Kinderrechteneducatie: een brede benadering. Achtergronddossier

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kinderrechteneducatie: een brede benadering. Achtergronddossier"

Transcriptie

1 Kinderrechteneducatie: een brede benadering Achtergronddossier Beste lezer, Fijn dat u deelneemt aan het Open Forum over kinderrechteneducatie in het onderwijs op 23 oktober In dit achtergronddossier leest u meer over de visie op kinderrechteneducatie (KRE) die de Kinderrechtencoalitie hierbij hanteert, en waarom het zo belangrijk is om aandacht te besteden aan KRE in het onderwijs. We nodigen graag elke deelnemer uit om dit achtergronddossier op voorhand door te nemen. Het geeft een eerste inkijk in de theorie rond kinderrechteneducatie. Zo kunnen we tijdens het Open Forum ten volle inzetten op interactie en kunnen we de verschillende toepassingen van kinderrechteneducatie in de onderwijspraktijk onder de loep nemen. 1. WAT WILLEN WE BEREIKEN MET HET JAARTHEMA KINDERRECHTENEDUCATIE IN HET ONDERWIJS? Dit jaar viert het VN-Kinderrechtenverdrag haar 25 ste verjaardag. Ons land ratificeerde het Verdrag reeds in 1991 en is sindsdien verantwoordelijk om de rechten van alle kinderen te respecteren, te promoten en te verdedigen. Hieronder verstaat men ook dat iedereen geïnformeerd wordt over kinderrechten. Het onderwijs als sector in zijn geheel is de plek bij uitstek is om kinderen en volwassenen in aanraking te laten komen met kinderrechten en deze ook toe te passen in hun eigen leef- en werkomgeving. Anderzijds zien we dat nog niet iedereen in het onderwijs in aanraking komt met kinderrechten. Daarom koos de Kinderrechtencoalitie ervoor om dit jaar extra aandacht te vragen voor deze belangrijke opdracht. We formuleerden twee doelstellingen die we willen bereiken met het jaarthema: - We willen tegen eind 2014 via studie en overleg een duidelijk overzicht verkrijgen over de bestaande hefbomen en knelpunten die bestaan rond kinderrechteneducatie in het basis-, secundair en hoger onderwijs. - We willen tegen eind 2014 aanbevelingen formuleren om kinderrechteneducatie structureel te verankeren zowel binnen het onderwijsbeleid, de lerarenopleidingen als in de dagelijkse praktijk op school. 1

2 2. HOE KAN U TIJDENS HET OPEN FORUM HIER AAN BIJDRAGEN? Tijdens het Open Forum willen we samen met u en de andere deelnemers de volgende ambities waarmaken, zodat deze kunnen bijdragen aan het bereiken van de doelstellingen van het jaarthema: - We willen bij de deelnemers een sterker bewustzijn creëren rond de betekenis van kinderrechteneducatie in het onderwijs - We willen onderzoeken wat de voorwaarden zijn opdat kinderrechteneducatie structureel en duurzaam ingebed wordt in het onderwijs. 3. WAT IS KINDERRECHTENEDUCATIE? Er bestaan verschillende interpretaties en opvattingen over wat kinderrechteneducatie nu eigenlijk is. Wat kan het allemaal zijn? een les over het ontstaan en de inhoud van het Kinderrechtenverdrag een les over een welbepaald thema waarop kinderrechten van toepassing zijn, bijvoorbeeld over pesten of armoede. een vorming aan professionelen die in contact komen met kinderen over hoe ze in hun werkpraktijk kinderrechten kunnen toepassen. een school die kinderrechten als rode draad gebruikt doorheen haar hele schoolbeleid een les waarin de leerlingen worden geleerd hoe ze kunnen opkomen voor hun rechten of die van andere kinderen, zowel hier als in het Zuiden. en nog veel meer! Kinderrechteneducatie kan dus op verschillende manieren ingevuld worden: - Doelstelling: Proactief (versterken van het respect voor kinderrechten) en defensief (om kinderrechtenschendingen te voorkomen ) - Doelgroep: kinderen en volwassen - Sector: zowel in formele, informele als niet-formele leercontexten - Bereik: zowel hier als in alle andere landen van de wereld - Termijn: zowel over het verleden, nu als over de toekomst 2

3 - Thema s: algemeen (kinderrechten algemeen, kinderrechten in het Zuiden, nondiscriminatie, participatie, ) en specifiek (armoede, gezondheid, huisvesting, geweld, onderwijs, ) - Methodiek: de manier waarop men aan kinderrechteneducatie doet (klasgesprek, vorming, spel, lespakket, ) - Context: les over kinderrechten in de klas, kinderrechten als uitgangspunt in het beleid van een school, les over kinderrechten in de lerarenopleiding, Je kan kinderrechteneducatie ook definiëren vanuit de verschillende doelen of effecten die het wil bereiken: LEREN OVER KINDERRECHTEN Een eerste belangrijk doel van kinderrechteneducatie is het leren over kinderrechten. Wat zijn kinderrechten? Wat staat er in het Kinderrechtenverdrag? 1 Wat is de relatie tussen mensen- en kinderrechten? Kinderrechteneducatie wil de implementatie van het Kinderrechtenverdrag bevorderen door het actief promoten van de principes en de bepalingen uit het Verdrag. Het is hierbij van belang om de bepalingen en principes uit het Kinderrechtenverdrag in te bedden in zowel formele als niet-formele leeromgevingen van kinderen en in de curricula en vormingen van professionelen die werken met kinderen of rond kindgerelateerde thema s. Niet alleen kinderen hebben baat bij informatie over hun rechten, ook volwassenen (ouders, opvoeders, professionelen, ) en bij uitbreiding de hele maatschappij. LEREN DOOR KINDERRECHTEN De manier waarop men aan KRE doet, is minstens even belangrijk als de inhoud. Dit moet conform zijn met de principes uit het Kinderrechtenverdrag: participatief, interactief, ervaringsgericht, concreet, vanuit en relevant voor het eigen dagelijks leven, OPKOMEN VOOR KINDERRECHTEN Een derde doel is het leren opkomen voor kinderrechten. Kinderen en volwassenen meer inzicht geven over hoe belangrijk deze rechten zijn. Hoe kunnen kinderen hun eigen rechten verdedigen, en die van andere kinderen? Waar kunnen ze hiervoor terecht? Hoe kunnen kinderen en volwassenen kinderrechten toepassen in hun dagelijkse leven? 1 De link naar de Nederlandstalige vertaling van het Kinderrechtenverdrag: 3

