Bijlage 3. Financiering lokale klimaatplannen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bijlage 3. Financiering lokale klimaatplannen"

Transcriptie

1 Bijlage 3 Financiering lokale klimaatplannen 1 Introductie Historiek Beschrijving financieringsmodel Krachtlijnen financieringsmodel Focus op ophaling private middelen Bovenlokale ophaling en lokale besteding binnen investeringskader Piggy-backing in plaats van cherry-picking Ook ondersteuning niet-financiële knelpunten Het model: financiële stromen De primaire en secundaire werkingsmiddelen De financieringsdynamiek Aangepast instrumentarium per categorie Governance Antwerpse studie

2 1 Introductie Een klimaatplan zonder aangepaste financiering zal nooit veel meer dan een plan zijn. Om de concrete uitvoering te bewerkstelligen is het nodig het plan te laten vergezellen van een financieringsluik. Het ontbreekt tot nu toe vele lokale, Vlaamse of Europese, klimaatplannen hieraan. Dit heeft als gevolg dat vele plannen niet of onvoldoende geïmplementeerd worden. Gezien de omvang van de benodigde investeringen hebben ambitieuze klimaatplannen in de praktijk het potentieel om tegelijkertijd krachtige economische relanceplannen te zijn. Maar, zoals gezegd, zonder financiering blijft zelfs het beste plan niets meer dan een plan: geen investeringen, geen ambitieuze klimaatresultaten, geen economische relance. Antwerpen, wenst daarom, in samenwerking met partners (zie verder) een specifiek instrument te creëren dat de uitvoering van het klimaatplan financieel faciliteert. 2 Historiek Stad Antwerpen gaf op 14 februari de opdracht aan Technum en SuMa Consulting om een financieringsmodel te ontwikkelen dat een antwoord biedt aan de financieringsbehoeften van de belangrijkste maatregelen uit het klimaatplan. In het model worden (1) de geïdentificeerde financieringsbehoeften (2) aan een aangepaste financiering gekoppeld en (3) wordt voorzien in een sturingsmechanisme om vraag en aanbod van financiering bij te kunnen sturen in functie van de beoogde klimaatdoelstellingen. Stad Gent gaf aan Technum en SuMa Consulting dezelfde opdracht. Op basis van het onderzoek bij de steden Gent en Antwerpen groeide in het najaar van 2014 de wens om de krachtlijnen uit de studies in concreto te valideren. Gelet op de potentiële omvang van het beoogde financieringsinstrument werden bijkomende partners, overheden en private partners, gezocht. Eind vond de startvergadering plaats. Vandaag, mei 2015, zijn de partners Antwerpen, Gent, Leuven, Sint-Niklaas, Kruibeke, Igemo, provincies West-Vlaanderen en Vlaams-Brabant en KBC. Technum en SuMa Consulting fungeren als projectleiders voor het project Financiering Lokale Klimaatplannen (FLK). De partners volgen in de ontwikkeling van het financieringsinstrument Financiering Lokale Klimaatplannen (FLK) onderstaande schema: _CBS_01630 Duurzame stad - Begeleiding opmaak financieel luik klimaatactieplan - Goedkeuring 2

3 3

4 Verwacht wordt dat fase 1 in juni 2015 kan worden afgerond met het opleveren van het business plan van het FLK. Dit omvat onder andere: missie, visie, kernwaarden en strategische doelstelling, financieringsmodel, governance, inclusief verdeelsleutels, cashflowplanning, risicobeheersmaatregelen, implementatieplan en in bijlage een initiële projectportefeuille. Fase 2A wordt parallel met fase 1 uitgewerkt. Om de financiering van fase 2A te verankeren, bereiden de partners vandaag een Europees subsidiedossier binnen de call Energy efficiency market uptake H2020 H2020-EE PDA. Haalt het FLK geen subsidiedossier binnen, moeten er alternatieve finaniceringspistes onderzocht worden. Fase 2 A eindigt met een due diligence onderzoek door een derde partij. Een due diligence-onderzoek richt zich in deze op het vaststellen van de juistheid van de gepresenteerde informatie en het correct in beeld brengen van risico s en kansen van het financieringsinstrument. Indien de financiering van 2A niet lukt via het Europese dossier worden alternatieve strategieën vastgelegd. In fase 2B wordt financiële middelen opgehaald en besteed. Dit wil zeggen dat de deelnemende partners vanaf einde begin 2017 middelen uit het FLK hopen te kunnen betrekken. Verwachte ophaling en besteding is 250 miljoen EUR, verdeeld over de partners. De piloot mikt op het realiseren van projecten uit de volgende maatregelenclusters: KMO en energie-efficiëntie; Renovatie van gebouwen: woningen, appartementen en publieke gebouwen; Mobiliteit: CNG-stations en elektrische laadpalen Dit betekent voor het Antwerpse klimaatplan dat minimaal de volgende maatregelen ondersteund kunnen worden via een prefinanciering: MH Stimuleren van collectieve renovatie bij appartementsblokken (proefproject) MH Stimuleren van collectieve renovatie (30 kwh/m²) bij 500 woningen (proefproject) MH Stimuleren van collectieve renovatie (60 kwh/m²) bij 250 woningen (proefproject) MH.33 - Verhogen van energie-efficiëntie bij sociale huisvesting MM.15 - Plaatsen van laadpalen voor elektrische wagens MT.09 - Collectieve renovatie van gebouwen uit de tertiare sector MT.05 - Plaatsen van balansventilatie en schuifdeuren bij handelszaken MT.10 - Plaatsen van superisolerend glas bij tertiaire sector MT.07 - Plaatsen van dakisolatie bij tertiaire sector 4

5 Dit betekent dat het FLK kan voorzien in financiering van grote en relevante delen uit het klimaatplan. In fase 3 worden, na positieve evaluatie van de pilootfase, de bestedingen verder opgeschaald. 3 Beschrijving financieringsmodel Onderstaand hoofdstuk vat op hoofdlijnen de principes van het financieringsinstrument samen. 3.1 Krachtlijnen financieringsmodel Focus op ophaling private middelen Het model neemt als uitgangspunt dat het gros van de middelen die voor de transitie naar een koolstofarme maatschappij benodigd zijn vanuit de private sector worden aangeleverd. Op deze manier heeft de financiering van de klimaatplannen geen of slechts een marginale invloed op de (lokale) overheidsbudgetten Bovenlokale ophaling en lokale besteding binnen investeringskader In dit model worden middelen op bovenlokaal niveau opgehaald en binnen een vooraf afgesproken investeringskader via verschillende kanalen aan diverse (publieke en private) investeerders ter beschikking gesteld. Op deze manier blijft een ruime mate van bestedingsautonomie op lokaal niveau behouden. Een specifiek governance-model (zie verder) zorgt hiervoor Piggy-backing in plaats van cherry-picking In plaats van een individuele project-per-project financiering waarbij enkel de meest rendabele projecten gefinancierd geraken (cherry-picking), wil het FLK-model een financieringsoplossing voor het gehele klimaatplan aanbieden. Hierbij ondersteunen de meest rendabele projecten de minder rendabele projecten en kan zelfs een beperkt aantal onrendabele projecten die essentieel zijn voor de realisatie van de plandoelstellingen gefinancierd worden (piggy-backing) Ook ondersteuning niet-financiële knelpunten Een deel van de potentiële investeerders blijft zelfs zeer rendabele investeringen uitstellen omwille van niet-financiële knelpunten zoals bv. gebrekkige kennis, tijdsgebrek, geen zicht op subsidies. De middelen die benodigd zijn om deze groep te Begeleiden, Adviseren, Sensibiliseren, Informeren en Coördineren ( BASIC - ondersteuning ), zodat zij alsnog tot een investering zouden overgaan, komen in het FLK-model ook in aanmerking voor financiering. 3.2 Het model: financiële stromen Het financieringsmodel voor de lokale klimaatplannen (hierna FLK-model) kan schematisch als volgt worden voorgesteld: 5

