Kinesitherapie bij patiënten met centrale sensitisatie: The pain revival

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kinesitherapie bij patiënten met centrale sensitisatie: The pain revival"

Transcriptie

1 Kinesitherapie bij patiënten met centrale sensitisatie: The pain revival Jo Nijs, Kelly Ickmans, Jessica Van Oosterwijck, Filip Struyf, Nathalie Roussel, Liesbeth Daenen & Mira Meeus ECT 23th September Met dank aan onze sponsors ME Research UK Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek Vlaanderen (FWO) Artesis Hogeschool Antwerpen Universiteit Antwerpen MSD Europe bvba Herhaling BAMT 28 nov titel 2009 van presentatie Pag. 2 1

2 normale situatie centrale sensitisatie Artesis Herhaling Hogeschool titel van presentatie Pag. 3 Antwerpen hersenen: -Slechte (pijn)demping -Versterkte (pijn)facilitatie -Cognitief-emotionele sensitisatie -Overactieve pain neuromatrix (Veralgemeende) overgevoeligdheid in spieren & huid Geen activatie pijndemping door inspanning Pag. ruggenmerg: Versterkte wind-up 2

3 Algemeen doel behandeling pain Brain Top-down nociceptive inhibition & facilitation Bottom-up nociceptive input Musculoskeletal system Dorsal horn neurons Artesis Herhaling Hogeschool titel van presentatie Pag. 5 Antwerpen Hoe kunnen we centrale sensitisatie behandelen? 1. Geneeskunde 2. Kinesitherapie: 1. Tijdscontingent i.p.v. pijncontingent 2. Top-down pijndemping activeren? 3. Behandel perifere pijnbron Artesis Herhaling Hogeschool titel van presentatie Pag. 6 Antwerpen 3

4 Geneeskunde: neurostimulatie & pijnmedicatie - repetitive transcranial magnetic stimulation - neurochirurgie: chronische motorische cortex stimulatie - balanced serototin and norepinephrine reuptake inhibitor (SNRI) - opioids Artesis Herhaling Hogeschool titel van presentatie Pag. 7 Antwerpen Kinesitherapie bij centrale sensitisatie: algemene richtlijnen 1. tijdscontingent i.p.v. pijncontingent werken hoe krijg ik dat verkocht aan mijn patiënten? 2. top-down pijndemping activeren? 3. behandel perifere pijnbronnen Artesis Hogeschool Pag. 8 Antwerpen 4

5 Kinesitherapie bij centrale sensitisatie: algemene richtlijnen 1. tijdscontingent i.p.v. pijncontingent werken hoe krijg ik dat verkocht aan mijn patiënten? 2. top-down pijndemping activeren? 3. behandel perifere pijnbronnen Artesis Hogeschool Pag. 9 Antwerpen Pag. 10 5

6 Pag. het pijnprogramma in de hersenen pijn Pag. 6

7 Pijneducatie: praktische handleiding voor (para)medici C.P. van Wilgen & J. Nijs voorwoord door G.L. Moseley Pag. 13 Cognitive emotional sensitisation catastrophizing kinesiophobia somatization stress depression Meeus & Nijs. Clinical Rheumatology 2007; Nijs et al. Pain Medicine Pag. 14 7

8 Do pain cognitions influence descending nociceptive processing in fibromyalgia? A randomised controlled trial - verbetering gezondheidstoestand - na 3 maanden activatie pijndemping Pag. 15 Doctoraat Jessica Van Oosterwijck Is deze vorm van pijneducatie effectief? - RCT s bij chronische lage rugklachten (Moseley) - RCT chronisch vermoeidheidssyndroom (Meeus et al. 2010) - RCT s fibromyalgie (Van Oosterwijck et al., van Ittersum et al.) - case series chronische whiplash (Van Oosterwijck et al. 2011) Artesis Herhaling Hogeschool titel van presentatie Pag. 16 Antwerpen 8

9 Tijdscontingent werken - activiteitenmanagement - graded activity - oefentherapie Artesis Hogeschool Pag. 17 Antwerpen Tijdscontingent werken Opdracht: noteer hoe lang u aan de PC kan werken PC werk: 1) 35 ; 2) 20 ; 3) % = 26 = baseline Pijn na 20 PC werk? Geen beloning Artesis Hogeschool Pag. 18 Antwerpen 9

10 het pijnprogramma in de hersenen pijn Pag. 19 het pijnprogramma in de hersenen Pag

11 Tijdscontingent werken - activiteitenmanagement - graded activity - oefentherapie Artesis Hogeschool Pag. 21 Antwerpen Het doet pijn als ik beweeg of: Door de pijn kan ik niet meer bewegen aanhoudende nociceptie Artesis Herhaling Hogeschool titel van presentatie Pag. 22 Antwerpen 11

12 The Pain Revival Aanhoudende nociceptie somatosensorische veranderingen normaal bewegen onmogelijk Pag. 23 Hodges & Tucker. Pain: in press. Ontregeld body schema - motorische controle - stijf gevoel maar ROM = normaal - fantoomzwelling - pijn tijdens bewegingsvoorstellingen - etc. Artesis Herhaling Hogeschool titel van presentatie Pag. 24 Antwerpen 12

13 Oefentherapie i.f.v. centrale sensitisatie - Tijdscontingent werken - Focus op pijnvariatie eerder dan pijnintensiteit - Oefentherapie bron nociceptie inhibitie - Training motorische controle tijdens activatie pijndemping? Pag. 25 Nijs et al. Clinical Journal of Pain: in press. Kinesitherapie bij centrale sensitisatie 1. tijdscontingent i.p.v. pijncontingent werken hoe krijg ik dat verkocht aan mijn patiënten? 2. top-down pijndemping activeren? 3. behandel perifere pijnbronnen Artesis Hogeschool Pag. 26 Antwerpen 13

14 Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation Conventional TENS DeSantana et al. 2009, Kalra et al Pag. 27 Kinesitherapie bij centrale sensitisatie 1. tijdscontingent i.p.v. pijncontingent werken 2. top-down pijndemping activeren? TENS stress management manuele therapie 3. behandel perifere pijnbronnen Artesis Hogeschool Pag. 28 Antwerpen 14

15 Cognitive emotional sensitisation catastrophizing kinesiophobia somatization stress depression Meeus & Nijs. Clinical Rheumatology 2007; Nijs et al. Pain Medicine Pag. 29 Stress STRESS uitgeputte HPA-as Van Houdenhove & Egle Psychother Psychosom 2004 Herhaling BAMT 28 nov titel 2009 van presentatie Pag

16 Stress GABA neurotransmissie Serotonergische activiteit Disinhibitie Hyperalgesie Pag. 31 Suarez-Roca et al. Behav Brain Res 2008 Stressmanagement - activiteitenmanagement - cafeïnegebruik reduceren - slaap optimaliseren - uplifts erkennen & stimuleren - assertiviteitstraining: rollenspel T-P - opgekropte boosheid laten uiten Pag

