DUURZAME EVENEMENTEN:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DUURZAME EVENEMENTEN:"

Transcriptie

1 Arteveldehogeschool Campus Kantienberg Voetweg Gent DUURZAME EVENEMENTEN: EEN TRENDANALYSE Eindproject voorgedragen door Michiel D harte tot het behalen van het diploma Bachelor in het communicatiemanagement Begeleid door Mevrouw Liliane Vandenheede Academiejaar

2 I N H O U D S O P G A V E I N L E I D I N G Toelichting Afbakening werkterrein Toelichting sleutelbegrippen Waarom zoveel duurzaamheid? Uitwerking - deel Eventmanagers Interview met UC Belgium Interview met 24Seven Festivalorganisatoren Interview met Mano Mundo Interview met Onder de Draak vzw - Gentse Feesten Interview met Dranouter Uitwerking - deel De zijsprong B E S L U I T B I J L A G E N I Vragenlijst duurzaamheid - niet opgenomen resultaten II Volledige antwoorden - verkiezingen III Lijst respondenten IV Mail naar evenementenbureaus V Mail naar festivals VI Vragenlijst evenementenbureaus VII Vragenlijst festivals VIII Interview met UC-Belgium IX Interview met 24Seven X Interview met Mano Mundo XI Interview met Onder de Draak B R O N N E N L I J S T De afbeelding 1 op de voorpagina komt van Green-events, Internet, 2010 (zie bronnenlijst)

3 I N L E I D I N G De aanleiding van dit eindproject vindt zijn oorsprong op het BEA-congres 2010 in Genval. BEA staat voor Benelux Event Awards en is een prestigieuze prijs die elk jaar wordt uitgereikt aan het beste evenement. De tweede dag volgde ik de sessies rond duurzame evenementen. Ik stelde vast dat het onderwerp duurzaamheid echt een hot issue is in de evenementenwereld. Ik merkte ook dat de evenementenbureaus veel verschillende meningen hebben op vlak van duurzaamheid. De ene vond dat evenementen en duurzaamheid recht tegenover elkaar staan: Evenementen zijn altijd tijdelijk en dus onmogelijk duurzaam. De andere organiseerde een festival en ondervond geen problemen om veel aspecten ervan ecologisch te maken. Hierdoor rezen er bij mij een aantal vragen: In hoeverre is duurzaamheid al doorgedrongen in deze sector? Wat is eigenlijk duurzaamheid? Kan een duurzaam evenement wel bestaan? Waarom is de ene voor en de andere tegen? Zijn er eigenlijk al voldoende materialen uitgevonden die duurzaam zijn? Zijn die wel te betalen? Steunt de overheid al duurzame evenementen? Het onderwerp van mijn eindproject was geboren: ik zou een stand van zaken maken over duurzaamheid in evenementen. Zijn er al zo n evenementen georganiseerd? Vind men voldoende middelen? Wat vinden die projectmanagers daar eigenlijk van? Wat is hun mening? Ik ben begonnen met het definiëren van verschillende begrippen. Wat is duurzaamheid en is dat hetzelfde als ecologisch? En wat wil groen dan zeggen? Bovendien vroeg ik mij af waarom men eigenlijk zoveel over duurzaamheid bezig is? Hoe komt het dat ecologie en de natuur opeens zoveel aandacht krijgen? Ik heb dan besloten om een aantal verantwoordelijken in de sector te bevragen: eventmanagers en festivalorganisatoren. Die zitten het dichtst bij de organisatie van evenementen. Eenvoudiger gezegd dan gedaan, zo bleek. Weinig van die mensen heb ik bereid gevonden om tijd vrij te maken voor een interview. Het is zo n drukke sector meneer! Uiteindelijk heb er toch vijf kunnen contacteren om een telefonisch interview af te nemen. Ik merkte dat deze informatie niet al mijn vragen beantwoordde, maar in de voorbereiding van het BEA-congres hadden de organisatoren een duurzaamheidenquête gehouden. Een vragenlijst van 22 vragen over diverse maatregelen werd voorgelegd aan mensen uit de evenementsector. De resultaten daarvan werden op het congres voorgesteld. Ik heb dus besloten om deze resultaten ook op te nemen in mijn eindproject, waardoor ik meer informatie kreeg over in welke mate organistoren bepaalde maatregelen toepassen. Ondertussen viel het mij ook op dat er in de media ook veel aandacht wordt besteed aan duurzaamheid. De top van Kopenhagen, het autosalon met elektrische wagens, smog-alarm, 1

4 windmolenparken, en sinds kort -door de nakende verkiezingen- de programma s van de politieke partijen. Opvallend is dat ecologie en de opwarming van de aarde vaak opduiken in de debatten. Het is een onderwerp dat dus ook in de politiek leeft! Als dat zo is, dan is de kans groot dat de regering straks ook wetten en/of subsidies zal voorzien i.v.m. ecologie. Dan is het ook mogelijk dat die van toepassing zullen zijn op evenementen. Misschien zal er wel financiële ondersteuning voorzien worden voor wie ecologisch onderneemt? Om dit kort aandacht te geven neem ik een kleine zijsprong naar de politieke agenda. Heeft door de vele aandacht voor duurzaamheid ook de politiek zich hierop geconcentreerd? Ik bespreek daarom enkele belangrijke ecologische standpunten van elke partij. Ik sluit dit werk af met mijn besluit dat gevolgd wordt door de bijlagen. Veel leesplezier! Michiel 2

5 1 Toelichting 1.1 Afbakening werkterrein Bij mijn keuze om een aantal verantwoordelijken in de sector te bevragen baken ik mijn werkterrein af. Ik richt mij enkel tot organisaties en evenementen die zich in België en vooral Vlaanderen lokaliseren. Ook in tijd ben ik beperkt. Mijn interviews gaan enkel door in mei 2010, waardoor ik een duidelijke momentopname kan maken. Als extra invalshoek heb ik gekozen voor de actualiteit en meer bepaald rond de nakende verkiezingen. 1.2 Toelichting sleutelbegrippen Niet iedereen is vertrouwd met de evenementenwereld. Ikzelf was niet vertrouwd met begrippen zoals duurzaamheid en ecologie. Om misverstanden te vermijden verklaar ik hieronder enkele bijzonder cruciale sleutelbegrippen. Deze hebben mij geholpen om de materie correct te verstaan en zijn nu nodig om dit eindproject in de juiste context te kunnen begrijpen. Evenement Een belangrijke, tijdelijke gebeurtenis. Meestal georganiseerd door een evenementmanager of evenementbureau. (Prisma Nederlands, 2008) Een evenement kan alle soorten en vormen aannemen. Er zijn publiek- en privéevenementen, van een uur tot verschillende dagen, groot en klein, etc. Ook bijvoorbeeld festivals, bedrijfsfeesten, trouwfeest, openingen of inhuldigingen zijn evenementen. Duurzaamheid Langdurig, blijvend, weinig aan bederf of slijtage onderhevig. (Prisma Nederlands, 2008) Duurzaam is de aanduiding voor tijdsduur die meer is dan men onder gewone omstandigheden verwacht. Goederen kunnen duurzaam gemaakt worden door betere grondstoffen, onderdelen of materialen te gebruiken en/of door er nadien betere zorg aan te besteden. (Wikipedia, Internet, 2010) Duurzame ontwikkeling Duurzame ontwikkeling is ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen, aldus de definitie van de VN-commissie Brundtland uit Bij duurzame ontwikkeling is dus sprake van een ideaal evenwicht tussen ecologische, economische en sociale belangen. (Wikipedia, Internet, 2010) Alle ontwikkelingen die op technologisch, economisch, ecologisch, politiek of sociaal vlak bijdragen aan een gezonde aarde met welvarende bewoners en goed functionerende ecosystemen zijn duurzaam. (Wikipedia, Internet, 2010) 3