4 Hierbij wordt er steeds vertrokken vanuit de kinderrechtenbenadering: dit is een internationaal erkende en omschreven benadering (o.m. door het VN-Comité voor de Rechten van het Kind) die stelt dat er steeds vanuit de rechten van kinderen wordt vertrokken opdat zowel kinderen als volwassenen de nodige hefbomen in handen krijgen om deze rechten in hun dagelijkse leven te realiseren, te garanderen en te beschermen. Een kinderrechtenbenadering hanteren draagt bij aan het realiseren van de bepalingen en principes uit het Kinderrechtenverdrag, kan als basis dienen bij het plannen en uitvoeren van beleidsmaatregelen en kan een leidraad zijn in onze omgang en gedrag tegenover kinderen. Het ziet kinderen als rights holders, houders van rechten, en niet enkel als objecten die beschermd moeten worden. 2 Is het aangewezen om te kiezen voor één benadering of definiëring? NEE! Kinderrechteneducatie is een en-en verhaal en de verschillende manieren van invulling zijn complementair. Kinderrechteneducatie moet verstaan worden in de brede zin, veel breder dan het onderwerp van een enkele les. Je spreekt pas over een volwaardige kinderrechteneducatie als je een combinatie maakt van de verschillende invullingen. Het een kan niet zonder het ander 4. WAT BETEKENT HET ONDERWIJS VOOR KINDERRECHTENEDUCATIE? Het VN-Comité voor de Rechten van het Kind beveelt ons land aan om alle kinderen en volwassenen te informeren over kinderrechten. 3 Kinderrechteneducatie kan dus plaatsvinden in elk domein en aan elke doelgroep die met kinderen te maken hebben: in het onderwijs, in het jeugdwerk, thuis, in de buurt, bij het gerecht, de politie, in de gezondheidszorg, etc. Net omdat het toepassingsgebied voor kinderrechteneducatie zo omvangrijk is, kiest de Kinderrechtencoalitie in het kader van dit jaarthema wel expliciet voor een duidelijke afbakening van de doelgroep: namelijk kinderrechteneducatie in het formeel onderwijs. Volgens het Kinderrechtenverdrag hebben kinderen immers: - recht op onderwijs (art. 28) - rechten in het onderwijs - worden kinderrechten verwezenlijkt door onderwijs (art. 29). 2 UNICEF (2014), Child Rights Education Toolkit, p Slotbeschouwingen van het VN-Comité voor de Rechten van het Kind aan België (2010), artikels 25 en 26. Een Nederlandstalige versie kan gedownload worden via deze link: K_NL% pdf 4

5 Een school moet daarom niet alleen informatie geven over kinderrechten, maar ze moet kinderen ook de kans geven om op te groeien in een klimaat waarin kinderrechten beleefd worden. 4 Waar kan er aan kinderrechteneducatie gedaan worden in het onderwijs? - In de klas: kinderrechteneducatie door een leerkracht of vormingswerker aan kinderen in het basis- en secundair onderwijs. - Op school: Een school moet niet alleen informatie geven over hun rechten, maar moet kinderen ook de kans geven om op te groeien in een klimaat waarin kinderrechten beleefd worden. In alle domeinen binnen de school is er aandacht voor kinderrechten: o Bij alle stakeholders: directie, leerkrachten, leerlingen, ouders, buurtbewoners, partners, o In elk aspect van het schoolleven: de pedagogische visie, schoolreglement, activiteiten, inhoud van de lessen, interacties, attitudes, vaardigheden, kennis, - In de basisopleiding van leraren: kinderrechteneducatie wordt expliciet opgenomen in de curricula van alle lerarenopleidingen, zodat toekomstige leerkrachten de nodige basis meekrijgen om later in hun dagelijkse praktijk kinderrechten toe te passen en hun leerlingen hierover te informeren. - In het onderwijsbeleid: kinderrechteneducatie als aandachtspunt bij de inrichtende machten, de pedagogische begeleidingsdiensten, de inspectie, de minister van Onderwijs en de administratie. Kinderrechteneducatie wordt meegenomen in de permanente vorming van leerkrachten, het opmaken en evalueren van eindtermen en leerplannen, het kader om scholen door te lichten, het opmaken van het onderwijsbeleid, enz. Is het aangewezen om te kiezen voor één doelgroep binnen het onderwijs? NEE! We maken de expliciete keuze om kinderrechteneducatie in de hele onderwijssector onder de loep te nemen. Zoals we hierboven reeds aanhaalden: kinderrechteneducatie is een en-en verhaal. Kinderen hebben minder kans om voldoende informatie te krijgen over hun rechten als hun leerkracht er nog nooit van heeft gehoord tijdens vorming of opleiding. Scholen kunnen minder makkelijk een beleid opbouwen rond kinderrechten als er geen ondersteuning komt vanuit de directie of de koepels. De inspanningen om de eindtermen rond kinderrechten te behalen kunnen pas op een kwalitatieve manier beoordeeld worden als de onderwijsinspecteurs ook geïnformeerd worden, enz. 4 Vormen vzw (2007), Krekelboek Deel I basisinformatie, kinderrechteneducatie bij jonge kinderen in kleuter- en lager onderwijs; p

6 Wat gebeurt er momenteel rond kinderrechteneducatie binnen het onderwijs? Kinderrechteneducatie is reeds gedeeltelijk ingebed in het onderwijs. Het staat in de vakoverschrijdende eindtermen van het secundair onderwijs 5, in de ontwikkelingsdoelen en eindtermen van het basisonderwijs 6 en in die van het buitengewoon lager onderwijs (type 1 en type 7) en het buitengewoon secundair onderwijs (opleidingsvorm 3 en 4). Toch dringt het niet door in alle leerplannen en maakt het ook geen vast onderdeel uit van de basisopleiding of de permanente vormingen van leerkrachten. We willen tijdens het Open Forum samen nadenken over welke randvoorwaarden en welke factoren er nodig zijn om kinderrechteneducatie duurzamer in te bedden in het onderwijs. 5. WAT BETEKENT KINDERRECHTENEDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS? Voor kinderen: Een eerste belangrijke betekenis van kinderrechteneducatie voor het onderwijs is het feit dat kinderen geïnformeerd worden over wat kinderrechten precies zijn, en op welke aspecten van hun leven ze allemaal van toepassing zijn. Ze leren de link leggen tussen kinderrechten en hun eigen situatie, maar ook die van andere kinderen (zowel hier als in andere landen). Ze leren ook hoe ze voor hun rechten kunnen opkomen. Voor leerkrachten: Kinderrechteneducatie helpt om op een interactieve en ervaringsgerichte manier les te geven. Kinderrechten bieden een waardevol kader aan om het lesgeven te structureren omwille van het universeel karakter. Een focus op kinderrechten structureert het grote aanbod en de nood aan verschillende educaties. 7 Als men vertrekt vanuit de brede basis die het Kinderrechtenverdrag biedt, kan kinderrechteneducatie fungeren als een sterk en overkoepelend kader waaronder reeds bestaande educaties kunnen samengebracht worden, waaronder: mensenrechteneducatie, mondiale vorming, educatie rond duurzame ontwikkeling, burgerschapseducatie, vredeseducatie, Daarnaast geeft onderzoek aan dat het toepassen van een kinderrechtenbenadering op school en in de klas kan zorgen voor een betere relatie tussen leerkrachten en leerlingen. 8 5 een van de vier thema s in de eindtermen in context 5 (de politiek-juridische samenleving ) is mens- en kinderrechten en fundamentele vrijheden. De leerlingen tonen het belang en dynamisch karakter aan van mensen- en kinderrechten. In: Nieuwe vakoverschrijdende eindtermen voor het secundair onderwijs. 6 Eindtermen bij Maatschappij : 4.13 de leerlingen kunnen het belang illustreren van de fundamentele Rechten van de Mens en de Rechten van het Kind. In: Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming (2010), Ontwikkelingsdoelen en eindtermen voor het gewoon basisonderwijs. Informatie voor de onderwijspraktijk, Agentschap voor Kwaliteitszorg in Onderwijs en Vorming (AKOV) 7 UNICEF (2014), Child Rights Education Toolkit, p Covell, Katherine, Justin K. McNeil and R. Brian Howe, Reducing Teacher Burnout by Increasing Student Engagement: A children s rights approach, School Psychology International, vol. 30, no. 3, 2009, pp In: UNICEF (2014), Child Rights Education Toolkit, p. 35 6

