Inleiding. hinder pijngedrag. ziekte. pijnbeleving. Impact van pijn op uzelf en uw omgeving

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inleiding. hinder pijngedrag. ziekte. pijnbeleving. Impact van pijn op uzelf en uw omgeving"

Transcriptie

1 Omgaan met pijn

2 Inleiding Pijn is een wijdverspreid probleem in Europa. Men schat dat één op de vijf volwassenen getroffen wordt door matige tot ernstige chronische pijn. Pijn is een waarschuwingssignaal dat ons beschermt. Bij chronische pijn lijkt de pijn deze waarschuwingsfunctie verloren te hebben en een eigen leven te zijn gaan leiden. Chronische pijn is een pijn die langer dan 6 maanden aanhoudt en wordt een ziekte of een syndroom. Bij chronische pijn gaat het steeds om een wisselwerking van lichamelijke en psychische factoren. Vaak is het zelfs zo dat het aanvankelijke letsel reeds lang hersteld is, terwijl de patiënt nog heel veel pijn heeft. De oorzaak is verdwenen maar de pijnbeleving blijft. Dit kan te wijten zijn aan een overgevoeligheid die ontstaat ter hoogte van het lichaam of aan een constant acute pijnprikkeling. Een menging van beide pijnvormen is ook mogelijk. ziekte hinder pijngedrag pijnbeleving Impact van pijn op uzelf en uw omgeving Pijn is niet puur lichamelijk of psychisch! Bij pijn komen er steeds emoties aan te pas. Niet alleen de pijn zelf is een probleem, maar ook de gevolgen die de pijn heeft voor het dagelijks leven. Deze gevolgen doen zich voornamelijk op drie gebieden voor: - Lichamelijk: conditie, houding en manier van beweging - Geestelijk: emoties, denken en gedrag - Sociaal - maatschappelijk: werk, vrije tijd, relatie en gezin Naarmate u langer pijn heeft en zeker als uw pijn toeneemt, dan is de gedachte dat u deze levenslang heeft, niet te verdragen. U kunt zich niet voorstellen dat uw pijn bij de huidige stand van de moderne wetenschap niet oplosbaar zou zijn. Als de voortdurende pijn leidt tot vermoeidheid, slapeloosheid, prikkelbaarheid, depressiviteit en eenzaamheid, dan valt met de pijn niet te leven. U voelt de raad U moet met de pijn leren leven als een verraad. Op de koop toe sturen de artsen u dan nog naar een psycholoog?! U voelt zich nu zeker niet meer erkend in uw pijn en u heeft het gevoel dat niemand u nog au serieux neemt. U voelt zich radelozer en hopelozer dan ooit. Toch kan de psycholoog u helpen in het leren omgaan met pijn. Het is namelijk bekend dat bijvoorbeeld negatieve emoties en een negatieve manier van denken, de pijn verergeren.

3 De gevolgen van pijn zijn niet alleen ingrijpend voor uzelf, maar hebben ook invloed op het leven van de mensen in uw omgeving. Aanwezigheid van voor u belangrijke anderen kan dan ook een waardevolle bijdrage leveren tijdens gesprekken en therapie. Is er nog hoop? Met pijn valt te leven, met uitzichtloosheid niet. U bent verdwaald in het bos. De psycholoog is geen gids die de weg kent. Maar samen kunnen we een pad bewandelen en zoeken naar een oplossing om de weg terug te vinden. Lijden aan chronische pijn zet uw leven op z n kop. Het is niet verstandig om ernaar te streven uw oude leven weer op te pakken. U kan beter proberen veranderingen in te voeren op allerlei gebieden. Een multimodale aanpak helpt u daarbij. Multimodale aanpak? Bij chronische pijn spelen diverse factoren een rol, die ook nog eens in onderling verband met elkaar staan. De doelstelling is: Hoe kan ik ondanks mijn pijn toch nog een waardevol leven leiden? Pijnvermindering is daarbij geen doel, maar het is een automatisch gevolg van de veranderingen die u doorvoert. Het doel is te leren omgaan met pijn en de gevolgen daarvan voor het alledaagse leven, op lichamelijk, geestelijk en sociaalmaatschappelijk gebied. We gaan ons richten op de toekomst, op het vinden van mogelijkheden en op het vergroten van de kwaliteit van uw leven. U heeft daarbij zelf de controle. Samen met de psycholoog worden behandeldoelen geformuleerd.

4 Het cognitief gedragstherapeutisch pijnbehandelingsplan bestaat uit een grondige uitgebreide inventarisatie van de huidige situatie en een diagnostische fase waarna vervolgens een behandeling wordt voorgesteld. De diagnosevorming waarbij de verschillende psychosociale pijncomponenten in kaart worden gebracht voor elke patiënt, geeft een zicht op de specificiteit van de patiënt en de probleemsamenhang. Uitleg en informatie verschaffen over de pijncomponenten is de basis voor het opstarten van het veranderingsproces dat de patiënt moet doormaken. Tenslotte gaat het hier om een aanvaarden van de vele beperkingen die de chronische pijn met zich meebrengt. Een andere levensstijl is dus vereist. Veranderingen op vlak van denken, voelen en handelen. Bij dit veranderingsproces kan professionele begeleiding nodig zijn. Verschillende vormen van behandelingsmethoden worden gehanteerd: Lichamelijke pijnbeheersingstechnieken: ontspanningsoefeningen Gedragsmatige pijnbeheersingstechnieken: uitbreiden van gezond gedrag maar met oog op het leren kennen van uw eigen grenzen. Cognitieve pijnbeheersingstechnieken: negatieve gedachten opsporen en corrigeren. Pijndenken vervangen door doelgericht denken en handelen. Voorbeelden hierbij zijn afleidingen, visualisaties en het verplaatsen van uw pijnplek. Assertiviteitstraining: durven nee zeggen, evenwichtig communiceren. Mindfulnesstraining: zie verder in brochure. Stressmanagement: zie verder in brochure. Sommige behandelingen vinden plaats in groep, andere individueel afhankelijk van wat de cliënt het meeste aanspreekt. Er wordt een actieve bijdrage verwacht en er kunnen huiswerkopdrachten worden meegegeven. Veranderingen doorvoeren zijn immers nodig om te kunnen groeien.