6 Ecologisch Op een natuurvriendelijke manier vervaardigd. (Prisma Nederlands, 2008) Groen Milieuvriendelijk, idem ecologisch. (Prisma Nederlands, 2008) Trend Algemeen verloop, tendens, ontwikkelingslijn, richting. (Prisma Nederlands, 2008) Richting, ontwikkeling op lange of middellange termijn. (Encarta Encyclopedie, ) Een trend hoeft niet tijdelijk te zijn. Ik spreek in dit eindproject over de trend van duurzaamheid, wat dus ook kan aantonen dat het een blijvend gegeven zal zijn. Zoals het woordenboek het zegt is het ook een ontwikkeling of evolutie. Afval Aangezien ik door mijn onderzoek vastgesteld heb dat afval niet enkel wordt beschouwd als datgene dat vernietigd wordt, geef ik ook hiervoor de definitie van het woordenboek. Het afgevallene, wat na bewerking resteert. (Prisma Nederlands, 2008) Afvalstoffen, stoffen die geen functie of gebruikswaarde (meer) hebben en waarvan de enkeling of de gemeenschap zich heeft ontdaan of zal ontdoen. (Encarta Encyclopedie, ) Afval gaat dus over stoffen die niet meer nuttig zijn. In de context van mijn eindproject heb ik het met afval vast en zeker ook over materiaal dat nog steeds nuttig kan zijn: herbruikbaar afval (in bestaande of verwerkte vorm) en biologisch afbreekbaar afval (die op een ecologische manier wordt afgebroken). 1.3 Waarom zoveel duurzaamheid? Wat duurzaamheid betekent hebt u al kunnen lezen. Maar waarom is nog niet duidelijk. Nadat ik het een weekend heb laten bezinken kwam ik tot de volgende verklaring. Ecologie is de leer van de betrekkingen tussen levende wezens onderling en met de levenloze omgeving. (Prisma Nederlands, 2008) Dàt wij vandaag deze term uitgelegd vinden in het woordenboek betekent dat er zich een wetenschap heeft ontwikkeld die de verhouding tussen de mensen, de dieren en de natuur bestudeert. Vroeger was deze wetenschap niet nodig. De meeste mensen volgden het woord van de Kerk en dat was voor hun het enige juiste. De mens heeft dit woord ook gevolgt: dieren werden gedomesticeerd, gekweekt en geconsumeerd. De -toen als oneindig beschouwde natuurbronnen- olie, gas, kolen, ertsen en de vissen in de oceaan, werden ongehinderd en op massale wijze aangeboord en gebruikt voor voeding en industrie. 4

7 Vandaag zien we echter dat er een grotere aandacht begint te ontstaan voor de productie- en consumptiemethoden en de schade die ze aan het ecosysteem aanbrengen. Door de evoluties in de wetenschap en de alomtegenwoordige mediatisering van het wereldgebeuren is de wereld, bij wijze van spreken, veel kleiner geworden. Er kan zich op deze aardbol en erboven niets meer afspelen zonder dat er camera s, webcams of gsm s op gericht zijn. Door deze toegenomen informatiestroom is de awareness over wat er allemaal gebeurt ook erg vergroot. We zien hoe enorme stukken van het regenwoud zijn gekapt, we zien de kolossale oceaanvissers tonnen vis boven halen, we zien de olie de Golf van Mexico vervuilen, we tellen de overgebleven dieren van bepaalde rassen en stellen vast dat er bijna geen meer zijn, we kijken met z n allen naar The Unconvenient Thruth van Al Gore, we meten angstvallig de temperatuurswijzigingen, enzovoort. De mens wordt dus ongerust. Er is blijkbaar iets mis met de wijze waarop hij met de natuur omgaat. We moeten iets doen maar wat? Als het op acties aankomt zijn er altijd verschillende niveaus van verantwoordelijkheden. We kijken graag eerst naar overheden: de regering, Europa, de stad, de provincie, zij hebben immers het bestuur - en het geld - in handen, zij bepalen de regels en kunnen wetten en verordeningen maken zodat de burgers (bedrijven, verenigingen, privé ) zich op een andere, meer verantwoorde manier zouden gedragen. De CO 2 emissies van bedrijven wordt gemeten en er worden normen opgelegd. Vissers krijgen visquota en afgrenzing van visgebieden, landen met een groot wildbestand worden op de vingers getikt als ze al te vriendelijk zijn voor stropers, windmolenparken ontstaan, etc. Bovendien moeten burgers zich niet al te lui in hun stoel zetten en wachten tot bepaalde wetten op hen afkomen. Zij worden via allerlei incentives aangemoedigd om zelf ook milieuvriendelijker te leven. Isolatiepremies, roetfilters, dubbele beglazing, wordt een Low Impact Man. Het zijn maar enkele voorbeelden van een algemene duurzaamheidstrend die zich voltrekt. Deze algemene milieu bewustwording is ook niet meer uit de media weg te branden. Het is een dagelijks thema op de nieuwsuitzendingen, politieke partijen hebben allemaal een luik milieu in hun programma en van alle grote gebeurtenissen worden de milieueffecten (ecologische voetafdruk) opgemeten. Redenen te over dus om er ook in de evenementensector aandacht aan te geven. 5

8 2 Uitwerking - deel 1 Voor de uitwerking van mijn onderzoek heb ik als eerste deel interviews afgenomen bij evenementenbureaus en festivalorganisatoren. Deze laatste groep had gelukkig meer tijd dan de eerste waardoor ik mij toch een beeld kon vormen van hun standpunten. Dit bleek echter niet voldoende om al mijn vragen te beantwoorden. Om een duidelijker beeld te krijgen op de zaak heb ik tevens de duurzaamheidsenquête van het BEA-congres ook onder de loep genomen. Die vindt u verder in deel twee van de uitwerking. Eerst de professionals aan het woord. U kan de volledige lijst van gecontacteerde respondenten terugvinden in bijlage III. Aangezien mijn onderzoek bestond uit semigestructureerde diepte-interviews zal u merken dat niet altijd alle vragen beantwoord zijn. Soms was een vraag niet van toepassing of niet relevant voor de respondent. 2.1 Eventmanagers Interview met UC Belgium 1-2 Duurzaamheid en evenementen zijn zeker verzoenbaar. Vroeger kreeg ecologie geen of weinig aandacht. Dit is vooral omwille van budgettaire redenen. Ecologische oplossingen zijn nog steeds niet goedkoper dan de traditionele materialen. (Peter Veekmans, UCB) Uit mijn interview blijkt dat UC Belgium al verschillende keren ecologische evenementen georganiseerd heeft. Op het eind van het gesprek was het duidelijk dat men zich in dit agentschap actief bezig houdt met duurzaamheid. UC Belgium heeft bijvoorbeeld zelf een gerecycleerde statafel ontworpen op basis van karton. Deze is even stevig al gewone statafels en is (1) gemaakt van gerecycleerde materialen en kan (2) nadat het zijn nut bewezen heeft volledig opnieuw gebruikt worden om andere voorwerpen te maken. UC Belgium gebruikt ook LED verlichting en bio schuimwijn. De gewone wijn die men aankoopt wordt op een natuurvriendelijke wijze gemaakt. UC Belgium krijgt meer vragen naar ecologische evenementen dan vroeger. Er zijn verschillende klanten die duurzaamheid reeds in hun beleid hebben opgenomen en dit willen doortrekken naar hun evenementen. Toen ik vroeg of ze zelf ook soms ecologische concepten voorstellen, was een heel twijfelende ja het antwoord. Een teken aan de wand dat ze zelf nog niet helemaal overtuigd zijn van het ecologisch ideeëngoed? UCB: De klant is en blijft koning. Als die klant een bepaald budget opstelt en geen speciale wensen heeft qua duurzaamheid, dan wordt daar geen aandacht aan besteed. 1 Online op 2 Volledig interview zie: bijlage VIII 6