6 Figuur 1 - Schematische weergave FLK vehikel Aan de bovenzijde bevinden zich de financiële stromen en activiteiten die verband houden met het ophalen en genereren van financiële middelen. Aan de onderzijde groeperen we de stromen en activiteiten die verband houden met het gebruik van de middelen voor de verschillende maatregelenclusters. Centraal staat het FLK. We bespreken dit financieringsmodel aan de hand van de volgende kenmerken: de primaire en secundaire werkingsmiddelen en de financieringsdynamiek De primaire en secundaire werkingsmiddelen De primaire werkingsmiddelen hebben betrekking op de middelen die initieel van buiten het financieringsvehikel worden ingebracht met het oog op de financiering van de emissiereducerende investeringen uit het lokale klimaatplan. De secundaire werkingsmiddelen betreffen inkomsten uit investeringen in emissiereducerende maatregelen die naar het fonds terugvloeien. De secundaire middelen kunnen vervolgens terug ingezet worden ter financiering van nieuwe emissiereducerende maatregelen. Primaire werkingsmiddelen De basisfinanciering bestaat uit drie componenten: 1) het eigen vermogen (aandelenkapitaal), 2) het vreemd vermogen onder de vorm van een obligatie en/of reguliere korte of lange termijnleningen (bancaire kredieten) en 3) de overige middelen zoals subsidies, legaten en schenkingen aan het FLKvehikel. 1) Eigen vermogen - Het betreft hier het aandelenkapitaal en de niet-uitgekeerde winsten (reserves). 6

7 Het aandelenkapitaal wordt aangeleverd door aandeelhouders. 2) Vreemd vermogen Hieronder vinden we middelen die tijdelijk door derden ter beschikking worden gesteld tegen een vergoeding. 3) Overige middelen - Het betreft hier voornamelijk middelen die door derden definitief aan het financieringsvehikel worden overgemaakt (geen terugbetaling na verloop van tijd) en zonder dat het gebruik van deze middelen dient vergoed te worden. In het kader van FLK lijkt het redelijk om aan te nemen dat de sectoren die rechtstreeks gebaat zijn bij enkele versnelde en/of meer ambitieuze reductiedoelstellingen, mee bijdragen in de (pre)financiering van de benodigde emissiereducerende investeringen. Dit kan uiteraard in de vorm van klassiek aandeelhouderschap, leningen (al dan niet achtergesteld), waarborgen enzovoort. Voorbeelden hiervan zijn producenten van producten die voor de energietransitie gebruikt zullen worden alsook bepaalde overheden: Belanghebbende sectoren Bouwmaterialen, isolatiematerialen, beglazing Apparaten, vb. verwarmingsapparaten & elektronica, herniewbare energie-installaties Softwarebedrijven Dienstenleveranciers, vb. esco s, bouwpromotoren, financiële instellingen Hernieuwbare energiebedrijven Wagenverkopers, leasingmaatschappijen, openbaar vervoer Belanghebbende overheden Vlaamse/Belgische overheid, vb. in het kader van Belgische EU/VN -klimaatverbintenissen Huisvestingsmaatschappijen Gemeente(n) Voor deze derden-begunstigden (betrokken ondernemingen en overheid) bestaat het rendement uit twee onderscheiden componenten: het financieel rendement, te weten de vergoeding die hij ontvangt voor het ter beschikking stellen van de middelen aan het FLK vehikel, en het rendement uit de versnelde uitvoering van emissiereducerende maatregelen: o voor de betrokken industriële sectoren betreft dit een economisch rendement uit de gestegen omzet en/of gedaalde kosten die verband houden met de versnelde uitvoering van een ambitieus klimaatplan; o voor de overheid betreft dit een positieve budgettaire impact als gevolg van secundaire effecten op werkgelegenheid, vennootschapsbelasting Gegeven dit tweeledig rendement, lijkt het mogelijk om deze derden-begunstigden te overhalen vrede te nemen met een lager dan marktconform financieel rendement, voor zover het geaggregeerde rendement (financieel + economisch rendement) hoger ligt dan een louter 7

8 marktconform financieel rendement (dus zonder het economisch rendement). Secundaire werkingsmiddelen De secundaire werkingsmiddelen betreffen de inkomsten uit het gebruik van de beschikbare primaire werkingsmiddelen. We onderscheiden financiële inkomsten en resultaatsgebonden inkomsten. De financiële inkomsten betreffen de vergoeding van het kapitaal door diegene die de middelen ter beschikking heeft gekregen. Om de inkomstenzijde van het financieringsmodel goed te kunnen begrijpen, duiden we kort de onderverdeling van investeringsprojecten in drie categorieën, aan de hand van project- en persoonsgebonden factoren. Categorie 1-projecten: het betreft hier rendabele investeringen, die de potentiële investeerder financieel kan en wil dragen, maar de investering wordt niet uitgevoerd omdat er een aantal nietfinanciële drempels zijn. Categorie 2-projecten: het betreft rendabele projecten, maar omwille van persoonsgebonden financiële redenen wordt deze niet uitgevoerd. Voorbeelden hiervan zijn cashflowproblemen, kredietproblemen, opportuniteitskosten. Categorie 3-projecten: het betreft hier investeringen die niet rendabel zijn en daarom ook niet worden uitgevoerd. In het voorgestelde financieringsmodel komen de financiële inkomsten voornamelijk uit de categorie 2-investeringen. Aangezien het hier rendabele projecten betreft die in staat zijn om naast de terugbetaling van het kapitaal een marktconforme vergoeding van het kapitaal te verzekeren, zal de prefinanciering van deze projecten het FLK-vehikel van een inkomstenstroom voorzien. Voor categorie 1-investeringen wordt enkel een ondersteuning geboden om niet-financiële drempels te verwijderen (er zijn immers geen financiële drempels). Omdat er voor deze categorie geen prefinanciering van de investering wordt voorzien, zijn er ook geen directe financiële inkomsten De resultaatsgebonden inkomsten, verweven met koolstofwaarden op de (vrijwillige) compensatiemarkt, zijn op dit moment geen deel van de scope van het FLK. Dit kan veranderen, maar zolang de koolstofprijs op de emissiehandelsmarkt of (vrijwillige) compensatiemarkt aan de lage kant blijft, zal het leeuwendeel van de inkomsten van financiële aard zijn. 8

