Datum 15 augustus 2012 Onderwerp Stand van zaken MJA3

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Datum 15 augustus 2012 Onderwerp Stand van zaken MJA3"

Transcriptie

1 Ingekomen stuk Aan algemeen bestuur 19 september 2012 Datum 15 augustus 2012 Stand van zaken MJA3 Docbasenummer Portefeuillehouder Heemraden B. Vreeswijk en J. Verhoef Projectnummer Programma Waterketen Afdeling Planvorming Bijlage(n) 1. Ingekomen stuk D&H Voorgesteld wordt om kennis te nemen van de stand van zaken betreffende de Meerjarenafspraak Energie-efficiency (MJA3) bij de waterschappen Vallei & Eem en Veluwe. In dit voorstel wordt de voortgang van deze afspraken beschreven alsmede de behaalde prestaties tot nu toe en in hoofdlijnen de plannen voor de komende jaren. Deze plannen zullen worden opgenomen in een nieuw op te stellen EEP voor de planperiode De belangrijkste conclusie is dat het nieuwe waterschap Vallei & Veluwe i.o. op basis van de resultaten van de rechtsvoorgangers tot en met 2011 de energie efficiëntie ten minste met 19% heeft verbeterd (exclusief groene energie inkoop). Rekenen we de groene energie inkoop mee dan heeft het nieuwe waterschap energie efficiëntie verbetering ten minste met 38% verbeterd. Voor de komende planperiode zal de energie-efficiency verder toenemen als gevolg van de geplande realisatie van de energiefabriek Amersfoort en de verdere optimalisatie van de energiefabriek Apeldoorn. Voor het jaar 2016 als deze twee energiefabrieken zijn gerealiseerd en geoptimaliseerd is de prognose dat de energie-efficiency is verbeterd met 28% exclusief de inkoop van groene energie. Als we de inkoop van groene energie wel meerekenen is de verbetering bijna 40%. 2. Bestuurlijke aanleiding en vraag Inleiding Sinds 2008 zijn alle waterschappen aangesloten bij de Meerjarenafspraak Energieefficiency (MJA3). Het doel van deze afspraak is om als branche over de periode een verbetering van de energie-efficiency te bereiken van 30% of wel 2% per jaar. De landelijke coördinatie van het convenant loopt via de Unie van waterschappen en de Verenging van Zuiveringsbeheerders (VvZB), terwijl het AgentschapNL inhoudelijke en procesmatige ondersteuning geeft, in het bijzonder wat betreft het opstellen van de energie-efficiencyplannen en het monitoren van het energieverbruik. Zowel het waterschap Veluwe als het waterschap Vallei & Eem zijn na de

2 Blad 2 van 10 ondertekening op 1 juli 2008 gestart met het opstellen van een energie-efficiencyplan (EEP) voor de periode Energie-Efficiency Plan Op basis van de MJA3 afspraken in 2009 is gestart met het opstellen van een EEP voor de planperiode Voor beide waterschappen was het uitgangspunt om in de planperiode minimaal 8% energie-efficiency te behalen. In de eerste EEP s is beschreven welke wetgeving en overige verplichtingen van toepassing zijn en hoe de energiezorg binnen het waterschap wordt georganiseerd. Vervolgens zijn de processen beschreven van het zuiveren van afvalwater die van invloed zijn op de energie- en warmtebalans. Aangezien 2005 het startjaar was van de MJA3 afspraken is het energieverbruik en de prestatiematen als referentie vastgelegd. Prestatiematen voor de procesefficiëntie zijn de hoeveelheid getransporteerde afvalwater, de verwijderde vuilvracht in i.e. s en de hoeveelheid ontwaterde slib. Voor het bepalen van de verbetering van energie efficiëntie wordt gebruik gemaakt van drie factoren: de procesefficiëntie, de duurzaamheid van energie en de efficiëntie in de keten. Als basis voor de energie efficiëntie verbetering over de planperiode is gebruik gemaakt van bestaande investeringsplannen uit Bij het opstellen van het EEP is gebruik gemaakt van bestaande (energiebesparende/duurzame energie opwekkende) plannen. Energiebesparing was voor beide waterschappen al een belangrijke doelstelling, waardoor het opstellen van het EEP eigenlijk niets meer was dan het opschrijven van bestaande investeringsplannen. Tussenstand MJA3 Het MJA resultaat wordt berekend aan de hand van het totale primaire energieverbruik, de geleverde prestatie en het daaruit herleide referentieverbruik op basis van Het primaire energieverbruik omvat de ingekochte energie (elektriciteit en aardgas) inclusief de inzet van duurzame energie en geleverde energie. Hierbij gaat het zowel om de eigen opwekking als de inkoop van duurzame energie. Het primaire energiegebruik wordt gecorrigeerd met het energiegebruik van maatregelen die uitgevoerd moesten worden als gevolg van invloedsfactoren zoals bijvoorbeeld strengere regelgeving. Elk jaar wordt het energieverbruik aan het Agentschap gerapporteerd door middel van de MJA Monitoring, zie Bijlage 1. De onderbouwing van deze monitoring is het energieoverzicht zoals gegeven in Bijlage 2. Uit de laatste MJA-monitoring 2011 van het Agentschap blijkt dat de beide waterschappen (exclusief groene energie inkoop) ten opzichte van 2005 hun energie efficiency (EEI) als volgt hebben verbeterd: Vallei & Eem met 11,7% Veluwe met 27,1%. Gezamenlijk levert dit een energie efficiency besparing op van 19%, zie bijlage 3. Het relatief hoge percentage van waterschap Veluwe wordt vooral veroorzaakt door de eigen opwekking van duurzame energie op de RWZI Apeldoorn. Bij waterschap Veluwe lag de prioriteit bij de efficiency in duurzame energie, terwijl bij het waterschap Vallei&Eem zich vooral op procesefficiency heeft gericht. In bijlage 2 is het energieoverzicht gegeven van de beide waterschappen.

3 Blad 3 van 10 De boven genoemde verbeteringen zijn berekend zonder rekening te houden met het verbeteren van de ketenefficiëntie. Beide waterschappen hebben namelijk al verbeteringen in de keten gerealiseerd alleen is het onduidelijk hoe deze meegenomen moeten worden. Daarom kan gesteld worden dat genoemde percentages ten minste aangeven wat de energie efficiëntie verbetering is. Groene energie De inkoop van groene energie staat ter discussie als energiebesparingsmaatregel, maar wordt conform de MJA afspraken vooralsnog wel als besparingsmaatregel binnen de pijler duurzame energie gewaardeerd. Indien de inkoop van groene energie wordt meegeteld zakt voor het MJA de duurzaamheidindex naar 0 en wordt de energie efficiency als volgt: Vallei & Eem 41,0% Veluwe 35,4%. Vallei&Veluwe samen 38,7% Voor Vallei & Eem betekent dit een sterke verbetering van het resultaat. Bij Veluwe is de verbetering kleiner omdat het aandeel van de eigen opwekking van duurzame energie niet meer zichtbaar is in de factor duurzame energie. Bijlage 1 zijn de MJA tabellen weergegeven zoals in het elektronisch Meer Jaren Verslag (e-mjv) per waterschap zijn gepresenteerd. Uitgevoerde maatregelen Bij het Waterschap Veluwe is de energiebesparing behalve door het project slibvergisting externe afvalstromen tot stand gekomen door de volgende maatregelen: RWZI Apeldoorn o Deelstroombehandeling (DEMON) o Isoleren navergister. RWZI Elburg o Bijplaatsen gasmotor RWZI Epe o Nieuwbouw Nereda als zuiveringsproces o Verbetering (isolatie) bedrijfsgebouw Bij het Waterschap Vallei & Eem zijn de belangrijkste maatregelen die in de afgelopen planperiode zijn uitgevoerd als volgt: RWZI Amersfoort o Bellenbeluchting o Actief koolfilter biogas o Vervanging slibcentrifuges RWZI Veenendaal o Aanpassen beluchtingsregeling o Actief koolfilter biogas o Vervanging gasmotor voor HR WKK RWZI Renkum o Vervanging influentpompen voor HR pomp

