Tijdschrift Vervoerswetenschap

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tijdschrift Vervoerswetenschap"

Transcriptie

1 44 e jaargang juni Tijdschrift Vervoerswetenschap Verkeersveiligheid De verkeersveiligheid in 2020; een verkenning van ontwikkelingen in mobiliteit, ongevallen en beleid / pagina 36 Human factors en verkeersveiligheid: de mens als maat der dingen / pagina 46 Verzekeren per Kilometer (VpK): een case studie naar de veiligheidsen bereikbaarheidseffecten van VpK-strategieën / pagina 64 Verkeersveiligheid op waarde geschat / pagina 74

2 34 Tijdschrift Vervoerswetenschap 44 e jaargang maart 2008 Inhoud Inhoud Redactionele Signalen, pagina 35 Wesemann De verkeersveiligheid in 2020; een verkenning van ontwikkelingen in mobiliteit, ongevallen en beleid, pagina 36 van der Horst en Martens Human factors en verkeersveiligheid: de mens als maat der dingen, pagina 46 Zantema, van Amelsfort, Bliemer en Bovy, Verzekeren per Kilometer (VpK): een case studie naar de veiligheids- en bereikbaarheidseffecten van VpK-strategieën, pagina 64 Wesemann, de Blaeij, Rietveld, Verhoef en Wijnen, Verkeersveiligheid op waarde geschat, pagina 74 Recente dissertaties MIJ AANGEVEN HOEVEEL RUIMTE DAARVOOR IS Xxx, pagina 79 Xxx, pagina 80 Simons Europarubriek, pagina 81 Hierin staan de ontwikkelingen naar een gemeenschappelijk luchtruim centraal met onder de actualiteiten in dit nummer enige inhoudelijke bijzonderheden van het eerste halfjaar 2008, pagina xx Colofon Tijdschrift Vervoerswetenschap Jaargang 44, nummer 2 Het Tijdschrift Vervoerswetenschap is een kwartaaluitgave van de Stichting Vervoerswetenschap. Het tijdschrift is opgericht in 1960; oprichter prof. dr. H.C. Kuiler. Sinds 1 januari 2007 wordt het Tijdschrift Vervoerswetenschap uitgegeven door de Stichting Vervoerswetenschap. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen of openbaar gemaakt zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Copyright 2008, Stichting Vervoerswetenschap, Delft ISSN Uitgever Stichting Vervoerswetenschap Correspondentieadres: TNO Postbus AA Delft Tel Fax Redactie Prof. ir. L.H. Immers, voorzitter, Dr. D.H. Drenth, secretaris, Prof. dr. ir. E.C. van Berkum, Prof. dr. M.J. Dijst, Prof. dr. G de Jong, Drs. W. Korver, Prof. dr. H.J. Meurs, Dr. Th. E. Notteboom, Prof. dr. J. Oosterhaven, Prof. dr. P. Rietveld, Prof. dr. ir. L.A. Tavasszy, Prof. dr. ing. G.R. Teisman, Drs. D.M. van de Velde, Prof. dr. E. Van de Voorde, Ir. E.J. Verroen, Ir. J. van der Waard, Prof. drs. J.G. de Wit, Prof. dr. F. Witlox Abonneeadministratie Dr. D.H. Drenth Abonnement per jaar 135,00 incl. BTW, incl. porto. Opzeggingen uitsluitend schriftelijk voor 1 november. Wijzigingen van tenaamstelling en/of adres zo spoedig mogelijk doorgeven. Redactiesecretariaat Dr. D.H. Drenth Voor informatie over het aanbieden van artikelen waaronder aanwijzingen voor auteurs en alle andere vragen. Ontwerp en realisatie Argus, Rotterdam

3 Redactionele signalen Tijdschrift Vervoerswetenschap 44 e jaargang maart Redactionele signalen slechts zelden iets fout gaat. En, mocht u een voorstander zijn van volledige automatisering van de rijtaak, mensen kunnen sommige dingen (vooralsnog) veel beter dan de techniek, zoals anticiperen op complexe situaties. Hoe kan men vanuit bovenstaand perspectief gericht en effectief de verkeersveiligheid verbeteren? In het artikel wordt uiteengezet welke factoren de rijtaak en mede daardoor de kans op het maken van fouten door bestuurders beïnvloeden. Daarbij is het noodzakelijk t.a.v. de rijtaak een onderscheid te maken naar drie verschillende taakniveaus: het strategische, het manoevre- en het regelniveau, die elk op een bepaalde wijze kunnen worden uitgevoerd. Bij de uitvoering van de rijtaak speelt de verwerking van gegevens/aangereikte informatie een cruciale rol. De bestuurder doorloopt voordurend een cyclus van waarnemen, interpreteren, beslissen en handelen. Vanuit dit theoretisch raamwerk kunnen de effecten van maatregelen op het ongevalrisico beter worden geschat. De verwachtingen van de bestuurder t.a.v. wat er gaat gebeuren speelt daarbij een grote rol. De Duurzaam Veilig aanpak speelt hierop in door wegontwerp, wegbeeld en verkeerssituatie af te stemmen op de verwachtingen van de bestuurder. Met 791 doden per jaar (in het jaar 2007) is Nederland wereldkampioen verkeersveiligheid. Dit is het resultaat van een jarenlange inspanning waarbij door een groot aantal samenwerkende partijen systematisch nieuwe maatregelen zijn ingevoerd. De meeste lezers zullen bekend zijn met het programma Duurzaam Veilig (DV). Drie principes vormen de basis van Duurzaam Veilig: Functionaliteit van wegen, Homogeniteit van massa's, snelheid en richting en Herkenbaarheid van de vormgeving van de weg en voorspelbaarheid van het wegverloop en het gedrag van weggebruikers. De SWOV heeft het DV-programma een nieuwe impuls gegeven met Door met Duurzaam Veilig. In dit laatste programma worden twee principes aan de bestaande aanpak toegevoegd nl. Vergevingsgezindheid van de omgeving (fysiek) en de weggebruikers onderling (sociaal) en Statusonderkenning door de verkeersdeelnemer. Laten we hopen dat de uitwerking van dit programma voor de komende jaren voldoende aanknopingspunten biedt om de verkeersveiligheid verder te verbeteren want, zoals de minister Eurlings in zijn brief aan de Tweede kamer constateert: Het huidige aantal verkeersslachtoffers zijn nog altijd veel te veel slachtoffers. Het kabinet streeft naar een permanente verbetering van de verkeersveiligheid; het aantal doden (en ziekenhuisgewonden) in het verkeer moet verder omlaag. Inmiddels heeft de regering de doelstellingen uit de Nota Mobiliteit aangescherpt tot 750 doden en ziekenhuisgewonden in Kan de verkeersveiligheid worden verbeterd door automobilisten te verleiden minder kilometers af te leggen in veiligere vervoerwijzen? Het ver en doden en ziekenhuisgewonden in Een mooie doelstelling maar elke verkeersdode is er eigenlijk een te veel en in leiden kan men concreet vorm geven door de introductie van een dat opzicht kunnen wij ons beter aansluiten bij de Vision Zero die men in verzekeringspremie die gedifferentieerd is naar het aantal gereden kilometers, naar wegtype, naar tijdstip van de dag en naar de mate van rij- Zweden hanteert. ervaring. Zantema, Amelsfort, Bliemer en Bovy onderzoeken in hun artikel Het zal iedereen duidelijk zijn dat de realisatie van de bijgestelde doelstellingen grote inspanningen vraagt van de betrokken partijen, waaronringen kunnen worden gerealiseerd. Een modelmatige berekening wijst welke effecten door de introductie van een zevental kilometerverzekeder de onderzoeksgroepen. In dit themanummer van het Tijdschrift uit dat een daling van het aantal ongevallen met ruim 5% tot de mogelijkheden behoort. Concreet zijn dat ongeveer 60 verkeersdoden en 1000 Vervoerswetenschap presenteren we de resultaten van een viertal onderzoeken waarin verschillende aspecten van de verkeersveiligheidsproblematiek aan de orde worden gesteld. vervoerswijzekeuze en de verplaatsingskeuze. Invoering van de maatre- letselongevallen. De veranderingen situeren zich vooral op het vlak van de gel vraagt wel om een goede afstemming op andere, mogelijk conflicterende maatregelen zoals de tijd- en plaatsgebonden kilometerheffing ter In het artikel De verkeersveiligheid in 2020, presenteert Paul Wesemann de resultaten van relevante ontwikkelingen in mobiliteit, ongevallen en bestrijding van de congestie. Zo blijkt uit de analyses dat de beste manier beleid. Kan men, gegeven de maatregelen die men wil introduceren, voorspellen hoe de omvang van de verkeersonveiligheid zich verder ontwik- oplevert. om de verkeersveiligheid te verbeteren de slechtste mobiliteitseffecten keld en of de beleidsdoelstellingen gehaald worden? Deze vraag is bijzonder relevant als men bedenkt dat, ondanks uitgebreide analyses, de In het laatste artikel Verkeersveiligheid op waarde geschat onderzoeken SWOV er niet in geslaagd is (achteraf) een bevredigende verklaring te Wesemann, de Blaeij, Rietveld, Verhoef en Wijnen in hoeverre het mogelijk is de verkeersveiligheid te kwantificeren. Zij introduceren daartoe het geven voor de spectaculaire daling van het aantal verkeersdoden in 2004 en De schrijver constateert dat, uitgaande van een sterke mobiliteitsgroei en een trendmatige voortzetting van het huidige verkeersvei- mensenleven. Via revealed preference of stated preference methoden kan begrip Value Of a Statistical Life, VOSL, de waarde van een statistisch ligheidsbeleid, het zeer twijfelachtig is of de (ambitieuze) doelstellingen deze waarde op een indirecte wijze worden geschat. In het artikel worden voor worden gehaald. Extra inspanningen zijn gewenst. Nieuwe de uitkomsten van een onderzoek in Nederland gepresenteerd en deze maatregelen die in het artikel worden voorgesteld, situeren zich op het VOSL s worden vervolgens vergeleken met de resultaten van VOSL studies vlak van een verbeterde rijopleiding, grootschalige toepassing van Intelligente Snelheidsassistentie (ISA), een verbeterde veiligheidscultuur bij VOSL waarden kunnen overigens fors afwijken van de waarden die de uit diverse andere landen. De in wetenschappelijk onderzoek gevonden transportbedrijven, het aanpassen van een aantal onveilige N-wegen en overheden hanteren ten behoeve van beleidsonderzoek. Vaak kiest men het systematisch veiliger maken van het onderliggende wegennet. voor beleidsdoeleinden voor een meer conservatieve benadering wat neerkomt op een lagere VOSL waarde. Zo stelt de ECMT voor een waarde In de aanpak van de verkeersonveiligheid staat de mens, als maat der dingen centraal. Van der Horst en Martens gaan in hun artikel in op de rol die uit wetenschappelijk oogpunt de voorkeur zou verdienen. Verder blijkt van 1,5 miljoen Euro te hanteren in plaats van de 2,4 1 miljoen Euro die de menselijke factor speelt bij verkeersongevallen. Mensen zijn onvolmaakt, maken fouten en/of moet zich nog bepaalde vaardigheden eigen wordt gereduceerd. Voor de geloofwaardigheid en objectiviteit van KBA s dat de VOSL waarde ook afhangt van de maatregel waarmee het risico maken die cruciaal zijn voor het uitvoeren van de verkeerstaak. Daarnaast is het hanteren van verschillende VOSL s echter onwenselijk. Vandaar dat accepteren mensen bewust risico en zoeken het zelfs op door onveilig gedrag. Dat klinkt weinig hoopgevend maar daarnaast moeten we ook con- Euro. Voor gevoeligheidsanalyses kan men een zekere bandbreedte han- de schrijvers voorstellen één VOSL waarde te hanteren en wel 2,2 miljoen cluderen dat er in het verkeer, gegeven de talloze conflicten, eigenlijk teren van 1,6 tot 3,0 miljoen Euro.

