Examencontracten. Contra... 7 Pro... 8 Voorstel tot oplossing: Examencontract onderwerpen aan restricties?... 8

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Examencontracten. Contra... 7 Pro... 8 Voorstel tot oplossing:... 8. Examencontract onderwerpen aan restricties?... 8"

Transcriptie

1 Examencontracten INHOUD 1. Examencontract vandaag... 3 Wat... 3 Voorwaarden... 3 Sociaal statuut... 4 Aantal inschrijvingen... 4 Leerkrediet Probleemstelling... 5 Administratieve lasten en kostprijs... 5 Misbruik aandachtspunten binnen discussie... 5 Tweede kansonderwijs als finaliteit... 5 Faciliteiten voor studenten... 6 Inbedding examencontract binnen instellingen... 6 verenigbaarheid examencontract met actieve onderwijsvormen... 6 levenslang leren, werkstudenten en flexibel onderwijs... 6 voorlopige Conclusie discussiekader... 7 Examencontract behouden?... 7 Contra... 7 Pro... 8 Voorstel tot oplossing:... 8 Examencontract onderwerpen aan restricties?... 8 Pro... 8 Contra... 8 Mogelijke voorstellen tot oplossing... 8 investeren door instellingen in Examencontract?... 9 Vooraf: het bredere kader van flexibel onderwijs voor werkstudenten... 9 De drie trajecten ontleed... 9 financiele plaatje voor de student Examencontracten 15 april

2 Financieel plaatje voor de overheid veruimen aanbod programma s geschikt voor werkstudenten Bronnen Annex Examencontracten 15 april

3 1. EXAMENCONTRACT VANDAAG WAT De examencontracten zijn de opvolgers van de voormalige inschrijvingen voor de examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap. Deze middenjury van het hoger onderwijs, was bedoeld voor studenten die om wat voor reden ook niet naar de les konden gaan en vooralsnog een diploma wilden halen. De regeling was speciaal en kenmerkte zich door: - een inschrijving om louter examens af te leggen; - inschrijven mogelijk tot vlak voor de examenzittijd; - één examenkans per inschrijving; - inschrijving niet te weigeren; - inschrijving voor alle onderdelen mogelijk; - laag inschrijvingsgeld; - principieel geen statuut van student en; - geen beroep op faciliteiten. Deze regeling werd afgeschaft met het structuurdecreet in Het decreet voorzag wel in een mogelijkheid om enkel in te schrijven voor de examens en trok het inschrijvingsgeld op van 125 euro naar 250 euro voor een voltijdse inschrijving. Het flexibiliseringsdecreet van 2004 zorgde voor een contractualisering van inschrijvingen. Naast diplomaen creditcontracten, werden examencontracten ingevoerd. Dit is de vroegere inschrijving voor het afleggen van examens. Instellingen mogen nu zelf bepalen of examencontractanten naar de les mogen gaan of niet. Er zijn twee types: examencontracten met het oog op het behalen van een diploma en examencontracten voor afzonderlijke opleidingsonderdelen die enkel leiden tot een creditbewijs. Oorspronkelijk kreeg elke student van het flexibiliseringsdecreet de keuzevrijheid en het recht om voor elk vak één van de drie types contract (diploma, credit of examen) te kiezen. Noch voor examencontracten, noch voor creditcontracten kunnen bij de inschrijving bijkomende studievoorwaarden worden gesteld of de inschrijving geweigerd worden. Het minidecreet van 2006 geeft instellingen de mogelijkheid om bepaalde opleidingsonderdelen uit te sluiten van het recht op een examencontract zoals bijvoorbeeld een stage of een meesterproef. Wie wil afstuderen via een examencontract, kan nu voor opleidingsonderdelen die wegens hun aard niet in aanmerking komen voor een examencontract, toch uitwijken naar een creditcontract. Hetzelfde decreet breidde de toepassingsmogelijkheden van de bindende studievoorwaarden en weigering van inschrijving, uit van diplomacontracten naar creditcontracten. Later werden hier ook examencontracten met het oog op het behalen van afzonderlijke credits aan toegevoegd. De inschrijving voor een credit- of examencontract (gericht op een creditbewijs) kan nu worden geweigerd aan een student die al twee keer voor een bepaald opleidingsonderdeel was ingeschreven zonder een creditbewijs te halen. Examencontracten met het oog op het behalen van een diploma zijn niet onderhevig aan de maatregelen ter studievoortgangsbewaking. VOORWAARDEN Het recht om zich in te schrijven met een examencontract is onbeperkt; In het examencontract moeten de voorwaarden opgenomen worden waaronder de student kan deelnemen aan onderwijsactiviteiten en gebruik kan maken van de onderwijsondersteunende faciliteiten; Deze bepaling laat twee interpretaties toe. (1) De student heeft geen recht hierop maar de instelling kan mogelijkheden voorzien. (2) De andere stelt dat de examencontractstudent in principe wel kan deelnemen aan de activiteiten en dat enkel bepaalde voorwaarden kunnen gesteld worden. In de praktijk wordt de deelname aan activiteiten en begeleidingsactiviteiten in bepaalde gevallen gedoogd. De instellingen kunnen in hun onderwijsregeling vastleggen dat bepaalde opleidingsonderdelen wegens hun aard niet in aanmerking komen voor een examencontract. Instellingen dienen uitdrukkelijk te motiveren waarom een opleidingsonderdeel niet gepast is binnen een examencontract. Examencontracten kunnen tevens Examencontracten 15 april

4 gecombineerd worden met andere contracten. Zo kunnen opleidingsonderdelen zoals stages die in principe uitgesloten zijn voor deze vorm van studeren, aangevuld gevolgd worden met een creditcontract. Het flexibiliseringsdecreet regelt geen mogelijkheid van weigering met betrekking tot examencontractstudenten die een diploma wensen te behalen. Enkel voor diplomacontracten wordt dit expliciet bepaald. Weigering van studenten moet steeds beperkend geïnterpreteerd worden gezien de student in principe recht heeft om zich in te schrijven. Enkel een examencontract met het oog op het behalen van individuele credits kan geweigerd worden ingeval men zich een derde maal wenst in te schrijven voor eenzelfde opleidingsonderdeel. Dit wordt weliswaar expliciet vermeld voor credit- en examencontracten.. SOCIAAL STATUUT Waar in het verleden de persoon die zich inschreef bij de Examencommissie niet het statuut had van student, is de persoon die zich inschrijft met een examencontract juridisch wel degelijk een student die zich inschrijft bij een instelling en met de instelling een toetredingsverklaring aangaat. Hij schrijft zich in onder de door de instelling bepaalde voorwaarden. Deze studenten hebben in principe dezelfde rechten als andere studenten. Zo kan hij beroep doen op de OER-regeling, heeft hij toegang tot de Raad voor betwistingen inzake studievoortgangsbeslissingen en is hij zelfs verkiesbaar in de studentenraad. Ook in geval van overstap naar een ander regime zijn er geen decretale beperkingen ingeschreven. Voor een aantal sociale voordelen moet wel rekening gehouden worden met het feit dat studenten met een examencontract vaak een ander hoofdstatuut hebben waardoor zij geen beroep kunnen doen op dergelijke voordelen. Ook het decreet op de studentenvoorzieningen sluit een aantal voorzieningen expliciet uit voor deze categorie. AANTAL INSCHRIJVINGEN Het aantal creditcontracten is slechts met 1% gestegen sinds ze in ingevoerd werden (zie tabel 1b). Een blik op de cijfers van het aantal examencontracten leert dat in % van alle inschrijvingen gebeurde in een examencontract met het oog op het behalen van een diploma. In bedroeg dit 0,4%. Deze type van contracten bedraagt dus een erg beperkt deel van de totale aangegane contractvormen. Het aantal examencontracten is bovendien licht gezakt in de loop der jaren. Van de ruim studenten die in ingeschreven zijn met een examencontract diploma, combineren er 688 dit met een diplomacontract. Van deze groep zijn er 495 studenten die voor dezelfde opleidingscode ingeschreven zijn in hun diplomacontract en in hun examencontract. 1 LEERKREDIET Met het nieuwe financieringsdecreet werd de systematiek van het leerkrediet ingevoerd. Op deze manier worden de studenten mede verantwoordelijk gesteld voor hun studiesucces en studievoortgang in het hoger onderwijs. Vanaf het academiejaar krijgt elke student bij inschrijving in een hogeschool of universiteit een éénmalig individueel leerkrediet van 140 studiepunten, ongeacht of de student is ingeschreven met een diploma-, een credit- of een examencontract. Het leerkrediet wordt echter enkel ingezet door studenten onder een diploma- of creditcontract. Aangezien de inschrijvingen voor examencontracten niet financierbaar zijn worden deze inschrijvingen niet afgetrokken van het leerkrediet van een student. Dit impliceert ook dat verworven studiepunten door een student onder examencontract niet toegevoegd worden aan het individuele leerkrediet. 1 Databank Hoger Onderwijs (DHO), uit werkgroep implementatielasten invoering flexibilisering Examencontracten 15 april