4 Blad 4 van 10 RWZI Ede o Uitbreiding analyzers beluchtingscircuit o Aanpassing procesregeling o Mechanische menging slibgisting RWZI Soest o Actief koolfilter Nog uit te voeren maatregelen: In het EEP van Vallei & Eem staan de volgende 3 maatregelen nog op de planning: 1) Deels bellenbeluchting op de RWZI Veenendaal (in werking gekomen februari 2011). 2) Deels bellenbeluchting RWZI Soest staat op de planning om uitgevoerd te worden in 2012 onder voorbehoud dat het financieel haalbaar is. 3) Deels bellenbeluchting RWZI Woudenberg; deze is komen te vervallen omdat het niet aan de voorwaarde kan doen dat het geïnvesteerde geld binnen 10 jaar terugverdiend kan worden. In het EEP van Veluwe staat voor 2012 nog de optimalisatie van de beluchting op de RWZI Brummen op de planning. Invloedsfactoren De resultaten van alle bovengenoemde maatregelen zijn beïnvloed door een aantal factoren. Deze zijn in de EEP s beschreven en kunnen een positief (besparend) of negatief (ontsparend) effect hebben. Bijvoorbeeld wanneer er een zandfiltratie wordt gebouwd gaat dit meestal veel extra energie kosten, maar levert het niet veel op in de verwijdering van i.e. s. Dit surplus aan kwh s mag dan worden afgetrokken van het totaalverbruik. Invloedsfactoren gaan over het algemeen over ontsparende maatregelen. Hieronder worde de belangrijkste maatregelen en invloedsfactoren per waterschap nader toegelicht. Ws Veluwe Op de RWZI Apeldoorn is in november 2007 de slibontwateringsinstallatie in bedrijf genomen. Hierdoor nam het totaal elektriciteitsverbruik toe. In de periode voor 2007 werd het slib niet ontwaterd maar afgevoerd naar de Vartech installatie. (Dit is een ketenmaatregel waarbij uit onderzoek is gebleken dat de gebruikte verwijderingsmethode via de Vartech installatie energetisch ongunstiger was dan de nieuwe verwijderingsmethode). Op de RWZI Harderwijk is in 2009 de zandfiltratie in bedrijf genomen. Deze installatie was noodzakelijk om te kunnen voldoen aan de strengere effluenteisen. De RWZI Terwolde is sinds 2007 overbelast als gevolg van een externe belasting van een stortplaats. Deze afvalstroom heeft een zeer ongunstige CZV/N verhouding, waardoor er veel energie nodig is bij de zuivering. Ws Vallei & Eem In de periode vanaf 2008 is het waterschap begonnen met de bouw van nabehandelingsinstallaties (o.a. zandfiltratie) om te kunnen voldoen aan de Europese kaderrichtlijn Water. In 2009 zijn er drie installaties gerealiseerd, namelijk op de RWZI s Nijkerk, Bennekom en Woudenberg. In 2011 zijn er twee bijgekomen op de

5 Blad 5 van 10 RWZI s Amersfoort en Veenendaal, maar die zijn pas op het einde van het jaar in bedrijf genomen en zijn nauwelijks van invloed geweest op het energieverbruik in Daarnaast zijn er twee nieuwe slibontwateringsinstallaties gebouwd op respectievelijk Ede (november 2007) en Amersfoort Deze kunnen, net als in Apeldoorn, beide beschouwd worden als keten maatregelen (Amersfoort voert sinds 2008 niet 20% ds maar 24% ds af. De ontwatering op Ede is gebouwd omdat gestopt is met afvoeren naar de Vartech). Vervolg MJA3 door Waterschap Vallei&Veluwe EEP Voor de volgende planperiode zal door het waterschap Vallei&Veluwe een nieuw Energy Efficiency Plan (EEP) worden opgesteld. Dit EEP wordt in principe een update van de twee vorige EEP s. Voor de nieuwe periode geldt binnen het kader van de algemene afspraken als doelstelling een energiebesparing van gemiddeld 2% per jaar met als referentie het jaar Wel worden er enkele accenten verlegd. In het bijzonder krijgen ketenmaatregelen nadrukkelijker de aandacht. Zij zullen meer in beeld moeten worden gebracht. Maar kern van het EEP vormen de geselecteerde, energiebesparende maatregelen. Hierbij is de context van het EEP van belang, namelijk het bedrijfinterne, strategische afwegingskader en de externe omgeving waarin het waterschap opereert. Het EEP dient voor 1 oktober bij het Agentschap.NL te worden ingediend. Energiefabrieken Apeldoorn en Amersfoort In de komende planperiode zullen twee geplande maatregelen zorgen voor een grote energie efficiency besparing, namelijk optimalisatie en realisatie van de energiefabrieken Apeldoorn en Amersfoort, In beide rwzi s zal door aanpassingen aan het zuiveringsproces en de slibverwerking de biogasproductie enorm toenemen, waarmee extra warmte en elektriciteit zal worden geproduceerd. Daarnaast zal het drogestofgehalte van het ontwaterd slib hoger worden. Dit levert voordeel op in de keten. De prognose is dat met de realisatie van de twee energiefabrieken de energie efficiency verbetering exclusief de inkoop van groene energie 2016 in totaal meer dan 28% zal zijn t.o.v. het jaar Als de inkoop van groene energie wel wordt meegerekend is dit bijna 40%. Naast deze maatregelen zullen ook op een aantal andere ruzies nog verbeteringen worden aangebracht die voor een verdere energiebesparing zullen zorg dragen. Klimaatakkoord In het voorjaar van 2010 is door de Unie van waterschappen en het Rijk een Klimaatakkoord afgesloten waarin ook de MJA wordt genoemd. Daarnaast is de ambitie vastgesteld om in 2030 voor 40% in eigen energieverbruik te voorzien door eigen duurzame energieproductie (vooral biogas) en om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen. Op basis van de resultaten van 2011 blijkt dat het waterschap Vallei&Veluwe al meer dan 50% van het energieverbruik zelf opwekt. In 2016 zal dit na optimalisatie en realisering van de energiefabrieken Apeldoorn en Amersfoort naar verwachting oplopen naar ongeveer 69%. Hiermee zal het Waterschap Vallei&Veluwe een grote bijdrage leveren aan het Klimaatakkoord.