4 36 Tijdschrift Vervoerswetenschap 44 e jaargang maart 2008 Wesemann De verkeersveiligheid in 2020 De verkeersveiligheid in 2020; een verkenning van ontwikkelingen in mobiliteit, ongevallen en beleid Paul Wesemann 1 1. Inleiding Summary This article discusses the future development of road safety in the Netherlands until It has two main objectives: 1) to judge the feasibility of the policy targets in the Ministry of Transport s Mobility Paper, i.e. the maximum number of fatalities and in-patients in 2010 and 2020, when the current policy is followed; and 2) to estimate the effects in 2020 of new measures. Baseline prognoses for 2010 and 2020 were made, taking the unchanged continuation of the current road safety policy as a starting point and using four different mobility scenarios from a comprehensive study about the macroeconomic development of Dutch society until These prognoses were adjusted so as to take the effects of road pricing into account. In the mobility scenario with the largest growth it is doubtful whether the policy targets for the maximum number of fatalities in 2010 and 2020 (750 and 580) can be achieved. An extensive inventory of new measures after 2010 produced five already intended new measures that were suitable for calculating their effects. The estimations show that it is very probable that the target of maximum 580 fatalities in 2020 can be reached. However, more additional new measures are needed to reach a target of 500 fatalities. In het Nederlandse verkeersveiligheidsbeleid is het gebruikelijk om kwantitatieve doelstellingen te formuleren. De Nota Mobiliteit (VenW, 2005) streeft naar maximaal 900 verkeersdoden in 2010 en 580 in Ten opzichte van de 1066 doden in het referentiejaar 2002 is dat een reductie van ruim 15%, respectievelijk 45%. In 2004 daalde het aantal verkeersdoden onverwacht sterk naar 881, gevolgd door 817 doden in Deze gunstige ontwikkeling was aanleiding voor de minister om eind 2006 in overleg met de decentrale partners de doelstelling voor 2010 aan te scherpen tot maximaal 750 doden, een verlaging van 30% ten opzichte van 2002 (zie Afbeelding 1). Een verlaging van de doelstelling voor 2020 naar 500 doden wordt op dit moment (voorjaar 2008) nog in beraad gehouden (zie naschrift). Ondanks uitgebreide analyses is de SWOV er nog niet in geslaagd om een bevredigende verklaring te vinden voor de sterke daling in 2004/2005 (Stipdonk et al., 2006). Om realistische en ambitieuze beleidsdoelstellingen te formuleren is inzicht nodig in de langetermijn- ontwikkeling van de verkeersveiligheid. Ook is dit inzicht nodig om tijdig te signaleren of het beleid moet worden bijgestuurd en of daarvoor nieuwe maatregelen nodig zijn. Dit artikel bespreekt de methode en resultaten van een langetermijnverkenning door de SWOV uit 2006 (Wesemann, 2007). Deze werd uitgevoerd met twee concrete bedoelingen: 1) het beoordelen van de haalbaarheid van de beleidsdoelen in 2010 en 2020 bij ongewijzigd beleid, en 2) het schatten van de effecten van nieuwe maatregelen in Na de afronding van het onderzoek in 2006 is Afbeelding 1. Aantal verkeersdoden en Doelstellingen 2010 en Verkeersdoden Doelstelling (2006) 1200 Verkeersdoden Jaar (Bron: AVV/CBS) SWOV heeft ter correctie van onderregistratie de geregistreerde doden opgehoogd met een factor 1,074

5 Wesemann De verkeersveiligheid in 2020 Tijdschrift Vervoerswetenschap 44 e jaargang maart de methode doorontwikkeld en voor andere doeleinden toegepast (zie de Discussie in par 8 hierna). In dit opzicht biedt dit artikel een momentopname. Aan de totstandkoming van deze verkenning is veel voorbereidend onderzoek binnen het onderzoekprogramma van de Afdeling Planbureau van de SWOV voorafgegaan naar methodiekontwikkeling, een state of the art studie en diverse verkenningen van de ontwikkelingen in aanpalende maatschappelijke en beleidssectoren 2. Slechts enkele resultaten daarvan zullen in dit artikel kort ter sprake komen. In (2) wordt een beknopte state of the art gepresenteerd van het onderzoek naar verkeersveiligheidsprognoses met een aantal conclusies voor onze eigen toekomstverkenning. De opzet van het onderzoek wordt beschreven in (3). De methode en data voor de prognose 2020 bij ongewijzigd beleid (de zogenaamde baselineprognose) worden toegelicht in (4). (5) behandelt de methode voor de effectschatting van nieuw verkeersveiligheidsbeleid. De uitkomsten van de baselineprognose worden samengevat in (6) en de effecten van nieuw beleid in (7). Een discussie over de methode en resultaten volgt in (8). Het artikel sluit in (9) af met conclusies en aanbevelingen. 2. Voorgaand onderzoek naar langetermijnontwikkelingen De meeste prognoses kunnen in drie hoofdgroepen worden ingedeeld: de macroscopische tijdreeksanalyse, de beleidsprognose en de combinatie van beide. Daarnaast kunnen de prognoses in twee andere groepen worden ingedeeld. Er zijn enerzijds prognoses die direct het aantal slachtoffers of ongevallen voorspellen; anderzijds zijn er prognoses die apart risicomaten (slachtoffers of ongevallen gedeeld door een expositiemaat zoals afgelegde afstand) en expositiematen voorspellen en vervolgens door vermenigvuldiging van beide uitkomsten het voorspelde aantal slachtoffers of ongevallen berekenen (ongevallen is risico maal expositie). Reurings & Commandeur (2007) hebben naar dit soort analyses een literatuuronderzoek uitgevoerd. Oppe en Koornstra hebben intensief gebruikgemaakt van macroscopische tijdreeksanalyses (zie bijvoorbeeld Oppe, 1989; 1991; Commandeur & Koornstra, 2001). Ze zijn bedoeld om op basis van extrapolaties prognoses bij ongewijzigd beleid op te stellen. Aan de methode van Oppe voor het modelleren en prognosticeren van de verkeers onveiligheid liggen twee macroscopische deterministische modellen ten grondslag, een om een risicomaat en een om de mobiliteit te bepalen. Op basis van landelijke jaargegevens over het aantal verkeersdoden en over het aantal verreden motorvoertuigkilometers wordt voor elk jaar de ratio berekend van het aantal verkeersdoden en het aantal verreden motorvoertuigkilometers. Deze reeks ratio s (of risicocijfers) wordt apart geanaly seerd met een exponentieel dalende functie van de tijd. De methoden van Oppe en Koornstra zijn door anderen overgenomen en enigszins aangepast (zie bijvoorbeeld Himouri et al., 2004; Van den Bossche, 2006). De laatste maakt daarnaast ook gebruik van de state space techniek. Ook in het buitenland zijn aanverwante macroscopische - analysemethoden toegepast, veelal met gebruikmaking van zogenaamde DRAG-modellen (Demande Routière, Accidents et leurs Gravité; Gaudry, 1984). Hierbij worden de ongevallen of slachtoffers echter direct geprognosticeerd en niet berekend als het product van het voorspelde risico en de voorspelde expositie. Wel worden veel verklarende variabelen bij de analyses betrokken, waaronder soms de mobiliteit. Deze variabelen worden echter niet geselecteerd op beschikbare evidentie over hun effect op de veiligheid. De uitkomsten van de analyses zijn mede daardoor moeilijk te interpreteren. Gemeenschappelijk kenmerk van alle macroscopische analyses is dat de ( jaar)cijfers over ongevallen, slachtoffers en expositie niet gedisaggregeerd worden naar bijvoorbeeld wegtype of vervoerswijze. De tweede groep prognoses is bedoeld om de effecten van toekomstig beleid op een taakstelling (bijvoorbeeld maximaal aantal slachtoffers in 2010 of 2020) door te rekenen. Zij maken gebruik van effectschattingen (ex ante) van nog te nemen maatregelen. Deze effecten worden afgezet tegen een relatief eenvoudig vastgestelde prognose bij ongewijzigd beleid. We beperken ons hier tot voorgaand Nederlands onderzoek. Ook in het buitenland zijn deze methoden vaak toegepast. De methode is eerder gebruikt door Schoon et al. (2000) bij de analyse van het concept-nvvp (Nationaal Verkeers- en Vervoersplan). Doel van het onderzoek was om vast te stellen of de daarin opgevoerde doelstelling van 750 (geregistreerde) doden in 2010 haalbaar was. De aanname werd gedaan dat de daling van het risico in 2010 exact gecompenseerd wordt door de toename van de expositie. De aantallen ongevallen en slachtoffers in het zichtjaar (2010) zonder nieuwe maatregelen zijn in dat geval gelijk aan die in het referentie jaar. De effecten van de beleids voor nemens werden eerst per maatregel geschat en vervolgens voor overlap gecorrigeerd. Onder de maatregelen zijn alle toekomstige beleidsinspanningen begrepen; impliciet werd aangenomen dat dit allemaal nieuw beleid was (terwijl een deel in feite een ongewijzigde voortzetting van bestaand beleid was). Deze methode vormt ook de grondslag van de Verkeersveiligheidsverkenner voor de Regio (VVR; Janssen, 2005). Dit instrument is bedoeld om de negentien regio s te ondersteunen bij het beoordelen van de haal baarheid van hun regionale taakstelling Voor dit doel is de methode van de NVVP-analyse in diverse opzichten aangepast. Een belangrijke aanpassing is dat een prognose van de mobiliteit wordt gemaakt op basis van extrapolatie. Een ander verschil met de NVVP-analyse is dat, naast het effect van veiligheidsmaatregelen (en van de mobiliteitsstijging) op het aantal doden, ook het effect van een autonome daling van het risico wordt doorgerekend. De VVR-methode (en de aard en omvang van de infrastructurele maat regelen zoals die door de regio s zijn opgegeven) is door AVV gebruikt om de effecten van maatregelen in de Nota Mobiliteit te berekenen. De eerste berekening besloeg de periode tot 2010; de tweede voegde daar de periode aan toe en onderzocht daarbij ook de gevolgen van verschillende groeiscenario s van de mobiliteit (samen hangend met verschillende investeringspakketten voor de infrastructuur; Van Vliet et al., 2004).