5 2. PROBLEEMSTELLING De onderwijsinstellingen zijn het examencontract liever kwijt dan rijk. In de werkgroep implementatielasten van de flexibilisering hebben ze daartoe een aanzet gegegevn waarbij twee hoofdredenen worden vermeld. ADMINISTRATIEVE LASTEN EN KOSTPRIJS Er zijn veel klachten betreffende de extra administratieve last en kost die examencontracten met zich meebrengen. Instellingen zijn van mening dat de administratieve belasting te groot is in verhouding met het aantal studenten die er hun voordeel uithalen. Examencontracten worden niet gefinancierd in hoofde van de instellingen. Voor de kosten die ze maken, worden ze niet integraal vergoed via de beperkte inschrijvingsgeld die op het examencontract rust. Bovendien maakt het gebrek aan financiering dat er in dit type contract door de instelling ook nauwelijks geïnvesteerd wordt. MISBRUIK Het examencontract heeft als doelgroep om studenten die om bepaalde redenen niet meer voltijds kunnen studeren of vakken bijwonen toch de kans te geven om zich verder te vormen. Examencontracten trekken desondanks ook reguliere studenten aan die gebruik maken van deze contractvorm om op een goedkope manier te studeren. Een examencontract kost voor 60 studiepunten immers slechts de helft van een diplomacontract. Hiernaast blijkt ook dat zij-instromers die eigenlijk gebaat zouden zijn met een EVC-procedure omwille van de hoge kostprijs en de omslachtige bureaucratie liever een examencontract nemen. 3. AANDACHTSPUNTEN BINNEN DISCUSSIE De administratieve lasten, kostprijs en misbruik mogen dan wel de hoofdredenen zijn die instellingen aanhalen om dit contracttype te schrappen, ze vormen nog geen argumenten om dat ook effectief zo te doen. Vijf elementen verdienen voor de discussie nadere toelichting. TWEEDE KANSONDERWIJS ALS FINALITEIT De voormalige examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap was bedoeld om personen om diverse redenen een kans te geven om (nog) een diploma hoger onderwijs te halen. Voor de mensen uit die groep was het niet evident om nog aansluiting te vinden bij reguliere hoger onderwijsprogramma s. Door het bieden van een recht op inschrijving voor het behalen van een diploma via simpel behalen van examen, was pedagogische omkadering afwezig. In de praktijk werd de examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap zo het laatste vangnet voor het behalen van een diploma voor studenten die niet via de reguliere weg kunnen studeren. Als opvolger van dit midden jury examen is deze tweede kans-functie ook eigen aan examencontracten. Bij de invoering van de flexibilisering zijn de opeenvolgende inschrijvingsmogelijkheden voor alle contracttypes en inhouden verscherpt, met uitzondering van die voor het examencontract. Het examencontract is zo letterlijk de laatste tweede kans geworden voor mensen, jong of oud, om alsnog een diploma hoger onderwijs te behalen. Die tweede kans wordt door de instellingen soms geïnterpreteerd als misbruik. Gevallen van studenten die, na uitputting van de reguliere mogelijkheden van studeren, bijvoorbeeld door gebrekkig leerkrediet of bindende studievoortgangsmaatregelen, overschakelen op een examencontract en vervolgens diverse jaren proberen zijn inderdaad bekend. Daarentegen blijken de ingeschrevenen voor een examencontract uit alle leeftijdslagen voor te komen, weliswaar afnemend naarmate de leeftijd ouder wordt. 2 Objectiever is het kijken naar het aantal verworven credits te vergelijken met het aantal opgenomen credits voor de diverse contracttypes. In bedroeg dat percentage 48% voor creditcontracten, 77% voor diplomacontracten, 2 Nota administratieve lasten implementatie flexibilisering, Vlaamse overheid. Examencontracten 15 april

6 38% voor examencontracten ter behalen van bepaalde credits en 44% voor examencontracten ter behalen van een diploma. In bedroegen dat respectievelijk 46%, 76%, 32% en 37%. 3 FACILITEITEN VOOR STUDENTEN Studenten met een examencontract worden meestal de toegang tot de onderwijsactiviteiten ontzegd. Hetzelfde gebeurt voor de toegang tot de bibliotheek, elektronisch leerplatform en andere onderwijsondersteunende faciliteiten. Soms wordt zelfs elke communicatie geweigerd met examencontractstudenten. Sommige instellingen voorzien voor enkele faciliteiten de mogelijkheid ze ter beschikking te krijgen mits betaling van een aanvullende vergoeding. Instellingen zijn hoe dan ook verplicht om de meest essentiële informatie met het oog op het afleggen van het examen ter beschikking te stellen van de studenten. Daaronder zijn begrepen informatie over leerinhouden, cursusmaterialen, enz. Een correcte invulling van de ECTS fiches zou deze informatie normaal voldoende en precies moeten verschaffen. Daarenboven neemt een elektronisch leerplatform een belangrijke plaats van informatieverschaffing in. Essentiële communicatie gebeurt immers steeds meer via Blackboard of gelijkaardige tools. INBEDDING EXAMENCONTRACT BINNEN INSTELLINGEN Examencontracten hebben binnen de instellingen geen goede reputatie zoals reeds boven is aangegeven. Dit type van contract is slechts ad hoc ingebed binnen de instellingen, laat staan dat het gepromoot wordt. Het bescheiden aantal studenten dat een examencontract neemt, kan niet los gezien worden van de ontradingspolitiek die door instellingen gehanteerd wordt. Deze politiek kan soms terecht zijn indien de instelling alternatieven te bieden heeft die beter op de noden van de specifieke student inspelen. Daarentegen worden examencontracten in een aantal gevallen bewust systematisch uitgesloten uit het aanbod of onmogelijk gemaakt door onhaalbare condities. VERENIGBAARHEID EXAMENCONTRACT MET ACTIEVE ONDERWIJSVORMEN Bij examencontracten wordt er strikt genomen geen onderwijs opgenomen. De kwaliteit van de opleiding speelt in mindere mate mee omdat de student zelf instaat voor het opleiden naar het examen toe. Door een recente intrede van nieuwe accenten op onderwijs en vormen waarbij studenten een meer actieve rol spelen binnen een sterk onderwijskader stelt zich de vraag of een student nog wel in staat is om zichzelf volledig op te leiden en dus louter in te schrijven voor het afleggen van examens. Enkele jaren na de intrede van het examencontract zijn daarom een aantal opleidingsonderdelen door hun aard uitgesloten om te volgen met een examencontract. De aard van onderwijs- en examenvormen die noodzakelijk zijn om de overeenstemmende leerresultaten te bereiken zijn immers niet te verzoenen met volledige zelfstudie. De constructie die dit euvel oplost is het volgen van een examencontract én een creditcontract samen. Een creditcontract geeft wel recht op alle informatie, ondersteuning en begeleiding die noodzakelijk is om het onderdeel af te leggen. LEVENSLANG LEREN, WERKSTUDENTEN EN FLEXIBEL ONDERWIJS De oude examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap was vroeger één van de weinig manieren voor iemand met een hoofdstatuut als werknemer om toch nog verder te studeren. Met het flexibiliseringsdecreet zijn de mogelijkheden om programma s voor werkstudenten aan te bieden echter verruimd: flexibele deeltijdse studietrajecten, creditcontracten, geïndividualiseerde trajecten, afstandsonderwijs, EVC-procedures De vraag is dan of de examencontracten nog absoluut noodzakelijk blijven binnen dit geheel van maatregelen om nieuwe doelgroepen te stimuleren, zoals zij-instromers, herintreders, studenten met gezinslast, werkende studenten? In de eerste plaats zijn er de trajecten binnen regulier onderwijs die aangepast kunnen worden naar gelang de noden van werkstudenten. Het betreft dan avondonderwijs, deeltijds onderwijs, aangepaste onderwijs- en/of examenvormen die combineerbaar zijn met een werkritme, enz. De verschillen tussen instellingen en opleidingen onderling in de mate 3 Cijfers uit de DHO Examencontracten 15 april

7 waarin ze dergelijke trajecten voor werkstudenten aanbieden zijn opvallend. Niet elke opleiding wordt aangeboden in een formule die studies en werk gemakkelijk laat combineren. In de tweede plaats zijn er onderwijsprogramma s die worden aangeboden aan studenten die geen goede balans tussen werk- en onderwijs kunnen bekomen. Voor hen is afstandonderwijs een goed alternatief. Afstandsonderwijs is er immers op gericht om studenten een hoogwaardige, vaak elektronische leeromgevingvia eigen ritme en zelfstudie Ook afstandsonderwijs staat in de Vlaamse instellingen veelal nog in zijn kinderschoenen. Een samenwerking tussen hoger onderwijsinstellingen en de Open Universiteit moet op termijn een groeiend aanbod van onderwijsprogramma s te volgen via afstandsonderwijs creëren. Een examencontrac tot slot is tevens een instrument van levenslang leren. Het biedt de mogelijkheid om zij die niet langer een contract kunnen aangaan voor reguliere types omwile van beperkingen of werkomstandigheden, alsnog een, soms bijkomend, diploma te laten behalen. VOORLOPIGE CONCLUSIE Examencontracten staan onder toenemende druk. De grens tussen tweedekans onderwijs en misbruiken van de flexibilisering is klein. Door het ontbreken van voorzieningen zoals een elektronisch leerplatform blijven studenten verstoken van essentiële informatie en aanvullend cursusmateriaal. Binnen sommige instellingen zijn examencontracten al dan niet bewust slecht ingebed of gewoon afwezig. Examencontracten conflicteren meer en meer met de keuze voor actievere vormen van onderwijsverstrekking en nopen tot de opname van creditcontracten om die actieve vorm toch te kunnen volgen. Bovendien vormen aangepaste trajecten binnen reguliere onderwijsprogramma s en nieuwe vormen van afstandsleren alternatieven voor werkstudenten om zich levenslang bij te scholen. Is er nog een toekomst voor examencontracten? 4. DISCUSSIEKADER EXAMENCONTRACT BEHOUDEN? De gedachte van een tweede kans krijgen via het examencontract type is eerder principieel van aard. De eerste vraag die beantwoord moet worden is of het examencontract al dan niet behouden moet blijven. CONTRA Meer en meer diplomacontracten voorzien in een aangepast traject, voorzien op werkstudenten, veel beter aangepast aan hun noden; Het leerkrediet belemmert enerzijds de vooruitgang in examencontracten: studenten zonder leerkrediet zullen voor bepaalde onderdelen binnen een examencontract alsnog een creditcontract moeten afsluiten omwille van de aard van het onderdeel; Indien werkstudenten zich via een diplomacontract inschrijven in plaats van een examencontract krijgen de instellingen enerzijds financiële middelen voor die student en anderzijds beschikt de student over alle pedagogische en materiële faciliteiten; De tweede kans wordt in een aantal gevallen eerder de tweede mislukking: studenten die vijf jaar blijven aanmodderen om dan uiteindelijk nog geen diploma te behalen. Het leerkrediet wordt jaarlijks met 10 EC aangevuld: studenten hebben dus na vijf jaar een nieuwe kans. Ook vervalt na vijf jaar het weigeringsrecht op inschrijven voor een bepaald onderdeel na twee inschrijvingen te falen. Examencontracten 15 april