5 Informatiesessies voor patiënten met chronische pijn. De Pijnkliniek AZ Monica geeft u via een aantal informatiesessies meer duidelijkheid over: De diverse problemen waarmee men bij chronische pijn geconfronteerd wordt. De valkuilen bij het omgaan met chronische pijn. Tips om op een betere manier met pijn om te gaan zodat u terug greep krijgt op uw eigen leven en de kwaliteit van uw leven verbetert, ondanks de pijn. Het team van verpleegkundig pijnspecialisten, de pijnpsychologe en de kinesitherapeuten die samenwerken met de artsen van de multidisciplinaire pijnkliniek van AZ Monica verzorgen deze informatiesessies. Inhoud van de sessies Verder in deze brochure vindt u informatie over de te behandelen thema s tijdens de verschillende sessies. Zo krijgt u enig idee over wat u kan verwachten. Er zijn verschillende mechanismen die de chronische pijn in stand houden of versterken. Deze mechanismen nemen we nu onder de loep. Leren omgaan met pijn Je moet er maar mee leren leven is een uitspraak die chronische pijnpatiënten vaak te horen krijgen. Sommige patiënten ervaren dit alsof zorgverleners hun pijn niet serieus nemen en dat ze alleen hun plan moeten trekken. Leren omgaan met pijn is echter niet gemakkelijk. Het gaat tenslotte om de verwerking van verminderde mogelijkheden en van de hinder die dat met zich meebrengt. In deze sessie gaat het erover meester te worden van de pijn en uw leven niet langer te laten bepalen door de pijn. U kan zelf invloed uitoefenen, de controle terug opeisen. Deze sessie geeft inzicht en erkenning in wat patiënten psychologisch doormaken. We stimuleren hen ook om eens op een andere manier naar het pijnprobleem te kijken. Pijn en medicatie Medicatie is één van de peilers binnen de behandeling van chronische pijn. Het zoeken naar gepaste medicatie, waarbij er een aanvaardbaar evenwicht is tussen resultaat en bijwerkingen, is niet altijd een gemakkelijke opdracht. Een basiskennis en een aantal weetjes en tips rond het gebruik van medicatie, kunnen deze zoektocht vergemakkelijken. Pijn en angst Leren omgaan met pijn betekent onvermijdelijk een confrontatie met emoties wanneer het verlies van een aantal mogelijkheden doordringt. Hoe iemand met emoties omgaat, bepaalt ook voor een stuk hoe iemand met de pijnproblematiek omgaat. In deze sessie willen we duidelijk maken dat u over uw gevoelens moet kunnen praten en dat u ze niet hoeft op te kroppen.

6 Ook de manier waarop we denken over pijn, over onze omgeving en over andere zaken kan emoties ongunstig beïnvloeden. Hoe gaan we in de toekomst op een bewuste manier om met onze gedachten zodat we ook onze emoties in positieve zin beïnvloeden? Het pijndenken moet doorbroken worden. Met behulp van gedachteveranderingstraining probeert u automatische negatieve gedachten op te sporen en te vervangen door rationele, positieve gedachten. Pijn en gedrag Dagelijks of vaak pijn hebben, leidt tot pijngedrag. Bijna alles wat u doet of juist niet doet, wordt bepaald door de pijn. U gaat verschillende activiteiten vermijden. Dit kan leiden tot sociaal isolement, gebrek aan afleiding en beloning, vermindering van gevoel van eigenwaarde, depressie, toename van stress en dergelijke meer. De bedoeling is deze vicieuze cirkels te doorbreken. Pijn en stress Pijn leidt tot verhoogde spierspanning. En als u eenmaal pijn hebt, wordt u vaak extra gespannen want pijn heeft veel negatieve gevolgen voor het dagelijks leven. Langdurige spierspanning geeft spierpijn. U raakt in een vicieuze cirkel: pijn roept spierspanning op, die weer meer pijn tot gevolg heeft, die leidt tot nog meer spierspanningen en pijn. Ontspanning kan deze vicieuze cirkel doorbreken. Verder in de brochure staan een aantal ontspanningstechnieken uitgelegd. Pijn en depressie Depressie komt vaak voor bij patiënten met chronische pijn. Het is belangrijk de signalen van een depressie te leren herkennen. Zowel bij pijn als bij depressie spelen negatieve denkwijzen een rol, waardoor pijn en depressie elkaar zouden versterken. Er worden tips gegeven over hoe u dit kan voorkomen. Pijn en de directe omgeving Als u vaak last hebt van pijn, wordt de aandacht er steeds meer naartoe getrokken. De pijn eist alle aandacht op! Dit is begrijpelijk maar werkt averechts op de pijn. U concentreren op de pijnplek maakt u meer bewust van wat u voelt, dus van de pijn. Daarom is het belangrijk uw aandacht af te leiden van de pijn. Hiervoor zijn verschillende methoden. - visualisaties - uw pijngevoel veranderen - uw pijnplek verplaatsen - uw aandacht verplaatsen naar een niet - pijnlijk deel Pijn, rust en activiteit Voor patiënten met langdurige pijn is het niet altijd duidelijk of ze nu moeten rusten of juist bewegen. Hierover horen ze vaak tegenstrijdige adviezen. Beide omgangsvormen met pijn hebben een ongunstige invloed op de pijnbeleving en maken dat men in een vicieuze cirkel van problemen terecht komt.

7 Het is belangrijk dat u weet waarop u moet letten. Waarom heeft u de neiging om te veel of te weinig te bewegen? Dit patroon moet doorbroken worden. Acceptatie van uw verminderde belastbaarheid en geleidelijke opbouw van activiteiten kan deze neerwaartse spiraal doorbreken. Pijn en slaap Iedereen vindt het belangrijk om een goede slaapkwaliteit te hebben. Dit brengt juist veel problemen met zich mee. Het is belangrijk inzicht te krijgen in de mechanismen van de slaap en de factoren waarop u een invloed kan hebben om de slaapkwaliteit te optimaliseren. Ook is er aandacht voor een goede slaaphygiëne en reikt de Pijnkliniek AZ Monica hierover tips aan. Vertrouwen U kan alleen met pijn leven als u weer vertrouwen krijgt. Vertrouwen in uzelf, in anderen en in de toekomst. De eerste stap is dat u uzelf serieus neemt en luistert naar wat uw lichaam u te vertellen heeft. Als u uzelf niet de moeite waard vindt, is het moeilijker te investeren in uzelf en de nodige rust.