9 3.2.2 De financieringsdynamiek De kern van de financieringsdynamiek van het FLK vehikel bestaat uit volgende elementen: Stap 1: het ophalen van goedkope financiële middelen Stap 2: het aan marktconforme voorwaarden ter beschikking stellen van deze middelen aan rendabele projecten. Het FLK vehikel vraagt hiervoor minstens een marktconforme vergoeding, opdat er geen categorie 1-investeringen of projecten die sowieso zouden plaatsvinden, zich tot het FLK voor financiering zouden wenden 2. Stap 3: herinvesteren van middelen en realiseren van netto financiële inkomsten Het leeuwendeel van de middelen die het FLK-vehikel ter beschikking stelt (onder de vorm van leningen) vloeit na verloop van tijd terug naar het FLK en kan derhalve voor de financiering van andere investeringen ingezet worden. Naast de terugbetaling van de uitgeleende sommen ontvangt het FLK-vehikel immers nog financiële inkomsten. De netto financiële inkomsten van het FLK betreffen het verschil tussen de vergoeding van de door het FLK-vehikel opgehaalde goedkope middelen (stap 1) en de ontvangen vergoedingen voor de ter beschikking stelling van middelen (stap 2). De focus van het financieringsmodel ligt dus op de prefinanciering van rendabele projecten en meer bepaald categorie 2-projecten. De besteding van de middelen moet het FLK-vehikel in staat stellen om een marktconforme vergoeding aan het eigen vermogen en het vreemd vermogen te bieden, de verliezen door wanbetalers op te vangen, BASIC-ondersteuning te bekostigen en reserves aan te leggen die op termijn een kruissubsidiëring naar essentiële categorie 3-projecten toelaten Aangepast instrumentarium per categorie Hoger werd gesteld dat voornamelijk projecten uit categorie 2 gefinancierd worden. Elke categorie heeft aldus een specifieke ondersteuning. 2 Indien het FLK-vehikel tot de prefinanciering van categorie 1-investeringen overgaat, dan zou het aan effectiviteit verliezen omdat er middelen zouden aangewend worden voor projecten die anders ook zouden gefinancierd zijn geraakt. 9

10 Figuur 2: Instrumentarium en type categorie Categorie 1 kan ondersteund worden via BASIC-diensten die voornamelijk een ontzorging nastreven. Categorie 2 kan ondersteund worden via BASIC-diensten én een indirecte financiële ondersteuning. Het betreft hier een vorm van prefinanciering. Categroei 3 kan ondersteund worden via BASIC-diensten, indirecte en directe financiële ondersteuning waarbij de laatste een vorm van subsidiëring is. Onder meer in het kader van bovenvermeld Horizon 2020-projectvoorstel analyseren de verschillende partners op korte termijn hun klimaatplannen voor wat betreft renovatie van een drietal type gebouwen en onderzoeken ze de mogelijkheden van CNG-stations, LNG-stations en elektrische laadpalen. De finaliteit van de analyse is onder meer het vastleggen van de grootte van categorie 2 en het vastleggen van de financiële distributiekanalen zodat de respectievelijke doelgroepen succesvol bereikt wordt. Op deze manier wordt ook het theoretische bestedingskader afgetoetst Governance Een dergelijk complex samenwerkingsverband heeft nood aan een specifiek samenwerkingsverband. Dit wordt mee opgenomen in het businessplan. Het FLK-vehikel veronderstelt immers de (actieve/passieve) samenwerking met heel wat stakeholders met soms conflicterende belangen. Het is dan ook van belang een aangepast governance-kader op te stellen dat rekening houdt met de legitieme belangen van de belangrijkste stakeholders. Dit veronderstelt een geheel van checks & balances die vermijden dat één groep actoren (aandeelhouders en/of andere stakeholders) het laken volledig (of disproportioneel) naar zich toe trekt en het FLK-vehikel kaapt. Grosso modo zijn er 2 type belangen: Economische/financiële belangen: de realisatie van een marktconform financieel rendement (zuivere financiële investering), in voorkomend geval in combinatie met de realisatie van een economisch rendement (omzet/winststijging voor industriële investeerders); 10

11 Milieu/klimaat belangen: het bieden van een financieringsoplossing voor de realisatie van ambitieuze lokale klimaatplannen (actoren uit publieke sector). Aangezien de werkingsmiddelen in hoofdorde van private oorsprong zijn en diegene die de middelen verschaft ook in belangrijke mate het gebruik van deze middelen kan bepalen, bestaat het risico dat de financieel/economische belangen systematisch op de milieu/klimaatbelangen gaan primeren. Een goede balans is noodzakelijk en dus stelt zich de vraag naar sturingsmechanismen voor de lokale overheid. Deze sturingsmechanismen zitten zowel binnen als buiten het FLK. Binnen het FLK is de juiste structuur van belang. Een aantal, dat immers bijdragen tot een evenwichtige belangenafweging kunnen statutair verankerd worden. Onder meer de maatschappelijke doelstelling van de vennootschap en de samenstelling van de organen van de vennootschap zijn in deze belangrijk. Buiten het FLK is het flankerend beleid van de overheid een belangrijk sturingsmechanisme. Flankerend beleid is hier ruimer dan het klassieke instrumentarium ( subsidies en taksen, en dergelijke). Naast deze instrumenten is er ruimte voor bijkomende maatregelen en instrumenten die investeringen onrechtstreeks ondersteunen, zoals bijvoorbeeld de toekenning van een (exclusieve) concessieovereenkomst op openbaar domein. Dergelijke concessie kan een investeerder helpen overtuigen om in een laadpaalnetwerk te investeren aangezien door de (exclusieve) concessie zijn commercieel risico daalt. Het is dit type maatregel dat de overheid weinig kost en toch een belangrijke bijdrage kan leveren aan de financiering van het lokale klimaatplan. 4 Antwerpse studie Als bijlage vindt men de opgeleverde studie 3 van Suma Consulting en Technum. Eindverslag_Antwerp en_v3-0.pdf 3 Deze studie werd parallel gemaakt met het oplijsten van potentiële maatregelen in het kader van het klimaatmaatregeleninstrument. Alle maatregelen zijn in de inschatting naar 100% realisatie t/m 2050 gebracht en verschillen aldus van de maatregelen die in het klimaatplan zijn geduid. 11

Opstart lerend netwerk FLK - identificatie werkvragen

Opstart lerend netwerk FLK - identificatie werkvragen I.S.M. SUMA CONSULTING / VITO Opstart lerend netwerk FLK - identificatie werkvragen Workshop step-up 8 oktober 2014 I.S.M. SUMA CONSULTING / VITO FINALITEITLERENDNETWERK: NIEUWE VERSIE VAN DRAAIBOEK =

Nadere informatie

i.s.m. Lerend Netwerk Financiering Lokale Klimaatplannen SLOTEVENT P.007113 Lerend Netwerk Financiering Lokale Klimaatplannen 18 09 2015 1

i.s.m. Lerend Netwerk Financiering Lokale Klimaatplannen SLOTEVENT P.007113 Lerend Netwerk Financiering Lokale Klimaatplannen 18 09 2015 1 Lerend Netwerk Financiering Lokale Klimaatplannen SLOTEVENT P.007113 Lerend Netwerk Financiering Lokale Klimaatplannen 18 09 2015 1 LEREND NETWERK FINANCIERING LOKALE KLIMAATPLANNEN: EERSTE JAAR ACHTER

Nadere informatie

FINANCIERING LOKALE KLIMAATPLANNEN AANZET TOT DRAAIBOEK

FINANCIERING LOKALE KLIMAATPLANNEN AANZET TOT DRAAIBOEK FINANCIERING LOKALE KLIMAATPLANNEN AANZET TOT DRAAIBOEK Opdrachtgever: Departement LNE Datum: 09-09-2014 Titel Opdrachtgever Contactpersoon opdrachtgever Indiener Contactpersoon indiener Financiering

Nadere informatie

TOEGANG TOT FINANCIERING

TOEGANG TOT FINANCIERING TOEGANG TOT FINANCIERING Opzet van de enquête De toegang tot financiering is essentieel voor het welslagen van een onderneming en een belangrijke factor voor economische groei in Europa na de economische

Nadere informatie

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN Vergadering van 26 september 2013 Toelichting Bevoegd deputatielid: Luk Lemmens Telefoon: 03 240 52 65 Agenda nr. 2/4 Provinciale initiatieven. Dienstverlenende vereniging IGEAN.