17 Kinesitherapie bij centrale sensitisatie 1. tijdscontingent i.p.v. pijncontingent werken 2. top-down pijndemping activeren? TENS stress management manuele therapie 3. behandel perifere pijnbronnen Artesis Hogeschool Pag. 33 Antwerpen Perifere pijnbronnen - trigger points: ph, substance P, TNF-α, IL-1β (Shah et al. 2005) - M. trapezius chronische whiplash: serotonin, IL-6 ~ pain intensity (Gerdle et al. 2008) - onderhouden centrale sensitisatie Artesis Herhaling Hogeschool titel van presentatie Pag. 34 Antwerpen 17

18 Manuele therapie ter desensitisatie van het CZS? Reductie hyperalgesie Skyba Herhaling BAMT et 28 nov titel al van 2003; presentatie Sluka et al & Pag ; Moss et al Bedenkingen bij desensitiserend effect hands-on manuele therapie - korte-termijn effect (max 45 ) - ook op lange termijn desensitisatie? - of juist bottom-up sensitisatie? Artesis BAMT Hogeschool nov 2009 Pag. 36 Antwerpen 18

19 Take home messages 1. tijdscontingent werk + investeer in educatie om dat verkocht te krijgen 2. behandel cognitief-emotionele sensitisatie 3. behandel perifere pijnbronnen 4. kinesitherapie = behandeling van centrale sensitisatie? = behandeling rekening houdend met centrale sensitisatie Artesis Herhaling Hogeschool titel van presentatie Pag. 37 Antwerpen Vragen? CHROnischePIjn & VERmoeidheid Pag

(Re)Train the Brain Revalidatie voor mensen met chronische pijn

(Re)Train the Brain Revalidatie voor mensen met chronische pijn (Re)Train the Brain Revalidatie voor mensen met chronische pijn Jo Nijs, Margot De Kooning, Kelly Ickmans, Liesbeth Daenen, Deborah Van Cauwenbergh, Jessica Van Oosterwijck, Nathalie Roussel, Lennard Voogt,

Nadere informatie

Als beweging patiënten met CVS zieker maakt, hoe kan de kinesitherapeut dan helpen?

Als beweging patiënten met CVS zieker maakt, hoe kan de kinesitherapeut dan helpen? Als beweging patiënten met CVS zieker maakt, hoe kan de kinesitherapeut dan helpen? Jo.Nijs@vub.ac.be 22-2-2010 1 revalidatie F A S E veilig bewegen = fysieke activiteiten verantwoord uitvoeren correct

Nadere informatie

Het belang van kinesitherapie voor patiënten met chronische whiplash en fibromyalgie

Het belang van kinesitherapie voor patiënten met chronische whiplash en fibromyalgie Het belang van kinesitherapie voor patiënten met chronische whiplash en fibromyalgie Jo Nijs 16-1-2010 1 Een uiteenzetting voor pijnpatiënten door Prof. Dr. Jo NIJS, van BLITS, dienst Menselijke fysiologie

Nadere informatie

(Hoe) kan lichaamsbeweging deze pagënten helpen?? Centrale sensitisatie: bewegen of niet bewegen? 23-10- 14

(Hoe) kan lichaamsbeweging deze pagënten helpen?? Centrale sensitisatie: bewegen of niet bewegen? 23-10- 14 Centrale sensitisatie: bewegen of niet bewegen? Chronische pijn als uitdaging: hedendaagse neurowetenschappelijke inzichten binnen de mul0disciplinaire prak0jk 22 oktober 2014, Abe Lenstra Stadion, Heerenveen,

Nadere informatie

Modern pain neuroscience in clinical practice: Classificatie van centrale sensitisatie pijn vs. neuropathische vs.

Modern pain neuroscience in clinical practice: Classificatie van centrale sensitisatie pijn vs. neuropathische vs. Modern pain neuroscience in clinical practice: Classificatie van centrale sensitisatie pijn vs. neuropathische vs. nociceptieve pijn Jo Nijs, Mira Meeus, Paul C. van Wilgen, Kelly Ickmans, Jessica Van

Nadere informatie

Chronische pijn, een benadering vanuit de neurowetenschappen

Chronische pijn, een benadering vanuit de neurowetenschappen Chronische pijn, een benadering vanuit de neurowetenschappen maar het zit toch niet tussen mijn oren John van der Meij Trilemma: Praktijk voor Training, Coaching en Therapie (Oegstgeest) Instituut voor

Nadere informatie

Chronische pijn als uitdaging: hedendaagse neurowetenschappelijke inzichten binnen de multidisciplinaire praktijk

Chronische pijn als uitdaging: hedendaagse neurowetenschappelijke inzichten binnen de multidisciplinaire praktijk TRANSCARE-pijn www.transcare.nl Transcare-pijn en de internationale onderzoeksgroep Pain in Motion organiseren een Symposium Chronische pijn als uitdaging: hedendaagse neurowetenschappelijke inzichten

Nadere informatie

Chronische pijn bij fibromyalgie en CVS: verschillen, overeenkomsten en indicaties voor kinesitherapie met Prof. Jo Nijs.

Chronische pijn bij fibromyalgie en CVS: verschillen, overeenkomsten en indicaties voor kinesitherapie met Prof. Jo Nijs. Chronische pijn bij fibromyalgie en CVS: verschillen, overeenkomsten en indicaties voor kinesitherapie met Prof. Jo Nijs. verslag Chris Bullen. Prof. Jo Nijs Volgens een enquête van Artsenkrant komt chronische

Nadere informatie

Kinesitherapie voor patiënten met. Ziekenhuis Brussel

Kinesitherapie voor patiënten met. Ziekenhuis Brussel Kinesitherapie voor patiënten met chronische whiplash in het Universitair Ziekenhuis Brussel Voor een afspraak gelieve u via http://tinyurl.com/chronischepijn aan te melden en wij contacteren u voor een

Nadere informatie

Patiënten ervaren minder pijn met pijneducatieprogramma

Patiënten ervaren minder pijn met pijneducatieprogramma 26 Verklaring voor chronische pijnaandoeningen Patiënten ervaren minder pijn met pijneducatieprogramma Tekst: Sanne van der Poel Voor mensen met chronische pijnklachten is het vaak lastig en frustrerend

Nadere informatie

23-10- 14. Centrale sensitisatiepijn : Klinische differentiaaldiagnostiek met nociceptieve en neuropathische pijn. Inhoud. Long-term potentiation

23-10- 14. Centrale sensitisatiepijn : Klinische differentiaaldiagnostiek met nociceptieve en neuropathische pijn. Inhoud. Long-term potentiation sensitisatie : Klinische differentiaaldiagnostiek met nociceptieve en neuropathische www.paininmotion.be Inhoud sensitisatie Klinische herkenning & differentiaaldiagnostiek Long-term potentiation Vrouwen!

