DNHK DNHK 7 STANDPUNTEN 7 STANDPUNKTE

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DNHK DNHK 7 STANDPUNTEN 7 STANDPUNKTE"

Transcriptie

1 DNHK semin DNHK 7 STANDPUNTEN 7 STANDPUNKTE Industrie im Fokus focus OP IndustriE

2 1Maakindustrie Ontwikkel een strategie ter ondersteuning van de maakindustrie om deze ook voor de toekomst als basis van de Nederlandse economie te behouden. Het besef dat industriële vooruitgang ook maatschappelijke vooruitgang betekent moet worden versterkt. Dit is een taak voor zowel bedrijfsleven als overheid. Zorg voor maatschappelijk draagvlak voor de maakindustrie en consistent beleid op lange termijn. 2Technici opleiden en aantrekken Er is in Nederland een groeiend tekort aan goed opgeleide technici. Dit vormt een inherente bedreiging voor het industriële vestigingsklimaat. Daarom moeten er meer technici worden opgeleid in disciplines die aansluiten op de behoeftes van het bedrijfsleven. Geef techniek al vanaf de basisschool een vaste plek in het curriculum en zorg voor een level playing field tussen masteropleidingen in alfa-, bèta- en gammastudies. Daarnaast zal echter ook meer buitenlands talent moeten worden aangetrokken. 3Internationale handel Door het stimuleren van buitenlandse beursdeelnames hebben veel Nederlandse mkb-bedrijven eerste stappen kunnen zetten naar internationalisering. Het stopzetten van ondersteunende maatregelen voor dient te worden. beursdeelnames is dan ook een verkeerd signaal, zeker als het gaat om Duitse beurzen. Duitsland is immers beursland nummer één in de wereld. Door het terugdraaien van de promotionele activiteiten wordt internationalisering voor veel Nederlandse mkb-bedrijven bemoeilijkt. De DNHK pleit daarom voor een gedegen kosten/batenanalyse van de in het verleden ingezette middelen op basis waarvan het besluit tot stopzetten van ondersteunende maatregelen voor beursdeelname heroverwogen 4Infrastructuur & verkeer Op het gebied van infrastructuur en verkeer wordt nog altijd te weinig van Duitsland, de verbinding Eindhoven-Düsseldorf en vele andere. grensoverschrijdend gedacht. Een grensoverschrijdend Masterplan Infrastructuur tussen Nederland en Duitsland blijft daarom noodzakelijk. Zo bevindt de besluitvorming over de uitbreiding van de Betuweroute in Duitsland zich momenteel in een cruciale fase. De DNHK roept de Nederlandse regering dan ook dringend op om de ondertekening van een financieringsovereenkomst bij de Bondsregering te bepleiten. Ook andere grensoverschrijdende infrastructuurprojecten zouden in een grensoverschrijdend Masterplan Infrastructuur meegenomen moeten worden, zoals de verbindingen tussen Twente en het noordwesten 5Grensregio en grensverkeer Een efficiënte en grensoverschrijdend afgestemde infrastructuur worden genomen. komt het goederen- en personenvervoer ten goede. Vervoersflexibiliteit is van essentieel belang voor de Nederlandse economie. Knelpunten moeten worden weggenomen. Naast het uitrollen van een grensoverschrijdend extended gate -concept dient een gestandaardiseerde en efficiënte afhandeling van de in- en uitgaande goederenstromen te worden uitgewerkt en omgezet. Ritregistratie dient Europees gestandaardiseerd te worden. Het rijverbod in het weekend en op feestdagen moet onder de loep 6Energie De Nederlandse regering moet haar energiebeleid zodanig door ontwikkelen dat het tegemoet komt aan de behoefte aan grootschalige energieopwekking enerzijds en de uitbouw van duurzame energie anderzijds. Tegelijkertijd moet er een stabiel kader bestaan voor zowel kleinschalige energieproducenten als internationale energiemaatschappijen. De DNHK is verheugd over het feit dat de Nederlandse regering de duurzame energie doelstelling naar 16 procent heeft verhoogd. De doelstelling had echter nog ambitieuzer kunnen zijn. Belangrijk is nu dat de gestelde doelen ook gerealiseerd worden. Een goede afstemming met Duitsland is daarbij - gezien de snelle ontwikkeling van de energiewende - van essentieel belang. Nederland en Duitsland kunnen elkaar op het gebied van duurzame energie en daaraan gekoppelde nieuwe projecten versterken. nl 2 7Recht en belasting De DNHK heeft in het verleden regelmatig gepleit voor een versoepeling en modernisering van het Nederlandse ontslagrecht. Het sociaal akkoord zet hiertoe belangrijke stappen. De Handelskamer juicht dit toe, maar benadrukt dat er nu ook werk gemaakt moet worden van de voorgenomen wijzigingen van het ontslagrecht. Gezien de nog steeds aanhoudende crisis vraagt de DNHK aandacht voor deeltijd-ww. Ook wijst zij erop dat er nog steeds talloze wettelijke en feitelijke belemmeringen bestaan die een eenvoudige toetreding tot de buurmarkt in de weg staan. De DNHK roept op om juridische en fiscale regelingen die innovatie bevorderen te vereenvoudigen en hun toepassingsbereik te verruimen. DNHK Standpunten / Standpunkte

3 Nederlands-Duitse Handelskamer Deutsch-Niederländische Handelskammer Fertigungsindustrie Die Fertigungsindustrie benötigt unterstützende strategische Maßnahmen, um auch künftig als Basis der niederländischen Wirtschaft erhalten zu bleiben. Die Erkenntnis, dass industrieller Fortschritt auch gesellschaftlichen Fortschritt bedeutet, muss sich weiter durchsetzen. Hier sind sowohl die Wirtschaft als auch die Regierung gefordert, gesellschaftliche Akzeptanz für produzierende Unternehmen und eine konsistente, langfristige Politik zu gewährleisten. Ausbilden und Anwerben von Technikern In den Niederlanden gibt es einen zunehmenden Mangel an gut ausgebildeten Technikern. Dies stellt eine inhärente Bedrohung des industriellen Niederlassungsklimas dar. Deshalb müssen mehr Techniker in Berufen ausgebildet werden, die in der Wirtschaft gefragt sind. Das Fach Technik muss ab der Grundschule fest im Lehrplan verankert sein. Für Masterstudiengänge in den Geistes-, Gesellschafts- und Naturwissenschaften müssen gleiche Bedingungen gelten. Darüber hinaus müssen auch Talente aus dem Ausland stärker als bisher geworben werden. Internationaler Handel Maßnahmen zur Unterstützung von Messeteilnahmen im Ausland haben vielen niederländischen mittelständischen Unternehmen (KMU) den ersten Schritt zur Internationalisierung ermöglicht. Der Wegfall von Fördermitteln für die Messeteilnahme ist ein verkehrtes Signal, ganz sicher im Hinblick auf die Teilnahme an Messen in Deutschland. Deutschland ist weltweit Messeland Nummer 1. Die Verringerung von Werbeaktivitäten erschwert die Internationalisierung vieler niederländischer kleiner und mittelständischer Unternehmen. Die DHNK plädiert daher für eine sorgfältige Kosten-Nutzen-Analyse der in der Vergangenheit eingesetzten Mittel, auf deren Basis die Entscheidung zur Abschaffung der Fördermittel für Messebeteiligungen neu beurteilt werden kann. Infrastruktur & Verkehr Über Infrastruktur und Verkehr wird noch immer zu wenig grenzüberschreitend gedacht. Ein grenzüberschreitender Masterplan Infrastruktur zwischen den Niederlanden und Deutschland bleibt daher dringend notwendig. So befindet sich die Entscheidungsfindung über den Anschluss der Betuweroute in einer entscheidenden Phase. Die DNHK appelliert daher eindringlich an die niederländische Regierung, bei der Bundesregierung für die Unterzeichnung einer Finanzierungsvereinbarung zu plädieren. Auch andere grenzüberschreitende Infrastrukturprojekte sollten in einen grenzüberschreitenden Masterplan Infrastruktur aufgenommen werden, etwa die Verbindungen zwischen Twente und dem Nordwesten Deutschlands und die Verbindung Eindhoven-Düsseldorf, aber auch viele andere. Grenzregion und Grenzverkehr Eine effiziente und grenzüberschreitend abgestimmte Infrastruktur kommt dem Güter- und Personenverkehr zugute. Transportflexibilität ist für die niederländische Wirtschaft von ausschlaggebender Bedeutung. Engpässe müssen behoben werden. Neben der Umsetzung eines grenzüberschreitenden Extended-Gate -Konzepts muss die standardisierte und effiziente Behandlung der ein- und ausgehenden Güterströme entwickelt und umgesetzt werden. Die Fahrtenerfassung muss auf europäischer Ebene standardisiert werden. Fahrverbote am Wochenende und an Feiertagen sollten überdacht werden. Energie Die niederländische Regierung muss ihre Energiepolitik so gestalten, dass sie dem Bedarf an Energieerzeugung im großen Maßstab einerseits und dem Ausbau nachhaltiger Energieerzeugung andererseits entspricht. Gleichzeitig ist ein stabiles Umfeld für sowohl kleinere als auch internationale Versorger zu schaffen. Die DNHK begrüßt die Zielsetzung der niederländischen Regierung, den Anteil nachhaltiger Energie auf 16 Prozent des Energiemixes zu erhöhen. Das Ziel hätte noch ehrgeiziger ausfallen dürfen. Wichtig ist nun, dass die gesteckten Ziele auch erreicht werden. Dabei ist in Anbetracht der schnellen Entwicklungen bei der Energiewende die Abstimmung mit Deutschland von großer Bedeutung. Die Niederlande und Deutschland können einander beim Ausbau nachhaltiger Energie und bei den damit verbundenen neuen Projekten ergänzen. DE 3 Recht und Steuern Die DNHK hat sich in der Vergangenheit regelmäßig für eine Vereinfachung und Modernisierung des niederländischen Kündigungsschutzes eingesetzt. Der neue Sozialpakt setzt dazu erste wichtige Schritte. Die Handelskammer begrüßt dies, betont aber auch, dass die beabsichtigten Änderungen des Kündigungsschutzes nun auch tatsächlich in Angriff genommen werden müssen. Vor dem Hintergrund der noch immer anhaltenden Wirtschaftskrise hält die DNHK es für sinnvoll, über Kurzarbeitsregelungen nachzudenken. Die DNHK weist darauf hin, dass noch immer zahllose gesetzliche und sonstige Hindernisse bestehen, die einem einfachen Zugang zu den Märkten des Nachbarlandes im Wege stehen. Die DNHK ruft dazu auf, rechtliche und steuerliche Regelungen zur Förderung von Innovation zu vereinfachen und ihren Anwendungsbereich zu erweitern.

4 Focus op industrie De bezuinigingsoperatie die de Nederlandse overheid sinds enkele jaren uitvoert heeft historische dimensies. De moed en de daadkracht die de verschillende regeringen die deze operatie uitvoeren hebben getoond verdienen een compliment. Zowel het Internationaal Monetair Fonds (IMF) als de Europese Commissie stelden onlangs dat de Eurolanden meer tijd moeten krijgen om hun begroting op orde te krijgen, aangezien anders de druk op de economie te groot wordt. Deze tijdwinst en bezuinigingsplannen moeten gepaard gaan met een groeiagenda. Bezuinigingen dienen verstandig, doordacht en vooral doelgericht uitgevoerd te worden. Overhaaste begrotingsdiscipline leidt noch tot een structurele begrotingsverbetering noch tot groei. Bezuinigingen zijn geen doel op zich. De huidige bezuinigingen in Nederland hebben de potentie om over tien jaar als juiste beslissing en als herstart van de economische motor te worden beoordeeld. Dit betekent wel dat er verder moet worden doorgepakt. Hiervoor zou een actiegerichte groeiagenda het juiste vertrekpunt kunnen vormen. Denk aan een New Dutch Deal. Duitsland is voor Nederland de veruit belangrijkste handelspartner. De DNHK en haar ledenbedrijven zijn er stellig van overtuigd dat een beleid dat consequent gericht is op samenwerking met Duitsland ertoe bijdraagt om sterker en sneller uit de crisis te komen. De interne Europese markt heeft de afgelopen decennia tastbare voordelen opgeleverd voor burgers, consumenten en ondernemers in Nederland en Duitsland. De interne markt zorgt voor 4 procent van het Europese BBP en heeft bijgedragen aan het creëren van werkgelegenheid en het versterken van economische groei. In de praktijk blijken er echter nog steeds barrières te bestaan voor ondernemers die over de grens willen ondernemen. Bijvoorbeeld door het ontbreken van Europese regelgeving of door verschillen in de uitvoering ervan. Nederland en Duitsland zouden zich ervoor in moeten zetten om de barrières voor het zakendoen over de grens verder terug te dringen. nl Stimulering van de export naar Duitsland speelt geen centrale rol in de Haagse politiek. Hoewel voortdurend wordt benadrukt dat de goede relatie niet als vanzelfsprekend mag worden beschouwd, ontbreekt het aan concrete maatregelen en acties. Belangrijke Nederlandse vertegenwoordigingen in de Bondsrepubliek zijn in de afgelopen jaren weggevallen, budgets voor beursdeelname in Duitsland zijn nagenoeg stopgezet en er vindt nauwelijks overleg plaats over een grensoverschrijdende aanpak voor betere benutting en uitbreiding van (personele) infrastructuur. De standpunten van de Nederlands-Duitse Handelskamer (DNHK) zetten in op de consequente doorontwikkeling van grensoverschrijdende samenwerking, vereenvoudigde toegang tot de buurmarkt en betrouwbare structuren voor productie en handel. Grensoverschrijdende samenwerking en bilaterale benadering van maatschappelijke probleemstellingen krijgen doorgaans te weinig aandacht van Nederlandse politici en hun Duitse collega s. Oplossingen blijven beperkt tot nationale en Europese oplossingen, hoewel in de praktijk ook grensoverschrijdende oplossingen de nodige aandacht moeten krijgen en problemen vaak efficiënter zouden oplossen. De Nederlands-Duitse regeringstop op 23 mei 2013 is het juiste signaal voor meer bilaterale afstemming tussen onze beide regeringen. De DNHK roept de beide regeringen dan ook dringend op om dergelijke consultaties met een bepaalde regelmaat te herhalen en biedt beide regeringen aan om de voorbereiding van dergelijke toppen inhoudelijk te ondersteunen. Deze standpunten zijn tot stand gekomen in samenwerking met onze ledenbedrijven. De DNHK heeft samen met VNO-NCW en de Vereniging FME-CWM een industriecampagne geïnitieerd. Deze campagne moet meer aandacht genereren voor de Nederlandse industrie. Nederland wordt vaak alleen gezien als handelsnatie en/of diensteneconomie. De sterke industriële kern van de Nederlandse economie krijgt daardoor niet de aandacht die ze verdient. De campagne Maak kennis brengt hierin verandering. De standpunten staan dit jaar dan ook vooral in het teken van de industriële vestigingsplaats Nederland en de samenwerking met Duitsland. 4 DNHK Standpunten / Standpunkte

