Nieuwe evidentie voor werkzame interventies in de verslavingszorg

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nieuwe evidentie voor werkzame interventies in de verslavingszorg"

Transcriptie

1 Nieuwe evidentie voor werkzame interventies in de verslavingszorg Enkele resultaten van een recente achtergrondstudie van de NDM André van Gageldonk, Geeske Hoogenboezem, Toine Ketelaars

2 Hulp bij probleemgebruik van drugs. Stand van wetenschap voor behandelingen en andere interventies, 2004; Auteurs: Henk Rigter, André van Gageldonk, Toine Ketelaars en Margriet van Laar

3 Programma Nationale en internationale literatuur Cannabis Amfetaminen Opiaten Cocaïne Bewijs voor werkzaamheid Evidence Based Addiction Care

4 Rubricering van interventies naar: Type drug Cannabis, amfetaminen, cocaïne, opiaten, polydruggebruik, dubbele diagnose en overige interventies (motivatieverhoging, gezins- /partnertherapie, woongemeenschap, case management, zelfhulp) Doel van de interventie Abstinentie, matiging, harm reduction, reïntegratie Methode van de interventie Biologische interventies (farmacotherapie, maar ook acupunctuur, e.d.), Psychosociale interventies (motivatieverhoging, CGT, relatietherapie, CRA, etc.)

5 Wat wist men al (1997)? Methadononderhoud werkt voor velen (en Buprenorfine lijkt minstens even goed te werken) Voornamelijk buitenlands onderzoek Psychosociale interventies leveren een gunstige bijdrage aan farmacotherapie Vooral CGT, gezinstherapie en met name combinaties Therapeutische gemeenschappen of langduriger klinische behandeling werken ook, maar dit is minder zeker Het effect van overige interventies was toen nog onbekend

6 Wat is de afgelopen jaren duidelijker geworden? Verslaving is mede te wijten aan afwijkend functioneren van hersenendelen Verslaving is moeilijk te genezen: sommigen genezen niet, anderen pas na langere tijd Behandeling blijft zinvol en kan voor een minderheid zelfs effectief zijn, mede afhankelijk van de levensfase of de fase van verslaving De literatuur biedt nu meer veelbelovende behandelingen dan voorheen Verslaving aan opiaten is nog steeds het meest onderzocht, maar dat lijkt nu te veranderen (nu vooral ook: cannabis, cocaïne)

7 Voor veel drugs wist men (nog) niet welke interventies met enige kans van slagen zouden werken Cannabis Cocaïne Amfetaminen Polydruggebruik Dubbele diagnose

8 Wat doet men er in Nederland aan? Diverse experimenten uitgevoerd/lopend (vnl. voor opiaatverslaving): Effecten van methadon na twee jaar Hogere doses methadon Heroïne op medisch voorschrift (de Heroïne-trial) Afkicken onder narcose + nazorg (naltrexon en CRA) Dwangbehandeling in justitiële settingen (SOV): niet uitsluitend opiaatverslaafden!

9 Cannabis: stand van zaken Er is nog geen medicijn tegen cannabis-verslaving, wèl enkele psychosociale interventies: CGT helpt volwassenen hun cannabis-gebruik te matigen CGT in diverse vormen toegepast Langere termijn effecten nog onbekend Effectieve ingrediënten onbekend Multi-Dimensionele Gezins Therapie vermindert bij adolescenten het cannabisgebruik en probleemgedrag MDFT is intensief en veelomvattend Thuisomgeving, vriendenkring en schoolsituatie Langere termijn effecten nog onbekend Meest geschikt voor ernstige cannabisproblemen (vgl. Parnassia s Mistral -project)

10 Cannabis: opmerkingen CGT en MDFT: Australisch en Amerikaans onderzoek Vraag blijft: Wat werkt met name bij wie? Werkt het ook in Nederland? Hoe zwaar moet problematiek zijn om interventie te rechtvaardigen? Cannabisgebruik begint meestal al op tienerleeftijd; Nederlandse verslavingszorg is niet ingericht op adolescenten (er zijn enkele uitzonderingen, waaronder Parnassia, Den Haag)

11 Amfetaminen: stand van zaken Er bestaat (nog steeds) geen medicijn tegen (meth-) amfetamine verslaving Over het nut van psychosociale interventies weten we ook nagenoeg niets Er is een lopend USA experiment Veronderstelling: voorschrijven van deze drug (op recept) zal riskant injecteren (en de risico s) tegengaan (vgl. heroïne trial ) Australisch experiment in voorbereiding

12 Amfetaminen: opmerkingen Deze drugs krijgen weinig aandacht in onderzoek en praktijk, óók in landen waar het gebruik ervan vaak voorkomt

13 Opiaten: stand van zaken Methadon in Nederland eerste keus bij detoxificatie. Voor Buprenorfine even sterk bewijs. Meerwaarde van toediening onder sedatie is twijfelachtig. Methadon en buprenorfine vergelijkbare resultaten bij medicamenteuze vervangingsbehandeling Vervangingsbehandeling is effectief: minder crimineel gedrag, minder overdosering, minder infectieziekten. Ondersteuning met psychosociale interventies geeft beter resultaat Heroïne op recept

14 Opiaten: opmerkingen Detoxificatie kan zowel ambulant als intramuraal. Keuze is afhankelijk van: Duur en ernst verslaving Aard van het middel (Bij)werkingen ontgiftingsmiddel Risico van uitval Essentieel: vervolgbehandeling sluit meteen aan op detoxificatie Bereidheid om vervolgbehandeling te starten en vol te houden is niet groot Methadononderhoud is routine: te lage dosering en onvoldoende psychosociale ondersteuning

15 Cocaïne: stand van zaken Er is geen medicijn tegen verslaving aan cocaïne Ook geen vervangingsbehandeling Buitenlands onderzoek loopt naar vaccinatie Acupunctuur werkt niet Mogelijk nut van CGT op korte termijn (matiging gebruik hoogstens een half jaar) Korte en intensiever vormen verschillen niet Therapietrouw is laag en terugval komt vaak voor CRA springt eruit (VS) vaak gecombineerd met vouchers (tegoedbonnen, prijzen of voorrechten) CRA: sociale contacten, zelfbeeld, werk, opleiding, vrijetijdsbesteding, urinecontrole, inschakeling familie en vrienden

16 Cocaïne: opmerkingen Cocaïneverslaafden laten zich moeilijk behandelen Snuivers versus rokers (crack) vragen om verschillende aanpak CRA wordt niet altijd systematisch toegepast Werken vouchers ook in de Nederlandse situatie?