6 38 Tijdschrift Vervoerswetenschap 44 e jaargang maart 2008 Wesemann De verkeersveiligheid in 2020 Gecombineerde methoden verenigen elementen van beide voorgaande groepen methoden in zich. Er wordt een baselineprognose opgesteld waarbij rekening wordt gehouden met de ontwikkeling van risico en expositie, en die enigszins wordt gedisaggregeerd naar een aantal kenmerken. Daaruit wordt het totaal aantal voorspelde ongevallen en/of slachtoffers berekend. Vervolgens worden de effecten van nieuwe maatregelen afgezet tegen de gedisaggregeerde prognoses bij ongewijzigd beleid. Deze aanpak is gehanteerd in Groot-Brittannie door Broughton et al (2000). In Nederland heeft AVV in het kader van de studie Welvaart en Leefomgeving (WLO) de verkeersveiligheid op deze manier geprognosticeerd voor 2010 en 2020 (Van Beek et al., 2006; p ). De voorspelde mobiliteit is overgenomen uit vier afzonderlijk opgestelde WLO-scenario s (zie ook 4.1.5). De voorkeur van de SWOV gaat uit naar een methode waarbij een afzonderlijke prognose van een risicomaat gecombineerd wordt met een prognose van een expositiemaat; deze laatste moet in principe worden opgesteld door daarin gespecialiseerde experts. Voorts verhogen disaggregaties naar diverse kenmerken van ongevallen en slachtoffers (wegtype, vervoermiddel, leeftijd, e.d.) de kwaliteit van de prognoses omdat de ontwikkeling per subgroep verschillend is. Hierbij vormen de disaggregatiemogelijkheden van de expositiegegevens meestal een beperkende voorwaarde.3 Bij de prognoses van risico en expositie moet zo mogelijk ook rekening worden gehouden met maatschappelijke ontwikkelingen die zich afspelen buiten het gebied van verkeersveiligheid en verkeersveiligheidsbeleid, maar die daar wel invloed op hebben. Er moet voorts aandacht worden geschonken aan het probleem van de onderregistratie van ongevallen; dit is temeer van belang omdat de beleidsdoelstellingen in de Nota Mobiliteit zijn uitgedrukt in termen van de werkelijke of opgehoogde aantallen slachtoffers. De state space techniek tenslotte biedt voor de analyse en extrapolatie van tijdreeksen in veel gevallen voordelen boven de tot nu toe gebruikelijke (regressie)technieken (Bijleveld, 2008). 3. Opzet van het onderzoek De prognose van het aantal slachtoffers in 2010 en 2020 is cumulatief opgebouwd uit de volgende elementen: - een prognose van een risicomaat en een expositiemaat in 2010 en 2020 bij ongewijzigd beleid waaruit door vermenigvuldiging het aantal slachtoffers wordt berekend (de zogenaamde baselineprognose (4.1); - een prognose voor 2020 die bovendien rekening houdt met het effect van een voorgenomen nieuwe mobiliteitsmaatregel (namelijk beprijzen (4.2); - een prognose voor 2020 die bovendien rekening houdt met de effecten van voorgenomen nieuwe veiligheidsmaatregelen (5). De data met betrekking tot slachtoffers zijn gecorrigeerd voor onderregistratie. Meestal wordt de mobiliteit (door personen of voertuigen afgelegde afstand) als maat voor de expositie gebruikt, soms de bevolkingsomvang. De daarmee berekende risicomaten (doden per kilometer en doden per inwoner) worden in het vervolg kortweg als het risico aangeduid. Het is de ambitie om in de baselineprognose ook rekening te houden met maatschappelijke ontwikkelingen die zich afspelen buiten het gebied van verkeersveiligheid en verkeersveiligheidsbeleid, maar daar wel invloed op hebben. Uit de zogeheten omgevingsverkenningen die de SWOV onlangs heeft uitgevoerd is gebleken dat vrijwel al deze invloedsfactoren betrekking hebben op de ontwikkeling van de expositie (mobiliteit en bevolkingssamenstelling) en langs die weg op de onveiligheid. Daarom is gebruikgemaakt van prognoses van de expositie (door derden) waarin rekening is gehouden met deze maatschappelijke ontwikkelingen; deze zijn opgesteld door de gezamenlijke planbureaus in het kader van het project Welvaart en Leefomgeving (WLO; zie (4.1.5)). Omdat de expositieprognoses van derden zijn overgenomen, vormt de risicoprognose de kern van onze baselineprognose. Oorspronkelijk hadden we deze willen baseren op een verklarend model. Uiteindelijk hebben we gekozen voor een sterk gedisaggregeerde methode waarbij per subgroep de ontwikkeling van het risico in de afgelopen periode op een aantal manieren is geëxtrapoleerd (zie (4.1)). Dit gebeurt onder de aanname van ongewijzigde omstandigheden (nationaal beleid, internationaal beleid, maatschappelijke ontwikkelingen, klimaat, enzovoort). Hoewel deze aanname gebruikelijk is voor dit type toekomstonderzoek zijn ons geen voorbeelden bekend van studies waarin deze omstandigheden uitgebreid en concreet worden beschreven. We hebben dit keer voor het eerst zo goed mogelijk gespecificeerd wat de inhoud is van het huidige verkeers - veilig heidsbeleid en wat ongewijzigde trendmatige voortzetting daarvan inhoudt; dit is ook nodig om te kunnen definiëren wat ten opzichte daarvan als nieuw beleid kan worden beschouwd (zie (5)). We realiseren ons dat deze uitgebreide specificatie mede door het gebrek aan kennis en data over dit totale complex aan invloedsfactoren nog steeds een relatief beperkt en hypothetisch karakter heeft. 4. De baselineprognose De prognose van doden en ziekenhuisgewonden bij ongewijzigd beleid is voor een groot aantal varianten uitgewerkt. In totaal zijn 276 prognoses van zowel doden als ziekenhuisgewonden in 2010 en 2020 opgesteld. De slachtoffers zijn op drie manieren gedisaggregeerd: naar conflicttype, naar wegtype in combinatie met conflictgroep en naar leeftijd. Met de bijpassende expositiematen zijn van alle gedisaggregeerde groepen doden en ziekenhuisgewonden de risico s in het verleden berekend. Deze risicotijdreeksen zijn meestal met een state space techniek geanalyseerd en geëxtrapoleerd (Bijleveld et al., 2008). Per risicogroep zijn tenminste twee, en vaak drie trends gefit. Dat is gedaan omdat er drie verschillende, maar vaak even plausibele scenario s zijn voor de ontwikkeling van het risico na de scherpe daling in 2004/2005. De voor 2010 en 2020 geprognosticeerde risico s zijn vermenigvuldigd met de in de WLO-studie vastgestelde expositiematen in die jaren, steeds volgens de vier alternatieve mobiliteitsscenario s. Omdat in de procedure de slachtofferaantallen gecorrigeerd zijn voor onderregistratie, zijn de uitkomsten uitgedrukt in werkelijke aantallen doden en ziekenhuisgewonden.

