Full Reserve Banking Onderzoek Chicagoplan 1930

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Full Reserve Banking Onderzoek Chicagoplan 1930"

Transcriptie

1 Full Reserve Banking Onderzoek Chicagoplan 1930 Inhoud Inleiding 1 Functies van geld 1 Definitie full reserve banking 2 Afschaffen staatsschuld 2 Verminderen private schuld 3 Creatie van geld 5 Balansverkorting 6 Vrijval reserves 8 Rente en inflatie 9 Overige punten 10 Inleiding In augustus 2012 is door het IMF een moderne versie van het Chicagoplan, een plan uit 1930 voor full reserve banking doorgerekend. Het plan was oorspronkelijk ontwikkeld om de financiële crisis van de jaren dertig op te lossen en zou nu gebruikt kunnen worden om de huidige financiële crisis op te lossen. De in dit plan voorgestelde hervorming van het financiële systeem bestaat uit splitsing van het betalingssysteem en de kredietcreatie-functie van de banken. De uitkomst van deze berekening is het ophouden van het bestaan van de staatsschuld, sterke vermindering van de private schulden en op langere termijn 10% meer economische groei. Daarnaast wordt de financiële stabiliteit verbeterd en bankruns voorkomen. In mei 2013 heeft mevrouw van Dixhoorn, namens het Sustainable Finance Lab (SFL), een initiatief van Herman Wijffels om ideeën te ontwikkelen voor verduurzaming van het financiële systeem, contact met De Blije Bank gezocht. Dit om de haalbaarheid en de voor- en nadelen van het hiervoor genoemde plan te bespreken en de publieke discussie over geld(schepping) te stimuleren. De kennis en ervaring van De Blije Bank is hierbij waardevol in het vormen van een juist oordeel over dit internationaal voorstel en het bieden van een alternatief. De Blije Bank is een product van UnitedPeople Foundation (UPF) die innovatieve financiële producten en diensten ontwikkelt en promoot. In dit document geven we in het kort weer wat we van het Chicagoplan vinden en wat wij als oplossing zien om het financiële systeem te verduurzamen. We beginnen in het kort eerst met de functies van geld te beschrijven. Daarna gaan we in op de betekenis van full reserve banking. Vervolgens gaan we in op de punten van het Chicagoplan. In de laatste paragraaf, Overige punten, noemen we nog twee belangrijke punten waarmee we volgens ons het financiële systeem duurzamer kunnen maken. Punten die niet in het Chicagoplan worden genoemd. Functies van geld Hieronder geven we kort weer wat volgens ons de functies van geld zijn. Dit verduidelijkt hoe we in de hierna volgende paragrafen naar bepaalde punten kijken. Theorie, wat in de schoolboekjes wordt genoemd 1. Transactiemiddel 2. Rekenmiddel 3. Bewaarmiddel (pensioenen etc.) Ons inziens ook heel belangrijk voor het systeem 4. Administratieve verdeelsleutel aandeel in het gebruiksrecht van de totale productie (1) 5. Administratieve afspiegeling van de productiecapaciteit (arbeid) op een bepaald moment in de tijd 6. Administratieve afspiegeling van de ontwikkeling op de balans in de reële wereld (2) Praktijk 7. Speculatiemiddel (3) 1

2 Toelichting voorgaande punten 4, 6 en 7 1) Verdeling van het inkomen over kapitaal, arbeid en verschillende bevolkingsgroepen moet in evenwicht zijn anders hapert het systeem. 2) Als in de reële wereld de voorraad reële materiële activa (woningen, bedrijfsgebouwen, infrastructuur, productiemiddelen, vervoermiddelen en geproduceerde voorraden zoals bijv. appels) toeneemt, moet als tegenhanger hiervan in de financiële wereld de voorraad spaargeld ook toenemen. Immers de voorraad reële materiële activa (opgeslagen arbeid) is een voorraad toekomstig gebruiksgenot en het spaargeld vormt een voorraad toekomstig gebruiksrecht van het gereserveerde toekomstig gebruiksgenot. 3) Op dit moment wordt geld voor ca. 95% van het totale transactiebedrag in de wereld voor speculatieve doelen gebruikt c.q. misbruikt. UPF is van mening dat met fiscaal- en overig beleid dit tot een minimum moet worden beperkt. Definitie full reserve banking In het Chicagoplan 1930 wordt voorgesteld om de overheid een bedrag van ongeveer 184% van het nationaal inkomen aan nieuwe schuld- en rentevrij geld in omloop te laten brengen. Dit nieuwe geld mag alleen gebruikt worden om de staatsschuld, hypotheekschuld en consumptieve kredieten af te lossen en als tegenwaarde dienen tegen alle bij de banken aangehouden spaartegoeden (deposito s). Dit laatste punt wordt in het Chicagoplan het full reserve banking systeem genoemd. In de hierna volgende paragrafen noemen wij dit kort samengevat de administratieve truc, om het effect wat daar beschreven staat mogelijk te maken. Volgens de bedenkers van het Chicagoplan en het IMF draagt de hiervoor genoemde creatie van geld en reserves door overheden bij tot het verminderen van risico s op een bankrun. UPF vraagt zich af wat je als depositohouder aan dit nieuwe geld hebt, als je er (bijna) niks mee mag doen. In de paragraaf over Balansverkorting en de laatste paragraaf Overige punten noemen wij belangrijke alternatieven om bankruns te voorkomen. In de definitie van UPF is full reserve banking een systeem waarbij de beschikbare hoeveelheid geld voor minstens 100% is gedekt door een voorraad reële materiële activa (zie punt 5 en 6 bij de Functies van geld ). Dus geen nieuw papier of elektronisch geld zonder enige waarde in omloop brengen conform het Chicagoplan. Dat geld hoeft namelijk geen verband te houden met wat er in de reële wereld gebeurt. In een duurzaam financieel systeem wordt een maximum gesteld aan de hoeveelheid geld die men in omloop brengt. De voorraad reële materiële activa bestaat per definitie uit: bedrijfs- en overheidsgebouwen, woningen, infrastructuur (grond-, weg- en waterbouwkundige werken, telecommunicatie, energie systemen), productie- en vervoermiddelen, reeds geproduceerde voorraden en overige reële materiële activa. Voor het bepalen van de maximale hoeveelheid geld die er mag zijn in een duurzaam financieel systeem, zijn de waarden van grond, goodwill, octrooirecht, licenties, software en nog te produceren voorraden zoals te delven energie (gas) en grondstoffen etc. geen reële materiële activa die worden meegeteld. Als we dit toch doen, creëren we een instabiel systeem met speculatieve bubbels en inflatie etc. Indien we in een breder perspectief naar de duurzaamheid van een economie kijken, dient volgens UPF het delven en gebruik van energie en grondstoffen wel als een vermindering van de rijkdom (toekomstige mogelijkheden) in de balans en resultatenrekening van een land en/of de wereld als geheel te worden verwerkt. Afschaffen staatsschuld In het Chicagoplan 1930 wordt voorgesteld om een administratieve truc toe te passen waardoor de staatsschuld in één klap of in een paar stappen komt te vervallen. UPF is van mening dat dit plan voor het grootste deel niet wenselijk is. Tevens zijn wij van mening dat, als je iets gebruikt, je daar netjes voor moet betalen. En dat dit uitgangspunt ook voor overheden geldt. Het kan niet zo zijn dat je door toepassing van een slimme administratieve truc zomaar ineens niet meer hoeft te betalen voor wat je (hebt) gebruikt. 2