17 Werkzame voorbeelden van overige interventies Motivatieverhoging (1 e vereiste!) Spuitomruil en counseling voorkomen infectieziekten (maar combinatie vindt onvoldoende plaats in Nederland) Gebruiksruimten verminderen hergebruik van naalden en overlast Gedragstherapeutische relatietherapie

18 Samenvatting We weten in veel situaties nog te weinig om evidence-based te kunnen werken In vergelijking met 1997 is m.n. in het Australische en Amerikaanse onderzoek vooruitgang geboekt In Nederland zijn experimenten schaarser: afhankelijkheid van ZonMw en samenwerkingsverbanden met het buitenland

19 Bewijs voor werkzaamheid Sterk (***): globaal minstens vier RCTs waarvan driekwart goed en met statistisch significante uitkomsten Middelsterk bewijs (**): globaal minstens drie RCTs waarvan tweederde goed en met statistisch significante uitkomsten Beperkt (*): twee goede RCTs zonder tegenspraak uit ander onderzoek Eén goede RCT en 2-3 gebrekkige RCTs (z.t.u.a.o.) Minstens 3 quasi-exp. of cohortstudies met positief effect (z.t.u.a.o.)

20 Algemeen I Motivatieverhoging (***) Verhoogt bereidheid om in behandeling te gaan en vol te houden. Bevordert het streven naar abstinentie of matiging van gebruik Counseling en psycho-educatie (***) Bevorderen veilig seksueel gedrag en verkleinen zo de kans op SOA Gedragstherapeutische relatietherapie (**) dringt het gebruik terug en verbetert de relatie met de partner

21 Algemeen II Opname in een therapeutische gemeenschap (*) Bevordert (behoud van) abstinentie, maar is duur. Bewijs voor effectiviteit neemt af. Dagbehandeling (*) Helpt voor jongeren even goed als een TG Spuitomruil (*) Vermindert HIV besmettingsrisico

22 Cannabis Meervoudige gezinstherapie (***) helpt adolescenten om gebruik te matigen en bevordert het functioneren in gezin en op school Cognitieve gedragstherapie (*) helpt druggebruik door volwassenen te beperken

23 Cocaïne CRA (**) Verandering van leefstijl met beloning van gewenst gedrag (vouchers) helpt op korte termijn om van de cocaïne af te raken om het gebruik te verminderen

24 Opiaten Vervangingstherapie hoge dosering van methadon of buprenorfine houdt cliënten in contact met hulpverleners. Het gebruik van opiaten daalt ( *** ) psychosociale interventies versterken dit effect (***)

25 Stand van zaken in Nederland Diverse experimenten lopen (opiaten, cocaïne) Er is (nog) geen systematisch overzicht van behandelingen in Nederland Veel eclectisch, op grond van voorkeur behandelaars, maar dit wordt minder Stepped care model (met de mond beleden?) Resultaten Scoren heeft veel bijgedragen Landelijke Raad voor Bekwaamheidsontwikkeling

26 Evidence Based Addiction Care Wat is EBAC? Hoe bereiken we dit?

27 Wat is EBAC? Vergelijkbaar met Evidence Based Medicine (EBM) Wat is EBM? Voorwaarden voor EBM? Toepasbaar in de verslavingszorg? Welke werkwijze? Welke valkuilen? Hoe in te voeren?

28 Wat is EBM? Gebaseerd op zoveel mogelijk wetenschappelijk verantwoorde diagnostiek, zorgtoewijzing en behandeling (werkzaamheid/effectiviteit) Uitgevoerd door hierin opgeleide/bijgeschoolde behandelaars Rekening houdend met de cliënt en zijn omgeving en omstandigheden Klinische intuïtie is onvoldoende bewijs!

29 Voorwaarden voor EBM? Kennis over werkzaamheid interventies Beschikbaarheid/gebruik van een gedifferentieerd behandelaanbod van werkzame/effectieve interventies Behandelprotocollen voor een correcte uitvoering Expliciete regels voor zorgtoewijzing Kwaliteitsbeleid

30 Toepasbaar in de verslavingszorg? Kennis gecontroleerde studies, RCT s systematische overzichten meta-analyses Gediff.aanbod Behandelprotocollen Zorgtoewijzing centrale intake + expl toewijzingsregels Beschikbaar, maar verre van voldoende (verschilt per middel: alcohol, cocaïne, opiaten, etc.) Ruim beschikbaar Recentelijk beschikbaar Veelal impliciet veelal niet meestal niet

31 Welke werkwijze? Wat is evidence? Hoe moet je wetenschappelijk bewijs wegen? Er blijft altijd een zachte kant Bewijs Professional Druggebruiker Nodig blijft altijd: trail and error

uitkomstmaat). Over de hele linie bezien zou toekenning van drie sterren verdedigbaar zijn.

uitkomstmaat). Over de hele linie bezien zou toekenning van drie sterren verdedigbaar zijn. Bijlage bij BOW-07.123 Samenvatting uit Hulp bij probleemgebruik van Drugs, Stand van wetenschap voor behandelingen en andere interventies 2004. Achtergrondstudie bij de Nationale Drug Monitor. (Trimbos

Nadere informatie

Hulp bij probleemgebruik van drugs

Hulp bij probleemgebruik van drugs Hulp bij probleemgebruik van drugs Stand van wetenschap voor behandelingen en andere interventies, 2004 Achtergrondstudie Nationale Drug Monitor Henk Rigter 1 Andre van Gageldonk 2 Toine Ketelaars 2 Margriet

Nadere informatie

Symbiose tussen cognitievegedragstherapie. Het voorbeeld van MDFT. Henk Rigter

Symbiose tussen cognitievegedragstherapie. Het voorbeeld van MDFT. Henk Rigter Symbiose tussen cognitievegedragstherapie en systeemtherapie Het voorbeeld van MDFT Henk Rigter Effectief bij praktisch elke aandoening, stoornis, probleemgedrag. Een panacee. Alle CGT op een hoop gegooid:

Nadere informatie

Behandeling van problematisch middelengebruik van leefstijltraining naar cognitieve gedragstherapie

Behandeling van problematisch middelengebruik van leefstijltraining naar cognitieve gedragstherapie Behandeling van problematisch middelengebruik van leefstijltraining naar cognitieve gedragstherapie Dr Wencke de Wildt Directeur behandelzaken Jellinek GZ psycholoog VGCT 2016 Inhoud 15 jaar cognitieve

Nadere informatie

De medicamenteuze behandeling van ADHD en verslaving bij adolescenten.

