Transportsystemen Specialist in schone lucht Als het om innovatieve installaties

Nadere informatie

Rheastraat 12a 5047 TL Tilburg Tel. : 013 57 123 87 Fax. : 084 836 5446 DATAFLOOR VLOEREN. Inleiding

Rheastraat 12a 5047 TL Tilburg Tel. : 013 57 123 87 Fax. : 084 836 5446 DATAFLOOR VLOEREN. Inleiding DATAFLOOR VLOEREN Inleiding Het adequaat functioneren van ziekenhuizen, laboratoria, productieruimten, kantoren e.d. is in belangrijke mate afhankelijk van elektronische apparatuur. Als gevolg van statische

Nadere informatie

EEN NETTERE WERKPLEK VERBETERDE WERKOMGEVING VERHOOGDE WINST

EEN NETTERE WERKPLEK VERBETERDE WERKOMGEVING VERHOOGDE WINST EEN NETTERE WERKPLEK VERBETERDE WERKOMGEVING VERHOOGDE WINST Efficiënte pallettenstroom - niet handmatig pallets optillen Uw voordelen met PALOMAT Besparen van ruimte en een nette werkplek Geoptimaliseerde

Nadere informatie

SCHRIFTELIJKE RICHTLIJNEN VOLGENS HET ADR. Te nemen maatregelen in geval van een ongeval of een noodsituatie

SCHRIFTELIJKE RICHTLIJNEN VOLGENS HET ADR. Te nemen maatregelen in geval van een ongeval of een noodsituatie SCHRIFTELIJKE RICHTLIJNEN VOLGENS HET ADR Te nemen maatregelen in geval van een ongeval of een noodsituatie Bij een ongeval of een noodsituatie die tijdens het vervoer kan optreden moeten de bemanningsleden

Nadere informatie

Harsh & Hazardous. Dé richtlijnen voor extreme omstandigheden EXPLOSIES

Harsh & Hazardous. Dé richtlijnen voor extreme omstandigheden EXPLOSIES Harsh & Hazardous Dé richtlijnen voor extreme omstandigheden EXPLOSIES Explosies Een explosie is het plotseling vergroten van het volume van een hoeveelheid materie waarna de energie op een heftige manier

Nadere informatie

Optimale veiligheid voor kinderen. Europese Commissie Industrie en ondernemerschap

Optimale veiligheid voor kinderen. Europese Commissie Industrie en ondernemerschap VEILIGHEID VAN SPEELGOED Optimale veiligheid voor kinderen Europese Commissie Industrie en ondernemerschap Fotolia Orange Tuesday In de EU wonen meer dan 80 miljoen kinderen jonger dan 14 jaar en stellen

Nadere informatie

REACH Een introductie in de nieuwe EU-wetgeving voor chemische stoffen voor leveranciers van Akzo Nobel

REACH Een introductie in de nieuwe EU-wetgeving voor chemische stoffen voor leveranciers van Akzo Nobel REACH Een introductie in de nieuwe EU-wetgeving voor chemische stoffen voor leveranciers van Akzo Nobel REACH staat voor Registratie, Evaluatie, Autorisatie en beperking van Chemische stoffen Wat is REACH?

Nadere informatie

Nachtkijker Sibir NVB-2,5x

Nachtkijker Sibir NVB-2,5x G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 67 00 68 Nachtkijker Sibir NVB-2,5x Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen 1 van 8 Rzinnen & S zinnen Datum: 18032013 Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: Rzinnen R 1 R 2 R 3 R 4 R 5 R 6 R 7 R 8 R 9 R 10 R 11 R 12 R 14 R 15 R 16 R 17

Nadere informatie

1 Beschrijving. 2 Risico s

1 Beschrijving. 2 Risico s Preventiefiche Bescherming van de voeten 1 Beschrijving In deze fiche komt de bescherming van de voeten op bouwwerven aan bod. De fiche geeft een overzicht van de risico s, de regelgeving die van kracht

Nadere informatie

groene draad van grondstof tot eindproduct

groene draad van grondstof tot eindproduct onze groene draad van grondstof tot eindproduct Het is niet onze bedoeling om U een oppervlakkige groene PR-folder voor te schotelen. Deze zou de zienswijze van het Creatuft-team, meestal ouders geïnteresseerd

Nadere informatie

Richtlijnen en Specificaties voor Veiligheidskleding bij Wegwerkzaamheden.