3 Bij punt 6 van de Functies van geld, geven we aan dat geld een administratieve afspiegeling is, van wat er op de balans in de reële wereld gebeurt. De overheid in Nederland heeft ultimo 2011 excl. grond en nog te delven energie (gas) voor een bedrag van 374 miljard (62% van ons BNP) aan reële materiële activa staan. Het is ons inziens niet nodig dat de overheid dit bedrag aan toekomstig gebruiksgenot volledig contant betaalt. Er is in Nederland voldoende spaargeld (administratieve afspiegeling van toekomstig gebruiksrecht) aanwezig om de bouw of aanschaf van de hiervoor genoemde activa met geleend geld te betalen. Op het moment dat deze voorraad reële activa daadwerkelijk wordt gebruikt (in de boeken zien we dit in de vorm van afschrijving) hoeft er pas voor deze activa te worden betaald. Dit kan de overheid in de toekomst betalen uit belastingen die ze voor het gebruik van deze publieke voorzieningen int. Aanvullend op de EU-norm dat overheden niet meer dan 60% van hun BNP aan schuld mogen hebben, zijn wij van mening dat de staatsschuld volledig moet zijn gedekt door een voorraad reële zinvolle publieke materiële activa, die past bij de draagkracht van het land. Welke activa nu wel of niet zinvol is en past bij de draagkracht van een land is een grijs gebied. Immers wordt een snelweg alleen maar aangelegd om EU subsidies op te strijken en of om meer staatsschuld te mogen maken? Of voorziet deze snelweg nu in de reële behoefte? Vandaar dat volgens UPF voorlopig nog een plafond van 60% van het BNP zinvol is om te blijven gebruiken. De wens om de staatsschuld af te schaffen en dat de overheid toch blijft betalen voor wat ze gebruikt, kunnen we grotendeels in voorzien door een Sale and lease back formule toe te passen. Bij dit plan verkoopt de overheid in elk land apart (bijna) haar hele voorraad aan reële publieke materiële activa aan een nieuwe in elke land apart op te richten nationale coöperatieve gemeenschapsbank, zoals De Blije Bank die zal starten vanuit UnitedPeople Coöperatie. Het is de bedoeling dat deze organisatie in de plaats komt van bijna alle financiële organisaties die er nu zijn. De coöperatieve gemeenschapsbank financiert dit bijvoorbeeld met pensioengeld, omdat we het financiële systeem anders gaan inrichten (zie ook paragraaf Balansverkorting ). Voor het gebruik van deze activa betaalt de overheid jaarlijks een vorm van huur aan de coöperatieve gemeenschapsbank. De coöperatieve gemeenschapsbank kan hiermee aan haar verplichting voldoen aan pensioengerechtigden en overige spaarders, om hen in de toekomst een uitkering te verstrekken en/of hun spaargeld terug te geven. Voor problematische schulden (bijvoorbeeld het deel van de staatsschuld dat boven de 60% van het BNP van een land uit komt) en Odious Debt (schulden als gevolg van politiek wanbeleid, waar de burgers bijna geen voordeel van hebben genoten) moet een oplossing komen. Voor dit deel van de staatsschuld zijn we van mening dat er ook gesproken moet worden over kwijtschelding. Groot deel van deze kwijtschelding kan worden betaald met het voorstel wat we in de paragraaf over Balansverkorting bespreken. Verminderen private schuld Het Chicagoplan 1930 stelt voor om een administratieve truc toe te passen waarbij de hypotheekschuld en consumptieve kredieten in één klap of in een paar stappen komen te vervallen. UPF is van mening dat dit plan voor een groot deel niet wenselijk is. Als je iets gebruikt, dan zal je daar ook netjes voor moeten betalen. Dit uitgangspunt geldt dus ook voor de private sector. Het kan niet zo zijn dat je door toepassing van een slimme administratieve truc, zomaar ineens niet meer hoeft te betalen voor wat je (hebt) gebruikt. Het Chicagoplan gaat uit van een homogene groep van schuldenaren. Concreet betekent dit dat men er vanuit gaat dat binnen de groep van huishoudens iedereen evenveel schuld heeft. In de praktijk zien we dat de groep schuldenaren sterk heterogeen is, dat de ene persoon bijna geen schuld heeft of een positief saldo en de ander veel schulden heeft. Eerlijk schuld kwijtschelden kan dus niet in het Chicagoplan. Bij punt 6 van de Functies van geld, geven we aan dat geld een administratieve afspiegeling is van wat er op de balans in de reële wereld gebeurt. In Nederland hebben we ultimo 2011 excl. grond voor een bedrag van 960 miljard aan woningen staan. Het is ons inziens niet nodig dat dit bedrag aan toekomstig gebruiksgenot contant wordt betaald. Er is in Nederland voldoende spaargeld (administratieve afspiegeling van toekomstig gebruiksrecht) aanwezig om de bouw of aanschaf van hiervoor genoemde activa met geleend geld te betalen. 3

4 Op het moment dat de voorraad reële materiële activa werkelijk wordt gebruikt, hoeft er pas voor deze activa worden betaald. Op de hiervoor genoemde voorraad aan woningen hebben we in 2011 een bruto hypotheekschuld van 624 miljard staan. Het gespaarde bedrag aan spaar-, levensverzekeringen en beleggingsproducten die direct aan de hypotheken zijn gekoppeld hebben een waarde van ca. 180 miljard. Deze spaargelden moeten ons inziens boetevrij in 2013 op de hypotheekschuld worden afgelost, zodat er alleen een netto hypotheekschuld over blijft. Op macroniveau hebben we niet echt een probleem met de huidige netto hypotheekschuld. Het is wel een probleem dat een groot deel van de mensen in Nederland erg veel moet betalen voor wat men geleverd krijgt. In onderstaand rekenvoorbeeld geven we een redelijk voorbeeld van wat huishoudens in Nederland nu in de praktijk ervaren, namelijk dat men in 30 jaar ca (twee honderd duizend euro) te veel voor het gebruik van een woning moet betalen. Dit bedrag bestaat voor ongeveer de helft uit kosten voor een speculatieve bubbel (grondprijs) met bijkomende redelijke financieringskosten. De andere helft bestaat uit het feit dat banken te hoge hypotheekrente rekenen. Vergelijking woningwaarde en woonkosten Huidige waarde Reële waarde Verschil(4)(5) Nieuwbouwkosten(1) aantal m2 woonruimte Grondkosten(2)(3) aantal m2 grond Totaal huidige / reële woningwaarde Geplande looptijd van de hypotheek in jaren Verwachte gemiddelde loonsverhoging per jaar 2,5% 2,5% Marge gemiddelde bank / UnitedPeople 2,5% (gemiddelde bank) 0,5% (UnitedPeople) Totaal door te berekenen kosten per jaar 5,0% 3,0% Geplande hypotheekkosten in 30 jaar Geplande hypotheekkosten per maand ) Werkleijke waarde is afhankelijk van woningtype, afwerkingsniveau en staat van onderhoud. 2) Kosten voor gemeente voor het aanleggen van infrastructuur in de woonwijk is gemiddeld ca per woning ( 100 per m2). 3) Bij een appartement zelfde aantal m2 invoeren als bij woonoppervlakte. 4) Kosten als gevolg van vermoedelijke speculatieve bubbel in de prijs van de woning. 5) Kosten als gevolg van bovenmatige kosten (winstmarge) die banken gemiddeld in rekening brengen. De speculatieve bubbel in de prijs van woningen is primair het gevolg van het liberaliseringbeleid dat de overheid heeft gevoerd. Onlangs is er een rapport van een Tweede Kamer commissie verschenen waarin de politieke partijen het boetekleed aantrekken. Dat ze veel te laat hebben ingegrepen om de speculatieve bubbel in de huizenmarkt aan te pakken. Ook wordt in dit rapport vermeld dat men een regiospecifieke maatregel wil invoeren om speculatieve bubbels te voorkomen en beperken. Als we de gegevens van Nederland en een paar andere landen over een langere periode bekijken, komen wij tot de conclusie dat mensen minimaal 10% van de aanschafprijs van woningen plus bijkomende kosten zelf moeten sparen. Hier bovenop zou men ook nog het volledige bedrag aan speculatieve bubbel eerst zelf moeten sparen en niet meer mogen lenen. Dit is de allerbeste manier om speculatieve bubbels en inflatie de kop in te drukken. En te voorkomen dat mensen hier onnodig voor moeten blijven betalen. Voor mensen die te veel voor de aanschaf van hun woning hebben betaald is het erg lastig om op een eerlijke manier dit probleem met kwijtschelding op te lossen. Degene die te veel voor de woning heeft ontvangen zou dit eigenlijk moeten terugbetalen. Hoeveel jaren en stappen moeten we hiervoor terug in de tijd? En met welke rente en belastingaftrek etc. om dit op grote schaal met elkaar te verrekenen? Hier komt ook nog bij dat er een groep mensen is, die meer dan de aanschafprijs van de woning heeft geleend. 4