7 Wesemann De verkeersveiligheid in 2020 Tijdschrift Vervoerswetenschap 44 e jaargang maart Extrapolatie naar conflicttype Bij de methode extrapolatie per conflicttype worden zeven belangrijke conflicttypen (plus een restgroep) onderscheiden. Daarvoor worden de volgende expositiematen gebruikt: 1. auto enkelvoudig: personenautokilometers; 2. auto auto: personenautokilometers; 3. voetganger auto: inwoneraantallen; 4. fiets auto: personenautokilometers; 5. bromfiets (incl. snorfiets en brommobiel) auto: bromfietskilometers; 6. alle vervoermiddelen vrachtauto: vrachtautokilometers; 7. bestelauto (alle ongevallen waarbij bestelauto betrokken is behalve bestelauto - vrachtauto-ongevallen): bestelautokilometers. De eerstgenoemde vervoerswijze is die van het slachtoffer, de andere vervoerswijze is die van de tegenpartij. Voor voetganger - autoongevallen is niet gekozen voor personenautokilometers als expositiemaat omdat deze wordt gedomineerd door verplaatsingen op die delen van het wegennet waar de minste conflicten met voetgangers plaatsvinden. Het inwoneraantal was de meest in aanmerking komende surrogaatmaat voor dit type conflicten (Vlakveld et al., 2007). De extrapolatie van het aantal verkeersdoden per conflicttype komt tot stand op basis van de geregistreerde doden in BRON over de periode (AVV) en hun expositie. Het resultaat voor 2010 en 2020 wordt opgehoogd met 7,4% om voor onderregistratie te corrigeren. Dit ophoogpercentage is het gemiddelde over de jaren De extrapolatie van het aantal ziekenhuisgewonden komt per conflicttype tot stand op basis van een bestand met opgehoogde aantallen ziekenhuisgewonden uit BRON over de periode (AVV) en hun expositie. De prognoses voor 2010 en 2020 van de verkeersprestatie zijn overgenomen van het Milieu- en Natuurplanbureau (Hoen et al., 2006; p. 33 en Bijlage III) Extrapolatie per wegtype en conflictgroep Bij de extrapolatiemethode naar wegtype en conflictgroep onderscheiden we drie soorten conflictgroepen: - langzaam verkeer - langzaam verkeer en langzaam verkeer enkelvoudig; - langzaam verkeer - snelverkeer; - snelverkeer - snelverkeer en snelverkeer enkelvoudig. Langzaam verkeer zijn voetgangers, fietsers, bromfietsers en snorfietsers. Snelverkeer zijn personenauto s, bestelauto s, vrachtauto s, bussen en motorfietsen. Verder kijken we naar zes wegtypen (op basis van zes algemene maximumsnelheden): - 30 km/uur binnen de bebouwde kom; - 50 km/uur binnen de bebouwde kom; - 70 km/uur binnen de bebouwde kom; - 60 km/uur buiten de bebouwde kom; - 80 km/uur buiten de bebouwde kom; en 120 km/uur buiten de bebouwde kom. De andere maximumsnelheden buiten de bebouwde kom zijn in een restgroep ondergebracht. Bij deze methode is de expositiemaat de totale motorvoertuig - mobiliteit en de risicomaat is het aantal doden of ziekenhuisgewonden per motorvoertuigkilometer. De verkeersprestatie is gedisaggregeerd per wegtype. De extrapolatie van de verkeersdoden per wegtype en conflictgroep komt tot stand op basis van een bestand met opgehoogde aantallen doden uit BRON over de periode (AVV) en hun expositie. De extrapolatie van de ziekenhuisgewonden komt per wegtype en conflict groep tot stand op basis van een bestand met opgehoogde aantallen ziekenhuisgewonden uit BRON over de periode (AVV) en hun expositie. De prognoses voor 2010 en 2020 van de totale verkeersprestatie is overgenomen van het Milieu- en Natuurplanbureau (Hoen et al., 2006; p. 33 en Bijlage III). De bromfietsmobiliteit hebben wij echter niet in de totale motorvoertuigmobiliteit opgenomen. Wij hebben zelf de disaggregatie naar wegtype berekend Extrapolatie per leeftijdsgroep Voor vier leeftijdsgroepen (0-17; 18-24; 25-64; 65 jaar) wordt een extrapolatie gedaan van de ontwikkeling per leeftijdsgroep. De expositiemaat bij deze analyse is het inwonertal; de risicomaat is het aantal verkeersdoden en ziekenhuisgewonden per inwonertal (ofwel de mortaliteit). De extrapolatie van het aantal doden komt per leeftijdsgroep tot stand op basis van de geregistreerde doden in BRON over de periode (AVV) en hun expositie. Het resultaat voor 2010 en 2020 wordt opgehoogd met 7,4% om voor onderregistratie te corrigeren. Dit ophoogpercentage is het gemiddelde over de jaren De extrapolatie van de ziekenhuisgewonden komt per leeftijdsgroep tot stand op basis van een bestand met opgehoogde aantallen ziekenhuisgewonden uit BRON over de periode (AVV) en hun expositie. De prognose 2010 en 2020 van de inwoneraantallen per leeftijdsgroep is overgenomen van CBS/RIVM (De Jong & Hilderink, 2004) Drie risicoscenario s Bij de extrapolatie van de risico s zijn meestal drie trends gefit die gebaseerd zijn op een verschillend scenario voor de ontwikkeling van het risico na de scherpe daling in 2004/2005: - Tijdelijk succes: de daling in 2004/2005 wordt buiten beschouwing gelaten; de jaarcijfers over slachtoffers en expositie worden slechts voor de jaren t/m 2003 geanalyseerd en vervolgens modelmatig doorgetrokken naar Eenmalige daling, blijvend effect: in 2004 is een trendbreuk opgetreden; de jaarcijfers over slachtoffers en expositie worden voor de jaren t/m 2005 geanalyseerd inclusief een niveauverlaging in het risico (interventievariabele) in 2004 en vervolgens modelmatig doorgetrokken naar Structurele gestage daling: de daling in 2004/2005 past in de langjarige daling van de voorgaande jaren; de jaarcijfers over slacht offers en expositie worden voor de jaren t/m 2005 geanalyseerd zonder interventievariabele in 2004, en vervolgens modelmatig doorgetrokken naar Vier WLO toekomstscenario s De studie Welvaart en Leefomgeving (WLO) brengt in kaart hoe de fysieke leefomgeving in Nederland zich tot 2040 zal ontwikkelen (Janssen et al., 2006a en 2006b).

Verkeersveiligheidsmonitor. Gemeente Slochteren

Verkeersveiligheidsmonitor. Gemeente Slochteren Verkeersveiligheidsmonitor Gemeente Slochteren INHOUDSOPGAVE Trend 3 Algemene ontwikkeling van het totale aantal slachtoffers... 3 Ontwikkeling aantal verkeersdoden (geïndexeerd) ten opzichte van het referentiegebied

Nadere informatie

Module: Ontbrekende schakel in netwerk

Module: Ontbrekende schakel in netwerk Module: Ontbrekende schakel in netwerk Invullen In de onderstaande tabel staat een toelichting op de in te vullen gegevens. Onderdeel Invoervariabelen Investeringen Meerkosten beheer- en onderhoud Reductie

Nadere informatie

Module: Aanpassing kruispunt

Module: Aanpassing kruispunt Module: Aanpassing kruispunt Invullen van de tool In de onderstaande tabel staat een toelichting op de in te vullen gegevens. Onderdeel Invoervariabelen Meerkosten beheer- en onderhoud Reductie reistijd

Nadere informatie

Verkeersveiligheid en fietsgebruik in Driebergen- Rijsenburg

Verkeersveiligheid en fietsgebruik in Driebergen- Rijsenburg Verkeersveiligheid en fietsgebruik in Driebergen- Rijsenburg 1. Inleiding Lang was de onveiligheid van het fietsverkeer het enige aandachtspunt in het fietsbeleid. Gelukkig heeft de beleidsmatige aandacht

Nadere informatie

Ministerie van Infrastructuur en Milieu Ons kenmerk

Ministerie van Infrastructuur en Milieu Ons kenmerk > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

Nut & noodzaak MIRT-projecten. Review van het gebruik van economische scenario s bij doorrekening van MIRT-projecten

Nut & noodzaak MIRT-projecten. Review van het gebruik van economische scenario s bij doorrekening van MIRT-projecten Nut & noodzaak MIRT-projecten Review van het gebruik van economische scenario s bij doorrekening van MIRT-projecten Overzicht Korte introductie CE Delft Achtergrond Aanleiding en doel van het onderzoek

Nadere informatie

Nationaal beleid voor transport veiligheid. Pieter van Vliet

Nationaal beleid voor transport veiligheid. Pieter van Vliet Nationaal beleid voor transport veiligheid Pieter van Vliet Zonder transport geen economische ontwikkeling Nationaal Verkeer en VervoersPlan: Nota mobiliteit 2002 2020 Meerjaren planning van infrastructuur

Nadere informatie

De risico s van vrachtwagens

De risico s van vrachtwagens De risico s van vrachtwagens Notitie Fietsberaad, Otto van Boggelen, coördinator Fietsberaad Rotterdam, oktober 2007 Samenvatting In deze notitie wordt verslag gedaan van een aantal cijfermatige analyses

