Omgaan met verschillen in de gemeente

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Omgaan met verschillen in de gemeente"

Transcriptie

1 Omgaan met verschillen in de gemeente Elke gemeente heeft te maken met uiteenlopende meningen. Deze verscheidenheid is zowel een rijkdom als een last. Want hoe houden gemeenteleden elkaar vast en voorkomen ze dat ze uit elkaar groeien? Dit katern geeft voorbeelden uit de praktijk, een aanpak voor bezinning en een korte handreiking om verder stil te staan bij de thema s. Katern Teamvorming in een veilige sfeer Omgaan met verschillen in beleving Veranderingen in de liturgie Model voor bezinning Materialen bij de thema s

2 2 Groeien door verschillen Elke gemeente heeft te maken met uiteenlopende meningen en belevingen. Bij de ene gemeente betreft het de sluiting van een kerk, bij de andere de koers van de gemeente, bij weer een andere staan geloofsbelevingen haaks op elkaar. Nu zijn verschillen niet erg. Sterker: zij kunnen een verrijking zijn. Mensen zijn verschillend, dus hun opvattingen en keuzes ook. Maar verschillen zijn soms ook lastig. Gelovigen kunnen zomaar tegenover elkaar komen te staan en zelfs van elkaar vervreemden. Dan doet veelkleurigheid zeer aan je ogen. In elke gemeente waar ik heb gewerkt, ervoer ik dat verscheidenheid zowel een rijkdom als een last is. Er waren momenten dat verschillen me goed deden, maar evengoed heb ik er wakker van gelegen. In het laatste geval dacht ik: hoe houden we elkaar vast en hoe voorkomen we dat we uit elkaar groeien? Ook in mijn laatste gemeente liepen we ertegenaan, onder meer bij het thema ziekte en genezing. Er waren gemeenteleden die vonden dat we daar meer aandacht aan moesten besteden. Zij verwezen naar de Bijbel met zijn genezingsverhalen, en naar evangelische groepen die genezing in de naam van Jezus centraal stellen. Andere gemeenteleden moesten daar niet veel van hebben. Ook vroegen pastoraal bezoekers aandacht voor het thema zij wilden beter toegerust worden om zieken en hun omgeving helend nabij te zijn. Verscheidenheid alom De kerkenraad besloot om intensief met dit thema aan de slag te gaan, en dan gemeentebreed: een aanpak waarbij zoveel mogelijk gemeenteleden betrokken zouden worden. Twee jaar zijn we ermee bezig geweest, steeds met dit doel voor ogen: wegen vinden waar we als kerk mensen die ziek zijn en hun omgeving helend nabij kunnen zijn. Het resultaat van de bezinning is beschreven in het boek Daar word je beter van!* Tijdens die bezinning deden we de ervaring op dat het omgaan met verschillende geloofsbelevingen niet zo gemakkelijk is. En rond meer aspecten van gemeentezijn liepen we aan tegen verscheidenheid: bij de muzikale vormgeving en inhoud van kerkdiensten, bij de aanpak van het jeugdwerk, bij het verstaan van de Bijbel, bij ethische kwesties, enzovoort. Dat bracht de kerkenraad ertoe zich niet primair te richten op een van deze facetten, maar op de daaronder liggende kwestie van verscheidenheid. Waardevolle aanpak In grote lijnen hanteerden we voor de bezinning op omgaan met verscheidenheid de werkwijze rond het thema ziekte en genezing. Aan de hand van een projectbeschrijving met een plan van aanpak ging een projectgroep aan de slag. Zij wilde onderzoeken hoe we verscheidenheid vruchtbaar kunnen maken voor het geheel, en hoe we het gelijk van individu of groep konden inbedden in het welzijn van allen. Er kwam gedurende het proces veel op tafel, waarbij de verschillen soms pijnlijk langs onze ziel schuurden. De uitkomst van deze grondige bezinning is opgetekend in het onlangs verschenen boek Mijn gelijk en ons geluk.** Deze aanpak is buitengewoon waardevol gebleken. Het zijn in wezen geloofsgesprekken, diepte-investeringen die het totale gemeentezijn ten goede komen. Zeker, het was niet altijd eenvoudig. Maar we zijn samen verder gekomen. Verder gekomen door ruimte te scheppen én tegelijkertijd grenzen te stellen. Voor een enkeling was die ruimte te breed of waren die grenzen te beperkend. Maar het gaf duidelijkheid, en dat is heilzaam voor het geheel van de gemeente. Piet Schelling emeritus gemeentepredikant en publicist * Te verkrijgen bij de auteur via ** auteur Piet Schelling, uitgegeven door Boekencentrum.

3 3 Trynwâlden behandelt ziekte en geloof met zorg Het gesprek gaat door In de Protestantse Gemeente Trynwâlden in het noorden van Friesland was geloof en ziekte geen onbekend thema. In 2009 werd een gemeenteavond over dit thema gehouden aan de hand van lezingen van drie sprekers. Een van de predikanten verzorgde een enkele keer (op verzoek) ziekenzalving bij ernstig zieke gemeenteleden. Enkele gemeenteleden bezochten wel eens een genezingsdienst van Jan Zijlstra, en daarnaast waren er de gebruikelijke vragen rond ziekte en geloof. Dus toen ds. Piet Schelling in de buurt een lezing hield over zijn boek Daar word je beter van, ging de predikant van de ziekenzalving ernaartoe. En toen hij gevraagd werd of zijn gemeente mee wilde doen aan de pilot rond het thema ziekte, gezondheid en geloof, op initiatief van de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk, ging hij in gesprek met zijn kerkenraad. Besloten werd om vanaf voorjaar 2010 voor een periode van twee jaar deel te nemen. Na overleg met de gemeenteadviseur werd een werkgroep samengesteld die een zo goed mogelijke afspiegeling van de gemeente vormde. Dat betekende enkele voorstanders, enkele mensen die zich wat afwijzend opstelden, met daarnaast een paar mensen die een neutrale positie innamen. Een van de deelnemers leed zelf aan een ernstige ziekte, er deden mensen mee uit de zorg, en ook een arts was van de partij. De taak van de werkgroep Er werd in de werkgroep veel met elkaar gesproken. Er werden enkele basisvragen geformuleerd: Wat is ziekte, wat is gezondheid, en wat is genezing?; Hoe ga je om met zieken in je omgeving, en hoe gaat je omgeving om met zieken?; Welke rol speelt het geloof als het gaat om ziekte en gezondheid? Daarnaast lag er voor de werkgroep de opdracht om in de gemeente het geloofsgesprek over ziekte, gezondheid en geloof te stimuleren. Er werd een bezoek gebracht aan de Protestantse Gemeente Drachten om een dienst van gebed en heling mee te maken. Enkele leden van de werkgroep waren aanwezig bij de mega genezings- en reddingsdienst van Jan Zijlstra. Er werd een gemeenteavond georganiseerd met ds. Piet Schelling om over diens ervaringen op dit gebied te horen. Besproken werd de vraag of alles wat medisch/technisch kan ook ethisch verantwoord is. Hierbij was vooral aandacht voor ernstig zieken en ingrijpen aan het begin en het einde van menselijk leven. En steeds gold: alles werd met elkaar nabesproken en er kwamen verslagen in het kerkblad. Het gesprek gaat door De gesprekken in de werkgroep waren de moeite waard, ondanks de verschillen in inzicht. Door elkaar te bevragen en de eigen mening niet te verstoppen bleef het contact goed. In maart 2012 werd de pilot afgesloten met een prachtige viering met als centraal Bijbelgedeelte Marcus 7:31-37 over de genezing van een doofstomme man. In deze dienst vertelden twee gemeenteleden via een filmpje over hun ziekte en wat die doet met hun leven en met hun geloof. Na de dienst deed een groot deel van de kerkgangers mee aan de gesprekken over het thema en de dienst. De reacties waren heel positief, er was waardering voor het feit dat in de dienst enkele mensen heel persoonlijk aan het woord kwamen. De pilot werd afgesloten, maar het gesprek gaat door. Verschillende mensen doen mee aan een nieuwe gespreksgroep die dit najaar gestart is. Met name enkele mensen die zelf kampen met een ernstige ziekte gaven aan behoefte te hebben aan dergelijke gesprekken. Een aandachtspunt blijft dat het voor veel mensen een heel gevoelig thema is, dat dus ook confronterend kan zijn en steeds met de nodige zorg en aandacht besproken dient te worden. Ate Klomp gemeenteadviseur