5 Deels om bijkomende kosten voor het kopen van de woning en (overbodige) financiële producten te betalen en deels ook om maar gelijk een nieuwe/andere auto etc. te kopen. Een deel van deze mensen heeft vervolgens netjes gespaard en afgelost. Een ander deel van de mensen heeft dit niet gedaan en er lekker op los geleefd. Hoe gaan we dit probleem nu eerlijk oplossen? Totdat we hiervoor een praktisch haalbare en eerlijke oplossing hebben gevonden, zit er niets anders op dan mensen gewoon te laten betalen voor de hypotheek die ze genomen hebben en alleen bij echte probleemgevallen de schuld kwijt te schelden. Banken rekenen in Nederland gemiddeld een marge van 2,5% tussen rente die men aan spaarders geeft en rente die men bij hypotheeknemers in rekening brengt. Dit doet men al heel erg lang zo. Als we in Nederland een variant op de al meer dan 2 eeuwen oude Deense Hypotheek obligatie systeem toepassen, kan de marge worden beperkt tot ongeveer een half procent. Het verschil van 2% rente bespaart in het bovenstaand voorbeeld in 30 jaar tijd (honderd duizend euro). Dit bedrag komt ongeveer overeen met wat mensen nu aan hypotheekrenteaftrek (HRA) van de overheid denken te krijgen. Hoezo denken te krijgen? Welnu, als we de HRA afschaffen kunnen we het belastingtarief op arbeid voor de eerste twee belasting-schijven met 6% verlagen. Jan en Annie modaal hoeven hierdoor samen ca per jaar minder belasting te betalen, zonder dat men gebruik van de HRA hoeft te maken. Dit heeft een positief effect op de economie (zie ook de opmerking bij punt 4 van de Functies van geld ). Zowel bij hypotheken als bij overige leningen zijn banken en overige financiële organisaties een aantal jaren veel te ruimhartig omgesprongen met toekenning hiervan. En is er te weinig aandacht geweest voor de zorgplicht die men heeft om te voorkomen dat mensen en overheden in de problemen komen. De problemen die hierdoor ontstaan moeten de banken etc. zelf op hun eigen kosten oplossen. Creatie van geld In het Chicagoplan 1930 wordt voorgesteld om de wet te veranderen, zodat de overheid voortaan geld creëert en dit niet meer door private banken wordt gedaan. Het nieuwe door de overheid te scheppen geld zou renteen schuldvrij zijn. Dit in tegenstelling tot het geld wat nu door banken wordt gecreëerd. Voor het creëren van geld zou de overheid een aan de economie gerelateerde rekenregel moeten hanteren. UPF is groot voorstander van dit plan. In het Chicagoplan wordt niet (duidelijk) aangegeven hoe deze rekenregel eruit zou moeten zien. Wij zijn hier heel duidelijk over. Ter voorkoming van inflatie, opdat er te veel geld in omloop wordt gebracht, moet creatie van geld worden gekoppeld aan iets met een reële waarde. De vraag is aan welk reëel iets we dit koppelen? Volgens diverse mensen moet ter voorkoming van inflatie, creatie van geld worden gekoppeld aan goud. Als we de cijfers van de VS en de EU over de periode van 1900 tot 1971 (de periode met koppeling van geld aan goud) en van 1971 tot 2013 (de periode zonder koppeling van geld aan goud) op een rijtje zetten, dan zien we geen bewijs voor dit argument. Wel zien we de volgende twee problemen als we creatie van geld koppelen aan goud. Ten eerste dat we een monopolie/afhankelijkheidspositie creëren voor/van goud ten opzichte van alle andere goederen en diensten. Hiermee leggen we weer alle macht buiten onszelf in handen van een kleine groep mensen die veel goud in bezit heeft. Met vergelijkbare systemen hebben we tot op heden geen positieve ervaringen opgedaan. Op het moment van dit schrijven kost een ounce (30 gram) goud ongeveer $ Volgens officiële cijfers is nu over de hele wereld ongeveer ton gedolven goud beschikbaar. Dit is afgerond 23 gram per hoofd van de wereldbevolking. Als de hiervoor genoemde hoeveelheid goud bijvoorbeeld een afspiegeling van het inkomen per hoofd van de wereldbevolking per jaar moet gaan vertegenwoordigen, kost 23 gram goud ongeveer US dollar. Serieus koppelen van geld aan goud heeft in dit voorbeeld als tweede probleem een enorme verschuiving van bezit en macht naar een kleine groep mensen die nu veel goud in bezit heeft. Geldcreatie koppelen aan de omvang van de economie klinkt eenvoudiger dan het in praktijk is. Zie hiervoor ook onze opmerkingen hieronder en in de paragraaf over Rente en inflatie. Vandaar dat UPF hier maar deels voor kiest. 5

6 UPF heeft gekeken naar de toepassingsmogelijkheid van een systeem dat het meest democratisch is, op decentraal niveau zelfregulerend werkt en het beste aansluit op de behoefte van alle mensen; en ook kan bijdragen tot de vorming van een inflatievrij Welvaartsvast geldsysteem. In de visie van UPF moet creatie van geld hierbij worden gekoppeld aan twee fundamentele basisrechten conform de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM). Namelijk het recht op leven (artikel 3) en het recht op werk met een eerlijke beloning (artikel 23). Het recht op leven wordt in deze context uitgevoerd met artikel 22, recht op sociale zekerheid, indien je deze nodig hebt. Het creëren van geld op basis van artikel 3 en 23 van het UVRM sluit aan op punt 4 en 5 van de Functies van geld. Dit sluit ook aan op de visie van UPF dat het leven zelf het belangrijkste goud is en niet de bling in kluizen van (centrale)banken. Goud kun je niet eten, het heeft dan ook niet meer dan een symbolische waarde. De dekking van geld moet ons inziens bestaan uit beschikbare voorraad reële materiële activa, die door en voor de mensen wordt gemaakt. Praktisch komt ons idee erop neer dat we periodiek (per maand) bekijken hoeveel kinderen en studenten van een bepaalde leeftijdsklasse we hebben. Welk bedrag aan kinderbijslag/studiebeurs vinden we dat deze moeten krijgen om een bepaald mandje aan levensbehoefte te kunnen kopen. Hoeveel volwassenen zijn er die een uitkering nodig hebben? Hoeveel uur wordt er in de formele economie per periode gewerkt? (het gedeelte van de economie dat werkt met geld). Op basis hiervan wordt periodiek bepaald hoeveel geld er moet zijn (dit vormt samen het beperkte geld begrip M1). Als belangrijke correctie hierop moet nog rekening worden gehouden met punt 6 van de Functies van geld (incl. deze correctie spreken we hier over het ruimere geldbegrip wat vergelijkbaar is met M2). Het is niet zo moeilijk om te begrijpen hoe dit nieuwe systeem in de praktijk werkt. Wat we hiervoor nodig hebben is een organisatie die administratief en juridisch lijkt op een kruising tussen een winkel en een bank. Op het moment dat we goederen en diensten (arbeid) aan deze organisatie leveren wordt geld geschapen. Op het moment dat we goederen en diensten (arbeid) van deze organisatie afnemen wordt geld uit roulatie genomen. Het principe dat hierbij wordt toegepast werkt hetzelfde als het goudsmidmodel wat we in Europa een lange tijd hebben gebruikt, voordat we het huidige geldsysteem gingen toepassen. Goud hebben we hierbij vervangen door reële goederen en diensten (arbeid) en papiergeld hebben we hierbij (bijna) volledig vervangen door elektronisch geld. Dit systeem vormt de basis om geldcreatie op basis van artikel 23 van het UVRM mogelijk te maken. Met een kleine toeslag in de verkoopprijs van deze nieuwe organisatie wordt periodiek ook voldoende geld uit roulatie genomen, wat op basis van recht op leven (artikel 3 UVRM) in omloop wordt gebracht. Hiermee kunnen we zorgen voor stabiele prijzen en evenwicht tussen geld, goederen en diensten. In het door UPF ontwikkelde systeem hoeft niemand meer arm en/of werkloos te zijn, omdat er niet genoeg geld op de juiste plaats en/of tijdstip aanwezig zou zijn. De mensen zijn in ons systeem iedere maand opnieuw zelf de bron voor creatie van geld voor wat in hun leven nodig is. In het huidige financiële systeem wordt nu structureel meer geld in omloop gebracht, dan wat voor de ondersteuning van de reële economie nodig is. Dit uit zich in structurele inflatie. De laatste jaren zien we ook het merkwaardige fenomeen dat we om banken te redden duizenden miljarden in omloop brengen. Dit extra geld leidt tot bubbels in allerlei markten. Anderzijds zeggen we nu tegen groepen mensen in Amerika, Spanje en andere delen van de wereld, die nu mede door de crisis letterlijk in een tentje of nog erger wonen, dat we geen tijd en geld voor hen hebben. De Blije Bank en UPF zijn van mening dat het de hoogste tijd is geworden om andere prioriteiten te stellen. Balansverkorting In het Chicagoplan 1930 wordt voorgesteld om de omvang van de balansen van de banken ongeveer te halveren. Ook in het rapport Het financiële overgewicht van Nederland en een artikel van Hans de Geus op RTL-Z wordt met plausibele redenen ervoor gepleit om de balansomvang van de banken in ons land ongeveer te halveren. UPF gaat hier nog een flinke stap verder. 6