Nadere informatie

Patiënten ervaren minder pijn met pijneducatieprogramma

Patiënten ervaren minder pijn met pijneducatieprogramma 26 Verklaring voor chronische pijnaandoeningen Patiënten ervaren minder pijn met pijneducatieprogramma Tekst: Sanne van der Poel Voor mensen met chronische pijnklachten is het vaak lastig en frustrerend

Nadere informatie

Bijlagen. Toetsvragen 123

Bijlagen. Toetsvragen 123 121 Bijlagen Toetsvragen 123 123 Toetsvragen J. Nijs, Centrale sensitisatiepijn in de klinische praktijk, DOI 10.1007/978-90-368-0925-2, 2016 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media BV 124

Nadere informatie

NVMT- symposium 2014

NVMT- symposium 2014 NVMT- symposium 2014 Datum: vrijdag 25 april Plaats: Het Stadion de Kuip Rotterdam Painless Tekst: Huub Vossen, redacteur NVMT Sprekers: Prof. Dr. Jo Nijs, Prof. Dr. Mira Meeus, Prof. Dr. Paul van Wilgen,

Nadere informatie

SENSITISATIE. Chronische pijn is een aandoening 23-10- 14. Pijn! Abe Lenstra AGENDA. Acute pijn is een symptoom

SENSITISATIE. Chronische pijn is een aandoening 23-10- 14. Pijn! Abe Lenstra AGENDA. Acute pijn is een symptoom PIJNEDUCATIE IN TRANSDISCIPLINAIRE ZORG IN DE EERSTE LIJN BIJ PATIËNTEN MET CHRONISCHE PIJN? Pijn! Prof. Dr. C. Paul van Wilgen Fysiotherapeut, Gezondheidspsycholoog, Epidemioloog AGENDA Abe Lenstra Hoe

Nadere informatie

INTER&PSY*Lente*Symposium*2013!

INTER&PSY*Lente*Symposium*2013! INTER&PSYLenteSymposium2013! Angst voor Pijn Paul van Wilgen PhD Gezondheidspsycholoog Fysiotherapeut Epidemioloog Workshop -Wat is pijn -Wat is chronische pijn -Sensitisatie -De rol van angst -Bewegingsangst

Nadere informatie

ACT TO MOVE het belang van activatie

ACT TO MOVE het belang van activatie ACT TO MOVE het belang van activatie 1. INLEIDING Chronische pijn verandert je hele leven Zorgt voor verminderde activiteit & vermindering van zinvolle dag invulling Patiënten doorlopen vele onderzoeken

Nadere informatie

8-11-2011. Agenda. Pijn in het brein, de fysiotherapeut als hersenchirurg? Prevalentie Chronische pijn. Functie. Acute (nociceptieve) pijn

8-11-2011. Agenda. Pijn in het brein, de fysiotherapeut als hersenchirurg? Prevalentie Chronische pijn. Functie. Acute (nociceptieve) pijn Pijn in het brein, de fysiotherapeut als hersenchirurg? Agenda Pijn Pijn typen Pijn modellen Paul van Wilgen Fysiotherapeut, Gezondheidspsycholoog, Epidemioloog Chronische pijn Sensitisatie (CZS, brein)

Nadere informatie

Pijneducatie Chronische pijn: hoe leg je dat uit? Agenda. Nociceptieve pijn 11/06/2014. Harkema. Dr. Doeke Keizer, huisarts

Pijneducatie Chronische pijn: hoe leg je dat uit? Agenda. Nociceptieve pijn 11/06/2014. Harkema. Dr. Doeke Keizer, huisarts Pijneducatie Chronische pijn: hoe leg je dat uit? Dr. Doeke Keizer, huisarts Harkema Geen sponsoring vanuit industrie Agenda Even voorstellen Soorten pijn Chronische pijn > sensitisatie Pijneducatie Anderhalvelijnszorg

Nadere informatie

Onverklaarde klachten: een houdbaar concept? Guus Eeckhout Polikliniek Onverklaarde Klachten Afdeling Ziekenhuispsychiatrie VUmc

Onverklaarde klachten: een houdbaar concept? Guus Eeckhout Polikliniek Onverklaarde Klachten Afdeling Ziekenhuispsychiatrie VUmc Onverklaarde klachten: een houdbaar concept? Guus Eeckhout Polikliniek Onverklaarde Klachten Afdeling Ziekenhuispsychiatrie VUmc Netwerk OLK (NOLK) Conceptrichtlijn 2009: Somatisch Onvoldoende verklaarde

Nadere informatie

Is het proces van verandering tijdens cognitieve gedragstherapie voor het chronisch vermoeidheidssyndroom hetzelfde voor vermoeidheid en pijn?

Is het proces van verandering tijdens cognitieve gedragstherapie voor het chronisch vermoeidheidssyndroom hetzelfde voor vermoeidheid en pijn? Is het proces van verandering tijdens cognitieve gedragstherapie voor het chronisch vermoeidheidssyndroom hetzelfde voor vermoeidheid en pijn? Lotte Bloot, MSc Marianne Heins, Phd Rogier Donders, Phd Gijs

Nadere informatie

1 De neurofysiologie van acute en chronische pijn

1 De neurofysiologie van acute en chronische pijn 1 De neurofysiologie van acute en chronische pijn Jo Nijs en C. Paul van Wilgen Om educatie over pijnfysiologie toe te passen bij patiënten met chronische pijn is een gedegen kennis van pijnfysiologie

Nadere informatie

Educatie bij chronische pijn, een systematische aanpak met een model van gevolgen en beïnvloedende factoren.

Educatie bij chronische pijn, een systematische aanpak met een model van gevolgen en beïnvloedende factoren. Educatie bij chronische pijn, een systematische aanpak met een model van gevolgen en beïnvloedende factoren. Carla Palmen, psychosomatisch fysiotherapeut Adelante Zorgroep, Volwassenen, Afd. pijn, Hoensbroek

Nadere informatie

Fysiotherapie voor patiënten met het chronische vermoeidheidssyndroom

Fysiotherapie voor patiënten met het chronische vermoeidheidssyndroom Inspanning www.physios.nl 4 punten kennistoets 1,5 punt Fysiotherapie voor patiënten met het chronische vermoeidheidssyndroom Een casus ter illustratie van het klinisch redeneren Jo Nijs, Mira Meeus, Jessica

Nadere informatie

Sandra Veenstra. www.bsl.nl

Sandra Veenstra. www.bsl.nl Sandra Veenstra www.bsl.nl De toepassing van EMDR bij somatische klachten zoals chronische pijn Sandra Veenstra Jaarbeurs Utrecht, 27-09-13 Lichamelijke klachten geschikt voor behandeling met EMDR Wanneer

Nadere informatie

rond lage rug - bekken - bekkenbodem

rond lage rug - bekken - bekkenbodem congres Omgaan met pijn rond lage rug - bekken - bekkenbodem Dinsdag 15 november 2011, Jaarbeurs Utrecht Bestemd voor: fysiotherapeuten (algemeen-, manueel-, bekken-, sport-) en oefentherapeuten Mensendieck

Nadere informatie

Mag het ietsjes warmer? Onderkoeling en pijn. dr. Jan H Vranken, anesthesioloog pijngeneeskundige

Mag het ietsjes warmer? Onderkoeling en pijn. dr. Jan H Vranken, anesthesioloog pijngeneeskundige Mag het ietsjes warmer? Onderkoeling en pijn dr. Jan H Vranken, anesthesioloog pijngeneeskundige Medisch Centrum Alkmaar Rode Kruis Ziekenhuis Slotervaartziekenhuis Beverwijk Amsterdam Mag het iets warmer?