6 Blad 6 van 10 Andere energiemaatregelen Het waterschap Vallei&Veluwe is niet alleen bezig met energiebesparing in de waterketen, maar ook in het waterbeheer. Sinds 2010 is een waterkrachtcentrale in bedrijf naast de Hezenbergerstuw tussen Hattem en Wapenveld. Het vallende water brengt een vijzel in beweging waardoor elektriciteit wordt opgewekt. De centrale levert circa 150 MWh per jaar wat overeenkomt met het gemiddeld jaarlijks energieverbruik van 43 huishoudens. Voorts zullen op het dak van het waterschapsgebouw in Apeldoorn voor eind september zonnepanelen worden geplaatst. De panelen met een oppervlak van ca 330 m 2 zullen gemiddeld een energieproductie van 45 MWh per jaar leveren. Dit is ongeveer 10% van het totale energieverbruik in het kantoor. 3. Bestuurlijke risico s / positionering / mandatering Het uitvoeren van de MJA3 afspraken is conform het convenant dat door de Unie van waterschappen met het Ministerie van EZ is getekend in MJA heeft een impuls gegeven aan de verdere professionalisering van de energiezorg binnen het waterschap. Het optimaliseren van het energieverbruik en de opwekking levert naast het realiseren van de klimaatdoelstellingen ook voordelen op met betrekking tot het verminderen van de afhankelijkheid van de prijsontwikkelingen op de energiemarkt. 4. Uitgangspunten / eerdere besluiten Het D&H van Waterschap Vallei & Eem is op 3 juli 2008 akkoord gegaan met het afsluiten van het Meerjaren Energie Efficiency-convenant. Daarna is nog niet gerapporteerd over tussenresultaten. Bij Waterschap Veluwe is in juni 2010 een tussenstand gemeld aan het D&H en aan het AB. 5. Maatschappelijk draagvlak/mvo Het uitvoeren van het MJA3 convenant door het waterschap past naadloos in het MVO beleid. Communicatie De resultaten van de tussenstand van de MJA afspraken kunnen na publicatie een bijdrage leveren aan het imago van het waterschap Vallei&Veluwe als vooruitstrevende en duurzaam gerichte organisatie.

7 Blad 7 van Ondertekening ing. P. Spaan secretaris mr. G.P. Dalhuisen secretaris ir. G. Verwolf dijkgraaf drs. J.M.P. Moons dijkgraaf 7. Besluit Bestuur

8 Blad 8 van 10 Bijlage 1 MJA Monitoring 2011 MJA resultaat Veluwe Totale primaire energiegebruik ( TJ) 254, ,534 Referentie energieverbruik (TJ) 254, ,734 Correctiefactor (TJ) 1,350 Eigen opwekking (TJ) 196,578 Doorgeleverde warmte (TJ) 17,752 MJA resultaat Vallei&Eem Totale primaire energiegebruik ( TJ) 298, ,115 Referentie energieverbruik (TJ) 298, ,930 Correctiefactor (TJ) 6,250 Eigen opwekking (TJ) 144,891 Doorgeleverde warmte (TJ) - 1 TJ (Terra Joule) = Kilowattuur (afgerond)

9 Blad 9 van 10 Bijlage 2 Energieoverzicht Referentiejaar 2005 Energieverbruik Inkoop inkoop aardgas Warmte ve verw. verbruik zandfiltratie opwekking groen grijs inkoop levering MWh/j MWh/j MWh/j MWh/j MWh/j m3/j TJ/j Vallei&Eem ,9% Veluwe ,2% Vallei&Veluwe ,6% Energieverbruik Inkoop inkoop aardgas Warmte ve verw verbruik zandfiltratie opwekking groen grijs inkoop levering MWh/j MWh/j MWh/j MWh/j m3/j TJ/j Vallei&Eem ,1% Veluwe ,2% ,8 Vallei&Veluwe ,3% ,8 Prognose 2016 Energieverbruik Inkoop inkoop aardgas Warmte ve verw verbruik zandfiltratie opwekking groen grijs inkoop levering MWh/j MWh/j MWh/j MWh/j m3/j TJ/j Vallei&Eem ,1% Veluwe ,1% ,8 Vallei&Veluwe ,2% ,8

10 Blad 10 van 10 Bijlage 3 Energie efficiency verbetering EEI verbetering in 2011 EEI verbetering V&E VEL V&V Exclusief inkoop groene energie ( %) 11,7 27,1 19,0 Inclusief inkoop groene energie ( %) 41,0 35,4 38,7 Prognose EEI verbetering in 2016 EEI verbetering V&V Exclusief inkoop groene energie ( %) 28,4 Inclusief inkoop groene energie ( %) 39,7 Toelichting EEI EEI = Energie Efficiency Index: dit is het quotiënt van enerzijds het energiegebruik in het betrokken jaar en anderzijds het energiegebruik dat nodig zou zijn geweest om hetzelfde productievolume te realiseren met het specifiek energiegebruik voor de betreffende producten in het referentiejaar; alsmede de hiermee samenhangende vermeden CO2- emissies. Het referentiejaar is 2005.

Energie uit afvalwater

Energie uit afvalwater Energie uit afvalwater 15 november 2011 Giel Geraeds en Ad de Man Waterschapsbedrijf Limburg is een samenwerkingsverband van Waterschap Peel en Maasvallei en Waterschap Roer en Overmaas Onderwerpen Introductie

Nadere informatie

VOORTGANGSRAPPORTAGE ONTWIKKELING ENERGIE-EFFICIENTIE IN DE SUPERMARKTSECTOR OVER HET JAAR 2012

VOORTGANGSRAPPORTAGE ONTWIKKELING ENERGIE-EFFICIENTIE IN DE SUPERMARKTSECTOR OVER HET JAAR 2012 Energy Services Verhoef BV VOORTGANGSRAPPORTAGE ONTWIKKELING ENERGIE-EFFICIENTIE IN DE SUPERMARKTSECTOR OVER HET JAAR 2012 Concept, 21 mei 2013 Opgesteld door Energy Services Verhoef BV in opdracht van

Nadere informatie

11/04/2016 15:28:38 Boom + Verweij

11/04/2016 15:28:38 Boom + Verweij Elektronisch Milieujaarverslag 2015 11/04/2016 15:28:38 Boom + Verweij Algemene gegevens Algemene gegevens Naam moederbedrijf/concern Naam inrichting Drukkerij Verweij B.V. Boom + Verweij Vestigingsadres

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2012 Wetenschappelijk onderwijs

MJA-Sectorrapport 2012 Wetenschappelijk onderwijs MJA-Sectorrapport 2012 Wetenschappelijk onderwijs Colofon Projectnaam: MJA-monitoring Wetenschappelijk onderwijs Datum: 16 mei 2013 Status: Eindversie Kenmerk: 1235678/223/BHW/AB/157005 Contactpersoon:

Nadere informatie

Meerjarenplan Energie-efficiency Nederlandse Universiteiten 2013-2016. Samenvatting van de universitaire Energie Efficiency Planne n

Meerjarenplan Energie-efficiency Nederlandse Universiteiten 2013-2016. Samenvatting van de universitaire Energie Efficiency Planne n Meerjarenplan Energie-efficiency Nederlandse Universiteiten 2013-2016 Samenvatting van de universitaire Energie Efficiency Planne n Context Vanaf 1992 heeft de overheid in het kader van het energiebesparingsbeleid

Nadere informatie

Bedrijfsvergelijking (2009)

Bedrijfsvergelijking (2009) Artikel Afvalwaterzuivering Energie onder één noemer Mirabella Mulder (Mirabella Mulder Waste Water Management) Jos Frijns (KWR Watercycle Research Institute) Ad de Man (Waterschapsbedrijf Limburg) Henri