5 1 Maakindustrie Ontwikkel een strategie ter ondersteuning van de maakindustrie om deze ook voor de toekomst als basis van de Nederlandse economie te behouden. Het besef dat industriële vooruitgang ook maatschappelijke vooruitgang betekent moet worden versterkt. Dit is een taak voor zowel bedrijfsleven als overheid. Zorg voor maatschappelijk draagvlak voor de maakindustrie en consistent beleid op lange termijn. Nederlands-Duitse Handelskamer Deutsch-Niederländische Handelskammer De omzet van de technologische industrie is in het afgelopen jaar volgens cijfers van de Vereniging FME-CWM met 3 procent gestegen. Deze groei is vooral te danken aan de export, die met 5 procent is toegenomen. Ook voor 2013 rekent de technologische industrie op een stevige exportgroei. Met een jaaromzet van 100 miljard euro, een exportwaarde van 60 miljard euro en ruim arbeidsplaatsen, is de technologische industrie als exporteur, innovator en werkgever cruciaal voor de verdienkracht van Nederland. Aantrekkelijke randvoorwaarden voor producenten, effectieve ondersteuning van het mkb en het doelbewust uitbreiden van de relaties met belangrijke handelspartners vooral met Duitsland moeten op lange termijn, ook in andere sectoren, de fundamenten vormen voor duurzame groei. Met het topsectorenbeleid heeft het kabinet Rutte I negen kerngebieden geïdentificeerd, die het kabinet in het bijzonder en op lange termijn wil stimuleren. Overheid, wetenschap en bedrijfsleven moeten op het gebied van agro & food, chemie, creatieve sector, energie, hightech systemen en materialen, life sciences & health, logistiek, tuinbouw en water nog nauwer samenwerken dan voorheen. Bovendien werden er extra financiële middelen voor deze sectoren ter beschikking gesteld. Als tiende sector werd het doelgericht aantrekken van Europese hoofdkantoren toegevoegd. Het idee om veelbelovende sectoren te ondersteunen is juist. Belangrijk is echter wel dat het niet bij mooie woorden blijft. Aantrekkelijke randvoorwaarden vereisen voldoende financiële middelen en een gezond ondernemingsklimaat. Om op lange termijn groei te creëren dient een strategie met actiepunten ter ondersteuning van de maakindustrie in het bijzonder in het MKB te worden ontwikkeld. Deze sector vormt de basis van de economische groei en zal het meest van het topsectorenbeleid moeten profiteren. Bedrijven zijn gebaat bij continuïteit. Het verdient dan ook nadrukkelijke aanbeveling om het huidige topsectorenbeleid voort te zetten. Dit beleid moet voor een langere periode het kader blijven waarbinnen overheid en bedrijfsleven samen opereren. maatschappelijk draagvlak voor de (maak)industrie worden gecreëerd. Het besef dat industriële vooruitgang ook maatschappelijke vooruitgang is en vice versa moet worden versterkt. De industrie is in toenemende mate hightech, innovatief en kennis gedreven en wordt gekenmerkt door geavanceerde productieprocessen. Bovendien is het de drijvende kracht achter oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken, bijvoorbeeld op het gebied van zorg en veiligheid. Het is belangrijk dat dit beeld ook bij het grote publiek aankomt. Permanente aandacht en actie van de overheid zijn hierbij noodzakelijk. Succesvol industriebeleid Een succesvol industriebeleid is afhankelijk van continuïteit en stabiele kaders. Het Nederlandse industriebeleid wordt onder andere gekenmerkt door fiscale stimulering van R&D. Dit instrument ontbreekt in Duitsland. Duitsers kijken om die reden jaloers naar Nederland. Geef dit voordeel niet weg en beperk de effecten op deze faciliteiten (innovatiebox, WBSO en RDA) bij de invulling van bezuinigingen tot een minimum. 5

6 niet op innovatie te worden bezuinigd. In het huidige regeerakkoord is aangekondigd dat er in 2014 in totaal 93 mln. euro zal worden bezuinigd op de RDA, de innovatiebox en de WBSO. Dit bedrag loopt op naar 160 mln. euro. in De effecten op de huidige situatie voor ondernemingen moeten bij de invulling van deze bezuinigingen tot een minimum worden beperkt. Fiscale stimulering van R&D ontbreekt in Duitsland en Duitsers kijken om die reden jaloers naar Nederland. Geef dit voordeel niet weg. het vestigingsklimaat voor multinationals te worden versterkt. Hoofdkantoren van multinationals leveren een land arbeidsplaatsen op. Wanneer een onderneming zijn hoofdkantoor verplaatst naar een ander land met gunstiger vestigingsvoorwaarden, verhuizen de R&D- en productiefaciliteiten vaak mee, met als gevolg het verlies van vele hoogwaardige arbeidsplaatsen en tevens kennis. Nederland beschikt momenteel over een relatief gunstig vestigingsklimaat voor deze bedrijven. Het is belangrijk dit voordeel te behouden. beter te worden samengewerkt tussen onderzoekers en eindgebruikers. Nog steeds blijft een concrete toepassing van onderzoeksresultaten in industriële processen en producten vaak achterwege. Deze innovaties zijn echter op veelbelovende gebieden als gezondheid, medische techniek, hightech en energie dringend noodzakelijk om de internationale concurrentiekracht van Nederland te behouden en uit te bouwen. Bijzondere synergie-effecten zijn daarbij weggelegd voor grensoverschrijdende samenwerking. de financiering van nieuwe projecten voor MKBbedrijven vereenvoudigd worden. Zeker gezien de overheidssteun die de financiële sector in de afgelopen jaren heeft ontvangen, moeten de banken bij de kredietverlening aan MKB-bedrijven flexibeler worden dan op dit moment het geval is. Zonder een flexibele kredietverlening aan het MKB, wordt de basis van de Nederlandse economie uitgehold. Zoals de DNHK al in haar standpunten 2012 aangaf is er bij de Nederlandse wetgever een tendens te constateren dat bij complexe fiscale onderwerpen naar besluiten wordt uitgeweken die de fiscale wet leesbaar houden. Het valt te bezien of dit de juiste weg is. 2 Technici opleiden en aantrekken Er is in Nederland een groeiend tekort aan goed opgeleide technici. Dit vormt een inherente bedreiging voor het industriële vestigingsklimaat. Daarom moeten er meer technici worden opgeleid in disciplines die aansluiten op de behoeftes van het bedrijfsleven. Geef techniek al vanaf de basisschool een vaste plek in het curriculum en zorg voor een level playing field tussen masteropleidingen in alfa-, bèta- en gammastudies. Daarnaast zal echter ook meer buitenlands talent moeten worden aangetrokken. De Nederlandse economie is kennis gedreven. Goede vakmensen zijn dan ook onontbeerlijk voor economisch succes. In 2016 zal het Nederlandse tekort aan goed opgeleide technici zijn opgelopen tot mensen. De bèta- en techniekstudies hebben een te lage instroom om dit tekort op te vangen. Duitsland vormt op het gebied van technische opleidingen een goed en binnen Europa uniek voorbeeld: door het duale opleidingssysteem is het bedrijfsleven daar al in een vroeg stadium zeer uitvoerig bij het opleidingsproces betrokken. De examencommissies bestaan uit ondernemers, waardoor gegarandeerd wordt dat de opleidingen zoveel mogelijk raakvlak hebben met de beroepspraktijk. In Nederland werd de kwaliteit van de beroepsopleidingen tot nu toe grotendeels door de onderwijssector zelf beoordeeld. Met het nationaal Techniekpact krijgen nu voor het eerst bedrijven ook echt invloed op de opleiding van technici in Nederland. Dit is de juiste insteek. 6 DNHK Standpunten / Standpunkte

7 Nederlands-Duitse Handelskamer Deutsch-Niederländische Handelskammer Opleidingen aantrekkelijker maken Op het gebied van de technische studies had het Techniekpact nog ambitieuzer mogen zijn. Om technische opleidingen aantrekkelijker te maken zijn volgens de DNHK de volgende maatregelen noodzakelijk: Verbeter het imago van de industrie en van technische beroepen; Zorg dat havo- en vwo-leerlingen goed worden voorgelicht m.b.t. technische opleidingen en beroepsperspectieven in de techniek; Maak technische opleidingen financieel aantrekkelijker. Garandeer bijvoorbeeld een level playing field tussen masteropleidingen in alfa-, bèta- en gammastudies; Trek lessen uit het duale opleidingsstelsel in Duitsland: 93 procent van de Duitse onderwijsexperts beoordeelt de combinatie van praktijk (binnen een bedrijf) en theorie (op school) positief. Het duale onderwijs geniet ook in de Duitse samenleving een positief imago. Het is voor een Duitse werknemer zonder meer mogelijk om met een mbo-diploma door te groeien naar een leidinggevende functie; Beroepsonderwijs en vakmanschap staan in Duitsland hoger in aanzien. Wanneer iemand voldoende werkervaring heeft staat hem zelfs de weg naar een technische opleiding op universitair niveau open. Hoewel het unieke Nederlandse systeem van BBL en BOL binnen het MBO in principe goed functioneert, zijn er nog grote verbeterstappen mogelijk en noodzakelijk. Buitenlandse vakkrachten Als het gaat om het aantrekken van technici uit het buitenland concurreert Nederland met tal van andere industrielanden. Ook Duitsland heeft te kampen met een tekort aan technisch vakpersoneel. Om de juiste mensen aan te trekken zal Nederland aantrekkelijker moeten zijn dan de omringende landen. Sinds 2012 kunnen buitenlandse werknemers alleen een vergoeding voor extraterritoriale kosten ontvangen voor zover zij voorafgaand aan hun Nederlandse baan minstens twee derde van de tijd op minimaal 150 km afstand van de Nederlandse grens woonden. De beperking van de 30%-regeling met een grens van 150 kilometer maakt de Nederlandse arbeidsmarkt voor Duitse technici minder aantrekkelijk. Het gevolg is dat Duitse technici niet naar Nederland komen en Duitse studenten na het afronden van hun studie niet in Nederland blijven. De 150 km-bepaling is opgenomen om misbruik van de 30%-regeling tegen te gaan. Dit is begrijpelijk maar de thans voorliggende regeling doet meer dan het tegengaan van misbruik en dient om die reden nog eens goed tegen het licht te worden gehouden. De Nederlandse-Duitse Handelskamer stelt voor om met behulp van een kwaliteitstoets ofwel tegenbewijsregeling uitzonderingen op de 150 kilometer-grens toe te staan en dit in het Belastingplan 2014 op te nemen. Tevens adviseert de DNHK om via voorlichtingscampagnes in het buitenland actief op zoek te gaan naar technisch personeel. Alleen wanneer Nederland ook in het buitenland bekend staat als innovatief industrieland vindt buitenlands personeel ook zijn weg hiernaartoe. Investeer in leraren en docenten en zorg ervoor dat er op de PABO meer aandacht wordt besteed aan techniek en bètaonderwijs. Uiteraard moet ook het bedrijfsleven zelf de taak op zich nemen om jongeren te enthousiasmeren voor een technische loopbaan. Stageplaatsen zijn daarbij van cruciaal belang. Op dit moment is er een groot tekort aan stageplekken voor jongeren. Ook open dagen van bedrijven en schoolbezoeken van CEO s of bekende boegbeelden uit het bedrijfsleven kunnen bijdragen. Voorlichting over de technische sector, de goede arbeidsperspectieven en persoonlijke ontwikkelingsmogelijkheden, het belang voor de Nederlandse economie etc. is cruciaal. De leerlingen moeten actief worden benaderd. Op dit gebied werken de initiatiefnemers van de industriecampagne nauw samen met het Techniekpact en juichen dit van harte toe. 7