Nadere informatie

Dokter, ik ben zo moe. greta moorkens algemeen inwendige ziekten U Z Antwerpen

Dokter, ik ben zo moe. greta moorkens algemeen inwendige ziekten U Z Antwerpen Dokter, ik ben zo moe greta moorkens algemeen inwendige ziekten U Z Antwerpen Oorzaken chronisch moeheid : > 50%(70%) psychiatrische (co)morbiditeit somatisch onderliggend lijden ( bvb cancerrelated fatigue)

Nadere informatie

PIJN VERLICHTEN LEVEN HERSTELLEN. Neurostimulatie. Innovating for life.

PIJN VERLICHTEN LEVEN HERSTELLEN. Neurostimulatie. Innovating for life. PIJN VERLICHTEN LEVEN HERSTELLEN Innovating for life. Wat is neurostimulatie? is een bewezen, veilige en effectieve behandeling die de pijn onder controle kan houden en die weer een leven kan bieden dat

Nadere informatie

Centrale sensitisatie en veranderde centrale pijnverwerking bij patiënten met lagerugpijn

Centrale sensitisatie en veranderde centrale pijnverwerking bij patiënten met lagerugpijn Ortho-Rheumato VOL 12 Nr 3 2014 29 Centrale sensitisatie en veranderde centrale pijnverwerking bij patiënten met lagerugpijn Nathalie Roussel 1,2,3, Barbara Cagnie 4, Mieke Dolphens 4, Filip Struyf 1,2,3,

Nadere informatie

CHRONISCHE PIJN EN PIJNEDUCATIE, WAT IS DE ROL VAN DE MANUEEL THERAPEUT?

CHRONISCHE PIJN EN PIJNEDUCATIE, WAT IS DE ROL VAN DE MANUEEL THERAPEUT? CHRONISCHE PIJN EN PIJNEDUCATIE, WAT IS DE ROL VAN DE MANUEEL THERAPEUT? Prof. Dr. C. Paul van Wilgen Fysiotherapeut, Gezondheidspsycholoog, Epidemioloog Pijn! AGENDA De Belgische pijn in de kuip Sensitisatie

Nadere informatie

Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht

Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht Flip Kolthoff, psychiater Radboud Universitair Centrum voor Mindfulness, GGZ Noord-Holland-Noord Flip Kolthoff, VUmc, 20-01-2012 1 Inleiding Flip Kolthoff,

Nadere informatie

Rita Schiphorst Preuper DEPARTMENT OF REHABILITATION MEDICINE / CENTER FOR REHABILITATION

Rita Schiphorst Preuper DEPARTMENT OF REHABILITATION MEDICINE / CENTER FOR REHABILITATION Rita Schiphorst Preuper DEPARTMENT OF REHABILITATION MEDICINE / CENTER FOR REHABILITATION Chronische pijn en hulpmiddelen, voorzieningen en aanpassingen Chronische pijn 3 miljoen Nederlanders Kosten Medische

Nadere informatie

Spiegeltherapie. Martine Eckhardt, fysiotherapeut/bewegingswetenschapper Rijndam revalidatiecentrum

Spiegeltherapie. Martine Eckhardt, fysiotherapeut/bewegingswetenschapper Rijndam revalidatiecentrum Spiegeltherapie Martine Eckhardt, fysiotherapeut/bewegingswetenschapper Rijndam revalidatiecentrum Plasticiteit v.d. hersenen 7 jarig Turks meisje Op drie-jarige leeftijd oa taalgebieden verwijderd Tweetalig

Nadere informatie

Fysieke Revalidatie. Filip Descheemaeker

Fysieke Revalidatie. Filip Descheemaeker Fysieke Revalidatie Filip Descheemaeker Bewegen, wat een pil! Bewegen incorporeren in je dagelijks leven heeft een uitgesproken invloed op je levenskwaliteit! Voordelen activiteit Nadelen inactiviteit

Nadere informatie

Voor wie? 23/12/15. Wat is Doel informatiesessie. Voor wie? Informatiesessie

Voor wie? 23/12/15. Wat is Doel informatiesessie. Voor wie? Informatiesessie Medefinanciering door Wat is Back@work? Groepsprogramma voor werkzoekenden met chronische pijn en/of aanhoudende lichamelijke klachten Informatiesessie Back@work Onderdeel van ESF-project FABIA (Fysieke

Nadere informatie

Inhoud. inleiding musculoskeletale fysiotherapie 25. Redactie 1 3. Auteurs 1 4. Voorwoord 2 2

Inhoud. inleiding musculoskeletale fysiotherapie 25. Redactie 1 3. Auteurs 1 4. Voorwoord 2 2 Inhoud Redactie 1 3 Auteurs 1 4 Voorwoord 2 2 inleiding musculoskeletale fysiotherapie 25 1 Klachten in het hoofd-halsgebied: hoe kies ik het optimale meetinstrument? 2 9 Raymond Swinkels Inleiding 2 9

Nadere informatie

Pijn. Matthieu Berenbroek. Pijn 2 - Matthieu Berenbroek 1998-2008 PIJN. Wat is Pijn?

Pijn. Matthieu Berenbroek. Pijn 2 - Matthieu Berenbroek 1998-2008 PIJN. Wat is Pijn? Pijn Matthieu Berenbroek PIJN Wat is Pijn? 1 PIJN Pijn is een onaangename, sensorische en emotionele ervaring die gepaard gaat met feitelijke of mogelijke weefselschade of die wordt beschreven in termen

Nadere informatie

Mindfulness bij somatoforme stoornissen. Hiske van Ravesteijn psychiater i.o.

Mindfulness bij somatoforme stoornissen. Hiske van Ravesteijn psychiater i.o. Mindfulness bij somatoforme stoornissen Hiske van Ravesteijn psychiater i.o. Mindfulness-based cognitieve therapie (MBCT) bij somatoforme stoornissen Onverklaarde lichamelijke klachten 20% Persisterende

Nadere informatie

Pijn. Nederlands Tijdschrift voor Behavioral Medicine. Nederlandse. Behavioral. Federatie1. Medicine. Jaargang 23. Februari 2012.