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

Omzet.Amersfoort. Van onderzoek naar realisatie. Henry van Veldhuizen 28 juni 2011

Omzet.Amersfoort. Van onderzoek naar realisatie. Henry van Veldhuizen 28 juni 2011 Omzet.Amersfoort Van onderzoek naar realisatie Henry van Veldhuizen 28 juni 2011 Doelen 1. Terugkoppeling onderzoek Omzet.Amersfoort 2. Voorbereiden voorstel AB 30 juni 2011 Historie van het project: plannen

Nadere informatie

ALGEMENE VERGADERING. 18 december 2012 Waterketen, afdeling Zuiveringen en Gemalen. 29 november 2012 H. Kuipers

ALGEMENE VERGADERING. 18 december 2012 Waterketen, afdeling Zuiveringen en Gemalen. 29 november 2012 H. Kuipers VERGADERDATUM SECTOR/AFDELING 18 december 2012 Waterketen, afdeling Zuiveringen en Gemalen STUKDATUM NAAM STELLER 29 november 2012 H. Kuipers ALGEMENE VERGADERING AGENDAPUNT ONDERWERP 7 Renovatie en upgrade

Nadere informatie

MJA Sectorrapport 2011 Aardappelverwerkende industrie

MJA Sectorrapport 2011 Aardappelverwerkende industrie MJA Sectorrapport 2011 Aardappelverwerkende industrie Pagina 1 van 1 Colofon Projectnaam Locatie Contactpersoon Dit rapport is tot stand gekomen in samenwerking met Versienummer Datum Status Kenmerk Sectorrapport

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO2 reductie periode 2-2012

Voortgangsrapportage CO2 reductie periode 2-2012 Voortgangsrapportage CO2 reductie periode 2-2012 Voor akkoord, opsteller Voor vrijgave Naam R.W. Goudswaard G. J. van de Pol Functie KAM-manager Algemeen directeur Datum 04-12-2012 10-12-2012 Handtekening

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO2 reductie periode 2012

Voortgangsrapportage CO2 reductie periode 2012 Voortgangsrapportage CO2 reductie periode 2012 Voor akkoord, opsteller Naam R.W. Goudswaard Functie KAM-manager Datum 17-6-2013 Handtekening 1 Voortgang doelstellingen voor Scope 1 en 2 1.1 Reductiedoelstellingen

Nadere informatie

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering Heleen Pinkse Aanleiding Energiefabriek: Door toepassen van chemicaliën kan energiegebruik van de zuivering verminderen, maar..

Nadere informatie

MEE-Sectorrapport 2013 Metallurgische industrie

MEE-Sectorrapport 2013 Metallurgische industrie MEE-Sectorrapport 2013 Metallurgische industrie Colofon Projectnaam: MEE-monitoring Metallurgische industrie Datum: 16 juni 2014 Status: Definitief (V12b) Kenmerk: TG/MLI/156013 MEE Locatie: Utrecht Contactpersoon:

Nadere informatie

In D&H: 04-02-2014 Steller: J.C.P. de Wit BMZ (tkn) Telefoonnummer: 030 634 57 24 SKK Afdeling: Zuiveringsbeheer

In D&H: 04-02-2014 Steller: J.C.P. de Wit BMZ (tkn) Telefoonnummer: 030 634 57 24 SKK Afdeling: Zuiveringsbeheer COLLEGE VAN DIJKGRAAF EN HOOGHEEMRADEN COMMISSIE BMZ ALGEMEEN BESTUUR Agendapunt Onderwerp: Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer 2012 (BMZ) Nummer: 787874 In D&H: 04-02-2014 Steller: J.C.P. de Wit In

Nadere informatie

Datum: 26 juni 2014 Agendapunt nr: 6.b.

Datum: 26 juni 2014 Agendapunt nr: 6.b. Datum: 26 juni Agendapunt nr: 6.b. Aan de Verenigde Vergadering Energieproject rwzi Spijkenisse Aard voorstel Informerend stuk Aantal Bijlagen 2 Voorstel behandeld door Datum Verenigde Vergadering 26 juni

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2014 Financiële dienstverleners

MJA-Sectorrapport 2014 Financiële dienstverleners MJA-Sectorrapport 2014 Financiële dienstverleners Colofon Projectnaam: MJA-monitoring 2014 Sector: Financiële dienstverleners Datum: 22-juni-2015 Status: Definitief Kenmerk: 22062015/WW/156015 Locatie:

Nadere informatie

Klimaatakkoord Rijk en UvW

Klimaatakkoord Rijk en UvW Klimaatakkoord Rijk en UvW Politieke en beleidsmatige context (klimaatbeleid) Rafaël Lazaroms 25 mei 2010 1 Inhoud presentatie Voorstellen Internationaal en nationaal klimaatbeleid Positie waterschappen

Nadere informatie

Bijlage 1. Noorderzijlvest Gemiddeld Nederland NZV t.o.v. gem. 2006 78,2 83,7-5,5 2009 81,6 86,6-5,0 2012 84,6 86,6-2,0

Bijlage 1. Noorderzijlvest Gemiddeld Nederland NZV t.o.v. gem. 2006 78,2 83,7-5,5 2009 81,6 86,6-5,0 2012 84,6 86,6-2,0 Bijlage 1 Inleiding Door ons waterschap is voor het jaar 2012 weer deelgenomen aan de Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer (BVZ). Met de uitkomsten van deze vergelijking kan de positie c.q. score van

Nadere informatie

AGENDAPUNT 4a/b. Onderwerp: Bijstelling realisatie 1e fase Energiefabriek Nieuwegein Nummer: 626444. Voorstel. Het college stelt u voor om

AGENDAPUNT 4a/b. Onderwerp: Bijstelling realisatie 1e fase Energiefabriek Nieuwegein Nummer: 626444. Voorstel. Het college stelt u voor om VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 4a/b Onderwerp: Bijstelling realisatie 1e fase Energiefabriek Nieuwegein Nummer: 626444 In D&H: 02-04-2013 Steller: Tonny Oosterhoff In Cie: BMZ 23-04-2013

Nadere informatie

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen 31 mei 2012 INHOUDSOPGAVE Inleiding... 3 1. Totale resultaten... 4 1.1 Elektriciteitsverbruik... 4 1.2 Gasverbruik... 4 1.3 Warmteverbruik... 4 1.4 Totaalverbruik

Nadere informatie

Kansen voor duurzame opwekking van energie bij Waterschap De Dommel

Kansen voor duurzame opwekking van energie bij Waterschap De Dommel Page 1 of 5 Kansen voor duurzame opwekking van energie bij Waterschap De Dommel Auteur: Anne Bosma, Tony Flameling, Toine van Dartel, Ruud Holtzer Bedrijfsnaam: Tauw, Waterschap De Dommel Rioolwaterzuiveringen

Nadere informatie

Bijlage 4: Milieu en energieprestaties: Emissies van de toekomstige rwzi Utrecht (DM 851139)

Bijlage 4: Milieu en energieprestaties: Emissies van de toekomstige rwzi Utrecht (DM 851139) Notitie HASKONINGDHV NEDERLAND B.V. WATER TECHNOLOGY Bijlage 4: Milieu en energieprestaties: Emissies van de toekomstige rwzi Utrecht (DM 851139) Aan : E. Rekswinkel, M. Boersen Van : Wim Wiegant Controle

