Notitie Prestatieafspraken OCW

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Notitie Prestatieafspraken OCW"

Transcriptie

1 Notitie Prestatieafspraken OCW van HZ University of Applied Sciences Vlissingen, 18 juni 2012

2 Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Inleiding Deze notitie bevat het voorstel van de HZ op grond van het Hoofdlijnenakkoord op basis waarvan aan HZ naar verwachting prestatiebekostiging wordt toegekend. Ten behoeve van de hiernavolgende voorstellen voor verkrijging van die prestatiebekostiging en voor het maken van de bestuurlijke afspraken over profilering en valorisatie, gaat HZ uit van de volgende gemaakte afspraken in het Hoofdlijnenakkoord: a) De kwaliteit van onderwijs en het studiesucces hebben prioriteit bij de overeen te komen prestatieafspraken; b) Er is een centrale rol weggelegd voor open overleg tussen HZ en de staatssecretaris van OCW over de overeen te komen prestatieafspraken; c) Het kader waaraan de voorstellen van HZ worden getoetst is neergelegd in het Hoofdlijnenakkoord. De HZ heeft al een aantal jaar ervaring met het maken en naleven van prestatieafspraken met OCW evenals met het afleggen van verantwoording daarover aan het ministerie. De HZ is dan ook bereid om in de toekomstige periode dat ook te doen. De HZ presenteert in deze notitie zijn ambities voor de komende jaren , als logisch vervolg op het huidige Instellingsplan en het op te stellen nieuwe HZ Instellingsplan HZ wil als maatschappelijk gefinancierde instelling open en transparant zijn naar de economischmaatschappelijke omgeving over welke prestaties in de komende jaren behaald worden. In het kader van de discussie die de HBO-raad voert met het ministerie van OCW over onder andere de juridische basis van deze prestatieafspraken behoudt de HZ zich overigens alle rechten voor Betrokkenheid interne en externe stakeholders De HZ koppelt de prestatieafspraken met OCW aan het HZ Instellingsplan Aangezien OCW de prestatieafspraken in de zomer van 2012 wil vastleggen, bevindt de HZ zich in een lastig parket. Immers, het zorgvuldige proces dat zij voor 2012 heeft opgesteld voor het samen met haar stakeholders ontwikkelen van het Instellingsplan , loopt nog volop. Werkgroepen van docenten, medewerkers en studenten zijn in dit kader hard aan het werk. De externe consultatie is na de zomer van 2012 gepland. Het terugbrengen van dit zorgvuldige proces naar een periode van enkele weken is onmogelijk. Daarom handhaaft de HZ dit proces en rondt dit af op het geplande tijdstip aan het einde van het jaar. Bij de totstandkoming van deze notitie zijn interne en externe stakeholders wel betrokken. Alle interne stakeholders als de Raad van Toezicht, het management en het Medezeggenschapsorgaan 2 hebben positief geadviseerd over deze notitie. Voor wat betreft de externe stakeholders geldt dat deze, zoals aangegeven, betrokken zijn bij het proces van ontwikkeling van het Instellingsplan. Daarnaast zijn er sessies georganiseerd met het voortgezet onderwijs en het MBO over onderdelen van deze prestatieafspraken 3. In deze notitie wordt een aantal voorstellen gedaan m.b.t. het gezamenlijk ontwikkelen van opleidingen, Centres of Expertise en diverse projecten. Deze voorstellen zijn afgestemd met de betrokken hogescholen. 1.3 Opbouw van de notitie Deze notitie is als volgt opgebouwd. De HZ is al een aantal jaren geleden gestart met haar profilering. In hoofdstuk 2.1 wordt dit profiel beschreven evenals de sterke en zwakke punten (2.2) ervan, waarin de verdere 1 In Bijlage-1 is het voorbehoud van de HZ op advies van de HBO-Raad nader verwoord. 2 Het betreft een ongedeelde raad, waarin studenten en personeel zitting hebben 3 Zo is op bijeenkomsten van raden van advies van profielacademies deze problematiek al besproken. Versie2 StasOCW v04 onder voorbehoud van rechten 2

3 ontwikkeling van het profiel (2.3) volgt. Een korte karakteristiek van het huidige onderwijs (3.1) evenals de ambitie m.b.t. onderwijs en kwaliteit (3.2) en de geplande ontwikkelingen in de onderwijsportfolio (3.) vormen samen hoofdstuk 3 Onderwijs. De zwaartepuntvorming en toegepast onderzoek komen in hoofdstuk 4 aan de orde; als eerste is dat zwaartepuntvorming (4.1) gevolgd door het huidig portfolio aan praktijkgericht onderzoek (4.2) en de ambities (4.3). In hoofdstuk 5 Valorisatie wordt de relatie tussen zwaartepuntvorming en valorisatie (5.1) gelegd, gevolgd door huidige valorisatieactiviteiten (5.2) en de ambities voor de komende jaren (5.3). Aan het eind van de notitie is een lijst met bijlage opgenomen. Er is voor gekozen om per hoofdstuk samenvattende overzicht te maken van de ambities voor de periode op het betreffende gebied. Versie2 StasOCW v04 onder voorbehoud van rechten 3

4 Hoofdstuk 2- Het profiel van de HZ nu en straks In dit hoofdstuk beschrijft de HZ haar huidige profiel, dat al in de periode is ontwikkeld (2.1). Vervolgens worden de actuele sterktes en zwaktes beschreven en wordt ingegaan op welke wijze de zwaktes beheersbaar zijn gemaakt (2.2). In 2.3 wordt de verdere aanscherping van het bestaande profiel van HZ voor de periode beschreven. 2.1 Huidig profiel van de HZ De HZ is in 2008 begonnen met het ontwikkelen van haar profiel. Dit is een onderdeel van het HZ Instellingsplan (inclusief doelen, SWOT etc.) en het HZ Businessplan Onderwijsinnovatie Beide documenten zijn tot stand gekomen in nauw overleg met de stakeholders van de HZ en worden extern en intern gedragen. Het gekozen dubbelprofiel De HZ heeft gekozen voor het volgende profiel, dat volledig aansluit bij het DNA van Zuidwest Nederland 4. De HZ is gelegen in de Zuidwestelijke Delta en wil in haar onderwijs, onderzoek en valorisatie hierop aansluiten. Daarom is gekozen voor de profielthema s: Delta/Water&Land, Delta/Toerisme en Delta/Industrie, die een cruciale rol spelen in deze Zuidwestelijke delta evenals in alle andere delta s op de wereld. Hiermee is het internationale van dit profiel stevig verankerd. Voorts heeft de HZ gekozen voor een invulling van haar profiel: De Persoonlijke Hogeschool. Kortom: HZ kiest zowel voor een inhoudelijk profiel als een profiel middels het uitdagende onderwijs concept (persoonlijk, intensief, kleinschalig). DELTA WATER & LAND TOERISME INDUSTRIE DE PERSOONLIJKE HOGESCHOOL Deze lijn past volledig in de ontwikkeling van een brede hogeschool naar een brede hogeschool met een helder profiel met innovatiedrang 5, waarbij de student centraal staat. De wens als hogeschool onderscheidend te zijn ten opzichte van andere hogescholen vloeit voort uit een groeiambitie. Die is noodzakelijk om goed 4 Zie hiervoor Economisch beleidsplan van de Provincie Zeeland (Contourenschets 2013 e.v.), waarin zij kiest voor Land in Zee en dat van de Provincie Brabant 5 Deze koerswijziging is beschreven in het HZ Instellingsplan Versie2 StasOCW v04 onder voorbehoud van rechten 4

5 toekomstbestendig hoger onderwijs in de regio Zuidwest Nederland te waarborgen. Studeren is bij uitstek een persoonlijke aangelegenheid. De HZ waarborgt dat persoonlijke proces door te werken vanuit haar kernwaarden 6. Vanaf het moment dat de HZ in beeld komt als mogelijk opleidingsinstituut tot en met het moment waarop de student afstudeert. De kleinschaligheid van de HZ past uitstekend bij een dergelijke persoonlijke benadering, versterkt daarmee het profiel en leidt tot intensief en uitdagend onderwijs. De inhoudelijke profielpijlers Water &Land, Toerisme en Industrie zijn achtereenvolgens ontwikkeld. Hierdoor bestaan er verschillen in het ontwikkelingsstadium die in de ambitie voor de komende periode tot uitdrukking komen. Aansluiting profiel HZ met regio- en rijks en Europees beleid De profilering past volledig bij het DNA van de regio Zuidwest Nederland. Deze profilering sluit ook goed aan bij de door het ministerie van ELI aangegeven topsectoren, de Human Capital Agenda s voor deze sectoren, het sectorplan HBO Techniek in Bedrijf en Horizon De HZ kent drie profielbepalende academies 7. Delta Academy Scaldis Academy De Ruyter Academy Focus Delta/Water&Land Delta/Toerisme Delta/Industrie Link met de regio Zuidwest Nederland Link met topsectoren Link met HBO Techniek in B. Link met Horizon 2020 Delta-inrichting, veiligheid, voedsel op de grens van land en water vormen kernuitdagingen voor de regio Toerisme, vitaliteit en coastal business vormen onmisbare werkgelegenheid in de Zuidwestelijke delta Industrie in alle varianten (bio-based economy, procesindustrie, energie, maritiem, logistiek) onmisbare werkgelegenheid in de regio Water + Agro & food Water Water + Energie Logistiek + Chemie Applied science Applied science Built environment Engineering + ICT Maatschappelijke uitdagingen bv sustainable agriculture, bio-based economy Maatschappelijke uitdagingen bv health, demographic change and wellbeing Industrieel leiderschap Maatschappelijke uitdagingen- energy, transport, materials, biobased economy Link met Masterplan Bèta en Technologie Bijdrage aan het opleiden van meer bèta s en het aantrekken van buitenlands talent Bijdrage aan het opleiden van meer bèta s en het aantrekken van buitenlands talent Portfolio van opleidingen -Delta ecologie/aet 8 -Delta technologie/ct 9 -Delta management/dm 10 -Watermanagement (professionele Master in ontwikkeling) -Vitaliteitmanagement en toerisme -Sport- en Bewegingseducatie -Int. Business & Languages -Logistiek & Technische Vervoerskunde -International Maintenance Management -Energy Process Technology -Maritiem Officier Instroom Regio Zuidwest Nederland Regio Zuidwest Nederland Regio Zuidwest Nederland 6 Deze zijn: integriteit en respect, kwaliteit en betrokkenheid 7 Naast 3 profielbepalende academies heeft HZ 4 kernacademies: Academie voor Educatie & Pedagogiek, Academie voor Economie & Management, Academie voor Zorg & Welzijn, Academie voor Techniek & Innovatie 8 AET: aquatische ecotechnologie 9 CT: civiele techniek 10 DM: delta management Versie2 StasOCW v04 onder voorbehoud van rechten 5