Nadere informatie

Fact sheet. Verkeersveiligheid 1957-2007. nummer 3 augustus 2008

Fact sheet. Verkeersveiligheid 1957-2007. nummer 3 augustus 2008 Fact sheet nummer 3 augustus 28 Verkeersveiligheid 1957-27 Hoewel het aantal weggebruikers jaarlijks toeneemt, is het aantal verkeersslachtoffers in Amsterdam het afgelopen decennium sterk gedaald. De

Nadere informatie

R-89-25 Ir. A. Dijkstra Leidschendam, 1989 Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid SWOV

R-89-25 Ir. A. Dijkstra Leidschendam, 1989 Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid SWOV SCHEIDING VAN VERKEERSSOORTEN IN FLEVOLAND Begeleidende notitie bij het rapport van Th. Michels & E. Meijer. Scheiding van verkeerssoorten in Flevoland; criteria en prioriteitsstelling voor scheiding van

Nadere informatie

SWOV-Factsheet. Verkeersdoden in Nederland

SWOV-Factsheet. Verkeersdoden in Nederland SWOV-Factsheet Verkeersdoden in Nederland Deze factsheet schetst hoe het aantal verkeersdoden in Nederland zich sinds heeft ontwikkeld. Het aantal verkeersdoden in Nederland vertoont, na een stijging in

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 29 398 Maatregelen verkeersveiligheid Nr. 38 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

EuroRAP Road Protection Score

EuroRAP Road Protection Score EuroRAP Road Protection Score Samenvatting Verkeersveiligheid staat hoog op de Europese en de Nederlandse agenda. Het European Road Assessment Programme (EuroRAP) wil eraan bijdragen om de verkeersveiligheid

Nadere informatie

Ouderen in het verkeer anno 2012 29-10-2012

Ouderen in het verkeer anno 2012 29-10-2012 Ouderen in het verkeer anno 2012 29-10-2012 ouderen in het verkeer anno 2012 Kerncijfers 2010. Verkeersdoden per jaar: doelstelling 2010-750 (1973 3200 verkeersdoden) 2020-580 Jaar 2002 2003 2004 2005

Nadere informatie

Voorburg, 21 januari 197~ Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid SWOV

Voorburg, 21 januari 197~ Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid SWOV CONSULT aan Rijkswaterstaat MOGELIJKE VERMINDERING VAN HET BENZINEVERBRUIK DOOR DE INSTELLING VAN SNELHEIDSBEPERKINGEN R-7~-3 Voorburg, 21 januari 197~ Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid

Nadere informatie

CPB Notitie 8 mei 2012. Actualiteit WLO scenario s

CPB Notitie 8 mei 2012. Actualiteit WLO scenario s CPB Notitie 8 mei 2012 Actualiteit WLO scenario s. CPB Notitie Aan: De Deltacommissaris Drs. W.J. Kuijken Postbus 90653 2509 LR Den Haag Datum: 8 mei 2012 Betreft: Actualiteit WLO scenario's Centraal

Nadere informatie

Ongevallenanalyse Quick-Scan WEGVAK N241 van N248 tot N242

Ongevallenanalyse Quick-Scan WEGVAK N241 van N248 tot N242 Ongevallenanalyse Quick-Scan WEGVAK N241 van N248 tot N242 Periode 2005 2009 Verkeersongevallenanalyse B&U IGI Geodata Provincie Noord-Holland Directie Beheer en Uitvoering Zijlweg 245 Postbus 205 2050

Nadere informatie

De verkeersveiligheid in 2020 en 2030 Prognoses voor de aantallen verkeersdoden en ernstig verkeersgewonden R-2015-17

De verkeersveiligheid in 2020 en 2030 Prognoses voor de aantallen verkeersdoden en ernstig verkeersgewonden R-2015-17 De verkeersveiligheid in 2020 en 2030 Prognoses voor de aantallen verkeersdoden en ernstig verkeersgewonden R-2015-17 Verwacht aantal verkeersslachtoffers in 2020 en in 2030 In 2020 vallen er naar verwachting

Nadere informatie

POSITIE EN VOORRANGSREGELING VAN FIETSERS EN BROMFIETSERS OP ROTONDES "NIEUWE STIJL"

POSITIE EN VOORRANGSREGELING VAN FIETSERS EN BROMFIETSERS OP ROTONDES NIEUWE STIJL POSITIE EN VOORRANGSREGELING VAN FIETSERS EN BROMFIETSERS OP ROTONDES "NIEUWE STIJL" Een beknopte toelichting op en evaluatie van het rapport "Positie en voorrangsregeling van fietsers en bromfietsers

Nadere informatie

Beheer en onderhoud. 4 onafhankelijke onderzoeken: 1. Federal Highway Administration. 2. Low Cost Measures. 3. Warnke Studie. 4.

Beheer en onderhoud. 4 onafhankelijke onderzoeken: 1. Federal Highway Administration. 2. Low Cost Measures. 3. Warnke Studie. 4. Beheer en onderhoud 4 onafhankelijke onderzoeken: 1. Federal Highway Administration (US Department of Transportation, Verenigde Staten) 2. Low Cost Measures (Elsamex Spanje) 3. Warnke Studie (Deutsche

Nadere informatie

@Risk. Samenvatting. Analyse van het risico op ernstige en dodelijke verwondingen in het verkeer in functie van leeftijd en verplaatsingswijze

@Risk. Samenvatting. Analyse van het risico op ernstige en dodelijke verwondingen in het verkeer in functie van leeftijd en verplaatsingswijze @Risk Samenvatting Analyse van het risico op ernstige en dodelijke verwondingen in het verkeer in functie van leeftijd en verplaatsingswijze Samenvatting @RISK Analyse van het risico op ernstige en dodelijke

Nadere informatie

Letselongevallen van voetgangers en fietsers

Letselongevallen van voetgangers en fietsers (Bijdragenr. 49) Letselongevallen van voetgangers en fietsers Drs. R. Methorst (Rijkswaterstaat Dienst Verkeer en Scheepvaart) Drs. P. Schepers (Rijkswaterstaat Dient Verkeer en Scheepvaart) Door gebruikmaking

Nadere informatie

LETSELPREVENTIE-ONDERZOEK: SYMPTOOMBESTRIJDING OF NOODZAAK?

LETSELPREVENTIE-ONDERZOEK: SYMPTOOMBESTRIJDING OF NOODZAAK? LETSELPREVENTIE-ONDERZOEK: SYMPTOOMBESTRIJDING OF NOODZAAK? Inleiding ter gelegenheid van het bezoek van Staatsecretaris Drs. J. F. Scherpenhuizen aan het Instituut voor Wegtransportmiddelen TNO op 25

Nadere informatie

Kerncijfers verkeersveiligheid. Uitgave 2005

Kerncijfers verkeersveiligheid. Uitgave 2005 Kerncijfers verkeersveiligheid Uitgave 25 Inleiding Dit boekje presenteert de meest gehanteerde cijfers over verkeersveiligheid in Nederland. De cijfers hebben betrekking op de verkeersdoden en de ziekenhuisgewonden.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 29 398 Maatregelen verkeersveiligheid Nr. 340 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Veilige infrastructuur van levensbelang voor de fietser

Veilige infrastructuur van levensbelang voor de fietser Veilige infrastructuur van levensbelang voor de fietser Over eisen, principes en maatregelen Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid Voor het juiste perspectief Al grote veiligheidswinst

Nadere informatie

11 september 2001; de oorlog in Irak; de SARS epidemie; de fusie tussen Air France en de KLM; de opkomst van de goedkope luchtvaartmaatschappijen.

11 september 2001; de oorlog in Irak; de SARS epidemie; de fusie tussen Air France en de KLM; de opkomst van de goedkope luchtvaartmaatschappijen. Kan Schiphol de reizigers nog wel aan in 2020? Eric Kroes Directeur van Significance Hoeveel luchtreizigers zijn er op Schiphol te verwachten in 2020? Kan de luchthaven die aantallen nog wel aan? Levert

Nadere informatie

Fors minder verkeersdoden in 2013

Fors minder verkeersdoden in 2013 Persbericht PB-025 24-04-2014 09.30 uur Fors minder verkeersdoden in 2013 570 verkeersdoden in 2013; 80 minder dan in 2012 Forse afname bij motorrijders Ook daling bij inzittenden personenauto, fietsers

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de veiligheid van snorfiets ers

Recente ontwikkelingen in de veiligheid van snorfiets ers Recente ontwikkelingen in de veiligheid van snorfiets ers D-95-14 Drs. P.C. Noordzij Leidschendam, 1995 Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid SWOV Documentbeschrijving Rapportnummer:

Nadere informatie

E K 0 N 3 J. betreft ons kenmerk datum Beleidsimpuls Verkeersveiligheid FLO/U201201067 12 juli 2012 Lbr. 12/065

E K 0 N 3 J. betreft ons kenmerk datum Beleidsimpuls Verkeersveiligheid FLO/U201201067 12 juli 2012 Lbr. 12/065 Inlichten instantie via e-mail pagina 1 van 3 Info Den Helder - Lbr. 12/065 - Beleidsimpuls Verkeersveiligheid Van: VNG Aan: '"info@denhelder.nt" Datum: 12-7-2012 13:58

Nadere informatie

DE VERKEERSONVEILIGHEID IN NEDERLAND

DE VERKEERSONVEILIGHEID IN NEDERLAND DE VERKEERSONVELGHED N NEDERLAND R-79-19 Voorburg, april 1979 Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid SWOV CONSULT aan de Directie Verkeersveiligheid t.b.v. de vergadering van de Ministers