9 2.1.2 Interview met 24Seven 3-4 In dit agentschap houdt men er een eigen kijk op na. Duurzaamheid kan gevoelsmatig wel aanwezig zijn, maar echt ecologisch zijn de huidige groene evenementen nooit. (Bruno Schaubroeck, 24Seven) Veel draait om geloven in ecologie en veel wordt bepaald door de economie. Men kan een evenement duurzaam maken door herbruikbare materialen te gebruiken, maar die zullen dan waarschijnlijk wel gebracht worden met een vrachtwagen die CO 2 uitstoot. Het is de economie vs. de uitvindingen. Er bestaan elektrische wagens, die bestaan zelfs al geruime tijd. Alleen zijn de massale voorzieningen er nog niet. Niet te verwonderen, want er zal niet één producent van brandstof zijn die het erg vindt dat die stroompunten nog een paar jaar op zich laten wachten. Het zijn natuurlijk hun inkomsten die straks verschuiven naar de stroomleveranciers. Zonnepanelen worden vandaag massaal geplaatst en gepromoot. Jammer, want eigenlijk is de lichtsterkte in België niet voldoende om de volledige capaciteit van die panelen te benutten. Bovendien lijkt deze techniek een oplossing, maar het is echter enkel uistel van executie want er is nog geen goede manier gevonden om die zonnepanelen te vernietigen of recycleren Zorgen voor later? Een beter idee is om (heel) oude technieken of uitvindingen opnieuw boven te halen en die te moderniseren. Dat is duurzaamheid! Er bestaat een TESLA- pomp die geheel autonoom werkt, zonder enige toevoeging van energie. Door de wrijving in die pomp zodanig te reduceren, kan deze eenmaal gestart, blijven draaien, als het ware voor eeuwig. 5 Zo bestaan er ook reeds auto s die volledig op water rijden, bougies die starten met enkel water en heftrucks die helemaal geen CO 2 uitstoten. Mocht dit laatste doorgevoerd worden en alle heftrucks ter wereld vervangen worden door CO 2 loze heftrucks, dan boekt men meer vooruitgang dan een heleboel maatregelen samen. Alleen is de wereld nog niet klaar voor deze nieuwe evolutie. De oude technieken en winstzekerheden blijven de bovenhand halen. Het is de waarheid van de evolutie tegenover de realiteit. Gelukkig verandert de norm in de maatschappij. Nu zijn alle normen nog gebaseerd op oude of recente technieken. De norm zal hopelijk zich hopelijk aanpassen aan de toekomst. Straatverlichting bijvoorbeeld: Vandaag is er een norm die zegt dat er s nachts op straat een bepaalde hoeveelheid licht moet zijn. Als men met het menselijk oog waarneemt, dan stelt men vast dat die norm eigenlijk te laag ligt, want het is s nachts vrij donker. Echter, om die norm te halen moeten er in de straatverlichting wel speciale lampen zitten die die norm halen. Deze lampen zijn echt energieverslindend. Een nieuwe LED lamp verbruikt daarentegen veel minder energie en geeft bijzonder veel meer licht dan nu. De kans is dus groot dat de norm zich zal aanpassen aan de evolutie en dat zou een goede zaak zijn. 3 Online op 4 Volledig interview zie: bijlage IX 5 Zie ook wikipedia online: 7

10 2.2 Festivalorganisatoren Dit is een andere sector met een verdere ontwikkeling van duurzaamheid. Ik beschouw het al het toekomstbeeld van de evenementsector. Interessant toch om te weten wat er kan komen? Interview met Mano Mundo 6-7 Mano Mundo heeft bezoekers elk jaar. Het is een duurzaam evenement al 8 jaar lang. Het heeft als een van de doelstellingen: interculturaliteit aandacht geven. Er is een nauwe samenwerking met NGO s in het zuiden. De bekers worden gerecycleerd, meestal zijn het kinderen die als spelletje bekers verzamelen in de festivalzone. Zij krijgen dan Fair Trade chips in de plaats. Men maakt al lang afvaleilandjes, voor gescheiden afval. Dit evenement is een van de weinigen die een subsidie ontvangen van de overheid 8. Helaas was er dit jaar in de begroting geen budget voor subsidies waardoor de organisatoren het zelf moesten redden. Dit was gelukkig geen probleem, door extra middelen van o.a. sponsoring hebben ze een leuke editie 2010 kunnen brengen. Dit festival is die hard in ecologie en duurzaamheid. Ze hebben het onderdeeltje Eco Mundo waarin alles wordt bekeken en gemeten qua belasting voor de natuur. De ecologische voetafdruk, waarin ze elk jaar slagen om hem te verkleinen, is een mooi instrument hiervoor. Mano Mundo is dit jaar door zijn bezoekers uitgeroepen als properste festival van het jaar. Een bewijs van de succesvolle sensibilisering van de bezoekers. Mano Mundo doet dan ook veel. Het selectief inzamelen is al lang een feit, waardoor ze recycleerbare materialen kunnen scheiden van andere. De Ovam GROENEVENTSCAN laten ze ook elk jaar doorvoeren. Bovendien hebben de organisatoren ook een Klimaatcoalitie waarin voor alle transport van artiesten, er een co 2 compensatie is. Er wordt bij deze respondent veel gedaan voor het milieu en dit staat bovendien centraal tijdens het festival. De organisatoren staan zeer positief tegenover de trend van duurzaamheid en kijken uit naar de verder evolutie hiervan. Dit festival heeft ook de Ovam-award voor groenste evenenement ontvangen. Wat minder positief is, is de groeiende druk vanuit de wetgever i.v.m. regels en decreten. De festivalorganisatoren zijn volgens deze respondent werkelijk regelmoe. Er zijn een heleboel regels waar zo n festival moet aan voldoen: Vlam-normen, tabak en alcohol wetgeving, geluids- en burenoverlast, vrijwilligerswetgeving etc. Het wordt problematisch, want de focus is reeds verschoven naar het onderzoeken van de wetgeving i.v.m. wat wel mag en wat niet i.p.v. het zoeken naar leuke artiesten en groepen en de nodige partners. Op de vraag of er nog meer zaken zijn die men in de toekomst nog zou willen realiseren was dit het antwoord. Niet echt, de hamburgers van Bevers misschien nog vervangen door iets Fair Trade, dat 6 Online op 7 Volledig interview zie: bijlage X 8 Kabinet van de minister van klimaat en energie 8

11 zou leuk zijn. Ook Coca Cola verkopen we nog, maar na een jaar getest te hebben zonder Cola. Dit was geen succes dus doen we dat niet opnieuw. Het publiek blijft weg of ze kopen niet meer, gevolg zou zijn dat er het jaar daarop geen festival zou zijn. Als de klant iets vraagt dan verkopen we het Interview met Onder de Draak vzw - Gentse Feesten 9-10 Deze respondent had het bij mijn vragen vooral over de maatschappij en de bezoekers van festivals. Dit geeft mij de indruk dat ecologie nog niet compleet is uitgewerkt op dat evenement. De optredens gaan door in het hartje van Gent, waar wel degelijk mensen wonen en waar er een druk dagelijks leven is. Hierdoor moeten wij meer aandacht besteden aan die bewoners en de omgeving. Wat de maatschappij betrof ging het vooral over de overdreven vele regels en normen die een organisator moet nakomen. De maatschappij moet meer ruimte laten voor spontane, leuke en creatieve zaken. Dit wordt automatisch beknopt door de vele regeltjes. Alle afvalverwerking wordt geregeld via de intercommunale van Gent. Per plein zijn er subsidies voorzien en een afvalteam. Dit doet Onder de Draak ondermeer: Ontvangt financiële ondersteuning voor de afvalverzameling in aparte containers (pleinsubsidies) Meet en past het geluid continu aan Gaat voor dit jaar een samenwerking aan om elektriciteit via zonnepanelen te verwerven. Herbruikbare bekers zijn getest op de Gentse Feesten, maar zijn niet het grote probleem. De mensen van de IVAGO 11 hebben meer last met glazen en gebroken flesjes die op straat liggen. De herbruikbare bekers moet trouwens allemaal gereinigd worden en dit leidt ook soms tot hygiënische problemen. De bezoekers zijn wel warm te krijgen voor de maatregelen, sensibiliseren lukt gemakkelijk. Langs de andere kant heeft de maatschappij, hier de bezoekers, een vreemde visie op gratis festivals. Het is de laatste jaren blijkbaar de gewoonte dat de mensen zelf hun alcohol meebrengen van thuis of van de winkel. Een economische oplossing denk ik dan, en u misschien ook. Maar voor de organisatoren een ramp, want het enige waar men wel winst kan maken op een gratis festival, is op catering. En daar horen de dranktenten ook bij. Daarvoor zal Stad Gent dit jaar extra regels opleggen aan nachtwinkels. Die zullen s nachts geen alcohol meer mogen verkopen. Dit moet de verkoop bij de organisatoren natuurlijk verhogen. Stad Gent pakt dit sinds vorig jaar ook positief aan. Met een campagne houd de feesten gratis werden de bezoekers in 2009 al aangemaand geen eigen drinken mee te brengen. 9 Online op 10 Volledig interview zie: bijlage XI 11 Intercommunale Gent 9