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2013 Hoger beroepsonderwijs

MJA-Sectorrapport 2013 Hoger beroepsonderwijs MJA-Sectorrapport 2013 Hoger beroepsonderwijs Colofon Projectnaam: MJA-monitoring Hoger beroepsonderwijs Datum: 26-6-2014 Status: Definitief Kenmerk: 1235678/U&W/WJW/MS/157002 Locatie: Utrecht Contactpersoon:

Nadere informatie

Hollandse Delta. Datum: 28 november 2013 Agendapunt nr: 11. B1303727. Aan de Verenigde Vergadering

Hollandse Delta. Datum: 28 november 2013 Agendapunt nr: 11. B1303727. Aan de Verenigde Vergadering Datum: 28 november 2013 Agendapunt nr: 11. B1303727 waterschap Hollandse Delta Aan de Verenigde Vergadering Aanvraag projectinvesteringskrediet "Renovatie slibontwateringsinstallatie rwzi Hoogvliet". Aard

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO2 reductie periode 1-2014

Voortgangsrapportage CO2 reductie periode 1-2014 Voortgangsrapportage CO2 reductie periode 1-2014 Revisie Auteur Datum Toelichting Voor akkoord, opsteller Naam R.B. van Dijk Functie KAM-manager Datum 13-2-2015 Handtekening 1 Voortgang doelstellingen

Nadere informatie

MJA- Sectorrapport 2013 ICT

MJA- Sectorrapport 2013 ICT MJA- Sectorrapport 2013 ICT Colofon Projectnaam: MJA-monitoring ICT Datum: 140717 Status: Definitief Kenmerk: 1235678/223/HVDK/CC/156011 Locatie: Utrecht Contactpersoon: Ir. J.M. van der Knaap Ondersteunend

Nadere informatie

Parafering besluit PFO Woo 27-01-2015 B Gewijzigd akkoord Geparafeerd door: Cuypers, M.P. D&H 17-02-2015 H Conform Geparafeerd door: Cuypers, M.P.

Parafering besluit PFO Woo 27-01-2015 B Gewijzigd akkoord Geparafeerd door: Cuypers, M.P. D&H 17-02-2015 H Conform Geparafeerd door: Cuypers, M.P. agendapunt 3.b.5 1170216 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden KLIMAATMONITOR 2014 Portefeuillehouder Woorst, I.J.A. ter Datum 17 februari 2015 Aard bespreking Besluitvormend Afstemming Bijlagen 3

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO2 reductie periode 1-2013

Voortgangsrapportage CO2 reductie periode 1-2013 Voortgangsrapportage CO2 reductie periode 1-2013 Voor akkoord, opsteller Naam R.W. Goudswaard Functie KAM-manager Datum 24-09-2013 Handtekening 1 Voortgang doelstellingen voor Scope 1 en 2 1.1 Reductiedoelstellingen

Nadere informatie

AGENDAPUNT 7 ONTWERP. Onderwerp: Bijstelling realisatie 1e fase Energiefabriek Nieuwegein Nummer: 626444. Voorstel. Het college stelt u voor om

AGENDAPUNT 7 ONTWERP. Onderwerp: Bijstelling realisatie 1e fase Energiefabriek Nieuwegein Nummer: 626444. Voorstel. Het college stelt u voor om VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 7 Onderwerp: Bijstelling realisatie 1e fase Energiefabriek Nieuwegein Nummer: 626444 In D&H: 02-04-2013 Steller: Tonny Oosterhoff In Cie: BMZ 23-04-2013 Telefoonnummer:

Nadere informatie

klimaatmonitor waterschappen 2014

klimaatmonitor waterschappen 2014 Imagine the result klimaatmonitor waterschappen 2014 Monitoring klimaatakkoord Rijk Waterschappen 2010-2020 Unie van Waterschappen, Den Haag KLIMAATMONITOR WATERSCHAPPEN 2014 UNIE VAN WATERSCHAPPEN DEN

Nadere informatie

AGENDAPUNT 9 ONTWERP. Onderwerp: Krediet renovatie rwzi De Meern Nummer: 568495. Voorstel. Het college stelt u voor om

AGENDAPUNT 9 ONTWERP. Onderwerp: Krediet renovatie rwzi De Meern Nummer: 568495. Voorstel. Het college stelt u voor om VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 9 Onderwerp: Krediet renovatie rwzi De Meern Nummer: 568495 In D&H: 16-07-2013 Steller: Tonny Oosterhoff In Cie: BMZ 03-09-2013 Telefoonnummer: (030) 6345726

Nadere informatie

Datum 4 september 2012 Onderwerp Huisstijl. E. Blom en G. van de Brandhof Projectnummer

Datum 4 september 2012 Onderwerp Huisstijl. E. Blom en G. van de Brandhof Projectnummer Voorstel Aan algemeen bestuur 19 september 2012 Datum 4 september 2012 Docbasenummer 00261700 Portefeuillehouder E. Blom en G. van de Brandhof Projectnummer Programma Afdeling Bestuur en belastingen Services

Nadere informatie

Vergelijking methoden energiebesparing: PME en MJA Inleiding Meerjarenafspraken energie-efficiency

Vergelijking methoden energiebesparing: PME en MJA Inleiding Meerjarenafspraken energie-efficiency Vergelijking methoden energiebesparing: PME en MJA Door Martijn Verdonk (PBL) en Piet Boonekamp (ECN) Met bijdragen van: Annemie Loozen en Harry Vreuls (SenterNovem) Inleiding Het meten van energiebesparing

Nadere informatie

Informatiesheets ter ondersteuning van de MJA-monitoring dienstensectoren

Informatiesheets ter ondersteuning van de MJA-monitoring dienstensectoren Informatiesheets ter ondersteuning van de MJA-monitoring dienstensectoren Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Januari 2015 Croeselaan 15 Postbus 8242 3503 RE Utrecht t +31 (0)88 042 42 42 e info@rvo.nl

Nadere informatie

Bijlage 2: context, achtergrond en beleidsafwegingen energiebeleid 2012

Bijlage 2: context, achtergrond en beleidsafwegingen energiebeleid 2012 Bijlage 2: context, achtergrond en beleidsafwegingen energiebeleid 2012 Inhoud 1 Huidig energiebeleid... 1 2 Nieuwe ontwikkelingen: Energiedoelstellingen Klimaatakkoord... 2 3 Afwegingen beleidskeuzes

Nadere informatie

GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE

GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE In kort bestek Rafael Lazaroms INHOUDSOPGAVE 1. Wat houdt het in? 2. Motieven, doelstellingen en ambities 3. Organisatiestructuur GELOOFWAARDIGE BOODSCHAP Waterschappen hebben

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2012 ICT

MJA-Sectorrapport 2012 ICT MJA-Sectorrapport 2012 ICT Colofon Projectnaam: MJA-monitoring ICT Datum: 13 06 13 Status: Definitief Kenmerk: 1235678/223/HVDK/CC/156011 Locatie: Utrecht Contactpersoon: Hans van der Knaap Ondersteunend

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2013 Frisdranken, Waters en Sappen