8 3 Internationale handel Door het stimuleren van buitenlandse beursdeelnames hebben veel Nederlandse mkb-bedrijven eerste stappen kunnen zetten naar internationalisering. Het stopzetten van ondersteunende maatregelen voor beursdeelnames is dan ook een verkeerd signaal, zeker als het gaat om Duitse beurzen. Duitsland is immers beursland nummer één in de wereld. Door het terugdraaien van de promotionele activiteiten wordt internationalisering voor veel Nederlandse mkb-bedrijven bemoeilijkt. De DNHK pleit daarom voor een gedegen kosten/batenanalyse van de in het verleden ingezette middelen op basis waarvan het besluit tot stopzetten van ondersteunende maatregelen voor beursdeelname heroverwogen dient te worden. Nederlandse exporteurs hebben in 2012 voor 431 miljard euro uitgevoerd. Nooit eerder was de exportwaarde zo hoog. Om deze basis van de Nederlandse economie op de lange termijn veilig te stellen moet de concurrentiekracht van ondernemingen worden vergroot. Duitsland is in dit kader de belangrijkste handelspartner van Nederland. De goede handelsrelaties zijn van grote betekenis voor de groei van de Nederlandse economie zeker gezien de positieve ontwikkeling die de Bondsrepubliek in de afgelopen jaren heeft doorgemaakt. Deelname aan beurzen Een belangrijk instrument voor marktbewerking in het buitenland is de deelname aan beurzen. In 2011 maakten alleen al in Duitsland zo n Nederlandse bedrijven voor hun internationale handel gebruik van dit platform en namen als exposant deel aan een beurs. Voor opkomende mkb-bedrijven is dit vaak de eerste stap op een buitenlandse markt. Het door de Nederlandse regering aangekondigde stopzetten van ondersteunende maatregelen voor deze beursdeelnames is een verkeerd signaal. Landen als de VS en Italië hebben onlangs geconstateerd dat exportstimulering een noodzaak is en geplande bezuinigingen op dit gebied weer teruggedraaid. De DNHK vraagt de Nederlandse overheid om nog eens goed te kijken naar ondersteuningsmogelijkheden voor buitenlandse beursdeelname. In tijden van bezuinigingen moeten overheidsmiddelen uiteraard zo efficiënt mogelijk worden ingezet. DNHK schat de efficiëntie van de ingezette middelen hoog in en pleit daarom voor een gedegen kosten/batenanalyse van de in het verleden ingezette middelen op basis waarvan het besluit tot stopzetten van ondersteunende maatregelen voor beursdeelname heroverwogen dient te worden. Onder het motto Holland Branding bereiken gemeenschappelijke Nederlandse beursinzendingen alleen al op Duitse beurzen meer dan tien miljoen bezoekers per jaar, waarvan 2,5 miljoen vakbezoekers uit het buitenland. De positieve multiplicatoreffecten hiervan moeten worden meegenomen in de afweging om ondersteunende maatregelen stop te zetten. Buitenlands postennetwerk Een goed functionerend buitenlands postennetwerk is cruciaal om de economische belangen van de technologische industrie in het buitenland te behartigen en de sector te positioneren. Voor grotere bedrijven is het van belang om op het gebied van exportfinanciering te kunnen concurreren met andere bedrijven in Noordwest-Europa. Ondanks de omvangrijke handelsrelaties met Duitsland en de ogenschijnlijk makkelijke toetreding tot de Duitse markt, verdient deze handelspartner ook in de toekomst de nodige aandacht. Een samenwerking is niet vanzelfsprekend. De relaties moeten voortdurend worden onderhouden, uitgebreid en in Duitsland worden behartigd. Zonder postennetwerk verliest Nederland een belangrijke steunpilaar en vertegenwoordiging in het buitenland. 8 DNHK Standpunten / Standpunkte

9 Nederlands-Duitse Handelskamer Deutsch-Niederländische Handelskammer 4Infrastructuur en verkeer Op het gebied van infrastructuur en verkeer wordt nog altijd te weinig grensoverschrijdend gedacht. Een grensoverschrijdend Masterplan Infrastructuur tussen Nederland en Duitsland blijft daarom noodzakelijk. Zo bevindt de besluitvorming over de uitbreiding van de Betuweroute in Duitsland zich momenteel in een cruciale fase. De DNHK roept de Nederlandse regering dan ook dringend op om de ondertekening van een financieringsovereenkomst bij de Bondsregering te bepleiten. Ook andere grensoverschrijdende infrastructuurprojecten zouden in een grensoverschrijdend Masterplan Infrastructuur meegenomen moeten worden, zoals de verbindingen tussen Twente en het noordwesten van Duitsland, de verbinding Eindhoven-Düsseldorf en vele andere. Nederland is een hub voor de internationale handel en logistiek. Hierdoor ontstaan bijzondere belangen met betrekking tot infrastructuur en grensoverschrijdend verkeer. Nog steeds wordt er echter bij grensoverschrijdende projecten teveel aan de eigen nationale belangen gedacht. We zijn nog ver af van een gezamenlijk Masterplan Infrastructuur tussen Nederland en zijn belangrijkste handelspartner Duitsland. Juist de grensregio moet als één Europese regio worden gezien en vereist daarom een bredere blik op infrastructurele projecten. De DNHK pleit voor een gezamenlijke aanpak op het gebied van infrastructuur. Een alomvattende infrastructurele analyse van de Noordwest-Europese regio (Hamburg-Le Havre) is noodzakelijk. In dit gebied liggen de belangrijkste havens, waaronder de ZARA-havens, die essentieel zijn voor de toelevering van de industrie en bevolking in West- en Zuidwest- Duitsland. Goederenvervoer in de toekomst Om de verwachte groei van het goederenvervoer in de Rijn-Schelde Delta de komende decennia op te vangen is een slimmer gebruik van bestaande infrastructuur, aanleg van nieuwe infrastructuur, het opheffen van bekende knelpunten en een betere coördinatie tussen de modaliteiten noodzakelijk. De capaciteit van infrastructuur en transportmiddelen wordt nu nog niet optimaal benut. Uitwisseling van informatie tussen alle partijen in de logistieke keten wordt in de toekomst nog belangrijker en kan onnodig (leeg) transport voorkomen. Een betere afstemming tussen goederenvolumes en de beschikbare capaciteit van de modaliteiten, zgn. synchromodaliteit, is noodzakelijk. Een voorbeeld van het slimmer gebruik maken van bestaande infrastructuur is Portbase, het informatiesysteem ofwel port-community systeem in de havens van Rotterdam en Amsterdam: een optimale koppeling van informatiesystemen in de logistiek. In Nederland worden de eerste stappen gezet om te komen tot een Neutraal Logistiek Informatie Platform. Dit NLIP is een van de projecten van de Topsector Logistiek en het zou zeer verstandig zijn als dit NLIP ook een connectie gaat maken met de relevante Duitse logistieke informatiesystemen. Om de kwaliteit van de vervoersketens te verbeteren is meer regie nodig. Zo kunnen transportsystemen efficiënter en duurzamer worden en is een optimale bereikbaarheid gegarandeerd. Goede voorbeelden van regie op vervoersketens zijn de Verkeersonderneming Rotterdam en Keyrail, de exploitant van de Betuweroute in Nederland. Voor alle logistieke ambities zijn alle partijen in de logistieke keten nodig: verladers, reders, expediteurs, zee- en binnenhavens en terminals. Maar ook de politiek en de overheid. Zij spelen een belangrijke rol bij het creëren van de randvoorwaarden voor slimme logistiek en infrastructuur. Op de weg Voor de gehele regio geldt dat verbetering van de doorstroming één van de grote uitdagingen is. Om files en de daarmee gepaard gaande economische schade te beperken zijn er maatregelen nodig om een zo ongestoord mogelijke doorstroming van het goederenverkeer te garanderen. Er is in dit opzicht in het afgelopen jaar al de nodige winst behaald door de spoedaanpak van knelpunten. Zo is de Nederlandse aansluiting op de Duitse A61 bij Venlo in april 2012 gereedgekomen. De A12 tussen Lunetten en Veenendaal werd versneld verbreed en beschikt sinds 1 maart 2013 over extra rij- en spitstroken. Het aanleggen van meer asfalt alleen zal uiteindelijk echter geen oplossing bieden voor de fileproblematiek. Een verschuiving van hoofdzakelijk individueel verkeer naar meer gebruik van openbaar vervoer 9

10 kan daaraan een bijdrage leveren, maar levert ook een bijdrage aan bijvoorbeeld milieu- en duurzaamheidsdoelen. Om het gebruik van openbaar vervoer te stimuleren zijn goede verbindingen en goede aansluitingen evident, ook op internationaal niveau. Naast de uitbreiding van de bestaande infrastructuur moet actief aan alternatieven, zoals het gebruik van moderne communicatiemiddelen met het oog op het in kaart brengen van de verkeerstromen en uitwerken van alternatieve routes, stimuleren van thuiswerken, variabele werktijden en de ontwikkeling en regulering van het gebruik van (slimme) infrastructuur worden gewerkt. Dit pakket aan maatregelen is voor de gehele regio een grote stimulans om innovatieve concepten op te zetten. Ook het breder inzetten van (fiscale) stimuleringsmaatregelen biedt een middel om het gebruik van individueel vervoer beperken. Nederland en Duitsland hebben op dit innovatieve terrein de kans om gezamenlijk een best practice te worden. Op het spoor Ondanks jarenlange onderhandelingen en afspraken met Nederland heeft de Bondsregering tot op heden geen geld gereserveerd voor de aanleg van het derde spoor dat de aansluiting op het Nederlandse deel van de Betuweroute moet verbeteren. Alleen een financieringsovereenkomst tussen Bondsregering, Noordrijn-Westfalen en Deutsche Bahn geeft zekerheid over de bouw voor Nederland, Duitsland, industrie én omwonenden. De DNHK heeft in november 2012 samen met enkele Duitse partners de betrokken partijen opgeroepen om snel de benodigde financieringsovereenkomst te ondertekenen. Dit is tot op heden echter niet gebeurd. De onzekerheid over de komst van het derde spoor blijft dus bestaan en uitstel tot Sankt-Nimmerleinstag dreigt. Samen met de Niederrheinische Industrie- und Handelskammer en het Logistik.Cluster.NRW heeft de DNHK in november 2012 een gezamenlijke verklaring uitgegeven dat de ontbrekende financieringsovereenkomst tussen Bondsregering, deelstaatregering NRW en Deutsche Bahn niet mag leiden tot een verdere vertraging van de bouw van het derde spoor. Tegelijkertijd hebben de drie partners ertoe opgeroepen om de financieringsovereenkomst ook daadwerkelijk in het voorjaar van 2013 te ondertekenen. Tot op heden is dit echter niet gebeurd. De DNHK roept de Nederlandse regering dan ook dringend op om dit verzoek te ondersteunen en eveneens bij de Bondsregering aan te dringen op snelle ondertekening van een financieringsovereenkomst. Tevens dringt de Handelskamer er bij de Duitse Bondsregering, de Nederlandse regering en de deelstaatregering van NRW op aan om de capaciteit gedurende de bouwfase goed te regelen en vroegtijdig een grensoverschrijdende Taskforce Goederenverkeersmanagement in het leven te roepen. Deutsche Bahn heeft als een van de belangrijkste betrokkenen al aangegeven de oprichting van een dergelijke Taskforce zeer te verwelkomen. Op middellange termijn dient de verbinding Eindhoven-Düsseldorf op het traject Kaldenkirchen- Dülken tweesporig te worden uitgebreid. Dit is noodzakelijk om ook intercity s voor personenvervoer te kunnen laten rijden en levert bovendien extra capaciteit voor het goederenvervoer op. De uitbreiding Kaldenkirchen-Dülken dient echter wel goed te worden afgestemd met de uitbreiding van de Betuweroute. Tijdens de bouwfase van de Betuweroute is de verbinding via Venlo namelijk van groot belang om de capaciteit die daar dan door de bouwwerkzaamheden ontbreekt op te kunnen vangen. Het verdient aanbeveling dat de Nederlandse overheid, bij voorkeur in samenwerking met de aangrenzende Duitse deelstaten, een actieve bijdrage levert aan het nieuwe Bundesverkehrswegeplan , dat op dit moment in Duitsland wordt voorbereid. Alleen infrastructuurprojecten die in dit Duitse infraplan zijn opgenomen, kunnen in genoemde periode worden uitgevoerd. Het belang van de Nederlandse en Duitse logistiek vraagt om een nauwe samenwerking. Op het water Ook de modale verschuiving van het goederenvervoer naar het water is essentieel. De Nederlandse havens moeten goed verbonden zijn met de omliggende economische kerngebieden en aantrekkelijk blijven als hub voor verladers en consumenten. In de Rotterdamse haven zijn daarover afspraken gemaakt met de nieuwe terminals op de Tweede Maasvlakte. Duitsland en de Bundesländer langs de Rijn hebben dezelfde ambities. Dat vraagt vooral om investeringen in water- en spoorwegen, maar ook om multimodale ontsluiting van inlandterminals en binnenhavens. Een voorbeeld van succesvolle modal shift is het Alpherium in Alphen aan den Rijn. Van daaruit brengt Heineken zijn exportbier voortaan per binnenschip naar Rotterdam. Andere verladers zorgen voor de retourvracht. Dit levert een besparing op van 6 miljoen vrachtwagenkilometers per jaar en een CO2-reductie van 30 procent. Een mogelijke tolheffing of gebruikersfinanciering op de Rijn is contraproductief voor een modal shift naar de binnenvaart. De commissie Zukunft der Verkehrsinfrastrukturfinanzierung o.l.v. Karl-Heinz Daehre, heeft in haar rapport van december 2012 de Akte van Mannheim niet onaantastbaar genoemd. De DNHK vraagt de Nederlandse regering scherp in de gaten houden wat de nieuwe Bondsregering na de 10 DNHK Standpunten / Standpunkte