12 Door de economie is er eerder een beetje bespaard op marketing en sponsoring, dan op ecologische maatregelen. De economische situatie heeft eigenlijk weinig invloed op de sector. Dit komt waarschijnlijk vooral doordat deze sector geen dingen produceert maar enkel dienstverlenend werkt. Ik ben als trouwe Gentenaar dan ook meteen fan geworden van de facebookpagina van deze campagne Interview met Dranouter In de sector is er zeker al awareness i.v.m. duurzaamheid aanwezig. Bijna iedereen doet mee aan ecologisch organiseren. Het ecologisch organiseren is nochtans duurder dan de traditionele manier. Bovendien is het ook moeilijk om de juiste leveranciers te vinden. Niet alle leveranciers hebben reeds het ecologisch gedachtegoed overgenomen. Vooral in de afvalsector is het soms moeilijk om partners te vinden. Een evenement heeft geen wettelijk kader, het is niet duidelijk omschreven welke regels er wanneer van toepassing zijn. Meestal hangt het af van de locatie van het evenement: landelijk, stedelijk, Dranouter is landelijk dus zij proberen te voldoen aan de Vlarem wetgeving i.v.m. leefmilieu. Ook hier is de vele wetgeving te veel aan het worden. Het is niet meer aangenaam. Nieuw dit jaar zijn de voedselverpakkingen. Deze zijn vanaf dit jaar verplicht milieuvriendelijk: Van frietvork tot soepbeker. Deze verpakkingen worden ingezameld in afzonderlijke vuilnisbakken, en alle selectief ingezamelde verpakking wordt na het festival tot compost verwerkt. Nog een primeur is de afvalwaterzuivering. Alle afvalwater wordt dit jaar getransporteerd naar het dichtstbijzijnde zuiveringsstation. Dankzij deze samenwerking hoeft al dat water de plaatselijke riolering niet meer in. De organisator ondervindt echter toch een paar moeilijkheden. Voor elektriciteit is het nog niet optimaal werken. Door een structureel probleem kan Dranouter niet tot aan het netwerk van de stad geraken. Stroomgeneratoren zijn voorlopig de enige oplossing. De kampeerders van dit festival moeten ook nog hun steentje bijdragen. Jaar na jaar blijft de camping achter als een rampgebied. De afvaloplossingen zijn er, maar de bezoeker wil maar niet meewerken. Dranouter is wel heel blij met de vele media-aandacht die duurzaamheid krijgt. Hierdoor zal de awareness alleen nog maar groter worden en dat is uiteraard een goede zaak. De economische situatie heeft -gelukkig- geen invloed op het Dranouter festival. 12 Online op 13 Volledig interview zie: bijlage XII 10

13 3 Uitwerking - deel 2 Zoals ik reeds aangaf kon ik niet alle vragen beantwoorden met de informatie uit de interviews. Daarvoor heb ik besloten om de duurzaamheidenquête van het BEA-congres onder de loep te nemen om aanvullende informatie te verkrijgen. De informatie die ik hiermee krijg gaat in het merendeel over afvalreductie, no-show en energiebesparing. Men heeft het niet over een nieuwe toaal-aanpak of het inschakelen van hernieuwbare energiebronnen. Ik vul de vragen soms aan met extra informatie of quotes uit de gesprekken die tijdens de sessie rond deze enquête gevoerd zijn. 1. Heeft uw bedrijf een sustainability (duurzame of groene) policy? Ja 64% - Nee 36% Meer dan de helft van de respondenten is reeds bezig met duurzaamheid. Ik vind dit een mooie start van de vragenlijst, vaststellende dat het onderwerp meer leeft dan verwacht. 2. Onderneemt u initiatieven om de duurzaamheid van uw evenementen te verbeteren? Ja 73% - Nee 27% Ook hier een verrassend hoog cijfer. 73% probeert nu al de duurzaamheid te verbeteren. 3. Heeft uw bedrijf een no show policy voor events? Ja 75% - Nee 25% Deze maatregel is de belangrijkste in zijn soort, ook hier is al bijna elke organisator (75%) mee gestapt in het verhaal. No show is de naam voor het aantal bezoekers van een evenement die wel bevestigd hebben, maar niet komen opdagen. De evenementsector probeert hier al hard tegen op te treden met de no show policy. Deze policy houdt in dat de organisator van het evenement de belofte maakt om zo weinig mogelijk no show te hebben. Dit kan hij bijvoorbeeld doen door het bijhouden van een blacklist. Een lijst waar alle mensen opstaan die regelmatig afwezig blijven en bijgevolg niet meer uitgenodigd worden op volgende evenementen. Een andere maatregel is het sturen van communicatie naar afwezige deelnemers. Dat heeft een confronterend effect waardoor die personen de volgende keer hopelijk wel komen opdagen of tijdig afzeggen. Het grote probleem is natuurlijk dat er heel veel verloren gaat bij een hoge no-show. Niet alleen eten, maar ook mensen en geld worden onnodig ingezet om de afwezigen te verwennen. Als 400 mensen van de 1000 genodigden niet komen opdagen wordt dit tegenwoordig als normaal beschouwd. Dit is natuurlijk helemaal niet normaal want die 400 mensen hadden wel de uitnodiging bevestigd. Hierdoor staat er niet alleen een hostess aan 14 Volledige vragenlijst met resultaten te verkrijgen bij de organisatie. 15 Afbeelding 2 BEA-Congres 2010, Internet, zie bronnenlijst 11

14 het onthaal teveel, ook aan de vestiaire en aan de bar staat er iemand teveel. Een kok in de keuken of een danseres in de zaal: verloren geld, want de mensen waarvoor ze moeten zorgen zijn er niet. Volgend tekstje gaat over de organisatie die achter dit initiatief zit. 16 The Promise vzw is een gezamenlijk initiatief van ACEA, EMA Society, MPI Belgium en SITE om no shows en verspilling in de eventsector tot een minimum te herleiden. The Promise vzw wil de ganse sector mobiliseren om samen de Spoilman te introduceren als icoon tegen verspilling. Elke bedrijf dat gebruik maakt van het Spoilman -logo op zijn uitnodiging geeft te kennen dat ze het no show probleem ter harte nemen en willen oplossen. Genodigden moeten attent gemaakt worden op het engagement dat ze aangaan wanneer ze zich inschrijven en men moet hen aanzetten om effectief aanwezig te zijn op het event. Daarom ontwierp Duval Guillaume een reclamespot waarin je ziet welke acties in gang schieten als je een uitnodiging aanvaardt en wat er gebeurt als je niet komt opdagen. U kan de spot bekijken op (zie ook vraag 4 hieronder) (BEA-congres, internet, 2010) 4. Deelnemers sensibiliseren met communicatiecampagnes zoals Don't Spoil the Party Doen we reeds 35% Goed idee, zullen we opnemen 29% Goed idee 29% Geen interesse 7% Nutteloos 0% 35% van de respondenten doen dit reeds. Als de andere 60% die positief antwoordde, dat ook doet wordt dit een succesvol initiatief. 16 Abeelding 3 Don t spoil the party, Internet, zie bronnenlijst 12