7 Voor scholen: Kinderrechteneducatie heeft een positieve invloed op het schoolklimaat en op het welbevinden van leerlingen op school. Onderzoek naar kinderrechteneducatie staat nog in de kinderschoenen, maar enkele studies wijzen alvast uit dat kinderrechteneducatie het engagement van kinderen op school verhoogt, de onderlinge relaties verbeteren en dat antisociaal gedrag en pesten afnemen. 9 KRE op schoolniveau komt ook specifiek ten goede aan maatschappelijk kwetsbare kinderen. Onderzoek stelt een daling van het aantal afwezigheden vast, alsook betere leerprestaties en betere relaties met de ouders van deze groep kinderen. 10 Voor de maatschappij: Het effect van kinderrechteneducatie overstijgt het niveau van het onderwijs, het komt immers ten goede aan de hele maatschappij. KRE draagt bij tot het vormen van mondige en verantwoordelijke burgers die in een democratische gemeenschap kunnen leven en werken. Het draagt ook bij aan het nakomen van de verplichtingen die staten hebben inzake de toepassing van het Kinderrechtenverdrag. 6. BRONNEN UNICEF (2014), Child Rights Education Toolkit: Rooting Child Rights in Early Childhood Education, Primary and Secondary Schools, Geneva Vormen vzw (2007), Krekelboek, Deel I: basisinformatie. Kinderrechteneducatie bij jonge kinderen in kleuter- en lager onderwijs Didier Reynaert (2013), Kinderrechteneducatie: een individueel en collectief leerproces, Welwijs 4 (december 2013), pp Hilde De Vleeschouwer (2013), Toepassing van de rechten van het kind in het Vlaamse basisonderwijs, casestudy van kinderrechtenscholen, masterproef Universiteit Antwerpen, Instituut voor Onderwijs- en Informatiewetenschappen 9 Covell, Katherine and R. Brian Howe, Rights, Respect and Responsibility: Final report on the County of Hampshire Rights Education Initiative, Children s Rights Centre, Cape Breton University, Nova Scotia, 2008; Covell, Katherine, Justin K. McNeil and R. Brian Howe, Reducing Teacher Burnout by Increasing Student Engagement: A children s rights approach, School Psychology International, vol. 30, no. 3, 2009, pp In: UNICEF (2014), Child Rights Education Toolkit, p Covell, Katherine, R. Brian Howe and Jillian Polegato, Children s Human Rights Education as a Counter to Social Disadvantage: A case study from England, Educational Research: Special Issue Intercultural, Citizenship and Human Rights Education, vol. 53, no. 2, 2011, pp in: UNICEF (2014), Child Rights Education Toolkit, p. 35 7

8 VRAGEN? OPMERKINGEN? Heeft u op voorhand nog vragen of aanvullingen bij deze nota of rond het Open Forum? Laat het zeker weten aan de organisatie: Farah Laporte (coördinator tot 6 oktober) TEL 09/ of GSM 0468/ Naima Charkaoui (plaatsvervangend coördinator vanaf 6 oktober) TEL 09/ of GSM 0468/ Jef Geboers (medewerker) TEL 09/

Open Forum. Kinderrechteneducatie. 25 februari 2005

Open Forum. Kinderrechteneducatie. 25 februari 2005 Open Forum Kinderrechteneducatie 25 februari 2005 Kinderrechtencoalitie Vlaanderen vzw Eekhout 4 9000 Gent Tel: 09/225.90.25 info@kinderrechtencoalitie.be www.kinderrechtencoalitie.be INHOUD Inhoud 2 Programma

Nadere informatie

KINDERRECHTEN IN UW KLAS?

KINDERRECHTEN IN UW KLAS? KINDERRECHTEN IN UW KLAS? Doe een beroep op UNICEF België voor gratis lesmateriaal, thematische gastlessen en concrete acties over kinderrechtenen ontwikkelingseducatie. Over UNICEF België UNICEF (het

Nadere informatie

Kinderrechten- en ontwikkelingseducatie voor uw toekomstige leerkrachten!

Kinderrechten- en ontwikkelingseducatie voor uw toekomstige leerkrachten! Kinderrechten- en ontwikkelingseducatie voor uw toekomstige leerkrachten! samen voor kinderen 2 2 Waarom is het belangrijk om leerlingen en leerkrachten te sensibiliseren over de Rechten van het Kind?

Nadere informatie

KINDERRECHTENEDUCATIE IN HET ONDERWIJS POSITION PAPER (DEC. 2014) WAT IS KINDERRECHTENEDUCATIE?

KINDERRECHTENEDUCATIE IN HET ONDERWIJS POSITION PAPER (DEC. 2014) WAT IS KINDERRECHTENEDUCATIE? KINDERRECHTENEDUCATIE IN HET ONDERWIJS POSITION PAPER (DEC. 2014) Het Kinderrechtenverdrag (Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind) besteedt veel aandacht aan kinderrechteneducatie. Opdat

Nadere informatie

Pascal Smet reageert op gebrek aan kennis in onderwijs - Belg...

Pascal Smet reageert op gebrek aan kennis in onderwijs - Belg... Pascal Smet reageert op gebrek aan kennis in onderwijs (http://www.knack.be/auteurs/simon-demeulemeester/author- Simon Demeulemeester demeulemeester/author-4000174167085.htm) woensdag 23 januari 2013 om

Nadere informatie

Wij gaan met plezier naar school.

Wij gaan met plezier naar school. www.schoolbranst.be Wij gaan met plezier naar school. 3...onze visie Onze school is een landelijk gelegen dorpsschool, een groene school, waar we leven in verbondenheid met de natuur en met elkaar en handelen

Nadere informatie

Kinderrechteneducatie. onderwijs. Kinderrechtencoalitie Vlaanderen KINDER RECHTEN FORUM 2014

Kinderrechteneducatie. onderwijs. Kinderrechtencoalitie Vlaanderen KINDER RECHTEN FORUM 2014 10 KINDER RECHTEN FORUM 2014 Kinderrechteneducatie in het onderwijs Kinderrechtencoalitie Vlaanderen Kinderrechtenforum 10 2014 Kinderrechteneducatie in het onderwijs Voorwoord Sinds haar oprichting

Nadere informatie

Startmoment traject Jeugdwerk in de Stad, 27 september Didier Reynaert Lector sociaal werk, HoGent Gastlector kinderrechten, Odisee

Startmoment traject Jeugdwerk in de Stad, 27 september Didier Reynaert Lector sociaal werk, HoGent Gastlector kinderrechten, Odisee Startmoment traject Jeugdwerk in de Stad, 27 september 2016 Didier Reynaert Lector sociaal werk, HoGent Gastlector kinderrechten, Odisee Goedkeuring Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK, 1989).

Nadere informatie

Eindtermen van de tweede en de derde graad van het gewoon secundair onderwijs. Advies aan de Commissie voor Onderwijs, Vorming en Wetenschapsbeleid.

Eindtermen van de tweede en de derde graad van het gewoon secundair onderwijs. Advies aan de Commissie voor Onderwijs, Vorming en Wetenschapsbeleid. Advies Eindtermen van de tweede en de derde graad van het gewoon secundair onderwijs Advies aan de Commissie voor Onderwijs, Vorming en Wetenschapsbeleid. Ontwerp van decreet tot bekrachtiging van de eindtermen

Nadere informatie

ADVIES MAATSCHAPPELIJKE EN POLITIEKE VORMING OP SCHOOL

ADVIES MAATSCHAPPELIJKE EN POLITIEKE VORMING OP SCHOOL ADVIES MAATSCHAPPELIJKE EN POLITIEKE VORMING OP SCHOOL Jongeren hebben nood aan maatschappelijke en politieke vorming en zien hierin een rol weggelegd voor het onderwijs. De Vlaamse Jeugdraad geeft in

Nadere informatie

Pedagogisch Project van het Stedelijk Onderwijs

Pedagogisch Project van het Stedelijk Onderwijs Pedagogisch Project van het Stedelijk Onderwijs (1) Het Stedelijk Onderwijs is de dynamische ontmoetingsplaats van alle leernetwerken ingericht door de Stad Antwerpen. (2) Het Stedelijk Onderwijs voldoet

Nadere informatie

Pedagogisch Project. Gemeentelijke basisschool Buggenhout

Pedagogisch Project. Gemeentelijke basisschool Buggenhout Pedagogisch Project Gemeentelijke basisschool Buggenhout Tel.: 052/33.95.67 fax: 052/33.95.66 1 1. Gegevens met betrekking tot de situering van de onderwijsinstelling Onze school is een basisschool die

Nadere informatie

STEM. Visietekst van het GO! onderwijs van de. 28 november Vlaamse Gemeenschap

STEM. Visietekst van het GO! onderwijs van de. 28 november Vlaamse Gemeenschap STEM Visietekst van het GO! 28 november 2016 onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap 2 Samenvatting In de beleidsnota 2014-2019 stelt Vlaams minister van Onderwijs de ambitie om leerlingen warmer te maken

Nadere informatie

EUROPEAN DISABILITY FORUM...