8 Cursus Mindfulness Hoewel mindfulness in zijn oorsprong geen therapie is, zijn er nu meer en meer therapeutische toepassingen, zoals onder andere omgaan met stress, chronische pijn en preventie van depressie. Mindfulness is een manier om eerlijk te kijken naar gevoelens, ook als ze onaangenaam zijn. Met meditatieve aandacht draagt u zorg voor uzelf en het leven. Pijn en ontgoocheling horen er nu eenmaal bij. Als u dit ontkent, ontkent u een deel van uzelf. Het voegt onbewust vaak pijn toe. Een ander woord voor mindfulness is opmerkzaamheid. Het gaat om bewuste, niet - oordelende aandacht geven aan het huidige ogenblik. Aandacht geven aan en ruimte maken voor gedachten, gevoelens en lichamelijke gewaarwordingen, zowel de aangename als de onaangename gedachten. Aanvaarden van de onvermijdelijke pijn. Het is niet de bedoeling enkel te accepteren. Het gaat ook over verandering. De strijd loslaten met ongewenste gedachten en gevoelens en actie ondernemen in de richting van waarden om uw leven te leiden zoals u dat wilt. Inhoud van de cursus Mindfulness Sessie 1: Aandacht voor het nu en de adem U leert contact te maken met uw directe zintuigelijke ervaring: horen, zien, proeven, tasten en voelen. Als we autorijden, eten,... doen we dit meestal met beperkte aandacht. We zijn dan afgesteld op de automatische piloot. Wat we ook zullen leren, is aandacht te geven aan de adem. We dragen een hele wereld van gedachten mee. Door de aandacht naar de adem te brengen, kunnen we contact maken met het hier en nu. Sessie 2: Aandacht voor je lichaam op aangename momenten We oordelen dikwijls over ons lichaam. Vaak wordt ons lichaam als vijand beleefd. Uw lichaam doet pijn en is een obstakel in uw leven. Toch zullen we zien dat het lichaam een poort kan zijn waardoor u innerlijke vrede en rust kunt ervaren. U kan vrede vinden in een ervaring, ook als deze onaangenaam is. De basisoefening daarvoor is de bodyscan. De bodyscan helpt ons thuis te komen in het lichaam. Sessie 3: Aandacht voor je houding en onaangename momenten Leren luisteren naar wat ons lichaam wenst te vertellen. De Pijnkliniek AZ Monica leert u hier om voor uzelf te zorgen. Het kan moeilijk zijn in het begin om te beslissen wat u kan en niet kan, wilt en niet wilt. Het vraagt bewust te worden van die momenten waarbij u opgeslorpt bent door doelen en daardoor geen aandacht meer geeft aan je grenzen. Sessie 4: Omgaan met stress Tijdens deze sessie worden een aantal tools aangeboden om beter om te gaan met stress. Er worden tevens technieken aangeleerd om pijn beter te kunnen hanteren.

9 Sessie 5: Leren omgaan met emoties en gedachten Gedachten beïnvloeden wat u denkt en wat u doet. Het is belangrijk om automatische gedachten te leren herkennen. Dwangmatige of oordelende gedachten kunnen uw stemming erg negatief beïnvloeden In deze sessie leren we onze gedachten en emoties te vriend te maken. Door ons vriendelijk te verbinden met wat er verschijnt, ontstaat er acceptatie van wat er is. Accepteren is een noodzakelijke stap die ons toelaat gewaar te worden van de moeilijkheden zoals ze zijn - eerder dan gekleurd door een emotionele bril. Daarna kunnen we op een vaardige manier antwoorden op de situatie. Sessie 6: Niet langer vechten maar accepteren Hier gaan we verder in op onze gedachten. Gedachten zijn geen feiten. Door de gedachten te observeren is het mogelijk afstand en perspectief te krijgen. Het is vooral belangrijk gewaar te worden van gedachten die ons blokkeren. We leren dat we niet hoeven te vechten met gedachten. We kunnen kiezen gedachten niet te volgen, een stap achteruit zetten en bewust beslissingen nemen. De bevrijding van de macht van de denkende geest komt direct door de meditatieve oefening die we zullen leren tijdens de sessies. We komen tot innerlijke rust en stabiliteit. Sessie 7: Zorg dragen voor jezelf In deze sessie schenken we aandacht aan onszelf. Hoe kunnen we het beste zorg dragen voor onszelf? We kunnen onze dag zo organiseren dat het ons helpt ons beter te voelen. Voorbeelden: dagelijks een fysieke oefening inlassen die de routine doorbreekt. We leren oplettender te worden in ieder moment. Zelfs als er gedachten komen zoals waarom zou ik dit doen, leren we toch over te gaan tot actie. We nemen zelf onze stemming in handen! Sessie 8: Vaardigheden blijven oefenen In deze laatste sessie spreken we af de vaardigheden die u geleerd hebt, verder te gebruiken. We oefenen alle vaardigheden en bespreken hoe het verder zal gaan.

10 Cursus stress en relaxatie Stress is niet alleen iets wat u overkomt, maar ook iets wat u uzelf vaak aandoet. Ons leven wordt vaak gedomineerd door moeten. Gedachten loslaten is niet gemakkelijk. Gedachten zijn zoals wolken, ze komen en gaan. Maar met die gedachtengang kan u chronische stress in de hand werken. Het lichaam raakt steeds meer gespannen en daarbovenop wordt iedere nieuwe ervaring steeds onaangenamer ervaren. Er wordt uitleg gegeven over de opbouw van stress en de verschillende manieren om hierop te werken. Tevens worden er verschillende ontspanningstechnieken ingeoefend. Ontspanningstechnieken zijn zinvol voor iedereen. In de veeleisende maatschappij waarin we leven, hebben we nood aan rust en een adempauze. Zo kan u veel lichamelijke klachten een halt toeroepen. Zo leert u beter zorg te dragen voor uzelf. Ademhalingsoefeningen Om goed te kunnen ontspannen, is een juiste manier van ademhalen belangrijk. De buikademhaling is daarvoor heel geschikt. Wanneer u zich concentreert op uw ademhaling, kan u al een flink stuk tot rust komen. Visualisatie U leert een ontspannen gevoel op te roepen door u een beeld of situatie voor te stellen die tot rust brengt. Progressieve relaxatie U leert spiergroep na spiergroep te ontspannen. U maakt daarbij gebruik van het verschil tussen spanning en ontspanning. SPANNING ONTSPANNING Autogene training Dit is een vorm van zelfhypnose. U doet bepaalde uitspraken tegen uzelf over lichamelijke gewaarwordingen, bijvoorbeeld het warm, zwaar en ontspannen worden van het lichaam. U stelt zich ook rustgevende situaties voor, bijvoorbeeld rustig op een warm strand liggen. Er wordt kennis gemaakt met andere technieken om met stress en spanning om te gaan zoals cognitieve gedragstherapie en mindfulness. De klachten kunnen zowel gevolg als oorzaak zijn van een teveel aan spanningen. U geraakt in een vicieuze cirkel. In de cursus trachten we deze vicieuze cirkel te doorbreken.