MJA-Sectorrapport 2013 Frisdranken, Waters en Sappen MJA-Sectorrapport 2013 Frisdranken, Waters en Sappen Colofon Projectnaam: MJA-monitoring Frisdranken, Waters en Sappen Datum: 13 juni 2014 Status: Definitief Kenmerk: 1235678/nnb/TDL/nnb/158002 Locatie:

Nadere informatie

De klimaatneutrale waterketen

De klimaatneutrale waterketen De klimaatneutrale waterketen Jos Frijns Lelystad, 13 februari 2009 Klimaatverandering: adaptatie ja, maar ook mitigatie Belang van mitigatie voor watersector Gevolgen worden vooral zichtbaar in de waterketen,

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2014 ICT

MJA-Sectorrapport 2014 ICT MJA-Sectorrapport 2014 ICT Colofon Projectnaam: MJA-monitoring 2014 Sector: ICT Datum: 150716 Status: definitief Kenmerk: 1235678/HVDK/156011 Locatie: Utrecht Contactpersoon: Ir J.M. van der Knaap Ondersteunend

Nadere informatie

in te stemmen met de Energievisie Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, als beleidskader voor ons waterschap.

in te stemmen met de Energievisie Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, als beleidskader voor ons waterschap. VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 5 a/b Onderwerp: Energievisie Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden Nummer: 535186 In D&H: 16-10-2012 Steller: Marco van Schaik In Cie: BMZ 13-11-2012 Telefoonnummer:

Nadere informatie

Naar een energieneutrale waterkringloop. Een stip op de horizon

Naar een energieneutrale waterkringloop. Een stip op de horizon Naar een energieneutrale waterkringloop Een stip op de horizon Een stip op de horizon Energie in de kringloop waterschap Regge en Dinkel en waterschap Groot Salland werken aan initiatieven op het gebied

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 - reductiedoelstellingen scope 1 & 2 -emissies

Voortgangsrapportage CO 2 - reductiedoelstellingen scope 1 & 2 -emissies Voortgangsrapportage CO 2 - reductiedoelstellingen scope 1 & 2 -emissies BESIX Nederland Branch 17 oktober 2011 Definitief rapport BESIX Nederland Branch Trondheim 22-24 Postbus 8 2990 AA Barendrecht

Nadere informatie

Monitor klimaatbeleid. Gemeente Hunsum (fictief)

Monitor klimaatbeleid. Gemeente Hunsum (fictief) Inleiding Behaalt uw gemeente de klimaatdoelstellingen? Wilt u weten hoeveel duurzame energie in uw gemeente wordt geproduceerd of energie wordt bespaard? Zoekt u inzicht in welke maatregelen succesvol

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2014 Tankopslag en -overslagbedrijven

MJA-Sectorrapport 2014 Tankopslag en -overslagbedrijven MJA-Sectorrapport 2014 Tankopslag en -overslagbedrijven Colofon Projectnaam: MJA-monitoring 2014 Sector: Tankopslag en -overslagbedrijven Datum: 01 juni 2015 Status: Definitief Kenmerk: FVDP/156022 Locatie:

Nadere informatie

Voortgangsrapportage 3 CO 2 - reductiedoelstellingen scope 1 & 2 emissies 1 e semester 2012

Voortgangsrapportage 3 CO 2 - reductiedoelstellingen scope 1 & 2 emissies 1 e semester 2012 Voortgangsrapportage 3 CO 2 - reductiedoelstellingen scope 1 & 2 emissies 1 e semester 2012 BESIX Nederland Branch 19 november 2012 Definitief Error! Reference source not found. - i - BESIX Nederland Branch

Nadere informatie

buffer warmte CO 2 Aardgas / hout WK-installatie, gasketel of houtketel brandstof Elektriciteitslevering aan net

buffer warmte CO 2 Aardgas / hout WK-installatie, gasketel of houtketel brandstof Elektriciteitslevering aan net 3 juli 2010, De Ruijter Energy Consult Energie- en CO 2 -emissieprestatie van verschillende energievoorzieningsconcepten voor Biologisch Tuinbouwbedrijf gebroeders Verbeek in Velden Gebroeders Verbeek

Nadere informatie

Influent fijnzeven in rwzi s. Chris Ruiken Enna Klaversma

Influent fijnzeven in rwzi s. Chris Ruiken Enna Klaversma Influent fijnzeven in rwzi s Chris Ruiken Enna Klaversma Inhoud Kosten en opbrengsten Energiebalans 19-05-2010 2 Grofvuilrooster 6 mm Zandvanger Voorbezinktank aeratietank nabezinktank effluent Primair

Nadere informatie

KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN

KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN AKKOORDEN EN GREEN DEALS Rafaël Lazaroms Coördinator Energie en duurzaamheid Unie van Waterschappen 1. Duurzaamheid en taken waterschappen 2. Duurzame ambities in akkoorden

Nadere informatie

MJA3 ICT-sector. Jeroen van der Tang. Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT

MJA3 ICT-sector. Jeroen van der Tang. Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT MJA3 ICT-sector Jeroen van der Tang Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT Duurzaamheid @ Nederland ICT Resultaten en initiatieven Nederland ICT op energiebesparing & milieu» MJA3 energie-efficiëntie

Nadere informatie

Aan. Portefeuillehouder

Aan. Portefeuillehouder Voorstel Aan Portefeuillehouder algemeen bestuur 25 november 2009 G.J. van den Brandhof Datum 11 november 2009 Onderwerp Omgaan met duurzaamheid binnen Waterschap Veluwe Opgemaakt door Waterschap Veluwe

Nadere informatie

Afvalwaterzuivering: Energie onder één noemer. Eindrapport Definitief

Afvalwaterzuivering: Energie onder één noemer. Eindrapport Definitief Afvalwaterzuivering: Energie onder één noemer Eindrapport Definitief KWR 2011.034 30 maart 2011 Afvalwaterzuivering: Energie onder één noemer Eindrapport Definitief KWR 2011.034 30 maart 2011 2011 KWR,

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2012 Tankopslag en -overslagbedrijven

MJA-Sectorrapport 2012 Tankopslag en -overslagbedrijven MJA-Sectorrapport 2012 Tankopslag en -overslagbedrijven Colofon Projectnaam: MJA-monitoring Tankopslag en -overslagbedrijven Datum: 6 juni 2013 Status: Definitief Kenmerk: 1235678/223/LM/NWK/156022 Locatie:

Nadere informatie

Review CO 2 reductiedoelstellingen 2014

Review CO 2 reductiedoelstellingen 2014 Review CO 2 reductiedoelstellingen 2014 Conform niveau 5 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Datum: 10 febuari 2015 Referentie: 90005 Versie: 1.1 Status: Definitief Logitech B.V. Review CO 2 reductiedoelstellingen

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2013 Koffiebranderijen

MJA-Sectorrapport 2013 Koffiebranderijen MJA-Sectorrapport 2013 Koffiebranderijen Colofon Projectnaam: MJA-monitoring Koffiebranderijen Datum: 5 juni 2014 Status: definitief Kenmerk: 1235678/223/RHA/AB/158004 Locatie: Utrecht Contactpersoon:

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

Kredietaanvraag biogaslijn rwzi s Vechtstromen Agendapunt 9 Kenmerk. Nee

Kredietaanvraag biogaslijn rwzi s Vechtstromen Agendapunt 9 Kenmerk. Nee Voorstel voor Algemeen bestuur Vergaderdatum 26 november 2014 Onderwerp Kredietaanvraag biogaslijn rwzi s Vechtstromen Agendapunt 9 Kenmerk B2014/u357 Portefeuillehouder R. van der Veen Opsteller/indiener