4 4 Teamvorming in een veilige sfeer Komend uit een moeilijke tijd waarin het ene conflict volgde op de andere ruzie werd besloten dat de kerkenraad in gemeente X in zijn geheel op zou stappen. Er trad een kleine, nieuwe kerkenraad aan met mensen die geen geschiedenis in de gemeente hadden, niet betrokken waren bij eerdere ruzies of conflicten. Deze kerkenraad bestond uit heel verschillende mensen, en dat betreft leeftijd, sociale achtergrond, kerkelijke ligging en theologische inzichten. Om aan elkaar te wennen en samen een team te vormen werd na overleg met de gemeenteadviseur door de kerkenraadsvoorzitter besloten elke vergadering tijd te investeren voor het geloofsgesprek. Hoewel er op deze kleinere groep ambtsdragers veel af kwam hun aantal was veel kleiner dan het aantal van de vorige kerkenraad werd daar consequent tijd voor ingeruimd. Bijbelgedeelten werden besproken, ieder sprak over de eigen motivatie ambtsdragers te worden, en in dit alles nam niemand de ander de geloofsmaat. Voorbeelden van vragen om het gesprek op gang te brengen waren bijvoorbeeld wat spreekt jou het meest aan in Kerst?, of wat betekent de (kinder)doop voor jou nu je volwassen bent? Telkens werd met elkaar gewaakt over en gewerkt aan een veilige sfeer waarin ieder kon zeggen (en zwijgen) wat zij/ hij wilde. Er werd aan en met elkaar geleerd, en samen werden ze steeds meer een team. Dit had uitstraling op de hele gemeente. Meer gemeenteleden zetten hun schouders onder allerlei gemeentewerk, en zo kreeg het samen gemeentezijn een positieve impuls. Onder leiding van een nieuwe predikant wordt tot op de dag van vandaag in deze richting verder gewerkt. Wim Hendriks gemeenteadviseur Omgaan met verschillen in beleving Tijdens een proces van fusie van gemeenten staat er vaak veel druk op deze gemeenten. De vraag is: hoe kom je samen op een goede wijze de gewenningsfase door? De spanning tussen zakelijkheid er moeten immers veel dingen geregeld worden en geloofsbeleving (of kerkbeleving) van de betrokkenen is hier vaak tastbaar. Opvallend is dat in zo n proces de verschillen in theologische ligging niet zozeer een rol lijken te spelen. Of het moet zijn dat het enthousiast uitdragen van zijn/haar geloof van de één vervreemding oproept bij een nuchterder andere gelovige, en andersom natuurlijk. In gesprek blijven is dan de uitdaging en de opdracht. Verder is kenmerkend dat veranderingen in de gemeente (erg) lang duren. Voor de gehaaste mens anno 2012 kan geduld opbrengen voor zeer lastig zijn. Behalve dat veranderingen zorgvuldig moeten worden voorbereid en ingevoerd er is veel gesprek, veel overleg en vooral naar elkaar luisteren nodig en daardoor veel tijd vergen, is ook de persoonlijke houding van de direct betrokkenen van groot belang. Hoe meer passie er is voor Gods koninkrijk, hoe Er is veel gesprek, veel overleg en vooral naar elkaar luisteren nodig meer lef er zal zijn om (soms impopulaire) besluiten te moeten nemen over de toekomst van de gemeente. Ik heb de ervaring dat daar waar de kracht van de heilige Geest wordt ervaren een verandering van de teruggang in een proces van vernieuwing kan ontstaan. Theo van Stuijvenberg gemeenteadviseur

5 5 Over het zegenen van relaties Kan dat wel bij ons? Zegenen van andere relaties geen uitgemaakte zaak. Het is al weer even geleden dat de kerkenraad van X in zijn planning had opgenomen om het onderwerp zegenen van huwelijksrelaties van mensen van hetzelfde geslacht en van niet-huwelijkse relaties (in het vervolg: zegenen ) op de agenda te plaatsen. Tenslotte was de vraag om dat onderwerp te bespreken door de synode aan alle kerkenraden gesteld. De plannen van de kerkenraad werden bekend in de gemeente. Eigenlijk ging de meeste aandacht uit naar de beroepingscommissie, druk bezig om de juiste predikant bij deze gemeente te vinden. Misschien was het ook wel goed om een onderwerp als zegenen te regelen vóór een nieuwe dominee aan zou treden. Toen de kerkenraad dan ook besloot het onderwerp in het nieuwe seizoen te gaan bespreken, bleek al snel dat het eventueel mogelijk maken van het zegenen van andere relaties dan tussen man en vrouw zeker niet voor iedereen een uitgemaakte zaak was. De gemeenteadviseur werd uitgenodigd om van gedachten te wisselen over de aanpak van dit gevoelige onderwerp. Toen deze bij de voorzitter was voor een oriënterend gesprek, begon de laatste met de opmerking dat er eigenlijk nog iets anders aan de hand was. Diezelfde dag had de beroepingscommissie zich namelijk bij hem gemeld met de mededeling dat men na rijp beraad bij de ideale kandidaat was uitgekomen. Deze predikant was echter wel een getrouwde man met een mannelijke partner. Kan dat wel bij ons? De predikant in kwestie begreep dat er eerst over deze situatie gesproken moest worden en was bereid te wachten, een adempauze in het beroepingswerk dus. De gemeenteadviseur adviseerde om het bespreken van zegenen uit te stellen en eerst het al of niet beroepen van een homoseksuele predikant aan de orde te stellen. Er werd besloten om haast te maken, voorkomen moest worden dat er praatjes rond zouden gaan voordat mensen via de kerkenraad op de hoogte zouden worden gebracht. Spannend maar goed Er was al een kerkenraadsvergadering gepland om van gedachten te wisselen over zegenen. De uitnodiging werd niet gewijzigd, de leden van de kerkenraad zouden ter vergadering op de hoogte gebracht worden van de veranderde situatie en het andere thema op de agenda. De vergadering zou beginnen met een uitleg van de voorzitter van de kerkenraad, waarna de voorzitter van de beroepingscommissie zou vertellen bij welke kandidaat ze uitgekomen was. Tegelijk werd de gemeente uitgenodigd om in dezelfde week als de kerkenraadsvergadering bij elkaar te komen vanwege vorderingen in het beroepingswerk. Ook daar zou pas op de avond zelf duidelijk moeten worden wat er precies aan de hand was. Beide avonden werden gehouden onder leiding van de gemeenteadviseur en verliepen, hoewel spannend, op een goede manier. De kerkenraad sprak zich positief uit over het beroepen van de beoogde predikant. Uiteindelijk bleek ook de gemeentevergadering zich in grote meerderheid achter het advies van de beroepingscommissie te stellen. De bij de gemeentevergadering aanwezige kerkelijk werker bezocht na de vergadering alle gemeenteleden die te kennen gaven persoonlijk moeite te hebben met het beroepen van een homoseksuele predikant. Eén kerkenraadslid besloot naar aanleiding van deze ontwikkelingen het ambt neer te leggen. Intussen is de predikant al weer een aantal jaren naar ieders tevredenheid aan het werk in deze gemeente. Ate Klomp gemeenteadviseur