Pijn. Nederlands Tijdschrift voor Behavioral Medicine. Nederlandse. Behavioral. Federatie1. Medicine. Jaargang 23. Februari 2012. NBMF Jaargang 23 Februari 2012 Federatie1 Nederlandse Behavioral Medicine Nederlands Tijdschrift voor Behavioral Medicine Inhoud Pijn 1 Column Wat drijft ons in de wetenschap? 2 Als pijn er mag zijn 3

Nadere informatie

Internationaal congres over methoden van pijnonderzoek

Internationaal congres over methoden van pijnonderzoek Internationaal congres over methoden van pijnonderzoek Brussel, maart 2015 Verslag door: dr. Leo MG Geeraedts sr Actieve Belgische onderzoeksgroep Dit congres vindt plaats op de Life Science Campus van

Nadere informatie

Psychosomatisch fysiotherapie

Psychosomatisch fysiotherapie Psychosomatisch fysiotherapie De psychosomatisch fysiotherapeut Tamara den Elzen Wat is psychosomatische fysiotherapie? Psychosomatische fysiotherapie is een erkende specialisatie binnen de fysiotherapie,

Nadere informatie

Dr. Kamiel A.J. Kuijpers Revalidatiearts ZGT Almelo/ MST Enschede/ Roessingh Enschede

Dr. Kamiel A.J. Kuijpers Revalidatiearts ZGT Almelo/ MST Enschede/ Roessingh Enschede Dr. Kamiel A.J. Kuijpers Revalidatiearts ZGT Almelo/ MST Enschede/ Roessingh Enschede Wat te doen met chronische pijnklachten zich uitend in het houdings- en bewegingsapparaat? Inhoud van deze presentatie

Nadere informatie

De rol van de psycholoog. Prof. dr. Geert Crombez Geert.Crombez@UGent.be

De rol van de psycholoog. Prof. dr. Geert Crombez Geert.Crombez@UGent.be De rol van de psycholoog Prof. dr. Geert Crombez Geert.Crombez@UGent.be Chronisch VermoeidheidsSyndroom Fukuda et al., 1994 Natuurlijk verloop 80% Costs 26% 17% 13% 8% 7 days 4 weeks 7 weeks 12 weeks 6

Nadere informatie

CENTRALE SENSITISATIE. 2 de Algologisch Lentesymposium 24 Mei 2014! Ann Dierick, MD Multidisciplinair Pijncentrum

CENTRALE SENSITISATIE. 2 de Algologisch Lentesymposium 24 Mei 2014! Ann Dierick, MD Multidisciplinair Pijncentrum CENTRALE SENSITISATIE 2 de Algologisch Lentesymposium 24 Mei 2014! Ann Dierick, MD Multidisciplinair Pijncentrum Index Anatomie pijnbanen Definities Historiek- van perifere tot centrale sensitisatie Centrale

Nadere informatie

No brain, no (chronic) pain. Workshop revalidatiegeneeskunde 23-01-2014 Alina Teplova, revalidatiearts

No brain, no (chronic) pain. Workshop revalidatiegeneeskunde 23-01-2014 Alina Teplova, revalidatiearts No brain, no (chronic) pain Workshop revalidatiegeneeskunde 23-01-2014 Alina Teplova, revalidatiearts 1 Inhoud 1. Het doel 2. Casuïstiek (3 casussen) 3. Indicatie voor chronische pijn revalidatieprogramma

Nadere informatie

Neurowetenschappen als inspiratiebron voor nieuwe pijninterventies

Neurowetenschappen als inspiratiebron voor nieuwe pijninterventies Neurowetenschappen als inspiratiebron voor nieuwe pijninterventies Dr. Ben van Cranenburgh, neurowetenschapper Stichting ITON: www.stichtingiton.nl Symposium KNGF Scheutig met pijn 15 april Alkmaar, 20

Nadere informatie

FIBROMYALGIE EEN UPDATE ZATERDAG 12 OKTOBER 2013 WERELD REUMA DAG ANTWERPEN

FIBROMYALGIE EEN UPDATE ZATERDAG 12 OKTOBER 2013 WERELD REUMA DAG ANTWERPEN FIBROMYALGIE EEN UPDATE DR. BRENDA DE PETTER DIENST FYSISCHE GENEESKUNDE EN REVALIDATIE ST-JOZEFKLINIEK BORNEM & WILLEBROEK ZATERDAG 12 OKTOBER 2013 WERELD REUMA DAG ANTWERPEN FIBROMYALGIE DEFINITIE OORZAKEN

Nadere informatie

Sensitisatie. Anesthesiologie

Sensitisatie. Anesthesiologie Sensitisatie Anesthesiologie Anesthesiologie Inleiding Wanneer pijn lang bestaat en er geen lichamelijke afwijkingen (meer) voor die pijn te vinden is, wordt pijn chronisch genoemd. Mensen met chronische

Nadere informatie

9 Uitleg over het sensitisatiemodel voor patiënten met chronische whiplash

9 Uitleg over het sensitisatiemodel voor patiënten met chronische whiplash 9 Uitleg over het sensitisatiemodel voor patiënten met chronische whiplash Waarom blijf ik maar pijn hebben? En waarom kan men de precieze oorzaak van mijn pijnklachten niet vinden? Een rationele en wetenschappelijk

Nadere informatie

25 jaar whiplash in Nederland

25 jaar whiplash in Nederland 25 jaar whiplash in Nederland Vanuit een fysiotherapeutisch perspectief Maarten Schmitt M.Sc 1 2 Fysiotherapeut & manueeltherapeut Hoofd van de Divisie Onderwijs Stichting Opleidingen Musculoskeletale

Nadere informatie

Methoden hersenonderzoek

Methoden hersenonderzoek Methoden hersenonderzoek Beschadigingen Meting van individuele neuronen Elektrische stimulatie Imaging technieken (Pet, fmri) EEG Psychofarmaca/drugs TMS Localisatie Voorbeeld: Het brein van Broca s patient

Nadere informatie

Pijneducatie als basis voor de behandeling van subacute rugklachten bij paarden

Pijneducatie als basis voor de behandeling van subacute rugklachten bij paarden Pijneducatie als basis voor de behandeling van subacute rugklachten bij paarden Een transcriptie van Pijneducatie als basis voor de behandeling van subacute lage rugklachten zoals gepubliceerd in Fysiopraxis;

Nadere informatie

rtms als behandeling van depressie Philip van Eijndhoven

rtms als behandeling van depressie Philip van Eijndhoven rtms als behandeling van depressie Philip van Eijndhoven Stelling 1 rtms is een effectieve behandeling voor depressie Stelling 2 rtms heeft een plaats in de behandeling van depressie Een stukje geschiedenis

Nadere informatie

Nathalie Bracke, Kinesiste Dr. Ingrid Dekelver, Revalidatie arts

Nathalie Bracke, Kinesiste Dr. Ingrid Dekelver, Revalidatie arts Nathalie Bracke, Kinesiste Dr. Ingrid Dekelver, Revalidatie arts Wat is TENS? TENS = Transcutane = door de huid Elektrische = met elektrische impulsen Neuro Stimulatie = stimuleren van de zenuwen / zenuwuiteinden

Nadere informatie

Chronificeren van acute postoperatieve pijn

Chronificeren van acute postoperatieve pijn University Hospitals Ghent Chronificeren van acute postoperatieve pijn een onderschat probleem? Patrick Wouters Anesthesie & Perioperatieve Geneeskunde Ugent UZ Gent Terminologie! Chronification! When

Nadere informatie

5 sept 2012: onze vzw bestaat 20 jaar!