Richtlijnen en Specificaties voor Veiligheidskleding bij Wegwerkzaamheden. Richtlijnen en Specificaties voor Veiligheidskleding bij Wegwerkzaamheden. 1. Inleiding Rijkswaterstaat conformeert zich aan de in de geharmoniseerde Europese Norm EN/471 gestelde minimale eisen ten aanzien

Nadere informatie

GT 120 GIETIJZEREN GAS / STOOKOLIEKETEL, VLOERMODEL

GT 120 GIETIJZEREN GAS / STOOKOLIEKETEL, VLOERMODEL ZONNE-ENERGIE HOUT WARMTEPOMPEN GAS/STOOKOLIE CONDENSATIE GIETIJZEREN GAS / STOOKOLIEKETEL, VLOERMODEL ADVANCE Grenzeloos comfort >> >> >> Geluidsarme werking en Lange levensduur Oplossingen en Comfort

Nadere informatie

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten (R-zinnen)

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten (R-zinnen) Document Milieu-, Natuur- en Energiebeleid Koning Albert II-laan 20 bus 8 1000 Brussel Tel 02 553 03 55 - Fax 02 553 80 06 beleid@lne.vlaanderen.be Onderwerp Status versie datum auteur R-zinnen en S-zinnen

Nadere informatie

Veiligheidsinstructies Belangrijk: Lees deze instructies zorgvuldig voor u de heater in elkaar zet en gebruik neemt, en volg ze na.

Veiligheidsinstructies Belangrijk: Lees deze instructies zorgvuldig voor u de heater in elkaar zet en gebruik neemt, en volg ze na. Veiligheidsinstructies Belangrijk: Lees deze instructies zorgvuldig voor u de heater in elkaar zet en gebruik neemt, en volg ze na. Het niet opvolgen van de veiligheidsinstructies kan leiden tot ernstig

Nadere informatie

Nano Green World Protect Electro

Nano Green World Protect Electro Nano Green World Protect Electro Op basis van Nanotechnologie Hoog isolerend vermogen Bescherming en reparatie Langdurige werking Behoud van geleidbaarheid Inhoud Introductie Nano Green World... 2 Voordelen

Nadere informatie

(Voor de EER relevante tekst)

(Voor de EER relevante tekst) L 144/27 VERORDENING (EU) 2016/863 VAN DE COMMISSIE van 31 mei 2016 tot wijziging van de bijlagen VII en VIII bij Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad inzake de registratie

Nadere informatie

Van PBM Richtlijn 89/686/EEC naar PBM Verordening. Wat zijn de veranderingen voor gehoorbescherming in de hoogste Categorie III?

Van PBM Richtlijn 89/686/EEC naar PBM Verordening. Wat zijn de veranderingen voor gehoorbescherming in de hoogste Categorie III? Van PBM Richtlijn 89/686/EEC naar PBM Verordening Wat zijn de veranderingen voor gehoorbescherming in de hoogste Categorie III? Historie PBM Richtlijn 89/686/EEC De persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM

Nadere informatie

Gecertificeerde veiligheid Safety+

Gecertificeerde veiligheid Safety+ Gecertificeerde veiligheid Safety+ FE ENGEL Safety+ beschermt tegen de vele gevaren waar uw medewerkers aan kunnen blootstaan. FE ENGEL Safety+ is vlamvertragend, biedt bescherming tegen de gevaren van

Nadere informatie

VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD

VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD Montage vet op waterbasis, 90 ml Datum herziening: 23-06- 2015 Afdruk datum: 23-06- 2015 Datum eerste versie: 28/07/2014 Versie nummer: 02 Rubriek 1. Identificatie van de stof

Nadere informatie

Individueel afvalpreventie- en beheerplan voor afgedankte elektrische en elektronische apparaten

Individueel afvalpreventie- en beheerplan voor afgedankte elektrische en elektronische apparaten Individueel afvalpreventie- en beheerplan voor afgedankte elektrische en elektronische apparaten Het plan dient ingediend te worden in het Frans of in het Nederlands. De gegevens worden opgenomen in het

Nadere informatie

Totstandkoming, wettelijk kader en beschikbaarheid van normen

Totstandkoming, wettelijk kader en beschikbaarheid van normen Totstandkoming, wettelijk kader en beschikbaarheid van normen Christel Fostier Legal Advisor NBN Agenda Wie is het NBN? Wat zijn normen? Welke voordelen hebben normen? Hoe worden normen ontwikkeld? Wat

Nadere informatie

Daarnaast zijn er ook S-zinnen; deze geven aanbevelingen voor het veilig werken met bepaalde stoffen. S staat hier voor Safety.

Daarnaast zijn er ook S-zinnen; deze geven aanbevelingen voor het veilig werken met bepaalde stoffen. S staat hier voor Safety. - en S-zinnen -zinnen zijn internationaal gestandaardiseerde risicobeschrijvingen die (indien van toepassing) dienen te worden aangebracht op verpakkingen van stoffen die bepaalde risico s met zich meebrengen.

Nadere informatie