Nadere informatie

Zuid-West-Vlaanderen Energieneutraal in 2050. Naar een regionale energiestrategie

Zuid-West-Vlaanderen Energieneutraal in 2050. Naar een regionale energiestrategie Zuid-West-Vlaanderen Energieneutraal in 2050. Naar een regionale energiestrategie Welke vragen liggen aan de basis? Er beweegt nu zeer veel rond energie. Waar staan we nu en hoe gaat het verder evolueren?

Nadere informatie

Bijlage 1: Beschrijving Seed Capital

Bijlage 1: Beschrijving Seed Capital Bijlage 1: Beschrijving Seed Capital Doel Het doel van de Seed-faciliteit is: De onderkant van de Nederlandse risicokapitaalmarkt zodanig stimuleren en mobiliseren, dat technostarters in hun kapitaalbehoefte

Nadere informatie

Een praktische kijk op. KMO financiering

Een praktische kijk op. KMO financiering Een praktische kijk op KMO financiering PMV nv is een Vlaamse investeringsmaatschappij PLAATS VAN PMV IN HET VLAAMSE INVESTERINGSLANDSCHAP PUBLIEK & INSTITUTIONELE INVESTEERDERS VLAAMS GEWEST 100 % 100

Nadere informatie

Naar aanleiding van het rekenkameronderzoek HVC in mei 2014

Naar aanleiding van het rekenkameronderzoek HVC in mei 2014 Naar aanleiding van het rekenkameronderzoek HVC in mei 2014 15 december 2014 Agenda voor vanavond Centraal staat het raadsbesluit van 24 juni met opdrachten aan het college om : 1. Principediscussie over

Nadere informatie

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN Vergadering van 25 september 2014 Verslag van de deputatie Bevoegd deputatielid: Peter Bellens Telefoon: 03 240 52 40 Agenda nr. 9/6 Budget 2014. Herverdeling van het krediet

Nadere informatie

De Punt broedplaats voor ondernemers met aandacht voor mens en milieu. Willem Lutjeharms 16 februari 2011

De Punt broedplaats voor ondernemers met aandacht voor mens en milieu. Willem Lutjeharms 16 februari 2011 De Punt broedplaats voor ondernemers met aandacht voor mens en milieu. Willem Lutjeharms 16 februari 2011 1 Publiek-private samenwerking 1.1 Ontstaan en evolutie - Faillissement Trefil-Arbed 1993 - Oprichting

Nadere informatie

Vilvoorde. BROEK Bouwblokrenovatie & Demowoning

Vilvoorde. BROEK Bouwblokrenovatie & Demowoning Vilvoorde BROEK Bouwblokrenovatie & Demowoning BROEK - Bouwblokrenovatie en demowoning Situering Doelstelling Stand van zaken Discussie 2/26/2016 Vilvoorde BROEK Bouwblokrenovatie & Demowoning 2 2/26/2016

Nadere informatie

Vlaanderen. is samenwerking COMPLEXE PROJECTEN. Een nieuwe procesaanpak. www.complexeprojecten.be

Vlaanderen. is samenwerking COMPLEXE PROJECTEN. Een nieuwe procesaanpak. www.complexeprojecten.be Vlaanderen is samenwerking COMPLEXE PROJECTEN Een nieuwe procesaanpak www.complexeprojecten.be U heeft het als bestuur of als private initiatiefnemer wellicht reeds meegemaakt. De opstart en uitvoering

Nadere informatie

Info- en uitwisselingsmoment over klimaat en het Burgemeestersconvenant

Info- en uitwisselingsmoment over klimaat en het Burgemeestersconvenant Info- en uitwisselingsmoment over klimaat en het Burgemeestersconvenant Maandag 9 maart 2015, provinciehuis Leuven Donderdag 12 maart 2015, PIVO - Asse Info- en uitwisselingsmoment over klimaat en het

Nadere informatie

Inhoudstafel. Deel I - Welk krediet heeft u nodig? dossier. 1. Enkele vuistregels... 2. 2. Meest courante kredietvormen... 10

Inhoudstafel. Deel I - Welk krediet heeft u nodig? dossier. 1. Enkele vuistregels... 2. 2. Meest courante kredietvormen... 10 Inhoudstafel Deel I - Welk krediet heeft u nodig? 1. Enkele vuistregels... 2 1.1. Kortetermijnkredieten voor kosten... 2 1.1.1. Wat is uw behoefte aan bedrijfskapitaal?... 2 1.1.2. Ook uw dienstenbedrijf

Nadere informatie

UW BEDRIJF FINANCIEREN

UW BEDRIJF FINANCIEREN UW BEDRIJF FINANCIEREN BEDRIJFSFINANCIERING Zonder financiering kan een onderneming niet bestaan. Of het nu gaat om de omvang van het eigen vermogen of de ontwikkeling van uw werkkapitaal: de wijze waarop

Nadere informatie

Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013

Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013 Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013 Door: Hans Wouters Programma energietransitie Provincie Gelderland Geactualiseerde verdeling 100 mln Verdeling nog te bestemmen revolverende

Nadere informatie

Waasland 2020 (werktitel) Kick-off Sint-Niklaas, 27 maart 2015

Waasland 2020 (werktitel) Kick-off Sint-Niklaas, 27 maart 2015 LOGO INTERWAAS!!! Waasland 2020 (werktitel) Kick-off Sint-Niklaas, 27 maart 2015 Kim Rienckens (Provincie Oost-Vlaanderen, beleidsmedewerker dienst milieubeleid) en Frauke Van Goethem (Interwaas, projectmanager

Nadere informatie

1. Hoeveel van de projecten die werden goedgekeurd werden inmiddels uitgevoerd?

1. Hoeveel van de projecten die werden goedgekeurd werden inmiddels uitgevoerd? SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 67 van JORIS POSCHET datum: 23 oktober 2015 aan PHILIPPE MUYTERS VLAAMS MINISTER VAN WERK, ECONOMIE, INNOVATIE EN SPORT Bovenlokale sportinfrastructuur - Evaluatie Het wegwerken

Nadere informatie

Het Vlaams EnergieBedrijf Drie pijlers, één focus. Project ESCO Limburg 2020 Andries Gryffroy 28 maart 2014

Het Vlaams EnergieBedrijf Drie pijlers, één focus. Project ESCO Limburg 2020 Andries Gryffroy 28 maart 2014 Het Vlaams EnergieBedrijf Drie pijlers, één focus Project ESCO Limburg 2020 Andries Gryffroy 28 maart 2014 De Vlaamse Overheid als verbruiker De Vlaamse Overheid verbruikt circa 300 miljoen euro energie

Nadere informatie

ENERGIE? Beheer van Common Goods!

ENERGIE? Beheer van Common Goods! ENERGIE? Beheer van Common Goods! Fiene Biesbrouck & Daan Creupelandt Antwerpen 20 oktober 2015 Inleidende video 2 Overzicht 0. Inleidende video 1. Energietransitie 2. Energiedemocratie 3. REScoops 4.