De medicamenteuze behandeling van ADHD en verslaving bij adolescenten. De medicamenteuze behandeling van ADHD en verslaving bij adolescenten. Joanneke van der Nagel, psychiater, Tactus Verslavingszorg, Enschede Pieter-Jan Carpentier, psychiater, Reinier van Arkel groep, s-hertogenbosch

Nadere informatie

Richtlijn Forensische Geneeskunde Behandeling opiaatverslaafden in politiecellen

Richtlijn Forensische Geneeskunde Behandeling opiaatverslaafden in politiecellen Richtlijn Forensische Geneeskunde Behandeling opiaatverslaafden in politiecellen Inhoudsopgave 1. Onderwerp 2 2. Doelstelling 2 3. Toepassingsgebied 2 4. Uitgangspunt 2 5. Toestemming 2 6. Werkwijze 3

Nadere informatie

Verslaving en comorbiditeit

Verslaving en comorbiditeit Verslaving en comorbiditeit Wat is de evidentie? Dr. E. Vedel, Jellinek, Arkin 18 november 2014 Comobiditeitis hot 1 Jellinek onderzoek comorbiditeit Verslaving & persoonlijkheid, 1997 Verslaving & ADHD,

Nadere informatie

Studie type Populatie Patiënten kenmerken Interventie Controle Dataverzameling

Studie type Populatie Patiënten kenmerken Interventie Controle Dataverzameling Evidence tabel bij ADHD in kinderen en adolescenten (studies naar adolescenten met ADHD en ) Auteurs, Gray et al., 2011 Thurstone et al., 2010 Mate van bewijs A2 A2 Studie type Populatie Patiënten kenmerken

Nadere informatie

Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen?

Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Richtlijnen Casus IDDT Richtlijnen, wat zeggen ze niet! Richtlijnen Dubbele Diagnose, Dubbele hulp (2003) British

Nadere informatie

Samenvatting. Adviesaanvraag

Samenvatting. Adviesaanvraag Samenvatting Adviesaanvraag Dit advies Medicamenteuze interventies bij drugverslaving is het derde en laatste advies dat de gelijknamige commissie uitbrengt in antwoord op de haar voorgelegde adviesaanvragen.

Nadere informatie

Staat uw leven in het teken van drank en drugs? Een opname biedt uitkomst!

Staat uw leven in het teken van drank en drugs? Een opname biedt uitkomst! Staat uw leven in het teken van drank en drugs? Een opname biedt uitkomst! KLINISCHE BEHANDELING: ALS U DE CONTROLE OVER UW LEVEN TERUG WILT Onderdeel van Arkin Stoppen met alcohol of drugs en uw manier

Nadere informatie

De toepasbaarheid en haalbaarheid van CONTINGENCY MANAGEMENT, toegevoegd aan een CGT interventie voor problematisch middelengebruik

De toepasbaarheid en haalbaarheid van CONTINGENCY MANAGEMENT, toegevoegd aan een CGT interventie voor problematisch middelengebruik De toepasbaarheid en haalbaarheid van CONTINGENCY MANAGEMENT, toegevoegd aan een CGT interventie voor problematisch middelengebruik Merkx et al., 2015 1 Inhoud Context Contingency management Doelgedrag

Nadere informatie

Programma. Cijfers & trends Verslaving? Klassieke casus Waarom zij en niet wij? Behandeling

Programma. Cijfers & trends Verslaving? Klassieke casus Waarom zij en niet wij? Behandeling Verslaafde jongeren trends in middelengebruik en behandeling PAOG nascholing Jeugdgezondheidszorg Thema: Risicogedrag en verslaving bij jongeren 27 januari 2015 Willeke van Esch, GZ-psycholoog Programma

Nadere informatie

Inhoud. Ontgifting en stabilisatie. Observatie en Diagnostiek en Behandeling. Cijfers en Onderzoek. Aanbod Jeugd in Nederland

Inhoud. Ontgifting en stabilisatie. Observatie en Diagnostiek en Behandeling. Cijfers en Onderzoek. Aanbod Jeugd in Nederland Polls drugsweb Kun je op eigen houtje van drugs afkomen Ja: 85% Moeten we minder gaan drinken Ja: 57% Bang om verslaafd te worden Ja: 21% Drugs meenemen naar buitenland Ja: 73% Wiet is een harddrug Ja:

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 24 077 Drugbeleid Nr. 113 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Depressie bij ouderen Herstel als voorwaarde voor rehabilitatie?

Depressie bij ouderen Herstel als voorwaarde voor rehabilitatie? Depressie bij ouderen Herstel als voorwaarde voor rehabilitatie? Rob Kok, psychiater, epidemioloog Parnassia Bavo Groep Den Haag Waarom rehabilitatie? Eerherstel van wie? Over welke ouderen hebben we het

Nadere informatie

EVIDENCE BASED WERKEN MET E-HEALTH: BIJ ELKE CLIËNT? PROF. DR. ANNEMIEKE VAN STRATEN

EVIDENCE BASED WERKEN MET E-HEALTH: BIJ ELKE CLIËNT? PROF. DR. ANNEMIEKE VAN STRATEN EVIDENCE BASED WERKEN MET E-HEALTH: BIJ ELKE CLIËNT? PROF. DR. ANNEMIEKE VAN STRATEN 2 Hoogleraar Klinische Psychologie VU POH- GGZ in huisartsenpraktijk 3 E-health Wat bedoel ik daarmee? 4 Uitgangspunt:

Nadere informatie

Specialisten in verslavingszorg

Specialisten in verslavingszorg Specialisten in verslavingszorg Werkbespreking Commissie maatschappelijke Ontwikkeling Woensdag 7 maart 2007 Zorgdivisies binnen de Parnassiagroep Divisie Zorgservice Divisie Brijder Verslavingszorg Divisie

Nadere informatie

Hulp bij probleemgebruik van drugs

Hulp bij probleemgebruik van drugs Hulp bij probleemgebruik van drugs Wetenschappelijk bewijs voor werkzaamheid of effectiviteit van interventies in de verslavingszorg Actualisering van de NDM achtergrondstudie uit 2004 André van Gageldonk

Nadere informatie

Multidisciplinaire richtlijn opiaatverslaving Samenvatting

Multidisciplinaire richtlijn opiaatverslaving Samenvatting Multidisciplinaire richtlijn opiaatverslaving Samenvatting Multidisciplinaire richtlijn opiaatverslaving Samenvatting Wim van den Brink, Geurt van de Glind en Gerard Schippers (redactie) De Tijdstroom,

Nadere informatie

Van Richtlijn naar Individu. Wim Veling, UMCG

Van Richtlijn naar Individu. Wim Veling, UMCG Van Richtlijn naar Individu Wim Veling, UMCG Disclosure Potentiële belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven: Geen. Overig: voorzitter Werkgroep Zorgstandaard Psychose