11 Nederlands-Duitse Handelskamer Deutsch-Niederländische Handelskammer verkiezingen met dit advies doet. De DNHK is van mening dat de Nederlandse en Duitse regering positieve prikkels moeten creëeren om de binnenvaart verder te verduurzamen. Tolheffing op de Rijn is het verkeerde signaal aan de binnenvaartsector, zeker zolang er nog ruimte bestaat om meer goederen via de Rijn te vervoeren. De Rijn is onderdeel van de Trans Europese Netwerken voor transport (TEN-t). Vanuit de haven van Rotterdam worden initiatieven ontwikkeld om het transport per binnenvaart over de Rijn verder te verduurzamen. Een uitstekende schone brandstof hiervoor is LNG. Om het gebruik van LNG op een rendabele wijze mogelijk te maken zijn diverse stappen noodzakelijk. Voorbeelden hiervan zijn de opzet van een infrastructuur van bunkerstations, het geschikt maken van schepen en vooral het toestaan van het gebruik van deze brandstof. Bij dit zeer belangrijke laatste punt spelen de Europese Unie in Brussel, de Centrale Rijncommissie in Straatsburg en de nationale, regionale en lokale overheden een grote rol. Het gebruik van LNG is zeer veilig en is bijvoorbeeld onvergelijkbaar met LPG. Het is ten behoeve van de verduurzaming van het transport over water van groot belang dat Nederland, Duitsland en de supranationale overheden veel nauwer gaan samenwerken. Alleen een sterke samenwerking kan leiden tot succes in de vorm van verminderde emissies en dus schoner en tevens ook veilig transport. In de lucht Net als voor andere grotere infrastructurele projecten geldt ook voor luchthavens dat deze grensoverschrijdend dienen te worden bekeken. Voor dergelijke projecten zijn nationale grenzen relatief irrelevant. In een Euregionaal gebied moet immers altijd worden nagegaan wat de relatie met en impact op bestaande en geplande situaties is. Dat geldt nog sterker voor projecten waarvoor geheel of gedeeltelijk publiek geld wordt aangewend. Voor luchthavens is het erg belangrijk om vast te stellen wat de catchment area is, in hoeverre er in dit gebied al meer gelijksoortige luchthavens aanwezig zijn dan wel plannen/initiatieven hiervoor bestaan en in hoeverre deze elkaar in een gezonde bedrijfsvoering kunnen schaden. De DNHK pleit er geenszins voor om concurrentie in het bedrijfsleven te beperken, maar wel wanneer dit door overheidsbeleid op een ongezonde manier wordt beïnvloed. Er zijn de laatste jaren regelmatig rapporten verschenen waaruit blijkt dat het aantal luchthavens in verschillende regio s zowel nationaal als grensoverschrijdend aan de hoge kant zou zijn, wellicht zelfs te hoog. Een groot deel hiervan is of wordt geheel of gedeeltelijk met publiek geld gefinancierd. Uiteraard kan het voor de economische ontwikkeling van een regio zinvol zijn om initiatieven of projecten bij de start te subsidiëren, maar dan wel na een zeer zorgvuldige afweging en beoordeling in een groter geheel en in een grensoverschrijdend perspectief. 11

12 5 Grensregio en grensverkeer Een efficiënte en grensoverschrijdend afgestemde infrastructuur komt goederen- en personenvervoer ten goede. Vervoersflexibiliteit is van essentieel belang voor de economie van Nederland. Knelpunten moeten worden wegenomen. Naast het uitrollen van een grensoverschrijdend extended gate -concept dient een gestandaardiseerde en efficiënte afhandeling van de in- en uitgaande goederenstromen te worden uitgewerkt en omgezet. Ritregistratie dient Europees gestandaardiseerd te worden. Het rijverbod in het weekend en op feestdagen moet onder de loep worden genomen. Douane Veel exporteurs krijgen met verschillende interpretaties van algemeen geldende wetgeving te maken. Dit leidt vooral op het gebied van douanezaken tot verregaande problemen. Op de laatste meters nemen wereldwijde goederenstromen onlogische wendingen en belemmeren de concurrentiepositie. Dit heeft een directe negatieve invloed op de economische activiteit in de betreffende regio. De DNHK pleit voor een ronde tafel van de douanes in Nederland en Duitsland, om in samenspraak met de exporteurs tot praktische oplossingen te komen en onnodige bureaucratische drempels af te bouwen. Bij een goed functionerende regio hoort ook een gestandaardiseerde en efficiënte afhandeling van de in- en uitgaande goederenstromen. Deze goederenstromen zijn onderhevig aan controles door verschillende instanties, die er verschillende procedures en rapportagemomenten op na houden. Er dient een optimale afstemming van de bedrijfsprocessen te komen, waarbij hergebruik van bedrijfsgegevens ( piggybacking ) leidend is. Samenwerking tussen de verschillende diensten ook grensoverschrijdend zal de logistieke functie van de regio verder versterken. Een single-window in het werkproces van de Nederlandse en Duitse douaneautoriteiten zou een grote stap voorwaarts zijn en een belangrijke innovatie op het gebied van douaneformaliteiten. Op deze manier kan informatie voor alle Nederlandse en Duitse douaneautoriteiten door middel van een geïntegreerde afhandeling worden geleverd. Nu moet veel informatie nog apart aan verschillende diensten worden aangeleverd wat een snelle afhandeling belemmert. De douane wordt van de grens naar het binnenland verplaatst, waardoor een centrale ligging ontstaat die het hele gemeenschappelijke werkproces bevordert. Ritregistratie In het verleden heeft de DNHK er al meermaals op gewezen dat er in Nederland en Duitsland afwijkende regelingen gelden op het gebied van ritregistrtie voor voertuigen met een totaal gewicht tussen de en kg. In Nederland en de rest van Europa is het gebruik van een tachograaf verplicht bij een voertuig(combinatie)gewicht van meer dan kg. Duitsland heeft deze grens in zijn nationale wetgeving verlaagd naar kg. Hierdoor worden bestuurders van bestelauto s zwaarder dan kg verplicht om, wanneer ze in Duitsland rijden, de rij- en rusttijden handmatig bij te houden en moeten ze een verklaring bij zich hebben, waarin zij verantwoorden wat ze de afgelopen 28 kalenderdagen hebben gedaan. De DNHK pleit voor een uniforme regeling op basis van de Europese standaard. Rijverbod in het weekend en op feestdagen Rijverboden leiden tot problemen in de grensregio. Dit geldt des te meer aangezien ook bestelauto s met een aanhanger onderhevig zijn aan het rijverbod. De rijverboden leiden tot een vermindering van de efficiency in het transport omdat juist de verkeersluwe periode in het weekend niet kan worden gebruikt. Lange files aan de grens zijn het gevolg van deze regelgeving. De mogelijkheid om nog enkele kilometers (met een wettelijk maximum) door te rijden om een beveiligde parkeerplaats te bereiken moet hier een oplossing bieden. Ook het uitrollen van een grensoverschrijdend extended gate -concept moet in samenwerking met de Duitse Zoll makkelijker gemaakt worden. 12 DNHK Standpunten / Standpunkte

13 Nederlands-Duitse Handelskamer Deutsch-Niederländische Handelskammer 6Energie De Nederlandse regering moet haar energiebeleid zodanig door ontwikkelen dat het tegemoet komt aan de behoefte aan grootschalige energieopwekking enerzijds en de uitbouw van duurzame energie anderzijds. Tegelijkertijd moet er een stabiel kader bestaan voor zowel kleinschalige energieproducenten als internationale energiemaatschappijen. De DNHK is verheugd over het feit dat de Nederlandse regering de duurzame energie doelstelling naar 16 procent heeft verhoogd. De doelstelling had echter nog ambitieuzer kunnen zijn. Belangrijk is nu dat de gestelde doelen ook gerealiseerd worden. Een goede afstemming met Duitsland is daarbij - gezien de snelle ontwikkeling van de Energiewende - van essentieel belang. Nederland en Duitsland kunnen elkaar op het gebied van duurzame energie en daaraan gekoppelde nieuwe projecten versterken. De DNHK juicht het toe dat de Nederlandse regering haar doelstelling wat betreft het toepassen van duurzame energie voor 2020 naar 16 procent heeft verhoogd. Momenteel ligt Nederland echter achter op schema om deze doelstelling te halen. Voor een succesvolle energietransitie zijn continuïteit, stabiliteit en lange termijnbeleid van groot belang. Dit houdt bijvoorbeeld in dat de overheid blijft vasthouden aan beleidskaders zoals de Rijkscoördinatieregeling voor energie, die initiatiefnemers van grote energieprojecten, bijvoorbeeld windparken van meer dan 100 megawatt en conventionele energieproductie van meer dan 500 megawatt, meer zekerheid moet bieden door centrale sturing. Zonder deze sturing en het doorzettingsvermogen van de rijksoverheid zullen grote energieprojecten niet of nauwelijks van de grond komen. Zorg voor een goede afstemming met Duitsland Gezien het verschil in tempo is de energietransitie inmiddels een erg complexe opgave geworden. Dit geldt voor zowel Nederland als Duitsland. Evenals op het gebied van de verkeersinfrastructuur wordt energiebeleid nog steeds vooral nationaal bepaald. Iedereen is het erover eens dat energiebeleid eigenlijk Europees beleid moet zijn. Dit soort megatransities vragen om een Europese regie. Van Europese sturing komt in de praktijk echter maar weinig terecht. Lidstaten laten dit ook nauwelijks toe. Tegelijkertijd hebben wij in de praktijk onder andere door de toenemende verwevenheid van onze energienetten de facto te maken met grensoverschrijdende energiemarkten. Energieprijzen worden zelfs Europees of internationaal vastgelegd. De DNHK vraagt de Nederlandse overheid dringend om een nauwe en permanente afstemming met Duitsland op het gebied van energieproductie en -transitie. op deze momenten niet meer rendabel en worden vervolgens stilgelegd, ook om de stabiliteit van het elektriciteitsnet niet in gevaar te brengen. Op koude winterdagen zonder wind en zon hebben we dezelfde centrales echter hard nodig om iedereen van energie te kunnen voorzien. De DNHK roept de Nederlandse regering op om energiebeleid te ontwikkelen dat tegemoet komt aan de behoefte aan grootschalige energieopwekking enerzijds en de uitbreiding van duurzame energie anderzijds. Tegelijkertijd moet er een stabiel kader bestaan voor iedereen en moet het beleid nauw worden afgestemd met Duitsland. Carbon Capture and Storage: CCS De CCS-technologie kan volgens berekeningen van de EU een fundamentele bijdrage leveren aan emissieverlaging. Zonder CCS zal het in Europa niet lukken om aan de gestelde CO2-doelstellingen voor 2050 te voldoen. In de haven van Rotterdam zijn gemeente, bedrijfsleven en het havenbedrijf een gezamenlijk initiatief gestart (Rotterdam Climate Initiative, RCI), onder andere met de ambitie om CO2-hub voor Noordwest-Europa te worden. Ook CO2 uit Duitsland komt hiervoor in aanmerking. Het belangrijkste project binnen dit initiatief is het ROAD-project van E.ON en GDF Suez. Doel van dit project is om CO2 van de nieuwe E.ON-centrale op de tweede Maasvlakte offshore in lege gasvelden voor de kust van Rotterdam op te slaan. Grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van CCS heeft de potentie om uit te groeien tot een voorbeeldproject voor Duits-Nederlandse samenwerking. De Duitse Energiewende heeft op dagen met veel wind en zon directe gevolgen voor de Nederlandse energiemarkt. Nederlandse fossiele centrales zijn 13