15 5. Remgeld vragen dat terugbetaald wordt bij aanwezigheid Doen we reeds 25% Goed idee, zullen we opnemen 0% Goed idee 23% Geen interesse 36% Nutteloos 16% Dit is duidelijk een delicate zaak. Een vierde doet het reeds, een vierde vindt het een goed idee en de andere helft vindt het maar niets. Met remgeld wordt hier een vergoeding bedoeld die de gasten op voorhand moeten betalen als ze zicht registeren. Dit gaat meestal om een bedrag tussen de 20 en 50 euro. Als de mensen komen krijgen ze het geld terug. Het delicate is, en dat zal in andere vragen nog terugkomen, dat een evenement altijd in opdracht is van een klant. Alles wat er op dat evenement gebeurt moet uiteraard met de toestemming zijn van die klant. Remgeld is een vrij aanvallende maatregel die voor sommige klanten ongetwijfeld onbespreekbaar is. Dit moet natuurlijk allemaal in zijn context en evenement per evenement beslist worden. 6. Communicatie uitsturen naar afwezige deelnemers (opgelet: het gaat bij deze maatregelen altijd over deelnemers die hun aanwezigheid hadden bevestigd!) Doen we reeds 27% Goed idee, zullen we opnemen 36% Goed idee 19% Geen interesse 9% Nutteloos 9% De ruime meerderheid staat achter deze maatregel. Na een afwezigheid op een evenement een briefje sturen met uw ongenoegen als organisator lijkt een haalbare kaart. Als aanwezige krijg je in bijna alle gevallen achteraf een bedankje omdat je aanwezig was, vaak ook nog met de link erbij naar de online foto s van het evenement en eventueel al een savethe-date voor de volgende editie. Het lijkt dan ook logisch dat als men niet aanwezig was, maar toch al ingeschreven, men ook een briefje krijgt. Een ander briefje weliswaar, een berichtje met de boodschap dat dat jammer is, dat men veel gemist heeft en dat er helaas energie en middelen nutteloos zijn ingezet. Wat blijkbaar 17 goed werkt is een foto (zie afbeelding 18 ) met daarin een witte persoon met een vraagteken in. Hier is de boodschap dan: Dit had jij kunnen zijn. 17 Volgens de aanwezigen op het debat rond duurzaamheid op het BEA-congres 2010 in Genval. 18 Afbeelding 4 Wijkblog, Internet, zie bronnenlijst 13

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren,

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren, Vrijdag 10 september 2010 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Comité van de Regio s Resource Efficient Europa Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau,

Nadere informatie

klimaatcasino Stellingenspel

klimaatcasino Stellingenspel Stelling 1 Dat een klein land als België z n CO 2 -uitstoot terugdringt, helpt niks. De grote landen moeten het doen. Stelling 2 Acties rond de opwarming van het klimaat zijn niet meer nodig omdat iedereen

Nadere informatie

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting DUTCH Wedstrijd Correspondentie en notuleren De wedstrijdtekst bevindt zich in de derde kolom van de lettergrepentabel in art. 19.1 van het Intersteno

Nadere informatie

Flipping the classroom

Flipping the classroom In dit projectje krijg je geen les, maar GEEF je zelf les. De leerkracht zal jullie natuurlijk ondersteunen. Dit zelf les noemen we: Flipping the classroom 2 Hoe gaan we te werk? 1. Je krijgt of kiest

Nadere informatie

Inspiratielijst voor het verduurzamen van festivals en evenementen in Twente

Inspiratielijst voor het verduurzamen van festivals en evenementen in Twente Inspiratielijst voor het verduurzamen van festivals en evenementen in Twente Onderdeel 1. Gegevens en indicatoren van het evenement Gegevens Evenement Naam: Datum: Korte Omschrijving Bezoekers: Deelnemers:

Nadere informatie

LES 2: Klimaatverandering

LES 2: Klimaatverandering LES 2: Klimaatverandering 1 Les 2: Klimaatverandering Vakken PAV, aardrijkskunde Eindtermen Sociale vaardigheden, burgerzin, ICT, vakoverschrijdend, samenwerken, kritisch denken Materiaal Computer met

Nadere informatie

Les Kernenergie. Werkblad

Les Kernenergie. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Kernenergie Werkblad Les Kernenergie Werkblad Wat is kernenergie? Het Griekse woord atomos betekent ondeelbaar. Het woord atoom is hiervan afgeleid. Ooit dachten wetenschappers

Nadere informatie

Locatie. checklist Duurzaam evenement. Planning, organisatie en inrichting terrein. Energie en water. Afval

Locatie. checklist Duurzaam evenement. Planning, organisatie en inrichting terrein. Energie en water. Afval Locatie Planning, organisatie en inrichting terrein Bepaal de locatie rekening houdend met aansluitingen voor groene stroom en openbaar vervoer Maak een algemeen afval-, energie- en milieuplan op voor

Nadere informatie

Reken op ons! Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg)

Reken op ons! Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg) 10/12/2010 Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg) Vlaams minister van Energie Freya Van den Bossche vind koppigheid een slechte eigenschap voor een regering en gaat in op het voorstel van de sector

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie Feike Sijbesma, CEO Royal DSM In de loop der tijd is het effect van bedrijven op de maatschappij enorm veranderd. Vijftig tot honderd

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

speelkaart productie

speelkaart productie speelkaart productie productie Voor de geluidsinstallatie en andere technische installaties gebruiken jullie enkel groene stroom. Jullie hebben wel nog een probleem: de geluidsinstallatie is verouderd

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen Gebr. Griekspoor BV Innovatief Proactief Duurzaam Betrokken Nieuw-Vennep 5 november 2013 Dilia van der Want. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Luminus Groen : 100% Belgische, groene energie

Luminus Groen : 100% Belgische, groene energie Luminus Groen : 100% Belgische, groene energie Een leader in windenergie in België We houden momenteel 53 windmolens draaiende. In 2004 bouwde Luminus haar eerste windmolenpark in Villers-le-Bouillet.

Nadere informatie

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen?

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dagboek Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dat het klimaat verandert is een feit. Je hoort het overal om je

Nadere informatie

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is.

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Energieverbruik binnen de voedingen drankensector. Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Deze whitepaper licht toe waarom het voor organisaties binnen de belangrijk is om inzicht te hebben

Nadere informatie

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO DUURZAAM PRODUCEREN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010 Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen Energiemonitor 2010 Index 1. Inleiding 2. Populariteit energievormen 3. Bouwen tweede kerncentrale 4. Uitbreiding

Nadere informatie

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 6, 7, 8

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 6, 7, 8 Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW Groep 6, 7, 8 Eindhoven, 8 september 2011 In het kort In deze lesbrief vind je een aantal uitgewerkte lessen waarvan je er één of meerdere kunt uitvoeren.

Nadere informatie

Verbeter de aarde. Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013

Verbeter de aarde. Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013 Verbeter de aarde Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013 Lees hoe je door eenvoudige acties kunt meewerken aan het welzijn van de aarde. Bekijk de aardevriendelijke producten en campagnes

Nadere informatie

ZA4983 Flash Eurobarometer 256 (Europeans attitudes towards the issue of sustainable consumption and production)

ZA4983 Flash Eurobarometer 256 (Europeans attitudes towards the issue of sustainable consumption and production) ZA4983 Flash Eurobarometer 256 (Europeans attitudes towards the issue of sustainable consumption and production) Country Specific Questionnaire Netherlands FLASH 256 SUSTAINABLE CONSUMPTION & PRODUCTION

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

CaseQuest 2: Kunnen de VS en China zich onttrekken aan een mondiaal klimaatbeleid?