7 In onze visie is geld een publiek goed. Op dit moment hebben we een zeer duur, inefficiënt en grotendeels overbodig financieel systeem. Volgens ons moet niet alleen de balansomvang van banken, maar van de totale financiële sector (banken, pensioenfonds en, verzekeringsmaatschappijen en overige financiële organisaties) excl. derivaten, van de huidige ongeveer 800% van het BNP worden teruggebracht naar ongeveer 300% van het BNP. Reden hiervoor is dat een groot deel van de dekking van de balansomvang van het huidige financiële systeem bestaat uit lucht c.q. vertrouwen en alleen maar de belangen van de financiële sector dient. Wij zijn van mening dat de financiële sector dienstbaar moet worden gemaakt aan de samenleving. De beste manier om dit te doen is bijna alle financiële organisaties in ons land, de rest van europa en de wereld in één klap of in een paar stappen te nationaliseren. Of de werkzaamheden te laten uitvoeren door één nieuwe coöperatieve gemeenschapsbank per land die alle overbodige onzin eruit knipt middels balansverkorting. Het vormen van één organisatie per land is ook een goede oplossing voor het voorkomen van bankruns. Op basis van reële balansgegevens van het CBS 2011 en financiële gegevens van DNB december 2010 hebben we de onderstaande balans gemaakt die we hier verder kort bespreken. Reden dat we met wat verouderde gegevens werken is dat DNB na 2010 geen Statistisch bulletin meer uitgeeft. Het gaat hier nu even om een eerste indruk van de werking van ons voorstel te geven. Wij adviseren Sustainable Finance Lab (eventueel in samenwerking met De Blije Bank & UPF) hier nader onderzoek naar te doen. De hieronder getoonde balans heeft een omvang van ca. 270% van het bruto nationale inkomen in Activa Balans nieuwe coőperatieve gemeenschapsbank Passiva Risicobuffer 5% 81 Eigen vermogen 5% 81 Liquide middelen 10% 160 Primaire girale tegoeden 10% 160 Woningen % 624 Primaire depositos bij huidige banken 360 Bedrijfsgebouwen % 272 Primaire deelname beleggingsfondsen 40 Infrastructuur % 240 Technische reserves pensioenen 665 Productiemiddelen % 124 Technische reserves levensverzekeringen 274 Geproduceerde voorraden % 70 Technische reserves overige verzekeringen 47 Vervoermiddelen 46 70% 32 Totaal primaire spaartegoeden 85% Overige materiele vaste activa 32 70% 23 Totaal reële vaste activa Spaaroverschot / saldo buitenlandsactief - Spaartekort / saldo buitenlandspassief - Balanstotaal (* 1 miljard) 100% Balanstotaal (* 1 miljard) 100% Activa In paragraaf Beperken private schuld hebben we al beschreven dat de voorraad woningen excl. grond een omvang heeft van 960 miljard. En dat hier een bruto hypotheekschuld van 624 miljard op zit. Als we hierop de direct daaraan gekoppelde spaargelden in spaar-, beleg- en levensverzekeringsproducten op in mindering brengen, zodat we alleen een netto hypotheekschuld overhouden, wordt de balans aan beide kanten ongeveer 0,3 BNP kleiner. Dit vermindert risico en draagt bij tot financiële stabiliteit. Bij de overige voorraad reële vaste activa gaan wij ervan uit dat het voor een stabiel financieel systeem nodig is dat mensen een deel (bijvoorbeeld minimaal 20%) van een aanschafwaarde zelf aanbetalen. Men kan dus niet 100% van de aanschafwaarde lenen. 7

8 Discussies over welk percentage men zelf moet aanbetalen, of we nu wel of niet per activa en of lenercategorie een ander percentage moeten hanteren, laten we hier gemakshalve buiten beschouwing. We zien dat bedrijven op hun balanstotaal gemiddeld ongeveer 40% aan eigen vermogen hebben. In ons voorbeeld gaan we ervan uit dat mensen en organisaties gemiddeld 30% eigen geld meebrengen en de rest bij de nieuwe coöperatieve gemeenschapsbank lenen. Het totaal bovengenoemd bedrag aan reële vaste activa van miljard is excl. grond (speculatieve bubbel) en komt overeen met ca. 340% van ons bruto nationaal inkomen (BNP). In dit bedrag zit 374 miljard aan voorraad publieke reële vaste activa van de overheid. Passiva Als we alle financiële organisaties in Nederland nationaliseren en de boekhoudingen hiervan consolideren, of de werkzaamheden hiervan voortaan laten uitvoeren door een nieuwe coöperatieve gemeenschapsbank, dan blijven aan de rechterkant van de balans bijna alleen nog maar primaire girale tegoeden, deposito s, deelname aan beleggingsfondsen en opgebouwde rechten bij pensioen- en verzekeringsmaatschappijen over. De primaire tegoeden zijn de door huishoudens en niet-financiële organisaties ingelegde gelden. Het bedrag aan door huishoudens en niet financiële organisaties opgebouwde verzekerde rechten, komt het meeste overeen met wat in het Statistisch bulletin van DNB wordt aangeduid met technische reserve. De overige middelen die nu op de balansen van de financiële organisaties staan kunnen we met het hiervoor genoemde beleid bijna volledig tegen elkaar wegstrepen (consolideren) en komt hierdoor bijna volledig te vervallen. In bovenstaand voorbeeld is het spaartekort/overschot op nul gesteld. In praktijk zal er vaak een klein verschil zijn tussen behoefte aan financiering en beschikbare hoeveelheid spaargeld. Als hier verstandig mee wordt omgegaan middels duurzaam beleid en een medemenselijke houding is dit geen enkel probleem. Vrijval reserves In het Chicagoplan 1930 wordt aangegeven dat door de balansverkorting een deel van de eigen vermogen reserves van de banken vrij komt te vallen en gebruikt kan worden voor het verstrekken van leningen om hier productieve investeringen mee te doen. Men stelt dat dit goed is voor de economie. UPF onderstreept deze visie. Aanvullend merken we op dat door balansverkorting van de totale financiële sector in ons land van ca. 800% naar ca. 300% van het BNP, er ook voldoende eigen vermogen reserves vrijvallen om een vuiltje van ongeveer 100 miljard weg te poetsen. Dit gaat niet ten koste van de girale tegoeden, deposito s, deelname in beleggingsfondsen en opgebouwde verzekerde rechten van het grote publiek. Het hiervoor genoemde bedrag bestaat uit twee delen. Namelijk ca. 50 miljard problematische/oninbare schulden in de private sector, wat nu bij de banken op de balans staat; en volgens internationale afspraken afgeschreven zou moeten worden. Dit gebeurt nu niet want dan zijn de banken failliet. De overige 50 miljard bestaat uit schuld van de overheid die boven de door de EU gestelde norm van 60% van ons BNP uit komt en niet door een voorraad reële publieke vaste activa is gedekt. Het doorvoeren van deze correctie draagt bij tot verbetering van de stabiliteit van het financiële systeem. Of we met het hiervoor beschreven plan ook in de rest van Europa de financiële problemen in voldoende mate op kunnen lossen is ons niet bekend. Wij schatten in dat een deel van de te betalen rekening om alles op te lossen bij de speciale vriendenclub moet worden neergelegd. Dit, omdat zij al jaren door allerlei vriendendiensten en fiscale faciliteiten veel te weinig belasting hebben betaald. Deze vriendenclub heeft in belangrijke mate het schuldenprobleem van de overheden mede veroorzaakt en er enorm van geprofiteerd. Deze maatregel draagt ook het beste bij tot de noodzakelijk door te voeren correctie voor punt 4 van de Functies van geld, om hiermee meer gezonde verhoudingen te krijgen. 8

Geld zonder schuld. Op weg naar een nieuw geldsysteem en een einde aan de crisis

Geld zonder schuld. Op weg naar een nieuw geldsysteem en een einde aan de crisis Geld zonder schuld Op weg naar een nieuw geldsysteem en een einde aan de crisis www.onsgeld.nu februari 2015 Intro We leven tijdens de grootste crisis ooit. Het vertrouwen in banken is nog nooit zo laag

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl economie 2011 - II

Eindexamen vmbo gl/tl economie 2011 - II Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 scorepunt toegekend. MINpunten 1 maximumscore 1 2 / 6 x 100 % = 33,3% 2 maximumscore 1 Voorbeeld van een juiste reden: Klantenbinding:

Nadere informatie

1. Leg uit dat het sparen door gezinnen een voorbeeld is van ruilen in de tijd. 2. Leg uit waarom investeren door bedrijven als ruilen over de tijd beschouwd kan worden. 3. Wat is intertemporele substitutie?