6 6 Veranderingen in de liturgie Sinds september 2010 ziet de liturgie in de erediensten van de hervormde gemeente van Dirksland er anders uit. Twee jaar van bezinning en gesprek gingen daaraan vooraf. In de eredienst klopt het hart van het gemeentezijn dus was zorgvuldigheid vereist. De bezinning op de eredienst kwam voort uit het beleidsplan dat deze gemeente van klassiek gereformeerde signatuur begin 2009 aanvaardde. De visie een gemeente zijn tot eer van God en tot heil van de wereld werd uitgewerkt in een aantal aandachtspunten van beleid. Aan vier daarvan werd prioriteit toegekend. Voor elk van die vier werd een kleine taakgroep samengesteld. Zo was er de taakgroep Eredienst die bestond uit een kerkmusicus, de predikant, een ouderling, iemand uit de werkgroep kind & eredienst en een lid van de evangelisatiecommissie. Deze taakgroep werd gevraagd zich te bezinnen op de gang van zaken in de eredienst en te bekijken of nieuw beleid moest worden ontwikkeld. Aandachtspunten daarbij waren onder meer de gehanteerde Bijbelvertaling, de praktijk van het zingen en de liturgische formulieren. Voor de bezinning werd gebruik gemaakt van onder meer een bundel over liturgie in de gereformeerde traditie en van ander materiaal, soms afkomstig uit andere gemeenten. De taakgroep bracht na acht maandelijkse vergaderingen advies uit aan de kerkenraad. Die behandelde dit in twee fasen: eerst informerend en bezinnend, daarna besluitvormend. Vervolgens werd het advies tijdens een goed bezochte gemeenteavond toegelicht en besproken, eerst in kleine groepen en vervolgens plenair. In de daarop volgende vergadering van de kerkenraad in juni 2010 werd een definitief besluit genomen. Goed ontvangen De voorgestelde veranderingen in de liturgie zijn in het algemeen goed ontvangen door de gemeente. Dat komt door de logische aanpak vanuit het beleidsplan en de zorgvuldigheid van het proces. Er is steeds de tijd genomen om op een beargumenteerde manier tot conclusies te komen. De gemeente is groot en veelkleurig, en tolerant in de opvattingen naar elkaar toe. Al te zware discussies bleven achterwege. De meeste moeite is er met het onder de knie krijgen van nieuwe liederen, inhou- delijk vormen ze geen probleem. Wel is uitgesproken dat een blijvende bezinning op de liturgie goed is, daarom is er nu een Commissie Liturgie samengesteld die de kerkenraad adviseert. Bram Dubbeld ouderling in deze gemeente Veranderingen in de eredienst De Statenvertaling (inmiddels de herziene Statenvertaling) blijft het primaat behouden. Daarnaast is meer ruimte gekomen om andere door de kerk aanvaarde vertalingen te gebruiken wanneer dit de zeggingskracht van het Bijbelgedeelte ten goede komt. De gemeente blijft een psalmenzingende gemeente, maar zingt niet meer enkel uit de berijming van 1773 maar ook uit de berijming van Verder is er ruimte gekomen om liederen te zingen uit door de kerk aanvaarde bundels, zoals het Liedboek voor de kerken en de hervormde bundel uit Ook is een selectie gemaakt van kinderliederen die een vaste plaats hebben gekregen in de morgendienst. Voor het gebruik van de liturgische formulieren voor doop en avondmaal is een speciaal boekje gemaakt, waarin naast de klassieke formulieren in de hertaalde versie nog een doop- en avondmaalsformulier zijn opgenomen, en een extra avondmaalsformulier voor gebruik in bijzondere situaties. Een zondagsbrief is in het leven geroepen voor de orde van dienst, de teksten van de nieuwe liederen en gemeenteberichten.

7 Model voor bezinning 7 Het is de moeite waard om plaatselijk een bezinning over omgaan met verschillen in de gemeente te starten. Het kan verschillende groepen met elkaar in gesprek brengen. Dit model is bruikbaar in elke gemeente, ook in gemeenten met uiteenlopende geloofsbelevingen. Het is aan de gemeente om te bezien wat ze bruikbaar vindt. Stap 1: Formuleer motivatie, visie en resultaat Het is goed om de motivatie om zich te gaan bezinnen op omgaan met verschillen in de gemeente vast te leggen, evenals de visie erachter, en dat wat de kerkenraad aan het eind van het project bereikt wil hebben. Dat laatste zou bijvoorbeeld kunnen zijn: meer openheid voor elkaars belevingen en meningen; meer begrip voor elkaars geloof en de uitingen daarvan; manieren en instrumenten vinden die helpen om beter met verschillen om te gaan; meer zicht op wat ons bindt en verbindt; een opener houding tegenover andere opvattingen. Stap 2: Beschrijf de inhoud van het project Een goede werkwijze is de bezinning in de vorm van een project. Het voordeel van een project is dat er een begin en einde is, dat bewust wordt toegewerkt naar een afronding met advies en aanbevelingen, en dat door het ad hoc-karakter gemakkelijker mensen gevonden kunnen worden die het project willen uitvoeren. In het project staan: - de motivatie: wat beweegt de kerkenraad om dit project te starten; - de visie: een omschrijving, vanuit het christelijk geloof, van de motivatie; - het doel: waar de kerkenraad uit wil komen; - de duur: door de duur van het project vast te leggen wordt eindeloosheid voorkomen; - de grondvoorwaarden: een spirituele houding en een werkzame houding. Bij de start van het project kan de projectgroep haar werk opdragen aan God en vragen of zijn Geest het proces wil begeleiden. Elke vergadering van de werkgroep wordt er een gebed uitgesproken. Maar zonder inzet en activiteiten gebeurt er natuurlijk niets. De projectgroep kan: het boek Mijn gelijk en ons geluk als leidraad nemen voor de bezinning; de praktijksituaties en verwerkingsmogelijkheden bij elk hoofdstuk zijn bedoeld de bezinning te stimuleren; ontmoetingen met de stromingen en groepen in de eigen gemeente organiseren; de gemeenteadviseur in de regio uitnodigen en deze vragen naar zijn of haar ervaringen met verscheidenheid in plaatselijke gemeenten; de eigen predikant verzoeken om met een (divers samengestelde) groep gemeenteleden een of meer diensten te beleggen rond het thema veelkleurigheid; gemeentegesprekken in kleine kringen organiseren om daarmee de hele gemeente erbij te betrekken.* - de publiciteit: naar de eigen gemeente, inclusief de kerkenraad die het project heeft overgedragen aan de werkgroep; - de werkwijze: de kerkenraad geeft de projectgroep die namens de kerkenraad het project gaat uitvoeren duidelijke richtlijnen mee; - het resultaat: bij de afsluiting van het project presenteert de projectgroep het resultaat van het project. Dat kan divers van aard zijn: adviezen, aanbevelingen, signaleren van knelpunten, suggesties voor nadere bezinning op bepaalde kwesties, toerusting voor bepaalde taken; - de evaluatie en het opheffen van de projectgroep: na de presentatie van het resultaat evalueren kerkenraad en projectgroep het project. Hierna houdt de projectgroep op te bestaan. Dit model is bruikbaar in elke gemeente. Stap 3: Stel een projectgroep samen Om het project te laten slagen, zijn mensen nodig die tijd en ruimte hebben om er hun schouders onder te zetten. Als de kerkenraad rekening wil houden met de veelkleurigheid van de gemeente, moet de samenstelling van de projectgroep daarop afgestemd worden. * Een uitgebreider model staat in het boek van Piet Schelling Mijn gelijk en ons geluk, Over omgaan met verscheidenheid in de gemeente, uitgegeven bij Boekencentrum.

8 8 Verder met de thema s Het kan erg helpend zijn om aan de hand van beeldmateriaal het thema ziekte en genezing te bespreken. Er is voldoende materiaal beschikbaar. Hieronder een aantal suggesties, met dank aan de IKON. Daarna volgt een kleine handreiking die helpt om gericht te kijken en met elkaar in gesprek te gaan. LUX: Op sterven na dood, een vierdelige TV-serie over dilemma s rond het levenseinde. Meer informatie op Online te bekijken, maar ook te koop op dvd. Het Vermoeden: Anne-Miek Vroom, leefde jaren in isolement en veel pijn als gevolg van een zeldzame aandoening van het bindweefsel waardoor ze eerst haar nek en later enkele wervels brak. In die periode van stilte kwam ze in aanraking met de Bron waaruit ze nog steeds kan putten. Meer informatie op: De God van Nederland: Genezen door God Ziekenzalving en gebedsgenezing zijn ook in kerkelijk Nederland aan een opmars bezig. Geneest God echt of is de hoop op een wonder voldoende? Een aflevering over rituelen om te genezen; van charismatische dienst van genezing tot de combinatie winti en christendom. Meer informatie op: tv-archief. Complete serie ook te koop op dvd. Een jaar of minder Puck de Leeuw is filmmaakster en in de bloei van haar carrière als ze terminale longkanker krijgt. Vanaf het moment dat ze ziek wordt houdt ze een video-dagboek bij. De documentaire die filmmaker Jac Vleeshouwers met die dagboekfragmenten maakte, laat zien wat er met Puck en haar omgeving gebeurt als de dood zich aankondigt. Meer informatie op Pijn In deze documentaire volgt Suzanne Raes zes mensen voor wie pijn in belangrijke mate het leven bepaalt. Meer informatie op Van later zorg Claire Pijman documenteert het dagelijks leven rondom haar moeder tijdens haar laatste levensjaren. In intieme observaties en openhartige gesprekken worden de persoonlijke dilemma s aangrijpend neergezet. Meer informatie op Vergeten toekomst Voor deze documentaire filmde Deodaat Visser in een verzorgingshuis. In zijn film laat hij zien dat een andere visie op onze oude dag veel kan toevoegen aan de kwaliteit van ons bestaan. Meer informatie op Korte handreiking voor gesprek Eerst persoonlijk beantwoorden, daarna uitwisselen in de groep. Stel elkaar ter verheldering alleen open vragen. 1. Noteer wat u aanspreekt in dat wat u gezien en gehoord hebt. Noem twee aspecten die u het meest troffen. 2. Noteer wat u tegenspreekt in dat wat u gezien en gehoord hebt. Noem twee aspecten die u het meest raakten. 3. Waar wilt u met elkaar over doorpraten? (Maximaal drie elementen.) 4. Noem twee voorbeelden uit de dvd die u verder wilt uitwerken voor invoering in uw eigen gemeente. Wat moet volgens u na deze sessie het eerst gebeuren? Ziet u een rol voor uzelf weggelegd en zo ja, wat zou u willen inbrengen, wat zou u zelf willen en kunnen doen? Vieren Voor meer informatie over het onderdeel liturgie in de eredienst verwijzen we naar > compleet overzicht werkboekjes voor de eredienst; > werkvelden > eredienst en kerkmuziek.