11 Meer informatie Leven met chronische pijn is een zware last. Steeds meer mensen lijden aan chronische pijn. Deze brochure tracht meer duidelijkheid te bieden in de mechanismen die chronische pijn in stand houden. Met behulp van een multimodale aanpak kan de kwaliteit van uw leven verbeteren. Met een team deskundige artsen, verpleegkundig pijnspecialisten, pijnpsychologen en kinesitherapeuten aan uw zijde, kan u niet anders dan sterker worden, ondanks de pijn. Indien u meer informatie of een bezoek wenst, dan kan u ons steeds bereiken. AZ Monica campus Antwerpen Harmoniestraat Antwerpen T + 32 (0)

12

Vermoeidheid bij MPD

Vermoeidheid bij MPD Vermoeidheid bij MPD Landelijke contactmiddag MPD Stichting, 10-10-2009 -van Wijlen Psycho-oncologisch therapeut Centrum Amarant Toon Hermans Huis Amersfoort Welke verschijnselen? Gevoelens van totale

Nadere informatie

Herstel en Balans. Kanker zet je leven op zijn kop. De rol van de psycholoog. Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010

Herstel en Balans. Kanker zet je leven op zijn kop. De rol van de psycholoog. Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010 Herstel en Balans De rol van de psycholoog Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010 Kanker zet je leven op zijn kop 1 Kanker, gevolgen voor de patiënt Heftige emoties. Verlies van controle

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten

Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten 2 Deze folder geeft u informatie over het deeltijdprogramma (gedeeltelijk) onbegrepen lichamelijke klachten op de zorgeenheid Psychiatrie van het CWZ.

Nadere informatie

Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning

Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning Veel mensen met een hart- of vaatziekte (HVZ) en hun partners ervaren ook nog stress als ze thuis hun leven weer proberen op te bouwen. Dit is dus ná

Nadere informatie

Mindfulness omgaan met wat er is workshop Parkinson café

Mindfulness omgaan met wat er is workshop Parkinson café Mindfulness omgaan met wat er is workshop Parkinson café Yvonne Kuijsters Kennismaken met mindfulness Wat is mindfulness Wat brengt het mij, wat heb ik eraan? Aandacht Aandacht is een vorm van oplettendheid.

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen 1 oktober 2014 Marielle van den Heuvel, Gezondheidszorgpsycholoog Afdeling Medische Psychologie Orbis Medisch Centrum Inhoud

Nadere informatie

Meer informatie MRS 0610-2

Meer informatie MRS 0610-2 Meer informatie Bij de VGCt zijn meer brochures verkrijgbaar, voor volwassenen bijvoorbeeld over depressie en angststoornissen. Speciaal voor kinderen zijn er brochures over veel piekeren, verlatingsangst,

Nadere informatie

Stressreductie en stressregulatie Training voor mensen met spanningsklachten

Stressreductie en stressregulatie Training voor mensen met spanningsklachten Stressreductie en stressregulatie Training voor mensen met spanningsklachten In deze folder vindt u informatie over de training Stressreductie en Stressregulatie, die verzorgd wordt door de afdeling Medische

Nadere informatie

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Afdeling revalidatie mca.nl Inhoudsopgave Wat is chronische pijn en vermoeidheid? 3 Chronische pijn en vermoeidheid bij tieners 4 Rustig aan of toch

Nadere informatie

I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n

I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n Omgaan met slapeloosheid 3 INHOUD Een vicieuze cirkel...4 Slaap en slapeloosheid...5 Nooit meer slecht slapen...7 Sl a a p hy g i ë n e...8 Re l a x a t i

Nadere informatie

Mindfulness. Voor wie? Mindfulness helpt je hierbij!

Mindfulness. Voor wie? Mindfulness helpt je hierbij! Mindfulness Mindfulness is het trainen van je aandacht en je geest, je krijgt inzicht hoe je geest werkt. Gedachten, oordelen en emoties zijn vaak oorzaak van emotionele, lichamelijke en geestelijke pijn.

Nadere informatie

Lekker in je vel. Leren omgaan met stress voor kinderen. Uit het boek Ophelia van Ingrid en Dieter Schubert

Lekker in je vel. Leren omgaan met stress voor kinderen. Uit het boek Ophelia van Ingrid en Dieter Schubert Lekker in je vel Leren omgaan met stress voor kinderen Uit het boek Ophelia van Ingrid en Dieter Schubert Heeft uw kind wel eens last van stress? Voelt uw kind zich wel eens niet lekker en weet u niet

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij autisme

Cognitieve gedragstherapie bij autisme Cognitieve gedragstherapie bij autisme Caroline Schuurman, gz-psycholoog Centrum Autisme Rivierduinen Nieuwe ontwikkelingen in de behandeling van autisme bij volwassenen Utrecht, 14 juni 2011 CGT bij autisme

Nadere informatie

De kracht om te veranderen wat ik kan veranderen. De moed om te aanvaarden wat ik niet kan veranderen. De wijsheid om het verschil te zien

De kracht om te veranderen wat ik kan veranderen. De moed om te aanvaarden wat ik niet kan veranderen. De wijsheid om het verschil te zien De kracht om te veranderen wat ik kan veranderen De moed om te aanvaarden wat ik niet kan veranderen De wijsheid om het verschil te zien De psychologie van pijn. Sint-Jozefkliniek Bornem - Willebroek Barbara

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Pijnrevalidatie. Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA

PATIËNTEN INFORMATIE. Pijnrevalidatie. Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA PATIËNTEN INFORMATIE Pijnrevalidatie Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA In deze folder geven het Maasstad Ziekenhuis, het Spijkenisse Medisch Centrum en Het Van Weel-Bethesda Ziekenhuis

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

UMC St Radboud. Mindfulness voor vrouwen met borstkanker

UMC St Radboud. Mindfulness voor vrouwen met borstkanker UMC St Radboud Mindfulness voor vrouwen met borstkanker Patiënteninformatie De diagnose borstkanker is ingrijpend en roept vaak veel emoties en reacties op, niet alleen bij uzelf maar ook bij uw naasten.

Nadere informatie

Mindfulness programma. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust.

Mindfulness programma. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness programma Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Per dag schieten er duizenden, vaak stressvolle, gedachten door je hoofd.