6 Delta Academy Scaldis Academy De Ruyter Academy studenten Nederland Internationaal Nederland Internationaal Nederland Internationaal Onderzoekslijnen in Applied Research Centres - Building with living nature - Watertechnologie - Aquaculture - Deltagebiedsontwikkeling -Wellbeing and vitality in the Delta -Sport, health & lifestyle -Coastal business -In ontwikkeling Valorisatie 1 Innovatie curricula: Onderzoekslijn in alle opleidingen Actieve deelname onderzoekers in opleidingen 2 Economischmaatschappelijke innovatie: Innovatiekringen Seminars/workshops High Performance Incubators Knowledge Technology Transfer Office Publicaties/websites 1 Innovatie curricula: Onderzoekslijn in alle opleidingen Actieve deelname onderzoekers in opleidingen 2 Economischmaatschappelijke innovatie: Innovatiekringen Seminars/workshops High Performance Incubators Knowledge Transfer Office Publicaties/websites 1 Innovatie curricula: Onderzoekslijn in alle opleidingen Actieve deelname onderzoekers in opleidingen 2 Economischmaatschappelijke innovatie: Innovatiekringen Seminars/workshops High Performance Incubators Knowledge Technology Transfer Office Publicaties Stakeholder participatie -Advisory Board -Beroepenveldcommissies -Kenniscentrum Delta -Dutch Delta Academy -Kennisnetwerk Delta Water -Kenniscentrum Duurzaam Innoveren en Ondernemen -Advisory Board -Beroepenveldcommissies -Kenniscentrum Kusttoerisme -CELTOR (met NHTV, Stenden en UT, WUR) -Kenniscentrum Duurzaam innoveren en ondernemen -Advisory Board Beroepenveldcommissies -Kenniscentrum Duurzaam Innoveren en Ondernemen -Kenniscentrum Duurzaam Schip De Persoonlijke Hogeschool In het kader van De Persoonlijke Hogeschool wordt het onderwijs in alle academies 11 op een persoonlijke manier ingevuld. Het onderwijsconcept aan HZ kenmerkt zich door: persoonlijk, kleinschalig, intensief en kwalitatief hoogstaand en internationaal georiënteerd. HZ begeleidt de student intensief bij het maken van zijn studiekeuze en zijn studie. Studeren is bij uitstek een persoonlijke aangelegenheid. De HZ waarborgt dat persoonlijke proces door te werken vanuit haar kernwaarden. Planning en realisatie De visie van De Persoonlijke Hogeschool is vertaald in een tweetal beleidsdocumenten met daaraan gekoppelde actieplannen. Allereerst is het HZ Instellingsplan opgesteld, dat vertaald is in een aantal strategische projecten, die op onderwijs, onderzoek en organisatie zijn effecten hebben gehad 12. Voorts is voor dezelfde periode een specifiek innovatieplan opgesteld, het Businessplan Onderwijsinnovatie , waarin een aantal innovatieprojecten is opgenomen. Gekoppeld hieraan is door de minister van 11 Zie noot 7 12 Zie het HZ Instellingsplan document Versie2 StasOCW v04 onder voorbehoud van rechten 6

7 OCW de C status 13 verleend aan de HZ. Tevens is ter bevordering van de nicheontwikkeling aan de HZ (profilering) door OCW de preferentiestatus verleend voor 4 opleidingen voor 5 jaar 14. Eveneens is n.a.v. dit plan aanvullende financiering ter beschikking gesteld door OCW en de Provincie Zeeland, gekoppeld aan specifieke jaarlijkse targets. In de afgelopen jaren is steeds na afloop van een jaar uitvoerig gerapporteerd over voortgang en bereikte resultaten. HZ heeft alle met OCW en provincie overeengekomen ambitieuze targets gehaald. Teneinde de plannen op professionele wijze te kunnen realiseren is door de HZ nadrukkelijk gekozen voor een multi partnerstrategie. Die impliceert dat de HZ samenwerkingsverbanden is aangegaan met die regionale, nationale en internationale onderwijspartners en partners in het bedrijfsleven die een verantwoorde ontwikkeling en verzorging van opleidingen en praktijkgericht onderzoek mogelijk maken. Dankzij deze Public- Private Partnerships verhoogt de HZ zijn innovatievermogen. Via deze consortiavorming wordt een bijdrage geleverd aan regionaal, nationaal en internationaal onderzoek en valorisatie. Invulling van het onderwijsconcept De Persoonlijke Hogeschool In het kader van De Persoonlijke Hogeschool wordt het onderwijs op een persoonlijke manier ingevuld. Het onderwijsconcept aan HZ kenmerkt zich door: persoonlijk, kleinschalig, intensief en kwalitatief hoogstaand en internationaal georiënteerd. HZ streeft naar het begeleiden van de student bij het maken van zijn studiekeuze en zijn studie. Elke student krijgt een persoonlijk StudieKeuzeGesprek (SKG). Na de keuze voor een opleiding volgt een introductieprogramma dat de voorbereiding vormt op een effectieve start van een interessante en uitdagende opleiding. Ook zet de HZ zwaar in op studieloopbaanbegeleiding ten behoeve van talentontwikkeling. Studenten programmeren binnen kaders hun opleiding met behulp van een persoonlijk opleidingsplan. Elke student volgt zijn persoonlijke leerroute om zijn competenties en talenten optimaal te ontwikkelen en daarmee zijn ambitie te realiseren en het rendement van de opleiding te verbeteren. De vanuit de rijksoverheid gestelde prioriteiten m.b.t. kwaliteitsverhoging en ruimte voor selectie ondersteunen de keuze voor een studentgecentreerd onderwijsmodel. In de visie van de HZ wordt de student zowel op het professionele als het persoonlijke vlak gestimuleerd om zich te ontwikkelen tot een waarde(n)volle hoogopgeleide bachelor. Persoonlijke en Professionele Ontwikkeling Talentontwikkeling Differentiatie Onderwijsconcept Excellentie Student Centric International Casestudy approach Samenwerkend leren Continuous Assessment: (Digitaal) toetsen Portfolio Voortgangsassessment Learning analytics Monitoring Feedback Coaching Leer-;onderzoeks-;werk- en leefomgeving: -Fysieke campus -Digitale campus Professie 13 Zie artikel 4.1 Beleidsregel Doelmatigheid Hoger Onderwijs Het gaat om opleidingen op het terrein van energie, maintenance, toerisme, Delta/water zoals beschreven in de brief van de Minister van OCW van 29 september 2010 Versie2 StasOCW v04 onder voorbehoud van rechten 7

8 Onze studenten zijn tevreden over hun opleiding, zo blijkt uit landelijk onderzoek: de HZ scoort landelijk in de top. De beroepspraktijk speelt hierin een belangrijke rol. Elke student kan gedurende zijn opleiding zich een goed beeld vormen van de dynamische beroepspraktijk mede dankzij de stage. Studenten kunnen internationale stages doen, waarvoor de HZ afspraken heeft gemaakt met internationale partners. Studenten kunnen hun ondernemerschap ontwikkelen door het deelnemen in student companies en het volgen van de minor Ondernemerschap. Met deze persoonlijke onderwijsaanpak is de HZ alumnus voorbereid op een optimale start op de arbeidsmarkt dan wel het doorstromen naar een masteropleiding. In het kader van het Instellingsplan en het Businessplan Onderwijsinnovatie is het HZ onderwijsportfolio ingrijpend aangepast. Allereerst is er een aantal opleidingen stopgezet, namelijk drie sociaal-agogische MBO-opleidingen, de HBO bachelor Management in de Zorg en tien masteropleidingen 15. Er is onderzoek gedaan naar enkele andere opleidingen, waarvan de kwaliteit uitstekend was, maar waarvoor het aantal aanmeldingen terugliep. Ten tweede is een traject in gang gezet om te komen tot bredere bachelors op een aantal terreinen 16. Het gaat hierbij onder andere om de verbreding van informatica en bedrijfskundige informatica naar een brede IT en Business-opleiding en de verbreding van de opleidingen Sociaal Pedagogische Hulpverlening en Maatschappelijk Werk en Dienstverlening naar brede bachelor Social Work. Ook zijn elektrotechniek en werktuigbouwkunde gecombineerd tot de brede opleiding Engineering, Design and Innovation. Ten derde is voor de bestaande bacheloropleidingen een HZ-breed kwaliteitsbeoordelingssysteem ingevoerd. Ten vierde is er een vijftal nieuwe bacheloropleidingen geïnitieerd te weten: Delta Management (onderdeel profielacademie), Vitaliteitsmanagement en Toerisme (onderdeel profielacademie), Sport- en bewegingseducatie (onderdeel profielacademie), International Maintenance Management (onderdeel profielacademie) en pedagogiek. Ook zijn een minor nucleaire technologie (onderdeel profielacademie), een Ad Vitaliteitsmanagement en Toerisme (onderdeel profielacademie) en een master industriële innovatie geïnitieerd. Dit alles heeft bijgedragen aan de beoogde groei van het aantal studenten, dat mede is gerealiseerd door gerichte marketingacties. Tevens is een intensief netwerk ontwikkeld tussen de HZ en alle VO-scholen en scholen voor MBO in de regio Zuidwest Nederland. Praktijkgericht Onderzoek In de afgelopen periode heeft de HZ focus en massa aangebracht in het onderzoek. Daartoe zijn de lectoraten opgeschoond. 4 lectoraten zijn afgebouwd. Alleen die lectoraten die een toegevoegde waarde hebben richting het gekozen profiel zijn behouden en uitgebouwd. Tevens is er een sterke verbinding tussen onderzoek en onderwijs in de academies gelegd. Het onderzoek is geconcentreerd in de drie profielbepalende kenniscentra, waardoor focus en massa ontstaan. 15 Het betreft onder ander: masters m.b.t. Total Quality Management, Supply Chain Management en HRM 16 Zie de Rapportage Businessplan Onderwijsinnovatie, die met OCW en de Provincie Zeeland is besproken en door hen is geaccordeerd Versie2 StasOCW v04 onder voorbehoud van rechten 8

9 In 2011 telden de kenniscentra samen 8% van de medewerkers. De omzet van de kenniscentra bedroeg in 2011 circa 2,2 miljoen euro 17. De HZ krijgt in het Validatierapport Kwaliteitszorg Onderzoek waardering voor de gemaakte keuzes en voor het gedegen en volledig kwaliteitszorgsysteem. Het onderzoek is binnen de profielbepalende academies ondergebracht in zogenoemde Applied Research Centres (ARC), te weten Delta ARC en Tourism ARC. Een derde ARC is in ontwikkeling: De Ruyter ARC. De vier kernacademies zijn alle verbonden aan het Kenniscentrum Duurzaam Innoveren en Ondernemen (DIO). De ARC s kenmerken zich door state-of-the-art praktijkgericht onderzoek, vaak in strategische allianties met andere kennisinstituten en met een internationale dimensie. Tevens worden consortia gevormd met beeldbepalende bedrijven en daarmee wordt de keten van kennis-kunde-kassa gesloten. Hiermee is verzekerd dat het onderzoek vraaggearticuleerd plaatsvindt. Het Kenniscentrum DIO heeft een breder profiel met een brede kenniskring bestaande uit diverse onderzoeksgroepen op thema s die voor de vier kernacademies relevant zijn, gegeven de regionale economie en maatschappij. De nadruk bij Kenniscentrum DIO ligt op valorisatie. Valorisatie en binding met regio Bij valorisatie gaat het er om het tot waarde brengen van onderzoek en kennis. De HZ voert een actief valorisatiebeleid en heeft in overleg met het regionale onderwijs, overheid en ondernemers de Smart Services Boulevard ingericht. Dit is een unieke faciliteit voor innovatie van producten en processen. In deze Smart Services Boulevard wordt door studenten en docenten onderzoek verricht t.b.v. vraagstukken van het regionale MKB en grootbedrijf. Het betreft valorisatie op het terrein van water, toerisme en industrie, die moet leiden tot het verbeteren van prestaties van bedrijven en procesketens. Daartoe is ook een high-performance incubator ingericht evenals ontwikkelgroepen, die werken in een open innovatiestudio. Zuidwest Nederland ondervindt ingrijpende ontwikkelingen: van ontvolking op het platteland tot vernieuwing van logistiek, industrie, dienstverlening (toerisme, verzorging) en onderwijs. Een hogeschool zoals de HZ vervult volgens haar stakeholders een cruciale rol in de regio Zuidwest Nederland, zowel op het gebied van onderwijs als van onderzoek. Deze rol sluit volledig aan bij de Human Capital Agenda s. Wij maken daarbij een ontwikkeling door van opleidingsinstituut naar kennisinstituut en zijn als zodanig kernspeler in de valorisatie in de regio. Het overleg met de stakeholders in de regio Zuidwest Nederland is georganiseerd via zowel Advisory Boards (zowel op HZ- als op academieniveau) als via beroepenveld- en opleidingscommissies (opleidingsniveau). Voorts is op initiatief van HZ in samenwerking met haar regionale onderwijspartners een platform VO-HBO en een Platform MBO-HBO opgericht, waarin instroom, succesvol studeren en doorlopende leerlijnen volop aandacht krijgen. Organisatie-inrichting De organisatie van de HZ is ingrijpend aangepast in de afgelopen periode door de realisering van academies met een menselijke maat ( studenten). Daarbij zijn drie profiel bepalende academies (nicheacademies genoemd) ingericht evenals vier kernacademies. 17 Deze gegevens zijn ontleend aan het Validatierapport Kwaliteitszorg Onderzoek HZ van de VKO, maart 2012 Versie2 StasOCW v04 onder voorbehoud van rechten 9