14 Duurzame energietransitie en innovatie worden ernstig belemmerd door het huidige falen van het Europese emissiehandelssysteem (ETS). Een overschot aan CO2-rechten heeft geleid tot een zodanig lage CO2-emissiehandelsprijs dat er geen enkele investeringsprikkel vanuit gaat en het nauwelijks mogelijk is om sluitende business cases te ontwikkelen die rekening houden met het emissiehandelssysteem. Nederland en Duitsland moeten in Europa samen optrekken om het emissieplafond jaarlijks zodanig omlaag te brengen dat dit aansluit bij de Europese doelstellingen voor vermindering van de CO2 uitstoot in 2050 en tegelijkertijd de industriële productie en de werkgelegenheid niet schaadt. Dit is belangrijk voor de investeringszekerheid en voorkomt een lappendeken van nationale maatregelen. Winning van schaliegas Schaliegas kan een belangrijke bijdrage leveren aan een toekomstgerichte duurzame energiemix. Gaswinning kent in Nederland een lange historie en er is op dit gebied in Nederland meer kennis aanwezig dan in andere Europese landen. De winning van schaliegas biedt kansen voor de economie en de hele Europese energiemarkt. Gezien de kennis en ervaring in Nederland is het raadzaam om de winning van schaliegas niet op voorhand uit te sluiten. De DNHK stelt voor om de mogelijke toepassing grondig te onderzoeken alvorens een definitief besluit wordt genomen. In een weloverwogen besluit dienen milieuoverwegingen, veiligheidsbelangen en economische belangen te worden meegewogen. 7 Recht & belastingen De DNHK heeft in het verleden regelmatig gepleit voor een versoepeling en modernisering van het Nederlandse ontslagrecht. Het sociaal akkoord zet hiertoe belangrijke stappen. De Handelskamer juicht dit toe, maar benadrukt dat er nu ook werk gemaakt moet worden van de voorgenomen wijzigingen van het ontslagrecht. Gezien de nog steeds aanhoudende crisis vraagt de DNHK aandacht voor deeltijd-ww. Ook wijst zij erop dat er nog steeds talloze wettelijke en feitelijke belemmeringen bestaan die een eenvoudige toetreding tot de buurmarkt in de weg staan. De DNHK roept op om juridische en fiscale regelingen die innovatie bevorderen te vereenvoudigen en hun toepassingsgebied te verruimen. Nog altijd bestaan er een aantal wettelijke regelingen die een eenvoudige betreding van de buurmarkt in de weg staan. Door deze hindernissen weg te nemen wordt het eenvoudiger om grensoverschrijdende kansen te benutten. Modernisering ontslagrecht Maak nu werk van de herziening van het ontslagrecht zoals afgesproken in het sociaal akkoord. Het sociaal akkoord legt een tijdspad vast voor de herziening van het ontslagrecht. De DNHK juicht dit toe. Al jarenlang pleit de DNHK voor vereenvoudiging van het ontslagrecht en afbouw van de huidige hoge ontslagvergoedingen die in internationaal perspectief tot uitzonderlijk hoge reorganisatielasten leiden en een negatief effect hebben op het vestigingsklimaat in Nederland. Het sociaal akkoord zet grote stappen voor een verlaging van de ontslagvergoeding. Een vaststelling op een derde van het maandsalaris in de eerste tien dienstjaren en vervolgens op een half maandsalaris dit alles onafhankelijk van de leeftijd van de werknemer zal leiden tot een aanzienlijke verlaging van de ontslagvergoeding in vergelijking met de huidige situatie. De DNHK begrijpt de noodzaak van een overgangsregeling voor oudere werknemers (50+), omdat voor deze groep werknemers de huidige ontslagbescherming onevenredig verlaagd wordt. Omdat voor kleine werkgevers de lasten van hoge ontslagvergoedingen bijzonder zwaar wegen, is het goed dat de sociale partners een uitzondering bepleiten voor mkb-bedrijven met minder dan 25 werknemers. De DNHK herinnert eraan dat zij in haar standpunten al jaren heeft gepleit voor een onderscheid tussen grote en kleine werkgevers. 14 DNHK Standpunten / Standpunkte

15 Nederlands-Duitse Handelskamer Deutsch-Niederländische Handelskammer Het is nu aan het kabinet om serieus werk te maken van de voorgenomen modernisering van het ontslagrecht. Het sociaal akkoord heeft dit actiepunt weer naar de toekomst geschoven. 1 januari 2016 is ver weg. De DNHK roept het kabinet op om de verlaging van de ontslagvergoeding niet op de lange baan te schuiven. Er moet nu al een wetsvoorstel uitgewerkt worden om de invoering per 1 januari 2016 te halen. De DNHK betreurt het dat ook de voorstellen uit het sociaal akkoord nog steeds uitgaan van een tweesporig ontslagsysteem (procedure UWV enerzijds en ontbinding door de rechter anderzijds) en dat er geen afstand is genomen van de preventieve ontslagtoets. Een vergelijking met andere Europese landen, bijvoorbeeld Duitsland, laat zien dat ontslagbescherming ook zonder preventieve toets goed geëffectueerd kan worden. Hier hadden de sociale partners door kunnen pakken. Als eerste stap in de goede richting beoordeelt de DNHK dat het BBA gaat vervallen en daarmee ook de ongelijke behandeling van (buitenlandse) werknemers die wel onder het Nederlandse arbeidsrecht vallen maar niet onder het BBA. Ook hiervoor heeft de DNHK zich al eerder ingezet. Behoud kennis en kunde van oudere werknemers Oudere werknemers beschikken over veel ervaring en kennis die zij nog productief kunnen en willen inzetten en die van groot nut kunnen zijn voor werk-gevers. Dat geldt vooral in sectoren die te kampen hebben met een lage instroom van technisch geschoold personeel. De meest recente werkloosheidscijfers laten een zorgwekkende stijging van het aantal oudere werklozen zien. Tegelijkertijd geldt nog steeds wat ook al in de afgelopen jaren gold: werklozen ouder dan 55 jaar komen nauwelijks opnieuw aan de slag. De kloof tussen werkloosheid en pensioengerechtigde leeftijd wordt almaar groter. Toch staan oudere werknemers minder in de schijnwerpers. De aandacht in het sociaal akkoord gaat vanwege de gestegen jeugdwerkloosheid vooral uit naar jongeren en mensen met een beperking. De praktijk wijst uit dat werkgevers bestaande of vermeende risico s bij het in dienst nemen van oudere werknemers schuwen. Een van deze risico s is de loondoorbetalingsverplichting bij ziekte (tot een duur van twee jaar en onder sommige omstandigheden zelfs langer), die in vergelijking met andere Europese landen, waaronder Duitsland, uitzonderlijk lang is. De DNHK roept op om deze versoepeling van de loondoorbetalingsverplichting ook door te voeren in geval van indienstneming van een werkloze werknemer ouder dan 55 jaar. Te denken valt aan een systeem waar ziekte vanaf een totaal van zes maanden voor rekening komt van de uitkeringsinstanties en dus niet meer voor rekening van de werkgever. Omdat het in dienst nemen van een werkloze oudere werknemer de uitkeringsinstantie ook ontlast, lijkt een kostenneutrale regeling mogelijk. De DHNK roept op om de mogelijkheden van een dergelijke regeling te onderzoeken. Een beperking van de loondoorbetalingsrisico s zal bijdragen aan een betere doorstroming van oudere werknemers van werk naar werk en bijdragen aan het realiseren van de doelen uit het sociaal akkoord. Waarom geen Kurzarbeit? Stel personeelsbehoud in crisissituaties veilig De crisis is nog niet voorbij: de werkloosheid blijft stijgen, ontslagrondes, reorganisaties en een groeiend aantal faillissementen getuigen van de moeilijkheden waarin veel werkgevers verkeren. Nederland kent geen wettelijk instrumentarium dat het werkgevers mogelijk maakt om in crisistijden ontslagen te voorkomen en werkgelegenheid te behouden. In de crisisjaren 2009 en 2010 heeft de deeltijd-ww tijdelijk soelaas geboden. Deze regeling was in de praktijk echter ingewikkeld, met aanzienlijke bureaucratische hindernissen omgeven en kende voor de ondernemers die hiervan gebruik wilden maken ook risico s, vooral ten aanzien van mogelijke terugbetalingsverplichtingen. Evaluatie van de regeling heeft uitgewezen dat het effect op het baanbehoud beperkt was. De regeling was tijdelijk en bestaat inmiddels niet meer. Op dit moment proberen de sociale partners in individuele gevallen en voor specifieke situaties via de cao-afspraken tot vergelijkbare regelingen te komen. Duitsland kent van oudsher het systeem van Kurzarbeit, waarmee in tijden van economische crisis baanbehoud en daarmee ook behoud van vakkennis en ervaring gerealiseerd wordt. Dit systeem heeft vooral in de maakindustrie en daarmee in het hart van de Duitse economie zijn bestaansrecht bewezen. Op dit moment wordt vanuit Nederland veel naar Duitsland gekeken en naar de redenen achter de Duitse Aufschwung. Er loopt een wetgevingsprocedure waarin o.a. het loondoorbetalingsrisico voor werknemers die reeds de AOW-gerechtigde leeftijd bereikt hebben, wordt beperkt tot zes weken. Dit om het in dienst nemen van werknemers die reeds AOW-gerechtigd zijn te bevorderen. 15

16 De DNHK beveelt aan om het Duitse systeem van arbeidstijdverkorting als een voorbeeld te nemen om in moeilijke tijden werkgelegenheid te behouden en vakkennis en ervaring niet verloren te laten gaan. Doordat de met een dergelijke maatregel verbonden kosten gecompenseerd worden door het voorkomen van ontslagen, waardoor WW-uitkeringen niet worden aangesproken, wordt aan kostenneutraliteit bijgedragen. Een dergelijke maatregel past in een werk naar werk pakket, zoals voorzien in het sociaal akkoord. Internationaal bankverkeer Verlaag praktische drempels in het internationale bankverkeer die handel over de grens, investeringen en bankieren door buitenlandse ondernemers in de weg staan. Het internationale betalingsverkeer binnen Europa is in de laatste decennia aanzienlijk vereenvoudigd. De komst van één Europese betaalmarkt met de invoering van de Single European Payments Area (SEPA) per 1 februari 2014 is het sluitstuk in deze ontwikkeling. Desondanks blijft bankieren binnen Europa voor veel ondernemers met aanzienlijke praktische drempels verbonden. Wie als buitenlandse ondernemer, bijvoorbeeld uit Duitsland, een bankrekening in Nederland wil openen, wordt met veel praktische drempels en bureaucratische hobbels geconfronteerd. Een steekproef onder alle grote Nederlandse banken wijst uit dat de procedure voor het openen van een bankrekening soms vele weken in beslag neemt. Dit geldt in de eerste plaats voor een onderneming zonder vestiging in Nederland, die er om wat voor commerciële of zakelijke redenen dan ook voor kiest om een bankrekening in Nederland te openen bijvoorbeeld omdat klanten dit makkelijker vinden, omdat het betrouwbaarder overkomt of bijvoorbeeld omdat het een noodzaak is voor telefoonabonnementen, het leasen van auto s en dergelijke. Ten tweede hebben ook buitenlandse ondernemingen die een dochtervennootschap in Nederland oprichten last van deze praktische drempels. Banken zijn in het kader van de wetgeving en toezicht op witwassen (WWFT) verplicht om hun klanten te identificeren. Dat betreft niet alleen de entiteit die de bankrekening wil openen, bijvoorbeeld een dochter-bv van een Duitse onderneming, of de Duitse GmbH zelf. De identificatie strekt zich uit tot de uiteindelijke belanghebbende. Dat is dus bijvoorbeeld bij een Duitse onderneming in familiehanden de uiteindelijke aandeelhouder (die meer dan 25 procent van de aandelen bezit). De identificatie vindt plaats middels verklaringen en documentatie zoals handelsregisteruittreksels en paspoorten. Gewone uittreksels volstaan meestal niet. Er zijn gelegaliseerde stukken nodig, wat tijdrovende bezoeken van drukbezette directieleden bij de notaris vereist. De ene bank vereist verschijning van de (Duitse) bestuurders, de andere neemt genoegen met stukken. In sommige gevallen kan een bankrekening alleen geopend worden door iemand die een Nederlands BSN nummer heeft, wat per definitie niet het geval is bij een buitenlands directielid van een onderneming. De DNHK roept de Nederlandse banken op om heldere en duidelijke procedures vast te leggen voor het openen van een bankrekening door een buitenlandse ondernemer. Hierbij dienen bureaucratische hordes zoals een verschijningsplicht of de legalisatie van paspoorten beperkt te worden. Dit zijn kleine, maar voor veel ondernemers praktische kwesties die uiteindelijk een bijdrage leveren aan een goed vestigingsklimaat. Een aanpassing van de wettelijke regels ten aanzien van de identificatie van bankklanten is wenselijk. Zo kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een regeling waarbij een onderneming die reeds in Duitsland bankiert en dus aldaar geïdentificeerd is, bij het aangaan van een bankrelatie met een Nederlandse bank niet opnieuw door een identificatiemolen moet. Een soort Europees bankpaspoort dus. Dit zou ook bilateraal tussen landen als Duitsland en Nederland afgesproken kunnen worden. Daarmee zou op korte termijn praktisch rekening gehouden kunnen worden met de grote handelsstromen tussen deze beide landen. Dit levert een praktische bijdrage aan de afbouw van drempels die ondernemers nog steeds dagelijks ondervinden bij het zakendoen in het buurland. Innovatie en knowhow bescherming Voor innovatieve bedrijven is het van groot belang dat hun bedrijfsgeheimen (trade secrets) voldoende beschermd zijn. Formules, technische uitwerkingen en informatie die geheim zijn kunnen gevaar lopen, bijvoorbeeld wanneer werknemers tijdens of na afloop van het dienstverband gegevens meenemen, verkopen of anderszins gebruiken. Noch in Nederland, noch in Duitsland is de Europese richtlijn betreffende handhaving van intellectuele eigendomsrechten geïmplementeerd voor bedrijfsgeheimen, hoewel dit wel wordt voorgeschreven door het TRIPsverdrag van de WTO. De handhavingsmogelijkheden voor intellectuele eigendomsrechten, zoals de mogelijkheden om bewijsstukken te verkrijgen en de kostenverdeling in geval van een juridische procedure wegens gebruik van trade secrets, zijn daardoor onvoldoende geregeld. Bedrijfsgeheimen worden niet gezien als intellectuele eigendom. 16 DNHK Standpunten / Standpunkte