Nadere informatie

Innovatieve bekostiging bij klimaatadaptatie. Gouda, maart 2014

Innovatieve bekostiging bij klimaatadaptatie. Gouda, maart 2014 Innovatieve bekostiging bij klimaatadaptatie Gouda, maart 2014 Overzicht Page 2 1. Financieren en bekostigen 2. Economische analyse van klimaatadaptatie 3. Casus Kop van Feijenoord Kernvraag: Hoe kunnen

Nadere informatie

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN Vergadering van 27 november 2014 Verslag van de deputatie Bevoegd deputatielid: Luk Lemmens Telefoon: 03 240 52 65 Agenda nr. 2/17 Provinciale initiatieven. Opdrachthoudende

Nadere informatie

Het bedrijfsplan door de bril van een financier

Het bedrijfsplan door de bril van een financier Het bedrijfsplan door de bril van een financier Greentech week hoe financiert u uw innovatieve product of bedrijf Freek Welling investment manager 8 oktober 2015 Inhoud 1. Introductie 2. Belang van een

Nadere informatie

PPS & Alternatieve Financiering Enkele aanbevelingen voor de Praktijk. 2 december 2013 BDO

PPS & Alternatieve Financiering Enkele aanbevelingen voor de Praktijk. 2 december 2013 BDO PPS & Alternatieve Financiering Enkele aanbevelingen voor de Praktijk 2 december 2013 BDO Presentation Outline Introduc)e - PPS aandachtspunten vanuit een gewijzigde financiële markt - Bedenkingen voor

Nadere informatie

Voor algemene gegevens over de opbouw en waarde van het aandelenbezit alsmede het aandeelhoudersrendement wordt verwezen naar bijlage 1.

Voor algemene gegevens over de opbouw en waarde van het aandelenbezit alsmede het aandeelhoudersrendement wordt verwezen naar bijlage 1. Memo aan onderwerp Leden van de gemeenteraad Vervreemden aandelen cyclus van Hans van den Akker dienst afdeling telefoon Datum 12 september 2011 memo Tijdens de raadsbijeenkomst van 15 december 2010 heeft

Nadere informatie

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN 1. Inleiding Op 9 april 2014 maakte de Europese Commissie aan het Europees Parlement een voorstel van richtlijn over

Nadere informatie

Beleidsplan. Aletta Jacobs Fonds 2014-2015. Auteur: Antia Wiersma

Beleidsplan. Aletta Jacobs Fonds 2014-2015. Auteur: Antia Wiersma Beleidsplan Aletta Jacobs Fonds 2014-2015 1 Auteur: Antia Wiersma 1. Inleiding Voor u ligt het beleidsplan 2014-2015 van het Aletta Jacobs Fonds. Dit fonds is gericht op particuliere donoren van Atria,

Nadere informatie

Succesvol financieren

Succesvol financieren Informatieblad 06-07-14 Succesvol financieren Het is voor bedrijven nog steeds lastig om geld te lenen bij een bank. Maar u bent tegenwoordig voor een financiering niet meer alleen afhankelijk van de bank.

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling Lydian Lawyers HRM Public Sector www.lydian.be Onderwerp Hervorming financiering pensioenen vastbenoemde ambtenaren op lokaal vlak Datum 24 november 2011 Copyright and disclaimer De inhoud van

Nadere informatie

From Beauty to Business: CultuurInvest

From Beauty to Business: CultuurInvest 2de publieksmoment Cultuurforum 2020 30 mei 2011 C-mine Genk Parallelsessie: From Beauty to Business: CultuurInvest Verloop Voorstelling van de hernieuwde aanpak: Rita De Graeve (departement CJSM) Aanpak

Nadere informatie

Wat doet IKA IKA : Faciliteren verwerven aandelen in IVEKA/IGAO

Wat doet IKA IKA : Faciliteren verwerven aandelen in IVEKA/IGAO 1 IKA Wat doet IKA IKA : Faciliteren verwerven aandelen in IVEKA/IGAO Aanhouden, beheren en financieren van de strategische participaties in de energiesector Financiering buitengewone dienst 2 Participaties

Nadere informatie

Wie mag lenen of ontlenen? De kredietgever moet een natuurlijke persoon zijn die woont in het Vlaams Gewest. Bovendien is vereist dat die persoon:

Wie mag lenen of ontlenen? De kredietgever moet een natuurlijke persoon zijn die woont in het Vlaams Gewest. Bovendien is vereist dat die persoon: aangeboden door www.boekhouder.be Trouwe lezers van onze website weten dat we enthousiast zijn over het systeem van de Winwinlening dat in 2006 boven de doopvont werd gehouden door de Vlaamse overheid.

Nadere informatie

Coöperatieve HuisArtsenvereniging voor Regie, Initiatief en Samenwerking U.A. gevestigd te Hardenberg Rapport inzake de jaarrekening 2013

Coöperatieve HuisArtsenvereniging voor Regie, Initiatief en Samenwerking U.A. gevestigd te Hardenberg Rapport inzake de jaarrekening 2013 Coöperatieve HuisArtsenvereniging voor Regie, Initiatief en Samenwerking U.A. gevestigd te Hardenberg Rapport inzake de jaarrekening 2013 Inhoudsopgave Pagina 1. Jaarrekening 1.1 Balans per 31 december

Nadere informatie

BRUPART : nieuwe producten

BRUPART : nieuwe producten BRUPART : nieuwe producten I. Inleiding Als gevolg van de zesde staatshervorming is het federale Participatiefonds sinds 01 juli 2014 in vereffening. In het kader van een overeenkomst van gedelegeerde

Nadere informatie

ONDERNEMINGSPLAN. UNIZO i.s.m. CODA Boekhouders

ONDERNEMINGSPLAN. UNIZO i.s.m. CODA Boekhouders ONDERNEMINGSPLAN UNIZO i.s.m. CODA Boekhouders Spreker : Patrick KESSELS Boekhouder Fiscalist Zaakvoerder www.codaboekhouders.be Voor wie maak je een ondernemingsplan? in de eerste plaats voor jezelf voor

Nadere informatie

Het belang van rechtstreekse burgerparticipatie in windprojecten

Het belang van rechtstreekse burgerparticipatie in windprojecten Het belang van rechtstreekse burgerparticipatie in windprojecten 1 Rechtstreekse burgerparticipatie betekent dat je eigenaar wordt van de windturbines én van de geproduceerde groene stroom. Daarmee neem

Nadere informatie

zorg financiering in 2014 en verder Anja van Balen Sector Banker Zorg ABNAMRO

zorg financiering in 2014 en verder Anja van Balen Sector Banker Zorg ABNAMRO zorg financiering in 2014 en verder Anja van Balen Sector Banker Zorg ABNAMRO Financiering in een reguliere bancaire omgeving Miti ganten Jaar verslag Basel 3 kosten van financiering Basel 3 Wat houdt

Nadere informatie

Slim aanbesteden en financiering

Slim aanbesteden en financiering Caspar Boendermaker BNG Advies, oktober 2013 Onderwerpen: BNG en duurzaamheid Valkuilen bij verduurzaming Financiering verduurzaming corporatiewoningen; 2 Onze missie: Lage financieringskosten voor maatschappelijke

Nadere informatie

Verslag kernteam overleg nr. 4 WISE Donderdag 5 juni 2014 10.00 12.00 uur Het Breedhuis, Het Breed 16

Verslag kernteam overleg nr. 4 WISE Donderdag 5 juni 2014 10.00 12.00 uur Het Breedhuis, Het Breed 16 Verslag kernteam overleg nr. 4 WISE Donderdag 5 juni 2014 10.00 12.00 uur Het Breedhuis, Het Breed 16 Aan het kernteam worden een aantal vragen voorgelegd naar aanleiding van de adviezen uit de zevende

Nadere informatie

Reglement Stadsmarketingfonds

Reglement Stadsmarketingfonds Reglement Stadsmarketingfonds Goedgekeurd in de gemeenteraad van 25 mei 2009 Bekendgemaakt op 28 mei 2009 Artikel 1: Voorwerp Binnen de perken van de kredieten daartoe goedgekeurd op het budget van de