EUROPEAN DISABILITY FORUM... Deïnstitutionalisering en de rechten van personen met een handicap perspectief van Europese Unie... An-Sofie Leenknecht, EDF Human Rights Officer, Brussel, 26 november 2014 EUROPEAN DISABILITY FORUM Vertegenwoordigen

Nadere informatie

1 PEDAGOGISCH PROJECT

1 PEDAGOGISCH PROJECT DEEL II: Pedagogisch project 1 PEDAGOGISCH PROJECT Een school is een levenloos gebouw. Onze school, De Kameleon, is een dynamische gemeenschap van personeel, kinderen, ouders, bestuur en andere participanten.

Nadere informatie

Onderzoek/ontwikkeling gesteund met de PWO-middelen van de Arteveldehogeschool

Onderzoek/ontwikkeling gesteund met de PWO-middelen van de Arteveldehogeschool Omgevingsonderwijs en erfgoededucatie startdag cultuureducatie ENCE co7 Sven De Maertelaere Lector Wereldoriëntatie Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs Onderzoek/ontwikkeling gesteund met de PWO-middelen

Nadere informatie

Hoofdstuk I: Eindtermen de basics

Hoofdstuk I: Eindtermen de basics Maatschappelijk debat eindtermen Hoofdstuk I: Eindtermen de basics Inhoud Inleiding... 2 Gewoon lager onderwijs... 2 Kleuteronderwijs... 2 Gewoon secundair onderwijs... 3 Buitengewoon onderwijs... 4 Overzichtstabel...

Nadere informatie

Kinderrechten in ontwikkelingssamenwerkin

Kinderrechten in ontwikkelingssamenwerkin Kinderrechten in ontwikkelingssamenwerkin KINDERRECHTEN IN ONTWIKKELINGS- SAMENWERKING BTC Infocyclus April 2016 Annelies Maertens (KIYO) PLATFORM KINDERRECHTEN IN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING 2007 nalv wetswijziging

Nadere informatie

Kinderrechten -en ontwikkelingseducatie voor uw toekomstige leerkrachten! Ons gratis aanbod over kinderrechten en aanverwante thema s:

Kinderrechten -en ontwikkelingseducatie voor uw toekomstige leerkrachten! Ons gratis aanbod over kinderrechten en aanverwante thema s: Kinderrechten -en ontwikkelingseducatie voor uw toekomstige leerkrachten! Ons gratis aanbod over kinderrechten en aanverwante thema s: Lesideeën en educatief materiaal gelinkt aan de eindtermen Workshops

Nadere informatie

Geschiedenis en VOET

Geschiedenis en VOET Geschiedenis en VOET Per 1 september 2010 traden de nieuwe vakoverschrijdende eindtermen (VOET) in werking en vanaf 1 september 2011 zal de doorlichting de VOET meenemen in de focus van de scholen. De

Nadere informatie

BELEIDSPARTICIPATIE DOOR EEN KINDERRECHTENBRIL

BELEIDSPARTICIPATIE DOOR EEN KINDERRECHTENBRIL BELEIDSPARTICIPATIE DOOR EEN KINDERRECHTENBRIL Een reflectie-instrument voor beleidsmakers Sara Lembrechts Kenniscentrum Kinderrechten vzw (KeKi) KeKi s dubbele opdracht - Brugfunctie: bijdragen tot een

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Interactieve werkvormen in de klaspraktijk. Onderzoeksresultaten en tips voor de praktijk

Nieuwsbrief. Interactieve werkvormen in de klaspraktijk. Onderzoeksresultaten en tips voor de praktijk Interactieve werkvormen in de klaspraktijk Onderzoeksresultaten en tips voor de praktijk Lia Blaton, medewerker Onderzoek naar onderwijspraktijk In het kader van de opdracht van het Steunpunt Gelijke Onderwijskansen

Nadere informatie

De 10 basiscompetenties van de leraar

De 10 basiscompetenties van de leraar De 10 basiscompetenties van de leraar Woord vooraf 1 De leraar als begeleider van leer- en ontwikkelingsprocessen 2 De leraar als opvoeder 3 De leraar als inhoudelijk expert 5 8 36 52 4 De leraar als organisator

Nadere informatie

Leidraad voor het indienen van een aanvraag voor structurele subsidiëring of erkenning als landelijk georganiseerde jeugdvereniging

Leidraad voor het indienen van een aanvraag voor structurele subsidiëring of erkenning als landelijk georganiseerde jeugdvereniging Agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen Afdeling Jeugd Arenbergstraat 9 1000 Brussel E-mail: subsidiedossierjeugd@cjsm.vlaanderen.be Leidraad voor het indienen van een aanvraag voor

Nadere informatie

KINDERRECHTEN IN ONTWIKKELINGS- SAMENWERKING BTC INFOCYCLUS

KINDERRECHTEN IN ONTWIKKELINGS- SAMENWERKING BTC INFOCYCLUS KINDERRECHTEN IN ONTWIKKELINGS- SAMENWERKING BTC INFOCYCLUS PLATFORM KINDERRECHTEN IN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING Oprichting: 2007 naar aanleiding van wetswijziging Leden: NGO s, BTC, Experten, Doelstelling:

Nadere informatie

Minister Sven Gatz geeft acht steden en gemeenten een 'kindvriendelijk' label

Minister Sven Gatz geeft acht steden en gemeenten een 'kindvriendelijk' label Minister Sven Gatz geeft acht steden en gemeenten een 'kindvriendelijk' label Temse, Kortrijk, Middelkerke, Dendermonde, Poperinge, Herenthout, Geraardsbergen en Leuven mogen zich de komende zes jaar kindvriendelijke

Nadere informatie

Vakdidactiek: inleiding

Vakdidactiek: inleiding Vakdidactiek: inleiding Els Tanghe 1 1. Inleiding Een specialist in de wiskunde is niet noodzakelijk een goede leraar wiskunde. Een briljant violist is niet noodzakelijk een goede muziekleraar. Een meester-bakker

Nadere informatie

Ontwikkelingseducatie in het onderwijs. Een gemeenschappelijk kader voor de scholenwerking van de ngo s, als onderdeel van de noordwerking

Ontwikkelingseducatie in het onderwijs. Een gemeenschappelijk kader voor de scholenwerking van de ngo s, als onderdeel van de noordwerking Ontwikkelingseducatie in het onderwijs Een gemeenschappelijk kader voor de scholenwerking van de ngo s, als onderdeel van de noordwerking 1. Inleiding De bedoeling van deze tekst is het verhelderen en

Nadere informatie

OPEN SPACE TECHNIEK: 6 WERKGROEPEN. WEERGAVE VAN DE FLAPPEN

OPEN SPACE TECHNIEK: 6 WERKGROEPEN. WEERGAVE VAN DE FLAPPEN OPEN SPACE TECHNIEK: 6 WERKGROEPEN. WEERGAVE VAN DE FLAPPEN Hoe wordt de participatie, de inbreng van leerlingen zelf vorm gegeven? Vraag van het Stimuleringsfonds Brede School Antwerpen Basis: - Verkiezing

Nadere informatie

ONS EIGEN OPVOEDINGSPROJECT

ONS EIGEN OPVOEDINGSPROJECT ONS EIGEN OPVOEDINGSPROJECT 1 INHOUDSOPGAVE Pedagogisch project Opdracht 1 Werken aan de schooleigen christelijke identiteit 3 Opdracht 2 Werken aan een degelijk en samenhangend onderwijsinhoudelijk aanbod.