Nadere informatie

Dynamisch overzicht. Psychologische interventies GGZ. Dynamisch overzicht psychologische interventies GGZ 2016 Pagina 1

Dynamisch overzicht. Psychologische interventies GGZ. Dynamisch overzicht psychologische interventies GGZ 2016 Pagina 1 Dynamisch overzicht Psychologische interventies GGZ Dynamisch overzicht psychologische interventies GGZ 2016 Pagina 1 Dynamisch overzicht psychologische interventies GGZ U heeft een Basisverzekering bij

Nadere informatie

Als er meer nodig is om uw verslaving de baas te worden

Als er meer nodig is om uw verslaving de baas te worden Als er meer nodig is om uw verslaving de baas te worden DAGBEHANDELING: DRIE DAGEN PER WEEK, TWAALF WEKEN LANG Onderdeel van Arkin De intensieve behandeling tijdens de Dagbehandeling helpt om uw verslaving

Nadere informatie

Verslaving en de Geïntegreerde RichtlijnBehandeling persoonlijkheidsstoornissen. Hein Sigling, specialismeleider Verslaving.

Verslaving en de Geïntegreerde RichtlijnBehandeling persoonlijkheidsstoornissen. Hein Sigling, specialismeleider Verslaving. Verslaving en de Geïntegreerde RichtlijnBehandeling persoonlijkheidsstoornissen Hein Sigling, specialismeleider Verslaving. Hein Sigling juni 2008 Wat staat er over verslaving in de GRB? Middelenmisbruik

Nadere informatie

Eliane Duvekot. Eliane Duvekot

Eliane Duvekot. Eliane Duvekot Eliane Duvekot Eliane Duvekot Gezinsinterventies Het belang van een focus René Keet, psychiater GGZ Noord Holland Noord AMC Inhoud presentatie Psychosociale interventies bij schizofrenie Gezinsinterventies

Nadere informatie

Als er meer nodig is om uw verslaving de baas te worden

Als er meer nodig is om uw verslaving de baas te worden Als er meer nodig is om uw verslaving de baas te worden DAGBEHANDELING: VIER DAGEN PER WEEK, TWAALF WEKEN LANG Onderdeel van Arkin De intensieve behandeling tijdens de Dagbehandeling helpt om uw verslaving

Nadere informatie

De 7 stappen van een CAT

De 7 stappen van een CAT De 7 stappen van een CAT Patiënt (praktijk) Vertaalslag (expert) Wetenschap (literatuur) 1 klinisch scenario trefwoorden 2 klinische vraag 3 literatuur search 4 kritisch beoordelen artikel 7 bottom line

Nadere informatie

Zelf gediagnosticeerd en behandeld. Vervelende ervaringen. Vinden van de juiste behandeling

Zelf gediagnosticeerd en behandeld. Vervelende ervaringen. Vinden van de juiste behandeling Sam Schrevel, Ph.D. Zelf gediagnosticeerd en behandeld Vervelende ervaringen Vinden van de juiste behandeling Waar ben ik goed in? Hoe richt ik mijn leven in? Aan wie vraag ik hulp? Waar niet? Wat wil

Nadere informatie

Multidisciplinaire richtlijn opiaatverslaving

Multidisciplinaire richtlijn opiaatverslaving Multidisciplinaire richtlijn opiaatverslaving Multidisciplinaire richtlijn opiaatverslaving Wim van den Brink, Geurt van de Glind en Gerard Schippers (redactie) De Tijdstroom, Utrecht 2013 Nederlandse

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Zelfbeeld en Eetstoornissen. Drs. Martie de Jong Klinisch psycholoog PsyQ Eetstoornissen

Zelfbeeld en Eetstoornissen. Drs. Martie de Jong Klinisch psycholoog PsyQ Eetstoornissen Zelfbeeld en Eetstoornissen Drs. Martie de Jong Klinisch psycholoog PsyQ Eetstoornissen Medewerkers Iris van der Meer Sjoukje Sinke Mathijs Deen Kees Korrelboom Philip Spinhoven Wijbrand Hoek Peter de

Nadere informatie

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Dr. Hanneke van Gestel-Timmermans Dr. Evelien Brouwers Dr. Marcel van Assen Prof. dr. Chijs van Nieuwenhuizen Herstellen doe je zelf Ontwikkeld

Nadere informatie

Implementatie. Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken 18 november 2014

Implementatie. Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken 18 november 2014 Implementatie Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken 18 november 2014 Opbouw Enkele conclusies Implicaties Integriteit Training Implementatie Tot slot Enkele conclusies uit onderzoek

Nadere informatie

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Congres Focus op Onderzoek, 22 juni 2015 Gerda de Kuijper, AVG/senior senior onderzoeker CVBP/UMCG Dederieke Festen AVG/senior onderzoeker

Nadere informatie

Een oplossing voor uw verslaving én uw psychische klachten

Een oplossing voor uw verslaving én uw psychische klachten Een oplossing voor uw verslaving én uw psychische klachten GECOMBINEERDE BEHANDELING BIJ DUBBELE DIAGNOSE Onderdeel van Arkin Hebt u, naast een verslavingsprobleem, last van psychische klachten, zoals

Nadere informatie

Campagne Verstandig Kiezen

Campagne Verstandig Kiezen Campagne Verstandig Kiezen 2 3 Campagne Verstandig Kiezen Wat is het doel van de campagne Verstandig Kiezen? De Orde van Medisch Specialisten (OMS), de wetenschappelijke verenigingen en ZonMw hebben de

Nadere informatie

Evidence Based Practice in de alledaagse praktijk. Definitie EBP 16-4-2015

Evidence Based Practice in de alledaagse praktijk. Definitie EBP 16-4-2015 Evidence Based Practice in de alledaagse praktijk Lies Braam, verpleegkundig specialist neurologie 26 maart 2015 V &VN neurocongres Definitie EBP Bij EBP gaat het om klinische beslissingen op basis van

Nadere informatie

- 172 - Prevention of cognitive decline

- 172 - Prevention of cognitive decline Samenvatting - 172 - Prevention of cognitive decline Het percentage ouderen binnen de totale bevolking stijgt, en ook de gemiddelde levensverwachting is toegenomen. Vanwege deze zogenaamde dubbele vergrijzing

Nadere informatie

Een literatuurstudie en een inventarisatie van behandelaanbod in Nederland.