CaseQuest 2: Kunnen de VS en China zich onttrekken aan een mondiaal klimaatbeleid? CaseQuest 2: Kunnen de VS en China zich onttrekken aan een mondiaal klimaatbeleid? Door Rik Lo & Lisa Gerrits 15-03-13 Inhoud: Inleiding Deelvraag 1 Deelvraag 2 Deelvraag 3 Deelvraag 4 Hoofdvraag & Conclusie

Nadere informatie

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Supplier Code of Conduct Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Bij Kramp gaan we voor zakelijk succes op de lange termijn. Daarbij voelen we een sterke verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Maak je woning energie onafhankelijk. by IZEN energy systems

Maak je woning energie onafhankelijk. by IZEN energy systems Maak je woning energie onafhankelijk h by WIE ZIJN WE? energy systems Met 25 jaar ervaring is een pionier op het vlak van groene energie. We leveren en installeren verschillende hernieuwbare energieoplossingen

Nadere informatie

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & NORTH RIVER ÉCHT DUURZAAM PRODUCEREN 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

Voortgang CO 2 Reductie doelstellingen

Voortgang CO 2 Reductie doelstellingen Voortgang CO 2 Reductie doelstellingen M. van der Spek Hoveniers BV Benthuizen 30-10-2015 Hendrik-Jan Konijn Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0 Inleiding 2.0 Referentie

Nadere informatie

Basisles Energietransitie

Basisles Energietransitie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Basisles Energietransitie Werkblad Basisles Energietransitie Werkblad 1 Wat is energietransitie? 2 Waarom is energietransitie nodig? 3 Leg in je eigen woorden uit wat het Energietransitiemodel

Nadere informatie

Ons milieu, een kostbaar goed

Ons milieu, een kostbaar goed 1 Ons milieu, een kostbaar goed Datum Blz. 1. Inleiding 4 2. Soorten vervuiling 5 2.1. Luchtverontreiniging 5 2.2. Bodemvervuiling 6 2.3. Lichtvervuiling 7 2.4. Geluidsoverlast 7 2.5. Watervervuiling 8

Nadere informatie

CO2-Prestatieladder Participatieplan reductie-initiatieven

CO2-Prestatieladder Participatieplan reductie-initiatieven CO2-Prestatieladder Participatieplan reductie-initiatieven Versie : 1.1 Status : definitief Datum : 16 december 2015 Opgesteld door : M. van Ham en A. van der Schalk Documenthistorie: Versie Datum Wijzigingen

Nadere informatie

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & north river écht duurzaam produceren 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

Footprint eerste helft 2014:

Footprint eerste helft 2014: September 2014 Vanaf vorig jaar november is Pilkes door TÜV gecertificeerd voor niveau 3 van de CO 2-Prestatieladder. Met deze nieuwsbrief houden wij u graag op de hoogte van de vorderingen. Pilkes heeft

Nadere informatie

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les.

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 1 Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 2 Colofon Dit is een uitgave van Quintel Intelligence in samenwerking met GasTerra en Uitleg & Tekst Meer informatie Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

Recycle je frituurvet en verdien

Recycle je frituurvet en verdien Recycle je frituurvet Hey wat doe je daar?!! Gebruikt frituurvet dumpen in het riool veroorzaakt verstoppingen en kost de gemeenschap vele miljoenen euro's!" "Door mij wordt het gebruikte frituurvet gerecycled

Nadere informatie

Mevrouw Dutordoir, Meneer Kroll, Meneer Fouchier, Dames en heren,

Mevrouw Dutordoir, Meneer Kroll, Meneer Fouchier, Dames en heren, TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW, ZEEVISSERIJ EN PLATTELANDSBELEID 24 februari 2011 WKK Electrabel EON - Degussa Mevrouw

Nadere informatie

STEP 3 Eindproject : uitwerking onderwerpkeuze

STEP 3 Eindproject : uitwerking onderwerpkeuze STEP 3 Eindproject : uitwerking onderwerpkeuze Naam student : Anne Werbrouck Groep + optie : 3 PR/VL F Stageplaats : Zebrastraat NV Naam begeleider : Marc Mombaerts Onderwerp Titel : Oplossingen voor dalende

Nadere informatie

ZUINIGE ENERGIE EN KPN

ZUINIGE ENERGIE EN KPN ZUINIGE ENERGIE EN KPN KPN start op 30 oktober 2012 met nieuwe corporate campagne Het netwerk dat geeft om Nederland. Hierbij worden relevante maatschappelijke thema s belicht. In de eerste uiting, We

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT RESOLUTIE. betreffende de verzoening van de behoeften aan energie en aan zuivere lucht in onze maatschappij

VLAAMS PARLEMENT RESOLUTIE. betreffende de verzoening van de behoeften aan energie en aan zuivere lucht in onze maatschappij VLAAMS PARLEMENT RESOLUTIE betreffde de verzoing van de behoeft aan ergie aan zuivere lucht in onze maatschappij Het Vlaams Parlemt, gelet op de Verkningsnota voor het ergiedebat in het Vlaams Parlemt,

Nadere informatie

ADVIES UITGEBRACHT DOOR DE ECONOMISCHE EN SOCIALE RAAD VOOR HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST TIJDENS ZIJN ZITTING VAN 17 MAART 2011.

ADVIES UITGEBRACHT DOOR DE ECONOMISCHE EN SOCIALE RAAD VOOR HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST TIJDENS ZIJN ZITTING VAN 17 MAART 2011. ADVIES UITGEBRACHT DOOR DE ECONOMISCHE EN SOCIALE RAAD VOOR HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST TIJDENS ZIJN ZITTING VAN 17 MAART 2011 inzake de criteria aan te nemen voor de definitie van de begrippen

Nadere informatie

Beleids- en energiemanagement actieplan. Conform eisen 1.B.1. 2.B.1. 2.B.2. 2.B.3. 2.B.4. 3.B.1. 3.B.2. van de CO2-Prestatieladder

Beleids- en energiemanagement actieplan. Conform eisen 1.B.1. 2.B.1. 2.B.2. 2.B.3. 2.B.4. 3.B.1. 3.B.2. van de CO2-Prestatieladder Beleids- en energiemanagement actie plan Versie: Juni 2016 Beleids- en energiemanagement actieplan Conform eisen 1.B.1. 2.B.1. 2.B.2. 2.B.3. 2.B.4. 3.B.1. 3.B.2. van de CO2-Prestatieladder B&G Hekwerk

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Hoe denken Schiedammers over bepaalde duurzame maatregelen en in hoeverre dragen zij zelf bij aan een duurzaam Schiedam?

Hoe denken Schiedammers over bepaalde duurzame maatregelen en in hoeverre dragen zij zelf bij aan een duurzaam Schiedam? Hoe denken Schiedammers over bepaalde duurzame maatregelen en in hoeverre dragen zij zelf bij aan een duurzaam Schiedam? Kenniscentrum MVS november 2015 oud papier gescheiden aanbieden textiel gescheiden

Nadere informatie

BETER ZORGEN VOOR ONSZELF EN ONZE PLANEET

BETER ZORGEN VOOR ONSZELF EN ONZE PLANEET BETER ZORGEN VOOR ONSZELF EN ONZE PLANEET Meer dan 550.000 gezinnen hebben al een milieubewuste en verantwoorde kijk op energie. Omdat je energiebudget steeds belangrijker wordt, biedt Lampiris je verschillende

Nadere informatie

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Esther Loozen Atze Boerstra (Stanley Kurvers) NvvA Symposium 2010 1 Programma Introductie door Esther Loozen Korte inleiding over duurzaamheid+ MVO door Atze

Nadere informatie

Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma

Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma Samenvatting Ruim zeven op de tien Leidenaren is van mening dat het klimaat de laatste tien jaar aan het veranderen is. Dit is iets minder dan vorig jaar. Qua belangrijkheid

Nadere informatie

Hero Benelux. Natuurlijk maatschappelijk verantwoord!

Hero Benelux. Natuurlijk maatschappelijk verantwoord! Hero Benelux. Natuurlijk maatschappelijk verantwoord! Milieubewuste inkoop Hero Benelux breidt haar inspanningen voor een duurzame inkoop van grondstoffen verder uit. We letten daarbij niet alleen op kwaliteit.

Nadere informatie

Dit gevoel bekruipt mij soms bij het trending topic circulaire economie. Nemen we niet iets voor juist aan wat nog moet worden bewezen?