Nadere informatie

Zaveldal buitengewoon secundair onderwijs in BRUSSEL zoekt leerkracht OV1 TYPE 3

Zaveldal buitengewoon secundair onderwijs in BRUSSEL zoekt leerkracht OV1 TYPE 3 Zaveldal buitengewoon secundair onderwijs in BRUSSEL zoekt leerkracht OV1 TYPE 3 Zie website VDAB FUNCTIEOMSCHRIJVING Zaveldal is een school voor buitengewoon secundair onderwijs die de opleidingsvorm

Nadere informatie

Didactische competentie algemeen (DCA) A. Algemeen. Theorie X Praktijk Semester 1 X Semester 2 Semester 3 Semester 4

Didactische competentie algemeen (DCA) A. Algemeen. Theorie X Praktijk Semester 1 X Semester 2 Semester 3 Semester 4 ALGEMENE INFORMATIE MODULE Didactische competentie algemeen (DCA) A. Algemeen Situering binnen het programma Periode binnen het tweejarige modeltraject Theorie X Praktijk Semester 1 X Semester 2 Semester

Nadere informatie

ONDERWIJSWOORDENLIJST VOOR SCHOOLRADERS ALS JE NIET HELEMAAL MEE BENT

ONDERWIJSWOORDENLIJST VOOR SCHOOLRADERS ALS JE NIET HELEMAAL MEE BENT ONDERWIJSWOORDENLIJST VOOR SCHOOLRADERS ALS JE NIET HELEMAAL MEE BENT < verwijder geen elementen boven deze lijn; ze bevatten sjabloon-instellingen - deze lijn wordt niet afgedrukt > Deze woordenlijst

Nadere informatie

Vandaag staan wij aan de start van het implementeren van een uniek ONDERWIJSPROJECT in de Vlaamse scholen.

Vandaag staan wij aan de start van het implementeren van een uniek ONDERWIJSPROJECT in de Vlaamse scholen. Vandaag staan wij aan de start van het implementeren van een uniek ONDERWIJSPROJECT in de Vlaamse scholen. Sedert januari 2015 sloegen Edhuca Mexico, Edhuca Aalst en Steunpunt Welzijn vzw de handen in

Nadere informatie

Zaveldal buitengewoon secundair onderwijs in BRUSSEL zoekt leerkracht ASV OV3.

Zaveldal buitengewoon secundair onderwijs in BRUSSEL zoekt leerkracht ASV OV3. Zaveldal buitengewoon secundair onderwijs in BRUSSEL zoekt leerkracht ASV OV3. FUNCTIEOMSCHRIJVING Zaveldal is een school voor buitengewoon secundair onderwijs die de opleidingsvorm 3 aanbiedt (= toewerken

Nadere informatie

Handleiding/verbetersleutel voor de leerkracht bij themafiche 25 jaar IVRK

Handleiding/verbetersleutel voor de leerkracht bij themafiche 25 jaar IVRK Eindtermen: Wereldoriëntatie 3.1* ; 4.13 ; 4.15 ; 5.8 ; 5.9* Sociale vaardigheden 1.6 ; 3 Nederlands 2.9* ; 2.10* ; 3.4 ; 4.6 ; 4.7 Muzische vorming Handleiding/verbetersleutel voor de leerkracht bij themafiche

Nadere informatie

waarbij de leerkracht er toe doet

waarbij de leerkracht er toe doet Een geïntegreerde socioemotionele leerlingenbegeleiding waarbij de leerkracht er toe doet Workshop Ontmoetingsdag HGW 16 september 2010 Gent Karen Jacobs, Universiteit Antwerpen 1. De SEG-vragenlijst WERKMOMENT

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van het Koninklijk Instituut Spermalie te Brugge

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van het Koninklijk Instituut Spermalie te Brugge Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Didactische competentie algemeen (DCA) A. Algemeen. Theorie X Praktijk Semester 1 X Semester 2 Semester 3 Semester 4

Didactische competentie algemeen (DCA) A. Algemeen. Theorie X Praktijk Semester 1 X Semester 2 Semester 3 Semester 4 ECTS-FICHE MODULE Didactische competentie algemeen (DCA) A. Algemeen Situering binnen het programma Periode binnen het tweejarige modeltraject Theorie X Praktijk Semester 1 X Semester 2 Semester 3 Semester

Nadere informatie

Standpunt rapport in het basisonderwijs PBD Basisonderwijs (september 2015)

Standpunt rapport in het basisonderwijs PBD Basisonderwijs (september 2015) Standpunt rapport in het basisonderwijs PBD Basisonderwijs (september 2015) Pedagogische begeleidingsdienst Huis van het GO! Willebroekkaai 36 1000 Brussel Situering, probleemstelling en uitgangspunten

Nadere informatie

Bijlage 3: kinderrechtenorganisaties in Vlaanderen

Bijlage 3: kinderrechtenorganisaties in Vlaanderen Bijlage 3: kinderrechtenorganisaties in Vlaanderen KINDERRECHTENORGANISATIES IN VLAANDEREN 1 KINDERRECHTEN IN VLAANDEREN Het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind werd in België als eerste

Nadere informatie

Zaveldal buitengewoon secundair onderwijs in BRUSSEL zoekt Individuele leerkracht (TIJDELIJK ONDERWIJS AAN HUIS)

Zaveldal buitengewoon secundair onderwijs in BRUSSEL zoekt Individuele leerkracht (TIJDELIJK ONDERWIJS AAN HUIS) Zaveldal buitengewoon secundair onderwijs in BRUSSEL zoekt Individuele leerkracht (TIJDELIJK ONDERWIJS AAN HUIS) Zie website VDAB FUNCTIEOMSCHRIJVING Zaveldal is een school voor buitengewoon secundair

Nadere informatie

Het pedagogisch project van de stedelijke scholen hebben we als volgt verwoord:

Het pedagogisch project van de stedelijke scholen hebben we als volgt verwoord: pedagogisch project voorwoord Beste ouders, In deze brochure krijg je meer uitleg over het pedagogisch project van het Geelse stedelijk onderwijs. Dit project verwijst naar de doelstellingen waar het

Nadere informatie

Voorstel van resolutie. betreffende het verplicht aanbieden van cursussen eerste hulp bij ongevallen (EHBO) in het lager en secundair onderwijs

Voorstel van resolutie. betreffende het verplicht aanbieden van cursussen eerste hulp bij ongevallen (EHBO) in het lager en secundair onderwijs stuk ingediend op 1224 (2010-2011) Nr. 1 6 juli 2011 (2010-2011) Voorstel van resolutie van de heer Jean-Jacques De Gucht, de dames Ann Brusseel, Marleen Vanderpoorten en Elisabeth Meuleman, de heren Boudewijn

Nadere informatie

Visietekst rond de samenwerking tussen het basisonderwijs en het secundair onderwijs

Visietekst rond de samenwerking tussen het basisonderwijs en het secundair onderwijs Visietekst rond de samenwerking tussen het basisonderwijs en het secundair onderwijs Inleiding: De pedagogische begeleiding heeft voor volgende jaren de samenwerking tussen BaO en SO als prioriteit gekozen.