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Mindfulness voor kinderen en ouders

Mindfulness voor kinderen en ouders Mindfulness voor kinderen en ouders Anne Formsma, MSc. UvA minds/uva minds You Inhoud Wat is Mindfulness? Waarom Mindfulness voor kinderen en ouders? De training Oefeningen Video Oefening Wat is Mindfulness?

Nadere informatie

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Mindfulnesstraining Aandachttraining. Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT)

Mindfulnesstraining Aandachttraining. Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Mindfulnesstraining Aandachttraining Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) 2 Deze folder geeft u informatie over Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT). De mindfulnesstraining wordt aangeboden

Nadere informatie

Behandelprogramma chronische pijn. Almere

Behandelprogramma chronische pijn. Almere Behandelprogramma chronische pijn Almere Voor wie is het behandelprogramma zinvol? Als eerdere behandelingen zoals fysiotherapie of een operatie niet geholpen hebben komen mensen met chronische pijn vaak

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Slaapschool. Trainingsprogramma om slaapproblemen doeltreffend aan te pakken. Frank Desmet, slaapcoach

Patiënteninformatie. Slaapschool. Trainingsprogramma om slaapproblemen doeltreffend aan te pakken. Frank Desmet, slaapcoach i Patiënteninformatie Slaapschool Trainingsprogramma om slaapproblemen doeltreffend aan te pakken Frank Desmet, slaapcoach GezondheidsZorg met een Ziel Slaapschool Een goede nachtrust is voor ieder mens

Nadere informatie

Alle hier vermelde trainingen worden gegeven door erkende Mindfulnesstrainers.

Alle hier vermelde trainingen worden gegeven door erkende Mindfulnesstrainers. TRAININGEN MINDFULNESS Alle hier vermelde trainingen worden gegeven door erkende Mindfulnesstrainers. VORMINGPLUS-Vlaamse Ardennen - Dender Herbronnen met mindfulness 3 dagen Waarbeke Nog 4 plaatsen beschikbaar

Nadere informatie

Mindful opvoeden Hoe doe je dat?

Mindful opvoeden Hoe doe je dat? Mindful opvoeden Hoe doe je dat? 1. Opvoeden als uitdaging Opvoeden? een hels avontuur een lange reis een zoektocht een roeping een topsport De innerlijke ervaring van opvoeden = eigen beleving De innerlijke

Nadere informatie

Psychiatrie. Therapieprogramma. www.catharinaziekenhuis.nl

Psychiatrie. Therapieprogramma. www.catharinaziekenhuis.nl Psychiatrie Therapieprogramma www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Het therapieprogramma... 3 Waarom groepstherapie?... 3 De groepsindeling... 4 De observatiegroep... 4 De behandelgroep... 4 Werkwijze therapeuten...

Nadere informatie

Oefeningen om om te gaan met moeilijke momenten. Algemeen. Overzicht:

Oefeningen om om te gaan met moeilijke momenten. Algemeen. Overzicht: Oefeningen om om te gaan met moeilijke momenten Algemeen In dit document vind je een overzicht terug van oefeningen die je kan doen om de psychologische vaardigheden te versterken en de deelnemers te ondersteunen

Nadere informatie

Mindfulness Training. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust.

Mindfulness Training. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness Training Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness training Per dag schieten er duizenden, vaak stressvolle, gedachten

Nadere informatie

Introductie van het programma; naar een nieuw perspectief na kanker. Sessie 1 Omgaan met kanker; een ander perspectief op leven

Introductie van het programma; naar een nieuw perspectief na kanker. Sessie 1 Omgaan met kanker; een ander perspectief op leven 1 Voorwoord Introductie van het programma; naar een nieuw perspectief na kanker Sessie 1 Omgaan met kanker; een ander perspectief op leven Sessie 2 Het lichaam als ankerpunt; rusten in jezelf Sessie 3

Nadere informatie

Warmtezorg Aromazorg

Warmtezorg Aromazorg COMPLEMENTAIRE ZORG In deze folder vindt u informatie over complementaire zorg in het algemeen en een zestal vormen van deze zorg zoals u die op afdeling O en het Oncologisch Dagcentrum (OD) aangeboden

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen 2 Depressie bij ouderen komt vaak voor, maar is soms moeilijk te herkennen. Deze folder geeft informatie over de kenmerken en de behandeling van een depressie bij ouderen. Wat is

Nadere informatie

Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten

Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten De diagnose longkanker is ingrijpend en roept vaak veel emoties en reacties op. Niet alleen bij uzelf maar ook bij uw naasten. Uit wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag?

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Publieksversie Ga zo veel mogelijk door met uw normale dagelijkse activiteiten. Dat geeft u het gevoel dat u de baas bent over de situatie. Dit is ook

Nadere informatie

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2015 voor mantelzorgers en vrijwilligers VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 4 In vier bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

Blijvend belang training, 49 respondenten

Blijvend belang training, 49 respondenten Evaluatie mindfulnesstrainingen, respondenten Blijvend belang training, respondenten Ja Weet niet Wat heb je geleerd in de training? Wat geleerd van training? Tot mezelf komen Problemen niet uit de weg

Nadere informatie

KENT U PSYCHOSOMATISCHE FYSIOTHERAPIE? Psychosomatische Fysiotherapie (PSF) is een 3-jarige specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie.

KENT U PSYCHOSOMATISCHE FYSIOTHERAPIE? Psychosomatische Fysiotherapie (PSF) is een 3-jarige specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie. KENT U PSYCHOSOMATISCHE FYSIOTHERAPIE? Psychosomatische Fysiotherapie (PSF) is een 3-jarige specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie. De Psychosomatisch Fysiotherapeut heeft zich gespecialiseerd

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Barneveld. volwassenen deeltijd

Deeltijdbehandeling. Barneveld. volwassenen deeltijd Deeltijdbehandeling Barneveld volwassenen deeltijd Inhoudsopgave Wat is deeltijdbehandeling? 2 Voor wie is de behandeling bedoeld? 2 De behandeling 3 Doel 3 Behandelplan 3 Inhoud 3 Programma 4 Individuele

Nadere informatie

Workshop Mindfulness Gemeente Halderberge Betsie Wagemakers. Het enige moment wat telt is:

Workshop Mindfulness Gemeente Halderberge Betsie Wagemakers. Het enige moment wat telt is: Workshop Mindfulness Gemeente Halderberge Betsie Wagemakers Het enige moment wat telt is: NU Programma 1. Wat is mindfulness? 2. Wat levert mindfulness op? 3. Evaluatie van de ingevulde enquête. 4. De