Mijn gelijk en ons geluk

Mijn gelijk en ons geluk 1 Mijn gelijk en ons geluk Een model voor bezinning op het omgaan met verscheidenheid in de gemeente Als de kerkenraad besluit tot het starten van een bezinningsproject over omgaan met verscheidenheid,

Nadere informatie

Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer

Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer Inleiding In de komende maanden willen we als kerkenraad een beleidsplan opstellen voor de komende vijf jaar. Iedereen die op dit moment op de één of andere manier

Nadere informatie

We sluiten deze suggesties af met enkele methodische tips. Als bijlage 1 is een schematische samenvatting opgenomen. Mogelijkheden tot gesprek

We sluiten deze suggesties af met enkele methodische tips. Als bijlage 1 is een schematische samenvatting opgenomen. Mogelijkheden tot gesprek Suggesties voor het classicaal gesprek naar aanleiding van de pastorale handreiking Spreken over God van de Generale Synode van de Protestantse Kerk in Nederland. Inleiding Voorjaar 2011 publiceerde de

Nadere informatie

Welkom. in de PKN Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld

Welkom. in de PKN Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld Welkom in de PKN Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld Welkom Welkom in de Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld, aangesloten bij de Protestantse Kerk in Nederland. Wij zijn één van

Nadere informatie

Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods

Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods Romeinen 10: 17 Toelichting op de gang van zaken in de eredienst Informatie voor onze gasten Op pagina 4 vindt u de volgorde van de

Nadere informatie

Wat is een kerkdienst?

Wat is een kerkdienst? Inhoudsopgave Welkom...3 Wat is een kerkdienst?... 4 Liturgie...5 Schema liturgie... 6 Begrippen... 8 Ruimte voor uw aantekeningen... 9 Contact...10 Routebeschrijving... 11 2 Welkom Allereerst hartelijk

Nadere informatie

handreiking om de kerkdienst te volgen

handreiking om de kerkdienst te volgen Uitgave: oktober 2006 Evangelisatiecommissie Chr. Geref. Kerk De Zaaier Foto s: Jaco Reijgersberg Als pdf te downloaden van www.cgkdezaaier.nl handreiking om de kerkdienst te volgen Inhoudsopgave Welkom

Nadere informatie

In de Apostolische Geloofsbelijdenis worden de hoofdzaken van het christelijk geloof kort samengevat.

In de Apostolische Geloofsbelijdenis worden de hoofdzaken van het christelijk geloof kort samengevat. BELEIDSPLAN PROTESTANTSE KERK OLDELAMER/OLDETRIJNE VISIE Wij zien onze gemeente als een huis waarvan de deuren wijd open staan naar buiten toe. Het is ons streven om als gemeente in de wereld te staan

Nadere informatie

Profielschets protestantse wijkgemeente Dubbeldam

Profielschets protestantse wijkgemeente Dubbeldam Profielschets protestantse wijkgemeente Dubbeldam Inleiding Met dit document wordt een indruk gegeven van de protestantse wijkgemeente Dubbeldam te Dordrecht. De wijkgemeente is een pluriforme gemeente

Nadere informatie

Alleen in Nisse is nog een zondagsschool, waar ook een paar kinderen uit 's-heer Abtskerke opzitten. We zijn blij dat er nog een zondagsschool is.

Alleen in Nisse is nog een zondagsschool, waar ook een paar kinderen uit 's-heer Abtskerke opzitten. We zijn blij dat er nog een zondagsschool is. BELEIDSPLAN NISSE EN S-HEER ABTSKERKE herziening beleidsplan 6 mei 2014 VOORAF: Dit beleidsplan is vooral een beschrijving van wat we als gemeenten doen en in ieder geval zo willen houden. Dat is niet

Nadere informatie

ACTIVITEITENPLAN 2013 GEREFORMEERDE KERK GAMEREN-ZUILICHEM

ACTIVITEITENPLAN 2013 GEREFORMEERDE KERK GAMEREN-ZUILICHEM ACTIVITEITENPLAN 2013 GEREFORMEERDE KERK GAMEREN-ZUILICHEM Inleiding Op 14 maart 2012 is het beleidsplan 2012-2015 vastgesteld. In het beleidsplan is vastgelegd wat we als gemeente de komende jaren willen

Nadere informatie

Kerkenraad - Hervormde gemeente Meerkerk. Verslag gemeenteavond d.d. 23 april 2014 in Het Anker, aanvang 20.00 uur.

Kerkenraad - Hervormde gemeente Meerkerk. Verslag gemeenteavond d.d. 23 april 2014 in Het Anker, aanvang 20.00 uur. Kerkenraad - Hervormde gemeente Meerkerk Verslag gemeenteavond d.d. 23 april 2014 in Het Anker, aanvang 20.00 uur. Welkom De voorzitter van vanavond, Huib Slingerland, heet allen hartelijk welkom. Hij

Nadere informatie

Samen op weg naar één PKN gemeente

Samen op weg naar één PKN gemeente Federatie Samen op weg naar één PKN gemeente Na vele jaren van nadenken, overleggen en voorstellen is op 30 september 2012 een federatieovereenkomst getekend, die de samenwerking tussen de Hervormde gemeente

Nadere informatie

Handreiking bij een spirituele zoektocht.

Handreiking bij een spirituele zoektocht. Handreiking bij een spirituele zoektocht. Deze handreiking hoort bij: Oud- en nieuw- katholiek. De spirituele zoektocht van die andere katholieken. Door Joris Vercammen. Valkhof pers 2011. Het boek is

Nadere informatie

Suggestie voor het gesprek over en de bezinning op het thema ziekte en gezondheid

Suggestie voor het gesprek over en de bezinning op het thema ziekte en gezondheid Bijlage bij het boek Daar word je beter van. Geloof, ziekte en genezing Suggestie voor het gesprek over en de bezinning op het thema ziekte en gezondheid Voor de lezers van dit boek hebben we bij elk hoofdstuk

Nadere informatie

BeleidsPlan 2007-2010

BeleidsPlan 2007-2010 Vastgesteld Kerkenraad d.d.: 11 december 2006 Vastgesteld Ledenvergadering d.d.: 2 mei 2007 Gereformeerde Kerk van Lopik Herkenbaar Kerk-zijn in eenheid en verscheidenheid BeleidsPlan 2007-2010 Voorjaar

Nadere informatie

Beleidsplan GKU 2015-2019

Beleidsplan GKU 2015-2019 Beleidsplan GKU 2015-2019 Wat de toekomst brengen moge Vastgesteld: Urk, 6 november 2015 1 Inhoudsopgave: Inleiding 1. Typering van de gemeente 1.1. Missie 1.2. Visie 2. Adviezen van de beleidscommissie

Nadere informatie

Gemeentevergadering 25 november 2015. Beroepingswerk? Doe mij maar gewoon een nieuwe dominee!

Gemeentevergadering 25 november 2015. Beroepingswerk? Doe mij maar gewoon een nieuwe dominee! Gemeentevergadering 25 november 2015 Beroepingswerk? Doe mij maar gewoon een nieuwe dominee! Agenda 1. Inleiding over het beroepen 2. Gesprekken per wijk 3. Samenvatting en terugkoppeling Tijdslijn - 25

Nadere informatie

Een plaats voor kringen in een gereformeerde kerk (?)

Een plaats voor kringen in een gereformeerde kerk (?) Samenvatting plaats voor kringen in geref. kerk - Harmanny Een plaats voor kringen in een gereformeerde kerk (?) Bijbelse beelden voor gemeente en kringen Welke vorm heeft de gemeente volgens de Bijbel?