Nadere informatie

10/12/2015. Uit evaluaties en klachten: nog nood aan tips voor communicatie en voor mogelijke interventies nog heel wat misverstanden.

10/12/2015. Uit evaluaties en klachten: nog nood aan tips voor communicatie en voor mogelijke interventies nog heel wat misverstanden. Studiedag peer-mediation 15 december 2015 Argumenten om voor een extra publicatie te zorgen Heel wat beleidsinstrumenten voor het voorkomen en aanpakken van vormen van geweld op scholen door scholen niet

Nadere informatie

Functiebeschrijving Adjunct- Directeur Secundair Onderwijs VL

Functiebeschrijving Adjunct- Directeur Secundair Onderwijs VL Provinciaal Technisch Instituut Roze 131 9900 EEKLO Functiebeschrijving Adjunct- Directeur Secundair Onderwijs VL Persoonlijke gegevens personeelslid Naam: Deze functiebeschrijving kadert binnen het pedagogisch

Nadere informatie

De leermeester/leraar levensbeschouwelijke vakken neemt hierdoor een brede humane taak op zich.

De leermeester/leraar levensbeschouwelijke vakken neemt hierdoor een brede humane taak op zich. Functiebeschrijving leermeester/leraar (m./v.) levensbeschouwelijke vakken (Godsdienst - N.C. Zedenleer) goedgekeurd door alle Erkende Instanties/Vereniging Deze functiebeschrijving bevat een bijlage met

Nadere informatie

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs 1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs Het Vlaams parlement legde de basiscompetenties die nagestreefd en gerealiseerd moeten worden tijdens de opleiding vast. Basiscompetenties zijn een

Nadere informatie

Pedagogische Begeleidingsdienst Basisonderwijs GO! wereldoriëntatie

Pedagogische Begeleidingsdienst Basisonderwijs GO! wereldoriëntatie & Pedagogische Begeleidingsdienst Basisonderwijs GO! wereldoriëntatie E HO DIT T RK AL E W ITA? G I D IER H CA mens & maatschappij specifieke visie van leerlijn naar methodiek van methodiek naar leerlijn

Nadere informatie

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Wet van 9 december 2005, houdende opneming in de Wet op het

Nadere informatie

13.00 tot 13.30 uur: onthaal en gelegenheid tot beursbezoek

13.00 tot 13.30 uur: onthaal en gelegenheid tot beursbezoek Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs. Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs UITNODIGING STAPVOETSMARKT Aan directies, coördinatoren en leraars SO Op 1 september 2010 worden

Nadere informatie

Competenties van leerkrachten in scholen met een katholiek geïnspireerd opvoedingsproject

Competenties van leerkrachten in scholen met een katholiek geïnspireerd opvoedingsproject Competenties van leerkrachten in scholen met een katholiek geïnspireerd opvoedingsproject Deze lijst is het onderzoekresultaat van een PWO-traject binnen de lerarenopleidingen van de KAHO Sint-Lieven,

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

Kindvriendelijkheid zonder het label. Provinciale bijeenkomst Oost- Vlaanderen 8 oktober 2015

Kindvriendelijkheid zonder het label. Provinciale bijeenkomst Oost- Vlaanderen 8 oktober 2015 Kindvriendelijkheid zonder het label Provinciale bijeenkomst Oost- Vlaanderen 8 oktober 2015 1. Wat is kindvriendelijkheid voor jullie? 2. Wat is een kindvriendelijke stad/gemeente? theoretisch kader 3.

Nadere informatie

Om pestgedrag te voorkomen, kiest ons schoolteam ervoor om acties te ondernemen die ervoor zorgen dat pestgedrag weinig kans maakt.

Om pestgedrag te voorkomen, kiest ons schoolteam ervoor om acties te ondernemen die ervoor zorgen dat pestgedrag weinig kans maakt. Plagen is vooral een spel en het gebeurt vaak tussen vrienden. Het spel gaat om te kijken of je creatief kan reageren en dat waardeer je. Pesten is herhaaldelijk uitoefenen van lichamelijke en/of geestelijke

Nadere informatie

Openingsuren en bereikbaarheid: Ma Di Wo Do Vrij ZA

Openingsuren en bereikbaarheid: Ma Di Wo Do Vrij ZA PEDAGOGISCHE FICHE Laatst gewijzigd op: 27/Mar/09 ORGANISATIE: ECUADORGALLERY METHODIEK: CREATIEVE SCHILDEREN 1. Algemene info Adres: Bretagnestraat 25, 17 1200 Brussel Tel: 027704310-0494486164 Fax: /

Nadere informatie

2. Projectomschrijving 6 3. Website & lespakket 7 4. Eindtermen 8. 2. Spelbord en spelkaarten 23. 2. HIV & soa 63

2. Projectomschrijving 6 3. Website & lespakket 7 4. Eindtermen 8. 2. Spelbord en spelkaarten 23. 2. HIV & soa 63 lespakket Lespakket Dicht bij mijn bed show Inhoudsopgave 1. Inleiding 5 2. Projectomschrijving 6 3. Website & lespakket 7 4. Eindtermen 8 5. PIKASOLL 9 1. RELATIes 11 1. Spel Reis rond de wonderlijke

Nadere informatie

RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE BASISSCHOOL DE UITERTON

RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE BASISSCHOOL DE UITERTON VVE-RAPPORT RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE BASISSCHOOL DE UITERTON Locatie Brinnr. 11OD Plaats Dronten Onderzoeksnummer. 1125 Datum onderzoek 08-11-2012 Datum

Nadere informatie

Pedagogisch ondersteuningsaanbod op maat voor 20 kleuterscholen in 2012-2013

Pedagogisch ondersteuningsaanbod op maat voor 20 kleuterscholen in 2012-2013 PROJECTOPROEP Hoe omgaan met kinderarmoede op school? Toerusten van leerkrachten in het kleuteronderwijs om beter steun te verlenen aan kansarme kinderen Diego Cervo Pedagogisch ondersteuningsaanbod op

Nadere informatie

Inspectieverslag over de schooldoorlichting van het. SITO 7 te ANTWERPEN

Inspectieverslag over de schooldoorlichting van het. SITO 7 te ANTWERPEN MINISTERIE VAN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP DEPARTEMENT ONDERWIJS Inspectie Secundair Onderwijs Inspectieverslag over de schooldoorlichting van het SITO 7 te ANTWERPEN Inrichtende macht Stedelijk Onderwijs Antwerpen

Nadere informatie

Verantwoordelijke opleidingsonderdeel: Gretel Van Heukelom

Verantwoordelijke opleidingsonderdeel: Gretel Van Heukelom Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches ECTS-fiche opleidingsonderdeel VAKDIDACTISCHE STAGE Code: 10379 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 9 Studietijd: 225 à 270 uur Deliberatie: mogelijk Vrijstelling:

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

Type 4 Voor kinderen met een motorische en/of meervoudige beperking

Type 4 Voor kinderen met een motorische en/of meervoudige beperking Type 4 Voor kinderen met een motorische en/of meervoudige beperking Type 4 - Kleuter- en lager onderwijs op maat Kinderen met een motorische beperking zijn welkom bij De Leerexpert in Dullingen. We bieden