Nadere informatie

KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN

KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN April 2002 ECN-RX--02-013 KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN Nieuw Den Helder Centrum als praktijkvoorbeeld J.C.P. Kester E. Sjoerdsma H. van der Veen (Woningstichting

Nadere informatie

Energie-efficiencyplan 2013-2016

Energie-efficiencyplan 2013-2016 Energie-efficiencyplan 2013-2016 Auteurs C. Kaper en B. de Boer Registratienummer 12.36320 Versie 1.0 Status Definitief Afdeling Waterketen 1 Titelblad Bedrijfsnaam Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier

Nadere informatie

KLIMAATMONITOR WATERSCHAPPEN 2014

KLIMAATMONITOR WATERSCHAPPEN 2014 KLIMAATMONITOR WATERSCHAPPEN 2014 UNIE VAN WATERSCHAPPEN DEN HAAG 30 september 2014 076767015:0.1 - Definitief B02015.000180.0100 Inhoud Samenvatting... 3 Inleiding... 7 1 Achtergrond, opzet & uitvoering...

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2014 Hoger beroepsonderwijs

MJA-Sectorrapport 2014 Hoger beroepsonderwijs MJA-Sectorrapport 2014 Hoger beroepsonderwijs Hogeschool van Amsterdam, gebouw Leeuwenburg; in 2014 (in TJ) de grootste bijdrage aan het sectorresultaat. Colofon Projectnaam: MJA-monitoring 2014 Sector:

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR datum vergadering 17 juni 2010 auteur Daniëlle Vollering telefoon 033-43 46 133 e-mail dvollering@wve.nl afdeling Staf behandelend bestuurder drs. J.M.P. Moons onderwerp agendapunt Uitkomst en benutting

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2014 Koffiebranderijen

MJA-Sectorrapport 2014 Koffiebranderijen MJA-Sectorrapport 2014 Koffiebranderijen Colofon Projectnaam: MJA-monitoring 2014 Sector: Koffiebranderijen Datum: 18 juni 2015 Status: definitief Kenmerk: 1235678/RHA/158004 Locatie: Utrecht Contactpersoon:

Nadere informatie

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies. Eerste halfjaar 2013

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies. Eerste halfjaar 2013 Voortgangsrapportage Scope 1 en 2 CO2 emissies Eerste halfjaar 2013 Wijzigingsblad Versie Datum Auteur Wijzigingen 0.1 01-10-2013 F. Wuts Draft 1.0 8-10-2013 F. Wuts Update en aanpassing van een aantal

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale sportvereniging

Naar een klimaatneutrale sportvereniging Naar een klimaatneutrale sportvereniging Leidraad voor het maken van een eigen projectplan of Plan van Aanpak Inleiding Steeds meer sportverenigingen met een eigen accommodatie komen in actie om energie

Nadere informatie

Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum

Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum Versie: 0.0 Datum: 21-4-2015 Auteur: Vrijgave: M.J.A. Rijpert T. Crum 1 IKN (Innovatie Kenniscentrum Nederland) Copier is de initiatiefnemer

Nadere informatie

Carbon Footprint 2014

Carbon Footprint 2014 Carbon Footprint 2014 Opdrachtgever: Stuurgroep MVO Projectnummer: 550613 Versie: 1.1 Datum: 19-6-2015 Status: Defintief Adres Kievitsweg 13 9843 HA, Grijpskerk Contact Tel. 0594-280 123 E-mail: info@oosterhofholman.nl

Nadere informatie

VERKLARING Green Deal tussen Unie van waterschappen en Rijksoverheid

VERKLARING Green Deal tussen Unie van waterschappen en Rijksoverheid VERKLARING Green Deal tussen Unie van waterschappen en Rijksoverheid Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, ieder

Nadere informatie

CO2 REDUCTIEMAATREGELEN & ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN 2013/2014 SOGETI NEDERLAND BV

CO2 REDUCTIEMAATREGELEN & ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN 2013/2014 SOGETI NEDERLAND BV CO2 REDUCTIEMAATREGELEN & ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN 2013/2014 SOGETI NEDERLAND BV Auteur René Speelman Versie V2.1 Plaats Vianen Kenmerk Versie informatie VERSIE INFORMATIE Versie Datum Bijzonderheden

Nadere informatie

1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013

1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013 1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013 Inleiding Het doel van het project Energie Besparen Gooi en Vecht is om in drie jaar tijd 4.000 woningen te verduurzamen. Onder

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

Onderwerp: Kaders voor windenergie

Onderwerp: Kaders voor windenergie Aan het Algemeen Bestuur Datum: 02-10-2013 Onderwerp: Kaders voor windenergie Voorstel 1. Kennis te nemen van het initiatief voor een windmolenpark bij de Spinder te Tilburg; 2. Kaders vast te stellen

Nadere informatie

Datum: 27 maart 2014 Agendapunt nr: 7.

Datum: 27 maart 2014 Agendapunt nr: 7. Datum: 27 maart 2014 Agendapunt nr: 7. Aan de Verenigde Vergadering Duurzame energiehuishouding WSHD Aard voorstel Besluitvormend voorstel Aantal Bijlagen 1 Voorstel behandeld door Datum Verenigde Vergadering

Nadere informatie

CO 2. -besparingsplan Publieksversie

CO 2. -besparingsplan Publieksversie CO 2 -besparingsplan Inleiding CO2 ambitie ProRail De trein is de meest duurzame vervoersvorm. Een trein gebruikt zijn energie efficiënt en heeft daardoor een lage CO2-emissie. Maar het kan altijd beter

Nadere informatie

Publieksmilieujaarverslag 2014

Publieksmilieujaarverslag 2014 Publieksmilieujaarverslag 2014 Waarom dit milieujaarverslag? Het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard is wettelijk verplicht om voor de afvalwaterzuiveringsinstallatie (awzi) Kralingseveer

Nadere informatie

MEERJARENPLAN ENERGIE EFFICIENCY ICT-sector 2013-2016

MEERJARENPLAN ENERGIE EFFICIENCY ICT-sector 2013-2016 MEERJARENPLAN ENERGIE EFFICIENCY ICT-sector 2013-2016 Woerden, juli 2013 Versie: definitief Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Terugblik 2009-2012... 4 2.1 Meer Jaren Afspraken 2005-2020 (MJA3)... 4 2.2

Nadere informatie

Energieverspilling is zinloos

Energieverspilling is zinloos Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007 Milieu - Aandacht in de tijd 2/31

Nadere informatie

Inhoud. Pagina 2 van 7

Inhoud. Pagina 2 van 7 Energie Audit 2014 Inhoud 1. Introductie... 3 2. Doelstelling... 3 3. Energie-aspecten... 3 Uitstoot door procesemissies... 3 Uitstoot door fabriek installaties... 3 Uitstoot vanuit de kantoorpanden...

Nadere informatie

Halfjaarlijkse CO 2 rapportage 2015

Halfjaarlijkse CO 2 rapportage 2015 Halfjaarlijkse CO 2 rapportage 2015 Status: Definitief Datum van uitgifte: 16-08-2015 Datum van ingang: 07-09-2015 Versienummer: 1.0 Inhoud 1. INLEIDING... 3 2. CO 2 EMISSIES 1E HALFJAAR 2015... 4 2.1

Nadere informatie

Participatie Deelname en initiatieven m.b.t. energiereductie Genap B.V.