Nadere informatie

Bijlage B: Ontwerp-tracébesluit A7/N7 Zuidelijke Ringweg Groningen, fase 2

Bijlage B: Ontwerp-tracébesluit A7/N7 Zuidelijke Ringweg Groningen, fase 2 Bijlage B: Ontwerp-tracébesluit A7/N7 Zuidelijke Ringweg Groningen, fase 2 Uitgangspunten van de verkeersberekeningen Datum mei 2013 Inhoud 1 Beschrijving gehanteerde verkeersmodel 3 1.1 Het Nederlands

Nadere informatie

Trendprognose wegverkeer 2015-2020 voor RWS. Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid. Jan Francke en Hans Wüst

Trendprognose wegverkeer 2015-2020 voor RWS. Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid. Jan Francke en Hans Wüst Trendprognose wegverkeer 2015-2020 voor RWS Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid Jan Francke en Hans Wüst Mei 2015 Het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) maakt analyses van mobiliteit die doorwerken

Nadere informatie

VERKEERSVEILIGHEIDSVERKENNER VOOR DE REGIO IN EEN GIS (VVR-GIS) WERKEN MET DE VVR-GIS

VERKEERSVEILIGHEIDSVERKENNER VOOR DE REGIO IN EEN GIS (VVR-GIS) WERKEN MET DE VVR-GIS VERKEERSVEILIGHEIDSVERKENNER VOOR DE REGIO IN EEN GIS (VVR-GIS) WERKEN MET DE VVR-GIS VERKEERSVEILIGHEIDSVERKENNER VOOR DE REGIO IN EEN GIS (VVR-GIS) WERKEN MET DE VVR-GIS Datum: 14 november 2008 Uitvoering:

Nadere informatie

Beheer en Onderhoud. Inhoud van de presentatie

Beheer en Onderhoud. Inhoud van de presentatie Beheer en Onderhoud Inhoud van de presentatie De richtlijn Beheer en Onderhoud Opzetten van een beheersysteem Resultaten van de 3M enquête Beheer en Onderhoud 3M TSS Studiecentrum cases Case Gemeente Tiel

Nadere informatie

IMPRESSIE ICT BENCHMARK GEMEENTEN 2011

IMPRESSIE ICT BENCHMARK GEMEENTEN 2011 IMPRESSIE ICT BENCHMARK GEMEENTEN 2011 Sparrenheuvel, 3708 JE Zeist (030) 2 270 500 offertebureau@mxi.nl www.mxi.nl Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Zevende ronde ICT Benchmark Gemeenten 2011 3 1.2 Waarom

Nadere informatie

Gedrag van automobilisten op kruispunten Meer duidelijkheid over voorrangs situatie op kruispunten is veiliger voor fietsers R-2013-11

Gedrag van automobilisten op kruispunten Meer duidelijkheid over voorrangs situatie op kruispunten is veiliger voor fietsers R-2013-11 Gedrag van automobilisten op kruispunten Meer duidelijkheid over voorrangs situatie op kruispunten is veiliger voor fietsers R-2013-11 1. Introductie Meer duidelijkheid over voorrangssituatie op kruispunten

Nadere informatie

Advies over (verhoging van) rijsnelheden van bromfietsers als gevolg op de maatregel Bromfiets op de rijbaan

Advies over (verhoging van) rijsnelheden van bromfietsers als gevolg op de maatregel Bromfiets op de rijbaan Advies over (verhoging van) rijsnelheden van bromfietsers als gevolg op de maatregel Bromfiets op de rijbaan Ing. C.C. Schoon D-2002-7 Advies over (verhoging van) rijsnelheden van bromfietsers als gevolg

Nadere informatie

Fact sheet. Verkeersveiligheid in Amsterdam

Fact sheet. Verkeersveiligheid in Amsterdam Fact sheet nummer 7 december 23 Verkeersveiligheid in Amsterdam In 22 vielen in Amsterdam 2.213 slachtoffers in het verkeer. Dit is 14% (372 personen) minder dan het jaar daarvoor. Het aantal verkeersdoden

Nadere informatie

Veilig over Rijkswegen 2012. Deel A: Verkeersveiligheid landelijk beeld

Veilig over Rijkswegen 2012. Deel A: Verkeersveiligheid landelijk beeld Veilig over Rijkswegen 2012 Deel A: Verkeersveiligheid landelijk beeld Veilig over Rijkswegen 2012 Deel A: Verkeersveiligheid landelijk beeld Datum december 2013 Status Definitief Colofon Uitgegeven door

Nadere informatie

GEDRAGSBEiNVLOEDING VAN VERKEERSDEELNEMERS: VERKEERSREGELS, VOORLICHTING EN OPLEIDING

GEDRAGSBEiNVLOEDING VAN VERKEERSDEELNEMERS: VERKEERSREGELS, VOORLICHTING EN OPLEIDING GEDRAGSBEiNVLOEDING VAN VERKEERSDEELNEMERS: VERKEERSREGELS, VOORLICHTING EN OPLEIDING Bijdrage symposium Sociale Verkeerskunde, Groningen - Haren, 27-29 november 1974. In: Michon, J.A. & Van der Molen,

Nadere informatie

Fietsongevallen. Ongevalscijfers. Samenvatting. Fietsers kwetsbaar. Vooral ouderen slachtoffer van dodelijk fietsongeval

Fietsongevallen. Ongevalscijfers. Samenvatting. Fietsers kwetsbaar. Vooral ouderen slachtoffer van dodelijk fietsongeval Fietsongevallen Ongevalscijfers Samenvatting In 212 zijn 2 personen aan de gevolgen van een fietsongeval overleden. De dodelijke fietsongevallen zijn slechts het topje van de ijsberg van alle fietsongevallen.

Nadere informatie

Minder ongevallen door slimmer samenwerken

Minder ongevallen door slimmer samenwerken Minder ongevallen door slimmer samenwerken Werken aan verkeersveiligheidsdoelen met triple R rating Regionaal Resultaat gericht Recycle al bestaande kennis Geen nieuw onderzoek Geen nieuwe ongevallencijfers

Nadere informatie

UITWERKING EVALUATIE VERKEER OP DIJKWEGEN. Aanbevelingen voor verkeersveilige dijkwegen in Lingewaard

UITWERKING EVALUATIE VERKEER OP DIJKWEGEN. Aanbevelingen voor verkeersveilige dijkwegen in Lingewaard UITWERKING EVALUATIE VERKEER OP DIJKWEGEN Aanbevelingen voor verkeersveilige dijkwegen in Lingewaard mei 2015 0 0.Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Aanbevelingen 3. Planning en kostenoverzicht 1 1. Inleiding

Nadere informatie

Eerste resultaten invoering bromfietspraktijkexamen

Eerste resultaten invoering bromfietspraktijkexamen (Bijdragenr. 27) Eerste resultaten invoering bromfietspraktijkexamen Willem Vermeulen (werkzaam bij Dienst Verkeer en Scheepvaart, DVS) Samenvatting De bromfiets is de gevaarlijkste vervoerwijze. Het praktijkexamen

Nadere informatie

Reactie op SEO-studie naar welvaartseffecten van splitsing energiebedrijven

Reactie op SEO-studie naar welvaartseffecten van splitsing energiebedrijven CPB Notitie Datum : 6 juli 2006 Aan : Ministerie van Economische Zaken Reactie op SEO-studie naar welvaartseffecten van splitsing energiebedrijven 1 Inleiding Op 5 juli 2006 heeft SEO, in opdracht van

Nadere informatie

Kosteneffectiviteit en het programma Beter Benutten

Kosteneffectiviteit en het programma Beter Benutten Kosteneffectiviteit en het programma Beter Benutten Beter Benutten: kosteneffectieve maatregelen Rijk, regio en bedrijfsleven werken in het programma Beter Benutten samen om de bereikbaarheid in de drukste

Nadere informatie

Verkeersveiligheid in de slimme stad

Verkeersveiligheid in de slimme stad Verkeersveiligheid in de slimme stad Stiefkind of troetelkind Utrecht, 2 mei 205 Verkeersveiligheid in de slimme stad, Henk Stipdonk, SWOV Slimme stad een pleonasme? Bijna altijd, maar niet in Phnom Penh

Nadere informatie

1 Toegevoegde waarde in het BAU-scenario 2

1 Toegevoegde waarde in het BAU-scenario 2 ANNEX 4 MACRO-ECONOMISCHE ONDERBOUWING VAN HET BAU-SCENARIO Auteur: J. Duerinck INHOUD 1 Toegevoegde waarde in het BAU-scenario 2 1.1 Analyse trendmatige evoluties toegevoegde waarde 2 1.2 Methode voor

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad, Vergadering: 21 november 2006. Agendanummer: 9

Aan de gemeenteraad, Vergadering: 21 november 2006. Agendanummer: 9 Vergadering: 21 november 2006 Agendanummer: 9 Status: hamerstuk Behandelend ambtenaar F. Hoogheem, 0595-447780 E-mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. F. Hoogheem) Aan de gemeenteraad, Onderwerp: Evaluatie

Nadere informatie

Vergrijzing, verkleuring en individualisering. Voor wie verstandig handelt!