Nadere informatie

BELEIDSPLAN Gereformeerde Goede Herder Kerk Oldebroek

BELEIDSPLAN Gereformeerde Goede Herder Kerk Oldebroek BELEIDSPLAN Gereformeerde Goede Herder Kerk Oldebroek Beleidsplan 2016-2020 INHOUD BELEIDSPLAN 1. Inleiding / aanleiding 2. Visie 3. Beschrijving kerkelijke organisatie 4. Inventarisatie kerkelijke activiteiten

Nadere informatie

RONDOM LEVENSEINDE EN UITVAART. hoe te handelen bij een begrafenis of crematie en hoe de kerkelijke gemeente daarbij helpen kan

RONDOM LEVENSEINDE EN UITVAART. hoe te handelen bij een begrafenis of crematie en hoe de kerkelijke gemeente daarbij helpen kan RONDOM LEVENSEINDE EN UITVAART hoe te handelen bij een begrafenis of crematie en hoe de kerkelijke gemeente daarbij helpen kan Uitgave ten dienste van de Gereformeerde Kerk te Ermelo/ gemeente van de Protestantse

Nadere informatie

WAT WILLEN DE GEMEENTELEDEN VAN DE LUCASKERK IN DE ZONDAG VIERINGEN?

WAT WILLEN DE GEMEENTELEDEN VAN DE LUCASKERK IN DE ZONDAG VIERINGEN? WAT WILLEN DE GEMEENTELEDEN VAN DE LUCASKERK IN DE ZONDAG VIERINGEN? DOEL VAN DE ENQUETE De vieringen in de Lucaskerk beter laten aansluiten bij de behoeften van de gemeenteleden OPZET VAN DE ENQUETE Via

Nadere informatie

Profielschets. van de te beroepen Predikant(e) Protestantse Gemeente De Hoeksteen. te Schoonhoven en Willige Langerak

Profielschets. van de te beroepen Predikant(e) Protestantse Gemeente De Hoeksteen. te Schoonhoven en Willige Langerak Profielschets van de te beroepen Predikant(e) Protestantse Gemeente De Hoeksteen te Schoonhoven en Willige Langerak Beknopt profiel van de burgerlijke gemeente Schoonhoven De historische stad Schoonhoven

Nadere informatie

Beleidsplan Hervormde Gemeente. s Grevelduin- en Vrijhoeve-Capelle 2014-2018

Beleidsplan Hervormde Gemeente. s Grevelduin- en Vrijhoeve-Capelle 2014-2018 Beleidsplan Hervormde Gemeente s Grevelduin- en Vrijhoeve-Capelle 2014-2018 Preambule op basis van het Convenant Algemeen De Hervormde Gemeente van s Grevelduin- en Vrijhoeve-Capelle vormt een gemeenschap,

Nadere informatie

Protestantse Gemeente Lichtenvoorde

Protestantse Gemeente Lichtenvoorde Protestantse Gemeente Lichtenvoorde Jaarwerkplan voor kerkenraad, predikant en kerkelijk werker voor 2015 I. Procedure 1. Dit Jaarwerkplan is een afgeleide van het (meerjarig) beleidsplan van onze kerkelijke

Nadere informatie

Vernieuwing van het missionaire kinderwerk (Keigave Dagen)

Vernieuwing van het missionaire kinderwerk (Keigave Dagen) Vernieuwing van het missionaire kinderwerk (Keigave Dagen) Waarom vernieuwing? De Keigave Dagen wordt in de huidige vorm reeds vele jaren uitgevoerd. Mede daardoor is het tijd voor een goede evaluatie

Nadere informatie

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen vandaag wil ik dit gebod toepassen op het geloofsgesprek onderwerp van de gemeenteavond komende week onze overtuiging is dat zulke gesprekken hard nodig zijn voor de opbouw van onze gemeente tegelijk is

Nadere informatie

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool NAAM September 2009 In september en oktober 2009 was de Levend evangelie Gemeente bezig met het onderwerp 40 DAGEN GEBED. Om gemeente breed

Nadere informatie

BELEIDSPLAN WIJKGEMEENTE PAULUSKERK VAN DE HERVORMDE GEMEENTE TE GOUDA

BELEIDSPLAN WIJKGEMEENTE PAULUSKERK VAN DE HERVORMDE GEMEENTE TE GOUDA BELEIDSPLAN 2008 2012 WIJKGEMEENTE PAULUSKERK VAN DE HERVORMDE GEMEENTE TE GOUDA Gij zijt het licht der wereld. Een stad die op een berg ligt kan niet verborgen blijven. Ook steekt men geen lamp aan en

Nadere informatie

Het lied dat je raakt

Het lied dat je raakt Geloofsontmoetingen Gemeente kring Vergader opening Regio ontmoeting Thema Het lied dat je raakt Concept 0.9 (12 maart 2015) Bond van Vrije Evangelische Gemeenten in Nederland Voorwoord Sinds een paar

Nadere informatie

- de samenwerking met anderen die hetzelfde geloof belijden

- de samenwerking met anderen die hetzelfde geloof belijden Beleidsplan voor de periode 2013-2017 Als Hoeksteengemeente willen we met dit beleidsplan een richtlijn geven voor het leven van de Hoeksteengemeente in de komende vier jaar. Uitgangspunt van dit beleidsplan

Nadere informatie

Startavond pastorale bezoekers Pastoraat & geloofsgesprekken. DATUM: 28 oktober 2015 TIJDSTIP: 19.30 22.00 uur LOCATIE: GKV Haren, Ontmoetingskerk

Startavond pastorale bezoekers Pastoraat & geloofsgesprekken. DATUM: 28 oktober 2015 TIJDSTIP: 19.30 22.00 uur LOCATIE: GKV Haren, Ontmoetingskerk Startavond pastorale bezoekers Pastoraat & geloofsgesprekken DATUM: 28 oktober 2015 TIJDSTIP: 19.30 22.00 uur LOCATIE: GKV Haren, Ontmoetingskerk Doelen startavond De PB en ouderling kunnen benoemen wat

Nadere informatie

Aan: Wijkkerkenraden Van: Algemene Kerkenraad Betreft: Discussienotitie beleidsplan Hervormd Dordrecht 2013-2019 Datum: mei 2013

Aan: Wijkkerkenraden Van: Algemene Kerkenraad Betreft: Discussienotitie beleidsplan Hervormd Dordrecht 2013-2019 Datum: mei 2013 Aan: Wijkkerkenraden Van: Algemene Kerkenraad Betreft: Discussienotitie beleidsplan Hervormd Dordrecht 2013-2019 Datum: mei 2013 1) Inleiding De kerkorde bepaalt dat de kerkenraad een beleidsplan opstelt

Nadere informatie

Alles is genade en Stel, ik zoek een kerk

Alles is genade en Stel, ik zoek een kerk Alles is genade en Stel, ik zoek een kerk De Werkgroep Vorming en Toerusting ontwikkelde een programma voor de parochies om te benutten bij de promotie dvd en het artikel Alles is genade uit het Identiteitsnummer

Nadere informatie

Beleidsplan van de Regenboogkerk te Epe voor 2011 tot en met 2015

Beleidsplan van de Regenboogkerk te Epe voor 2011 tot en met 2015 Beleidsplan van de Regenboogkerk te Epe voor 2011 tot en met 2015 Identiteit De Regenboogkerk van Epe vormt een gemeenschap van gelovigen. Het geloof dat hen samenbindt stoelt op de Bijbel. De kern van

Nadere informatie

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Gezinsdienst Liturgie Welkom en mededelingen Voorzang: - Gezang 132 - Opwekking 461 - Gezang 146 Stil gebed Votum / groet Zingen:

Nadere informatie

ds. Huib Klijn Mensen van de weg gemeentewerkboek

ds. Huib Klijn Mensen van de weg gemeentewerkboek ds. Huib Klijn Mensen van de weg gemeentewerkboek waar dit boek over gaat De eerste stap Mensen van de weg bevat werkvormen voor een compleet seizoen kerkenwerk Deze Cd-rom biedt materiaal aan voor het

Nadere informatie

Dit boekje wordt u aangeboden door. de Protestantse gemeente te Menaam

Dit boekje wordt u aangeboden door. de Protestantse gemeente te Menaam 1 Dit boekje wordt u aangeboden door de Protestantse gemeente te Menaam Het is bedoeld om onderwerpen te behandelen die te maken hebben met het dopen en de doopdienst. Daarnaast is geprobeerd enige vragen