Een literatuurstudie en een inventarisatie van behandelaanbod in Nederland. Jongeren en verslaving - De effectiviteit van behandelinterventies voor jongeren Een literatuurstudie en een inventarisatie van behandelaanbod in Nederland. Evelien Smit Jacqueline Verdurmen Karin Monshouwer

Nadere informatie

De multidisciplinaire richtlijn schizofrenie - Wat kunnen we met de recente update?-

De multidisciplinaire richtlijn schizofrenie - Wat kunnen we met de recente update?- De multidisciplinaire richtlijn schizofrenie - Wat kunnen we met de recente update?- Dr. Berno van Meijel Lector GGZ-verpleegkunde Hogeschool INHolland / Amsterdam www.ggzverpleegkunde.nl De richtlijn

Nadere informatie

Werken in sph. Maria van Deutekom Britt Fontaine Godelieve van Hees Marja Magnée Alfons Ravelli

Werken in sph. Maria van Deutekom Britt Fontaine Godelieve van Hees Marja Magnée Alfons Ravelli Verslaafden Werken in sph Redactie: Dineke Behrend Maria van Deutekom Britt Fontaine Godelieve van Hees Marja Magnée Alfons Ravelli 2 Verslaafden Auteur: Hans van Nes Bohn Stafleu Van Loghum Houten, 2004

Nadere informatie

Professionele hulp voor kinderen en jongeren

Professionele hulp voor kinderen en jongeren Professionele hulp voor kinderen en jongeren Ik heb het leuker en gezelliger met mama. Lijn5 is er voor kinderen, jongeren en jongvolwassenen die hulp nodig hebben in moeilijke fases van hun leven. Door

Nadere informatie

Dynamisch overzicht Psychologische interventies ggz Dynamisch overzicht psychologische interventies ggz 2017 vs 1 1

Dynamisch overzicht Psychologische interventies ggz Dynamisch overzicht psychologische interventies ggz 2017 vs 1 1 Dynamisch overzicht Psychologische interventies ggz 2017 Dynamisch overzicht psychologische interventies ggz 2017 vs 1 1 Dynamisch overzicht psychologische interventies ggz U heeft een Basisverzekering

Nadere informatie

Naar een verdere uitbouwing en duurzame verankering van de drughulpverlening in het drugsbeleid

Naar een verdere uitbouwing en duurzame verankering van de drughulpverlening in het drugsbeleid Naar een verdere uitbouwing en duurzame verankering van de drughulpverlening in het drugsbeleid Prof. dr. Brice De Ruyver Studiedag De Kiem 29 maart 2012, Gent 1 Structuur 1. De bevraging van de noden

Nadere informatie

Alcohol- en druggebruikers bij Parnassia Verslavingszorg onder de loep; Den Haag 1999-2001

Alcohol- en druggebruikers bij Parnassia Verslavingszorg onder de loep; Den Haag 1999-2001 2 epidemiologisch bulletin, 2004, jaargang 39, nummer 3 Alcohol- en druggebruikers bij Parnassia Verslavingszorg onder de loep; Den Haag 1999-2001 T. van Batenburg-Eddes, P. Blanken, I. Burger en V.M.

Nadere informatie

PROTOCOL ADHD BIJ VERSLAVING

PROTOCOL ADHD BIJ VERSLAVING PROTOCOL ADHD BIJ VERSLAVING Screening, diagnostiek en behandeling voor de ambulante en klinische verslavingszorg Samenstelling: Geurt van de Glind Sandra Kooij Daniëlle van Duin Anne Goossensen Pieter-Jan

Nadere informatie

jongeren. het beste in verdieping en

jongeren. het beste in verdieping en Aanbod Permanente vorming Academiejaar 2014 2015 Studiedomein: Psychologie en pedagogische wetenschappen Getuigschrift counseling in existentieel welzijn Getuigschrift gedragstherapie bij kinderen en jongeren

Nadere informatie

Een oplossing voor uw verslaving én uw psychische klachten

Een oplossing voor uw verslaving én uw psychische klachten Een oplossing voor uw verslaving én uw psychische klachten GecombinEErde behandeling bij dubbele diagnose Onderdeel van Arkin Hebt u, naast een verslavingsprobleem, last van psychische klachten, zoals

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 11. Inleiding 13 Wat vindt u in dit boek? 14 Voor wie is dit boek bedoeld? 15

Inhoud. Voorwoord 11. Inleiding 13 Wat vindt u in dit boek? 14 Voor wie is dit boek bedoeld? 15 Inhoud Voorwoord 11 Inleiding 13 Wat vindt u in dit boek? 14 Voor wie is dit boek bedoeld? 15 1 Kenmerken van eetstoornissen 17 1 Inleiding 17 2 Criteria voor anorexia nervosa 17 Wat zijn de criteria voor

Nadere informatie

Mistral DTOX, een goed begin is het halve werk. Edwin Spapens GZ-Psycholoog Mistral DTOX & Mistral Kliniek

Mistral DTOX, een goed begin is het halve werk. Edwin Spapens GZ-Psycholoog Mistral DTOX & Mistral Kliniek Mistral DTOX, een goed begin is het halve werk. Edwin Spapens GZ-Psycholoog Mistral DTOX & Mistral Kliniek Cluster jeugd Preventie, inclusief minimale interventie van 1-3 gesprekken I- hulp (ambitie ook

Nadere informatie

Kliniek Nijmegen. Informatie voor patiënten

Kliniek Nijmegen. Informatie voor patiënten Kliniek Nijmegen Informatie voor patiënten We spreken van een verslaving wanneer bepaald gedrag zoals middelengebruik of gokken uw leven gaat beheersen. Steeds meer tijd en energie gaan op aan de verslaving.

Nadere informatie

Abstinent worden, abstinent blijven en de determinanten van een terugval in harddruggebruik.

Abstinent worden, abstinent blijven en de determinanten van een terugval in harddruggebruik. Abstinent worden, abstinent blijven en de determinanten van een terugval in harddruggebruik. Samenvatting van de resultaten uit het subcohort abstinenten die deelnemen aan de Amsterdamse Cohort Studie

Nadere informatie

Dr. Jessica De Maeyer, UGent - HoGent Prof. Dr. Wouter Vanderplasschen, UGent Vakgroep orthopedagogiek

Dr. Jessica De Maeyer, UGent - HoGent Prof. Dr. Wouter Vanderplasschen, UGent Vakgroep orthopedagogiek Dr. Jessica De Maeyer, UGent - HoGent Prof. Dr. Wouter Vanderplasschen, UGent Vakgroep orthopedagogiek Afhankelijkheid: langdurig (chronisch?), complex en meervoudig probleem: polydruggebruik relationele

Nadere informatie

Flexibel thuistraject voor het hele gezin. GezinsFACT

Flexibel thuistraject voor het hele gezin. GezinsFACT Flexibel thuistraject voor het hele gezin. GezinsFACT Behandeling in de eigen leefomgeving. GezinsFACT Sommige gezinnen komen door een opeenstapeling van negatieve factoren, waaronder het complexe probleemgedrag

Nadere informatie

Succes met geïntegreerde behandeling?