Participatie Deelname en initiatieven m.b.t. energiereductie Genap B.V. Participatie Deelname en initiatieven m.b.t. energiereductie Genap B.V. Dit document is tot stand gekomen in samenwerking met Will2Sustain Copyright 2015 Genap B.V. Inhoud Inleiding... 2 1 Deelname en

Nadere informatie

Onderwerp: Oplegnotitie bij de investeringsvoorstellen rwzi Utrecht Nummer: 609148

Onderwerp: Oplegnotitie bij de investeringsvoorstellen rwzi Utrecht Nummer: 609148 COLLEGE VAN DIJKGRAAF EN HOOGHEEMRADEN COMMISSIE BMZ ALGEMEEN BESTUUR Agendapunt 5 Onderwerp: Oplegnotitie bij de investeringsvoorstellen rwzi Utrecht Nummer: 609148 In D&H: 10-01-2013 Steller: ing. M.J.A.

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan Aannemingsbedrijf K. Dekker B.V. Opgesteld door: Gecontroleerd door: Vrijgave door: D. Blank H. Groenenberg M.J.M. Stoop Versie: augustus 2014 1 Voorwoord In onze missie staat

Nadere informatie

Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie

Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie Doelstelling thema bijeenkomst: Inzicht in ontwikkelingen bij overheid, industrie en agrarische sector Inzicht in kansen voor synergie

Nadere informatie

Onderwerp: Kaders voor windenergie

Onderwerp: Kaders voor windenergie Aan het Algemeen Bestuur Datum: 02-10-2013 Onderwerp: Kaders voor windenergie Voorstel 1. Vaststellen van beleidskaders voor windenergie-initiatieven; 2. Kennis te nemen van het initiatief voor een windmolenpark

Nadere informatie

Duurzame energie in de MJA. Knelpunten en oplossingsrichtingen

Duurzame energie in de MJA. Knelpunten en oplossingsrichtingen Duurzame energie in de MJA Knelpunten en oplossingsrichtingen Bibliotheekgegevens rapport: Duurzame energie in de MJA Knelpunten en oplossingsrichtingen Dit rapport is geschreven door: L.M.L. (Lonneke)

Nadere informatie

Meerjaren afspraak Energie-Efficiëntie MJA3. Resultaten 2009

Meerjaren afspraak Energie-Efficiëntie MJA3. Resultaten 2009 Meerjaren afspraak Energie-Efficiëntie MJA3 Resultaten 2009 Meerjaren afspraak Energie-Efficiëntie MJA3 Resultaten 2009 Inhoudsopgave 2 mja3: relatief goed resultaat voor moeilijk jaar 5 Resultaten mja3

Nadere informatie

Local Energy Solutions

Local Energy Solutions 24 mei 2011 Warmtelevering vanuit energiefabriek Apeldoorn Ontwikkeling van energie voor eigen gebruik naar externe levering aanleiding samenwerking warmteleiding Zuidbroek extra energie uit slachtafval

Nadere informatie

CO 2 prestatieladder Icopal. energiemanagement actieplan (EMAP) Version: 0.5. Date: 19 juni 2013. W.J. van den Berg

CO 2 prestatieladder Icopal. energiemanagement actieplan (EMAP) Version: 0.5. Date: 19 juni 2013. W.J. van den Berg CO 2 prestatieladder Icopal energiemanagement actieplan (EMAP) Code(s): 3.B.1, 3.B.2 Version: 0.5 Date: 19 juni 2013 Author: W.J. van den Berg Inhoud Inleiding... 3 Energie efficiency plan als basis voor

Nadere informatie

SCHOON EN VEILIG WATER

SCHOON EN VEILIG WATER SCHOON EN VEILIG WATER Publicatie Afvalwater 2011 U staat er vast niet dagelijks bij stil wat er allemaal voor nodig is om het afvalwater en regenwater in te zamelen, te transporteren en te zuiveren.

Nadere informatie

MJA Sectorrapport 2011 Zuivelindustrie

MJA Sectorrapport 2011 Zuivelindustrie MJA Sectorrapport 2011 Zuivelindustrie Pagina 1 van 1 Colofon Projectnaam Locatie Contactpersoon Dit rapport is tot stand gekomen in samenwerking met Versienummer Datum Status Kenmerk Sectorrapport Zuivelindustrie

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2012 Koel- en vrieshuizen

MJA-Sectorrapport 2012 Koel- en vrieshuizen MJA-Sectorrapport 2012 Koel- en vrieshuizen Colofon Projectnaam: MJA-monitoring Koel- en vrieshuizen Datum: 29 mei 2013 Status: definitief Kenmerk: 1235678/223/RHA/AB/156010 Locatie: Utrecht Contactpersoon:

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2013 Margarine-, vetten- en oliënindustrie

MJA-Sectorrapport 2013 Margarine-, vetten- en oliënindustrie MJA-Sectorrapport 2013 Margarine-, vetten- en oliënindustrie Colofon Projectnaam: MJA-monitoring Margarine-, vetten- en oliënindustrie Datum: 6 juni 2014 Status: Definitief Kenmerk: 1235678/nnb/TDL/nnb/158005

Nadere informatie

2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014

2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014 2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014 Inleiding Het doel van het project Energie Besparen Gooi en Vecht is om in drie jaar tijd 2.500 tot 4.000 woningen te verduurzamen.

Nadere informatie

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen MILIEUBAROMETER: INDICATORENFICHE ENERGIE 1/2 Samenwerkingsovereenkomst 2008-2013 Milieubarometer: Energieverbruik gemeentelijke gebouwen Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Energieverbruik gemeentelijke

Nadere informatie

Uitbesteding van onderhoud: Het onderhouden van de uitbesteding

Uitbesteding van onderhoud: Het onderhouden van de uitbesteding Uitbesteding van onderhoud: Het onderhouden van de uitbesteding Johan Gerritsen, Frank Verkuijlen (WBL); Marc Bennenbroek (GMB) Wendy van der Valk (UvT) Voorbeelden van prestatiecontracten Prestatieafspraken

Nadere informatie

Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente. 4 maart 2014

Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente. 4 maart 2014 Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente 4 Inleiding Het doel van de TDA is om focus aan te brengen in de kansrijke en verbindende initiatieven in Twente bij het realiseren van een duurzame

Nadere informatie

Inkoop- en aanbestedingsbeleid Waterschap Vallei & Eem 2012

Inkoop- en aanbestedingsbeleid Waterschap Vallei & Eem 2012 Inkoop- en aanbestedingsbeleid Waterschap Vallei & Eem 2012 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. DOEL VAN HET INKOOP- EN AANBESTEDINGSBELEID... 3 3. KADERS VAN INKOPEN EN AANBESTEDEN... 4 4. BEPALING AANBESTEDINGSPROCEDURE...

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2014 Meelfabrikanten

MJA-Sectorrapport 2014 Meelfabrikanten MJA-Sectorrapport 2014 Meelfabrikanten Colofon Projectnaam: MJA-monitoring 2014 Sector: Meelfabrikanten Datum: 18 juni 2015 Status: Definitief Kenmerk: 1235678/RHA/158008 Locatie: Utrecht Contactpersoon:

Nadere informatie