8 PRO De tweede kans is een principiële kwestie: iedereen moet de kans hebben om examens af te kunnen leggen met het oog op een diploma. Slechts een beperkt aantal studenten maakt vandaag gebruik van een examencontract en daarvan slaagt ondanks afwezigheid van begeleiding nog ongeveer één derde; Een examencontract kost nog steeds minder dan een diplomacontract en al helemaal in vergelijking met het afstandsonderwijs aangeboden door de open universiteit; Hoewel het hoofdzakelijk twintigers zijn die ingeschreven zijn, maakt een beperkt aandeel werkstudenten van dit contracttype gebruik. VOORSTEL TOT OPLOSSING: Principesbeslissing door de AV EXAMENCONTRACT ONDERWERPEN AAN RESTRICTIES? De vraag kan gesteld worden of met het oog op de misbruiken bepaalde extra restricties wenselijk zijn? PRO CONTRA Vandaag hebben studenten niet alleen een tweede kans, maar ook een derde, een vijfde of een tiende. Is dat nog redelijk te verantwoorden? Is studievoortgang niet alleen wenselijk voor de kwaliteit van het doorlopen traject maar ook voor de zekerheid voor het individu met het oog op het behalen van een diploma? De voorwaarden voor het mogen volgen van een examencontract moeten parallel lopen met de doelstelling van levenslang leren: laat de definitie van student die zo n programma mag volgen gelijk lopen met de definitie van werkstudent. Dat impliceert tijdens het opnemen van het examencontract moeten bewijzen te werken of als werkloze geregistreed staan alsook nog geen graad van master in het hoger onderwijs bezitten. Examencontracten ter behalen van een credit is vandaag reeds onderworpen aan bepaalde restricties, onder meer met het oog op studievoortgangsbewaking. Om via een examencontract een diploma te behalen, gelden dezelfde restricties, alleen via een omweg. Zo goed als geen examencontract kan worden behaald zonder het opnemen van een aanvullend creditcontract. De inschrijving in een creditcontract kan geweigerd worden na twee inschrijvingen. Een inschrijving voor een creditcontract heeft bovendien ook invloed op het leerkrediet. Studeren via een examencontract kent dus impliciet reeds bepaalde restricties die eigen zijn aan de creditcontracten. Alle rechten geldend op het creditccontract moeten dan wel gerespecteerd worden! MOGELIJKE VOORSTELLEN TOT OPLOSSING Recht op maximum twee inschrijvingen voor een examencontract ter behalen van een diploma binnen een periode van vijf jaar; Hanteren van de definitie van werkstudent voor de toelating tot een examencontract. Die definitie bevat enerzijds het niet beschikken over een masterdiploma hoger onderwijs en anderzijds een minimaal aantal uren tewerk gesteld zijn of als werkloos geregistreed staan. Hiermee wordt het misbruik door een inschrijving in een examencontract onmiddellijk volgend na de uitwerking van bindende studievoortgangsmaatregelen afgeremd; Een pleidooi voor het behoud van de huidige decretale regelgeving omtrent creditcontracten. Een student weigeren om bepaalde opleidingsonderdelen te volgen kan enkel op grond van volgtijdelijkheid. Andere redenen van praktische of organisatorische aard mogen geen uitsluitingsgrond vormen. Daarenboven zouden onderwijsinstellingen decretaal verplicht moeten worden aan te geven welke vervangende opdrachten en/of traject voor onderdelen die binnen een examen worden uitgesloten moeten worden gevolgd. Examencontracten 15 april

9 INVESTEREN DOOR INSTELLINGEN IN EXAMENCONTRACT? De vraag kan gesteld worden of extra investeringen de weinig succesvolle examencontracten een nieuwe boost kan geven richting het verhogen van slaagcijfers, de aantrekkelijkheid voor werk- en tweede kans studenten. Met andere woorden, investeer in de flexibiliteit. Het is deze vraag die destijds al geopperd werd in de memorie naar aanleiding van het flexibiliseringsdecreet in 2004: Deze vorm van flexibilisering is al voorzien in het structuurde- creet, en blijft voorlopig best behouden omwille van de afschaffing van het systeem van de examen- commissie van de Vlaamse Gemeenschap. Op ter- mijn zal moeten blijken of de creatie van de andere mogelijkheden tot flexibel studeren dit examen- contract niet overbodig maakt. VOORAF: HET BREDERE KADER VAN FLEXIBEL ONDERWIJS VOOR WERKSTUDENTEN Grofweg zijn er in het flexibel onderwijs voor werkstudenten vandaag drie trajecten mogelijk binnen de traditionele bachelors en masters in het hoger onderwijs: Een traject afgestemd op werkstudenten in kader van een diplomacontract; Afstandsonderwijs aan één van de studiecentra van de Open Universiteit; Een examencontract. Daarnaast bieden instellingen volgende type opleidingen vandaag of in de nabije toekomst aan voor studenten die willen bijscholen: hoger beroepsonderwijs (HBO), Permanente vorming o Artikel 17 1: postgraduaat opleiding: postgraduaat getuigschrift na succesvolle voltooiing van opleidingstrajecten met studie-omvang van ten minste 20 studiepunten; o Aritkel 17 2: kortere opleidingstrajecten Permanente vormingsopleiding: meestel x aantal uren, equivalent aan x studiepunten, afgesloten bijvoorbeeld met getuigschrift. Bijvoorbeeld een cursus. Permanente vormingsactiviteiten onbepaald, afgesloten bijvoorbeeld met attest. Bijvoorbeeld een studiemiddag. Over die tweede groep spreken we hier niet maar het is wel goed in te zien dat deze vormen bestaan. De eerste drie vormen zullen onze aandacht vervolgens wegdragen. DE DRIE TRAJECTEN ONTLEED Een traject afgestemd op werkstudenten in het kader van een diplomacontract Studenten kunnen vandaag in het kader van een deeltijds of voltijds diplomacontract faciliteiten krijgen indien zij als werkstudent worden aanzien. Bovendien beschikken zij over alle voorzieningen en begeleiding zoals een gewone student heeft aangezien hun opleiding via een klassiek contract wordt gevolgd dat bovendien gefinancierd wordt. Afstandsonderwijs aan één van de studiecentra voor de open universiteit Zoals een examencontract aan een Vlaamse hoger onderwijsinstelling, heeft een student via een opleiding aan een van de studiecentra van de Open Universiteit (OU) ook geen klassiek contactonderwijs. In tegenstelling tot een ecamencontract ontwikkelt de OU, al dan niet samen met de Vlaamse studiecentra, een hoogwaardige virtuele leeromgeving, al dan niet aangevuld met individuele afstandsbegeleiding. Die sterke ondersteuning op afstand maakt dat studenten beter voorbereid worden naar het examen toe. Een examencontract De ontwikkeling van dergelijke hoogwaardige ondersteuning kan niet binnen de beperkte financiering die instelling hebben voor examencontracten. Sommige instellingen, de K.U.Leuven is zo n voorbeeld, bieden wel de mogelijkheid om te genieten van bepaalde faciliteiten zoals de elektronische leeromgeving mits betaling van 50 euro voor die dienst. Voor het informatiedeficiet is dat een eerste oplossing maar ook niet meer dan dat. De informatie & eventuele virtuele Examencontracten 15 april

10 begeleiding die op dergelijke platformen ter beschikking is, is immers afgestemd op het contactonderwijs dan op afstandsonderwijs. FINANCIELE PLAATJE VOOR DE STUDENT In de onderstaande tabel is het kostenplaatje opgenomen voor verschillende parameters. Voorafgaand moet opgemerkt worden dat: Voor een goede vergelijking, de kostprijs van het cursusmateriaal, geschat op zo n 500 euro per jaar, 4 moet opgenomen worden bij het inschrijvingsgeld van het diplomacontract en examencontract. Bij de open universiteit zit dat immers standaard in het pakket; Het is goed om weten dat een werknemer die wil studeren per kalenderjaar via een persoonlijke bijdrage van 125 euro een opleidingscheque van maximaal 250 euro kan inzetten voor eender welk van de drie contracttypes; Het is goed om weten dat bovenop een opleidingscheque van 250 euro, een werknemer zonder een diploma hoger onderwijs voor een bachelordiploma, een diploma met sociale promotie of een lerarenopleiding nog eens 250 euro kan aanvragen, zonder een persoonlijke bijdrage. 5 Hier dient wel een kanttekening bij gemaakt te worden dat voor alle opleidingen van de OU deze 250 euro ingezet kan worden terwijl dat bij onderwijsinstellingen slechts voor een bachelor kan, althans behoudens uitzonderingen. Open universiteit Diplomacontract examencontract inschrijvingsgeld 60EC ,3 259,9 IG + cursusmater ,3 759,9 subsidie overheid 1790, ,8 0 totale kost 4912, ,6 759,9 inschrijvingsgeld 60EC ,3 259,9 Inkomenskorting A ,2 259,9 Inkomenskorting B 624, ,9 IG + cursuskost A ,2 759,9 IG + cursuskost B 624, ,9 OpleidingsC (125) 499, ,9 Gn dipl. HO (375) 249, vergelijking afkomstig uit de nota Blended Learning van de Vlir. 5 Examencontracten 15 april

11 kostprijs per vorm Examencontracten zijn uitgesloten van enige vorm van financiële tegemoetkoming omwille van sociale paramters, behoudens de opleidingscheques zoals hierboven aangegeven; Op het inschrijvingsgeld van de OU kan een korting van respectievelijk 50% (inkomensgrens: euro) en 80% (inkomensgrens: 9000 euro) bekomen worden. Die korting wordt onbeperkt versterkt, zolang men binnen die categorieën valt; Op het inschrijvingsgeld van een diplomacontract kan een korting worden verstrekt indien de werkstudent voldoet aan de voorwaarden om een studietoelage te krijgen. Hij kan dat zolang hij aan de nationaliteitsvoorwaarden voldoet, zijn studietoelagenkrediet niet heeft uitgeput en hij binnen de financiële voorwaarden valt (startende bij inkomensgrens euro). De vergelijking kan dan gemaakt worden tussen de verschillende sociale statuten die men als werkstudent kan hebben: - examencontract: geen; - diplomacontract: beursstudent (B), bijna-beursstudent (A), regulier inschrijvingsgeld; - open universiteit: laagste inkomenscategorie (B), middelste inkomenscategorie (A), regulier inschrijvingsgeld. Het is inderdaad zo dat de inkomenscategorieën niet perfect vergelijkbaar zijn. Niettemin geeft het wel een indicatie van het sociaal gehalte van de opleidingen. Zodoende komen we tot onderstaande tabel: Kostprijs student verschillende inkomenscat. en vorm Open universiteit Diplomacontract examencontract IG + cursusmater ,3 759,9 IG + cursuskost A ,2 759,9 IG + cursuskost B 624, ,9 Deze tabel toont aan dat: - Examencontracten niet noodzakelijk de goedkoopste onderwijsvorm uitmaken voor studenten die voldoen aan bepaalde sociale criteria; - Werkstudenten uit categorie B beter zouden opteren voor een opleiding aan de Open Universiteit of een Diplomacontract opnemen, althans indien zij nog financierbaar zijn via studietoelage. FINANCIEEL PLAATJE VOOR DE OVERHEID Onderstaande tabellen geven weer wat A. Hoe de subsidie van de overheid zich verhoudt tot de individuele bijdrage van de student; B. Wat per contracttype de a. Het inschrijvingsgeld zonder cursuskost (kan bij OU niet gemaakt worden); b. Het inschrijvingsgeld met cursuskost; Examencontracten 15 april

12 c. De subsidie van de overheid; d. De totale kostprijs examencontract Diplomacontract IG + cursusmater. subsidie overheid Open universiteit 0% 20% 40% 60% 80% 100% Open universiteit Diplomacontract examencontract Uit de tabellen blijkt dat afstandsleren, indien de student niet betoelaagd is, grotendeels door de studenten zelf moet betaald worden. De bijdrage van de overheid is erg beperkt. Of zoals de Vlir het verwoordt: Uit de vergelijkende tabel blijkt dat de Open Universiteit duur is voor de student, maar goedkoop voor de Vlaamse regering. Daar waar de doorsnee Vlaamse student 25 % van de totale financiering voor zijn rekening neemt en 75 % door de overheid wordt betaald, betaalt de OU-student 64 % van het totale bedrag en de Vlaamse overheid 36 %. Studeren aan de Open Universiteit wordt door de Vlaamse overheid dus weinig gestimuleerd. 6 6 Vlir nota Blended Learning Examencontracten 15 april