Nadere informatie

Kredietbehoefte in crisistijd

Kredietbehoefte in crisistijd Kredietbehoefte in crisistijd U kunt het verschil maken voor uw klanten. In goede én in slechte tijden. De wereld om ons heen is in de afgelopen vijf jaar in rap tempo veranderd: we zitten midden in een

Nadere informatie

Reactie op plan voor Algemeen Pensioenfonds

Reactie op plan voor Algemeen Pensioenfonds Reactie op plan voor Algemeen Pensioenfonds Geachte heer, mevrouw, Als reactie op het plan voor het maken van een Wet Algemeen Pensioenfonds, stuur ik u via de link http://www.internetconsultatie.nl/wet_algemeen_pensioenfonds

Nadere informatie

Hypotheekrecht en - vormen

Hypotheekrecht en - vormen Hypotheekrecht en - vormen Wat is een hypotheek? Een hypotheek is in theorie een zekerheidsrecht. Wanneer u een hypotheek afsluit, geeft u het recht van hypotheek aan de geldverstrekker. Dit recht van

Nadere informatie

Belasting betalen en Hypotheekrente aftrek. Ontwerp power point; Henk Douna

Belasting betalen en Hypotheekrente aftrek. Ontwerp power point; Henk Douna Belasting betalen en Hypotheekrente aftrek Ontwerp power point; Henk Douna De grootste financiële beslissing in een mensenleven 2 520.000.000.000,- ( 520 mrd) Totale hypotheekschuld van Nederlandse huishoudens

Nadere informatie

Hoe zit het met op 31-12-2012 al bestaande hypotheken vanaf 1-1-2013?

Hoe zit het met op 31-12-2012 al bestaande hypotheken vanaf 1-1-2013? Hoe zit het met op 31-12-2012 al bestaande hypotheken vanaf 1-1-2013? Voor alle op 31 december 2012 bestaande hypotheken blijven de oude hypotheekregels van kracht. Oversluiten van een bestaande schuld

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inkomen huishoudens gecorrigeerd voor inflatie licht gedaald. Meer inkomen uit vermogen en pensioen

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inkomen huishoudens gecorrigeerd voor inflatie licht gedaald. Meer inkomen uit vermogen en pensioen Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB06-074 13 juli 2006 9.30 uur Uitgaven huishoudens hoger dan inkomsten De Nederlandse economie is in 2005 met 1,5 procent gegroeid. Het voor inflatie gecorrigeerde

Nadere informatie

Voorbeeld gebaseerd op een goede adviespraktijk m.b.t. bruto/netto berekening: man, 44 jaar en vrouw, 40 jaar Verstrekte hypotheek in 2006 195.

Voorbeeld gebaseerd op een goede adviespraktijk m.b.t. bruto/netto berekening: man, 44 jaar en vrouw, 40 jaar Verstrekte hypotheek in 2006 195. Casussen fiscaliteit In dit document biedt de AFM u als financiële dienstverleners enkele uitgewerkte praktijkvoorbeelden aan die de AFM heeft aangetroffen bij haar onderzoek. Er zijn voorbeelden die in

Nadere informatie

BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V.

BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V. BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V. VERONDERSTELLINGEN Vraagprijs 2.500.000 (pand en inventaris). Inkomsten: In totaal 40 kamers; Bezetting kamers: T1 45%, T2 52%, T3 63%, vanaf T4 en verder 68%;

Nadere informatie

Bijlage A. UW KLANTPROFIEL

Bijlage A. UW KLANTPROFIEL Bijlage A. UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis uw kennis, ervaring met en risicobereidheid

Nadere informatie

Ruilen over de tijd (havo)

Ruilen over de tijd (havo) 1. Leg uit dat het sparen door gezinnen een voorbeeld is van ruilen in de tijd. 2. Leg uit waarom investeren door bedrijven als ruilen over de tijd beschouwd kan worden. 3. Wat is intertemporele substitutie?

Nadere informatie

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis Twaalf grafieken over de ernst van de crisis 1 Frank Knopers 26-04-2012 1x aanbevolen Voeg toe aan leesplank We hebben een aantal grafieken verzameld die duidelijk maken hoe ernstig de huidige crisis is.

Nadere informatie

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl Hoofdstuk 4: Balans M&O VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Overzicht H4: Balans Management & Organisatie Centraal Examen (CE) 1. Rechtsvormen 2. Prijsberekening 3. Resultaten 4. Balans 5. Liquiditeitsbegroting

Nadere informatie

Een huis met een restschuld, kunt u dit voorkomen? www.zichtadviseurs.nl/hypotheken

Een huis met een restschuld, kunt u dit voorkomen? www.zichtadviseurs.nl/hypotheken Een huis met een restschuld, kunt u dit voorkomen? www.zichtadviseurs.nl/hypotheken De huizenprijzen zijn in Nederland sinds 2008 flink gedaald. Dat is goed nieuws voor starters die een huis willen kopen.

Nadere informatie

Rente de prijs van tijd. Als rente hoger is dan de opofferingskosten individuele prijs van tijd niet lenen maar sparen

Rente de prijs van tijd. Als rente hoger is dan de opofferingskosten individuele prijs van tijd niet lenen maar sparen Rente de prijs van tijd. Als rente hoger is dan de opofferingskosten individuele prijs van tijd niet lenen maar sparen Ruilen over de tijd Intertemporele substitutie Bedrijven lenen geld om te investeren

Nadere informatie

KLANTPROFIEL VOOR DHR. HYPOTHEEK

KLANTPROFIEL VOOR DHR. HYPOTHEEK UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis van uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis van uw kennis van, ervaring met en risicobereidheid

Nadere informatie

TOELATINGSTOETS M&O. Datum 14-1-2016

TOELATINGSTOETS M&O. Datum 14-1-2016 TOELATINGSTOETS M&O VUL IN: Datum 14-1-2016 Naam en voorletters. Adres. Postcode. Woonplaats. Geboortedatum / / Plaats Land. Telefoonnummer. E-mail. Gekozen opleiding. OPMERKINGEN: Tijdsduur: 90 minuten

Nadere informatie

De resultatenrekening

De resultatenrekening De resultatenrekening format resultatenrekening kosten/uitgaven en opbrengsten/ontvangsten afschrijvingen rente eindbalans Joop Lengkeek Kamer H0.012 Email: Lengkeek.J@NHTV.nl www.jooplengkeek.nl 1 De

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Slagvaardig met geld!

Slagvaardig met geld! Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 scorepunt toegekend. Slagvaardig met geld! 1 maximumscore 2 voorbeelden van juiste voordelen: Hij kan het drumstel direct kopen (en gebruiken). Hij

Nadere informatie

Wie in 2014 een eigen woning heeft of graag een woning wil kopen, moet rekening houden met een aantal ontwikkelingen.

Wie in 2014 een eigen woning heeft of graag een woning wil kopen, moet rekening houden met een aantal ontwikkelingen. Hypotheekgids 2014 Inleiding Wie in 2014 een eigen woning heeft of graag een woning wil kopen, moet rekening houden met een aantal ontwikkelingen. De wijzigingen op het gebied van hypotheek en wonen zijn

Nadere informatie

2) Wanneer gaan de verschillende maatregelen in? Per 1 januari 2013

2) Wanneer gaan de verschillende maatregelen in? Per 1 januari 2013 Oktober 2012 Nieuws hypotheekrenteaftrek Zoals het er nu voorstaat zal er vanaf 2013 alleen aftrek worden genoten voor hypotheekrente bij minimaal een annuïtaire aflossing. Op dit moment mag je nog de

Nadere informatie

Iv3-Informatievoorschrift-2017 Provincies

Iv3-Informatievoorschrift-2017 Provincies Iv3-Informatievoorschrift-2017 Provincies In 2014 is een werkgroep Maas bestaande uit vertegenwoordigers van diverse geledingen gestart met de herziening van het Iv3 informatievoorschrift. Daarbij stond

Nadere informatie

Wat je moet weten als je een hypotheek kiest?