Nadere informatie

DE COMPETENTIES VAN DE PREDIKANT EN DE GEESTELIJK VERZORGER

DE COMPETENTIES VAN DE PREDIKANT EN DE GEESTELIJK VERZORGER DE COMPETENTIES VAN DE PREDIKANT EN DE GEESTELIJK VERZORGER De PThU kent twee competentieprofielen, die voor de gemeentepredikant en die voor de geestelijk verzorger. Ze verschillen in onderdelen, maar

Nadere informatie

In vertrouwen Samen onderweg. Beleidsplan Hervormde Gemeente Vorden

In vertrouwen Samen onderweg. Beleidsplan Hervormde Gemeente Vorden In vertrouwen Samen onderweg 2014-2018 2 Het is een voorrecht om te geloven en bij de kerk te horen. Geloof opent de ogen voor wat we zelf niet bedenken en zelf niet maken. Het opent ons voor wat ons begrip

Nadere informatie

Op zoek naar de regenboog (van heden naar Eden)

Op zoek naar de regenboog (van heden naar Eden) Op zoek naar de regenboog (van heden naar Eden) Beleidsplan voor de Gereformeerde Kerk De Edenhof in Een-Norg-Veenhuizen voor de periode 1-1-2015 tot 31-12-2018 1 1 Versie d.d. 30 september 2014 1 Van

Nadere informatie

Didactische opmerkingen bij de belijdeniscursus Ja, ik geloof

Didactische opmerkingen bij de belijdeniscursus Ja, ik geloof Didactische opmerkingen bij de belijdeniscursus Ja, ik geloof Kees van Dusseldorp - Schildwolde, juni 2015 Leuk dat je met deze belijdeniscursus aan het werk gaat! Graag praat ik je even bij over de achterliggende

Nadere informatie

Beleidsplan. Gemeente. Steenwijkerwold 2014-2018

Beleidsplan. Gemeente. Steenwijkerwold 2014-2018 Beleidsplan van de Protestantse Gemeente te Steenwijkerwold 2014-2018 1 Inhoud 1. Beleidsvoornemens 2. Algemene beschrijving van de gemeente 3. Prioriteiten voor de komende jaren 4. Werkvelden a. Pastoraat

Nadere informatie

Chr. Geref. Kerk Ontswedde LITURGIE. voor de morgendienst op zondag 2 september 2012. in deze dienst zal. Julia Brugge.

Chr. Geref. Kerk Ontswedde LITURGIE. voor de morgendienst op zondag 2 september 2012. in deze dienst zal. Julia Brugge. Chr. Geref. Kerk Ontswedde LITURGIE voor de morgendienst op zondag 2 september 2012 in deze dienst zal Julia Brugge gedoopt worden thema: Zoals klei in de hand van de pottenbakker Voorganger: ds. J.J.

Nadere informatie

bidden luisteren dienen

bidden luisteren dienen bidden luisteren dienen Visie en missie van de gereformeerde kerk vrijgemaakt Nijkerk-West 2015 Gemeente van Christus zijn in deze tijd. In het afgelopen jaar heeft een breed samengestelde groep van gemeenteleden

Nadere informatie

Verkenning middagdienst. Lico Gemeentevergadering 21 februari 2011

Verkenning middagdienst. Lico Gemeentevergadering 21 februari 2011 Verkenning middagdienst Lico Gemeentevergadering 21 februari 2011 Inhoud presentatie Introductie eerste resultaten enquête middagdienst Verdiepingsvragen Inventarisatie middagdienst Gemeentevisie op eredienst

Nadere informatie

Gebed en zalving voor zieken Een handreiking voor de praktijk

Gebed en zalving voor zieken Een handreiking voor de praktijk Gebed en zalving voor zieken Een handreiking voor de praktijk Fonteinkerk Haarlem, september 2007 ds. Jos Douma Inleiding In deze notitie worden in de eerste plaats een aantal aandachtspunten aan de orde

Nadere informatie

DUINZICHTKERK zondag 30 september 2012

DUINZICHTKERK zondag 30 september 2012 Zijn wij in U één, samen op uw wegen, dan wordt ons tot zegen lachen en geween. DUINZICHTKERK zondag 30 september 2012 PROTESTANTSE WIJKGEMEENTE DUINZICHTKERK/VREDESKAPEL Hartelijk welkom in de Duinzichtkerk.

Nadere informatie

Beleidsplan Protestantse Gemeente de Boskapel te Groenekan (2016 2020)

Beleidsplan Protestantse Gemeente de Boskapel te Groenekan (2016 2020) Beleidsplan Protestantse Gemeente de Boskapel te Groenekan (2016 2020) 1. Het profiel van de gemeente. De Protestantse Gemeente te Groenekan is in de vijftiger jaren begonnen als hervormde lidmatenkring

Nadere informatie

Terugblik en Toekomst. 18 april 2012

Terugblik en Toekomst. 18 april 2012 Terugblik en Toekomst 18 april 2012 De GEMEENTE van Wijhe Gemeente God, Jezus, HGeest, Bijbel Samenleving: dorp, verenigingen, werk, school, geboorte, dood, ziekte, feesten Kerntaken Gemeente Vieren Pastoraat

Nadere informatie

Protestantse Gemeente te Angerlo-Doesburg 3 april 2016, Galluskerk

Protestantse Gemeente te Angerlo-Doesburg 3 april 2016, Galluskerk Zondag Quasimodo geniti (als pasgeboren kinderen) Protestantse Gemeente te Angerlo-Doesburg 3 april 2016, Galluskerk Orgelspel Stilte Om te beginnen De kaarsen worden aangestoken Gemeente gaat staan Zingen'

Nadere informatie

Protestantse Gemeente te Hoogvliet. Protestantse Gemeente te Hoogvliet. Gemeente in de samenleving

Protestantse Gemeente te Hoogvliet. Protestantse Gemeente te Hoogvliet. Gemeente in de samenleving Protestantse Gemeente te Hoogvliet Protestantse Gemeente te Hoogvliet Gemeente in de samenleving Beleidsplan 2010-2013 INLEIDING De Protestantse Gemeente Hoogvliet heeft als kern de eredienst en is daarmee

Nadere informatie

MAALTIJD VAN DE HEER. ook wel genoemd: viering van het Heilig Avondmaal. Vrije Evangelische Gemeente Heerde. Pastorale Handreiking 6

MAALTIJD VAN DE HEER. ook wel genoemd: viering van het Heilig Avondmaal. Vrije Evangelische Gemeente Heerde. Pastorale Handreiking 6 MAALTIJD VAN DE HEER ook wel genoemd: viering van het Heilig Avondmaal Vrije Evangelische Gemeente Heerde Pastorale Handreiking 6 MAALTIJD VAN DE HEER In de Protestante kerken spreken we over twee sacramenten

Nadere informatie

Enquête-uitslag. van de gehouden enquête onder de leden van de Gereformeerde Kerk te Vlagtwedde

Enquête-uitslag. van de gehouden enquête onder de leden van de Gereformeerde Kerk te Vlagtwedde Enquête-uitslag van de gehouden enquête onder de leden van de Gereformeerde Kerk te Vlagtwedde 1 Inleiding In het laatste kwartaal van 28 is er onder alle leden van de Gereformeerde Kerk te Vlagtwedde

Nadere informatie

SAAMHORIG ONDERWEG WERKPLANNEN VOOR SEIZOEN 2015-2016 BIJ BELEIDSPLAN 2015-2019 VAN DE PROTESTANTSE GEMEENTE TWELLO

SAAMHORIG ONDERWEG WERKPLANNEN VOOR SEIZOEN 2015-2016 BIJ BELEIDSPLAN 2015-2019 VAN DE PROTESTANTSE GEMEENTE TWELLO SAAMHORIG ONDERWEG WERKPLANNEN VOOR SEIZOEN 2015-2016 BIJ BELEIDSPLAN 2015-2019 VAN DE PROTESTANTSE GEMEENTE TWELLO 2 Voorwoord In oktober 2014 is het beleidsplan 2015-2019 van de Protestantse Gemeente

Nadere informatie

ENQUÊTE ENQUÊTE. De enquête is ook online in te vullen op: www.onzekerkonzetoekomst.nl

ENQUÊTE ENQUÊTE. De enquête is ook online in te vullen op: www.onzekerkonzetoekomst.nl ENQUÊTE ENQUÊTE De enquête is ook online in te vullen op: www.onzekerkonzetoekomst.nl ENQUÊTE UW MENING TELT! Wie in Kloosterhaar of Sibculo woont weet ongetwijfeld waar de kerk staat. Duidelijk zichtbaar