5 sept 2012: onze vzw bestaat 20 jaar! NIEUWSBRIEF vzw Whiplash ~ Postbus 36 ~ 2050 ANTWERPEN tel/fax: 03 663 00 66 ~ BE08 7340 1255 2213 ~ BICC: KREDBEBB website: www.vzw-whiplash.be ~ e-mail: info@vzw-whiplash.be Facebookgroep "vzw whiplash

Nadere informatie

De toekomst van de pijnrevalidatie vanuit revalidatiegeneeskundig perspectief. Prof. dr. Rob J.E.M. Smeets

De toekomst van de pijnrevalidatie vanuit revalidatiegeneeskundig perspectief. Prof. dr. Rob J.E.M. Smeets De toekomst van de pijnrevalidatie vanuit revalidatiegeneeskundig perspectief Prof. dr. Rob J.E.M. Smeets Disclosure Lid adviesraad Philips Pain Management Synthese fysieke training reviews en metaanalyses

Nadere informatie

Pijn na CVA. Erik Scherder Afdeling Klinische Neuropsychologie Vrije Universiteit Amsterdam

Pijn na CVA. Erik Scherder Afdeling Klinische Neuropsychologie Vrije Universiteit Amsterdam Pijn na CVA Erik Scherder Afdeling Klinische Neuropsychologie Vrije Universiteit Amsterdam Sensori-discriminatieve aspecten Lateral pain system Medial pain system Medial pain system Cogn. evaluat. aspecten

Nadere informatie

De Triggerpoint De-activatie cursus

De Triggerpoint De-activatie cursus De Triggerpoint De-activatie cursus 8/9 april 2011 Houten Gepresenteerd door Ietje van Stolk Kontakt: course@oos.co.nz PROGRAMMA VOOR TRIGGERPOINT DE-ACTIVATIE CURSUS DAG 1 9.45-10.00 Welkom, koffie en

Nadere informatie

Algemene uitleg over het sensitisatiemodel voor patiënten met (subacute/chronische) pijn en centrale sensitisatie

Algemene uitleg over het sensitisatiemodel voor patiënten met (subacute/chronische) pijn en centrale sensitisatie Algemene uitleg over het sensitisatiemodel voor patiënten met (subacute/chronische) pijn en centrale sensitisatie 7 Waarom blijf ik maar pijn hebben? En waarom kan men de precieze oorzaak van mijn pijnklachten

Nadere informatie

Pijn, leg dat maar eens uit

Pijn, leg dat maar eens uit Pijn, leg dat maar eens uit Een how-to-manual voor fysiotherapeuten In opdracht van het rug-netwerk Ronald Kan Fysiotherapeut Heliomare Uitgangspunten Deze uitleg geldt voor patiënten met chronische benigne

Nadere informatie

De rol van stress en verwachtingen bij chronische lichamelijke klachten: Op weg naar innovatieve therapievormen

De rol van stress en verwachtingen bij chronische lichamelijke klachten: Op weg naar innovatieve therapievormen Symposium 30 maart 2012 Pijn, jeuk, vermoeidheid. verschillende klachten, één behandeling? Recente ontwikkelingen in de diagnostiek en behandeling van chronische lichamelijke klachten De rol van stress

Nadere informatie

Huisarts of hometrainer?

Huisarts of hometrainer? Huisarts of hometrainer? In het literatuuroverzicht werden zes studies opgenomen. Vier studies onderzochten het effect van training op ziekteverzuim, drie daarvan bestudeerden tevens de effecten op klachten

Nadere informatie

Het meetinstrument heeft betrekking op de volgende categorieën Lichaamsregio Wervelkolom; overige

Het meetinstrument heeft betrekking op de volgende categorieën Lichaamsregio Wervelkolom; overige Uitgebreide toelichting van het meetinstrument Tampaschaal voor Kinesiofobie (TSK) 18 maart 2009 Review: E. Swinkels-Meewisse Invoer: E. van Engelen 1 Algemene gegevens Het meetinstrument heeft betrekking

Nadere informatie

Hoe verklaren we pijn en wat te doen bij chronische pijn

Hoe verklaren we pijn en wat te doen bij chronische pijn Hoe verklaren we pijn en wat te doen bij chronische pijn Jeroen de Jong, PhD Gedragstherapeut / Kinesioloog / Pijnbehandelaar Afdeling Revalidatie azm Vakgroep Revalidatiegeneeskunde UM jeroen.dejong@mumc.nl

Nadere informatie

Behandeling van een trigger finger. Loes van Boxmeer & Emma Wassenaar

Behandeling van een trigger finger. Loes van Boxmeer & Emma Wassenaar Behandeling van een trigger finger Loes van Boxmeer & Emma Wassenaar Overzicht Inleiding PICO Zoekstrategie & Flowchart Artikelen Chirurgie Anatomie Open vs percutaan Conclusie Inleiding Klinische symptomen

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie op maat voor fibromyalgie Saskia van Koulil UMC St. Radboud Afdeling Medische Psychologie

Cognitieve gedragstherapie op maat voor fibromyalgie Saskia van Koulil UMC St. Radboud Afdeling Medische Psychologie Fibromyalgie Cognitieve gedragstherapie op maat voor fibromyalgie Saskia van Koulil UMC St. Radboud Afdeling Medische Psychologie Wijdverspreide pijn Etiologie grotendeels onbekend Hoge impact voor de

Nadere informatie

Veilig. Effectief. Eenvoudig. Snelle werking. Geen bijwerkingen. www.takecare.nl www.takecare.be

Veilig. Effectief. Eenvoudig. Snelle werking. Geen bijwerkingen. www.takecare.nl www.takecare.be Veilig Effectief Eenvoudig Snelle werking Geen bijwerkingen www.takecare.nl www.takecare.be Pain heeft effect bij zowel acute als chronische pijnen. Opmerkelijk goede resultaten heeft de pen bij tenniselleboog/arm

Nadere informatie

Uitleg over het sensitisatiemodel voor patiënten met chronische, veralgemeende pijnklachten of fibromyalgie

Uitleg over het sensitisatiemodel voor patiënten met chronische, veralgemeende pijnklachten of fibromyalgie Uitleg over het sensitisatiemodel voor patiënten met chronische, veralgemeende pijnklachten of fibromyalgie 8 Waarom blijf ik maar pijn hebben? En waarom kan men de precieze oorzaak van mijn pijnklachten