Nadere informatie

Beleidsplan Stichting Cardano Development

Beleidsplan Stichting Cardano Development Beleidsplan Stichting Cardano Development Versie december 2013 Status: Voorgelegd aan bestuur Inleiding Dit document is het beleidsplan van Stichting Cardano Development. Een van de doelstellingen van

Nadere informatie

1. De Belgische Energiecrisis

1. De Belgische Energiecrisis 1. De Belgische Energiecrisis Storm Bewonersparticipatie Windpark Dilsen-Stokkem September 2015 Najaar/Winter 2009 Jan Caerts Gedelegeerd bestuurder Kristof Moens Financieel directeur 2 Inhoud 1. Windpark

Nadere informatie

Barones Monique van Oldeneel tot Oldenzeel - Venture Philantropy FAQ. Selectiecriteria

Barones Monique van Oldeneel tot Oldenzeel - Venture Philantropy FAQ. Selectiecriteria Barones Monique van Oldeneel tot Oldenzeel - Venture Philantropy FAQ 1. Kandidaten Kan een feitelijke vereniging zich kandidaat stellen? Kan een coöperatieve die werkt met de waarden van de sociale economie

Nadere informatie

Expertisecentra kraamzorg

Expertisecentra kraamzorg Expertisecentra kraamzorg Financiële inspecties 2013 26 februari 2014 adres Koning Albert II-laan 35 bus 31 1030 Brussel telefoon 02 553 34 34 fax 02 553 34 35 mail contact@zorginspectie.be web www.zorginspectie.be

Nadere informatie

SUBSIDIEREGLEMENT VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKING

SUBSIDIEREGLEMENT VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKING SUBSIDIEREGLEMENT VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKING Artikel 1 De Ieder kalenderjaar, tijdens de eerste vergadering van de GROS, beslist de algemene vergadering van de GROS over een verdeelsleutel van het

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling My Lawyer Info Monard D Hulst www.monard-dhulst.be Onderwerp Hoe kan ik mijn positie als investeerder versterken? Datum 8 november 2011 Copyright and disclaimer De inhoud van dit document kan

Nadere informatie

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Vastgoed financieren In een commerciële omgeving Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Welkom in de commerciële bancaire wereld Businessplannen Bancaire normen Business plan Focus aanbrengen

Nadere informatie

Hét middellange krediet voor uw bedrijfsinvesteringen.

Hét middellange krediet voor uw bedrijfsinvesteringen. Hét middellange krediet voor uw bedrijfsinvesteringen. Brede kennis en ervaring in zowel de financiële wereld als het ondernemerschap is de basis van het MKBi Groeifonds Geef het mkb de juiste impuls met

Nadere informatie

SLOTEVENT LEREND NETWERK FINANCIERING LOKALE KLIMAATPLANNEN

SLOTEVENT LEREND NETWERK FINANCIERING LOKALE KLIMAATPLANNEN Binnenkort ook in Vlaanderen? i.s.m. SLOTEVENT LEREND NETWERK FINANCIERING LOKALE KLIMAATPLANNEN Key-note speakers P.007113 Lerend Netwerk Financiering Lokale Klimaatplannen 18 09 2015 1 i.s.m. KEY NOTE

Nadere informatie

Essentiële beleggersinformatie

Essentiële beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld om u meer inzicht te geven

Nadere informatie

FESTIVAL LEEGSTAAND VASTGOED. transitie. Theo Stauttener Stadkwadraat, 10 maart 2014

FESTIVAL LEEGSTAAND VASTGOED. transitie. Theo Stauttener Stadkwadraat, 10 maart 2014 FESTIVAL LEEGSTAAND VASTGOED Het vastgoedspel in transitie Theo Stauttener Stadkwadraat, 10 maart 2014 Introductie Het vastgoedspel in transitie 1. Nieuwe kenmerken van gebiedsontwikkeling 2. Rollen, functies

Nadere informatie

Infobrochure projectdragerschap (versie 2.3)

Infobrochure projectdragerschap (versie 2.3) Infobrochure projectdragerschap (versie 2.3) Samen de kansen vergroten om inclusief en betaalbaar te kunnen wonen waar ondersteuning kan geboden worden! Veilig investeren met respect! www.inclusieinvest.be

Nadere informatie

uitbreiding warmtenet Alkmaar Algemene Vergadering directie en raad van commissarissen Datum: 6 november 2015

uitbreiding warmtenet Alkmaar Algemene Vergadering directie en raad van commissarissen Datum: 6 november 2015 6. Uitbreiding warmtenet Alkmaar Aan: Van: Betreft: Algemene Vergadering directie en raad van commissarissen uitbreiding warmtenet Alkmaar Datum: 6 november 2015 Bijlage: toelichting investeringsvoorstel

Nadere informatie

Deceuninck Naamloze vennootschap Brugsesteenweg 374 8800 Roeselare RPR Gent, afdeling Kortrijk BTW BE 0405.548.486. (de Vennootschap )

Deceuninck Naamloze vennootschap Brugsesteenweg 374 8800 Roeselare RPR Gent, afdeling Kortrijk BTW BE 0405.548.486. (de Vennootschap ) Deceuninck Naamloze vennootschap Brugsesteenweg 374 8800 Roeselare RPR Gent, afdeling Kortrijk BTW BE 0405.548.486 (de Vennootschap ) BIJZONDER VERSLAG VAN DE RAAD VAN BESTUUR OVEREENKOMSTIG ARTIKELEN

Nadere informatie

Contouren Launching Plan 1 e release eid Stelsel door middel van pilots (voorheen pilotplan ) 1

Contouren Launching Plan 1 e release eid Stelsel door middel van pilots (voorheen pilotplan ) 1 eid Platform Programma eid www.eidstelsel.nl Contactpersoon Gerrit Jan van t Eind - Carlo Koch T 06-54 33 43 05 Contouren Launching Plan 1e release eid Stelsel door middel van pilots (voorheen pilotplan`,

Nadere informatie

Arbeid biedt een maatschappelijke meerwaarde ten opzichte van inactiviteit. 3

Arbeid biedt een maatschappelijke meerwaarde ten opzichte van inactiviteit. 3 17 SOCIALE ECONOMIE 18 Sociale economie Iedereen heeft recht op een job, ook de mensen die steeds weer door de mazen van het net vallen. De groep werkzoekenden die vaak om persoonlijke en/of maatschappelijke

Nadere informatie

Samen investeren in hernieuwbare energie. Daan Creupelandt Dirk Vansintjan

Samen investeren in hernieuwbare energie. Daan Creupelandt Dirk Vansintjan Samen investeren in hernieuwbare energie Daan Creupelandt Dirk Vansintjan Even opwarmen Wie kent Ecopower? Zijn er coöperanten? Zijn er klanten? 2 Overzicht 1. Ecopower 2. Coöperatief ondernemen 3. REScoop.eu

Nadere informatie

nieuw Tax Shelter-product:

nieuw Tax Shelter-product: PREMIUM FILMS FOR FAST & SECURE RETURNS nieuw Tax Shelter-product: het beste scenario voor uw investeringen. Waarschuwing De aandacht van de Investeerders wordt in het bijzonder op de volgende punten gevestigd:

Nadere informatie

Investeringsreglement Stichting Energietransitie Utrecht

Investeringsreglement Stichting Energietransitie Utrecht Investeringsreglement Stichting Energietransitie Utrecht Vastgesteld bij het besluit van het bestuur van de Stichting Energietransitie Utrecht, d.d. 2 november 2015. A. OVERWEGINGEN: 1. SETU is opgericht

Nadere informatie

Aanvulling van [ ] op het Prospectus dat op 5 mei 2015 door de FSMA werd goedgekeurd De Aanbieder wordt geadviseerd door