Wat je moet weten als je een hypotheek kiest? Wat je moet weten als je een hypotheek kiest? Als je een hypotheek af gaat sluiten, moet je aan een heleboel dingen denken. We hebben een aantal vragen voor je op een rijtje. Klik op de doorlinks hiernaast

Nadere informatie

Eigen vermogen Geplaats aandelenkapitaal Agioreserve Herwaarderingsreserve Wettelijke en statutaire reserves Ingehouden winst uit de voorgaande jaren

Eigen vermogen Geplaats aandelenkapitaal Agioreserve Herwaarderingsreserve Wettelijke en statutaire reserves Ingehouden winst uit de voorgaande jaren www.jooplengkeek.nl Regels voor Passiva Eigen vermogen Geplaats aandelenkapitaal Agioreserve Herwaarderingsreserve Wettelijke en statutaire reserves Ingehouden winst uit de voorgaande jaren www.jooplengkeek.nl

Nadere informatie

Financiële analyse. Les 2 Vermogensbehoefte en financiering. Auteur: Witek ten Hove, MBA

Financiële analyse. Les 2 Vermogensbehoefte en financiering. Auteur: Witek ten Hove, MBA Financiële analyse Les 2 Vermogensbehoefte en financiering Auteur: Witek ten Hove, MBA In deze les gaan we kijken naar onderdelen uit de balans. Er wordt aangenomen dat de student weet hoe een balans is

Nadere informatie

Bijlage A. UW KLANTPROFIEL

Bijlage A. UW KLANTPROFIEL Bijlage A. UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis van uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis van uw kennis van, ervaring met

Nadere informatie

Zakelijke kredieten Examennummer: 73038 Datum: 29 juni 2013 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur

Zakelijke kredieten Examennummer: 73038 Datum: 29 juni 2013 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Zakelijke kredieten Examennummer: 73038 Datum: 29 juni 2013 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Dit examen bestaat uit 4 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 10 open vragen (maximaal 70 punten) -

Nadere informatie

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar Maart 215 stijgt naar 91 punten Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar De is in het eerste kwartaal van 215 gestegen van 88 naar 91 punten. Veel huishoudens kijken positiever vooruit en verwachten

Nadere informatie

KLANTPROFIEL VOOR DHR. EN MEVR.

KLANTPROFIEL VOOR DHR. EN MEVR. UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis van uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis van uw kennis van, ervaring met en risicobereidheid

Nadere informatie

De Roche. Hypotheek waaier. Een persoonlijke keus voor uw toekomst. Het kiezen van de juiste hypotheekvorm is

De Roche. Hypotheek waaier. Een persoonlijke keus voor uw toekomst. Het kiezen van de juiste hypotheekvorm is De Roche Hypotheek waaier Een persoonlijke keus voor uw toekomst Het kiezen van de juiste hypotheekvorm is zeker niet eenvoudig; er zijn ontzettend veel mogelijkheden en bovendien vormt uw beslissing de

Nadere informatie

De Pensioenkrant. Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant...

De Pensioenkrant. Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant... De Pensioenkrant Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant... Het probleem Levensstandaard behouden wordt moeilijker Uit cijfers van het nationaal instituut voor statistiek

Nadere informatie

UW KLANTPROFIEL. Vult u onderstaande vragen nauwkeurig in. ALGEMEEN - DOEL

UW KLANTPROFIEL. Vult u onderstaande vragen nauwkeurig in. ALGEMEEN - DOEL UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis van uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis van uw kennis van, ervaring met en risicobereidheid

Nadere informatie

KLANTPROFIEL VOOR EEN ORIËNTATIE GESPREK

KLANTPROFIEL VOOR EEN ORIËNTATIE GESPREK UW KLANTPROFIEL KLANTPROFIEL VOOR EEN ORIËNTATIE GESPREK Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis uw kennis,

Nadere informatie

Wat moet ik weten als ik een hypotheek kies?

Wat moet ik weten als ik een hypotheek kies? Wat moet ik weten als ik een hypotheek kies? Ga niet over één nacht ijs... 1 Hoeveel kan ik lenen?... 2 Vaste of variabele rente?... 3 Rente kort of lang vastzetten?... 4 Hoogte van de rente... 4 Hoe zit

Nadere informatie

Nadeel Uiteindelijk wordt er geen vermogen opgebouwd om de hypotheek mee af te kunnen lossen.

Nadeel Uiteindelijk wordt er geen vermogen opgebouwd om de hypotheek mee af te kunnen lossen. Welke hypotheekvorm past het beste bij uw specifieke situatie? Het is fijn om van tevoren al te weten welke basis hypotheekvormen er bestaan. Hieronder staan de hypotheekvormen een voor een kort beschreven

Nadere informatie

5.5 a. Een bezit: Natascha heeft nog geld van de klant tegoed. b. Er is nog niets verkocht, dus ook niet op rekening.

5.5 a. Een bezit: Natascha heeft nog geld van de klant tegoed. b. Er is nog niets verkocht, dus ook niet op rekening. Hoofdstuk 5 Werken in een eigen bedrijf 5.1 a. De bezittingen zijn altijd door iemand gefinancierd: door de eigenaar (eigen vermogen) en/of door iemand die een lening verschaft (vreemd vermogen). b. Het

Nadere informatie

financiële dienstverlening

financiële dienstverlening Algemene gegevens cliënt Algemene gegevens partner Naam : Naam : Geboortedatum : Geboortedatum : Algemene Kennis en Ervaring 1. Wat weet u van hypotheken? 2. Wat weet u van beleggingsproducten? 3. Wat

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

De regeling is al goedgekeurd voor 2013. Voor 2014 maakt deze deel uit van het Belastingplan, wat nog moet worden goedgekeurd.

De regeling is al goedgekeurd voor 2013. Voor 2014 maakt deze deel uit van het Belastingplan, wat nog moet worden goedgekeurd. Particulier Toeslagen op tijd aanvragen Zorg ervoor dat de toeslagen op tijd worden aangevraagd. Als de deadline gepasseerd is heeft u geen recht meer op uitbetaling. Als u bij ons op de uitstellijst staat

Nadere informatie

DOMEIN E: RUILEN OVER DE TIJD. Module 4 Nu en later

DOMEIN E: RUILEN OVER DE TIJD. Module 4 Nu en later DOMEIN E: RUILEN OVER DE TIJD Module 4 Nu en later Inflatie Definitie: stijging van het algemeen prijspeil Gevolgen van inflatie koopkracht neemt af Verslechtering internationale concurrentiepositie Bij

Nadere informatie

UW KLANTPROFIEL KLANTPROFIEL

UW KLANTPROFIEL KLANTPROFIEL UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis van uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis van uw kennis van, ervaring met en risicobereidheid

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Hypotheekvormen samengevat

Hypotheekvormen samengevat Hypotheekvormen samengevat Er bestaan in Nederland enkele honderden hypotheekvarianten. Dat lijkt heel veel, maar de meeste varianten zijn afgeleid van een aantal hoofdvormen. Uw eigen wensen en persoonlijke

Nadere informatie

www.jooplengkeek.nl Hoofdstuk 42 belangrijk

www.jooplengkeek.nl Hoofdstuk 42 belangrijk www.jooplengkeek.nl belangrijk 1 Liquiditeitskengetallen Current ratio Quick ratio Working capital (werkkapitaal) Cashflow Kengetallen Kengetallen zijn verhoudingsgetallen, ze geven de verhouding aan tussen

Nadere informatie

AUTOFINANCIERING WELKE FINANCIERING PAST BIJ U? WIJ HELPEN U GRAAG OP WEG

AUTOFINANCIERING WELKE FINANCIERING PAST BIJ U? WIJ HELPEN U GRAAG OP WEG AUTOFINANCIERING WELKE FINANCIERING PAST BIJ U? WIJ HELPEN U GRAAG OP WEG 2 PEUGEOT FINANCE HELPT U GRAAG OP WEG U WILT EEN NIEUWE AUTO, MAAR U KUNT UW AANKOOP NIET IN ÉÉN KEER BEKOSTIGEN. DAN HELPT PEUGEOT

Nadere informatie

AUTOFINANCIERING WELKE FINANCIERING PAST BIJ U? WIJ HELPEN U GRAAG OP WEG

AUTOFINANCIERING WELKE FINANCIERING PAST BIJ U? WIJ HELPEN U GRAAG OP WEG AUTOFINANCIERING WELKE FINANCIERING PAST BIJ U? WIJ HELPEN U GRAAG OP WEG PEUGEOT FINANCE HELPT U GRAAG OP WEG U WILT EEN NIEUWE AUTO, MAAR U KUNT UW AANKOOP NIET IN ÉÉN KEER BEKOSTIGEN. DAN HELPT PEUGEOT

Nadere informatie

Bijlage studiefinanciering en terugbetalen

Bijlage studiefinanciering en terugbetalen Bijlage studiefinanciering en terugbetalen In deze bijlage worden de huidige en de voorgestelde nieuwe wijze van terugbetalen naast elkaar gezet. Aangegeven wordt op welke wijze studenten in beide systemen

Nadere informatie

Hieronder de vergelijking tussen de annuïteitenhypotheek en de lineaire hypotheek.