17 Nederlands-Duitse Handelskamer Deutsch-Niederländische Handelskammer De DNHK roept op om de Nederlandse wetgeving omtrent de handhaving van intellectuele eigendomsrechten zodanig aan te passen dat ook trade secrets hieronder vallen en niet te wachten op een herziening van de handhavingsrichtlijn op Europees niveau. Nederland zal hiermee ook in overeenstemming met het TRIPs-Verdrag handelen. Belastingen en subsidies De drie generieke fiscale subsidies (drie subsidiepijlers) WBSO, innovatiebox en Research & Development Aftrek (RDA) versterken het vestigingsklimaat van Nederland. Door deze regelingen wordt de fiscale wetgeving echter ook duidelijk complexer. Het principe om meer generieke en minder speciale subsidies in de fiscale wetgeving te implementeren vindt daarom uiteraard instemming bij de DNHK. Omdat Agentschap NL een belangrijke rol heeft gekregen bij de uitvoering van het subsidiebeleid zijn er nu twee overheidsinstanties (Belastingdienst en Agentschap NL) met hun eigen (fiscaal) beleid bezig een ontwikkeling die ten laste zou kunnen gaan van de rechtszekerheid en waar de DNHK daarom kritisch tegenover staat. WBSO-subsidie Door middel van de WBSO-subsidie worden de loonkosten voor S&O-werknemers verlaagd. De DNHK stelt voor om het toepassingsgebied van de WBSO-regeling ter discussie te stellen. Er wordt immers niet alleen op technisch gebied (goed) onderzoek gedaan. Zou het niet zinvol kunnen zijn om ook softere sectoren te ondersteunen voor zover tenminste een link met technisch onderzoek kan worden aangetoond? Of is uiteindelijk toch het budget bepalend voor de manier waarop subsidies worden toegekend? In vergelijking met de situatie bij octrooien, waar onderzoek ook via derden mogelijk is, levert dit een grote drempel op voor buitenlandse investeerders. Buitenlandse partijen zijn vaak niet bekend met de vereisten voor het aanvragen van een S&O-verklaring. De DNHK stelt daarom voor om het toepassingsgebied van de innovatiebox in verband met de S&O-activa uit te breiden. Research & Development Aftrek (RDA) De RDA subsidieert kosten die geen loonkosten of S&O-investeringen zijn. Toch is deze aftrek gekoppeld aan de S&O-verklaring die voor de loonkostensubsidie (WBSO) vereist is. De DNHK staat kritisch tegenover deze koppeling. Zij heeft begrip voor het vereenvoudigen van de aanvraag voor RDA-subsidie door de link met WBSO. Dit mag het toepassingsgebied van de subsidie echter niet indirect belemmeren. De DNHK vraagt er dan ook om deze koppeling te verwijderen. Verder heeft de belastingplichtige aan het huidige RDA-besluit nog niet voldoende. Het is tot nu toe nog volstrekt onduidelijk hoe de RDA bij ontvoeging, splitsing en fusie gaat uitwerken. Ook ontbreken soms duidelijke definities in de wettekst c.q. het besluit. De DNHK stelt daarom voor om hier door middel van concretisering in de wet of voor zover het niet anders kan door middel van aanvullend beleid voor meer duidelijkheid te zorgen. Innovatiebox Van de innovatiebox profiteren alleen vennootschappen en helaas geen IB-ondernemers. De DNHK vraagt zich af of dit een goede beslissing is geweest. Waarom wordt er niet voor een schakelbepaling gekozen, zodat ook IB-ondernemers voor de innovatiebox in aanmerking komen (zoals ook het geval is bij RDA-subsidie)? Gezien de innovatiebox-afspraken (o.a. bepaling van de innovatiebox-winst etc.) stelt de DNHK voor dat de Nederlandse fiscus algemene standaards gaat ontwikkelen om de belastingplichtige een richtlijn mee te geven. Het toepassingsgebied van de innovatiebox is onder andere afhankelijk van het bestaan van een S&O-verklaring. Dat betekent dat de onderzoeksen ontwikkelingswerkzaamheden door eigen werknemers van de belastingplichtige zijn verricht. 17

18 DNHK Jaarverslag / Jahresbericht

19

20 Die Industrie im Fokus Die Einsparungen bei den Staatsausgaben, die der niederländische Staat seit einigen Jahren durchführt, haben eine historische Dimension. Der Mut und die Tatkraft, die verschiedene Regierung dabei an den Tag gelegt haben, verdienen ein Kompliment. Sowohl der Internationale Währungsfonds (IMF) als auch die Europäische Kommission haben erst vor Kurzem zum Ausdruck gebracht, dass die Euroländer für die Sanierung ihrer Haushalte mehr Zeit bekommen sollten. Damit soll vermieden werden, dass der Druck auf die Wirtschaft zu groß wird. Der Zeitgewinn und die Sparmaßnahmen sollten mit einer Wachstumsagenda verbunden werden. Einsparungen müssen vernünftig, durchdacht und vor allem zielgerichtet stattfinden, denn übereilt herbeigeführte Haushaltsdisziplin führt weder zu einer strukturellen Haushaltssanierung, noch zu Wachstum. Einsparungen sind kein Ziel an sich. Die heutigen Einsparungen in den Niederlanden haben das Potenzial, in zehn Jahren als richtige Entscheidung und Neustart des wirtschaftlichen Motors beurteilt zu werden. Dies erfordert jedoch noch entschlosseneres Vorgehen. Eine aktionsorientierte Wachstumsagenda könnte dafür der ideale Ausgangspunkt sein. Wir brauchen einen New Dutch Deal. Deutschland ist für die Niederlande bei weitem der wichtigste Handelspartner. Die DNHK und ihre Mitglieder, die Unternehmen, sind fest davon überzeugt, dass eine konsequent auf Zusammenarbeit mit Deutschland ausgerichtete Strategie es ermöglicht, schneller und stärker aus der Krise hervorzugehen. Der europäische interne Markt hat Bürgern, Verbrauchern und Unternehmern in den Niederlanden und Deutschland in den letzten Jahrzehnten deutliche Vorteile verschafft. Er erbringt 4 Prozent des europäischen BIP und trägt zur Schaffung von Arbeitsplätzen und zu höherem Wirtschaftswachstum bei. In der Praxis gibt es jedoch aufgrund fehlender europäischer Gesetzgebung oder wegen der unterschiedlichen Anwendung der Vorschriften noch immer Hürden für Unternehmer, die jenseits der Grenze aktiv werden wollen. Die Niederlande und Deutschland sollten sich für die Beseitigung dieser Hürden für das Geschäftsleben einsetzen. DE Die Förderung des Exports nach Deutschland spielt in der Haager Politik keine zentrale Rolle. Obwohl ständig betont wird, dass man die guten Beziehungen nicht als selbstverständlich ansehen darf, fehlt es an konkreten Maßnahmen und Aktionen. Einige niederländische Vertretungen in der Bundesrepublik wurden in den vergangenen Jahren geschlossen, finanzielle Mittel für Beteiligung an Messen in Deutschland gibt es kaum noch, und Verhandlungen über einen grenzüberschreitenden Ansatz für die bessere Nutzung und den Ausbau von Infrastruktur, auch personell, haben Seltenheitswert. Die Standpunkte der Deutsch-Niederländischen Handelskammer (DNHK) zielen auf eine konsequente Weiterentwicklung grenzüberschreitender Zusammenarbeit ab, ebenso wie auf den vereinfachten Zugang zu Nachbarmärkten und auf stabile Strukturen für Produktion und Handel. Grenzüberschreitende Zusammenarbeit und bilaterale Ansätze für die Lösung gesellschaftlicher Probleme erhalten von niederländischen Politikern und ihren deutschen Kollegen selten die ihnen gebührende Aufmerksamkeit. Lösungsansätze bleiben auf nationale oder europäische Vorschläge beschränkt, obwohl tatsächlich auch grenzüberschreitende Maßnahmen angedacht werden könnten, mit denen sich Probleme oft effizienter lösen ließen. Der niederländisch-deutsche Regierungsgipfel am 23. Mai 2013 ist ein wichtiges Zeichen für verstärkte bilaterale Abstimmung zwischen unseren Regierungen. Die DNHK richtet an beide Regierungen den dringenden Appell, diese Konsultationen regelmäßig durchzuführen und bietet ihnen inhaltliche Unterstützung bei der Vorbereitung solcher Gipfel an. Diese Standpunkte wurden in Zusammenarbeit mit den uns angeschlossenen Unternehmen erarbeitet. Die DNHK hat gemeinsam mit den Arbeitgeberverbänden VNO-NCW und FME-CWM eine Kampagne initiiert, die die Bedeutung der niederländischen Industrie betont. Die Niederlande werden vor allem als Handelsnation und/oder Dienstleistungsökonomie gesehen. Der starke industrielle Kern der niederländischen Wirtschaft erhält dadurch nicht die ihm gebührende Aufmerksamkeit. Die Kampagne Maak kennis soll dies ändern. Unsere Standpunkte stehen daher in diesem Jahr vor allem in Zeichen des Industriestandorts Niederlande und der Zusammenarbeit mit Deutschland. 20 DNHK Standpunten / Standpunkte

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

2. Beter nu dan later

2. Beter nu dan later Daarom Duits 1. Engels is niet voldoende Natuurlijk is kennis van de Engelse taal essentieel, maar: Englisch ist ein Muss, Deutsch ist ein Plus. Uit een enquête onder bedrijven die actief zijn in Duitsland

Nadere informatie

Samenvatting ... 7 Samenvatting

Samenvatting ... 7 Samenvatting Samenvatting... Concurrentie Zeehavens beconcurreren elkaar om lading en omzet. In beginsel is dat vanuit economisch perspectief een gezond uitgangspunt. Concurrentie leidt in goed werkende markten tot

Nadere informatie

2. Beter nu dan later

2. Beter nu dan later Daarom Duits 1. Engels is niet voldoende Natuurlijk is kennis van de Engelse taal essentieel, maar: Englisch ist ein Muss, Deutsch ist ein Plus. Onderzoek wijst uit dat 86 procent van de Nederlandse ondernemers

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJKDERNEDER LAN DEN. JAARGANG 1957 Nr. 56

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJKDERNEDER LAN DEN. JAARGANG 1957 Nr. 56 48 (1956) Nr. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJKDERNEDER LAN DEN JAARGANG 1957 Nr. 56 A. TITEL Notawisseling tussen de Nederlandse Regering en de Duitse Bondsregering betreffende de wedertoepassing van

Nadere informatie

Rotterdam, 23 mei 2013. Geachte heer Van der Touw, beste Ab,

Rotterdam, 23 mei 2013. Geachte heer Van der Touw, beste Ab, Rotterdam, 23 mei 2013 Geachte heer Van der Touw, beste Ab, Onlangs was u te gast in de RCI Board waar we spraken over de totstandkoming van het nationale energieakkoord. Inmiddels hebben wij dit onderwerp