Nadere informatie

Jaarthema NGK Dalfsen

Jaarthema NGK Dalfsen Jaarthema NGK Dalfsen Seizoen 2015-2016 Breng ons samen Verbonden van hart tot hart Aanvaard elkaar daarom ter ere van God, zoals Christus u heeft aanvaard Romeinen 15 vers 7 Jaarthema 2015-2016: Leven

Nadere informatie

Goede buren. Startzondag 13 september 2015 m.m.v. Jeugdkoor Joy uit Streefkerk o.l.v. Vincent van Dam

Goede buren. Startzondag 13 september 2015 m.m.v. Jeugdkoor Joy uit Streefkerk o.l.v. Vincent van Dam Goede buren Startzondag 13 september 2015 m.m.v. Jeugdkoor Joy uit Streefkerk o.l.v. Vincent van Dam Voorganger: ds. Joke van der Neut Organist: Alex Hommel Orgelspel Welkom door ouderling van dienst Jan

Nadere informatie

Jeugdwerk beleidsplan

Jeugdwerk beleidsplan Jeugdwerk beleidsplan De jeugd is de toekomst (van de kerk)! Opgesteld door de Jeugdwerkcommissie Hervormde Marewijkgemeente Leiden, 2004 1. Inleiding Als de jeugd de toekomst heeft, en zelfs de toekomst

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 42 (26-10)

De Bijbel open 2013 42 (26-10) 1 De Bijbel open 2013 42 (26-10) Hoe kunnen wij concreet Jezus volgen? Die vraag kwam bij enkele luisteraars boven toen zij een preek gehoord hadden over de roeping van Mattheus tot discipel. Ik vind dit

Nadere informatie

Plaatselijke regeling van de Protestantse wijkgemeente in Apeldoorn noord oost (in wording)

Plaatselijke regeling van de Protestantse wijkgemeente in Apeldoorn noord oost (in wording) Plaatselijke regeling van de Protestantse wijkgemeente in Apeldoorn noord oost (in wording) Inhoud Inhoud... - 1-1 Visie.... - 2-2 De wijkkerkenraad.... - 2-2.1. Samenstelling wijkkerkenraad... - 2-2.2.

Nadere informatie

ACTIVITEITENPLAN 2014

ACTIVITEITENPLAN 2014 ACTIVITEITENPLAN 2014 1 Vieren - Aantrekkelijke dienst; communicatie via moderne audiovisuele middelen, positieve en hartelijke sfeer; - Herkenbare ochtenddienst afgewisseld door andere vormen van diensten;

Nadere informatie

BELEIDSPLAN HERVORMDE GEMEENTE HARDERWIJK JULI 2015

BELEIDSPLAN HERVORMDE GEMEENTE HARDERWIJK JULI 2015 BELEIDSPLAN HERVORMDE GEMEENTE HARDERWIJK JULI 2015 Beste lezer, Voor u ligt het beleidsplan van de Hervormde Gemeente in Harderwijk. Een plan waar met veel liefde, passie en plezier aan gewerkt is! Het

Nadere informatie

ds. Peter A. van den Berg uit Duiven.

ds. Peter A. van den Berg uit Duiven. Op 9 november 2005 heeft de Kerkenraad besloten een beroep uit te brengen op ds. Peter A. van den Berg uit Duiven. Dit naar aanleiding van het uitgebrachte advies van de daartoe ingestelde beroepingscommissie.

Nadere informatie

Zes kerken en een dobbelsteen

Zes kerken en een dobbelsteen Zes kerken en een dobbelsteen 2015 Stel je voor: een stellage op de Plantage. De gemeente eromheen. Hervormd en gereformeerd door elkaar. Een korte inleiding. En dan mag uit alle wijkgemeenten iemand de

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

handleiding 18.2 DE PREEK

handleiding 18.2 DE PREEK handleiding 18.2 DE PREEK leerdoel wat je gaat behandelen bijbelstudie Rom. 10:8,14-21 lesstof Een belangrijk onderdeel van de dienst Een kerkdienst bestaat uit meer dan een preek, het geheel van de eredienst

Nadere informatie

leren omgaan met Diversiteit In je gemeente

leren omgaan met Diversiteit In je gemeente Geloven kun je niet alleen! Stap 1 Jouw kijk op de wereld 15 min. Kijken in de spiegel naar jezelf Wat vind je van je eigen lichaam? Wat vind je mooi? Als je zou mogen kiezen, welk deel zou je dan weghalen?

Nadere informatie

Kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland

Kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland Kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland Kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland inclusief de ordinanties, overgangsbepalingen en generale regelingen (bijgewerkt tot mei 2013) Uitgeverij

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Thema: Aanvaard elkaar Tekst: Romeinen 15: 7. Liturgie: Paulus, wat doe je nou? Ik kan je nu even niet meer volgen. Je spreekt jezelf gewoon tegen.

Thema: Aanvaard elkaar Tekst: Romeinen 15: 7. Liturgie: Paulus, wat doe je nou? Ik kan je nu even niet meer volgen. Je spreekt jezelf gewoon tegen. Thema: Tekst: Romeinen 15: 7 Liturgie: Lied voor de dienst: EL 212: 1,2: Heer, wat een voorrecht Welkom Lied 971: 1,2,3: Zing een nieuw lied Stilte en begroeting Klein gloria Gebed Kinderkerk Zingen: Samen

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Profielschets van de te beroepen predikant. Protestantse Gemeente te Sint Pancras. Datum: 11-2013 Website: www.pgsp.nl

Profielschets van de te beroepen predikant. Protestantse Gemeente te Sint Pancras. Datum: 11-2013 Website: www.pgsp.nl Profielschets van de te beroepen predikant Protestantse Gemeente te Sint Pancras Datum: 11-2013 Website: www.pgsp.nl Protestantse Gemeente Sint Pancras Missie: De Protestantse Gemeente te Sint Pancras

Nadere informatie

Beleidsplan 2013-2017 van de Protestantse Gemeente Zuidwesthoek te Sluis e.o.

Beleidsplan 2013-2017 van de Protestantse Gemeente Zuidwesthoek te Sluis e.o. Samenvatting Beleidsplan 2013-2017 van de Protestantse Gemeente Zuidwesthoek te Sluis e.o. In dit plan wordt beschreven hoe er de komende jaren gewerkt kan worden aan de opbouw van de gemeente en op welke

Nadere informatie

LEVEN MET LEF Bijbelstudie 6: Een vrouw voor Izak: Op zoek naar de ware Jacob(a)

LEVEN MET LEF Bijbelstudie 6: Een vrouw voor Izak: Op zoek naar de ware Jacob(a) LEVEN MET LEF Bijbelstudie 6: Een vrouw voor Izak: Op zoek naar de ware Jacob(a) Bijbelstudie 6 Leven met lef Een vrouw voor Izak: op zoek naar de ware Jacob(a) Hervormde Gemeente van Enter Contact: Ds.

Nadere informatie

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 6 Avond 2... 8 Avond 3... 10 Avond 4... 12 3 4 INLEIDING Een ieder die niet zijn kruis draagt en achter Mij aankomt, die

Nadere informatie

Rapportnummer KTO 12-08 generale synode november 2012

Rapportnummer KTO 12-08 generale synode november 2012 Evaluatie van het plan van aanpak Hand aan de Ploeg Rapportnummer KTO 12-08 generale synode november 2012 In april 2009 biedt een stuurgroep onder voorzitterschap van prof. dr. C.P.Veerman aan de Generale

Nadere informatie

Ps.103:1,2, 17 en 18 Houten 23 november 2008

Ps.103:1,2, 17 en 18 Houten 23 november 2008 Ps.103:1,2, 17 en 18 Houten 23 november 2008 We vieren vanmorgen een prachtig feest. Kees van Leeuwen heeft belijdenis van zijn geloof afgelegd en hield samen met Mirjam hun drie kinderen ten doop. Johannes

Nadere informatie

ZONDAG 17 november 2013. Wie is arm wie is rijk?

ZONDAG 17 november 2013. Wie is arm wie is rijk? ZONDAG 17 november 2013 Protestantse Gemeente Biddinghuizen Thema: Wie is arm wie is rijk? Dienst van bevestiging: mw. Aaltje Timmerman tot ouderling Eredienst. Voorganger: ds. Bram Bregman Organist: dhr.