Nadere informatie

Dr. Nicole Ruysschaert

Dr. Nicole Ruysschaert Welke plaats heeft hypnose en zelfhypnose in de behandeling van (kanker)pijn? Informatiedag LEVEN MET KANKER 25/10/2003 Psychiater Psychotherapeut Bestuurslid VHYP (Vlaamse Wetenschappelijke Hypnose Vereniging)

Nadere informatie

Presentatie Slotervaartziekenhuis Omgaan met chronische ziekte & stress 24 mei 2016 Janette Vijfhuizen, trainer en ervaringsdeskundige

Presentatie Slotervaartziekenhuis Omgaan met chronische ziekte & stress 24 mei 2016 Janette Vijfhuizen, trainer en ervaringsdeskundige Presentatie Slotervaartziekenhuis Omgaan met chronische ziekte & stress 24 mei 2016 Janette Vijfhuizen, trainer en ervaringsdeskundige Omgaan met Chronische ziekte & stress Informatie Wat is stress? Draagkracht

Nadere informatie

Omgaan met kanker. Moeheid

Omgaan met kanker. Moeheid Omgaan met kanker Moeheid Vermoeidheid is een veelvoorkomende bijwerking van kanker of de behandeling ervan. Ruim 60% van alle mensen zegt last van vermoeidheid te hebben, zelfs dagelijks. De vermoeidheid

Nadere informatie

Terugvalpreventie in MBCT Onderwijsnotities

Terugvalpreventie in MBCT Onderwijsnotities Terugvalpreventie in MBCT Onderwijsnotities Sessie 6: Helder zien - De eerste signalen van depressie opmerken gewaarzijn van vroege waarschuwingssignalen, terugvalsignalen onder de microscoop leggen. Het

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining

Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining 2 Deze folder geeft u informatie over Mindfulness-Based Cognitieve Therapie. Deze mindfulnesstraining wordt op de afdeling

Nadere informatie

Mijn kind heeft een LVB

Mijn kind heeft een LVB Mijn kind heeft een LVB Wat betekent een licht verstandelijke beperking nu precies? Informatie voor ouders van kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 6 tot 23 jaar

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 Kortdurende motiverende interventie en cognitieve gedragstherapie Een effectieve behandeling

Nadere informatie

Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling

Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling FYSIOTHERAPIE Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling BEHANDELING Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling Als u te maken krijgt met kanker is dit zeer ingrijpend. Tijdens en na

Nadere informatie

Mindfulness, de stand van zaken & Hoe verder?

Mindfulness, de stand van zaken & Hoe verder? Mindfulness, de stand van zaken & Hoe verder? Mindfulness = Aandachttraining en emotieregulatie-training MBSR & MBCT cursus Meditaties: adem, bodyscan, geluiden, keuzeloze aandacht, 3 min ademruimte, bewegen,

Nadere informatie

Relatie tussen Mindfulness, veranderen en leren.

Relatie tussen Mindfulness, veranderen en leren. Relatie tussen Mindfulness, veranderen en leren. Inez Dirkzwager I.Dirkzwager@vumc.nl VUmc Amstel Academie http://www.vumc.nl/afdelingen/amstelacademie/ http://www.vumc.nl/afdelingen/amstelacademie/expertisecentrum/

Nadere informatie

Chronische pijn. Informatie en behandeling

Chronische pijn. Informatie en behandeling Chronische pijn Informatie en behandeling Chronische pijn Bij chronische pijn is meer aan de hand dan alleen lichamelijk letsel. We spreken van chronische pijn als pijnklachten langer blijven bestaan dan

Nadere informatie

Preventie van werkdruk in de bouwsector. Werknemer

Preventie van werkdruk in de bouwsector. Werknemer Preventie van werkdruk in de bouwsector Werknemer Inhoud Wat is werkdruk/stress? Welke factoren bevorderen stress op het werk? Hoe herken ik stress-symptomen bij mezelf? Signalen van een te hoge werkdruk

Nadere informatie

UMC St Radboud. Mindfulness voor mensen met MS

UMC St Radboud. Mindfulness voor mensen met MS UMC St Radboud Mindfulness voor mensen met MS Patiënteninformatie De diagnose MS is ingrijpend voor u en uw omgeving. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat bij ziekte angst, depressie en andere psychologische

Nadere informatie

Au-tomutilatie. Een groot probleem, een grote uitdaging. Carmen van Bussel Orthopedagoog/GZ-psycholoog

Au-tomutilatie. Een groot probleem, een grote uitdaging. Carmen van Bussel Orthopedagoog/GZ-psycholoog Au-tomutilatie Een groot probleem, een grote uitdaging Carmen van Bussel Orthopedagoog/GZ-psycholoog Inhoud Waarom verwonden cliënten zichzelf? Handelingsverlegenheid en machteloosheid bij begeleiders

Nadere informatie

Denkt u. vast te lopen. in uw werk?

Denkt u. vast te lopen. in uw werk? Denkt u vast te lopen in uw werk? Het leven kan veel van u vragen. Soms misschien teveel. Zeker als u langdurig onder druk staat of een tegenslag te verwerken krijgt. U heeft bijvoorbeeld al lange tijd

Nadere informatie

Chronische pijnpatiënt en zijn omgeving. Informatie over chronische pijn bij ouderen om samen met patiënt en/of omgeving te bespreken

Chronische pijnpatiënt en zijn omgeving. Informatie over chronische pijn bij ouderen om samen met patiënt en/of omgeving te bespreken Chronische pijnpatiënt en zijn omgeving Informatie over chronische pijn bij ouderen om samen met patiënt en/of omgeving te bespreken Chronische pijnpatiënt en zijn omgeving Verklaringsmodellen Model van

Nadere informatie

Omgaan met spanning. Faalangst: waar komt het vandaan en wat ermee te doen

Omgaan met spanning. Faalangst: waar komt het vandaan en wat ermee te doen Omgaan met spanning Inleiding: Iedereen krijgt in het leven te maken met spanning. Bij competitiesporten komt dit extra tot uiting: er is de druk om te presteren, de tegenstander om te verslaan, de reactie

Nadere informatie

WORKSHOP MINDFULNESS & ETEN

WORKSHOP MINDFULNESS & ETEN WORKSHOP MINDFULNESS & ETEN Door Esther Mostert van MIND-FOOD: www.mindfuldieet.nl Je kunt niet goed denken, liefhebben en slapen als je niet goed gegeten hebt Mindful eten, wat is dat? Bijna iedereen

Nadere informatie

Mindfulness op het Werk

Mindfulness op het Werk Mindfulness op het Werk CONTACTGEGEVENS Carucha Schwencke Praktijk voor Mediteren-in-eenvoud Marnixstraat 61 2518 PW Den Haag (070) 887 41 74 info@caruchaschwencke.nl www.caruchaschwencke.nl www.mediteren-in-eenvoud.org