Dit gevoel bekruipt mij soms bij het trending topic circulaire economie. Nemen we niet iets voor juist aan wat nog moet worden bewezen? De cirkelredenering voorbij Column van Kees Kerstens, projectleider Kennisinstituut Duurzaam Verpakken. Uitgesproken tijdens de Verdiepingsbijeenkomst van het KIDV op 24 maart 2016: Circulaire economie:

Nadere informatie

Projectdossier: Hoe organiseer ik een hybride evenement zodat het een meerwaarde geeft aan mijn bedrijf?

Projectdossier: Hoe organiseer ik een hybride evenement zodat het een meerwaarde geeft aan mijn bedrijf? Projectdossier: Hoe organiseer ik een hybride evenement zodat het een meerwaarde geeft aan mijn bedrijf? Studiegebied Handelswetenschappen en Bedrijfskunde Opleiding Bachelor in het Toerisme en recreatiemanagement

Nadere informatie

tijd voor een gezonde aanpak in de renovatieen onderhoudsbranche

tijd voor een gezonde aanpak in de renovatieen onderhoudsbranche tijd voor een gezonde aanpak in de renovatieen onderhoudsbranche wat te verwachten? delen van visie en droom van fareno inzicht in mogelijkheden en proces gezondere aanpak in onze branche u enthousiast

Nadere informatie

Assortiment: Consumenteninformatie:

Assortiment: Consumenteninformatie: Naam van het bedrijf: Albert Heijn Branche: Levensmiddelen Aantal medewerkers: 55000 Website: www.ah.nl Contact: via website Contact persoon: via website Aantal winkels: 750 Assortiment: Zijn er afspraken

Nadere informatie

ENERGIE & KLIMAATBESCHERMING

ENERGIE & KLIMAATBESCHERMING Om bij te dragen aan de bescherming van het klimaat, beperken we de CO2-voetafdruk in onze gehele waardeketen. Daarbij kijken we verder dan alleen onze eigen activiteiten. Ook door nauw samen te werken

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Onze VAL-I-PAC missie...

Onze VAL-I-PAC missie... Onze VAL-I-PAC missie... ... uw kopzorgen wegnemen. Waarom doet uw bedrijf een beroep op de diensten van VAL-I-PAC? Uw bedrijf is aangesloten bij VAL-I-PAC omdat u verpakkingsverantwoordelijke bent. Kortweg

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Beleidsplan stichting Duurzaam Heino

Beleidsplan stichting Duurzaam Heino Beleidsplan stichting Duurzaam Heino Inhoudsopgave 1. Doelstelling... 3 2. Inleiding... 4 3. Wat is duurzaamheid?... 5 4. Lange termijn perspectief (..2030)... 6 5. Actieprogramma... 7 6. Financiële paragraaf...

Nadere informatie

VEA - Draagvlak windenergie

VEA - Draagvlak windenergie Elke Van Hamme Significant GfK Februari 2011 VEA - Draagvlak windenergie Inhoud Achtergrond & doelstelling van het onderzoek 2 Is er anno 2011 een draagvlak voor windenergie? Attitude tov windenergie:

Nadere informatie

De maatregelen bestaan in hoofdlijnen uit: Betrekken medewerkers bij reduceren energieverbruik en reduceren CO2-uitstoot

De maatregelen bestaan in hoofdlijnen uit: Betrekken medewerkers bij reduceren energieverbruik en reduceren CO2-uitstoot Beleidsverklaring Co2 Deze beleidsverklaring met betrekking tot de CO2 uitstoot is onderdeel van het door M, van der Spek Hoveniersbedrijf B.V. gevoerde milieubeleid. M. van der Spek Hoveniersbedrijf B.V.

Nadere informatie

Document: Energiemanagementplan

Document: Energiemanagementplan Energiemanagementplan Certificering op CO 2 -prestatieladder CO 2 -prestatieladder Niveau 3 Auteur(s): Mevrouw C.K. Kloens De heer D. Slothouber 23 oktober 2013 (revisie 1.0) Definitief rapport Inhoudsopgave:

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur

Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur Alles wat je moet weten: - Hoe de juiste beslissing te nemen bij de aankoop van energie zuinige apparatuur. INHOUD 1. Introductie

Nadere informatie

zittingsjaar 2011-2012 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie

zittingsjaar 2011-2012 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie vergadering C214 WON20 zittingsjaar 2011-2012 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie van 3 mei 2012 2 Commissievergadering nr. C214 WON20 (2011-2012) 3

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

Onderzoek huishoudelijk afval

Onderzoek huishoudelijk afval Onderzoek huishoudelijk afval Gemeente Amersfoort Ben van de Burgwal, Marlies Visser 16 april 2014 Samenvatting Leden van het AmersfoortPanel hebben in maart 2014 deelgenomen aan een onderzoek over het

Nadere informatie

Les Biomassa. Werkblad

Les Biomassa. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Biomassa Werkblad Les Biomassa Werkblad Niet windenergie, niet zonne-energie maar biomassa is de belangrijkste bron van hernieuwbare energie in Nederland. Meer dan 50%

Nadere informatie

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 Aannemingsbedrijf van der Meer B.V. Benthuizen 19 november 2014 J. van der Meer. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0

Nadere informatie

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW DUURZAAM WERKEN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel mensen werken in de haven. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip

Nadere informatie

CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015

CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015 CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015 Projectgegevens Opsteller TAJ van Deijzen Versie 2015-1 Status Definitief Datum CO2 verantwoordelijke TAJ van Deijzen 6-8-2015 Directievertegenwoordiger

Nadere informatie

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen MILIEUBAROMETER: INDICATORENFICHE ENERGIE 1/2 Samenwerkingsovereenkomst 2008-2013 Milieubarometer: Energieverbruik gemeentelijke gebouwen Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Energieverbruik gemeentelijke

Nadere informatie

'Waar komt melk vandaan?' 'Uit de winkel!'. Natuurlijk weet iedereen dat melk uit de koe komt, maar je staat er niet zo vaak bij stil!

'Waar komt melk vandaan?' 'Uit de winkel!'. Natuurlijk weet iedereen dat melk uit de koe komt, maar je staat er niet zo vaak bij stil! Kijkje in de keuken 'Waar komt melk vandaan?' 'Uit de winkel!'. Natuurlijk weet iedereen dat melk uit de koe komt, maar je staat er niet zo vaak bij stil! Tussen de productie van voeding en het opeten

Nadere informatie

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 31 maart 2011 Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 1. Inleiding: samenstelling energiefactuur In de verbruiksfactuur van de energieleverancier zijn de kosten van verschillende marktspelers

Nadere informatie

CO₂ Prestatieladder Energiemanagement actieplan

CO₂ Prestatieladder Energiemanagement actieplan 2015 CO₂ Prestatieladder Energiemanagement actieplan Goedgekeurd door: H. van Wijk Auteurs: Y. van der Vlies & L. van Wijk Bedrijf: H. van Wijk transport- en Handtekening: aannemersbedrijf & H. van Wijk

Nadere informatie

Inzameling en verwerking van vlakglas

Inzameling en verwerking van vlakglas Inzameling en verwerking van vlakglas Vlaanderen gebruikt en verbruikt heel wat materialen, grondstoffen en energie. In tijden van toenemende schaarste dringt de vraag zich op hoe we ze zo efficiënt mogelijk

Nadere informatie

Transition Town Castricum filmavond 29 juni 2011. Verspilling

Transition Town Castricum filmavond 29 juni 2011. Verspilling Transition Town Castricum filmavond 29 juni 2011 Verspilling WAT KAN IK IK DOEN? Alleen iets kopen als ik het nodig heb en het kapot is (bv TV). Zoals een nieuwe rits in een broek zetten. Spaarlampen Huis

Nadere informatie

zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie

zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie vergadering C214 WON18 zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie van 28 april 2011 2 Commissievergadering nr. C214 WON18 (2010-2011)