Hieronder de vergelijking tussen de annuïteitenhypotheek en de lineaire hypotheek. Hieronder de vergelijking tussen de annuïteitenhypotheek en de lineaire hypotheek. Inleiding: De genoemde vormen zijn voor starters de enige vormen die sinds 01-01-2013 leiden tot renteaftrek. Andere vormen,

Nadere informatie

Beginner. Beginner. Beginner

Beginner. Beginner. Beginner Beginner Nummer 1 Beginner Nummer 2 Beginner Antwoordmodel Antwoordmodel Antwoordmodel Nummer 3 2014: uitgave 0/kosten 30 Afschrijving De waardevermindering van de auto (een onderdeel van de vaste activa)

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

De staat van de Nederlandse hypothekenmarkt

De staat van de Nederlandse hypothekenmarkt De staat van de Nederlandse hypothekenmarkt Alex van de Minne alexvandeminne@gmail.com Real Capital Analytics Amsterdam Business School Finance Group, Faculty of Economics and Business May, 2015 Amsterdam

Nadere informatie

datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420

datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420 Aan: alle actieve deelnemers alle gewezen deelnemers alle pensioengerechtigden datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420 Betreft: de risico s van het pensioenfonds voor

Nadere informatie

Vragen over het depositogarantiestelsel. Depositogarantiestelsel

Vragen over het depositogarantiestelsel. Depositogarantiestelsel Vragen over het depositogarantiestelsel Depositogarantiestelsel Inhoud Inleiding 4 1 Het depositogarantiestelsel 5 2 Valt mijn bank onder het depositogarantiestelsel? 6 3 Kan ik aanspraak maken op een

Nadere informatie

Algemene informatie hypotheken (starter)

Algemene informatie hypotheken (starter) Algemene informatie hypotheken (starter) Wij zetten de belangrijkste begrippen voor u op een rijtje: Hypotheekvormen... 2 Annuïteitenhypotheek... 2 Lineaire hypotheek... 2 Leningvormen... 2 Doorlopend

Nadere informatie

Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen.

Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen. Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen. Goud is al duizenden jaren simpelweg een betaalmiddel: geld. U hoort de term steeds vaker opduiken in de media.

Nadere informatie

Grip op uw Vermogen. Aflossen, waarom goed voor u?

Grip op uw Vermogen. Aflossen, waarom goed voor u? Aflossen, waarom goed voor u? Agenda 1. Even voorstellen 2. Aanleiding presentatie 3. Hypotheken: hoe zit het ook alweer? 4. Waarom aflossen? - Voor uzelf - Voor uw kinderen - Voor later 5. Hoe werkt aflossen?

Nadere informatie

Verantwoord lenen bij Delta Lloyd

Verantwoord lenen bij Delta Lloyd Verantwoord lenen bij Delta Lloyd Beste klant, De huizenprijzen zijn de laatste jaren flink gedaald. Daardoor houden steeds meer mensen na verkoop van de woning een restschuld over. Als de verkoopopbrengst

Nadere informatie

PEUGEOT AUTOFINANCIERING AANTREKKELIJKE FINANCIERINGSMOGELIJKHEDEN

PEUGEOT AUTOFINANCIERING AANTREKKELIJKE FINANCIERINGSMOGELIJKHEDEN PEUGEOT AUTOFINANCIERING AANTREKKELIJKE FINANCIERINGSMOGELIJKHEDEN LEKKER RIJDEN, RIJDEN ZONDER ZORGEN UW AUTO GOED FINANCIEREN, DAT SCHEELT EEN HOOP ZORGEN. EN SPAREN VOOR UW NIEUWE AUTO HOEFT NIET.

Nadere informatie

FINANCIËLE MARKT. Consumenten

FINANCIËLE MARKT. Consumenten 1 FINANCIËLE MARKT I n d i t o n d e r d e e l w o r d t d e l e z e r i n z i c h t v e r s c h a f t i n h e t o n d e r w e r p c o n s u m e n t e n. De volgende onderwerpen komen hierbij aan de orde:

Nadere informatie

Consumenten. Consumenten

Consumenten. Consumenten I n d i t o n d e r d e e l w o r d t d e l e z e r i n z i c h t v e r s c h a f t i n h e t o n d e r w e r p c o n s u m e n t e n. De volgende onderwerpen komen hierbij aan de orde: de economische

Nadere informatie

Pensioeninformatiebijeenkomst over herstelplan 2009

Pensioeninformatiebijeenkomst over herstelplan 2009 Pensioenbijeenkomst herstelplan 2009 Pensioenfonds voor de Grafische Bedrijven (PGB) over herstelplan 2009 juli 2009 Inleiding Waarom 5 pensioenbijeenkomsten? ernstige situatie met grote gevolgen voor

Nadere informatie

De woningmarkt blijft in beweging, net als onze dienstverlening

De woningmarkt blijft in beweging, net als onze dienstverlening De woningmarkt blijft in beweging, net als onze dienstverlening Onderwerpen 28 april 2016 Nieuwe Steen 3 1625 HV HOORN 0229-234 334 info@bvw.nl www.bvw.nl Ouders kunnen kinderen helpen met de koopwoning

Nadere informatie

Beschrijving en analyse van de vier fiscale varianten voor de koopmarkt

Beschrijving en analyse van de vier fiscale varianten voor de koopmarkt BIJLAGE C Beschrijving en analyse van de vier fiscale varianten voor de koopmarkt 1. Eigen woning als beleggingsgoed (variant 1) Wat verandert er? In deze variant wordt de eigen woning beschouwd als vermogen

Nadere informatie

WALDO STICHTING TE ODIJK. Jaarrekening 2013. 9 januari 2015

WALDO STICHTING TE ODIJK. Jaarrekening 2013. 9 januari 2015 WALDO STICHTING TE ODIJK Jaarrekening 2013 9 januari 2015 INHOUDSOPGAVE Pagina ACCOUNTANTSVERSLAG 1 Opdracht 2 2 Ontbreken van de verklaring 2 3 Resultaat 3 4 Financiële positie 4 JAARREKENING 1 Balans

Nadere informatie

Toelichting Fietsregeling Helder Onderwijs voor werknemers

Toelichting Fietsregeling Helder Onderwijs voor werknemers Toelichting Fietsregeling Helder Onderwijs voor werknemers Deze informatie is bestemd voor de in dienst zijnde werknemers van schoolbesturen indien zij gebruik willen maken van een fiets-privéregeling

Nadere informatie

CPI = 122,5 Wat zegt dit? Hoe bereken je dit? Categorieën Aandeel Prijsstijging Optelling. Voeding 40% 10% Kleding 35% -5% Overig 0 CPI 102,25

CPI = 122,5 Wat zegt dit? Hoe bereken je dit? Categorieën Aandeel Prijsstijging Optelling. Voeding 40% 10% Kleding 35% -5% Overig 0 CPI 102,25 CPI = 122,5 Wat zegt dit? Hoe bereken je dit? Categorieën Aandeel Prijsstijging Optelling Voeding 40% 10% Kleding 35% -5% Overig 0 CPI 102,25 ConsumentenPrijsIndexcijfer Consumenten Prijsindexcijfer in

Nadere informatie

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Valt het mee of tegen? a Als Yara een appartement koopt moet ze een hypotheek afsluiten. Hiervoor betaalt ze iedere maand een bepaald bedrag. Dit zijn haar

Nadere informatie

PEUGEOT AUTOFINANCIERING AANTREKKELIJKE FINANCIERINGSMOGELIJKHEDEN

PEUGEOT AUTOFINANCIERING AANTREKKELIJKE FINANCIERINGSMOGELIJKHEDEN PEUGEOT AUTOFINANCIERING AANTREKKELIJKE FINANCIERINGSMOGELIJKHEDEN LEKKER RIJDEN, RIJDEN ZONDER ZORGEN UW AUTO GOED FINANCIEREN, DAT SCHEELT EEN HOOP ZORGEN. EN SPAREN VOOR UW NIEUWE AUTO HOEFT NIET. BIJ

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Kwartaalbericht 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015 Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Dekkingsgraad: 111,5% Beleidsdekkingsgraad: 112,6% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2014: 27,6%

Nadere informatie

Belastingplan 2013: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning

Belastingplan 2013: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning Regelingen en voorzieningen CODE 3.2.3.30 verwachte wijzigingen Belastingplan 2013: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning bronnen Informatieblad Woningmarkt 18.9.2012 Vragen en antwoorden over

Nadere informatie

Het spaargeld uit de levensloopregeling kunt u gebruiken om de periode van onbetaald verlof te financieren.