Vergrijzing, verkleuring en individualisering. Voor wie verstandig handelt! Vergrijzing, verkleuring en individualisering Trendsamenvatting Naam Definitie Scope Conclusies Invloed Impact Bronnen Vergrijzing, verkleuring en individualisering De wereldbevolking neemt toe, waarbij

Nadere informatie

Analyse financiering voorstel Taskforce Kinderopvang/ Onderwijs

Analyse financiering voorstel Taskforce Kinderopvang/ Onderwijs CPB Notitie Nummer : 2010/12 Datum : 25 maart 2010 Aan : Jongerius (FNV) Analyse financiering voorstel Taskforce Kinderopvang/ Onderwijs FNV voorzitter Jongerius heeft middels een brief d.d. 22 februari

Nadere informatie

Kwaliteitstoets op Quick scan welvaartseffecten Herontwerp Brienenoord en Algeracorridor (HBAC)

Kwaliteitstoets op Quick scan welvaartseffecten Herontwerp Brienenoord en Algeracorridor (HBAC) Kwaliteitstoets op Quick scan welvaartseffecten Herontwerp Brienenoord en Algeracorridor (HBAC) notitie Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid Johan Visser April 2011 Pagina 1 van 9 Samenvatting Het Kennisinstituut

Nadere informatie

Regionale verkeersveiligheidsknelpunten helder in beeld

Regionale verkeersveiligheidsknelpunten helder in beeld (Bijdragenr. 65) Regionale verkeersveiligheidsknelpunten helder in beeld Hans van Mook (Oranjewoud) Roel Brandt (Oranjewoud) Eric van Dijk (Provincie Utrecht) Anita Heijkamp (Provincie Utrecht) Met medewerking

Nadere informatie

"Een streefcijfer van maximaal 500 in 2020 lijkt me eigenlijk heel mooi"

Een streefcijfer van maximaal 500 in 2020 lijkt me eigenlijk heel mooi "Een streefcijfer van maximaal 500 in 2020 lijkt me eigenlijk heel mooi" Het jaarlijkse aantal verkeersslachtoffers is de laatste decennia in ons land aanzienlijk gedaald. Nederland behoort tot de veiligste

Nadere informatie

Raadsvoorstel. 1. Aanleiding

Raadsvoorstel. 1. Aanleiding Raadsvoorstel Aan : Raad van Geertruidenberg Raadsvergadering : 27 november 2014 Agendanummer : 09 Datum collegebesluit : 9 september 2014 Onderwerp : Evaluatie beleidsuitgangspunten en vervangingsplannen

Nadere informatie

Verkeersveiligheidsanalyse gemeente Hengelo

Verkeersveiligheidsanalyse gemeente Hengelo Verkeersveiligheidsanalyse gemeente Hengelo Afstudeerrapport van J. de Boer Afstudeerrapport Verkeersveiligheidsanalyse gemeente Hengelo Een analyse van de objectieve en subjectieve verkeersveiligheid

Nadere informatie

Dutch Summary. Dutch Summary

Dutch Summary. Dutch Summary Dutch Summary Dutch Summary In dit proefschrift worden de effecten van financiële liberalisatie op economische groei, inkomensongelijkheid en financiële instabiliteit onderzocht. Specifiek worden hierbij

Nadere informatie

*U14.04544* Ruimtelijke Ontwikkeling. De leden van de gemeenteraad. Onderwerp Aanpak veilig fietsen - fase 1. Geachte raadsleden,

*U14.04544* Ruimtelijke Ontwikkeling. De leden van de gemeenteraad. Onderwerp Aanpak veilig fietsen - fase 1. Geachte raadsleden, *U14.04544* *U14.04544* De leden van de gemeenteraad Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling Postbus 1 2650 AA Berkel en Rodenrijs Nadere informatie Ron van Noortwijk Telefoon 14 010 E-mail info@lansingerland.nl

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/35287 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/35287 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/35287 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Poortvliet, Rosalinde Title: New perspectives on cardiovascular risk prediction

Nadere informatie

Bijlage 10 Ongevallenanalyse

Bijlage 10 Ongevallenanalyse Bijlage 10 Ongevallenanalyse Verkeersveiligheid in de gemeente Groesbeek Om een beeld te krijgen van de objectieve verkeersveiligheid is een beknopte analyse uitgevoerd naar het aantal, de afloop en de

Nadere informatie

Marktverwachting vervoer gevaarlijke stoffen per spoor Second opinion

Marktverwachting vervoer gevaarlijke stoffen per spoor Second opinion Marktverwachting vervoer gevaarlijke stoffen per spoor Second opinion Jan Francke Jan Anne Annema oktober 2007 Second opinion ProRail studie Marktverwachting vervoer gevaarlijke stoffen per spoor...............................................................................

Nadere informatie

Verkeersveiligheid in de provincie Gelderland Afstudeerscriptie Integrale Veiligheidskunde

Verkeersveiligheid in de provincie Gelderland Afstudeerscriptie Integrale Veiligheidskunde Verkeersveiligheid in de provincie Gelderland Afstudeerscriptie Integrale Veiligheidskunde Annemiek van de Weerd, Hogeschool Utrecht, e-mail: annemiek.vandeweerd@gmail.com Samenvatting De verkeersveiligheid

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Nieuwegein 2011

Bevolkingsprognose Nieuwegein 2011 Postbus 1 3430 AA Bezoekadres Martinbaan 2 3439 NN www.nieuwegein.nl Communicatie, Juridische & Personeelszaken Bevolkingsprognose Nieuwegein 2011 Raadsnummer Datum 7 mei 2012 Auteur Tineke Brouwers Versie

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Agendanummer: Datum raadsvergadering: Onderwerp: Motie D66, Maatregelen 50 en 51, Verkeer- vervoersvisie. Gevraagde Beslissing:

Raadsvoorstel. Agendanummer: Datum raadsvergadering: Onderwerp: Motie D66, Maatregelen 50 en 51, Verkeer- vervoersvisie. Gevraagde Beslissing: Raadsvoorstel Agendanummer: Datum raadsvergadering: Onderwerp: Motie D66, Maatregelen 50 en 51, Verkeer- vervoersvisie Gevraagde Beslissing: Te besluiten om: 1. Voor de komende twee jaar bij wijze van

Nadere informatie

5 Opstellen businesscase

5 Opstellen businesscase 5 Opstellen In de voorgaande stappen is een duidelijk beeld verkregen van het beoogde project en de te realiseren baten. De batenboom geeft de beoogde baten in samenhang weer en laat in één oogopslag zien

Nadere informatie

Fietsveiligheid Marjan Hagenzieker IenM Masterclass Fietsveiligheid 3 september 2015 1

Fietsveiligheid Marjan Hagenzieker IenM Masterclass Fietsveiligheid 3 september 2015 1 Fietsveiligheid Marjan Hagenzieker IenM Masterclass Fietsveiligheid 3 september 2015 1 Bron: Götschi et al., 2015 2 1 Wat zijn gevolgen van meer fietsen? 2 Hoe ziet ontwikkeling fietsveiligheid er uit?

Nadere informatie

Naar meer veiligheid op kruispunten Aanbevelingen voor kruispunten van 50-, 80- en 100km/uur-wegen R-2014-21

Naar meer veiligheid op kruispunten Aanbevelingen voor kruispunten van 50-, 80- en 100km/uur-wegen R-2014-21 Naar meer veiligheid op kruispunten Aanbevelingen voor kruispunten van 50-, 80- en 100km/uur-wegen R-2014-21 Naar meer veiligheid op kruispunten Veel ongevallen in Nederland gebeuren op kruispunten, op

Nadere informatie

Kwaliteitstoets op Quick scan welvaartseffecten Herontwerp Brienenoord en Algeracorridor (HBAC)

Kwaliteitstoets op Quick scan welvaartseffecten Herontwerp Brienenoord en Algeracorridor (HBAC) Kwaliteitstoets op Quick scan welvaartseffecten Herontwerp Brienenoord en Algeracorridor (HBAC) notitie Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid Johan Visser April 2011 Pagina 1 van 9 scenario s en gevoeligheidsanalyse

Nadere informatie

Verkeersmodel. Van SRE 2.0 naar SRE 3.0. Juni 2013. Carlo Bernards

Verkeersmodel. Van SRE 2.0 naar SRE 3.0. Juni 2013. Carlo Bernards Verkeersmodel Van SRE 2.0 naar SRE 3.0 Juni 2013 Carlo Bernards 1 Van SRE 2.0 naar SRE 3.0 2 Vandaag een toelichting op: Bouwen versus toepassen van een model Waarom een actualisatie van het verkeersmodel?

Nadere informatie

Overschrijdingen grenswaarden geluid Schiphol Gebruiksjaar 2007

Overschrijdingen grenswaarden geluid Schiphol Gebruiksjaar 2007 Datum Overschrijdingen grenswaarden geluid Schiphol Gebruiksjaar 2007 2 van 11 1. Probleemstelling Ingevolge artikel 8.22 van de Wet luchtvaart schrijft de Inspecteur-Generaal Verkeer en Waterstaat (hierna:

Nadere informatie

VERKEERSAANSPRAKELIJKHEID EN VERKEERSVEILIGHEID

VERKEERSAANSPRAKELIJKHEID EN VERKEERSVEILIGHEID CONSULT aan de Directie Verkeersveiligheid van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat VERKEERSAANSPRAKELIJKHEID EN VERKEERSVEILIGHEID Kanttekeningen bij het Rapport van de Studiegroep Verkeersaansprakelijkheid

Nadere informatie

Voorgesteld wordt het uitvoeringsprogramma verkeerseducatieprojecten 2013 vast te stellen.