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. ALV ELC, Venlo 30 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. Movares symposium 29 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 538 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

CONVENANT GOLD - LOGISTIEKE ACHTERLANDREGIO S

CONVENANT GOLD - LOGISTIEKE ACHTERLANDREGIO S + CONVENANT GOLD - LOGISTIEKE ACHTERLANDREGIO S Samenwerken aan de versterking van de logistieke achterlandregio s in Gelderland, Overijssel, Limburg en Drenthe CONVENANT GOLD - LOGISTIEKE ACHTERLANDREGIO

Nadere informatie

Het creëren van een innovatieklimaat

Het creëren van een innovatieklimaat Het creëren van een innovatieklimaat Bertholt Leeftink Directeur- Generaal Bedrijfsleven & Innovatie Inhoud 1. Waarom bedrijven- en topsectorenbeleid? 2. Verdienvermogen en oplossingen voor maatschappelijke

Nadere informatie

Zonder Energieopslag geen Energietransitie. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013

Zonder Energieopslag geen Energietransitie. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013 Zonder Energieopslag geen Energietransitie Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013 Duurzame Energie Koepel 6 brancheorganisaties (wind, zon, bodemenergie, bio, warmtepompen,

Nadere informatie

Bijlage 2. Human Capital Agenda s

Bijlage 2. Human Capital Agenda s Bijlage 2 Capital s De topsectoren gaan een human (onderwijs en scholing) voor de langere termijn opstellen en zullen onderwijsinstellingen hierbij betrekken. De s bevatten o.a. een analyse van de behoefte

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Onderzoeksrapport: zorgelijke terugloop leerwerkplekken mbo

Onderzoeksrapport: zorgelijke terugloop leerwerkplekken mbo Onderzoeksrapport: zorgelijke terugloop leerwerkplekken mbo - Algemene daling in aantal mbo-studenten. Deze daling wordt grotendeels veroorzaakt door de afname van het aantal leerwerkplekken. - Vooral

Nadere informatie

Groot Composiet II Houtkoolschets

Groot Composiet II Houtkoolschets II Groot Composiet II Houtkoolschets Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling

Nadere informatie

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Aart de Koning, april 2010 De aanleiding: de concurrentiepositie van de haven van Rotterdam staat onder druk De haven van Rotterdam is altijd sterk verankerd geweest

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot

Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot Rikkert de Kort Senior adviseur goederenvervoer 13 juni 2012 Buck Consultants International Postbus 1456 6501 BL Nijmegen Telnr : 024 379

Nadere informatie

Ondernemen in crisistijd. Eddy Drent International Finance Manager

Ondernemen in crisistijd. Eddy Drent International Finance Manager Ondernemen in crisistijd Eddy Drent International Finance Manager 13 september 2012 Rabobank Groep wereldwijd 1.650 kantoren in 48 landen, 19 International Desks om NL klanten te bedienen in 23 landen

Nadere informatie

4. Deutsch-Niederländisches Wirtschaftsforum

4. Deutsch-Niederländisches Wirtschaftsforum 4. Deutsch-Niederländisches Wirtschaftsforum 4. Duits-Nederlandse Handelsdag BORUSSIA-PARK Mönchengladbach 12.11.2013, 13:00 bis 19:00 Uhr 12.11.2013, 13.00 tot 19.00 uur Ziele und Inhalte Freunde treffen

Nadere informatie

Nextport International community Zwolle Region

Nextport International community Zwolle Region Nextport International community Zwolle Region December 2014 1 Ideaalbeeld Zwolle 2020 Wat hebben we bereikt? We schrijven 2020. Regio Zwolle heeft een transitie doorgemaakt en wordt internationaal gezien

Nadere informatie

Internationaliseringsdesk regio Zwolle

Internationaliseringsdesk regio Zwolle Internationaliseringsdesk regio Zwolle Rapportage over de mogelijke behoefte aan een internationaliseringsdesk/duitslanddesk voor de regio Zwolle Lectoraat International Business Kenniscentrum Strategisch

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Internationaal Ondernemen Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner In opdracht van het ministerie van Buitenlandse Zaken Partners for International Business Internationaal ondernemen

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Internationalisering > wegnemen barrières grensoverschrijdend vervoer > werken waar je wilt > meer innovatie over de grenzen heen Internationalisering Maastricht is de meest internationale

Nadere informatie

Werkplan Centrum XL 2015/2016

Werkplan Centrum XL 2015/2016 Werkplan Centrum XL 2015/2016 Maart 2015, Amsterdam Inleiding: toekomstperspectief Centrum XL Er zijn veel ontwikkelingen gaande in Amsterdam op het gebied van economie, logistiek en duurzaamheid die van

Nadere informatie

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE Studie in opdracht van Fevia Inhoudstafel Algemene context transport voeding Enquête voedingsindustrie Directe

Nadere informatie

MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008

MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008 MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008 Er is de komende jaren een fundamentele verandering van onze energievoorziening nodig om het hoofd te bieden aan de mondiale uitdagingen op energiegebied: de

Nadere informatie

Inhalt / Inhoud. Nederland - Deutschland. INTERREG IV A programma Belang voor de regio. INTERREG IV A-Programm - Bedeutung für die Region

Inhalt / Inhoud. Nederland - Deutschland. INTERREG IV A programma Belang voor de regio. INTERREG IV A-Programm - Bedeutung für die Region Nederland Deutschland INTERREG IV A programma Belang voor de regio INTERREG IV AProgramm Bedeutung für die Region Inhalt / Inhoud Grenzübergreifende Programme / Grensoverschrijdende programma s Schwerpunkte

Nadere informatie

3x3 voor de technologische industrie

3x3 voor de technologische industrie 3x3 voor de technologische industrie Slimme groeiagenda met behoud van financiële stabiliteit Visie Wil Nederland op lange termijn de welvaart kunnen vasthouden, dan zullen we de kennisfabriek van onze

Nadere informatie

Beter worden in wat we samen zijn!

Beter worden in wat we samen zijn! Beter worden in wat we samen zijn! Wie zijn we? Wat doen we? De gemeenten in de regio Stedendriehoek werken samen. Samen staan we sterk en maken we ons sterk voor het nog verder verbeteren van het VESTIGINGSKLIMAAT.

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Partners for International Business Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken Partners for International Business (PIB) is een

Nadere informatie

hoe wij het best op die uitdagingen kunnen inspelen, wat daarvoor nodig is en hoe wij daar samen aan kunnen werken.

hoe wij het best op die uitdagingen kunnen inspelen, wat daarvoor nodig is en hoe wij daar samen aan kunnen werken. Toespraak van SNN-voorzitter Max van den Berg, bijeenkomst EFMI Business School (Academisch kennisinstituut voor de foodsector), Groningen op 18 november 2010 [Inleiding] Sommige mensen verdienen hun geld

Nadere informatie

SECTOR IN ONTWIKKELING: SLIMMER WERKEN IN HET BEROEPSGOEDERENVERVOER OVER DE WEG

SECTOR IN ONTWIKKELING: SLIMMER WERKEN IN HET BEROEPSGOEDERENVERVOER OVER DE WEG SECTOR IN ONTWIKKELING: SLIMMER WERKEN IN HET BEROEPSGOEDERENVERVOER OVER DE WEG 2010 Policy Research Corporation, namens de sociale partners inhet beroepsgoederenvervoer over de weg en de logistiek (CNV,

Nadere informatie

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil, onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-ondernemers MKB-Nederland

Nadere informatie

Zakendoen met België. Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België

Zakendoen met België. Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België Zakendoen met België Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België Overzicht 1. Kamer van Koophandel 2. KvK: afdeling Internationale Zaken 3. België: kansen en ontwikkelingen

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

De Europese lidstaten in het kader van de Lissabon-afspraken de EU tot de meest innovatieve economie ter wereld willen maken;

De Europese lidstaten in het kader van de Lissabon-afspraken de EU tot de meest innovatieve economie ter wereld willen maken; INTENTIEVERKLARING CO 2 AFVANG, TRANSPORT en OPSLAG Partijen 1. De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, vertegenwoordigd door de heer ir. J. van der Vlist, Secretaris-Generaal

Nadere informatie

DUTCH DATACENTER ASSOCIATION

DUTCH DATACENTER ASSOCIATION DUTCH DATACENTER ASSOCIATION Onze missie: De DDA verbindt de marktleidende datacenters in Nederland met als missie het versterken van de economische groei en het profileren van datacenters in de samenleving.

Nadere informatie

Energieakkoord voor duurzame groei

Energieakkoord voor duurzame groei Energieakkoord voor duurzame groei Netwerkbijeenkomst Duurzame regionale energie Gelderland 15 januari 2014 Lodewijk de Waal Energieakkoord Wie zaten aan tafel? Inhoud presentatie Hoofdlijnen Energieakkoord

Nadere informatie

Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk

Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk Jaarcongres Nederlandse Vereniging van Binnenhavens, Venlo, 5 oktober 2012 Hans Smits, CEO Havenbedrijf Rotterdam N.V. 1 Haven Rotterdam in cijfers

Nadere informatie

Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie

Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag Voorzitter van de SER T.a.v. de heer dr. A.H,G, Rinnooy Kan Bezuidenhoutseweg 60 Postbus 90405 2509

Nadere informatie

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam Werken bij Havenbedrijf Amsterdam De Amsterdamse haven Als vierde haven van West-Europa speelt de Amsterdamse haven een belangrijke rol in de regionale en nationale economie. Door de strategische ligging

Nadere informatie

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top!

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top! Ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie Samen naar de top! Drs. G.M. Landheer Directeur Topsectoren en Industriebeleid

Nadere informatie

dit* doorpakken in topsectoren

dit* doorpakken in topsectoren dit* doorpakken in topsectoren dit*doorpakken in topsectoren dit* is een prioriteitenprogramma. dit* zijn de maatregelen die nodig zijn om de groei van de Brabants-Zeeuwse economie te stimuleren, als voortrekker

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Datum: 22 april 2013 Betreft: Beleidsreactie op het advies "De

Nadere informatie

ONDERZOEKSRAPPORT TOPSECTOREN

ONDERZOEKSRAPPORT TOPSECTOREN ONDERZOEKSRAPPORT TOPSECTOREN Sociale innovatie doorslaggevend voor succes topsectoren: Topsectorenbeleid te eenzijdig gericht op technologische innovatie De markt dwingt bedrijven steeds sneller te innoveren

Nadere informatie

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen?

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? Energieakkoord voor duurzame groei Juli 2014 WERK IN UITVOERING Ed Nijpels Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? 1 Waarom een Energieakkoord? Perspectief Consistentie Ambitie Realiteit Groei

Nadere informatie

IP Services. De grenzeloze mogelijkheden van een All IP -netwerk

IP Services. De grenzeloze mogelijkheden van een All IP -netwerk IP Services De grenzeloze mogelijkheden van een All IP -netwerk Voor wie opgroeit in deze tijd is het de grootste vanzelfsprekendheid. Je zet de computer aan en je kunt mailen, chatten, elkaar spreken

Nadere informatie

Lange termijn strategiën om meer vervoer over water te stimuleren. C.J. De Vries Koninklijke Schuttevaer/Bureau Voorlichting Binnenvaart

Lange termijn strategiën om meer vervoer over water te stimuleren. C.J. De Vries Koninklijke Schuttevaer/Bureau Voorlichting Binnenvaart Lange termijn strategiën om meer vervoer over water te stimuleren C.J. De Vries Koninklijke Schuttevaer/Bureau Voorlichting Binnenvaart Vijf manieren om binnenvaart te bevorderen 1. Het havenalliantiemodel

Nadere informatie

Toekomst voor verzekeraars

Toekomst voor verzekeraars Position paper Toekomst voor verzekeraars Position paper ten behoeve van het rondetafelgesprek op 11 juni 2015 van de vaste commissie voor Financiën van de Tweede Kamer naar aanleiding van het rapport

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Onszelf vernieuwen om onszelf te blijven. De economische route voor de regio Stedendriehoek

Onszelf vernieuwen om onszelf te blijven. De economische route voor de regio Stedendriehoek Onszelf vernieuwen om onszelf te blijven De economische route voor de regio Stedendriehoek 1In de regio Stedendriehoek is het prima wonen, recreëren en werken. De regionale economie is veelzijdig van aard.