Aanvulling van [ ] op het Prospectus dat op 5 mei 2015 door de FSMA werd goedgekeurd De Aanbieder wordt geadviseerd door TAXSHELTER.BE NV Siège social: Maatschappelijke zetel 36 rue de Mulhouse, 4020 Luik Bedrijfszetel: Corner Building - Genèvestraat 175, 1140 Evere KBO 865.895.838 OPENBARE AANBIEDING TOT INSCHRIJVING MET

Nadere informatie

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug Het Nederlandse bedrijfsleven is in sterke mate afhankelijk van bancaire kredietverlening. De groei van de zakelijke kredietverlening is in de tweede helft van 28 vertraagd. Dit hangt grotendeels samen

Nadere informatie

Windenergie in Vlaanderen groeit verder in 2012

Windenergie in Vlaanderen groeit verder in 2012 Persbericht Brussel, 15 januari 2013 Windenergie in Vlaanderen groeit verder in 2012 In 2012 groeide windenergie op land in Vlaanderen met 37 windturbines, goed voor een bijkomend vermogen van 78 MW. Daarmee

Nadere informatie

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN biedt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt meer kansen door het optimaal benutten van talenten,

Nadere informatie

A. Projectspecifieke indicatoren ten behoeve van thematische prioriteit 4 : Stedelijke ontwikkeling

A. Projectspecifieke indicatoren ten behoeve van thematische prioriteit 4 : Stedelijke ontwikkeling A. Projectspecifieke indicatoren ten behoeve van thematische prioriteit 4 : Stedelijke ontwikkeling 4.1. Voor EFRO-projecten onder operationele doelstelling: Ondersteunen van geïntegreerde stedelijke ontwikkelingsprojecten

Nadere informatie

Essentiële beleggersinformatie

Essentiële beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld om u meer inzicht te geven

Nadere informatie

Vlaamse provincies steunen steden en gemeenten op weg naar klimaatneutraliteit

Vlaamse provincies steunen steden en gemeenten op weg naar klimaatneutraliteit Vlaamse provincies steunen steden en gemeenten op weg naar klimaatneutraliteit Patrick BOUCNEAU provincie Limburg, namens de 5 Vlaamse provincies 15 december 2015 - Jaarforum FRDO-CFDD Steden in transitie

Nadere informatie

Fiche 1: Urbain Cayzeele vzw Het Havenhuis

Fiche 1: Urbain Cayzeele vzw Het Havenhuis Fiche 1: Urbain Cayzeele vzw Het Havenhuis Binnen onze VZW is deze doelstelling voorlopig niet opgenomen. Bij de nieuwbouw is dit reeds voorzien bij de besprekingen met architectenbureau en met VIPA. Vipa

Nadere informatie

Advies. Besluit micro-warmtekrachtinstallaties en warmtepompen

Advies. Besluit micro-warmtekrachtinstallaties en warmtepompen Brussel, 10 september 2008 100908 Advies besluit micro-warmtekrachtinstallaties en warmtepompen Advies Besluit micro-warmtekrachtinstallaties en warmtepompen Inhoud 1. Situering... 3 2. Algemene beoordeling...

Nadere informatie

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Cohesie Fonds Financieringsinstrumenten

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Cohesie Fonds Financieringsinstrumenten vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Cohesie Fonds 2 medegefinancierd door het Cohesie Fonds zijn een duurzame en efficiënte manier om te investeren in het versterken van economische,

Nadere informatie

1. De Belgische Energiecrisis

1. De Belgische Energiecrisis 1. De Belgische Energiecrisis Storm Storm Coöperatieve Westerlo Voorjaar 2014 Najaar/Winter 2009 Inhoud 1. Windpark Westerlo 2. Over Storm 3. De coöperatieve Storm CVBA 4. Groene stroom 5. Volgende stappen

Nadere informatie

SAVE EN RGY! Energieoptimalisatie van een maisdroger in een veevoederfabriek

SAVE EN RGY! Energieoptimalisatie van een maisdroger in een veevoederfabriek Energieoptimalisatie van een maisdroger in een veevoederfabriek SAVE EN RGY! IWT Tetraproject ESMADS (130201) Efficiëntieverhoging van Snelheidsgeregelde Motor AangeDreven Systemen www.ugent.be/ea/eesa

Nadere informatie

Deel 1: de ORGANISATIE-MONITOR

Deel 1: de ORGANISATIE-MONITOR Deel 1: de ORGANISATIE-MONITOR Deze Monitor gaat over: je organisatie (initiatief): mensen, activiteiten, organisatie, financiële situatie. TOELICHTING MONITOR ORGANISATIE LET OP: Deze vragenlijst bestaat

Nadere informatie

Johan Lukkes; Projectmanager en business-developer bij Grontmij Nederland

Johan Lukkes; Projectmanager en business-developer bij Grontmij Nederland Johan Lukkes; Projectmanager en business-developer bij Grontmij Nederland Betrokkenheid o.a.; Projectmanager Energiesprong SWF Projectmanager Blok voor blok Utrecht Label B of meer? Opgave - Focus Financieel

Nadere informatie

1 ACHTERGROND EN SCOPE

1 ACHTERGROND EN SCOPE VLAAMSE ERFGOEDKLUIS PRESENTATIE VASTGOEDFORUM 13 NOVEMBER 2014 1 ACHTERGROND EN SCOPE 1 INTRODUCTIE EN CONTEXT Beleidsdoelstellingen van de minister bevoegd voor onroerend erfgoed in Vlaanderen ( 2009-2014):

Nadere informatie

PERSMEDEDELING VAN DE VLAAMSE OVERHEID 7 november 2012 VLAAMSE REGERING KIEST VOOR BREED OVERLEG BIJ UITVOERING PLANNEN HAVEN VAN ANTWERPEN

PERSMEDEDELING VAN DE VLAAMSE OVERHEID 7 november 2012 VLAAMSE REGERING KIEST VOOR BREED OVERLEG BIJ UITVOERING PLANNEN HAVEN VAN ANTWERPEN PERSMEDEDELING VAN DE VLAAMSE OVERHEID 7 november 2012 VLAAMSE REGERING KIEST VOOR BREED OVERLEG BIJ UITVOERING PLANNEN HAVEN VAN ANTWERPEN Centraal Netwerk geïnstalleerd Vandaag werd in Antwerpen het

Nadere informatie

De Algemene Vergadering wordt gevraagd in te stemmen met de Begroting 2016 van NOC*NSF

De Algemene Vergadering wordt gevraagd in te stemmen met de Begroting 2016 van NOC*NSF AGENDAPUNT 3.b. Notitie Ter besluitvorming aan van Algemene Vergadering NOC*NSF Bestuur NOC*NSF betreft Begroting NOC*NSF 2016 datum behandeling 16 november 2015 gevraagd besluit De Algemene Vergadering

Nadere informatie

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 31 maart 2011 Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 1. Inleiding: samenstelling energiefactuur In de verbruiksfactuur van de energieleverancier zijn de kosten van verschillende marktspelers

Nadere informatie

18. WONEN SAMEN AANPAKKEN: van collectief bouwheerschap tot cohousing

18. WONEN SAMEN AANPAKKEN: van collectief bouwheerschap tot cohousing 18. WONEN SAMEN AANPAKKEN: van collectief bouwheerschap tot cohousing Peter Hautekiet (Vlinter) en Joris Deleenheer (VVSG) Opbouw trefwinkel Inleiding Korte presentaties initiatieven 1. Community Land

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Derdepartijfinanciering in België

Derdepartijfinanciering in België Derdepartijfinanciering in België Wat kunnen we doen opdat het DPF-model meer zou gebruikt worden in ons land? Lieven Vanstraelen Voorzitter BELESCO vzw BELESCO-leden Vaste leden Raadgevende leden * Consulting

Nadere informatie

Tax shelter voor startende ondernemingen

Tax shelter voor startende ondernemingen Newsflash Tax shelter voor startende ondernemingen Via de tax shelter wil de Federale overheid natuurlijke personen fiscaal aanmoedigen om risicokapitaal te verschaffen aan startende ondernemingen binnen

Nadere informatie

1. Huidige aandelenverhouding en verliesbijdrage

1. Huidige aandelenverhouding en verliesbijdrage 11 november 2003 Nr. 2003-19.448, EZ Nummer 38/2003 Voordracht van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten van Groningen inzake aandelenoverdracht en baanverlenging van Groningen Airport Eelde N.V.