10 Profiel bepalende academies (niches) Delta Academy Scaldis Academy De Ruyter Academy Water & Land Toerisme Industrie Kernacademies Academie Technologie & Innovatie Academie Zorg & Welzijn Academie Economie & Management Academie Voor Educatie & Pedagogiek Deze organisatie inrichting is gekozen om maximaal te profileren evenals synergie binnen de academies te bewerkstelligen 18. De gekozen profielacademies passen bij het DNA van de regio Zuidwest Nederland. Met deze profielacademies wil de HZ zich onderscheiden in het landschap van het hoger onderwijs. Deze profielacademies (niches) zijn internationaal: de meeste opleidingen zijn reeds Engelstalig en hebben een internationale oriëntatie, cases zijn internationaal en stages zijn eveneens internationaal. Ook het toegepaste onderzoek binnen deze niches is internationaal en aansluiting bij internationale partners maakt hiervan onderdeel uit. De studenten aan de profielacademies komen zowel uit de regio, de rest van Nederland als uit het buitenland. De kernacademies trekken vooral studenten uit de regio. In de kernacademies zijn gelijksoortige opleidingen geclusterd. De opleidingen binnen deze academies zijn verbreed en tevens wordt optimale synergie tussen die opleidingen bewerkstelligd. Tevens is het portfolio van de kernacademies verrijkt met die opleidingen, die een sterke regionale arbeidsmarkt relevantie hebben. Op deze manier maakt de HZ deze vier kernacademies toekomstbestendig gegeven de aankomende krimpproblematiek. De kernacademies vormen het fundament van de hogeschool, waarop de profielacademies zijn gebouwd. Naamgeving en branding Om helder te maken welke positie de HZ ambieert in de internationale onderwijsruimte heeft Hogeschool Zeeland haar naam gewijzigd in HZ University of Applied Sciences. Hiermee wordt tegelijkertijd verbreding van de oriëntatie benadrukt evenals de nadruk op de betekenis van praktijkgericht onderzoek voor onderwijs en stakeholders. Ook is de profilering van de academies hierop aangepast. In het kader van een duidelijke profilering van de HZ is er onderzoek gedaan naar haar identiteit, imago en merkbekendheid. In het kader van merkenbeleid en branding is gekozen voor eigen namen voor de profielacademies en daarbij passende herkenbare branding. Resultaten van het Businessplan Onderwijsinnovatie de afgelopen periode De resultaten van de afgelopen jaren zijn nauwkeurig gevolgd en in kaart gebracht. Jaarlijks is aan OCW en de Provincie Zeeland gerapporteerd over de voortgang van de innovatieactiviteiten en te behalen targets, zoals vastgelegd in jaarlijkse voortgangsverslagen 19. De resultaten van de afgelopen periode zijn ook afleesbaar uit de studentwaarderingen, zoals die zijn weergegeven in de HBO Keuzegids en de Nationale Studenten Enquête. In 2011 was de HZ de beste van de hogescholen met een breed profiel volgens NSE en nummer 2 volgens de HBO Keuzegids. Een volgende bron, die de kwaliteit van de ontwikkelde opleidingen bevestigt, zijn de NVAO accreditatierapporten. In 2010 zijn alle vier geplande opleidingen geaccrediteerd (Marof, Sport en 18 Een overzicht van de opleidingen op de HZ staat op de website. 19 Deze jaarlijkse verslagen sinds 2009 geven een overzicht van alle innovatieactiviteiten evenals de bereikte resultaten en deze zijn besproken met OCW en de Provincie Zeeland en door hen jaarlijks goedgekeurd. Het verslag over 2011 is in voorbereiding Versie2 StasOCW v04 onder voorbehoud van rechten 10

11 Bewegingseducatie, Ad Vitaliteitsmanagement en Toerisme, HBO Master Industriële Innovatie). Conclusies Concluderend heeft HZ in de afgelopen jaren een helder profiel gekozen, dat zich op meerdere aspecten onderscheidt (inhoud, internationale oriëntatie, onderwijsconcept). De HZ als instelling voor hoger beroepsonderwijs, toegepast onderzoek en valorisatie onderscheidt zich hiermee duidelijk van andere aanbieders van hoger onderwijs. Mede om deze reden heeft de HZ een aantal opleidingen met een preferente status 20. De HZ heeft in deze periode in het kader van het ontwikkelen van een helder profiel stappen gezet in het overeenkomstig dit profiel inrichten van haar onderwijs, onderzoek en organisatie. De resultaten uit deze periode zijn bemoedigend en tonen tevens aan dat de HZ in control is qua prestaties en haar plannen realiseert. Hiermee is de basis voor een duurzame groei en kwaliteit gelegd. 2.2 Analyse sterktes en zwaktes van de HZ De HZ heeft al haar profiel gekozen in de voorafgaande periode en is een eind op weg met het realiseren van dit profiel. Onderstaande sterktes en zwaktes zijn geformuleerd vanuit de huidige stand van zaken m.b.t. het realiseren van het gekozen profiel. Hierbij gaat het zowel om de keuzes van de thema s als die voor De Persoonlijke Hogeschool. STERKTES Kleinschalig, kwalitatief hoogwaardig en intensief onderwijs Persoonlijke benadering van studenten (korte lijnen, veel sociale interactie) Hoge studenttevredenheid Helder profiel dat past bij de regio Uitgebreid partnernetwerk voor onderwijs en onderzoek (nationaal/internationaal) Aansluiten bij overheidsbeleid in Nederland en Europa (Topsectoren, HCA s, Sectorplannen, Europees programma Horizon 2020 e.d.) Goede score op RAAK-projecten Kennisontwikkeling en Valorisatie op economisch maatschappelijk relevante thema s Valorisatie via Smart Services Boulevard/High Performance Incubator (Inter) nationaal multipartnernetwerk Sterke planning & control cyclus ZWAKTES Krimpontwikkeling in de regio op termijn Dunbevolkt gebied in grootschalige regio Zuidwest Nederland Imago van Zeeland Omvang van de HZ Personeelswerving door de HZ is lastig vanwege beperkt personeelsaanbod Gebouwen HZ vereisen investeringen i.v.m. modernisering, onderwijsconcept, praktijkgericht onderzoek en profilering Beperkte innovatiemiddelen De analyse van de sterktes en zwaktes van de HZ leidt niet tot een ander profiel integendeel, deze bevestigt de gemaakte profielkeuze. De huidige sterktes van de HZ zijn in de afgelopen periode verder ontwikkeld in het kader van het Instellingsplan en Businessinnovatieplan. Daarbij is nauw aangesloten bij de karakteristieken van de regio Zuidwest Nederland en de landelijke en Europese beleidsontwikkelingen. De HZ heeft nadrukkelijk er voor gekozen om onderwijs, praktijkgericht onderzoek en valorisatie met elkaar te verknopen, waardoor ze elkaar verder versterken ten gunste van de studenten en de regio. Het beleid van de HZ is er mede op gericht om de gesignaleerde zwaktes te mitigeren. Door de krimpontwikkelingen ziet de HZ zich in de toekomst geconfronteerd met een afnemende groei van de instroom uit de regio. De eerder gemaakte profielkeuze leidt tot een groei van aantal nationale en internationale 20 Zie eerdere opmerkingen over de preferentiestatus Versie2 StasOCW v04 onder voorbehoud van rechten 11

12 studenten. Deze groei zal de daling op termijn van het aantal regiostudenten mede compenseren. De nationale en internationale marketing en branding van de profielacademies met hun unieke opleidingen en onderzoek zijn er op gericht het imago van Zeeland te verbeteren. Door voortdurend te blijven innoveren zal de HZ in staat zijn om nieuwe opleidingen aan te bieden en mede daarmee haar omvang te optimaliseren. Mede dankzij de gekozen multi partnerstrategie kan de HZ een breed portfolio aan opleidingen aanbieden en onderhouden en zorgen voor duurzame continuïteit van een kwalitatief hoogstaand onderwijsaanbod in de regio. Door het uitbreiden van de interne opleidingsmogelijkheden via de HZ Academy wordt optimale ontwikkeling van het aanwezige personeelsbestand bevorderd. 2.3 Het profiel van de HZ in Het gekozen dubbelprofiel op inhoud en onderwijsconcept voldoet uitstekend. De HZ zal in de komende jaren dit profiel wel verder ontwikkelen, waarbij de hiervoor geconstateerde nauwe aansluiting bij het DNA van de regio, de topsectoren, HCA s, HBO Techniek in Bedrijf en Horizon 2020 gehandhaafd blijft. Deze doorontwikkeling betreft de dimensies onderwijs, onderzoek en valorisatie en vereist een meerjarige inspanning, die mede in relatie met de betrokken stakeholders in binnen- en buitenland wordt uitgevoerd. Het ontwikkeltempo verschilt per academie, afhankelijk van de reeds ontwikkelde onderdelen. Zoals aangegeven wordt deze verdere profielontwikkeling nader ingevuld in het kader van de ontwikkeling van het nieuwe Instellingsplan van HZ voor de periode In dialoog met stakeholders zijn zes kernthema s voor deze periode geïdentificeerd, te weten: Uitdagend Onderwijs, Docent 2.0, Niches 2.0, Groeiende en innoverende HZ, Onderzoek en Kennisvalorisatie en Inspirerende Campus. Onderwijsconcept Het onderwijsconcept van De Persoonlijke Hogeschool wordt in de periode verder aangescherpt naar een procesgericht onderwijs. Het doel hiervan is het onderwijs uitdagender te maken, de student zelfsturender te doen zijn en het rendement ervan te vergroten 21. Het onderwijsconcept kenmerkt zich door niet-vrijblijvende participatie in het onderwijsproces. Het onderwijs wordt ingeleid door teaching en real-life cases. Studenten wordt geleerd de casus te analyseren en tot een heldere probleemdefinitie te komen. Thuis bestuderen de studenten de relevante theorie. In de contactmomenten worden de studenten uitgedaagd de bestudeerde theorie te verbinden met de casuïstiek. Hierdoor ontstaat interactie en reflectie. Daar waar nodig wordt de theorie uitgelegd. De studenten zijn geen consument maar actieve deelnemers in het onderwijsproces. Dit onderwijsconcept zal op een gedifferentieerde en gefaseerde wijze wordt ingevoerd. In het nieuwe onderwijsconcept worden de studenten al vanaf het eerste studiejaar in contact gebracht met meer lager gelegen onderdelen van de leerpiramide. Opdrachten worden in het eerste jaar nog voornamelijk projectmatig opgepakt, maar geleidelijk aan worden steeds meer onderzoeksmatige aanpakken toegevoegd. In het eerste jaar worden opdrachten gekozen die qua thematiek goed passen bij de beroepspraktijk, maar die ook nog dicht bij de belevingswereld van middelbare scholieren liggen. Dit is bedoeld om een hogere instroom in bèta-opleiding te verkrijgen, waaronder meer meisjes. Bij het afstuderen werken studenten vooral onderzoeksmatig. Dan zijn de opdrachten complexer van aard en sluiten zo goed mogelijk aan bij het werk van een beginnend professional. Voor het deel onderzoek is waar mogelijk een relatie aanwezig met het kenniscentrum van de academie om zoveel mogelijk synergie te bereiken met het onderzoek van de lectoraten. 21 Uit onderzoek blijkt dat de effectiviteit van onderwijs zeer gebaat is bij concrete casuïstiek waarover interactie en reflectie plaatsvindt met docent en medestudenten. Van kennis als product, naar gezamenlijk leren als proces. Versie2 StasOCW v04 onder voorbehoud van rechten 12