Nadere informatie

Vormingsaanbod voor universiteiten en hogescholen 2014/2015

Vormingsaanbod voor universiteiten en hogescholen 2014/2015 Vormingsaanbod voor universiteiten en hogescholen 2014/2015 Inhoud 3 Vooraf 5 Een andere kijk op spijbelen 6 Over de diepere betekenis van kinderspel 7 Kinderen hebben zo hun kijk op quality time 8 Plan

Nadere informatie

GIBO HEIDE. pedagogisch project

GIBO HEIDE. pedagogisch project GIBO HEIDE pedagogisch project gemeenteraadsbesluit van 26 mei 2015 Het pedagogisch project is de vertaling van de visie van directie en leerkrachten die betrekking heeft op alle aspecten van het onderwijs

Nadere informatie

Checklist kwaliteitsvolle binnenklasdifferentiatie

Checklist kwaliteitsvolle binnenklasdifferentiatie Checklist kwaliteitsvolle binnenklasdifferentiatie Workshop Debbie De Neve Wouter Smets Zomerdriedaagse binnenklasdifferentiatie 5 juli 2017 Doelstelling Deelnemers zullen: inzicht krijgen in de complexiteit

Nadere informatie

Themanieuwsbrief VN-verdrag en hoger onderwijs

Themanieuwsbrief VN-verdrag en hoger onderwijs Themanieuwsbrief VN-verdrag en hoger onderwijs Op 5 mei 2011 organiseerde het SIHO een ontmoetingsdag rond het VN-verdrag voor gelijke rechten voor personen met een beperking. Het VN-verdrag inspireert.

Nadere informatie

DE SAMENWERKING TUSSEN KINDERRECHTENJURISTEN EN (ORTHO)PEDAGOGEN

DE SAMENWERKING TUSSEN KINDERRECHTENJURISTEN EN (ORTHO)PEDAGOGEN DE SAMENWERKING TUSSEN KINDERRECHTENJURISTEN EN (ORTHO)PEDAGOGEN weafldkje Expertmeeting NVO/ NIP 11 december, Utrecht Martine Goeman (Defence for Children) Waar u ons mogelijk van kent: Defence for Children-

Nadere informatie

SCHOLENGEMEENSCHAP SAS BRUSSEL AFSPRAKEN ROND FUNCTIEBESCHRIJVING, FUNCTIONERINGSGESPREK, EVALUATIEGESPREK

SCHOLENGEMEENSCHAP SAS BRUSSEL AFSPRAKEN ROND FUNCTIEBESCHRIJVING, FUNCTIONERINGSGESPREK, EVALUATIEGESPREK 1 SCHOLENGEMEENSCHAP SAS BRUSSEL AFSPRAKEN ROND FUNCTIEBESCHRIJVING, FUNCTIONERINGSGESPREK, EVALUATIEGESPREK Inleiding Vanaf 1 september 2007 is het werken met individuele functiebeschrijvingen in het

Nadere informatie

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden Pedagogisch fundament handboek ikc leeuwarden pedagogisch fundament Inhoud Moreel kader IKC Leeuwarden Dit handboek is een hulpmiddel te komen tot een pedagogisch fundament voor een IKC s. Uitgangspunt

Nadere informatie

Goed onderwijs, een zaak van iedereen 1. Sector Samenlevingsopbouw 2. MJP Praktijken (4) 4. Netwerk ZVI

Goed onderwijs, een zaak van iedereen 1. Sector Samenlevingsopbouw 2. MJP Praktijken (4) 4. Netwerk ZVI Goed onderwijs, een zaak van iedereen 1. Sector Samenlevingsopbouw 2. MJP 2016-2020 3. Praktijken (4) 4. Netwerk ZVI Samenlevingsopbouw Departement Welzijn (decreet maatschappelijk opbouwwerk) 250 werkers

Nadere informatie

-Onze school behoort tot het officieel gesubsidieerd onderwijsnet. Het schoolbestuur is de gemeente Olen.

-Onze school behoort tot het officieel gesubsidieerd onderwijsnet. Het schoolbestuur is de gemeente Olen. Pedagogisch project 1. situering onderwijsinstelling 2. levensbeschouwelijke uitgangspunten 3. visie op ontwikkeling en opvoeding 4. het schoolconcept 1. Situering onderwijsinstelling 1.1 Een gemeenteschool:

Nadere informatie

Zo kijkt VVJ naar participatie 1

Zo kijkt VVJ naar participatie 1 Zo kijkt VVJ naar participatie Groeien naar meer participatief besturen Groeien naar, want kun je niet snel snel, en niet in je eentje Participatief besturen : is voor VVJ een voorwaarde voor goed beleid

Nadere informatie

PILOTONDERZOEK SOCIALE KWALITEIT. Alphons Laudyschool

PILOTONDERZOEK SOCIALE KWALITEIT. Alphons Laudyschool PILOTONDERZOEK SOCIALE KWALITEIT Alphons Laudyschool Plaats : Amsterdam BRIN nummer : 14UA OKE 02 VSO Onderzoeksnummer : 254088 Datum onderzoek : 16-17 december 2013 Datum vaststelling : 20 februari 2014

Nadere informatie

9.00 uur Sessie 1: Verbluffend verbindend communiceren:

9.00 uur Sessie 1: Verbluffend verbindend communiceren: 9.00 uur Sessie 1: Verbluffend verbindend communiceren: Introverte vs. Extraverte kinderen Katja Soors van de SESSIE Elke leerkracht/directie beseft dat een goede communicatie tussen de kinderen bijdraagt

Nadere informatie

1. WERKEN AAN EEN SCHOOLEIGEN CHRISTELIJKE IDENTITEIT

1. WERKEN AAN EEN SCHOOLEIGEN CHRISTELIJKE IDENTITEIT 1. WERKEN AAN EEN SCHOOLEIGEN CHRISTELIJKE IDENTITEIT Als katholieke school kiezen we voor de fundamentele opdracht onze kinderen te begeleiden vanuit uitgesproken evangelische waarden. Ieder kind is uniek.

Nadere informatie

Verklaring : Rechten en verantwoordelijkheden van ouders in het onderwijs Ouders en school bondgenoten in de opvoeding

Verklaring : Rechten en verantwoordelijkheden van ouders in het onderwijs Ouders en school bondgenoten in de opvoeding Verklaring : Rechten en verantwoordelijkheden van ouders in het onderwijs Ouders en school bondgenoten in de opvoeding Inleiding Ouders zijn de eerste opvoedingsverantwoordelijken van hun kinderen. In

Nadere informatie

Betreft: Participeren en studeren in het buitenland. Knelpunten voor studenten met een functiebeperking

Betreft: Participeren en studeren in het buitenland. Knelpunten voor studenten met een functiebeperking Steunpunt Inclusief hoger Onderwijs Sint-Jorisstraat 71 8000 Brugge Betreft: Participeren en studeren in het buitenland. Knelpunten voor studenten met een functiebeperking Het Steunpunt Inclusief Hoger

Nadere informatie

PROCESDOEL 3 HUMANISEREN VAN HET SAMENLEVEN MET ANDEREN

PROCESDOEL 3 HUMANISEREN VAN HET SAMENLEVEN MET ANDEREN PROCESDOEL 3 HUMANISEREN VAN HET SAMENLEVEN MET ANDEREN 3.1 Exploreren, verkennen en integreren van de mogelijkheden van de mens 3.2 Exploreren, verkennen en integreren van de grenzen van de mens 3.3 Ontdekken

Nadere informatie

OPRICHTING 21/12/2012 2013-2014 OPSTART 2015: OVERGANGSJAAR. Financiering Minister Gatz & Minister Crevits