Succes met geïntegreerde behandeling? Succes met geïntegreerde behandeling? Annette Bonebakker, PhD, klinisch neuropsycholoog Kenniscarrousel LEDD Utrecht, 18 april 2017 Dubbele problematiek Patiënten met een dubbele diagnose vallen vaak tussen

Nadere informatie

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Congres Focus op Onderzoek, 22 juni 2015 Gerda de Kuijper, AVG/senior senior onderzoeker CVBP/UMCG Dederieke Festen AVG/senior onderzoeker

Nadere informatie

het antwoord op de Basis GGZ

het antwoord op de Basis GGZ het antwoord op de Basis GGZ mentale ondersteuning direct en dichtbij Inhoudsopgave Indigo Wat is de Basis GGZ? Verwijscriteria Wat kan Indigo mij bieden? 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ Mirro:

Nadere informatie

Cannabis en alcohol in de praktijk van de psychiater. Arjen Neven, psychiater a.neven@palier.nl Centrum voor Dubbele Problematiek Palier, Den Haag

Cannabis en alcohol in de praktijk van de psychiater. Arjen Neven, psychiater a.neven@palier.nl Centrum voor Dubbele Problematiek Palier, Den Haag Cannabis en alcohol in de praktijk van de psychiater Arjen Neven, psychiater a.neven@palier.nl Centrum voor Dubbele Problematiek Palier, Den Haag Disclosure (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

het antwoord op de Basis GGZ

het antwoord op de Basis GGZ het antwoord op de Basis GGZ mentale ondersteuning direct en dichtbij Inhoudsopgave Indigo Wat is de Basis GGZ? Verwijscriteria Wat kan Indigo mij bieden? 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ 3. mirro:

Nadere informatie

Bipolaire stoornissen

Bipolaire stoornissen Bipolaire stoornissen PuntP kan u helpen volwassenen Sommige mensen hebben last van stemmingsschommelingen die niet in verhouding staan tot wat er in hun persoonlijke omgeving gebeurt. De stemming lijkt

Nadere informatie

Multi Systeem Therapie bij gedragsproblemen Sterker in de samenleving.

Multi Systeem Therapie bij gedragsproblemen Sterker in de samenleving. Multi Systeem Therapie bij gedragsproblemen Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn Jeroen raakte al op jonge leeftijd verslaafd aan drugs. Om aan geld te komen, zet hij iedereen in zijn omgeving

Nadere informatie

Monitor. alcohol en middelen

Monitor. alcohol en middelen Gemeente Utrecht, Volksgezondheid Monitor www.utrecht.nl/gggd alcohol en middelen www.utrecht.nl/volksgezondheid Thema 3 Gebruik van de verslavingszorg in Utrecht - 2012 1 Colofon Uitgave Gemeente Utrecht,

Nadere informatie

Multiprobleemgezinnen: een onderdeel van de (participatie)samenleving?!

Multiprobleemgezinnen: een onderdeel van de (participatie)samenleving?! Multiprobleemgezinnen: een onderdeel van de (participatie)samenleving?! Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) Afdeling Gezondheidswetenschappen Els Evenboer, Danielle Jansen, Menno Reijneveld Inhoud

Nadere informatie

Leidraad beoordelingen behandelingen tot verzekerde pakket door Kenniscentrum GGZ van Zorgverzekeraars Nederland

Leidraad beoordelingen behandelingen tot verzekerde pakket door Kenniscentrum GGZ van Zorgverzekeraars Nederland Leidraad beoordelingen behandelingen tot verzekerde pakket door Kenniscentrum GGZ van Zorgverzekeraars Nederland Mei 2014 Aanleiding Het CVZ beschrijft in het Rapport geneeskundige GGZ deel 2 de begrenzing

Nadere informatie

het antwoord op de Basis GGZ

het antwoord op de Basis GGZ het antwoord op de Basis GGZ mentale ondersteuning direct en dichtbij 2 Inhoudsopgave Indigo Wat is de Basis GGZ? Verwijscriteria Wat kan Indigo mij bieden? 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ 3. mirro:

Nadere informatie

Ralph Kupka Hoogleraar Bipolaire Stoornissen VU Medisch Centrum, Amsterdam

Ralph Kupka Hoogleraar Bipolaire Stoornissen VU Medisch Centrum, Amsterdam Richtlijnen, Zorgstandaarden en Generieke Modules: hulpmiddelen op weg naar Goede Zorg Ralph Kupka Hoogleraar Bipolaire Stoornissen VU Medisch Centrum, Amsterdam GGZ ingeest, Amsterdam Altrecht GGZ, Utrecht

Nadere informatie

Informatiefolder voor cliënten: Dubbele Diagnose Meer informatie:

Informatiefolder voor cliënten: Dubbele Diagnose Meer informatie: DUBBELE DIAGNOSE RVE FACT/WOZ Bergen op Zoom INLEIDING Deze folder is bestemd om informatie te geven over behandeling op afdeling Dubbele Diagnose (DD), Schelde 5 GGZ WNB. U vindt in deze folder informatie

Nadere informatie

11-10-2014. Ypsilon 30 jaar. Schizofrenie onderzoek staat in Nederland nu 20 jaar op de kaart

11-10-2014. Ypsilon 30 jaar. Schizofrenie onderzoek staat in Nederland nu 20 jaar op de kaart Ypsilon 30 jaar Schizofrenie onderzoek staat in Nederland nu 20 jaar op de kaart dr. Wiepke Cahn UMCUtrecht - Ypsilon en onderzoekers trekken sinds die tijd met elkaar op Wat hebben we gezamenlijk bereikt!

Nadere informatie

SAMENVATTING. Achtergrond en doelstellingen van dit proefschrift

SAMENVATTING. Achtergrond en doelstellingen van dit proefschrift 153 SAMENVATTING Achtergrond en doelstellingen van dit proefschrift Angst en depressie zijn de meest voorkomende psychische stoornissen, de ziektelast is hoog en deze aandoeningen brengen hoge kosten met

Nadere informatie

Vroegtijdige interventies in de Belgische context: onderzoek en perspectieven

Vroegtijdige interventies in de Belgische context: onderzoek en perspectieven Vroegtijdige interventies in de Belgische context: onderzoek en perspectieven Herbert Roeyers Onderzoeksgroep Ontwikkelingsstoornissen HGR-CSS Brussel, 20 juni 2014 Vroegtijdige interventie bij kinderen

Nadere informatie

29 maart 2012. Impulsiviteit in de behandelingsuitkomst van alcohol en druggebruikers. Een onomkeerbaar gegeven of (therapeutisch) aanknopingspunt?