13 Kennis Product Interactie Reflectie Proces Casuïstiek Context Opdrachtgever Projectmatigwerken Onderzoeksmatigwerken Met de leerpiramide wordt aangegeven, dat de effectiviteit van leerprocessen toeneemt naarmate je elementen die lager in de piramide zijn vermeld, toevoegt. Het aangescherpte onderwijsconcept wordt gekenmerkt door het leren vanuit casuïstiek uit de beroepspraktijk. In de verbinding daarvan met de theorie wordt een stevige kennisbasis gelegd 22. Alle opleidingen besteden in hun curricula aandacht aan een aantal basis-ontwikkelingslijnen zoals: van projectmatig werken naar onderzoekmatig werken, ondernemerschap en Engelse taalvaardigheid. Het zijn deze rode draden die door de curricula heen innovatief, onderzoekend en ondernemend gedrag stimuleren. Om toegang te hebben tot hoogwaardige grensverleggende kennis is een goede beheersing van het Engels onmisbaar. Profielbepalende academies De profiel bepalende academies Delta Academy, Scaldis Academy en De Ruyter Academy zijn op verschillende tijdstippen ontstaan. In het kader van de ontwikkeling van het nieuwe instellingsplan zal worden bezien of de portfoliosamenstelling van de profielacademies verdere optimalisatie behoeft. De voorgenomen ontwikkelingen voor de periode worden kort per academie geschetst. Delta Academy Het verder ontwikkelen van het samenwerkingsverband van de Dutch Delta Academy 23 teneinde de kennisontwikkeling en disseminatie op het terrein van Delta/Water&Land te versnellen. Voorts het uitbouwen van het Delta Applied Research Centre 24 met lectoren en onderzoekers op de gekozen onderzoekslijnen 25. HZ zal samen met Dutch Delta Academy partners een nieuwe 26 aanvraag voor een de ontwikkeling van een Centre of Expertise Deltatechnologie (binnen Topsector Water) maken en indienen. Voor de ontwikkeling van dit centre zullen de middelen uit het selectieve budget worden aangewend. Hiermee kan zowel een verbreding als versnelling van het onderzoek worden bereikt. Ook het ontwikkelen van een professionele master 22 Contactmomenten worden gekenmerkt door intensieve interactie, reflectie en feedback. Studenten zijn comaker van hun eigen leerproces en worden continu uitgedaagd het beste uit zichzelf te halen. 23 Samenwerking Dutch Delta Academy partners is contractueel vastgelegd 24 Zie voor de uitwerking hoofdstuk 4 25 Zie notitie Onderzoek in de Delta Academy 26 In 2010 was de HZ één van de eerste hogescholen die een aanvraag heeft ingediend voor de toekenning van een Centre of Expertise Deltatechnologie. HZ heeft deze aanvraag samen met partners van de Dutch Delta Academy ingediend maar deze werd toen helaas niet gehonoreerd ondanks de hoge waardering ervoor. Versie2 StasOCW v04 onder voorbehoud van rechten 13

14 watermanagement behoort tot de ambities van de Delta Academy. Om zowel onderwijs als onderzoek te kunnen aanscherpen is het uitbreiden van het netwerk met internationale partnerinstellingen in zes delta s in de wereld voorzien. Dit past goed in het nieuwe onderwijsconcept waarbij student met praktijkcases worden geconfronteerd. De Delta Academy wil mede dankzij deze ontwikkeling een groei van (inter)nationale studenten bewerkstellingen. 3-jarige trajecten voor VWO-ers krijgen daarbij speciale aandacht. Dit alles zal ondersteunende marketing acties vergen in de komende jaren om zo de DA internationaal beter neer te zetten. Voor deze aanscherping van het profiel van de DA wordt een plan van aanpak opgesteld in Scaldis Academy De geplande ontwikkeling van de Scaldis Academy vindt plaats in samenwerking met NHTV. De samenwerking tussen HZ en NHTV uit zich als volgt: gezamenlijke planontwikkeling en doorontwikkeling van Scaldis Academy 27, gezamenlijke directievoering en gezamenlijke inzet van onderwijs- en onderzoekspersoneel. Hiervoor is een plan van aanpak opgesteld 28 waarmee Scaldis Academy zich moet ontwikkelen tot hét internationaal opleidings- en kenniscentrum voor Delta/Toerisme in al zijn aspecten (toerisme/vitaliteit/gezondheid/sport/business). Hierbij wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan het versterken van onderzoek, bijvoorbeeld door het uitbreiden van het Kenniscentrum Kusttoerisme naar een breder op toerisme gebaseerd ARC. Het Kenniscentrum Kusttoerisme is in 2007 gezamenlijk opgericht door NHTV en HZ. Dit kenniscentrum werkt samen met het Centre for Leisure and Tourism Research (CeLToR) 29. In samenwerking met NHTV en Stenden Hogeschool zal CeLToR uitgebouwd worden tot een Centre of Expertise Tourism. De businesscase zal in uitgewerkt worden. Onderzoek met partners met een nationale en internationale reputatie is van belang voor het profiel evenals de uitbouw van het internationale netwerk op de gekozen speerpunten. Hiervoor is een versterking van de internationale positionering van Scaldis Academy voorzien. Deze uitbouw van het profiel van Scaldis Academy zal leiden tot een groei van het aantal (inter)nationale studenten. Het selectieve budget wordt aangewend voor het realiseren van deze ambitie. Scaldis Academy heeft de ambitie om i.s.m. NHTV een samenhangend stelsel van opleidingen te ontwikkelen, dat inspeelt op differentiatie en ruimte van talent middels Ad s, 3-jarige traject VWO-ers en doorstroom mogelijkheden naar professionele en WO-master. In alle typen opleidingen zijn onderwijs en onderzoek aan elkaar verbonden. De Ruyter Academy Deze profielacademie is van zeer recente datum en bevindt zich in het eerste stadium van ontwikkeling. Hiermee wordt aangesloten op de ambities van het sectorplan HBO techniek om meer hoogwaardige en breed opgeleide bèta s op te leiden voor de arbeidsmarkt. Voorts past deze profielacademie bij de speerpunten voor de Zuidwestelijke Delta, zoals die gezamenlijk door Zeeland, Brabant, Zuid-Holland en het gewest Vlaanderen zijn benoemd. Dit betreft: bio-based economy, havens, logistiek, maintenance en energie. De HZ werkt samen de provincies Zeeland, Brabant en Zuidholland en het gewest Vlaanderen, de hogeschool Avans en de Technische Universiteit Delft en de universiteit van Gent aan het oprichten van een kenniscentrum bio-based economy. De HZ werkt voorts samen met de NHL, de Hogeschool van Amsterdam en de Hogeschool Rotterdam samen aan een aanvraag voor een Center of Expertise Maritiem. Tevens participeert HZ in de gezamenlijke aanvraag van de hogescholen met een opleiding logistiek voor een Center of Expertise Logistiek. Daarbij werkt de HZ samen met de logistieke opleidingen van NHTV in het logistieke Kennis- en Distributiecentrum (KDC) Breda. HZ 27 Zie de notitie Doorontwikkeling Scaldis, Zie Plan van Aanpak Doorontwikkeling Scaldis Academy, CeLToR: een samenwerkingsverband op het gebied van fundamenteel en praktijkgericht onderzoek waarin NHTV, HZ, Stenden, UT en WUR participeren. Versie2 StasOCW v04 onder voorbehoud van rechten 14

15 zal zich daarbij, gelet op de karakteristieken van de Zuidwestelijke Delta, richten op haven- en maritieme logistiek. Voor de verdere ontwikkeling van de De Ruyter Academy wordt een plan van aanpak opgesteld, dat de uitwerking van de visie zal bevatten en waarin duidelijke keuzes voor de periode worden gemaakt. Het selectieve budget wordt aangewend voor het realiseren van deze ambitie. Samenvatting Ambities Dubbel Profiel Onderwijsconcept Profielacademies Delta Academy Scaldis Academy De Ruyter Academy Pilots procesgericht onderwijs geëvalueerd Concretiseren onderwijsconcept Implementatie procesgericht onderwijsconcept Drie jarige vwo-trajecten Professional Master Opleiding Water Geoptimaliseerde onderwijsportfolio s Aansluiten bacheloropleidingen op professionele en academische masters Centres of expertise op diverse terreinen operationeel Applied Research Centra erkend Internationale netwerken dragen bij aan onderzoek en onderwijs Valorisatiepijplijn levert nieuwe producten, bedrijvigheid en startups Versie2 StasOCW v04 onder voorbehoud van rechten 15

16 Hoofdstuk 3- Het onderwijs aan de HZ In dit hoofdstuk wordt als eerste een korte karakteristiek van het huidige onderwijs aan de HZ gegeven (3.1). Vervolgens komen de ambities aan de orde m.b.t. onderwijskwaliteit en studiesucces (3.2). Tenslotte worden de geplande ontwikkelingen in de onderwijsportfolio beschreven. 3.1 Korte karakteristiek van het huidige HZ onderwijs Het HZ onderwijs in 2012 past bij het gekozen profiel Delta/Water/Toerisme/Technologie en De Persoonlijke Hogeschool. De persoonlijke benadering van studenten vindt plaats zowel binnen de profielbepalende - als de kernacademies en vormt zodoende een kernaspect van de HZ. Het onderwijs in de academies is student-gericht en is kleinschalig mede dankzij de menselijke maat van de academies. Het verzorgde onderwijs kan rekenen op een hoge waardering van studenten maar ook van afnemende instellingen en bedrijven. De HZ heeft mede dankzij haar inspanningen van de afgelopen jaren en haar onderwijsconcept redelijk tot goede rendementen en een beperkte uitval, die de HZ overigens graag nog verder wil verbeteren. Bij het verbeteren van de rendementen doet zich het ook door de reviewcommissie onderkende trilemma voor. De instroom vanuit het VO en vooral het MBO is de afgelopen jaren kwalitatief achteruit gegaan. De onderwijsprogramma s worden intensiever en vergen meer van het abstracte en analytisch denkvermogen. De kennisbasis wordt verstevigd evenals het maatschappelijk georiënteerd en multidisciplinair kunnen denken en samenwerken. De eisen aan de onderzoeksvaardigheden worden sterk verzwaard. Dit alles impliceert dat de lat fors omhoog gaat. 3.2 Ambities m.b.t. HZ onderwijskwaliteit en studiesucces De HZ beoogt in de komende jaren het bereikte hoge prestatieniveau 30 te handhaven dan wel op onderdelen te verbeteren door middel van een samenhangend pakket van maatregelen. Hierbij wordt voortgebouwd op de al ingezette verbeteringsmaatregelen. De invoering van het in 2.3 geschetste onderwijsconcept vormt het overkoepelende kader voor de hier geformuleerde ambities m.b.t. onderwijskwaliteit en studiesucces. Onderstaand worden deze ambities voor beschreven 31 evenals de te hanteren aanpak. Deze worden gerelateerd aan de in de periode gevolgde aanpak m.b.t. het verbeteren van onderwijskwaliteit en studiesucces en de bereikte resultaten. Intensivering van het onderwijs In de afgelopen jaren is op de HZ gewerkt aan het intensiveren van het onderwijs. Daartoe zijn o.a. de contacturen in de eerste leerjaren verhoogd. HZ heeft in het Instellingsplan bepaald dat het aantal contacturen komt te liggen op 18 wat overeenkomt met 13,5 klokuren. Momenteel bedraagt het gemiddeld aantal contacturen 19,5 (=14,6 klokuren). Dit aantal contacturen is exclusief stagebegeleiding en studieloopbaanbegeleiding. Deze activiteiten zijn nog niet groepsgewijs geroosterd. Hierdoor voldoen twee opleidingen niet aan de norm van 18 contacturen per week. Het doel voor de komende jaren is te komen tot een zodanige verdere intensivering van het onderwijs dat deze bijdraagt aan het studiesucces van de studenten. De te hanteren aanpak hiervoor bouwt voort op het huidige aantal contacturen enerzijds en op het op andere wijze inrichten van het onderwijsproces anderzijds. Het aantal contacturen zal op 20 per week van het eerste leerjaar worden gehandhaafd voor die opleidingen, die daar al aan voldoen. Voor de andere opleidingen zal door het programmeren van contacttijd t.b.v. stagebegeleiding, studiebegeleiding e.d. gezorgd worden dat deze ook aan de norm van 18 contacturen 30 Gegeven de samenstelling en karakteristieken van de aanwezige populatie van studenten, o.a. instroom van eerste generatie studenten 31 De beschrijving van de ambities gebeurt aan de hand van de door de Reviewcommissie gehanteerde definities Versie2 StasOCW v04 onder voorbehoud van rechten 16