Nadere informatie

Enquê tês Gêloof in hêt gêzin

Enquê tês Gêloof in hêt gêzin Enquê tês Gêloof in hêt gêzin Inhoud Samenvatting... 2 Analyse enquêtes... 3 Uitkomsten ouderenquête... 5 Uitkomsten kerkenraadsenquête... 8 1 Samenvatting Veel behoefte aan opvoedingsondersteuning in

Nadere informatie

Witte Donderdag 24 maart uur in de Protestantse Zionskerk

Witte Donderdag 24 maart uur in de Protestantse Zionskerk Witte Donderdag 24 maart 2016 19 uur in de Protestantse Zionskerk DEEL 1: DIENST VAN DE VOORBEREIDING Orgelspel: variaties op Mijn ziel, aanvaard uw luister (Crüger) Welkom en mededelingen door de ouderling

Nadere informatie

Ds. A.W. van de Griend uit Kloosterhaar

Ds. A.W. van de Griend uit Kloosterhaar Liturgie voor de gezinsdienst op zondag 1 mei 2016 in de Hervormde Kerk te Den Ham aanvang: 19.00 uur. Thema: Wat er ook gebeurt. Voorganger: Ouderling van dienst: Muzikale inbreng: Organist: Ds. A.W.

Nadere informatie

Uitslag enquête erediensten

Uitslag enquête erediensten Uitslag enquête erediensten Afgelopen weken heeft u uw mening kunnen geven over de invulling van de morgendienst, door het schriftelijk invullen van de enquête of door de enquête online in te vullen. De

Nadere informatie

Liturgie Jeugddienst Nijbroek in samenwerking met de jeugddienstcommissie van Terwolde 19 oktober 2014. Selfie? Ie-self!

Liturgie Jeugddienst Nijbroek in samenwerking met de jeugddienstcommissie van Terwolde 19 oktober 2014. Selfie? Ie-self! Liturgie Jeugddienst Nijbroek in samenwerking met de jeugddienstcommissie van Terwolde 19 oktober 2014 Selfie? Ie-self! Voorganger: Dhr. G.J. Heinen Muzikale medewerking: koor van Groot Schuylenburg uit

Nadere informatie

Bespreken Zondag 26 en 27

Bespreken Zondag 26 en 27 C2 1 De Heilige Doop 25 Bespreken Handelingen 2: 37-41 Wat was de uitwerking van de prediking van Petrus? (vers 37) Welke oproep en welke belofte wordt verbonden met de doop? (vers38) Voor wie is deze

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Zondagmorgen 6 september

Zondagmorgen 6 september 12 e zondag van de zomer, kleur wit, viering HA Voorganger: Ds. J.E. Schelling Organist: Dhr. André de Jager Ouderling van dienst: Gerard de Haan Kosters: Dick en Marry de Jong Geluid studio: Alfred den

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het gaat om aanraken vandaag. Aanrakingen die mensen beter maken. Heilzame, helende aanrakingen.

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het gaat om aanraken vandaag. Aanrakingen die mensen beter maken. Heilzame, helende aanrakingen. Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het gaat om aanraken vandaag. Aanrakingen die mensen beter maken. Heilzame, helende aanrakingen. De verhalen van vandaag uit het evangelie van Marcus

Nadere informatie

Het geloofsgesprek versterkt de gemeenschap

Het geloofsgesprek versterkt de gemeenschap Nummer 132 December 2005 Katern in Kerkinformatie 176 - Het geloofsgesprek versterkt de gemeenschap katern met o.a. Het geloofsgesprek in de praktijk Verlangen naar een andere manier van omgaan met elkaar

Nadere informatie

De stap tussen u en de genezing

De stap tussen u en de genezing De stap tussen u en de genezing profeet T.B. Joshua Introductie Er is een stap tussen u en het herstel, de genezing, de zegen en redding. Die stap is geloof in Christus. Jezus staat aan de ene kant en

Nadere informatie

Leeswijzer resultaten enquête Kerk op weg naar 2025

Leeswijzer resultaten enquête Kerk op weg naar 2025 Leeswijzer resultaten enquête Kerk op weg naar 2025 Pag. 2 tot en met 30: resultaten (rechte tellingen) Pag. 31 tot en met 57: originele vragenlijst Houdt bij het lezen en analyseren van de resultaten

Nadere informatie

Gemeenteopbouw. Hervormde gemeente Voorthuizen 2013-2016. Deelbeleidsplan

Gemeenteopbouw. Hervormde gemeente Voorthuizen 2013-2016. Deelbeleidsplan Deelbeleidsplan Gemeenteopbouw Hervormde gemeente Voorthuizen 2013-2016 Deelbeleidsplan Gemeenteopbouw23 november 201528 januari 20137 november 2012 1 van 10 1. Inleiding 1.1 Aanleiding Een (deel)beleidsplan

Nadere informatie

Rapport Comm. Interkerkelijke Stichting voor het Kerklied voor de Ned. Geref. Kerken met het oog op de Landelijke Vergadering 2013 te Zeewolde

Rapport Comm. Interkerkelijke Stichting voor het Kerklied voor de Ned. Geref. Kerken met het oog op de Landelijke Vergadering 2013 te Zeewolde Pagina 1 van 5 Commissie Interkerkelijke Stichting voor het Kerklied (CISK) Secretaris: F.A. Schneider Adres; Kobaltstraat 5, 733 AM Apeldoorn Tel/email: 055-15/frank.e.schneider@gmail.com Rapport Comm.

Nadere informatie

Beleidsfocus jeugdwerk CGK Nunspeet 2012-2016

Beleidsfocus jeugdwerk CGK Nunspeet 2012-2016 Beleidsfocus jeugdwerk CGK Nunspeet 2012-2016 Missie / visie op Gods gemeente Onze Heere is een God van relaties. Hij is de Verbondsgod, Die zich verbindt met Zijn kinderen, Zijn volk. De Heere wil door

Nadere informatie

RESULTATEN VAN DE ENQUETE 'GELOVEN IN BENNEKOM' - eerste wijk - Inleiding. Resultaten. 1. Kerklidmaatschap en kerkbezoek

RESULTATEN VAN DE ENQUETE 'GELOVEN IN BENNEKOM' - eerste wijk - Inleiding. Resultaten. 1. Kerklidmaatschap en kerkbezoek RESULTATEN VAN DE ENQUETE 'GELOVEN IN BENNEKOM' - eerste wijk - Inleiding De enquête waarvan de resultaten hier gepresenteerd worden, is georganiseerd door de Christelijke Gereformeerde Kerk en de Vrije

Nadere informatie

Eucharistieviering van 13 oktober 2013 Achtentwintigste zondag door het jaar (C) Nationale ziekendag

Eucharistieviering van 13 oktober 2013 Achtentwintigste zondag door het jaar (C) Nationale ziekendag Eucharistieviering van 13 oktober 2013 Achtentwintigste zondag door het jaar (C) Nationale ziekendag Intredelied: ZJ 585: Dankt, dankt nu allen God. Begroeting P. In de naam van de Vader, de Zoon en de

Nadere informatie

Bart Sterrenburg Bert Muller Francien de Haan Pieter Buwalda Rintje Hellingwerf

Bart Sterrenburg Bert Muller Francien de Haan Pieter Buwalda Rintje Hellingwerf Bart Sterrenburg Bert Muller Francien de Haan Pieter Buwalda Rintje Hellingwerf Visie Wij willen een gemeente zijn waarin: we persoonlijk voelen hoe het evangelie van Jezus Christus ons bezielt in veelkleurigheid

Nadere informatie

Wat is JATOV? Jatov wordt uitgegeven in vier delen. In ieder deel staat één woord centraal. De opbouw is als volgt: kennen. Bijbel te lezen.

Wat is JATOV? Jatov wordt uitgegeven in vier delen. In ieder deel staat één woord centraal. De opbouw is als volgt: kennen. Bijbel te lezen. JaTov 1 Inhoud Wat is Jatov? 5 Wat betekent Jatov? 6 Voor jou 8 1. Het doel 10 2. De Bijbel 16 3. Wat is zonde? 22 4. FF Checken 28 5. Redding 30 6. Geloof 36 7. Vergeving 42 8. FF Checken 48 9. Bidden

Nadere informatie

Beleidsplan 2013-2017 Hervormde Gemeente Huizen

Beleidsplan 2013-2017 Hervormde Gemeente Huizen Beleidsplan 2013-2017 Meentkerk Hervormde Gemeente Huizen Levende stenen Inhoudsopgave Hoofdstuk pagina Voorwoord... 1 Visie Wie we zijn... 2 Missie Wat onze opdracht is... 2 Motivatie Wat wij geloven...

Nadere informatie