13 De overheid draagt daarentegen wel bij voor een diplomacontract. Het inschrijvingsgeld bedraagt daarom maar 568,3 euro. Meer nog, studenten die ingeschreven staan als werkstudent en voldoen aan de definitie zoals hierboven omschreven zorgen voor een financieringsbonus voor de instellingen. Zo worden instellingen gecompenseerd indien zij speciale trajecten ontwerpen waarbij er minstens aangepast studiemateriaal, begeleiding en toets- en examenfaciliteiten zijn ontwikkeld. Daarnaast is de volledige opleiding qua organisatie aangepast naar tijdstip of vorm, bijvoorbeeld via afstandsonderwijs of digitaal onderwijs. Die opleidingen worden opgenomen in het Hoger Onderwijsregister (HOR). De kenmerken waaraan de student moet voldoen zijn: - Werknemer of werkzoekende zijn; - Een opleiding volgen die kadert in een door de arbeidsbemiddelingsdienst voorgesteld traject naar werk; - De student mag nog niet in het bezit zijn van een masterdiploma of tweede cyclusdiploma. Voor een examencontract draagt de overheid niets bij. De kosten daarvoor worden gedragen door de student afhankelijk van de formule (50+(3*xEC))*I. Vandaag is dat 259,9 euro voor 60 EC. Hoewel de student met een examencontract ingeschrevenen in de DHO als student worden ingeschreven, geldt dat niet voor de berekening van de financiering van een instelling. Het inschrijfgeld is de enige financiële compensatie die instellingen krijgen voor het inrichten van dat contract en het voorzien van examens. Dat maakt die contractvorm voor de instellingen onaantrekkelijk om bijkomend in te investeren. Bovendien zorgen extra investeringen in het examencontract voor een verwatering van het onderscheid tussen beide types, wat op termijn voor een grote groei van het aantal inschrijvingen voor een examencontract kan zorgen. Dat kan niet de bedoeling zijn. Die investeringen moet wel langs twee andere wegen lopen: Financiering voor afstandsleren Zoals hierboven staat vermeld is de financiële bijdrage van de overheid voor de programma s van de Open Universiteit erg beperkt. Bovendien is het budget voor de Vlaamse studiecentra van de Open Universiteit al jaren niet bijgesteld. De universiteiten krijgen voor hun inspanningen voor de Open Universiteitsstudenten een al jaren niet-geïndexeerd en te klein budget. De programma s aangeboden via de Open Universiteit zijn bovendien enkel academisch georiënteerd. Afstandsleren binnen hogescholen is met het oog op de professioneel georiënteerde onderwijs- en examenvormen ook minder evident. Voor het stimuleren van een aanbod in programma s gebaseerd op afstandsleren moet de overheid nieuwe beleidsmatige initatieven en financiële tegemoetkomingen voorzien. Financiering van contactonderwijs gericht op werkstudenten. Hoewel afstandsleren en contactonderwijs door de digitalisering van het onderwijs niet steeds even scherp zijn te onderscheiden, blijven beide programma s nog steeds een eigen finaliteit hebben. De mate van studie-autonomie bij afstandsleren hoog is, is niet noodzakelijk geschikt voor iedere werkstudent. De overheid voorziet daarom financiële compensaties, zoals hierboven aangegeven, voor studenten die zich inschrijven in programma s, speciaal afgestemd op de noden van werkstudenten. Helaas wordt die financieringsbonus vandaag samen geteld met de andere doelgroepen waarvoor deze bonus wordt verleend. Vandaag reeds worden niet langer alle werkstudenten die voldoen aan de definitie gefinancierd omdat de financieringsgrens van de boni wordt overschreden. Dat werkt uiteraard niet stimulerend om verder te investeren in de ontwikkeling van onderwijsprogramma s. VERUIMEN AANBOD PROGRAMMA S GESCHIKT VOOR WERKSTUDENTEN In bedroeg het aantal programma s dat in Vlaanderen wordt aangeboden aangepast ter ondersteuning voor werkstudenten van die programma s werden aangeboden door de hogescholen en 103 door de universiteiten. In annex 1 wordt een overzicht gegeven van de opleidingen die veelvuldig of soms slechts enkel voortkomen in Vlaanderen. Opvallend is de grote afwezigheid van programma s in de medische en natuurwetenschappelijke domeinen. Op enkele opleidingen industrieel ingenieurswetenschappen, vroedkunde, verpleegkunde, ergotherapie e.d. na blijken Examencontracten 15 april

14 een aantal domeinen nagenoeg afwezig. Dat is opvallend gezien de ambitie die Vlaanderen heeft omtrent het verhogen van het aantal afgestudeerden in die domeinen. In het standpunt van 26 april 2011 heeft ook VVS stelling genomen dat inspanningen moeten ondernomen worden het aantal afgestudeerden in die domeinen te verhogen. Bovendien is het aanbod van programma s met afstandsleren hoofdzakelijk beperkt tot academische programma s. Een vorm van afstandsleren aangevuld met begeleiding rond de onderwijsvormen die de professionele oriëntering beogen zou voor professionele opleidingen ook erg interessant kunnen zijn. Het overzicht in annex 1 maakt een pijnlijk hiaat duidelijk in de huidige inspanningen om levenslang leren aan de hoger onderwijsinstellingen te bevorderen. Een goed aanbod moet in alle studiedomeinen worden uitgebouwd. Instellingen hopen het percentage van het aantal ingeschreven werkstudenten te bevorderen door de definitie te versoepelen. Dat willen ze onder meer bereiken door de voorwaarde te schrappen die, om in aanmerking te komen voor extra financiering, oplegt speciale voorzieningen qua organisatie en begeleiding in de programma s in te bouwen. Dat is uiteraard geen oplossing. Het pleidooi van instellingen voor meer financiering ter ontwikkeling van aangepaste programma s, zoals de universiteiten via hun voorstel omtrent Blended Learning (oktober 2010), kan wel soelaas bieden. De overheid moet daar dan ook resoluut op inzetten. VVS pleit daarom voor het algemeen behoud van het examencontract zolang voor alle opleidingsdomeinen in Vlaanderen nog geen voldoende varianten van afstandsleren en contactonderwijs specifiek gericht op werkstudenten zijn ontwikkeld. Zolang is er immers geen garantie dat er voor alle opleidingsdomeinen varianten bestaan die het levenslang leren en het tweede kansen onderwijs stimuleren via een andere weg. 5. BRONNEN Rapport examencontracten afdeling hoger onderwijs Standpunt VVS betreffende examencontracten Ontwerp van decreet betreffende de flexibilisering van het hoger onderwijs in Vlaanderen Amendementen 18 maart 2004, zitting Analyse Examencontracten afdeling hoger onderwijs Evaluatie van de implementatielasten naar aanleiding van de flexibilisering van het hoger onderwijs deelrapportage Thema 2 : contractsoorten Decreet betreffende de flexibilisering van het hoger onderwijs in Vlaanderen en houdende dringende hogeronderwijsmaatregelen afdeling hoger onderwijs Decreet betreffende de financiering van de werking van de hogescholen en de universiteiten in Vlaanderen afdeling hoger onderwijs Decreet betreffende de herstructurering van het hoger onderwijs in Vlaanderen afdeling hoger onderwijs 6. ANNEX 1 lijst met opleidingen die voldoen aan de decretale minimumvereisten met betrekking tot de toegankelijkheid voor werkstudenten Universiteiten aantal Bachelor in de Psychologie 4 Bachelor in de wijsbegeerte (en moraalwetenschappen) 3 Bachelor in de Rechten 3 Examencontracten 15 april

15 Bachelor in de Pedagogische Wetenschappen 2 Bachelor in de onderwijskunde (Kortrijk) 1 Bachelor of Theology and Religious Studies 1 Bachelor in de godgeleerdheid en godsdienstwetenschappen 1 Bachelor in de computerwetenschappen 1 Bachelor in de criminologische wetenschappen 1 Bachelor in de geschiedenis 1 Bachelor in de kunstwetenschappen en de archeologie 1 Bachelor in de politieke wetenschappen 1 Bachelor in de sociologie 1 Bachelor in de taal- en letterkunde 1 Bachelor in de toegepaste economische wetenschappen 1 Bachelor in de wijsbegeerte en moraalwetenschappen 1 Schakelprogramma tot Master in Verpleeg- en Vroedkunde 4 Schakelprogramma tot de master in de Psychologie 3 Schakelprogramma tot Master in de Rechten 3 Schakelprogramma tot Master in het Management en Beleid van Gezondheidszorg 3 Schakelprogramma tot Master in het Sociaal Werk 3 Schakelprogramma master sociologie 2 Schakelprogramma tot Master in de Pedagogische Wetenschappen 2 Schakelprogramma master educatieve studies 1 Schakelprogramma master archeologie en kunstwetenschappen 1 Schakelprogramma master bedrijfskunde 1 Schakelprogramma master criminologische wetenschappen 1 Schakelprogramma master economische wetenschappen 1 Schakelprogramma master geschiedenis 1 Schakelprogramma master management, zorg en beleid in de gerontologie 1 Schakelprogramma master onderwijskunde 1 Schakelprogramma master politieke wetenschappen 1 Schakelprogramma master revalidatiewetenschappen en kinesitherapie 1 Schakelprogramma master taal- en letterkunde 1 Schakelprogramma master toegepaste economische wetenschappen 1 Schakelprogramma master toegepaste informatica 1 Schakelprogramma master wijsbegeerte en moraalwetenschappen 1 Schakelprogramma Ma onderwijs- en opleidingswetenschappen 1 Master in de verpleegkunde en vroedkunde 4 Master in de psychologie 3 Master in de rechten 3 Examencontracten 15 april

16 Master in de sociologie 3 Master in de wijsbegeerte en moraalwetenschappen 3 Master in het management en beleid van de gezondheidszorg 3 Master Sociaal Werk 3 Master of Management 2 Master in de bedrijfskunde 1 Master in de criminologische wetenschappen 1 Master in de geschiedenis 1 Master in de kunstwetenschappen en de archeologie 1 Master in de onderwijskunde 1 Master in de politieke wetenschappen 1 Master in de revalidatiewetenschappen en de kinesitherapie 1 Master in de taal- en letterkunde 1 Master in de toegepaste economische wetenschappen 1 Master in de toegepaste informatica 1 Master in het management, zorg en beleid in de gerontologie 1 Master verkeerskunde 1 Master in de Pedagogische Wetenschappen 1 Master in de Onderwijs- en Opleidingswetenschappen 1 Master of Theology and Religious Studies 1 Master in de beleidseconomie 1 Master in de educatieve studies 1 Master in de godgeleerdheid en godsdienstwetenschappen 1 Master in de pedagogische wetenschappen 1 Master in de verzekeringen 1 Master in de wereldgodsdiensten, de interreligieuze dialoog en de religiestudie 1 Master in het informatiemanagement 1 Master in het overheidsmanagement en -beleid 1 Open Universiteit (ism universiteiten) Cultuurwetenschappen Informatica Managementwetenschappen Master Onderwijswetenschappen Milieu-natuurwetenschappen Psychologie Rechtswetenschappen Hogescholen Examencontracten 15 april