17 voldoen. De HZ zal het onderwijs verder intensiveren via het procesgerichte onderwijsconcept waarin casuïstiek ingebed in de leerlijn van projectmatig naar onderzoeksmatig werken cruciaal is. De consequentie daarvan kan zijn een beperkte neerwaartse bijstelling van het aantal contacturen, rekening houdend met een gedifferentieerde aanpak van doelgroepen studenten. Intensivering van het onderwijs Prestatieafspraken en prestatie-indicator Aanpak Verhogen van het aantal contacturen in het 1 e jaar Resultaten van de 25 opleidingen scoren minder dan 12 geprogrammeerde klokuren Aanpak Handhaven contacturen 1 e leerjaar Inzetten van meer interactieve werkvormen Mediarijke ondersteuning van het leerproces Ambitie in van de 25 opleidingen scoort minder dan 12 klokuren Intensiever onderwijs Specifieke omstandigheden en opmerkingen Niet alle contacttijd is geprogrammeerd Passend bij type opleidingen Verhogen aantal contacturen in 2 e en 3 e leerjaar 32 HZ heeft al een zeer hoog aantal contacturen; nadruk op intensivering van onderwijs Terugdringen van uitval Het pakket maatregelen dat is ingezet in de periode om de uitval te verminderen is ook gericht op het verbeteren van het rendement van opleidingen en het beperken van het switchen door studenten. De ervaringen van de afgelopen jaren laten zien dat de HZ gunstiger dan het landelijk gemiddelde scoort op deze terreinen. Overigens blijken er zich tussen de jaren fluctuaties voor te doen in de scores van de HZ. De HZ is er wel in geslaagd in de afgelopen jaren om de in het kader van het Businessplan Onderwijsinnovatie met OCW afgesproken targets op dit terrein te realiseren. HZ stuurt sterk op de studiemotivatie en het creëren van een uitdagende studiecultuur. Hierbij horen intrinsiek hoog gemotiveerde studenten. In de voorlichting en bij de selectie en matching zal sterk ingestoken worden op de juiste student op de juiste opleiding. Dit gebeurt onder andere door met iedere student een studiekeuzegesprek te voeren. Voorafgaand aan elk semester is er een intensieve introductieweek die de student in staat stelt een succesvolle start te maken in dat semester. T.a.v. het terugdringen zijn er twee tegenwerkende krachten. Enerzijds de toenemende selecterende werking van de propedeuse als gevolg van een aantal maatregelen 33. Anderzijds het intensiveren van het onderwijs en het verbeteren van de persoonlijke studiecultuur 34. De doelstelling voor de komende jaren is dan ook het beperkt terugdringen van de uitval door middel van een samenhangend pakket van maatregelen voor zowel de kortere als de langere termijn. Er zal nader bekeken worden welke systeemaanpassingen aan de orde zijn. Gedacht wordt aan het invoeren van een jaarklassensysteem in combinatie met het verhogen van de norm bindend studieadvies en het introduceren van compensatoir toetsen. Dit vormt een grote ingreep in de organisatie van het onderwijs, die veel inspanning en kosten met zich meebrengt. Dit wordt gedaan vanuit zowel het belang van de individuele student evenals het reduceren van onnodige kosten van ongekwalificeerde uitstroom voor de samenleving. 32 Dit past binnen het procesgerichte onderwijsconcept 33 Zoals het verhogen van het NBSA en het jaarklassensysteem, de strengere coaching e.d. 34 Stimuleren van maximale aanwezigheid, maken van alle opdrachten, voorbereiden van contactmomenten, actief ondersteuning vragen van docenten, aansluiten bij de persoonlijke ontwikkeling van de studenten e.d. Versie2 StasOCW v04 onder voorbehoud van rechten 17

18 Terugdringen van uitval eerste jaar Prestatieafspraken Aanpak Activeren van doorlopende leerlijnen Voeren studiekeuzegesprekken Verhogen onderwijsintensiteit Curriculum 1 e leerjaar meer studeerbaar maken Start met synopsis model 35 Resultaten gemiddelde Instroom cohort 2010 Intensivering begeleiding studenten Uitval 1 e jaar : 24,5 % gemiddeld Gerealiseerde waarde: 20,5 % vgl. HZ Aanpak Verbeteren begeleiding persoonlijk studiekeuzeproces Ontwikkelen ingrijpende systeemaanpassing bestaande uit: o Verhogen van de NBSA-norm o Invoeren van compensatoir toetsen o Invoeren van jaarklassensysteem i.v.m. sociale cohesie o Serieel onderwijs Specifieke omstandigheden en opmerkingen Normalisatiewaarde voor is 27,3% (gegevens DUO) Gerealiseerde waarde: 21,4 % volgens DUO Deels via pilots en dus een gefaseerde invoering In 2014 systeemverandering voorbereid, die vervolgens wordt ingevoerd Ambitie in 2015 Uitval 1 e jaar instroom cohort 2014: < 24 % Definitie van reviewcommissie gehanteerd op data HZ De HZ realiseert zich dat het verder terugdringen van haar al gunstige uitvalcijfers geen geringe ambitie is en veel inzet van mensen en middelen zal vragen. Voordat de onderwijskundige systeemaanpassingen HZ-breed worden ingevoerd, zullen er eerst pilots gaan draaien, die nauwkeurig gemonitord worden middels learning analytics. Dit impliceert dat verbeteringen eerst op langere termijn in de cijfers naar voren zullen komen. Mede gezien het eerder geschetste trilemma kan de selectiefunctie van het eerste leerjaar sterker worden. Dit is mede een gevolg van overheidsmaatregelen zoals de langstudeerdersmaatregel. Dit betekent dat de uitval die in latere jaren plaats vindt (vooral die in het 2 e jaar) in het 1 e leerjaar plaats gaat vinden. Dit alles in aanmerking nemende streeft HZ er naar om het huidige goede prestatieniveau op uitval en rendement in ieder geval te handhaven en waar mogelijk op onderdelen te verbeteren. Verbetering rendement In de periode van het Instellingsplan is er uitgebreid aandacht besteed aan de verbetering van het rendement. Er is een pakket aan maatregelen uitgevoerd, dat heeft geleid tot een verbetering van het rendement. HZ wil afgestudeerden met uitstekende startkwalificaties afleveren en tegelijkertijd een hoog studierendement behalen. Het onderwijsconcept vormt hiertoe de basis en daagt studenten uit het beste uit zichzelf te halen. Studenten worden gestimuleerd optimaal te presteren en aangezet tot het behalen van het maximum aantal studiepunten met zo min mogelijke herkansing en zo hoog mogelijke cijfers. Daartoe is onder andere een 35 HZ intern kwaliteitsbeoordelingsmodel dat wordt toegepast op de opleidingen en waaruit een waardering en verbetervoorstellen komen Versie2 StasOCW v04 onder voorbehoud van rechten 18

19 ingrijpend systeemaanpassing naar een jaarklassensysteem gepland. Dit zal plaatsvinden in combinatie met het verhogen van de norm bindend studieadvies en het compensatoir toetsen. Dit vormt een grote ingreep in de organisatie van het onderwijs, die veel inspanning en kosten met zich meebrengt. Daarom zal deze systeemaanpassing eerst in de vorm van pilots plaatsvinden. De effecten van deze systeemaanpassing zullen eerst merkbaar zijn in de rendementen van de cohorten die nog moeten starten in de komende jaren. Derhalve zullen aanpassingen weinig effect hebben op de rendementsindicatoren tot en met Daarnaast zullen studenten persoonlijk door docenten worden aangesproken en begeleid m.b.t. hun studieprestaties. De doelstelling voor de periode tot en met 2015 is het verder verbeteren van de rendementsscore van de HZ middels dit samenhangend pakket van maatregelen. Daartoe worden korte termijn maatregelen gerekend evenals maatregelen, die pas op lange termijn effect sorteren. Prestatieafspraken Verbetering rendement Aanpak Activeren van doorlopende leerlijnen Voeren studiekeuzegesprekken Verhogen aantal contacturen Curriculum 1 e leerjaar meer studeerbaar maken Start met synopsis model 36 Intensivering begeleiding studenten Resultaten cohort 2005 en 2006 Instroomcohort 2006 Rendement cohort 2005 en 2006: 70,7 % Gerealiseerde waarde: 70,6% vgl. HZ Aanpak Intensiveren van de sociale integratie studenten Intensivering begeleiding studenten 2 e en hogere leerjaren Herzien van curriculum 2 e t/m 4 e leerjaar Alle opleidingen ingericht volgens het Synopsis-model Terugdringen van het aantal langstudeerders Pilots m.b.t. jaarklassensysteem en verhogen NBSA (systeemaanpassingen) Specifieke omstandigheden en opmerkingen Normalisatie voor cohort 2005 en 2006 is 67,4% (gegevens DUO) Gerealiseerde waarde: 72,0 % volgens DUO Samenhangend pakket aan maatregelen die lange termijn effecten sorteren Ambitie in 2015 Rendement cohort 2010: > 72 % Definitie van reviewcommissie gehanteerd op data HZ Systeemaanpassing pas effect in 2017 en daarna Meer ambitieuze en minder vrijblijvende studiecultuur In de periode is een eerste begin gemaakt met het aanpakken van de aanwezige studiecultuur vanuit de invoering van De Persoonlijke Hogeschool. Vanuit dit perspectief vindt HZ de beoordeling door studenten van de ervaren kwaliteit van het onderwijs op de HZ erg belangrijk. Derhalve kiest de HZ voor de NSE-indicator. Het doel voor de komende periode is het verder helpen ontwikkelen van een meer ambitieuze studiecultuur op 36 HZ intern kwaliteitsbeoordelingsmodel dat wordt toegepast op de opleidingen en waaruit een waardering en verbetervoorstellen komen Versie2 StasOCW v04 onder voorbehoud van rechten 19