Nadere informatie

Stap 3 De adem als anker

Stap 3 De adem als anker Stap 3 De adem als anker De verdeelde geest naar één punt brengen De adembeweging is vergelijkbaar met de beweging van de oceaan: je voelt in- en uitademing als eb en vloed, contractie en extensie, opname

Nadere informatie

Pijn bij kanker. Interne Geneeskunde / Oncologie IJsselland Ziekenhuis

Pijn bij kanker. Interne Geneeskunde / Oncologie IJsselland Ziekenhuis Pijn bij kanker Interne Geneeskunde / Oncologie IJsselland Ziekenhuis Wat is pijn? Pijn is een onaangenaam gevoel. Het kan op verschillende manieren ontstaan en het kan op verschillende manieren worden

Nadere informatie

Mindfulness bij volwassenen met een autismespectrumstoornis. Annelies Spek Klinisch psycholoog / Senior onderzoeker GGZ Eindhoven

Mindfulness bij volwassenen met een autismespectrumstoornis. Annelies Spek Klinisch psycholoog / Senior onderzoeker GGZ Eindhoven Mindfulness bij volwassenen met een autismespectrumstoornis Annelies Spek Klinisch psycholoog / Senior onderzoeker GGZ Eindhoven Volgorde Overbelasting Mindfulness Theorie Praktijk (aanpassingen) Onderzoeksresultaten

Nadere informatie

Mindfulness. Aandacht voor de waarde van mindfulness binnen de c.g.t. en positieve psychologie

Mindfulness. Aandacht voor de waarde van mindfulness binnen de c.g.t. en positieve psychologie Mindfulness Aandacht voor de waarde van mindfulness binnen de c.g.t. en positieve psychologie Jos de Munnink. Preventiefunctionaris, praktijkondersteuner huisartsen in de GGZ, mindfulnesstrainer en gespreksleider

Nadere informatie

Dokter, voelt U mijn pijn?! Over yellow flags en psychologische behandeling Tamara Sinnaeve, klinisch psychologe AZ Monica

Dokter, voelt U mijn pijn?! Over yellow flags en psychologische behandeling Tamara Sinnaeve, klinisch psychologe AZ Monica Dokter, voelt U mijn pijn?! Over yellow flags en psychologische behandeling Tamara Sinnaeve, klinisch psychologe AZ Monica 2 Geef me de kalmte om te accepteren wat ik niet kan veranderen, De moed om te

Nadere informatie

Gelukkig ondanks pijn: een online behandelprogramma voor mensen die lijden aan fibromyalgie of andere vormen van chronische pijn

Gelukkig ondanks pijn: een online behandelprogramma voor mensen die lijden aan fibromyalgie of andere vormen van chronische pijn Gelukkig ondanks pijn: een online behandelprogramma voor mensen die lijden aan fibromyalgie of andere vormen van chronische pijn Algemene informatie Dag in dag uit geconfronteerd worden met aanhoudende

Nadere informatie

Afdeling revalidatie. Psychosomatische fysiotherapie

Afdeling revalidatie. Psychosomatische fysiotherapie Afdeling revalidatie Psychosomatische fysiotherapie Gespannen??? Pijn??? Vermoeid???? UIT BALANS. IN BALANS In deze folder krijgt u informatie over psychosomatiek, over wat psychosomatische klachten zijn

Nadere informatie

Mindfulness bij volwassenen met een autismespectrumstoornis. Gezonde coping. Mindfulness 14/11/2012. Lijdensdruk. Verschillende meditatietechnieken

Mindfulness bij volwassenen met een autismespectrumstoornis. Gezonde coping. Mindfulness 14/11/2012. Lijdensdruk. Verschillende meditatietechnieken Mindfulness bij volwassenen met een autismespectrumstoornis Annelies Spek Klinisch psycholoog / Senior onderzoeker GGZ Eindhoven Lijdensdruk Angst en depressie Meer bij volwassenen Dwangmatig denken /

Nadere informatie

Bijlage 17: Informatie voor de individuele behandelaar

Bijlage 17: Informatie voor de individuele behandelaar Bijlage 17: Informatie voor de individuele behandelaar N.b.: stuur deze informatie (inclusief de drie bijlagen) naar de individuele behandelaar vóórdat de training van start gaat Emotieregulatietraining

Nadere informatie

Chronische pijn, wat kunt u zelf doen?

Chronische pijn, wat kunt u zelf doen? Chronische pijn, wat kunt u zelf doen? CHRONISCHE PIJN, WAT KUNT U ZELF DOEN U heeft chronisch pijn. Chronische pijn is pijn die langer bestaat dan drie tot zes maanden, die (afhankelijk van het soort

Nadere informatie

mindfulness workshop

mindfulness workshop mindfulness workshop 1 mindfulness workshop Deze workshop wordt gegeven om een indruk te krijgen wat mindfulness inhoudt. Ook kan worden gekeken in welke training de workshop als onderdeel kan worden ingezet,

Nadere informatie

Vermoeidheid na kanker. Anneke van Wijk, GZ psycholoog Helen Dowling Instituut Utrecht

Vermoeidheid na kanker. Anneke van Wijk, GZ psycholoog Helen Dowling Instituut Utrecht Anneke van Wijk, GZ psycholoog Helen Dowling Instituut Utrecht Helen Dowling Instituut: Begeleiding bij kanker voor (ex-) kankerpatienten en hun naasten: Onder andere: Individuele begeleiding Lotgenotengroepen

Nadere informatie

Langdurige slapeloosheid. Diagnose en behandeling van insomnie

Langdurige slapeloosheid. Diagnose en behandeling van insomnie Langdurige slapeloosheid Diagnose en behandeling van insomnie We spreken van langdurige slapeloosheid ofwel chronische insomnie als het niet in slaap vallen, het niet kunnen doorslapen en/of veel te vroeg

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod U bent niet de enige Een op de tien Nederlanders heeft te maken met een persoonlijkheidsstoornis of heeft trekken hiervan. De Riagg Maastricht is gespecialiseerd

Nadere informatie

A M E R S F O O R T & O M S T R E K E N

A M E R S F O O R T & O M S T R E K E N Volwassenen Geen paniek! Deze cursus wordt aangeboden door de afdeling Preventie en Generalistische Zorg van RIAGG Amersfoort & Omstreken in samenwerking met Indigo. Informatie en aanmelding Voor meer