17 Bachelor in de verpleegkunde 11 Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs 10 Bachelor in het bedrijfsmanagement 8 Bachelor in het sociaal werk 6 Bachelor in het office management 5 Bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs 5 Bachelor in de vroedkunde 4 Bachelor in het kleuteronderwijs 4 Bachelor in de Orthopedagogie 2 Bachelor in de muziek 1 Bachelor in de interieurvormgeving 1 Bachelor in het informaticamanagement en de multimedia 1 Bachelor in de industriële wetenschappen 1 Bachelor in de landschaps- en tuinarchitectuur 1 Bachelor in de toegepaste informatica 1 Bachelor in de handelswetenschappen 1 Bachelor in de gezinswetenschappen 1 Bachelor in de agro- en biotechnologie 1 Bachelor in de Biomedische laboratoriumtechnologie 1 Bachelor in de bouw 1 Bachelor in de Chemie 1 Bachelor in de elektromechanica 1 Bachelor in de elektronica-ict 1 Bachelor in de mechanische ontwerp- en productietechnologie 1 Bachelor in de voedings- en dieetkunde 1 Bachelor in het facilitair management 1 Bachelor in het vastgoed 1 Bachelor in de orthopedagogie 1 Bachelor in de agro- en biotechnologie 1 Bachelor in de maatschappelijke veiligheid 1 Bachelor in de toegepaste psychologie 1 Bachelor in de toepgepaste informatica 1 bachelor beeldende kunst 1 Bachelor in de agro- en biotechnologie 1 Bachelor in de ergotherapie 1 Bachelor in de toegepaste informatica 1 Bachelor in de multimedia en communicatietechnologie 1 Bachelor in de toegepaste informatica 1 Bachelor in de interieurarchitectuur 1 Bachelor in het communicatiemanagement 1 Examencontracten 15 april

18 Bachelor in het toerisme en recreatiemanagement 1 Verpleegkunde brugprogramma 7 schakelprogramma beeldende kunst 1 Schakelprogramma interieurarchitectuur 1 Schakel: master in de industriële wetenschappen Biochemie 1 Schakel: master in de industriële wetenschappen Bouwkunde 1 Schakel: master in de industriële wetenschappen Chemie 1 Schakel: master in de industriële wetenschappen Elektromechanica 1 Schakel: master in de industriële wetenschappen Elektronica ICT 1 Schakel: master in de industriële wetenschappen Elektrotechniek 1 Schakel: master in de industriële wetenschappen Landmeten 1 Schakel: Ma Handelswetenschappen 1 master beeldende kunst 1 Master in de handelswetenschappen 1 Master in de interieurarchitectuur 1 Master in de muziek 1 Master in de industriële wetenschappen Biochemie 1 Master in de industriële wetenschappen Bouwkunde 1 Master in de industriële wetenschappen Chemie 1 Master in de industriële wetenschappen Elektromechanica 1 Master in de industriële wetenschappen Elektronica ICT 1 Master in de industriële wetenschappen Elektrotechniek 1 Master in de industriële wetenschappen Landmeten 1 Examencontracten 15 april

Vraag nr. 38 van 16 oktober 2012 van GOEDELE VERMEIREN

Vraag nr. 38 van 16 oktober 2012 van GOEDELE VERMEIREN VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 38 van 16 oktober 2012 van GOEDELE VERMEIREN Hoger onderwijs Studenten zonder

Nadere informatie

ANTWOORD. Vraag nr. 483 van 5 april 2012 van GOEDELE VERMEIREN

ANTWOORD. Vraag nr. 483 van 5 april 2012 van GOEDELE VERMEIREN VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 483 van 5 april 2012 van GOEDELE VERMEIREN Hoger onderwijs Werkstudenten Onder

Nadere informatie

Verder studeren in het hoger onderwijs

Verder studeren in het hoger onderwijs Verder studeren in het hoger onderwijs (vermelde richtingen: studenten zitten minstens in hun 2 de jaar nieuwe structuur Bachelor) Na EM (Economie - Moderne Talen) Academische Bachelor Communicatiewetenschappen

Nadere informatie

Stap. Studieadviespunt Gent. Handleiding bij de PowerPoint-presentatie Flexibilisering 2008-2009

Stap. Studieadviespunt Gent. Handleiding bij de PowerPoint-presentatie Flexibilisering 2008-2009 de Stap Studieadviespunt Gent Klein Raamhof 8, 9000 Gent Tel. 09 233 75 15 - Fax 09 224 15 65 mail: info@destapgent.be website: www.destapgent.be Handleiding bij de PowerPoint-presentatie Flexibilisering

Nadere informatie

Leerkrediet 2011 2012

Leerkrediet 2011 2012 2011 WAT IS HET LEERKREDIET? Het leerkrediet trad in werking in 2008-2009. Dit betekent dat elke student bij zijn eerste inschrijving een rugzak met 140 meekrijgt. De student gebruikt bij zijn inschrijving

Nadere informatie

Examencontracten. Inhoudstafel

Examencontracten. Inhoudstafel Examencontracten Inhoudstafel I. Inleiding II. III. IV. Inhoud van de bevraging Regelgevend kader Omschrijving van de problematiek V. Resultaat van de bevraging VI. VII. Aantallen creditcontracten en examencontracten

Nadere informatie

EXAMENCONTRACT VOOR HET VERWERVEN VAN EEN DIPLOMA

EXAMENCONTRACT VOOR HET VERWERVEN VAN EEN DIPLOMA EXAMENCONTRACT VOOR HET VERWERVEN VAN EEN DIPLOMA TUSSEN DE ONDERGETEKENDEN, De Vrije Universiteit Brussel met zetel te 1050 Brussel, Pleinlaan 2, die rechtspersoonlijkheid geniet bij wet van 28 mei 1970

Nadere informatie

Voor wie is het leerkrediet (en dus deze folder)?

Voor wie is het leerkrediet (en dus deze folder)? Leerkrediet Informatie Voor wie is het leerkrediet (en dus deze folder)? Diplomacontract: je volgt een opleiding met de bedoeling een diploma te behalen voor de volledige opleiding Creditcontract: je volgt

Nadere informatie

Ontwikkelingen in het hoger onderwijs

Ontwikkelingen in het hoger onderwijs Ontwikkelingen in het hoger onderwijs Liesbeth Hens Departement Onderwijs en Vorming Hoger Onderwijsbeleid liesbeth.hens@ond.vlaanderen.be SLO bachelor na bachelor master na master Professionele bachelor

Nadere informatie

Studeren in het hoger onderwijs in Vlaanderen

Studeren in het hoger onderwijs in Vlaanderen Studeren in het hoger onderwijs in Vlaanderen Hoger Beroepsonderwijs Hoger Beroepsonderwijs (HBO5): Na secundair onderwijs of via toelatingsexamen 3 jaar overdag of s avonds les volgen Les volgen in een

Nadere informatie

SCHAKELPROGRAMMA S UHASSELT

SCHAKELPROGRAMMA S UHASSELT SCHAKELPROGRAMMA S UHASSELT Heb je een professioneel bachelordiploma op zak en wil je een academische master behalen? Dat kan! Via een schakelprogramma kun je doorstromen naar een bepaalde master. Het

Nadere informatie

DE STRUCTUUR VAN HET HOGER ONDERWIJS

DE STRUCTUUR VAN HET HOGER ONDERWIJS Het hoger onderwijs in Vlaanderen kent twee soorten onderwijs: het hoger professioneel onderwijs en het academisch onderwijs. Je kan een opleiding volgen aan een hogeschool of aan een universiteit. Bron:

Nadere informatie

Toelatingsvoorwaarden Academiejaar 2011-2012 Rechtstreekse instroom tot de master-opleidingen

Toelatingsvoorwaarden Academiejaar 2011-2012 Rechtstreekse instroom tot de master-opleidingen Toelatingsvoorwaarden Academiejaar 2011-2012 Rechtstreekse instroom tot de master-opleidingen Dit document bevat het overzicht van de toelatingsvoorwaarden alle initiële masteropleidingen, schakel- en

Nadere informatie

Aanvraagformulier toelatingsprocedure Faculteit Theologie en Religiewetenschappen

Aanvraagformulier toelatingsprocedure Faculteit Theologie en Religiewetenschappen AANVRAAGFORMULIER TOELATINGSPROCEDURE FACULTEIT THEOLOGIE EN RELIGIEWETENSCHAPPEN NEDERLANDSTALIG PROGRAMMA 2014-2015 Bachelor met verminderde studieomvang Certificaat voor het godsdienstonderwijs Rechtstreekse

Nadere informatie

Aanpassingen OER 14-15

Aanpassingen OER 14-15 Aanpassingen OER 14-15 Algemeen: aanpak Focus: vereenvoudiging, inkorting, verheldering Daarnaast: mogelijkheden voor optimalisatie -ervaringen faculteiten en diensten -ervaringen beleid -externe regelgeving

Nadere informatie

Vraag nr. 41 van 17 oktober 2012 van LODE VEREECK

Vraag nr. 41 van 17 oktober 2012 van LODE VEREECK VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 41 van 17 oktober 2012 van LODE VEREECK Hoger onderwijs Kostprijs De materiële

Nadere informatie

BASISONDERWIJS Leerlingen. HOGER ONDERWIJS Studenten en cursisten. A Hoger beroepsonderwijs. B Hogescholen/universiteiten

BASISONDERWIJS Leerlingen. HOGER ONDERWIJS Studenten en cursisten. A Hoger beroepsonderwijs. B Hogescholen/universiteiten BASISONDERWIJS Leerlingen HOGER ONDERWIJS Studenten en cursisten A Hoger beroepsonderwijs 1 cursisten HBO5 verpleegkunde (1) 3 inschrijvingen in de specifieke lerarenopleiding van het volwassenenonderwijs

Nadere informatie

Je wil studeren aan een hogeschool of universiteit. Op het internet kan je hierover alle informatie vinden die je nodig hebt.