20 basis van een gemeenschappelijke aanpak te ontwikkelen door docenten en studenten. Differentiatie zal in deze aanpak een belangrijke rol spelen evenals door het aanbieden van uitdagend onderwijs. HZ heeft een studenttevredenheid van 3,7 conform de NSE, die daarmee boven het landelijk gemiddelde ligt. HZ wil een studenttevredenheid die boven dat landelijk gemiddelde ligt handhaven en die minimaal 3,5 is op een vijfpuntsschaal. De ambitie lijkt onder het huidige niveau te liggen, maar dit heeft te maken met veranderende omstandigheden( lat omhoog, veranderde balans studie-werk-privé, veranderende instroom MBO-4 driejarig etc.). HZ streeft ernaar in de komende jaren de huidige hoge landelijke ranking van brede hogeschool te continueren. Verbetering studenttevredenheid Prestatieafspraken Aanpak Invulling van De Persoonlijke Hogeschool Resultaat 2011 Studenttevredenheid cf NSE = 3,68 Percentage tevreden/zeer tevreden studenten in 2011: 81,1, in 2012:82,9 Aanpak Ontwikkelen ambitieuze cultuur en implementatieaanpak Uitvoeren activiteiten Aanpassen onderwijs naar meer uitdagend karakter Monitoren van de gewenste cultuurverandering + correcties waar nodig Ambitie in 2015 Studenttevredenheid cf NSE >= 3,5 Percentage tevreden/zeer tevreden studenten > 80% Specifieke omstandigheden en opmerkingen Studieswitchers eerstejaars In de periode is, naast de reeds genoemde maatregelen m.b.t. uitval en rendement, gewerkt aan het verbeteren van synergie tussen opleidingen met als doel om het effect van het studieswitchen op het studieverloop in het eerste jaar te beperken. Het aantal switchers in het eerste jaar op de HZ is laag (6%) in vergelijking met het landelijk gemiddelde. De HZ heeft zijn opleidingen, waartussen veel synergie bestaat, geclusterd in academies. Daarnaast is er binnen de academies een ontwikkeling gaande naar brede bacheloropleidingen. Hierdoor kunnen studenten tussentijds van opleiding veranderen zonder dat dit tot (grote) studievertraging aanleiding geeft. Het doel voor de komende periode is studenten zodanig te laten uitstromen naar de arbeidsmarkt dat hun ambitie en talent op maat tot ontwikkeling is gekomen. De switch zal zich verwachting 8% zijn. Studieswitchers eerste jaar Prestatieafspraken Aanpak Synergie creëren tussen opleidingen Resultaten Studieswitch : 6,2 % gemiddeld gemiddelde Instroom cohort 2010 Gerealiseerde waarde: 6,0 % vgl. HZ Aanpak Invoeren van brede opleidingen Verbeteren studiekeuzegesprek, Specifieke omstandigheden en opmerkingen Normalisatiewaarde is 8,9% (DUO gegevens) Gerealiseerde waarde: 6,9 % volgens DUO Versie2 StasOCW v04 onder voorbehoud van rechten 20

DEAN CLUSTER ZORG & WELZIJN / EDUCATIE & PEDAGOGIEK

DEAN CLUSTER ZORG & WELZIJN / EDUCATIE & PEDAGOGIEK FUNCTIEPROFIEL DEAN CLUSTER ZORG & WELZIJN / EDUCATIE & PEDAGOGIEK HZ UNIVERSITY OF APPLIED SCIENCES Inhoudsopgave 1 HZ University of Applied Sciences 3 Missie HZ University of Applied Sciences 3 Student-

Nadere informatie

Advies Universiteit van Tilburg

Advies Universiteit van Tilburg Advies Universiteit van Tilburg De Reviewcommissie (hierna commissie) heeft kennisgenomen van het voorstel van de Universiteit van Tilburg (hierna UvT) dat het College van Bestuur met zijn brieven van

Nadere informatie

DE HZ. Aantal studenten Ruim 4800 studenten in totaal 4300 nationaal en 500 internationaal

DE HZ. Aantal studenten Ruim 4800 studenten in totaal 4300 nationaal en 500 internationaal WELKOM OP DE HZ DE HZ Aantal studenten Ruim 4800 studenten in totaal 4300 nationaal en 500 internationaal Wat bieden we aan? 25 voltijd opleidingen op het gebied van water, toerisme, economie, zorg, techniek

Nadere informatie

Advies Hogeschool Rotterdam

Advies Hogeschool Rotterdam Advies Hogeschool Rotterdam De Reviewcommissie (hierna commissie) heeft kennis genomen van het voorstel van de Hogeschool Rotterdam (hierna HR) dat het College van Bestuur met de brieven van 3 mei 2012

Nadere informatie

Bijlage 2. Human Capital Agenda s

Bijlage 2. Human Capital Agenda s Bijlage 2 Capital s De topsectoren gaan een human (onderwijs en scholing) voor de langere termijn opstellen en zullen onderwijsinstellingen hierbij betrekken. De s bevatten o.a. een analyse van de behoefte

Nadere informatie

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Inhoud 5 Voorwoord 7 Inleiding 8 Professionele

Nadere informatie

Instellingsbeleid doelstellingen en profiel

Instellingsbeleid doelstellingen en profiel Instellingsbeleid doelstellingen en profiel 1 Inleiding 2 Beleid 3 Onderwijs 4 Onderzoek 5 Beroepspraktijk en regio 6 Kwaliteit is mensenwerk 7 Operational Excellence 8 Bestuur 9 Raad van Toezicht 10 Financiën

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

HAN en duurzame energie

HAN en duurzame energie Beroepsonderwijs tijdens de energie transitie HAN en duurzame energie Van buiten naar binnen. Tinus Hammink programma-manager SEECE Hogeschool van Arnhem en Nijmegen HBO en topsectoren; keuze van HAN 1.

Nadere informatie

Profielschets. Academiedirecteur Academie voor Economie & Management

Profielschets. Academiedirecteur Academie voor Economie & Management Profielschets Academiedirecteur Academie voor Economie & Management pag. 2 van 7 Inhoudsopgave Profielschets Academiedirecteur - Academie voor Economie & Management 1. HZ University of Applied Sciences

Nadere informatie

HU GERICHT IN BEWEGING

HU GERICHT IN BEWEGING HU GERICHT IN BEWEGING Organisatieontwikkeling HU het verhaal - versie maart 2016 - Agenda Waar komen we vandaan? Waarom gaan we veranderen? Wie willen we zijn? Hoe gaan we dit bereiken? Wat verandert

Nadere informatie

Academie voor Ondernemerschap, Marketing en Innovatie 's-hertogenbosch

Academie voor Ondernemerschap, Marketing en Innovatie 's-hertogenbosch Academie voor Ondernemerschap, Marketing en Innovatie 's-hertogenbosch datum 2014 contactpersoon Rene van der Burgt onderwerp Mogelijkheden tot samenwerken telefoon (088) 525 61 94 van Advanced Business

Nadere informatie

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013 Tilburg University 2020 Toekomstbeeld College van Bestuur, april 2013 Strategie in dialoog met stakeholders Open voor iedere inbreng die de strategie sterker maakt Proces met respect en waardering voor

Nadere informatie

PROGRAMMA OPEN AVOND WOENSDAG 4 FEBRUARI, 16.00 TOT 20.00 UUR

PROGRAMMA OPEN AVOND WOENSDAG 4 FEBRUARI, 16.00 TOT 20.00 UUR PROGRAMMA OPEN AVOND WOENSDAG 4 FEBRUARI, 16.00 TOT 20.00 UUR WELKOM BIJ DE HZ VANDAAG STAAN WE WEER OPEN VOOR AL JE VRAGEN. IN DIT BOEKJE VIND JE EEN HANDIG OVERZICHT VAN WAT WE JE TE BIEDEN HEBBEN. INFORMATIEMARKT

Nadere informatie

Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08

Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08 Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08 TECHNUM in vogelvlucht Wat is Technum Welke participanten Waarom noodzakelijk Waar we voor staan Wat onze ambities zijn TECHNUM Zelfstandige onderwijsvoorziening

Nadere informatie

Advies Technische Universiteit Delft

Advies Technische Universiteit Delft Advies Technische Universiteit Delft De Reviewcommissie (hierna commissie) heeft kennisgenomen van het voorstel van de Technische Universiteit Delft (hierna TUD) dat het College van Bestuur met zijn brieven

Nadere informatie

Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken.

Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken. ONDERWIJSVISIE OP HO OFDLIJNEN Geachte collega s, 1 Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken. We

Nadere informatie

Mekelweg 4, kamer LB02.800 2628 CD Delft 015-2781430 j.vandeluitgaarden-ninaber@tudelft.nl

Mekelweg 4, kamer LB02.800 2628 CD Delft 015-2781430 j.vandeluitgaarden-ninaber@tudelft.nl Pagina 1/5 Mekelweg 4, kamer LB02.800 2628 CD Delft 015-2781430 j.vandeluitgaarden-ninaber@tudelft.nl Aan: TU Delft, College van Bestuur Van: Betreft: Prestatieafspraken TU Delft Datum: 2 januari 2011

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Advies Rijksuniversiteit Groningen

Advies Rijksuniversiteit Groningen Advies Rijksuniversiteit Groningen De Reviewcommissie (hierna commissie) heeft kennisgenomen van het voorstel van de Rijksuniversiteit Groningen (hierna RUG) dat het College van Bestuur van de RUG met

Nadere informatie

zuidwest Infrastructuur landsdeel Zuidwest 6 hogescholen met bètatechniek 3 universiteiten Jet-Net: 53 scholen en 17

zuidwest Infrastructuur landsdeel Zuidwest 6 hogescholen met bètatechniek 3 universiteiten Jet-Net: 53 scholen en 17 LANDSDEEL zuidwest De regio West-Brabant is samen met de provincies Zeeland en Zuid-Holland verenigd in het landsdeel Zuidwest. In de Techniekpact-samenwerking op landsdeelniveau verbinden de zes subregio

Nadere informatie

Strategie Zuyd 2014-2018

Strategie Zuyd 2014-2018 Strategie Zuyd 2014-2018 Inleiding De strategie van Zuyd voor de periode 2014-2018 is op hoofdlijnen een voortzetting van de strategie van de afgelopen jaren, aangescherpt vanuit een aantal belangrijke

Nadere informatie

Advies Wageningen Universiteit

Advies Wageningen Universiteit Advies Wageningen Universiteit De Reviewcommissie (hierna commissie) heeft kennisgenomen van het voorstel van Wageningen Universiteit (hierna WU) dat het College van Bestuur met zijn brieven van 6 mei

Nadere informatie

Instituut voor Sociale Opleidingen

Instituut voor Sociale Opleidingen Instituut voor Sociale Opleidingen Naar een nieuwe opleiding Social Work In september 2016 start Hogeschool Rotterdam met de nieuwe opleiding Social Work. Dit betekent dat eerstejaars studenten (die in

Nadere informatie

1 Beoordeling instellingsconversietabellen CDHO 1 2 Opheffing Hogeschool Positief advies CDHO: Engineering Engineering AOT Techniek(deeltijd) Einde instroom: 31-12-2011 Einde opleiding: 31-12-2016 Engineering

Nadere informatie

Meerjarenafspraken OCW-HBO-raad

Meerjarenafspraken OCW-HBO-raad Bladnummer 1 Meerjarenafspraken OCW-HBO-raad Meerjarenafspraak tussen de minister van OCW en de HBO-raad ter uitvoering van Het Hoogste Goed, strategische agenda voor het hoger onderwijs - onderzoek- en

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken?