Nadere informatie

Evaluatieverslag mindfulnesstraining

Evaluatieverslag mindfulnesstraining marijke markus spaarnestraat 37 2314 tm leiden Evaluatieverslag mindfulnesstraining 06 29288479 marijke.markus@freeler.nl www.inzichtinzicht.nl kvk 28109401 btw NL 079.44.295.B01 postbank 4898261 14 oktober

Nadere informatie

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid Hersenschudding In deze folder vertellen we wat de gevolgen van een hersenschudding kunnen zijn en wat u kunt verwachten tijdens het herstel. Ook geven we adviezen over wat u het beste wel en niet kunt

Nadere informatie

Groepsbehandeling voor jongeren met een depressieve stoornis en

Groepsbehandeling voor jongeren met een depressieve stoornis en Groepsbehandeling voor jongeren met een depressieve stoornis en comorbiditeit ASS 10/05/2012 Dr. Corine Faché Lemke Leyman UCKJA Waarom een groepsbehandeling Het belang van peers Het leren van elkaar,

Nadere informatie

Psychosociale problemen bij kanker

Psychosociale problemen bij kanker INTERNE GENEESKUNDE Psychosociale problemen bij kanker Mogelijkheden voor begeleiding in het Laurentius ziekenhuis Deze brochure is bedoeld voor mensen waarbij de diagnose kanker is gesteld en voor hun

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out Online Psychologische Hulp 2 Therapieland 3 Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Overspanning & Burn-out van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Eet jezelf in balans.een nieuwe (blijvende!) oplossing voor eet- en gewichtsproblemen

Eet jezelf in balans.een nieuwe (blijvende!) oplossing voor eet- en gewichtsproblemen Matoeta, Centrum voor voeding, gezondheid en bewustwording Specialist bij eet- en gewichtsproblemen Eet jezelf in balans.een nieuwe (blijvende!) oplossing voor eet- en gewichtsproblemen In mijn praktijk

Nadere informatie

Stressreductie Informatie over stresshantering en stressreductie door middel van een training

Stressreductie Informatie over stresshantering en stressreductie door middel van een training Patiënteninformatie Stressreductie door aandachttraining/ mindfulness Informatie over stresshantering en stressreductie door middel van een training Stressreductie door aandachttraining/ mindfulness Informatie

Nadere informatie

Partner ondersteuning 1

Partner ondersteuning 1 Partnerondersteuning 1 Je partner heeft borstkanker, wat nu? Informatie voor je partner Kanker heb je niet alleen. Ook jij als partner wordt mee betrokken in de strijd. Het bericht is voor jou net zo n

Nadere informatie

Mindfulness en kanker

Mindfulness en kanker Mindfulness en kanker Else Bisseling 3 oktober 2015 augustus 2014 00 maand 0000 Mindfulness (Kabat-Zinn, 1990; Teasdale, Segal & Williams, 1995) Aandacht geven aan wat we van moment tot moment doen en

Nadere informatie

Burn-out Traject begeleiding

Burn-out Traject begeleiding F o l d e r Burn-out Traject begeleiding Burn-out Aanpak en Preventie ter voorkoming van langdurige uitval Het leven stelt voortdurend bepaalde eisen aan de mens. Werk is in veel gevallen het levensgebied

Nadere informatie

Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven

Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Cursusboek Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Beste cursist, De eerste stap is gezet! U gaat starten met een mindfulnesstraining van 8 lessen.

Nadere informatie

psychologische (na)zorg bij kanker

psychologische (na)zorg bij kanker psychologische (na)zorg bij kanker voor mensen met kanker en hun naasten Het Ingeborg Douwes Centrum Ook zorgt de ontregeling van het dagelijks leven vaak voor veel stress. Misschien wel het meest moeilijk

Nadere informatie

Dokter, ik heb kanker..

Dokter, ik heb kanker.. Dokter, ik heb kanker.. huisartsen-duodagen noordwest utrecht november 2006 Anette Pet Klinisch psycholoog-psychotherapeut Hoofd Patiëntenzorg Welmet Hudig Theoloog Therapeut Het Helen Dowling Instituut

Nadere informatie

Mindful Kids Introductie voor ouders

Mindful Kids Introductie voor ouders Mindful Kids Introductie voor ouders Mindful Kids Introductie voor ouders Mindfulness algemeen Wat? Waarom? Hoe? Mindfulness kinderen Mindfulness voor kinderen Mindful Kids training Mindfulness algemeen

Nadere informatie

Omgaan met spanningen

Omgaan met spanningen Omgaan met spanningen Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Stimulerende spanning 1 Problematische spanning 1 Oorzaken van spanning 2 Spanningsklachten 2 De vicieuze cirkel 3 Overspannen

Nadere informatie

Sportief bewegen met een depressie. Depressie

Sportief bewegen met een depressie. Depressie Sportief bewegen met een depressie Depressie Sportief bewegen met een depressie...................................... Bewegen: gezond en nog leuk ook! Regelmatig bewegen heeft een positieve invloed op

Nadere informatie

gaan. Van belang is dat we er op een goede manier mee leren omgaan.

gaan. Van belang is dat we er op een goede manier mee leren omgaan. Over geluk, angst en weerbaar zijn Ouders willen hun kinderen opvoeden tot weerbare mensen. De laatste jaren is hier meer aandacht voor. De samenleving wordt steeds complexer, aan kinderen worden veel

Nadere informatie

Mindfulness bij ASS en arbeidsparticipatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog / Senior onderzoeker GGZ Eindhoven

Mindfulness bij ASS en arbeidsparticipatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog / Senior onderzoeker GGZ Eindhoven Mindfulness bij ASS en arbeidsparticipatie Annelies Spek Klinisch psycholoog / Senior onderzoeker GGZ Eindhoven Volgorde lezing Overbelasting bij mensen met autisme Werk en overbelasting Begeleiding Mindfulness

Nadere informatie

Overzicht hele website

Overzicht hele website Overzicht hele website Privépraktijk gedragstherapie Sara Bosman is klinisch psycholoog en gedragstherapeut. In haar praktijk te Edegem doet ze individuele gedragstherapie en in Mortsel en Wilrijk geeft

Nadere informatie

Revalidatieprogramma

Revalidatieprogramma Revalidatiegeneeskunde Revalidatieprogramma Chronische pijn Deze folder geeft u algemene informatie over revalidatie bij chronische pijn. Uiteraard komt de folder niet in plaats van een gesprek met uw

Nadere informatie

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl n Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid We slapen gemiddeld zo n zeven tot acht uur per nacht. Dat

Nadere informatie