Je wil studeren aan een hogeschool of universiteit. Op het internet kan je hierover alle informatie vinden die je nodig hebt. EEN OPLEIDING KIEZEN Je wil studeren aan een hogeschool of universiteit. Op het internet kan je hierover alle informatie vinden die je nodig hebt. Wat moet je doen? 1. Lees de instructie en de zoektips

Nadere informatie

Hoger onderwijs in Vlaanderen. Informatiebrochure 2012

Hoger onderwijs in Vlaanderen. Informatiebrochure 2012 Hoger onderwijs in Vlaanderen Informatiebrochure 2012 Inhoud Inleiding...2 Soorten instellingen...3 Soorten opleidingen...3 Nieuw vanaf 2013-2014: integratie academische hogeschoolopleidingen in de universiteiten...5

Nadere informatie

SCHOOLBEVOLKING. Deel 1. Hoofdstuk 5 : Hoger onderwijs. 5.2. Hogescholenonderwijs

SCHOOLBEVOLKING. Deel 1. Hoofdstuk 5 : Hoger onderwijs. 5.2. Hogescholenonderwijs Deel 1 SCHOOLBEVOLKING 1 Hoofdstuk 5 : Hoger onderwijs 5.2. Hogescholenonderwijs OMVORMINGSTABEL VAN OPLEIDINGEN EN OPTIES NAAR PROFESSIONEEL GERICHTE BACHELORSOPLEIDINGEN Opleidingen en opties per studiegebied

Nadere informatie

Wat na je bacheloropleiding aan Hogeschool PXL?

Wat na je bacheloropleiding aan Hogeschool PXL? Wat na je bacheloropleiding aan Hogeschool PXL? n Bachelor in de agro- en biotechnologie 2 Beste PXL-student, Als (bijna) kersverse professionele bachelor zoek je misschien een geschikte overgang naar

Nadere informatie

26 maart 2015. 1. Algemene regels

26 maart 2015. 1. Algemene regels Je inschrijving wijzigen of stoppen met studeren tijdens het academiejaar en de gevolgen hiervan voor de kinderbijslag en de studietoelagen van de Vlaamse overheid 26 maart 2015 1. Algemene regels Wanneer

Nadere informatie

B.S.T. Beperkte statistische telling van de studenten in het hoger onderwijs op 31 oktober 2004. Academiejaar 2004-2005

B.S.T. Beperkte statistische telling van de studenten in het hoger onderwijs op 31 oktober 2004. Academiejaar 2004-2005 B.S.T. Beperkte statistische telling van de studenten in het hoger onderwijs op 31 oktober 2004 Academiejaar 2004-2005 Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap departement Onderwijs Inhoudsopgave Hoger onderwijs

Nadere informatie

TOELATINGSVOORWAARDEN 'WAT NA JE DIPLOMA'

TOELATINGSVOORWAARDEN 'WAT NA JE DIPLOMA' TOELATINGSVOORWAARDEN 'WAT NA JE DIPLOMA' In de volgende lijst kan je op zoek gaan naar een geschikte opleiding. Dit overzicht is gebaseerd op de toelatingsvoorwaarden versie 2010-2011. - toelatingsvoorwaarden

Nadere informatie

Studiegelden 2012-2013: raad van bestuur B1565/165/23.04.2012

Studiegelden 2012-2013: raad van bestuur B1565/165/23.04.2012 Studiegelden 2012-2013: raad van bestuur B1565/165/23.04.2012 Uitgangspunten Algemene Onderwijsregeling 2012-2013 1. Alle nieuwe studenten betalen het studiegeld volgens het tarief van een niet- beurstariefstudent.

Nadere informatie

Bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs. Studieomvangvermindering Werkstudenten Voor een diploma bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs

Bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs. Studieomvangvermindering Werkstudenten Voor een diploma bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs Bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs Studieomvangvermindering Werkstudenten Voor een diploma bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs 2014-2015 Arteveldehogeschool Bachelor in het onderwijs:

Nadere informatie

Deel 1 SCHOOLBEVOLKING. Hoofdstuk 5 : Hoger onderwijs

Deel 1 SCHOOLBEVOLKING. Hoofdstuk 5 : Hoger onderwijs Deel 1 SCHOOLBEVOLKING 1 Hoofdstuk 5 : Hoger onderwijs LEIDRAAD NAAR DE TABELLEN 1. Contracten Aantal inschrijvingen per soort contract... 223 2. Diplomacontracten Aantal inschrijvingen met een diplomacontract

Nadere informatie

Leidraad voor aanvragen van vrijstellingen (EVK)

Leidraad voor aanvragen van vrijstellingen (EVK) Leidraad voor aanvragen van vrijstellingen (EVK) GEZ Gezondheidszorg Departement Gezondheidszorg Campus Oude Luikerbaan 79 3500 Hasselt Verantwoordelijke EVK Ann Bancken (ann.bancken@khlim.be) Academiejaar

Nadere informatie

FAQ Frequently Asked Questions Master na master Notariaat

FAQ Frequently Asked Questions Master na master Notariaat FAQ Frequently Asked Questions Master na master Notariaat TOELATINGSVOORWAARDEN... 1 INSCHRIJVING... 2 STUDIETRAJECT... 2 STAGE... 4 WERKEN EN STUDEREN... 4 CURSUSMATERIAAL... 5 LESSENROOSTER... 5 EXAMENS...

Nadere informatie

Deel 1 SCHOOLBEVOLKING. Hoofdstuk 5 : Hoger onderwijs. 5.2. Universitair onderwijs

Deel 1 SCHOOLBEVOLKING. Hoofdstuk 5 : Hoger onderwijs. 5.2. Universitair onderwijs Deel 1 SCHOOLBEVOLKING 1 Hoofdstuk 5 : Hoger onderwijs 5.2. Universitair onderwijs DEFINITIE VAN BEGRIPPEN IN HET Academiejaar: een periode van één jaar die ten vroegste op 1 september en uiterlijk op

Nadere informatie

VLIR-ADVIES BETREFFENDE DE STUDIEGELDEN VOOR DIPLOMA- EN CREDITCONTRACTEN VOOR HET ACADEMIEJAAR 2011-2012

VLIR-ADVIES BETREFFENDE DE STUDIEGELDEN VOOR DIPLOMA- EN CREDITCONTRACTEN VOOR HET ACADEMIEJAAR 2011-2012 VLIR-ADVIES BETREFFENDE DE STUDIEGELDEN VOOR DIPLOMA- EN CREDITCONTRACTEN VOOR HET ACADEMIEJAAR 2011-2012 1. HET DECREET In de artikels tot en met 60 van het decreet van 30 april 2004 betreffende de flexibilisering

Nadere informatie

Oktobertelling 2015. Bekendmaking studentenaantallen Vlaamse hogescholen

Oktobertelling 2015. Bekendmaking studentenaantallen Vlaamse hogescholen Oktobertelling 2015 Bekendmaking studentenaantallen Vlaamse hogescholen www.vlhora.be 1 1. Aantal studenten Professioneel gerichte bachelor 2010 2011 2012 2013 2014 2015 15tov14 Audiovisuele en Beeldende

Nadere informatie

INSCHRIJVEN AAN DE HOGESCHOOL

INSCHRIJVEN AAN DE HOGESCHOOL Je wil je inschrijven aan de Hogeschool en je zoekt informatie op het internet. De teksten zijn gebaseerd op de website van de Hogeschool Antwerpen. Voor de correcte info van dit moment: surf naar www.ha.be.

Nadere informatie

ONTWERP VAN DECREET. betreffende de kwalificatiestructuur AMENDEMENTEN

ONTWERP VAN DECREET. betreffende de kwalificatiestructuur AMENDEMENTEN Zitting 2008-2009 25 maart 2009 ONTWERP VAN DECREET betreffende de kwalificatiestructuur AMENDEMENTEN Zie: 2158 (2008-2009) Nr. 1: Ontwerp van decreet 5571 OND 2 AMENDEMENT Nr. 1 Artikel 7 In a), tweede

Nadere informatie

Advies over het leerkrediet: een voorstel tot vereenvoudiging

Advies over het leerkrediet: een voorstel tot vereenvoudiging Raad Hoger Onderwijs 9 juni 2015 RHO-RHO-ADV-1415-007 Advies over het leerkrediet: een voorstel tot vereenvoudiging Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus 6 BE-1210 Brussel T +32 2 219 42 99 F +32 2 219

Nadere informatie

Je reisgids. De nieuwe onderwijs- en examenregeling 2005-2006

Je reisgids. De nieuwe onderwijs- en examenregeling 2005-2006 Je reisgids De nieuwe onderwijs- en examenregeling 2005-2006 Met alles wat je moet weten over: je inschrijving en het studiegeld de samenstelling van je studieprogramma examens en beraadslaging begeleiding

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.2 - November 2008-147-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.2 - November 2008-147- Vlaams Parlement Vragen en Antwoorden Nr.2 November 2008 47 VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTERPRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDERWIJS

Nadere informatie

Tweede en derde graad ASO

Tweede en derde graad ASO Tweede en derde graad ASO Economie Eigenheid: wordt in twee paketten aangeboden: met meer moderne talen of met meer wiskunde het vak economie bestaat uit algemene economie en bedrijfswetenschappen (daar

Nadere informatie

Overzicht. Studiekeuze Bachelor-masterstructuur (bama) Overgang SO naar HO Praktisch Studeren doe je zelf maar niet alleen

Overzicht. Studiekeuze Bachelor-masterstructuur (bama) Overgang SO naar HO Praktisch Studeren doe je zelf maar niet alleen Start to study Overzicht Studiekeuze Bachelor-masterstructuur (bama) Overgang SO naar HO Praktisch Studeren doe je zelf maar niet alleen Hoe maak je een goede studiekeuze? Studiekeuze Neem je tijd! begin

Nadere informatie

Bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs

Bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs Bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs Verkort traject/ Studieomvangvermindering Begeleid afstandsonderwijs Werkstudenten bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs 2015-2016 Arteveldehogeschool

Nadere informatie

A r t e v e l d e h o g e s c h o o l? verder studeren. werken. wegwijzer. K a t h o l i e k H o g e r O n d e r w i j s G e n t 2 0 0 8

A r t e v e l d e h o g e s c h o o l? verder studeren. werken. wegwijzer. K a t h o l i e k H o g e r O n d e r w i j s G e n t 2 0 0 8 A r t e v e l d e h o g e s c h o o l? verder studeren werken wegwijzer K a t h o l i e k H o g e r O n d e r w i j s G e n t 2 0 0 8 Beste student Nog even en je sleept de welverdiende beloning voor een

Nadere informatie

PERSCONFERENTIE HOGER ONDERWIJS IN CIJFERS

PERSCONFERENTIE HOGER ONDERWIJS IN CIJFERS PERSCONFERENTIE HOGER ONDERWIJS IN CIJFERS DUIDING BIJ DE SLIDES 1 STUDENTEN ALGEMENE DUIDING - In de tabellen en grafieken is enkel informatie opgenomen over initiële bachelor- en masteropleidingen. Het

Nadere informatie

Wat na de Topsportschool?