OPRICHTING 21/12/2012 2013-2014 OPSTART 2015: OVERGANGSJAAR. Financiering Minister Gatz & Minister Crevits OPRICHTING 21/12/2012 2013-2014 OPSTART 2015: OVERGANGSJAAR Financiering Minister Gatz & Minister Crevits VIAA: FOCUS EN MODEL DIGITALISEREN INTERACTIE ARCHIVEREN Nog 500.000 uur te digitaliseren in de

Nadere informatie

Quickscan reken- en wiskundeonderwijs

Quickscan reken- en wiskundeonderwijs Quickscan reken- en wiskundeonderwijs Gegevens school Naam school Adres school Plaats Telefoon e-mail Datum invulling Ingevuld door Functie invuller directie IB-er RT-er taal/leescoördinator leerkracht

Nadere informatie

Psychopedagogische Competentie (PPC) A. Algemeen. Theorie X Praktijk Semester 1 Semester 2 X Semester 3 Semester 4

Psychopedagogische Competentie (PPC) A. Algemeen. Theorie X Praktijk Semester 1 Semester 2 X Semester 3 Semester 4 MODULE Psychopedagogische Competentie (PPC) A. Algemeen Situering binnen het programma Periode binnen het tweejarige modeltraject Theorie X Praktijk Semester 1 Semester 2 X Semester 3 Semester 4 Aantal

Nadere informatie

OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE

OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE DOELSTELLING De Linde is een school voor buitengewoon lager onderwijs. Onze doelstelling kadert volledig binnen de algemene doelstelling van de Vlaamse Overheid met betrekking

Nadere informatie

Pedagogisch project. Dit pedagogisch project werd ontworpen in overleg met het schoolteam.

Pedagogisch project. Dit pedagogisch project werd ontworpen in overleg met het schoolteam. Pedagogisch project 1. Inleiding Dit pedagogisch project werd ontworpen in overleg met het schoolteam. Het is een verduidelijking van wat we op vlak van onderwijs en opvoeding op school wensen te bereiken

Nadere informatie

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ 1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 De cursus niet-confessionele zedenleer (NCZ) in de opleiding leraar secundair onderwijsgroep 1 (LSO-1) sluit aan bij de algemene

Nadere informatie

T E N D R I E S PEDAGOGISCH PROJECT

T E N D R I E S PEDAGOGISCH PROJECT BuBaO BuSO T E N D R I E S PEDAGOGISCH PROJECT Pedagogisch project van Buitengewoon Onderwijs Ten Dries Buitengewoon Onderwijs (BuO) Ten Dries is een onafhankelijke pluralistische organisatie, ontstaan

Nadere informatie

Armoede vanuit kinderrechtenperspectief

Armoede vanuit kinderrechtenperspectief Armoede vanuit kinderrechtenperspectief Netwerkdag kinderarmoede Antwerpen Bruno Vanobbergen Kinderrechtencommissaris 24 november 2015 Bouwstenen van mijn verhaal Kinderrechten: wat ze (niet) zijn Kinderrechtencommissariaat

Nadere informatie

vzw beschut wonen DE OVERWEG ONZEOPDRACHT

vzw beschut wonen DE OVERWEG ONZEOPDRACHT vzw beschut wonen DE OVERWEG ONZEOPDRACHT vzw beschut wonen DE OVERWEG bewoners De vzw Beschut Wonen De Overweg richt zich tot volwassenen die omwille van hun psychiatrische problematiek en/of psychosociale

Nadere informatie

VISIE PEDAGOGISCH PROJECT

VISIE PEDAGOGISCH PROJECT VISIE PEDAGOGISCH PROJECT van daltonschool De Kleine Icarus Algemene visie De opdracht van daltonschool De Kleine Icarus bevat naast het onderwijskundig eveneens een maatschappelijk aspect Wij brengen

Nadere informatie

22-11- 2013. ! verwelkoming. ! voorstellen zorgteam: specifieke functie. ! schoolprioriteiten 2013-2014

22-11- 2013. ! verwelkoming. ! voorstellen zorgteam: specifieke functie. ! schoolprioriteiten 2013-2014 ! verwelkoming! voorstellen zorgteam: specifieke functie! schoolprioriteiten 2013-2014! theoretische fundering: overheidsvisie/ opdracht voor Vlaamse scholen! vernieuwde schoolvisie, afspraken + stimuli!

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van GVB School met de Bijbel Den Akker te Lommel

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van GVB School met de Bijbel Den Akker te Lommel Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Lectoraat natuurbeleving en ontwikkeling kind

Lectoraat natuurbeleving en ontwikkeling kind Lectoraat natuurbeleving & ontwikkeling kind 1 Aanleiding Als kinderen van vijf tot twaalf jaar hun speelplek mogen kiezen, gaat de voorkeur voornamelijk uit naar braakliggende terreinen. Daarbij kijken

Nadere informatie

Referentiekader voor Onderwijskwaliteit. Focusgroepen oktober november 2015

Referentiekader voor Onderwijskwaliteit. Focusgroepen oktober november 2015 Referentiekader voor Onderwijskwaliteit Focusgroepen oktober november 2015 Welkom! Wat is voor jou goed onderwijs? Wie ROKt mee? directies directies directies directies VDAB VDAB VDAB VDAB Syntra Syntra

Nadere informatie

Kunst- en cultuureducatie Recente beleidsopties

Kunst- en cultuureducatie Recente beleidsopties Kunst- en cultuureducatie Recente beleidsopties 30 november Jos Thys Instellingen & Leerlingen Basisonderwijs & Deeltijds Kunstonderwijs Ine Vos CANON Cultuurcel Kunst- en cultuureducatie & beleid Beleidstraject

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Bonifatius Mavo VMBOGT

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Bonifatius Mavo VMBOGT RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Bonifatius Mavo VMBOGT Plaats : Emmeloord BRIN nummer : 02KR C1 BRIN nummer : 02KR 00 VMBOGT Onderzoeksnummer : 290332 Datum onderzoek : 4 oktober 2016 Datum

Nadere informatie

Projectfiche 16 Maria Assumptalyceum Brussel

Projectfiche 16 Maria Assumptalyceum Brussel Projectfiche 16 Maria Assumptalyceum Brussel ((Interventie preventiecoaches geestelijke gezondheid) (gezondheidsthema welbevinden) 1 Schoolkenmerken Maria Assumptalyceum Stalkruidlaan 1 1020 Brussel Directie:

Nadere informatie

vzw KaSO Herk-de-Stad, Veearts Strauvenlaan 5, 3540 Herk-de-Stad

vzw KaSO Herk-de-Stad, Veearts Strauvenlaan 5, 3540 Herk-de-Stad Katholieke Scholengemeenschap Sint-Martinus Herk-de-Stad nummer 113381 Functiebeschrijving pedagogisch directeur voor de eerste graad van de Sint-Martinusscholen DOMEIN DOEL AANDACHTSVELDEN VISIE PLANNING

Nadere informatie

WORKSHOP DOELGROEP. Lager Onderwijs 3 e graad. Secundair Onderwijs 1 e graad 2 e graad 3 e graad 4 e graad. Type ASO TSO BSO KSO

WORKSHOP DOELGROEP. Lager Onderwijs 3 e graad. Secundair Onderwijs 1 e graad 2 e graad 3 e graad 4 e graad. Type ASO TSO BSO KSO WORKSHOP NAAM ORGANISATIE TITEL WORKSHOP STUDIO GLOBO Aan Tafel! DOELGROEP Lager Onderwijs 3 e graad Secundair Onderwijs 1 e graad 2 e graad 3 e graad 4 e graad Type ASO TSO BSO KSO DBSO BuSO KORTE OMSCHRIJVING

Nadere informatie

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum Derde graad LO A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 Lichamelijke opvoeding Motorische competenties 1.1 De motorische basisbewegingen

Nadere informatie