29 maart 2012. Impulsiviteit in de behandelingsuitkomst van alcohol en druggebruikers. Een onomkeerbaar gegeven of (therapeutisch) aanknopingspunt? Impulsiviteit in de behandelingsuitkomst van alcohol en druggebruikers Een onomkeerbaar gegeven of (therapeutisch) aanknopingspunt? 29 maart 2012 Doctoranda: Laura Stevens Promotor: Prof. Dr. Wouter Vanderplasschen

Nadere informatie

4. Als u bij vraag 3 'Anders' heeft ingevuld, geef dan hier aan, met een korte omschrijving erbij, om welke behandeling/ondersteuning het gaat.

4. Als u bij vraag 3 'Anders' heeft ingevuld, geef dan hier aan, met een korte omschrijving erbij, om welke behandeling/ondersteuning het gaat. Balans Enquête Heeft uw kind recentelijk de diagnose adhd/add gekregen, max. 24 maanden geleden, of zit u nog in een traject voor een diagnose, wilt u dan onderstaande enquête invullen? De uitkomsten van

Nadere informatie

Evidence Based Practise versus Practice Based Evidence

Evidence Based Practise versus Practice Based Evidence Evidence Based Practise versus Practice Based Evidence Dr. John Verhoef (Lector) Lectoraat Eigen Regie Hogeschool Leiden, Cluster Zorg verhoef.j@hsleiden.nl Waar hebben we het over? Evidence Based Practice

Nadere informatie

Aantrekkelijke interventies: Gaming voor mentale gezondheid (2) Marlou Poppelaars, promovenda

Aantrekkelijke interventies: Gaming voor mentale gezondheid (2) Marlou Poppelaars, promovenda Aantrekkelijke interventies: Gaming voor mentale gezondheid (2) Marlou Poppelaars, promovenda Waarom video games? Nadelen van huidige interventies Effectiviteit Toegankelijkheid Stigmatisering Didactische

Nadere informatie

Samenvatting SAMENVATTING Hoofdstuk 1 is de algemene introductie over de inhoud van dit proefschrift. Depressie en angststoornissen zijn de meest voorkomende psychische stoornissen en brengen een grote

Nadere informatie

Congres 01-04-2009. lex pull 23-03-2009 1

Congres 01-04-2009. lex pull 23-03-2009 1 ADHD EN VERSLAVING Congres 01-04-2009 lex pull 23-03-2009 1 ADHD EN VERSLAVING PREVALENTIE VERKLARINGSMODELLEN DIAGNOSTIEK BEHANDELING lex pull 23-03-2009 2 prevalentie 8-Tal studies SUD bij ADHD: Life-time

Nadere informatie

Evidence-Based Nursing. Bart Geurden, RN, MScN

Evidence-Based Nursing. Bart Geurden, RN, MScN Evidence-Based Nursing Bart Geurden, RN, MScN Trends in Verpleegkunde Jaren 1980: Systematisch werken Focus op proces Jaren 1990: Verpleegkundige diagnostiek Focus op taal Aandacht verschuift van proces

Nadere informatie

TRANSMURAAL PROTOCOL PSYCHIATRIE Herziene versie mei/juni 2009.

TRANSMURAAL PROTOCOL PSYCHIATRIE Herziene versie mei/juni 2009. TRANSMURAAL PROTOCOL PSYCHIATRIE Herziene versie mei/juni 2009. Werkafspraken De afdeling psychiatrie, gevestigd in het Academisch Psychiatrisch Centrum van het AMC, kent 4 zorglijnen: 1. Acute zorg 2.

Nadere informatie

Conceptversie ten behoeve van de commentaarfase

Conceptversie ten behoeve van de commentaarfase Multidisciplinaire Richtlijn Opiaatverslaving Conceptversie ten behoeve van de commentaarfase 1 Redactie Wim van den Brink Geurt van de Glind Gerard Schippers 2 1 Colofon 1 2 Financiering en Opdrachtgevers

Nadere informatie

Integrale Zorg. Kom verder! www.ln5.nl INFORMATIE VOOR VERWIJZERS. Integrale Zorg voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking

Integrale Zorg. Kom verder! www.ln5.nl INFORMATIE VOOR VERWIJZERS. Integrale Zorg voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking Integrale Zorg INFORMATIE VOOR VERWIJZERS Integrale Zorg voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking Kom verder! www.ln5.nl Het zorgarrangement PriZma kent Crisisopvang, Observatie,

Nadere informatie

Jaargang 2 nummer 1 16 dec 2010

Jaargang 2 nummer 1 16 dec 2010 Jaargang 2 nummer 1 16 dec 2010 Inhoudsopgave: Inleiding Minisymposium LVG en Verslaving De belangrijkste problemen volgens hulpverleners De ervaringen van cliënten De ervaringen van verwanten Vervolgstappen

Nadere informatie

Richtlijn Forensische Geneeskunde Behandeling opiaatverslaafden in politiecellen

Richtlijn Forensische Geneeskunde Behandeling opiaatverslaafden in politiecellen Richtlijn Forensische Geneeskunde Behandeling opiaatverslaafden in politiecellen Inhoudsopgave 1. Onderwerp 2 2. Doelstelling 2 3. Toepassingsgebied 2 4. Uitgangspunt 2 5. Toestemming 3 6. Werkwijze 3

Nadere informatie

Geschiedenis van de Community Reinforcement Approach

Geschiedenis van de Community Reinforcement Approach Geschiedenis van de Community Reinforcement Approach. Inleiding 2.2 De eerste CRA-onderzoeken 3.2. Toepassing van CRA bij ambulante cliënten 5.2.2 Uitbreiding van het originele CRA-experiment onder ambulante

Nadere informatie

Peer review EBM. Ontwikkeld door WVVK in opdracht van Pro-Q-Kine

Peer review EBM. Ontwikkeld door WVVK in opdracht van Pro-Q-Kine Peer review EBM Inleiding Doelstellingen? Attitude: bereid zijn om evidence based te handelen, om expertise te delen, om evidentie te bespreken Kennis: wat is EBM, wat is evidentie, wat is een richtlijn,

Nadere informatie

Je bent alleen maar verslaafd! Wim van Loon, Psychiater. 10 februari 2014

Je bent alleen maar verslaafd! Wim van Loon, Psychiater. 10 februari 2014 Je bent alleen maar verslaafd! Wim van Loon, Psychiater. 10 februari 2014 Comorbiditeit: Voorkomen van verschillende stoornissen bij 1 persoon. Dubbele diagnose: Verslaving (afhankelijkheid en misbruik

Nadere informatie

High Care - Kastanjehof

High Care - Kastanjehof High Care - Kastanjehof Behandelprogramma Acute Psychiatrie High Care - Kastanjehof Behandelprogramma Acute Psychiatrie Inhoudsopgave Wat...Pagina Inleiding...2 Voor wie...3 Aanmelding...3 Behandelaanbod...3

Nadere informatie

Evidence based nursing: wat is dat?