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Platform Bèta Techniek Connect 05 2015 Chemiedag 2015 Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Succesvolle samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven is de basis voor groei van

Nadere informatie

2 De keuze van de hogeschool per individuele conversie geldt voor alle opleidingsvormen, inclusief de te beëindigen varianten. 1 Beoordeling instellingsconversietabellen CDHO 1 2 Opheffing Hogeschool Positief

Nadere informatie

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 De Nationale Studenten Enquête (NSE) is een grootschalig landelijk onderzoek waarin jaarlijks alle Bachelor en Master studenten in het hoger onderwijs gevraagd

Nadere informatie

Het Studiesuccescentrum Koersen op succes 2015-2016

Het Studiesuccescentrum Koersen op succes 2015-2016 Ik wil succesvol studeren! Het Studiesuccescentrum saxion.nl/succesvolstuderen saxion.nl/studysuccessfully Het Studiesuccescentrum (SSC) coacht, ondersteunt en verbindt zodat de student zo succesvol mogelijk

Nadere informatie

Programmalijnen. Stichting izovator:

Programmalijnen. Stichting izovator: Programmalijnen Stichting izovator 2014 Stichting izovator, 27 november Stichting izovator: Oude Amersfoortseweg 121 1212 AA Hilversum E-mailadres: info@izovator.nl Website: www.izovator.nl 1 1. Context

Nadere informatie

Voorlichtingsdag Bedrijfskunde. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde

Voorlichtingsdag Bedrijfskunde. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Voorlichtingsdag Bedrijfskunde Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde PROGRAMMA Bedrijfskunde@VU: hoe, wat en waarom? Prof. dr. W.E.H. Dullaert, Opleidingsdirecteur bachelor bedrijfskunde

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 31 200 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2008 Nr. 183 BRIEF

Nadere informatie

Uitkomsten CFO-bijeenkomst Prestatieafspraken in het HBO

Uitkomsten CFO-bijeenkomst Prestatieafspraken in het HBO Uitkomsten CFO-bijeenkomst Prestatieafspraken in het HBO Eind september ging Deloitte met CFO s uit het hoger onderwijs in gesprek over de uitdagingen om de prestatieafspraken te realiseren, ook al is

Nadere informatie

VAN KORTSLUITING NAAR CONTACT BETA CHALLENGE PROGRAMMA EEN LEERROUTE MAVO-MBO-HBO

VAN KORTSLUITING NAAR CONTACT BETA CHALLENGE PROGRAMMA EEN LEERROUTE MAVO-MBO-HBO VAN KORTSLUITING NAAR CONTACT BETA CHALLENGE PROGRAMMA EEN LEERROUTE MAVO-MBO-HBO April 2014 Kenschets 1963 Ons onderwijsbestel 1963 (opmaat voor Mammoetwet ) Van Mammoet 1968 Industriële vormgeving: lineair

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam

Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam Afdeling Onderwijs, Jeugd en Educatie Team Onderwijs VO Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam Betrokken partijen: De instellingen voor Beroepsonderwijs

Nadere informatie

STUDIEKEUZEGESPREKKEN BIJ LIBERAL ARTS AND SCIENCES

STUDIEKEUZEGESPREKKEN BIJ LIBERAL ARTS AND SCIENCES STUDIEKEUZEGESPREKKEN BIJ LIBERAL ARTS AND SCIENCES Over het voorkomen van studieuitval bij een universiteitsbrede, interdisciplinaire bacheloropleiding SURF ACADEMY: MASTERCLASS STUDIEKEUZEGESPREKKEN

Nadere informatie

Opleiding Chemische Presentatie titel Technologie

Opleiding Chemische Presentatie titel Technologie Opleiding Chemische Presentatie Technologie titel Rotterdam, 00 januari 2007 Rotterdam, 08 sep 2011 Wat (toekomstige) ingenieurs en management moeten weten van Energie efficiency ALLES!!!!! Chemische Technologie

Nadere informatie

Toelatingsvoorwaarden nieuwe profielen

Toelatingsvoorwaarden nieuwe profielen ECONOMIE (ECONOMICS) Accountancy ec of (ec of ) + Accountancy (Associate degree) ec of (ec of ) + Bedrijfs ec of (ec of ) + Bedrijfskunde MER ec of ec of ec of maw of Commerciële Economie (CE) ec of ec

Nadere informatie

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD & PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013

Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013 Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013 Op 3 oktober 2013 hebben Stenden Hogeschool en de provincie Drenthe samen met Transport en Logistiek Nederland, EVO en de Kamer van Koophandel

Nadere informatie

Duurzame Energie bij de NHL Hogeschool. Kennismiddag BTO - 25 januari 2011

Duurzame Energie bij de NHL Hogeschool. Kennismiddag BTO - 25 januari 2011 Duurzame Energie bij de NHL Hogeschool Kennismiddag BTO - 25 januari 2011 Opzet presentatie 1. Positionering Offshore Windenergie 2. Onderwijsconcept en opzet afstudeerrichting 3. Kennis- en Windpartners

Nadere informatie

Bijlage A. Een duidelijk profiel

Bijlage A. Een duidelijk profiel Bijlage A De han in 2016; prestatieafspraken met de overheid 79 De HAN kan op basis van het fundament dat is beschreven en onderbouwd in het instellingsplan voor 2012-2016 de samenleving beloven dat niveau

Nadere informatie

creating tomorrow Logistiek en economie Hva techniek

creating tomorrow Logistiek en economie Hva techniek creating tomorrow 2013 2014 Logistiek en economie Hva techniek HVA TECHNIEK Logistiek en Economie 2013-2014 Het muziekfestival staat op de kalender, de artiesten zijn geboekt. Maar hoe komen al die onderdelen

Nadere informatie

Wet Kwaliteit in verscheidenheid

Wet Kwaliteit in verscheidenheid Wet Kwaliteit in verscheidenheid Betekenis voor de doorstroom vo-hbo en mbo-hbo Presentatie VvSL-congres 7 november 2013 Pierre Poell voorzitter LICA Onderwerpen Achtergrond Wet Kwaliteit in verscheidenheid

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL ADJUNCT-DIRECTEUR JURIDISCHE HOGESCHOOL AVANS-FONTYS

FUNCTIEPROFIEL ADJUNCT-DIRECTEUR JURIDISCHE HOGESCHOOL AVANS-FONTYS FUNCTIEPROFIEL ADJUNCT-DIRECTEUR JURIDISCHE HOGESCHOOL AVANS-FONTYS Inhoudsopgave 1 Juridische Hogeschool Avans-Fontys 3 Missie 3 Visie 3 De structuur 3 De thema s 3 2 Adjunct-directeur 4 Plaats in de

Nadere informatie

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs Summa College maart 2013 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: De vijf onderwijspijlers 4 Hoofdstuk 2: De vijf onderwijspijlers

Nadere informatie

Opleidingenoverzicht Doorstroom mbo-hbo

Opleidingenoverzicht Doorstroom mbo-hbo Opleidingenoverzicht Doorstroom mbo-hbo Hieronder staat een overzicht van de mogelijkheden om na het ROC van door te stromen naar een hbo-. Wil je meer weten? Kijk voor de meest actuele informatie over

Nadere informatie

DAG VAN DE BEROEPSKOLOM 9 O K TO B E R 20 1 5

DAG VAN DE BEROEPSKOLOM 9 O K TO B E R 20 1 5 DAG VAN DE BEROEPSKOLOM MBO-HBO 9 O K TO B E R 20 1 5 Doelen Kijken wat al goed werkt Nagaan of iets bijdraagt aan de kwaliteit van de aansluiting en doorstroom Aangeven wat kan verder worden uitgewerkt

Nadere informatie

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL ZUIDWEST PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL ZUIDWEST PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL ZUIDWEST & PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Hoger Onderwijs en Studiefinanciering IPC 2250 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus

Nadere informatie

Techniek College Rotterdam

Techniek College Rotterdam Samenwerking Albeda / Zadkine Op weg naar: Techniek College Rotterdam Kwartaallezing 26 november 2015 1 overview: Waarom Techniek College Rotterdam? en de weg tot nu toe. Beleid Focus op Vakmanschap van

Nadere informatie

Bestuurlijke afspraken over ontvlechting van de Educatieve Faculteit Amsterdam

Bestuurlijke afspraken over ontvlechting van de Educatieve Faculteit Amsterdam Bestuurlijke afspraken over ontvlechting van de Educatieve Faculteit Amsterdam Bijlage bij brief HO/BL/2005/6586 1. Preambule Het College van Bestuur van de Hogeschool van Amsterdam en het College van

Nadere informatie

Profielschets Rector Magnificus Universiteit Maastricht

Profielschets Rector Magnificus Universiteit Maastricht Profielschets Rector Magnificus Universiteit Maastricht Based in Europe, focused on the world. Maastricht University is a stimulating environment. Where research and teaching are complementary. Where innovation

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting 9

Samenvatting. Samenvatting 9 Samenvatting Sinds de introductie in 2001 van lectoraten in het Nederlandse hoger beroepsonderwijs wordt aan hogescholen steeds meer gezondheidsonderzoek uitgevoerd. De verwachting is dat dit niet alleen

Nadere informatie

CVO Groningen. Annemieke Galema en Jan Sikkema 18 september 2012

CVO Groningen. Annemieke Galema en Jan Sikkema 18 september 2012 CVO Groningen Annemieke Galema en Jan Sikkema 18 september 2012 Centrum voor Valorisatie en Ondernemerschap Stimuleren van kennisintensief ondernemerschap Drijvende krachten Valorisatie en Ondernemerschap

Nadere informatie

Junior medewerker Bezwaar en Beroep

Junior medewerker Bezwaar en Beroep Kennis van de Overheid Junior medewerker Bezwaar en Beroep Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere rol spelen bij de transformatie

Nadere informatie

Van financieel talent naar Public Business Controller

Van financieel talent naar Public Business Controller Kennis van de Overheid Van financieel talent naar Public Business Controller Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw financiële afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere

Nadere informatie

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top!

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top! Ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie Samen naar de top! Drs. G.M. Landheer Directeur Topsectoren en Industriebeleid

Nadere informatie

GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE

GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE Behaal een academisch diploma. Ontwikkel uw loopbaan als gerontoloog U bent nu net afgestudeerde bachelor of enige tijd werkzaam als zorgverstrekker in een ziekenhuis,

Nadere informatie

nog geen BKO behaald met > 5 jaar ervaring EWI KO niet afgerond EWI KO afgerond ervaring

nog geen BKO behaald met > 5 jaar ervaring EWI KO niet afgerond EWI KO afgerond ervaring Docenten van EWI, professioneel en altijd beter! Inhoud: 1. Doorstroomschema: waar sta ik? 2. Overzicht met verplicht en keuzeprogramma 3. Toelichting op elk onderdeel van het overzicht Docent met < 5

Nadere informatie

NIDAP biedt hogescholen ondersteuning bij het analyseren van de marktkansen voor de verschillende deeltijd en duale bachelor- en masteropleidingen.

NIDAP biedt hogescholen ondersteuning bij het analyseren van de marktkansen voor de verschillende deeltijd en duale bachelor- en masteropleidingen. Audits NIDAP biedt hogescholen ondersteuning bij het analyseren van de marktkansen voor de verschillende deeltijd en duale bachelor- en masteropleidingen. 2 De NIDAP Audit richt zich op deeltijd/duale

Nadere informatie

Deze geaccrediteerde master ontwikkelt en ondersteunt de professionalisering van onderwijskundige leiders in het vo en mbo. In samenwerking met:

Deze geaccrediteerde master ontwikkelt en ondersteunt de professionalisering van onderwijskundige leiders in het vo en mbo. In samenwerking met: Executive MBA Service management Onderwijs Deze geaccrediteerde master ontwikkelt en ondersteunt de professionalisering van onderwijskundige leiders in het vo en mbo. In samenwerking met: De wereld waarin

Nadere informatie

Opleiden: samen ervoor staan (en gaan)

Opleiden: samen ervoor staan (en gaan) Ontwikkelingen Food in het Noorden Opleiden: samen ervoor staan (en gaan) Peet Ferwerda 4 november 2014 Friesland College en Nordwin College Food MBO Food HBO In Leeuwarden 2x groen en grijs Friesland

Nadere informatie

BESTUURS- EN ORGANISATIEWETENSCHAP FACULTEIT DER SOCIALE WETENSCHAPPEN

BESTUURS- EN ORGANISATIEWETENSCHAP FACULTEIT DER SOCIALE WETENSCHAPPEN BESTUURS- EN ORGANISATIEWETENSCHAP FACULTEIT DER SOCIALE WETENSCHAPPEN VOORLICHTING BESTUURS- EN ORGANISATIEWETENSCHAP > Wat is Bestuurs- en organisatiewetenschap (B&O)? > Zo zit je opleiding in elkaar

Nadere informatie

Samenvatting aanvraag

Samenvatting aanvraag Samenvatting aanvraag Algemeen Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing Nieuwe opleiding is): Nieuw Ad programma Nieuwe hbo master Nieuwe joint degree 1 Verplaatsing bestaande opleiding Nevenvestiging