Het spaargeld uit de levensloopregeling kunt u gebruiken om de periode van onbetaald verlof te financieren. Levensloop. Wat is levensloop? De levensloopregeling (of: levensloop) is een fiscale regeling die vanaf 1 januari 2006 in Nederland bestaat om het sparen voor een vervangend inkomen tijdens een periode

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

De Hypotheek. De Hypotheekrente. Rentevastperiode. Wat is een hypotheek? Wat zijn de kosten van mijn lening? Variabele rente

De Hypotheek. De Hypotheekrente. Rentevastperiode. Wat is een hypotheek? Wat zijn de kosten van mijn lening? Variabele rente De Hypotheek Je gaat een woning kopen en hebt hiervoor een lening nodig van de bank. In deze toelichting proberen wij je inzichtelijk te maken wat een hypotheek is en wat de meest voorkomende vormen zijn.

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend.

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Zorgen om de rente 1 A 2 F 3 maximumscore 2 120 x 134 = 16.080 1 16.080-10.000 = 6.080 1 4 maximumscore 1 Voorbeeld

Nadere informatie

Maak uw eigen Miljoenennota

Maak uw eigen Miljoenennota Maak uw eigen Miljoenennota Er is weer economische groei, de huizenmarkt trekt aan, en volgens de rijksbegroting gepresenteerd op Prinsjesdag gaat bijna iedereen er volgend jaar financieel op vooruit.

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers 1,5 biljoen euro in 2010

Beleggingen institutionele beleggers 1,5 biljoen euro in 2010 11 Beleggingen institutionele beleggers 1,5 biljoen euro in John Gebraad Publicatiedatum CBS-website: 3-11-211 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader

Nadere informatie

Welke DGA heeft straks pensioen?

Welke DGA heeft straks pensioen? Welke DGA heeft straks pensioen? WHITEPAPER Gemaakt door: info@tavernemeun.nl www.tavernemeun.nl 0318-518810 Pensioen: een serieuze aangelegenheid De directeur grootaandeelhouder is geen werknemer in de

Nadere informatie

Uw koopkracht in de toekomst

Uw koopkracht in de toekomst Een goed gesprek over Uw koopkracht in de toekomst Nadenken over de toekomst. Dat is wat ons kantoor dagelijks doet. De toekomst van u, en die van de andere relaties van ons kantoor. De ene keer gaat het

Nadere informatie

LAGE LASTEN HYPOTHEEK DE SPAARHYPOTHEEK MET VEEL MOGELIJKHEDEN

LAGE LASTEN HYPOTHEEK DE SPAARHYPOTHEEK MET VEEL MOGELIJKHEDEN LAGE LASTEN HYPOTHEEK DE SPAARHYPOTHEEK MET VEEL MOGELIJKHEDEN LAGE LASTEN HYPOTHEEK DE SPAARHYPOTHEEK MET VEEL MOGELIJKHEDEN De keuze van de juiste hypotheek is uiteindelijk net zo belangrijk als de keuze

Nadere informatie

Opbouw nationaal vermogen stokt

Opbouw nationaal vermogen stokt 7 Opbouw nationaal vermogen stokt Ontwikkeling nationaal vermogen Het vermogen van huishoudens Het vermogen van de overheid Het vermogen van ondernemingen Conclusie Literatuur De Nederlandse economie 211

Nadere informatie

1 Waarom de AA-Accountant?

1 Waarom de AA-Accountant? Bedrijfsovername Inleiding Wilt u een onderneming starten? Overweeg dan eens het kopen van een bedrijf. Een bedrijfsovername biedt veel voordelen. U hebt al een goede startpositie, een basis waar u op

Nadere informatie

VUT-fondsen op weg naar het einde

VUT-fondsen op weg naar het einde Webartikel 2014 VUT-fondsen op weg naar het einde Drs. J.L. Gebraad mw. T.R. Pfaff 05-03-2013 gepubliceerd op cbs.nl CBS VUT-fondsen op weg naar het einde 3 Inhoud 1. Minder VUT-fondsen in 2012 5 2. Kortlopende

Nadere informatie

SP-voorstel fiscale behandeling eigen woning

SP-voorstel fiscale behandeling eigen woning CPB Notitie Datum : 27 augustus 2004 Aan : de SP, de heer E. Irrgang SP-voorstel fiscale behandeling eigen woning 1 Inleiding De SP-fractie heeft het CPB gevraagd de budgettaire en koopkrachteffecten te

Nadere informatie

Netto maximale maandelijkse woonlasten Tussen en netto per maand

Netto maximale maandelijkse woonlasten Tussen en netto per maand Persoonlijk profiel van: (naam): In het kader van de Wet Financiële toezicht (Wft) leggen wij u een aantal vragen voor die betrekking hebben op uw toekomstverwachtingen en levensstijl. Uw antwoorden op

Nadere informatie

Klantprofiel Hypotheken

Klantprofiel Hypotheken Klantprofiel Hypotheken Klant 1 Klant 2 Naam.. Ondernemer ja nee ja nee Sinds.. Sinds. Dienstverband Fulltime Fulltime Part-time uur Part-time uur Vast Vast Flex/uitzend Flex/uitzend Bepaalde tijd Bepaalde

Nadere informatie

special MILJOENENNOTA 2014 uitgaven 267,0 miljard inkomsten 249,1 miljard De miljoenennota en uw portemonnee.

special MILJOENENNOTA 2014 uitgaven 267,0 miljard inkomsten 249,1 miljard De miljoenennota en uw portemonnee. MILJOENENNOTA 2014 special De miljoenennota en uw portemonnee. inkomsten 249,1 miljard uitgaven 267,0 miljard Het kabinet heeft op Prinsjesdag bekend gemaakt hoe de begroting, met daarin het bezuinigingspakket

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q3

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q3 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2014-Q3 NVM Data & Research 9 oktober 2014 1 Samenvatting De (theoretische) betaalbaarheidsindex maakt in het derde kwartaal van 2014 een zeer sterke opwaartse

Nadere informatie

Ruilen over de tijd. Zie steeds de eenvoud!! Frans Etman

Ruilen over de tijd. Zie steeds de eenvoud!! Frans Etman Ruilen over de tijd Zie steeds de eenvoud!! vwo Frans Etman Bedenk dat bij ruilen er altijd twee dingen gedaan worden. Je geeft wat en je krijgt wat terug. Als je twee keer ruilt - ruilen over de tijd

Nadere informatie

Geef een concreet voorbeeld van onderzoekskosten die Pablo en Bart zouden kunnen maken.

Geef een concreet voorbeeld van onderzoekskosten die Pablo en Bart zouden kunnen maken. Opgave 1 a. Wat is de functie van een investeringsbegroting? b. Uit welke twee hoofdgroepen bestaat de investeringsbegroting van een startende ondernemer? Uitwerkingen Opgave 1 a. De functie van een investeringsbegroting

Nadere informatie

Hypotheekschuld. Duur 30 jaar. Maandlasten

Hypotheekschuld. Duur 30 jaar. Maandlasten Hypotheekschuld Duur 30 jaar Maandlasten Tijdens de gehele looptijd betaalt u lage maandlasten. U betaalt alleen rente over de lening. Aan het einde van de looptijd blijft de hypotheekschuld bestaan. U

Nadere informatie