Wat na de Topsportschool? Wat na de Topsportschool? Theorie > praktijk Competenties & randvoorwaarden Hoger onderwijs of iets anders? Als topsporter in het HO Actie! Moeilijk gaat ook Ontwikkelingsmodel topsporter Wylleman, P.,

Nadere informatie

Bijlage II: uitvoeringsmodaliteiten

Bijlage II: uitvoeringsmodaliteiten Bijlage II: uitvoeringsmodaliteiten Artikel 3.3, lid 1 Algemene toelatingsvoorwaarden voor een bacheloropleiding Voor de inschrijving voor een bacheloropleiding geldt als algemene toelatingsvoorwaarde

Nadere informatie

B.S.T. Beperkte statistische telling van de studenten in het hoger onderwijs op 31 oktober 2003. Academiejaar 2003-2004

B.S.T. Beperkte statistische telling van de studenten in het hoger onderwijs op 31 oktober 2003. Academiejaar 2003-2004 B.S.T. Beperkte statistische telling van de studenten in het hoger onderwijs op 31 oktober 2003 Academiejaar 2003-2004 Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap departement Onderwijs Inhoudsopgave Hoger onderwijs

Nadere informatie

Campus Dansaert Campus Jette 2011

Campus Dansaert Campus Jette 2011 Campus Dansaert Campus Jette 2011 Talenttraining www.erasmushogeschool.be partner in de Universitaire Associatie Brussel Talenttraining? Ben ik goed voorbereid op het hoger onderwijs? Wat boeit me? Waarin

Nadere informatie

FAQ Frequently Asked Questions Master na master Notariaat

FAQ Frequently Asked Questions Master na master Notariaat FAQ Frequently Asked Questions Master na master Notariaat Toelatingsvoorwaarden... 1 Inschrijving... 2 Studietraject... 3 Stage... 4 Werken en studeren... 5 Cursusmateriaal... 5 Lessenrooster... 6 Examens...

Nadere informatie

FAQ deeltijds studeren opleiding vroedkunde Turnhout

FAQ deeltijds studeren opleiding vroedkunde Turnhout FAQ deeltijds studeren opleiding vroedkunde Turnhout Kan je in Turnhout de opleiding vroedkunde in deeltijds gaan studeren? Ja, dit kan. Er wordt dan een individueel programma op maat gemaakt. Hebben jullie

Nadere informatie

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding)

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) Rijselstraat 5 8200 Brugge T 050 38 12 77 F 050 38 11 71 www.howest.be Informatiebrochure Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) ACADEMIEJAAR 2013-2014 Inhoud Doel

Nadere informatie

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding)

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) Informatiebrochure Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) ACADEMIEJAAR 2012-2013 Inhoud Doel van de opleiding Situering van de opleiding Onderwijsvormen Onderwijsorganisatie

Nadere informatie

Aantal uitgereikte diploma's voor het academiejaar 2003-2004 ingedeeld per cyclus, studiegebied, nationaliteit en geslacht - per universiteit

Aantal uitgereikte diploma's voor het academiejaar 2003-2004 ingedeeld per cyclus, studiegebied, nationaliteit en geslacht - per universiteit Academiejaar 2004-2005 UNIVERSITAIR ONDERWIJS Aantal uitgereikte diploma's voor het academiejaar 2003-2004 ingedeeld per cyclus, studiegebied, en geslacht - per universiteit Katholieke universiteit Brussel

Nadere informatie

Instroom Doorstroom - Uitstroom

Instroom Doorstroom - Uitstroom Infofiche Instroom Doorstroom - Uitstroom De Vlaamse overheid wil inzetten op instroom, doorstroom en uitstroom van studenten in het hoger onderwijs en dit vooral wat betreft studenten die onevenredig

Nadere informatie

4.5686311.5681.156 568 3.4481.996. Hoger onderwijs in cijfers. Studentenaantallen op 31 oktober 2007

4.5686311.5681.156 568 3.4481.996. Hoger onderwijs in cijfers. Studentenaantallen op 31 oktober 2007 1.800 5.023 465 212 4.5686311.5681.156 800 7.812 95 418 568 3.4481.996 631 Hoger onderwijs in cijfers Studentenaantallen op 31 oktober 2007 Academiejaar 2007-2008 Hoger onderwijs in cijfers Studentenaantallen

Nadere informatie

focus op vrijstelling voor studies in het kader van de knelpuntberoepen

focus op vrijstelling voor studies in het kader van de knelpuntberoepen focus op vrijstelling voor studies in het kader van de knelpuntberoepen U bent uitkeringsgerechtigd volledig werkloos? U hebt sinds tenminste 2 jaar uw studies of leertijd beëindigd? U hebt geen einddiploma

Nadere informatie

DECREET. betreffende de hervorming van het hoger onderwijs in de kinesitherapie en de revalidatiewetenschappen in de Vlaamse Gemeenschap

DECREET. betreffende de hervorming van het hoger onderwijs in de kinesitherapie en de revalidatiewetenschappen in de Vlaamse Gemeenschap VLAAMS PARLEMENT DECREET betreffende de hervorming van het hoger onderwijs in de kinesitherapie en de revalidatiewetenschappen in de Vlaamse Gemeenschap HOOFDSTUK I Inleidende bepalingen Artikel 1 Dit

Nadere informatie

Vrijstellingsbeleid SLO HIK Geel

Vrijstellingsbeleid SLO HIK Geel rijstellingsbeleid SLO HIK Geel 1. Inleiding * Je aanvraag tot vrijstelling gebeurt steeds via het aanvraagformulier, opgenomen onder punt 4. * Indien je meerdere vrijstellingen wenst aan te vragen, gebruik

Nadere informatie

Leidraad voor aanvragen van vrijstellingen (EVK - EVC) Departement HB. PBA Bedrijfsmanagement: Accountancy-Fiscaliteit in avondonderwijs

Leidraad voor aanvragen van vrijstellingen (EVK - EVC) Departement HB. PBA Bedrijfsmanagement: Accountancy-Fiscaliteit in avondonderwijs Leidraad voor aanvragen van vrijstellingen (EVK - EVC) Departement HB PBA Bedrijfsmanagement: Accountancy-Fiscaliteit in avondonderwijs Academiejaar 2012 2013 1. PROCEDURE 1.1 Aanvragen van je vrijstellingen

Nadere informatie

betreffende het Onderwijs XXIII

betreffende het Onderwijs XXIII stuk ingediend op 2066 (2012-2013) Nr. 5 19 juni 2013 (2012-2013) Ontwerp van decreet betreffende het Onderwijs XXIII Amendementen Stukken in het dossier: 2066 (2012-2013) Nr. 1: Ontwerp van decreet Nr.

Nadere informatie

De wederzijdse onderwijsparticipatie van Nederlanders aan het Vlaams onderwijs

De wederzijdse onderwijsparticipatie van Nederlanders aan het Vlaams onderwijs De wederzijdse onderwijsparticipatie van Nederlanders aan het Vlaams onderwijs schooljaar 2010-2011 Toelichting Situering Dit rapport geeft een analyse van de mate waarin Nederlandse leerlingen en studenten

Nadere informatie

De huidige structuur in het Hoger Onderwijs De hervormde opleiding Bachelor Verpleegkunde

De huidige structuur in het Hoger Onderwijs De hervormde opleiding Bachelor Verpleegkunde De huidige structuur in het Hoger Onderwijs De hervormde opleiding Bachelor Verpleegkunde 28-10-2010 Helly Symens 1 Bologna verklaring Met de Bologna-verklaring van juni 1999, ondertekend door 31 ministers

Nadere informatie

Handleiding voor het samenstellen van een individueel collegerooster

Handleiding voor het samenstellen van een individueel collegerooster Handleiding voor het samenstellen van een individueel collegerooster voor studenten van campus Brussel en campus Parnas Academiejaar 2014-2015 1. Waar vind ik de inhoud van mijn vakken? Kies in de programmagids

Nadere informatie

Aan de slag met het onderwijs- en examenreglement van de K.U.Leuven 13-12-2011 1

Aan de slag met het onderwijs- en examenreglement van de K.U.Leuven 13-12-2011 1 Aan de slag met het onderwijs- en examenreglement van de K.U.Leuven 13-12-2011 1 Inleiding Doel van de vorming = zelfstandig het OER kunnen gebruiken om vragen vanuit de praktijk op te lossen, om het meest

Nadere informatie

Studiegebied Gezondheidszorg Studiegebied Onderwijs Campus Nieuwland Nieuwland 198, 1000 Brussel T 02 512 32 59, F 02 512 80 14

Studiegebied Gezondheidszorg Studiegebied Onderwijs Campus Nieuwland Nieuwland 198, 1000 Brussel T 02 512 32 59, F 02 512 80 14 14 HOGESCHOOL-UNIVERSITEIT BRUSSEL Stormstraat 2, 1000 Brussel T 02 210 12 11, F 02 217 64 64, E info@hubrussel.be http://www.hubrussel.be 14A Studiegebied Economie en management Campus Stormstraat Stormstraat

Nadere informatie

LEERKREDIET. Wat? - een systeem om de studievoortgang te bewaken - elke student krijgt een "rugzakje" met 140 studiepunten

LEERKREDIET. Wat? - een systeem om de studievoortgang te bewaken - elke student krijgt een rugzakje met 140 studiepunten Wat? - een systeem om de studievoortgang te bewaken - elke student krijgt een "rugzakje" met 140 studiepunten Waarom? studenten aanzetten tot een bewuste studiekeuze Resultaat? aanmoediging en beloning

Nadere informatie

BANABA INTENSIEVE ZORGEN EN SPOEDGEVALLENZORG 2014-2015

BANABA INTENSIEVE ZORGEN EN SPOEDGEVALLENZORG 2014-2015 BANABA INTENSIEVE ZORGEN EN SPOEDGEVALLENZORG 2014-2015 INHOUD 04 Doel van de opleiding 05 Banaba Intensieve zorgen en spoedgevallenzorg 06 Situering van de opleiding 08 Curricula 09 Individueel traject

Nadere informatie

Studiefinanciering. Infofiche 1. WAT VOORAF GING

Studiefinanciering. Infofiche 1. WAT VOORAF GING Infofiche Studiefinanciering Het verkrijgen van een studietoelage van de Vlaamse overheid is de belangrijkste en bekendste maatregel onder studiefinanciering maar ook financiering vanuit de sociale dienst

Nadere informatie

Werken en studeren. Gezondheidszorg. ba Verpleegkunde ba Voedings- & Dieetkunde ba Vroedkunde

Werken en studeren. Gezondheidszorg. ba Verpleegkunde ba Voedings- & Dieetkunde ba Vroedkunde Werken en studeren Gezondheidszorg 2015 ba Verpleegkunde ba Voedings- & Dieetkunde ba Vroedkunde Interesse in de bachelor Verpleegkunde, Voedings- & Dieetkunde of Vroedkunde? Je wil studeren, maar kunt