Nadere informatie

Universitaire Campus Venlo

Universitaire Campus Venlo Universitaire Campus Venlo Kennis/As Limburg Noordelijkste campus in de kennis/as plannen Ook de kleinste Universitaire campus binnen brede Greenport campus Universitaire Campus Venlo Doel bij te dragen

Nadere informatie

Eric Holtman. Deny Smeets. Ton Diepeveen

Eric Holtman. Deny Smeets. Ton Diepeveen Eric Holtman Deny Smeets Ton Diepeveen ICA, voor en door mensen Informatica Communicatie Academie Producenten Klanten/Producten Kwantitatieve ontwikkeling Object 2001 2006 2011 Aantal studenten 600 1200

Nadere informatie

fr, Vere : Geachte mevrouw Bussemaker,

fr, Vere : Geachte mevrouw Bussemaker, t 0 4 fr, Vere : Hogeschoe1if Prinsessegracht 21 Postbus 123 2501 CC Den Haag t (070)31221 21 f(070)31221 00 Aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap - Mevrouw dr. M. Bussemaker Postbus 16375

Nadere informatie

MBO HBO. Maritieme techniek. Deeltijdopleidingen voor professionals WWW.STC-GROUP.NL

MBO HBO. Maritieme techniek. Deeltijdopleidingen voor professionals WWW.STC-GROUP.NL MBO HBO Maritieme techniek Deeltijdopleidingen voor professionals WWW.STC-GROUP.NL DEELTIJD MBO- EN HBO-OPLEIDINGEN Nederlandse scheeps- en jachtwerven horen tot de absolute wereldtop. De voorsprong op

Nadere informatie

Cijfermatige achtergrondinformatie ten behoeve van Slotconferentie HO-tour

Cijfermatige achtergrondinformatie ten behoeve van Slotconferentie HO-tour Cijfermatige achtergrondinformatie ten behoeve van Slotconferentie HO-tour In deze bijlage zijn feiten en cijfers opgenomen over het hoger onderwijs die illustratief kunnen zijn voor de discussies in de

Nadere informatie

Economie en Bedrijfseconomie. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde

Economie en Bedrijfseconomie. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Economie en Bedrijfseconomie Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde ( FEWEB) Opbouw van studie door prof. dr. Henri de Groot (programmadirecteur)

Nadere informatie

Workshop Ondernemerschap

Workshop Ondernemerschap HBO Congres 17 april 2014 Workshop Ondernemerschap Geert-Jan Sweers Onno Bieleman - Hogeschool van Arnhem en Nijmegen - Birch Consultants 1 Onderzoek en ondernemerschap Lectoraten (t=539) 90% 5% 5% Lectoraten

Nadere informatie

INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD

INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD _ RDM CENTRE OF EXPERTISE Rotterdam heeft de ambitie uit te groeien tot een klimaatbestendige deltastad met de meest innovatieve en duurzame haven ter wereld. Deze ambitie

Nadere informatie

Excellente docent in de mbo-praktijk

Excellente docent in de mbo-praktijk Excellente docent in de mbo-praktijk Uitwisseling scholen HU 7 maart 2014 ROCMN P&O 5-3-2014 1 ROC Midden Nederland Profiel: Kwaliteit, kleinschaligheid en persoonlijk contact Nauwe verbinding met regionale

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

DE NIEUWE BACHELOR OPLEIDING

DE NIEUWE BACHELOR OPLEIDING DE NIEUWE BACHELOR OPLEIDING STUDIESUCCES: DE VRIJBLIJVENDHEID VOORBIJ Diagnose Doelstellingen Maatregelen Waar staan we? Effectmeting 2 DIAGNOSE - KERNPROBLEEM Lage studierendementen in de bachelor opleidingen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 31 288 Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en Wetenschapsbeleid Nr. 484 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

ONZE TOEKOMST STUDENT- EN PROCESGERICHT ONDERWIJS BIEDT KANSEN EN UITDAGINGEN

ONZE TOEKOMST STUDENT- EN PROCESGERICHT ONDERWIJS BIEDT KANSEN EN UITDAGINGEN ONZE TOEKOMST STUDENT- EN PROCESGERICHT ONDERWIJS BIEDT KANSEN EN UITDAGINGEN DE DOCENTEN HIER COACHEN JE EN KENNEN JE BIJ NAAM Voor mij was het even wennen toen ik startte met mijn studie Leraar Basisonderwijs

Nadere informatie

Trends en Ontwikkelingen in HBO Onderwijs

Trends en Ontwikkelingen in HBO Onderwijs Trends en Ontwikkelingen in HBO Onderwijs Saxion Security Management Apeldoorn Rob van Nuland MSec Ontwerp, kwaliteit, continuïteit Waarom Security? De overheid trekt zich steeds meer terug. Bedrijven

Nadere informatie

TU/e Bachelor College Herontwerp bacheloropleidingen. VSNU Conferentie Studiesucces 13 juni 2012 dr. Diana Vinke en drs.

TU/e Bachelor College Herontwerp bacheloropleidingen. VSNU Conferentie Studiesucces 13 juni 2012 dr. Diana Vinke en drs. TU/e Bachelor College Herontwerp bacheloropleidingen VSNU Conferentie Studiesucces 13 juni 2012 dr. Diana Vinke en drs. Jim Bergmans Inhoud presentatie Grote veranderingen in het TU/e bacheloronderwijs

Nadere informatie

NHTV accelereert! Strategisch plan 2009-2012. NHTV internationaal hoger onderwijs Breda

NHTV accelereert! Strategisch plan 2009-2012. NHTV internationaal hoger onderwijs Breda NHTV accelereert! Strategisch plan 2009-2012 NHTV internationaal hoger onderwijs Breda Academisering Academisering Excellentie Internationalisering Academy for Leisure Excellentie Academy for Digital Entertainment

Nadere informatie

AkhMa at. Vraag en aanbod, ICT-alignment Paul van Uffelen

AkhMa at. Vraag en aanbod, ICT-alignment Paul van Uffelen Vraag en aanbod, ICT-alignment Paul van Uffelen Het domein wil een digitale leer- en werkomgeving (DLWO) Achtereenvolgens Enkele ervaringen vooraf en hoe deze een rol speelden bij de opzet van het project

Nadere informatie

Aanvraagformulier Nieuwe opleiding macrodoelmatigheidstoets beleidsregel 2014

Aanvraagformulier Nieuwe opleiding macrodoelmatigheidstoets beleidsregel 2014 S AMENVATTI NG Ok t ober2015 Aanvraagformulier Nieuwe opleiding macrodoelmatigheidstoets beleidsregel 2014 Basisgegevens Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): X Nieuwe opleiding Nieuw Ad programma

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Datum: 22 april 2013 Betreft: Beleidsreactie op het advies "De

Nadere informatie

GEMEENTE HOOGEVEEN. Voorstel voor burgemeester en wethouders. Onderwerp: Start HBO Hoogeveen

GEMEENTE HOOGEVEEN. Voorstel voor burgemeester en wethouders. Onderwerp: Start HBO Hoogeveen Onderwerp: Start HBO Hoogeveen Voorgesteld besluit: 1. t.b.v. voorbereiding opleiding CE Cultuurmanagement (start: studiejaar 2007-2008) 20.000,- beschikbaar stellen aan Hogeschool Drenthe. Genomen besluit

Nadere informatie

Case Development Centre

Case Development Centre Case Development Centre Toepassing van cases in het onderwijs Kenniscentrum Innovatief Ondernemerschap Hoe kan Rotterdam bestaande kennis op nieuwe wijze inzetten om de innovatiegraad van de industrie

Nadere informatie

BOKS HBO-ICT NIOC 2013 5 APRIL 2013 MISCHA BECKERS

BOKS HBO-ICT NIOC 2013 5 APRIL 2013 MISCHA BECKERS BOKS HBO-ICT NIOC 2013 5 APRIL 2013 MISCHA BECKERS INHOUD Body of knowledge and skills (BoKS) HBO-i domeinbeschrijving Curriculumontwikkeling 3 BODY OF KNOWLEDGE AND SKILLS verantwoording veel hogescholen

Nadere informatie

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils Visie op Valorisatie van onderzoeken naar ondernemen InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011 Maarten van Gils Agenda Persoonlijke introductie Het onderzoeken bij MICORD De overgang in

Nadere informatie

Samenwerking hogescholen en MKB in de topsectoren ZWAARTEPUNTVORMING PROFILERING SAMENWERKING KWALITEIT DUURZAME VERANKERING

Samenwerking hogescholen en MKB in de topsectoren ZWAARTEPUNTVORMING PROFILERING SAMENWERKING KWALITEIT DUURZAME VERANKERING Samenwerking hogescholen en MKB in de topsectoren ZWAARTEPUNTVORMING PROFILERING SAMENWERKING KWALITEIT DUURZAME VERANKERING 14 december Bedrijfslevenbrief Het kabinet heeft samenleving en bedrijfsleven

Nadere informatie

Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City.

Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City. Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City. Naar aanleiding van de Stuurgroep bijeenkomst van het Masterplan Havens Midden- Brabant heb ik gekeken naar de mogelijke

Nadere informatie

Programma Studiemiddag Studie in Cijfers

Programma Studiemiddag Studie in Cijfers Programma Studiemiddag Studie in Cijfers 14.00-14.10 Welkom en opening door dagvoorzitter IJmert van Muilwijk, voorzitter CNVjongeren 14.10-14.30 Resultaat van pilot Studie in Cijfers & visie vanuit de

Nadere informatie

Understanding Society

Understanding Society Understanding Society Understanding Society Onze onderwijsprogramma s voor excellente en ambitieuze studenten Joop Vianen Conferentie Studiesucces in het hoger onderwijs 3 maart 2010 Onze onderwijsprogramma

Nadere informatie

CREaTINg TOmORROw TECHNISCHE BEDRIJFSKUNDE. Hva TECHNIEK

CREaTINg TOmORROw TECHNISCHE BEDRIJFSKUNDE. Hva TECHNIEK CREaTINg TOmORROw 2013 2014 TECHNISCHE BEDRIJFSKUNDE Hva TECHNIEK HVA TECHNIEK TECHNISCHE BEDRIJFSKUNDE 2013-2014 Technische Bedrijfskunde: méér dan bedrijfskunde, méér dan techniek Bij de opleiding Technische

Nadere informatie

Bachelor of Business Administration (MER opleiding)

Bachelor of Business Administration (MER opleiding) Bachelor of Business Administration (MER opleiding) voor decentrale overheden Het Onderwijs De Bachelor of Business Administration voor decentrale overheden (Management, Economie & Recht, MER) wordt aangeboden

Nadere informatie

Slim samenwerken binnen en tussen vmbo en mbo in Zeeland. Presentatie tbv Bustour Slim Samenwerken VNG 27 maart 2013

Slim samenwerken binnen en tussen vmbo en mbo in Zeeland. Presentatie tbv Bustour Slim Samenwerken VNG 27 maart 2013 Slim samenwerken binnen en tussen vmbo en mbo in Zeeland Presentatie tbv Bustour Slim Samenwerken VNG 27 maart 2013 Voorgeschiedenis (1) Taskforce Zeeland, opdracht minister Plasterk Maart 2010: rapport

Nadere informatie

Nextport International community Zwolle Region

Nextport International community Zwolle Region Nextport International community Zwolle Region December 2014 1 Ideaalbeeld Zwolle 2020 Wat hebben we bereikt? We schrijven 2020. Regio Zwolle heeft een transitie doorgemaakt en wordt internationaal gezien

Nadere informatie

creating tomorrow BEDRIJFSWISKUNDE Hva techniek

creating tomorrow BEDRIJFSWISKUNDE Hva techniek creating tomorrow 2013 2014 BEDRIJFSWISKUNDE Hva techniek HVA TECHNIEK BEDRIJFSWISKUNDE 2013-2014 Bedrijfswiskunde: jij wordt degene die de feiten kent. Bij Bedrijfswiskunde draait het om het oplossen

Nadere informatie