Nadere informatie

Neurostimulatie en intrathecale pijnpompen bij de chronische pijnpatiënt

Neurostimulatie en intrathecale pijnpompen bij de chronische pijnpatiënt Neurostimulatie en intrathecale pijnpompen bij de chronische pijnpatiënt Dr Geert Buyse AZ Damiaan Oostende Neurochirurgisch Centrum Noord West Vlaanderen Symposium pijnteam AZ Damiaan 13-12-2011 Neurostimulatie

Nadere informatie

STAND VAN ZAKEN ANNO 2012

STAND VAN ZAKEN ANNO 2012 FIBROMYALGIE STAND VAN ZAKEN ANNO 2012 Dr. BRENDA DE PETTER DIENST FYSISCHE GENEESKUNDE & REVALIDATIE ST JOZEFKLINIEK CAMPUS BORNEM & WILLEBROEK FIBROMYALGIE DEFINITIE SYMPTOMATOLOGIE OORZAKEN BEHANDELING

Nadere informatie

De Gate Control theorie

De Gate Control theorie De Gate Control theorie Jeffrey Hasselt, Sebastiaan Goode en Erik Kappel Hogeschool van Amsterdam ASHP, opleiding Fysiotherapie Amsterdam, 23-juni-2009 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Voorwoord...3 De

Nadere informatie

De Psychofysiologie van Medisch Onverklaarde Klachten (MOK) Het dualisme voorbij. Lorenz van Doornen Gezondheidspsychologie

De Psychofysiologie van Medisch Onverklaarde Klachten (MOK) Het dualisme voorbij. Lorenz van Doornen Gezondheidspsychologie De Psychofysiologie van Medisch Onverklaarde Klachten (MOK) Het dualisme voorbij Lorenz van Doornen Gezondheidspsychologie TH Tension Headache FM Fibromyalgia Klachtenregen TMJ Temporo Mandibular Dysfunction

Nadere informatie

Kijk op de hersenen: grip op emotie en gedrag

Kijk op de hersenen: grip op emotie en gedrag Kijk op de hersenen: grip op emotie en gedrag Odile A. van den Heuvel Alumnidag - VU Medisch Centrum - 12 mei 2012 1 Gedachte: ze zien elkaar na lange tijd weer terug, hij is veilig teruggekomen van uitzending

Nadere informatie

Invloed van TENS op pijnbeleving, vermoeidheid, functioneren en algemene levenskwaliteit van personen met Fibromyalgie.

Invloed van TENS op pijnbeleving, vermoeidheid, functioneren en algemene levenskwaliteit van personen met Fibromyalgie. FibroRes vzw - Info Invloed van TENS op pijnbeleving, vermoeidheid, functioneren en algemene levenskwaliteit van personen met Fibromyalgie. Alhoewel in de brochure 'pijnbehandeling en relaxatie' van de

Nadere informatie

ITDD intake. Algemeen Patientcode. Patientgegevens Patiëntnummer kliniek (bijv. ZIS-code) Behandelaars Naam anesthesiolo(o)g(en)

ITDD intake. Algemeen Patientcode. Patientgegevens Patiëntnummer kliniek (bijv. ZIS-code) Behandelaars Naam anesthesiolo(o)g(en) ITDD intake Patientcode Patientgegevens Patiëntnummer kliniek (bijv. ZIS-code) Geslacht (1) man (2) vrouw Geboortedatum Behandelaars Naam anesthesiolo(o)g(en) Naam revalidatiearts(en) ziekenhuis Naam revalidatiearts(en)

Nadere informatie

Onderzoek naar de oorzaak van (chronische) lage rugpijn

Onderzoek naar de oorzaak van (chronische) lage rugpijn Onderzoek naar de oorzaak van (chronische) lage rugpijn In de laatste 13 jaar is er veel onderzoek gedaan naar de oorzaak van lage rugpijn. Voornamelijk het veelvuldig voorkomen van lage rugpijn en het

Nadere informatie

Werkgeheugen - Onderzoek - Praktijk

Werkgeheugen - Onderzoek - Praktijk Het trainen van het werkgeheugen bij ontwikkelingsstoornissen: waarom zou je? Drs. B.J.L.Gerrits, psycholoog-psychotherapeut Presentatie Werkgeheugen wetenswaardigheden Onderzoek naar werkgeheugentrainingen

Nadere informatie

Goed pijnmanagement op de SEH, belangrijk voor zowel acute als chronische pijn!

Goed pijnmanagement op de SEH, belangrijk voor zowel acute als chronische pijn! Goed pijnmanagement op de SEH, belangrijk voor zowel acute als chronische pijn! Jorien Pierik -Minisymposium pijnbestrijding van A tot Z- 1 Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling

Nadere informatie

Pijn en dementie. Dr. Bart Plooij. Rijnland Zorggroep verpleeghuis Oudshoorn Alphen aan den Rijn

Pijn en dementie. Dr. Bart Plooij. Rijnland Zorggroep verpleeghuis Oudshoorn Alphen aan den Rijn Pijn en dementie Dr. Bart Plooij Rijnland Zorggroep verpleeghuis Oudshoorn Alphen aan den Rijn Aantal 70+ers in VS met chronische condities Aantal 70+ers in VS met chronische condities Verminderd gebruik

Nadere informatie

Chronische Pijn. Een overzicht van onderzoeken en inzichten. There is more wisdom in your body than in your deepest philosophy. Friedrich Nietzsche

Chronische Pijn. Een overzicht van onderzoeken en inzichten. There is more wisdom in your body than in your deepest philosophy. Friedrich Nietzsche info@triggerpointcoach.nl www.triggerpointcoach.nl www.landelijketriggerpointdag.nl Kantoor: Impuls 9, Purmerend Chronische Pijn Een overzicht van onderzoeken en inzichten Chronische There is more wisdom

Nadere informatie

Dokter, de pijn werkt op mijn zenuwen! De plaats van interventionele pijntherapie in de behandeling van neuropathische pijn.