Nadere informatie

focus op vrijstelling voor studies in het kader van de knelpuntberoepen

focus op vrijstelling voor studies in het kader van de knelpuntberoepen focus op vrijstelling voor studies in het kader van de knelpuntberoepen U bent uitkeringsgerechtigd volledig werkloos? U hebt sinds tenminste 2 jaar uw studies of leertijd beëindigd? U hebt geen einddiploma

Nadere informatie

V R IJ E U N I V E R S I T E I T B R U S S E L

V R IJ E U N I V E R S I T E I T B R U S S E L V R IJ E U N I V E R S I T E I T B R U S S E L LIJST PROGRAMMA S VOOR WERKSTUDENTEN 2013-2014 Rectoraat Departement Onderwijsbeleid / Cel Curriculumbeheer (auteur M Vandersteen) finale versie 12.12..2012

Nadere informatie

Aanvullingen bij het examenreglement Studiegebied industriële ingenieurswetenschappen

Aanvullingen bij het examenreglement Studiegebied industriële ingenieurswetenschappen Aanvullingen bij het examenreglement Studiegebied industriële ingenieurswetenschappen Academiejaar 2012-2013 Artikel 7: Standaardtraject of flexibel traject De studieomvang van een voltijds studieprogramma

Nadere informatie

VERDER STUDEREN NA JE BACHELORDIPLOMA 2015-2016

VERDER STUDEREN NA JE BACHELORDIPLOMA 2015-2016 VERDER STUDEREN NA JE BACHELORDIPLOMA 2015-2016 ZIN OM VERDER TE STUDEREN? Meer dan 45% van de studenten aan de Arteveldehogeschool studeert succesvol verder. Je hebt heel wat mogelijkheden: Je kan een

Nadere informatie

focus op vrijstelling voor studies in het kader van de knelpuntberoepen

focus op vrijstelling voor studies in het kader van de knelpuntberoepen focus op vrijstelling voor studies in het kader van de knelpuntberoepen U bent uitkeringsgerechtigd volledig werkloos? U hebt sinds tenminste 2 jaar uw studies of leertijd beëindigd? U hebt geen einddiploma

Nadere informatie

Bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs

Bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs Bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs Verkort traject/ Studieomvangvermindering Begeleid afstandsonderwijs Werkstudenten bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs 2016-2017 Arteveldehogeschool

Nadere informatie

2. Uit welke sectoren waren de werknemers afkomstig (procentueel) die opleidingscheques aanvroegen, respectievelijk in 2003, 2004, 2005, 2006?

2. Uit welke sectoren waren de werknemers afkomstig (procentueel) die opleidingscheques aanvroegen, respectievelijk in 2003, 2004, 2005, 2006? VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDER- WIJS EN VORMING Vraag nr. 95 van 7 februari 2007 van HILDE CREVITS

Nadere informatie

Katholieke Universiteit Brussel

Katholieke Universiteit Brussel Academiejaar 2003-2004 UNIVERSITAIR ONDERWIJS Aantal uitgereikte diploma's voor het academiejaar 2002-2003 ingedeeld per cyclus, studiegebied, nationaliteit en geslacht - per universiteit Katholieke Universiteit

Nadere informatie

OFFICE MANAGEMENT VERKORTE TRAJECTEN. Event- en Projectmanagement Management Assistant Medical Management Assistant

OFFICE MANAGEMENT VERKORTE TRAJECTEN. Event- en Projectmanagement Management Assistant Medical Management Assistant Arteveldehogeschool Opleiding Office Management Campus Kantienberg Voetweg 66 9000 Gent trajectbeheerofm@arteveldehs.be VERKORTE TRAJECTEN OFFICE MANAGEMENT Event- en Projectmanagement Management Assistant

Nadere informatie

ANTWOORD. Vraag nr. 572 van 1 september 2011 van KATHLEEN DECKX

ANTWOORD. Vraag nr. 572 van 1 september 2011 van KATHLEEN DECKX VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 572 van 1 september 2011 van KATHLEEN DECKX Leerlingen BSO Slaagkansen hoger

Nadere informatie

INNOVEREND ONDERNEMEN

INNOVEREND ONDERNEMEN ACADEMISCH PROGRAMMA INTERUNIVERSITAIR POSTGRADUAAT INNOVEREND ONDERNEMEN VOOR INGENIEURS Innovate Create Design Geef de wereld van morgen mee vorm Het Postgraduaat Innoverend Ondernemen voor ingenieurs

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Spaans. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs.

Proefhoofdstuk Spaans. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs. Proefhoofdstuk Spaans www.centrumvoorafstandsonderwijs.be www.centrumvoorafstandsonderwijs.be Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Oude Brusselseweg 125, 9050 Hasselt, Simpernelstraat

Nadere informatie

V R IJ E U N I V E R S I T E I T B R U S S E L VOORBEREIDINGSPROGRAMMA S VUB 2014-2015

V R IJ E U N I V E R S I T E I T B R U S S E L VOORBEREIDINGSPROGRAMMA S VUB 2014-2015 V R IJ E U N I V E R S I T E I T B R U S S E L VOORBEREIDINGSPROGRAMMA S VUB 2014-2015 Rectoraat Departement Onderwijsbeleid / Cel Curriculumbeheer (auteur E. Van Cromphout) finale versie 18.06.2014 1

Nadere informatie

Master in het overheids - management en -beleid

Master in het overheids - management en -beleid Faculteit Sociale Wetenschappen Master in het overheids - management en -beleid Leg je grens op oneindig. Heb je een brede maatschappelijke interesse en oog voor politieke en bestuurlijke fenomenen? Ben

Nadere informatie

Onderwijs- en. examenregeling 2013-2014. Verkorte versie van de onderwijs- en examenregeling. www.ehb.be

Onderwijs- en. examenregeling 2013-2014. Verkorte versie van de onderwijs- en examenregeling. www.ehb.be Onderwijs- en examenregeling 2013-2014 Verkorte versie van de onderwijs- en examenregeling www.ehb.be Beste student, Je rechten en plichten als student staan beschreven in de algemene onderwijs- en examenregeling,

Nadere informatie

Omvorming naar de masteropleidingen

Omvorming naar de masteropleidingen Omvorming naar de masteropleidingen Data van indiening van de ingevulde formulieren: Dit beperkt formulier op 4 oktober 2002 Uitgebreider formulier (met o.m. de doelstellingen en eindtermen) uiterlijk

Nadere informatie

Onderwijs en vorming. 1 73.609 leerlingen. Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse

Onderwijs en vorming. 1 73.609 leerlingen. Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 30 september 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Onderwijs en vorming Samenvatting 73.609 leerlingen (2012) 16.981 kleuters 26.537 kinderen in het lager

Nadere informatie

HOGER ONDERWIJS IN CIJFERS

HOGER ONDERWIJS IN CIJFERS HOGER ONDERWIJS IN CIJFERS AANTAL INSCHRIJVINGEN OP 31 OKTOBER 2010 ACADEMIEJAAR 2010-2011 INHOUDSTAFEL Inhoudstafel... 2 Inleiding... 3 Organisatie van het hoger onderwijs in Vlaanderen... 4 Evoluties

Nadere informatie

HOGER ONDERWIJS IN VLAANDEREN. Informatiebrochure 2014

HOGER ONDERWIJS IN VLAANDEREN. Informatiebrochure 2014 HOGER ONDERWIJS IN VLAANDEREN Informatiebrochure 2014 2 Mijenko Bernfest istock Thinkstock Mijenko Bernfest istock Thinkstock Inhoud 4 Inleiding 6 Organisatie van het hoger onderwijs 6 Instellingen 6 Opleidingen

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Gitaar. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs.

Proefhoofdstuk Gitaar. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs. Proefhoofdstuk Gitaar Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Oude Brusselseweg 125, 9050 Hasselt, Simpernelstraat 27, 3511 Brussel, Timmerhoutkaai 4, 1000 +32 3 292 33 30 Maak

Nadere informatie

Kinderbijslag na de leerplicht Studenten

Kinderbijslag na de leerplicht Studenten Kinderbijslagfonds Horizon Het Gezin Gistelse Steenweg 238-240, B-8200 Brugge Ons kenmerk: Consulente: Telefoon: (050) 44 93 00 E-mail: info@horizonhetgezin.be Kinderbijslag na de leerplicht Studenten

Nadere informatie

BACHELOR IN DE PEDAGOGIE VAN HET JONGE KIND ARTEVELDEHOGESCHOOL

BACHELOR IN DE PEDAGOGIE VAN HET JONGE KIND ARTEVELDEHOGESCHOOL Arteveldehogeschool Bachelor in de pedagogie van het jonge kind Joseph Gérardstraat 18 9040 Sint-Amandsberg 09/234.88.00 info.pedagogiejongekind@arteveldehs.be PRECEDENTENLIJST om (een) vrijstelling(en)

Nadere informatie

Specifieke lerarenopleiding

Specifieke lerarenopleiding Aanvraag tot vrijstelling van een of meerdere modules. Algemene informatie De directie van het centrum kan vrijstellingen van opleidingsonderdelen (modules) verlenen. Deze kunnen leiden tot studieduurverkorting.

Nadere informatie

Bachelor in de wijsbegeerte: 10 opties voor je toekomst

Bachelor in de wijsbegeerte: 10 opties voor je toekomst HOGER INSTITUUT VOOR WIJSBEGEERTE Bachelor in de wijsbegeerte: 10 opties voor je toekomst Combineer filosofie met een andere opleiding (rechten, sociologie, psychologie, geschiedenis ) Beste (toekomstige)

Nadere informatie

BRUGOPLEIDING VERPLEEGKUNDE 2015-2016

BRUGOPLEIDING VERPLEEGKUNDE 2015-2016 BRUGOPLEIDING VERPLEEGKUNDE 2015-2016 INHOUD 04 Doel van de opleiding 06 Situering van de opleiding 08 Curricula 13 Algemene informatie 16 Hoe te bereiken? VOORWOORD Het personeel en de studenten van de

Nadere informatie

Bijzondere beroepstitel:

Bijzondere beroepstitel: 2012 2013 Bijzondere beroepstitel: Verpleegkundige gespecialiseerd in de intensieve zorg en spoedgevallenzorg Hogeschool West-Vlaanderen Departement Rijselstraat 5 8200 Brugge T 050 38 12 77 Wouter.Decock@howest.be

Nadere informatie

Omvorming naar de masteropleidingen

Omvorming naar de masteropleidingen Omvorming naar de masteropleidingen Data van indiening van de ingevulde formulieren: Dit beperkt formulier op 4 oktober 2002 Uitgebreider formulier (met o.m. de doelstellingen en eindtermen) uiterlijk

Nadere informatie