Voorgesteld wordt het uitvoeringsprogramma verkeerseducatieprojecten 2013 vast te stellen. Collegevoorstel Sector : SOB Opsteller : F. de Ligt-Huijser Telefoon : (033) 469 44 71 User-id : HUI3 Onderw erp Uitvoeringsprogramma verkeerseducatieprojecten 2013 Voorstel: Voorgesteld wordt het uitvoeringsprogramma

Nadere informatie

6.2 Fietsongevallen van 50-plussers: hoe ontstaan ze en wat kunnen we eraan doen?

6.2 Fietsongevallen van 50-plussers: hoe ontstaan ze en wat kunnen we eraan doen? 6.2 Fietsongevallen van 50-plussers: hoe ontstaan ze en wat kunnen we eraan doen? Ragnhild Davidse, Kirsten van Duijvenvoorde, Marjolein Boele, Michelle Doumen, Kirsten Duivenvoorden en Robert Louwerse

Nadere informatie

lansingerland GEMEENTE De leden van de gemeenteraad Fax (010) 800 40 01 Lokale aanpak veilig fietsen Onderwerp Geachte raadsleden,

lansingerland GEMEENTE De leden van de gemeenteraad Fax (010) 800 40 01 Lokale aanpak veilig fietsen Onderwerp Geachte raadsleden, 1111111111111111111111111111111111111111111111111111111 GEMEENTE lansingerland De leden van de gemeenteraad Afdeling Ruimtelijke Postbus 1 Ontwikkeling 2650 AA Berkel en Rodenrijs Verzenddatum 16 oktober

Nadere informatie

Samenvatting ... ... Tabel 1 Kwalitatieve typering van de varianten

Samenvatting ... ... Tabel 1 Kwalitatieve typering van de varianten Samenvatting................. In juli 2008 heeft de Europese Commissie een strategie uitgebracht om de externe kosten in de vervoersmodaliteiten te internaliseren. 1 Op korte termijn wil de Europese Commissie

Nadere informatie

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek. Zin en onzin van statistiek. Krantenknipsels & Denkoefeningen

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek. Zin en onzin van statistiek. Krantenknipsels & Denkoefeningen Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek Zin en onzin van statistiek Krantenknipsels & Denkoefeningen Krantenknipsels 3 Bron: Het Laatste Nieuws (11/10/2007) 4 Bron: Het Volk/Het Nieuwsblad (11/10/2007)

Nadere informatie

De Grote Uittocht Herzien. Een nieuwe verkenning van de arbeidsmarkt voor het openbaar bestuur

De Grote Uittocht Herzien. Een nieuwe verkenning van de arbeidsmarkt voor het openbaar bestuur De Grote Uittocht Herzien Een nieuwe verkenning van de arbeidsmarkt voor het openbaar bestuur Aanleidingen van deze update van De Grote Uittocht - een rapport van het ministerie van BZK en de sociale partners

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG. Datum 2 november 2009 Onderwerp Verkeersveiligheid landbouwverkeer

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG. Datum 2 november 2009 Onderwerp Verkeersveiligheid landbouwverkeer a > Retouradres: Postbus 2090, 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 253 AA DEN HAAG Plesmanweg -6 2597 JG Den Haag Postbus 2090 2500 EX Den Haag T 070 35 6

Nadere informatie

Ketenanalyse: Parkeren met of zonder parkeerdetectie- en verwijssysteem

Ketenanalyse: Parkeren met of zonder parkeerdetectie- en verwijssysteem Ketenanalyse: Parkeren met of zonder parkeerdetectie- en CO2 Prestatieladder Ketenanalyse parkeerdetectie- en Datum: 10-01-2015 Versie:5 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Inleiding... 3 1.1 Vaststellen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 781 Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 en de Wet rijonderricht motorrijtuigen 1993 in verband met de invoering van de rijbewijsplicht voor

Nadere informatie

Onderwerp Zaaknummer Uw kenmerk Datum Verkeerskundige analyse Torenlaan

Onderwerp Zaaknummer Uw kenmerk Datum Verkeerskundige analyse Torenlaan *1024661* Gemeenteraad Gemeente Hengelo Postbus 18 7550 AA Hengelo Onderwerp Zaaknummer Uw kenmerk Datum Verkeerskundige analyse Torenlaan 1010707 Geachte gemeenteraad, In de commissie Fysiek zijn vragen

Nadere informatie

Energiemanagementprogramma HEVO B.V.

Energiemanagementprogramma HEVO B.V. Energiemanagementprogramma HEVO B.V. Opdrachtgever HEVO B.V. Project CO2 prestatieladder Datum 7 december 2010 Referentie 1000110-0154.3.0 Auteur mevrouw ir. C.D. Koolen Niets uit deze uitgave mag zonder

Nadere informatie

Implementations of Tests on the Exogeneity of Selected Variables and Their Performance in Practice M. Pleus

Implementations of Tests on the Exogeneity of Selected Variables and Their Performance in Practice M. Pleus Implementations of Tests on the Exogeneity of Selected Variables and Their Performance in Practice M. Pleus Dat economie in essentie geen experimentele wetenschap is maakt de econometrie tot een onmisbaar

Nadere informatie

ECONOMISCHE SCHADE DOOR VERKEERSONGEVALLEN 1970 t/m 1976. Aanvulling op tabel 31 in Tien jaar verkeersonveiligheid in Nederland

ECONOMISCHE SCHADE DOOR VERKEERSONGEVALLEN 1970 t/m 1976. Aanvulling op tabel 31 in Tien jaar verkeersonveiligheid in Nederland ECONOMISCHE SCHADE DOOR VERKEERSONGEVALLEN 1970 t/m 1976 Aanvulling op tabel 31 in Tien jaar verkeersonveiligheid in Nederland R-77-23 Ir. F.C. Flury Voorburg, 1977 Stichting Wetenschappelijk Onderzoek

Nadere informatie

Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2008-2020 Van, voor en door iedereen

Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2008-2020 Van, voor en door iedereen Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2008-2020 Van, voor en door iedereen Ministerie van Verkeer en Waterstaat Strategie Verkeersveiligheid 2008-2020 1 Inhoudsopgave Inleiding: Wereldkampioen blijven 4

Nadere informatie

Monitor Beleidsimpuls Verkeersveiligheid 2014 Onderzoeksverantwoording R-2014-36A

Monitor Beleidsimpuls Verkeersveiligheid 2014 Onderzoeksverantwoording R-2014-36A Monitor Beleidsimpuls Verkeersveiligheid 2014 Onderzoeksverantwoording R-2014-36A Monitor Beleidsimpuls Verkeersveiligheid 2014 - Onderzoeksverantwoording R-2014-36A Dr. ir. W.A.M. Weijermars, dr. Ch.

Nadere informatie

2. Financieel kader gemeenschappelijke regelingen in de regio van Hollands-Midden

2. Financieel kader gemeenschappelijke regelingen in de regio van Hollands-Midden 1. Inleiding Ten tijde van het schrijven van de kadernota 2016 wordt nog volop gewerkt aan de uitwerking van het proces Kracht#15. Voor het besluitvormingsproces dient de Kadernota 2016 in januari 2015

Nadere informatie

Verkeersveiligheidsverkenning 2020: effecten van extra maatregelen

Verkeersveiligheidsverkenning 2020: effecten van extra maatregelen Verkeersveiligheidsverkenning 2020: effecten van extra maatregelen Dr. ir. W.A.M. Weijermars & drs. W. Wijnen R-2012-14 Verkeersveiligheidsverkenning 2020: effecten van extra maatregelen Effectschattingen

Nadere informatie

2008-318. Van klimaatneutraliteit naar millenniumdoelstelling

2008-318. Van klimaatneutraliteit naar millenniumdoelstelling 2008-318 Van klimaatneutraliteit naar millenniumdoelstelling Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Omgevingsbeleid op 2 april 2008 - provinciale staten op 23 april 2008 - fatale beslisdatum: n.v.t.

Nadere informatie

Duurzaam Veilig(e) Wegen

Duurzaam Veilig(e) Wegen Duurzaam Veilig(e) Wegen Categoriseringskaart (2015) Kaart met de belangrijkste wegen in onze provincie. Dit is het wensbeeld van de wegcategorisering zoals wij dat graag zien. Provinciale wegen Duurzaam

Nadere informatie

De U10-regio - enkele kenmerken

De U10-regio - enkele kenmerken De U10-regio - enkele kenmerken 1. De U10-regio binnen Nederland 2. De U10-regio binnen de provincie 3. Samenhang binnen de U10-regio De U10-regio: de gemeenten,,,,,,,, en 1 De U10-regio binnen Nederland

Nadere informatie

ACTUALISATIE MKBA ASBESTDAKEN

ACTUALISATIE MKBA ASBESTDAKEN ACTUALISATIE MKBA ASBESTDAKEN Datum: 28januari 2015 Onze ref. NL221-30019 Deze rapportage geeft de resultaten weer van de actualisatie van de maatschappelijke kosten-baten analyse (MKBA) daken en gevelpanelen,

Nadere informatie

Milieu, marktonderzoek en NEN-EN-ISO 14001. Introductie

Milieu, marktonderzoek en NEN-EN-ISO 14001. Introductie Milieu, marktonderzoek en NEN-EN-ISO 14001 Introductie September 2010 Inleiding In toenemende mate vragen opdrachtgevers aan marktonderzoekbureaus, met name bij aanbestedingen, hoe zij omgaan met het aspect

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 - reductiedoelstellingen scope 1 & 2 -emissies

Voortgangsrapportage CO 2 - reductiedoelstellingen scope 1 & 2 -emissies Voortgangsrapportage CO 2 - reductiedoelstellingen scope 1 & 2 -emissies BESIX Nederland Branch 17 oktober 2011 Definitief rapport BESIX Nederland Branch Trondheim 22-24 Postbus 8 2990 AA Barendrecht

Nadere informatie

Arnold Maassen Holding BV. Verslag energieaudit. Verslag over het jaar 2014. G.R.M. Maassen

Arnold Maassen Holding BV. Verslag energieaudit. Verslag over het jaar 2014. G.R.M. Maassen Arnold Maassen Holding BV Verslag energieaudit Verslag over het jaar 2014 G.R.M. Maassen Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Inventarisatie van energieverbruik en emissiebronnen... 3 3 Energieverbruik en CO 2 Footprint...

Nadere informatie