Evidence based nursing: wat is dat? Evidence based nursing: wat is dat? Sandra Beurskens Lector kenniskring autonomie en participatie van mensen met een chronische ziekte Kenniskring autonomie en participatie EBN in de praktijk: veel vragen

Nadere informatie

uw antwoord op de Basis GGZ

uw antwoord op de Basis GGZ uw antwoord op de Basis GGZ mentale ondersteuning direct en dichtbij 2 Inhoudsopgave Indigo Wat is de Basis GGZ? Verwijscriteria Wat kan Indigo mij bieden? 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ Mirro:

Nadere informatie

KERNCIJFERS VERSLAVINGSZORG 2009

KERNCIJFERS VERSLAVINGSZORG 2009 KERNCIJFERS VERSLAVINGSZORG 2009 LANDELIJK ALCOHOL EN DRUGS INFORMATIE SYSTEEM A.W. Ouwehand W.G.T. Kuijpers D.J. Wisselink E.B. van Delden Houten, september 2010 Stichting Informatie Voorziening Zorg

Nadere informatie

Een depressie. P unt P. kan u helpen. volwassenen

Een depressie. P unt P. kan u helpen. volwassenen Een depressie P unt P kan u helpen volwassenen Iedereen is wel eens moe, somber en lusteloos. Het is een normale reactie op tegenvallers, een verlies en andere vervelende gebeurtenissen. Wanneer dit soort

Nadere informatie

20 man 15 vrouw. depressie paranoia psychose

20 man 15 vrouw. depressie paranoia psychose Dubbele Diagnose Patricia v.wijngaarden-cremers, psychiater Circuitmanager Verslavingspsychiatrie Dimence Inhoud - Inleiding - Gebruik onder Nederlandse Jongeren - Psychiatrische Comorbiditeit - Wat is

Nadere informatie

Gezinsbehandeling in en via JJI s. Henk Rigter Erasmus MC Curium MDFT Academie

Gezinsbehandeling in en via JJI s. Henk Rigter Erasmus MC Curium MDFT Academie Gezinsbehandeling in en via JJI s Henk Rigter Erasmus MC Curium MDFT Academie Drie systeemtherapieën in Nederland Erkend door de Erkenningscommissie Justitie FFT; MST; MDFT Alle drie ambulante behandelprogramma

Nadere informatie

Behandeling van eerste psychose (waar de richtlijn niet over spreekt) Dr H.J. Gijsman, psychiater Hoofd Zorgprogramma Psychose Pro Persona

Behandeling van eerste psychose (waar de richtlijn niet over spreekt) Dr H.J. Gijsman, psychiater Hoofd Zorgprogramma Psychose Pro Persona Behandeling van eerste psychose (waar de richtlijn niet over spreekt) Dr H.J. Gijsman, psychiater Hoofd Zorgprogramma Psychose Pro Persona Environment Genotype Phenotype Omgeving Gen Psychose Omgeving

Nadere informatie

REFLECTIEVE PRACTITIONER WETENSCHAPPELIJKE CLINICUS MISSIE SCIENTIST-PRACTITIONER NISPA. Hoe wordt je een scientist-practitioner?

REFLECTIEVE PRACTITIONER WETENSCHAPPELIJKE CLINICUS MISSIE SCIENTIST-PRACTITIONER NISPA. Hoe wordt je een scientist-practitioner? REFLECTIEVE PRACTITIONER Hoe wordt je een scientist-practitioner? 29 januari 2016 Boukje Dijkstra Inituïtie, fingerspitzengefühl, patiënt en zijn verschillen staan centraal, patiënt is uniek, geen standaard

Nadere informatie

Multi Systeem Therapie

Multi Systeem Therapie Multi Systeem Therapie Onder (voorwaardelijke) machtiging van de kinderrechter Een opname-verkortende of opname-vervangende behandeling bij ernstige gedragsproblemen Informatie voor: Ouders, kinderrechters,

Nadere informatie

Samenvatting. Adviesaanvraag

Samenvatting. Adviesaanvraag Samenvatting Adviesaanvraag De antisociale persoonlijkheidsstoornis (ASP) is een psychiatrische stoornis die wordt gekenmerkt door een duurzaam patroon van egocentrisme, impulsiviteit en agressiviteit.

Nadere informatie

Het behandelprogramma Vroege Intensieve Neurostimulatie

Het behandelprogramma Vroege Intensieve Neurostimulatie Onderwerp: Samenvatting: Soort uitspraak: Zorgvorm: Vroege intensieve neurorevalidatie bij volwassenen Het CVZ heeft een literatuuronderzoek verricht naar de stand van de wetenschap en praktijk van VIN.

Nadere informatie

VERBINDING VAN WETENSCHAP EN PRAKTIJK IN DE WIJK. Marjan de Lange 16 mei 2017

VERBINDING VAN WETENSCHAP EN PRAKTIJK IN DE WIJK. Marjan de Lange 16 mei 2017 VERBINDING VAN WETENSCHAP EN PRAKTIJK IN DE WIJK Marjan de Lange 16 mei 2017 KERNELEMENTEN VAN EFFECTIEVE HULP Kernelementen: gemeenschappelijke bestanddelen uit meerdere interventies voor eenzelfde doelgroep

Nadere informatie

Farmacotherapeutische behandelmogelijkheden bij alcoholafhankelijkheid. Dr. De Mulder Psychiater-PsychotherapeutePAAZ H.-Hartziekenhuis Lier

Farmacotherapeutische behandelmogelijkheden bij alcoholafhankelijkheid. Dr. De Mulder Psychiater-PsychotherapeutePAAZ H.-Hartziekenhuis Lier Farmacotherapeutische behandelmogelijkheden bij alcoholafhankelijkheid Dr. De Mulder Psychiater-PsychotherapeutePAAZ H.-Hartziekenhuis Lier Alcohol: Epidemiologische gegevens WHO: Europa, regio hoogste

Nadere informatie

Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies

Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies Infosheet Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies Tijdig ingrijpen betekent voorkomen dat een de fout ingaat. Wie wil dat niet? Dat is dan ook precies wat deze infosheet beoogt: inzicht

Nadere informatie