Dokter, de pijn werkt op mijn zenuwen! De plaats van interventionele pijntherapie in de behandeling van neuropathische pijn. Dokter, de pijn werkt op mijn zenuwen! De plaats van interventionele pijntherapie in de behandeling van neuropathische pijn. 1 2 Overzicht Aanbevelingen van NeupSIG Behandelingen met gepulseerde radiofrequentie

Nadere informatie

Pilotstudie naar effectiviteit Physical Sense Methode bij RSI patiënten

Pilotstudie naar effectiviteit Physical Sense Methode bij RSI patiënten Pilotstudie naar effectiviteit Physical Sense Methode bij RSI patiënten Genezing van RSI patiënten, een pilotstudie naar de effectiviteit van de Physical Sense-methode Dr. Hein Beijer, epidemioloog Samenvatting

Nadere informatie

Geen dag zonder pijn. Hoe red ik het? (Her)Ken de kracht in jezelf! Hoboken 12 oktober 2013 Lieve Van Dyck Voorzitter

Geen dag zonder pijn. Hoe red ik het? (Her)Ken de kracht in jezelf! Hoboken 12 oktober 2013 Lieve Van Dyck Voorzitter Vlaamse Liga voor Fibromyalgie Patiënten Geen dag zonder pijn. Hoe red ik het? (Her)Ken de kracht in jezelf! Hoboken 12 oktober 2013 Lieve Van Dyck Voorzitter Contact: Impulsstraat 6C, 2220 Heist-op-den-Berg

Nadere informatie

Zien bewegen doet bewegen? Spiegeltherapie, spiegelneuronen en motor imagery technieken in de revalidatie. R.W. Selles

Zien bewegen doet bewegen? Spiegeltherapie, spiegelneuronen en motor imagery technieken in de revalidatie. R.W. Selles Zien bewegen doet bewegen? Spiegeltherapie, spiegelneuronen en motor imagery technieken in de revalidatie R.W. Selles Onderzoeksgroep Hand Chirurgie en Hand Revalidatie Afdeling Revalidatiegeneeskunde

Nadere informatie

De rol van stress en verwachtingen bij chronische lichamelijke klachten: Op weg naar innovatieve therapievormen

De rol van stress en verwachtingen bij chronische lichamelijke klachten: Op weg naar innovatieve therapievormen Symposium 30 maart 2012 Pijn, jeuk, vermoeidheid. verschillende klachten, één behandeling? Recente ontwikkelingen in de diagnostiek en behandeling van chronische lichamelijke klachten De rol van stress

Nadere informatie

Workshop ziekte-specifiek programma: chronische pijn. Ronde 1 en 2 Linda de Vries-Rijkuiter Ronde 3 en 4 Linda de Vries-Rijkuiter en John Voorham

Workshop ziekte-specifiek programma: chronische pijn. Ronde 1 en 2 Linda de Vries-Rijkuiter Ronde 3 en 4 Linda de Vries-Rijkuiter en John Voorham Ronde 1 en 2 Linda de Vries-Rijkuiter Ronde 3 en 4 Linda de Vries-Rijkuiter en John Voorham Programma Introductie Kennisoverdracht Casus Oefening met casus Smaakmaker Discussie/vragen Workshop ziekte-specifiek

Nadere informatie

en de dingen die maar niet voorbij gaan Rinie Geenen, Universiteit Utrecht NBMF, 7 december 2012

en de dingen die maar niet voorbij gaan Rinie Geenen, Universiteit Utrecht NBMF, 7 december 2012 Over pijn en moeheid en de dingen die maar niet voorbij gaan Rinie Geenen, Universiteit Utrecht NBMF, 7 december 2012 Pijn Rubberen hand illusie Pijn (artrose) Ilizarov Hyperlink Inhoud Over pijn en moeheid

Nadere informatie

De psychologie van acute versus chronische pijn. Dr. AJ van Wijk Sociale Tandheelkunde en Gedragswetenschappen

De psychologie van acute versus chronische pijn. Dr. AJ van Wijk Sociale Tandheelkunde en Gedragswetenschappen De psychologie van acute versus chronische pijn Dr. AJ van Wijk Sociale Tandheelkunde en Gedragswetenschappen 1 Overzicht presentatie Voorstellen Psychologie en acute pijn Chronische pijn en psychologie

Nadere informatie

Kosten en baten van Bedrijfsgezondheidszorg

Kosten en baten van Bedrijfsgezondheidszorg Kosten en baten van Bedrijfsgezondheidszorg Allard van der Beek Hoogleraar Epidemiologie van Arbeid & Gezondheid Afdeling Sociale Geneeskunde, EMGO + Instituut VU medisch centrum, Amsterdam Disclosure

Nadere informatie

De Kracht van het Brein regen is slechts regen, dat is nog geen slecht weer

De Kracht van het Brein regen is slechts regen, dat is nog geen slecht weer De Kracht van het Brein regen is slechts regen, dat is nog geen slecht weer John van der Meij Trilemma: Praktijk voor Training, Coaching en Therapie (Oegstgeest) Instituut voor Toegepaste Neurowetenschappen

Nadere informatie

CVS : forensisch psychiatrische overwegingen

CVS : forensisch psychiatrische overwegingen CVS : forensisch psychiatrische overwegingen ZOL Genk 17 Februari 2011 Prof Dr Dillen Chris Forensisch Psychiater Vrije Universiteit Brussel, Faculteit Recht - Criminologie Porseleinwinkel Etiologie Chronisch

Nadere informatie

Wim van Vroonhoven Heleen Schoots-Wilke

Wim van Vroonhoven Heleen Schoots-Wilke Wim van Vroonhoven Heleen Schoots-Wilke Hersenen : wat weet ik er van? Teken de hersenen. Waar liggen? De grote hersenen De kleine hersenen De amygdala De hersenstam De prefrontale cortex Het corpus callosum

Nadere informatie

Neuromodulatie voor acute en chronische pijn: van MET tot tdcs. Dr. Liesbeth Teugels

Neuromodulatie voor acute en chronische pijn: van MET tot tdcs. Dr. Liesbeth Teugels van MET tot tdcs Dr. Liesbeth Teugels van MET tot tdcs Basisprincipes neuromodulatie technieken Werkingsmechanisme - historiek Soorten neuromodulatie in de pijnbehandeling Evidentie neuromodulatietechnieken

Nadere informatie

The good physician treats the disease; the great physician treats the patient who has the disease. [William Osler 1849-1919]

The good physician treats the disease; the great physician treats the patient who has the disease. [William Osler 1849-1919] The good physician treats the disease; the great physician treats the patient who has the disease [William Osler 1849-1919] S.O.L.K. Klachten met een onduidelijke oorzaak Symposium Niet Aangeboren Hersenaandoeningen

Nadere informatie

INTRODUCTIE STRESSHORMONEN

INTRODUCTIE STRESSHORMONEN 8 Samenvatting INTRODUCTIE Cocaïne behoort tot de stimulerende middelen; stoffen die energie en alertheid verhogen en een kortstondig goed gevoel of zelfs euforie geven. Herhaaldelijk gebruik van cocaïne

Nadere informatie

Hoofdpijn Blijf er niet mee lopen. Rob Bernsen en Marian van Zagten, neurologen Namens overige leden Multidisciplinaire Hoofdpijnpoli

Hoofdpijn Blijf er niet mee lopen. Rob Bernsen en Marian van Zagten, neurologen Namens overige leden Multidisciplinaire Hoofdpijnpoli Hoofdpijn Blijf er niet mee lopen Rob Bernsen en Marian van Zagten, neurologen Namens overige leden Multidisciplinaire Hoofdpijnpoli Inhoud Cijfers Wat gebeurt er in het ziekenhuis? Typen hoofdpijn Spanningshoofdpijn

Nadere informatie