Nadere informatie

Introductie. Figuur 1 De actie van Coca Cola

Introductie. Figuur 1 De actie van Coca Cola Inhoud Introductie... 2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen... 3 Duurzaamheid... 4 Maatschappelijk betrokken ondernemen... 5 Het verschil tussen MVO en MBO... 6 Bronnelijst... 7 MBO... 7 MVO... 7 Introductie

Nadere informatie

J.A. Boer BV CO2 reductiedoelstellingen 2016. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 3.0

J.A. Boer BV CO2 reductiedoelstellingen 2016. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 3.0 J.A. Boer BV CO2 reductiedoelstellingen 2016 Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 3.0 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Doelstellingen 3 2 Subdoelstellingen 4 2.1. Subdoelstelling brandstofverbruik

Nadere informatie

ECOSPEL-KARAKTER. Belasting per parameter (hoe hoger de score, hoe meer de aarde wordt belast):

ECOSPEL-KARAKTER. Belasting per parameter (hoe hoger de score, hoe meer de aarde wordt belast): Jij bent een ECOBOY/-GIRL. Je bent al een tijdje vegetariër, en je woont in een oud rijhuis (slecht geïsoleerd aangezien je niet veel geld hebt om aan verbouwingen te doen). Je koopt je kleren in de kringloopwinkel,

Nadere informatie

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen achtergrond Afscheid van fossiel kan Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Energie(on)zekerheid ook. Dat betekent dat een transitie naar een veel duurzamere economie noodzakelijk is. Het recept

Nadere informatie

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3!

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3! Voor het welzijn van kind en school Klas 3! Wat is energie Energie heb je nodig om iets te doen. Je hebt het nodig om een auto mee te kunnen laten rijden, een huis mee te verwarmen of een fabriek mee te

Nadere informatie

Voortgangsrapportage. Inhoud

Voortgangsrapportage. Inhoud Voortgangsrapportage Inhoud 1. Inleiding... 2 2. Algemeen... 2 3. Energiestromen... 2 4. Inzage energieverbruik... 3 5. Conclusie... 4 6. Maatregelen... 4 7. Aanbevelingen... 5 Voortgangsrapportage 5 maart

Nadere informatie

Strategische Marketing Planning. Shell. Ferenc Franke Rick Molenaar

Strategische Marketing Planning. Shell. Ferenc Franke Rick Molenaar Strategische Marketing Planning Shell Ferenc Franke Rick Molenaar Shell Missie, Visie, Waardestrategie Marktafbakening Interne analyse SWOT Externe analyse Impact Inhoudsopgave De Oorsprong van de schelp

Nadere informatie

Milieuverantwoord aankopen binnen je bedrijf. Kathelijne De Ridder

Milieuverantwoord aankopen binnen je bedrijf. Kathelijne De Ridder Milieuverantwoord aankopen binnen je bedrijf Kathelijne De Ridder Hoeveel kilo papier gebruikt de gemiddelde Belg per jaar? a) 265 kilo/jaar b) 354 kilo/jaar c) 358 kilo/jaar Hoeveel kilogram restafval

Nadere informatie

HAVEN VAN ANTWERPEN Ruimte voor evenwicht

HAVEN VAN ANTWERPEN Ruimte voor evenwicht HAVEN VAN ANTWERPEN Ruimte voor evenwicht NIEUW HANDIGE DUURZAAMHEIDSTIPS www.duurzamehavenvanantwerpen.be Evenwicht tussen mens (people), milieu (planet) en welvaart (prosperity) H et tweede duurzaamheidsverslag,

Nadere informatie

Document: Energiemanagementplan

Document: Energiemanagementplan Energiemanagementplan Certificering op CO 2 -prestatieladder CO 2 -prestatieladder Niveau 3 Auteur(s): Mevrouw C.K. Kloens De heer H. Hooftman De heer D. Slothouber 12 september 2014 Definitief rapport

Nadere informatie

DUURZAAM ONDERNEMEN, HOE BEGIN JE ERAAN?

DUURZAAM ONDERNEMEN, HOE BEGIN JE ERAAN? ACTIEFICHE - SECUNDAIR DUURZAAM ONDERNEMEN, HOE BEGIN JE ERAAN? Uitdaging Met de klas of werkgroep gaan jullie op zoek naar het juiste product of dienst en via een marktonderzoek gaan jullie na of er potentiële

Nadere informatie

onderneemt maatschappelijk verantwoord

onderneemt maatschappelijk verantwoord onderneemt maatschappelijk verantwoord www.coffeefresh.nl Coffee Fresh investeert in MVO Koffie is tegenwoordig meer dan zomaar een kopje koffie. Het is een beleving waarbij wij u nét dat beetje meer bieden.

Nadere informatie

Jan Schouten. Volvo Truck Nederland

Jan Schouten. Volvo Truck Nederland Jan Schouten Quality Safety Environmental care A company driven by strong core values CO 2 -neutrale productie Eerste 100 % CO 2 -neutrale truckfabriek in Gent Windenergie, zonne-energie, biobrandstoffen

Nadere informatie

Enquête rond het familiebedrijf in België

Enquête rond het familiebedrijf in België www.pwc.be Enquête rond het familiebedrijf in België December 2010 Kernbevindingen 1. 1 op 2 respondenten ziet overheidsbeleid en regulering als één van de voornaamste externe uitdagingen voor hun onderneming.

Nadere informatie

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces H 2 et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces Bij het ontstaan van de aarde, 4,6 miljard jaren geleden, was er geen atmosfeer. Enkele miljoenen jaren waren nodig voor de

Nadere informatie

S.A.M. Schagen BV. 3.B.1_1 CO2 reductiedoelstellingen 2016. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2

S.A.M. Schagen BV. 3.B.1_1 CO2 reductiedoelstellingen 2016. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 S.A.M. Schagen BV 3.B.1_1 CO2 reductiedoelstellingen 2016 Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 Halfjaarlijkse publicatie januari t/m juni 2013. Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Doelstellingen

Nadere informatie

de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening

de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening De 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening BEKENDHEID EUROPESE ENERGIEDOELSTELLINGEN

Nadere informatie

Chapman Events (Michael Chapman) (order ID 61627-7851) EventMonitor. Q2 2013.

Chapman Events (Michael Chapman) (order ID 61627-7851) EventMonitor. Q2 2013. EventMonitor. Q2 2013. Over EventMonitor EventMonitor is de eerste barometer voor de Belgische en Nederlandse evenementenbranche. Het is een representatieve benchmark voor organisatoren, evenementenbureaus,

Nadere informatie

Examen VMBO-BB. economie CSE BB. tijdvak 2 dinsdag 19 juni 13.30-15.00 uur. Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje.

Examen VMBO-BB. economie CSE BB. tijdvak 2 dinsdag 19 juni 13.30-15.00 uur. Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Examen VMBO-BB 2007 tijdvak 2 dinsdag 19 juni 13.30-15.00 uur economie CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 36 vragen. Voor dit examen

Nadere informatie

zonweringsdoeken gemaakt van planten THE FIRST SUNSCREEN FABRIC IN THE WORLD WITH CRADLE TO CRADLE CERTIFIED GOLD

zonweringsdoeken gemaakt van planten THE FIRST SUNSCREEN FABRIC IN THE WORLD WITH CRADLE TO CRADLE CERTIFIED GOLD zonweringsdoeken gemaakt van planten THE FIRST SUNSCREEN FABRIC IN THE WORLD WITH CRADLE TO CRADLE CERTIFIED GOLD M + N PROJECTEN ONTWIKKELDE EEN NIEUWE GENERATIE ZONWERINGSDOEKEN, DIE DE HUIDIGE MATERIALEN

Nadere informatie

SLIM INVESTEREN EN UITVOEREN

SLIM INVESTEREN EN UITVOEREN Zaal 1 09.00 09.15 09.30 09.45 10.00 10.15 10.30 10.45 11.00 11.15 11.30 11.45 12.00 12.15 12.30 12.45 13.00 13.15 13.30 13.45 14.00 14.15 14.30 14.45 15.00 15.15 15.30 15.45 16.00 16.15 16.30 16.45 17.00

Nadere informatie