Nadere informatie

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling...

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling... Meetinstrumenten De meetinstrumenten zijn ondersteunend aan de projecten van De Sportbank en ontwikkeld met de Erasmus Universiteit. Deze instrumenten helpen om op een gefundeerde manier te kijken naar

Nadere informatie

Van een slim project naar een slimme financiering. Hasselt, 29.03.2014 Hayen Francis, Smart Cities & Sustainable Development

Van een slim project naar een slimme financiering. Hasselt, 29.03.2014 Hayen Francis, Smart Cities & Sustainable Development Van een slim project naar een slimme financiering Hasselt, 29.03.2014 Hayen Francis, Smart Cities & Sustainable Development Een duurzaam project? Meerdere definities & benaderingen mogelijk Belangrijk

Nadere informatie

Passieve sociale woningen. Veerle De Meulenaer, burgerlijk ir. Projecten VMSW

Passieve sociale woningen. Veerle De Meulenaer, burgerlijk ir. Projecten VMSW Passieve sociale woningen Veerle De Meulenaer, burgerlijk ir. Projecten VMSW Passieve sociale woningen Sessie 14 Woonforum 2009 Welkom Demonstratieproject PASW Wat is een Passief Huis? Doelstellingen van

Nadere informatie

Succesvol financieren

Succesvol financieren Lentink Accountants/Belastingadviseurs brengt onder uw aandacht Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv Huizen, april 2014 1 Introductie Het is voor bedrijven nog steeds lastig

Nadere informatie

BIJZONDER VERSLAG VAN DE RAAD VAN BESTUUR AANGAANDE DE INBRENG IN NATURA IN HET KADER VAN EEN KEUZEDIVIDEND (ARTIKEL 602 W.VENN.)

BIJZONDER VERSLAG VAN DE RAAD VAN BESTUUR AANGAANDE DE INBRENG IN NATURA IN HET KADER VAN EEN KEUZEDIVIDEND (ARTIKEL 602 W.VENN.) Tessenderlo Chemie Naamloze Vennootschap (de "Vennootschap") Zetel: Troonstraat 130, 1050 Brussel (België) RPR 0412.101.728 Rechtsgebied Brussel BIJZONDER VERSLAG VAN DE RAAD VAN BESTUUR AANGAANDE DE INBRENG

Nadere informatie

Uitkering superdividend aan EZ 20.000.000 EZ opteert voor uitbetaling in twee tranches: - 10.000.000 in 2015-10.000.000 in 2016

Uitkering superdividend aan EZ 20.000.000 EZ opteert voor uitbetaling in twee tranches: - 10.000.000 in 2015-10.000.000 in 2016 Concept tekst Bestuurlijk Principeakkoord EZ Noord Nederland inzake NOM. Versie 12 april 2016 (inclusief aanvullende afspraken m.b.t. Onderneming X) 1. De provincies Fryslân, Groningen en Drenthe enerzijds

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Betreft beantwoording vragen Dhr. Leenders n.a.v. raadsvoorhangbrief Oprichting Mobility-S

gemeente Eindhoven Betreft beantwoording vragen Dhr. Leenders n.a.v. raadsvoorhangbrief Oprichting Mobility-S gemeente Eindhoven Gemeenteraad Programma Spoorzone Van mw. S. Yilmaz Kamer KBC 8e verdieping Telefoon (040) 238 67 38 1 augustus 2013 Memo Betreft beantwoording vragen Dhr. Leenders n.a.v. raadsvoorhangbrief

Nadere informatie

16. Financiële Informatie Old Liquors Invest B.V.

16. Financiële Informatie Old Liquors Invest B.V. 16. Financiële Informatie Old Liquors Invest B.V. 16.1 Algemeen In dit hoofdstuk worden bepaalde juridische en financiële aspecten van Old Liquors Invest B.V. beschreven. Old Liquors Invest B.V. heeft

Nadere informatie

Emissie-inventaris broeikasgassen 2012 stadsontwikkeling EMA

Emissie-inventaris broeikasgassen 2012 stadsontwikkeling EMA Emissie-inventaris broeikasgassen 2012 EMA Principes Antwerpen ondertekende het Europese Burgemeestersconvenant. Meer dan 5.000 lokale en regionale overheden hebben ondertekend en engageren zich om op

Nadere informatie

Financiele Stimulansen voor KMO s. Cynthia Stinckens 25 mei 2008

Financiele Stimulansen voor KMO s. Cynthia Stinckens 25 mei 2008 Financiele Stimulansen voor KMO s Cynthia Stinckens 25 mei 2008 1. Financiële Stimulansen 2. VLAO: Adviesverlening en Begeleiding 3. Informatie Voor wat hoort wat? U gaat investeren U gaat aanwerven of

Nadere informatie

Renovatiepact. WG financiering Thema prefinanciering. 29 mei 2015, Brussel

Renovatiepact. WG financiering Thema prefinanciering. 29 mei 2015, Brussel Renovatiepact WG financiering Thema prefinanciering 29 mei 2015, Brussel Presentatie Factor4 (Sven Wuyts): ESCO-project in Presentatie Belgische Crowdfunding Federatie (Luc Beknopte terugkoppeling plenair

Nadere informatie

Oefenvragen Ondernemerskunde A - Businessplan & strategie

Oefenvragen Ondernemerskunde A - Businessplan & strategie Oefenvragen Ondernemerskunde A - Businessplan & strategie 1. Michael Porter onderscheidt 3 basisstrategieën, waar volgens hem iedere organisatie een keuze uit dient te maken, om op een gezonde wijze een

Nadere informatie

Bij van 8 april 2010 verzocht u ons om goedkeuring voor Deelneming in het productiebedrijf Stokvis Content B.V.

Bij  van 8 april 2010 verzocht u ons om goedkeuring voor Deelneming in het productiebedrijf Stokvis Content B.V. AANTEKENEN De Evangelische Omroep T.a.v. het bestuur Postbus 21000 1202 BA HILVERSUM Datum Onderwerp 12 augustus 2010 Nevenactiviteit Deelneming in een bedrijf van een derde Uw kenmerk Ons kenmerk 23142/2010012380

Nadere informatie

Kabinet Ingrid Lieten, viceminister-president van de Vlaamse Regering Vlaams minister van Innovatie, Overheidsinvesteringen, Media en

Kabinet Ingrid Lieten, viceminister-president van de Vlaamse Regering Vlaams minister van Innovatie, Overheidsinvesteringen, Media en Sociale Innovatie: achtergrond conceptnota Innovatiecentrum Vlaanderen VR innovatie moet bijdragen tot het aanpakken van de grote maatschappelijke en economische uitdagingen challenge driven wetenschappelijke

Nadere informatie