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 14 maart 2012

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 14 maart 2012 > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal voor Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV Den

Nadere informatie

AVANS HOGESCHOOL. Nies Rijnders Manager of Centre of Expertise for Sustainable Business

AVANS HOGESCHOOL. Nies Rijnders Manager of Centre of Expertise for Sustainable Business Economische opgave Internationalisering - Kennis: wat gebeurt daar? - Verzoek van het bedrijfsleven uit de Osse Haven: logistieke hub - Internationale bedrijven naar Oss - Platform om andere partijen te

Nadere informatie

Hernieuwbare energie: noodzaak, visie op 2050 en beleid

Hernieuwbare energie: noodzaak, visie op 2050 en beleid Hernieuwbare energie: noodzaak, visie op 2050 en beleid Remko Ybema Lezing Den Bosch 12 oktober 2010 www.ecn.nl Inhoud Noodzaak van duurzame energie Een duurzame energievoorziening in 2050 Doelen van het

Nadere informatie

LNG aan Rijn en Waal. Van het Euregio-project 2014 naar een Interreg Va projectaanvraag. Supported by

LNG aan Rijn en Waal. Van het Euregio-project 2014 naar een Interreg Va projectaanvraag. Supported by LNG aan Rijn en Waal Van het Euregio-project 2014 naar een Interreg Va projectaanvraag Supported by LNG aan Rijn en Waal Project binnen Interreg IVa programma van Euregio Rijn-Waal Projectduur: Februari

Nadere informatie

Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City.

Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City. Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City. Naar aanleiding van de Stuurgroep bijeenkomst van het Masterplan Havens Midden- Brabant heb ik gekeken naar de mogelijke

Nadere informatie

1. Wethouder Tiemens te machtigen voor het ondertekenen van het Gelders Energie Akkoord.

1. Wethouder Tiemens te machtigen voor het ondertekenen van het Gelders Energie Akkoord. Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Deelname Gelders Energieakkoord Programma Duurzaamheid Portefeuillehouder H. Tiemens Samenvatting Het Klimaatverbond, Alliander en Gelderse Natuur en Milieufederatie

Nadere informatie

2015-2016: WE GAAN HET DOEN!

2015-2016: WE GAAN HET DOEN! 2015-2016: WE GAAN HET DOEN! De BZW is het krachtigste ondernemerscollectief in Zuid-Nederland en het regionale netwerk van VNO-NCW. De BZW is een inspirerende plek voor ontmoeting en samenwerking, succesvol

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten. Hebben bestuurders wél vertrouwen in de toekomst? kfofkfokofk

Onderzoeksresultaten. Hebben bestuurders wél vertrouwen in de toekomst? kfofkfokofk Onderzoeksresultaten Hebben bestuurders wél vertrouwen in de toekomst? kfofkfokofk Onderzoek naar vertrouwen (1/2) Van de respondenten is een ruime meerderheid er van overtuigd dat de eigen Titel onderneming

Nadere informatie

Duurzame innovaties in het MKB

Duurzame innovaties in het MKB M201117 Duurzame innovaties in het MKB Coen Bertens Johan Snoei Zoetermeer, november 2011 Duurzame innovaties in het MKB Eerder onderzoek van EIM liet al zien dat MKB'ers duur ondernemen als een blijver

Nadere informatie

Actieve ondersteuning vanuit het Rijk voor experimentele initiatieven van scholen;

Actieve ondersteuning vanuit het Rijk voor experimentele initiatieven van scholen; Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Dhr. drs. S. Dekker Postbus 16375 2500 BJ 'S-GRAVENHAGE doorkiesnummer (070) 373 8875 betreft VNG reactie op advies Onderwijsraad "Grenzen aan kleine scholen".

Nadere informatie

A15 Corridor. Conclusies A15. 4. De A15 is dé verbindingsschakel tussen vier van de tien Nederlandse logistieke hot spots i.c.

A15 Corridor. Conclusies A15. 4. De A15 is dé verbindingsschakel tussen vier van de tien Nederlandse logistieke hot spots i.c. A15 Corridor Conclusies A15 1. Een gegarandeerde doorstroming van het verkeer op de A15 is noodzakelijk voor de continuïteit en ontwikkeling van de regionale economie rond de corridor en voor de BV Nederland.

Nadere informatie

Energieakkoord Kansen voor Warmtepompsystemen

Energieakkoord Kansen voor Warmtepompsystemen Energieakkoord Kansen voor Warmtepompsystemen Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 20 november 2013 Inhoud Algemeen het SER Energieakkoord Proces, doelen, borging, hoofdlijnen & pijlers, concrete afspraken

Nadere informatie

Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak

Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak KIvI Jaarcongres Sustainable Mobility,6 november 2013 Pieter Tanja Leefbaarheid en gezondheid in stad en regio verkeersveiligheid geluidoverlast

Nadere informatie

Sleutelvragen & antwoorden voor een beter begrip van de jaarresultaten over 2013

Sleutelvragen & antwoorden voor een beter begrip van de jaarresultaten over 2013 Sleutelvragen & antwoorden voor een beter begrip van de jaarresultaten over 2013 Hoe kan het jaar 2013 worden geanalyseerd? In 2013 heeft de Groep, ondanks de situatie van de Europese energiemarkten, goede

Nadere informatie

Topsector en de Buitenland Promotie Logistiek

Topsector en de Buitenland Promotie Logistiek Topsector en de Buitenland Promotie Logistiek Presentatie ALV NDL 20/11/2014 Agenda 1. Topsector logistiek 2. Organisatie en uitgangspunten 3. Cross-overs 4. Logistiek Koffertje en lonkend perspectief

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 300 XIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) en het Diergezondheidsfonds (F) voor het jaar

Nadere informatie

Inbreng VEMW Open consultatie RLi Energieadvies 2050

Inbreng VEMW Open consultatie RLi Energieadvies 2050 Woerden, 29 mei 2015 Inbreng VEMW Open consultatie RLi Energieadvies 2050 Visie VEMW VEMW behartigt de belangen van de zakelijke energie- en watergebruikers in Nederland. Nederland kent al decennia een

Nadere informatie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Overseas Logistics Multimodal Inland Locations Supply Chain Solutions Advanced logistics for a smaller world Als het gaat om het optimaal beheersen

Nadere informatie

Onderwerp: Kaders voor windenergie

Onderwerp: Kaders voor windenergie Aan het Algemeen Bestuur Datum: 02-10-2013 Onderwerp: Kaders voor windenergie Voorstel 1. Vaststellen van beleidskaders voor windenergie-initiatieven; 2. Kennis te nemen van het initiatief voor een windmolenpark

Nadere informatie

INTERREG V Deutschland Nederland. 2 oktober 2014 Peter Paul Knol Gemeenschappelijk INTERREG-Secretariaat

INTERREG V Deutschland Nederland. 2 oktober 2014 Peter Paul Knol Gemeenschappelijk INTERREG-Secretariaat INTERREG V Deutschland Nederland 2 oktober 2014 Peter Paul Knol Gemeenschappelijk INTERREG-Secretariaat Kader Europa 2020 Strategie Slimme groei Duurzame groei Inclusieve groei Europese Verordeningen Structuurfondsen

Nadere informatie

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Brainport Development ontwikkelingsmaatschappij nieuwe stijl Bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid Strategie-ontwikkeling-uitvoering

Nadere informatie

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN!

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! DOELEN VAN PARTICIPATIEWET ALLEEN TE HALEN ALS RIJK, PROVINCIE, GEMEENTEN, ONDERWIJS EN SOCIALE PARTNERS GEZAMENLIJK AAN DE SLAG GAAN! DE PARTICIPATIEWET IN OOST-GRONINGEN:

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

-2- Opleiding, opleidingen en onderwijs aan de universiteiten

-2- Opleiding, opleidingen en onderwijs aan de universiteiten Verklaring van Münster omtrent de onderlinge relaties op het gebied van hoger onderwijs, wetenschap en onderzoek tussen Nederland, de Vlaamse Gemeenschap van België, het Groothertogdom Luxemburg, Nederland

Nadere informatie

Sociale werkbedrijven de toekomst

Sociale werkbedrijven de toekomst & Sociale werkbedrijven de toekomst Sociale werkbedrijven 2.0 De Participatiewet vraagt om een nieuwe manier van werken. Er zijn nieuwe doelen vastgelegd en overal ontstaan nieuwe samenwerkingsverbanden.

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Werk > flexibelere arbeidsmarkt > verminderen bureaucratie > betere kansen voor startende (jonge) ondernemers Werk Algemeen Op dit moment hebben mensen die langs de kant staan te weinig kans

Nadere informatie

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer samenvatting onderzoek Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer Kwalitatief internationaal onderzoek onder ondernemers in buurlanden over zakendoen met Nederlandse bedrijven Hoe is het gesteld

Nadere informatie

Samenvatting. Achtergrond en adviesvraag. Wie is de kenniswerker? Innovatieve vaardigheden zijn hèt onderscheidende kenmerk

Samenvatting. Achtergrond en adviesvraag. Wie is de kenniswerker? Innovatieve vaardigheden zijn hèt onderscheidende kenmerk Samenvatting Achtergrond en adviesvraag De vraag naar kenniswerkers groeit wereldwijd sterker dan ooit. Kenniswerkers zijn de hoeksteen van de samenleving geworden, en zijn in toenemende mate bepalend

Nadere informatie

Helfrichstraat 28, NL-6562 WV Groesbeek T: 0031(0)647892036 / F: 0031(0)243972353 E-mail: info@mandjesbloembollen.nl www.mandjesbloembollen.

Helfrichstraat 28, NL-6562 WV Groesbeek T: 0031(0)647892036 / F: 0031(0)243972353 E-mail: info@mandjesbloembollen.nl www.mandjesbloembollen. Helfrichstraat 28, NL-6562 WV Groesbeek T: 0031(0)647892036 / F: 0031(0)243972353 E-mail: info@mandjesbloembollen.nl www.mandjesbloembollen.nl Sehr geehrte Geschäftspartner, Gerne möchten wir Ihnen die

Nadere informatie

Sterker, Slimmer, Schoner

Sterker, Slimmer, Schoner Sterker, Slimmer, Schoner D66 visie op duurzaamheid en groei C100 01-11-2014 Stientje van Veldhoven Groene genen Van Mierlo Terlouw Club van Rome Richtingwijzer: streef naar een duurzame en harmonieuze

Nadere informatie

Van sociale werkvoorziening naar werkbemiddelingsbedrijf

Van sociale werkvoorziening naar werkbemiddelingsbedrijf Van sociale werkvoorziening naar werkbemiddelingsbedrijf Visie POC Noord Nederland Visie op de participatiewet en gevolgen sociaal akkoord van de gezamenlijke ondernemingsraden van de SW- bedrijven van

Nadere informatie

Districtsactiviteitenplan 2014 district Zuid-Holland

Districtsactiviteitenplan 2014 district Zuid-Holland Districtsactiviteitenplan 2014 district Zuid-Holland Basisprincipe DAP 2014 Bij het Districtsactiviteitenplan 2014, hierna DAP 2014, zijn de volgende aspecten van belang: Centrale thema s 2014 Kansen grijpen

Nadere informatie

AMBITIES HOLLAND FINTECH

AMBITIES HOLLAND FINTECH AMBITIES HOLLAND FINTECH 1 infrastructuur Holland FinTech streeft naar het creëren van transparantere, toegankelijke (digitale) financiële diensten en financiële van het allerbeste niveau door middel van

Nadere informatie

Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie DURVEN DELEN OP WEG NAAR EEN TOEGANKELIJKE WETENSCHAP

Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie DURVEN DELEN OP WEG NAAR EEN TOEGANKELIJKE WETENSCHAP Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie DURVEN DELEN OP WEG NAAR EEN TOEGANKELIJKE WETENSCHAP Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie!! " # "# $ -. #, '& ( )*(+ % & /%01 0.%2

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

PAKKET ENERGIE-UNIE BIJLAGE STAPPENPLAN VOOR DE ENERGIE-UNIE. bij de

PAKKET ENERGIE-UNIE BIJLAGE STAPPENPLAN VOOR DE ENERGIE-UNIE. bij de EUROPESE COMMISSIE Brussel, 25.2.2015 COM(2015) 80 final ANNEX 1 PAKKET ENERGIE-UNIE BIJLAGE STAPPENPLAN VOOR DE ENERGIE-UNIE bij de MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET

Nadere informatie

Visie op Windenergie en solar Update 2014

Visie op Windenergie en solar Update 2014 Visie op Windenergie en solar Update 2014 De vooruitzichten voor hernieuwbare energie zijn gunstig Succes hangt sterk af van de beschikbaarheid van subsidies Naast kansen in Nederland kan de sector profiteren

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 542 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Green Deal. 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals

Green Deal. 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals Green Deal 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals Inhoud presentatie Overheidsbeleid Green Deal Green Deal Aanpak Voorbeelden van Green Deals Green Deal initiatief

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

In de tegenaanval; Investeren in mensen en kennis om sneller uit de crisis te komen

In de tegenaanval; Investeren in mensen en kennis om sneller uit de crisis te komen In de tegenaanval; Investeren in mensen en kennis om sneller uit de crisis te komen Het kabinet bezint zich op een pakket van maatregelen ter stimulering van de Nederlandse economie in de huidige cyclus.

Nadere informatie

Symposium Groene chemie in de delta

Symposium Groene chemie in de delta DPI Value Centre als onderdeel van TKI SPM en het valorisatienetwerk 2.0 Symposium Groene chemie in de delta A. Brouwer, 12 November 2012 TKI Smart Polymeric Materials Topresearch in polymeren 5-10 jaar

Nadere informatie