Visie en ondersteuningsmethodieken Odion

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Visie en ondersteuningsmethodieken Odion"

Transcriptie

1 Visie en ondersteuningsmethodieken Odion Februari 2011 Door: Gedragsdeskundigen

2 Inhoudsopgave: Visie en ondersteuningsmethodiek Odion 1. Inleiding 3 2. Visie: Acht domeinen van bestaan van Schalock en Verdugo Lichamelijk welbevinden Psychisch welbevinden Interpersoonlijke relaties Deelname aan de samenleving Persoonlijke ontwikkeling Materieel welzijn Zelfbepaling Belangen Randvoorwaarden van zorg en ondersteuning De ondersteuningscirkel en het ondersteuningsplan Cliëntveiligheid Kwaliteit van medewerkers en organisatie Samenhang in zorg en ondersteuning Bijlage Methodieken Algemeen Totale Communicatie Met betrekking tot specifiek probleemgedrag Heijkoop Motiverende gespreksvoering Met betrekking tot wensen toekomst PTP Met betrekking tot ouderenzorg/ dementie Fenomenologische benadering R.O.T Validation Met betrekking tot meervoudige handicaps en ontwikkelmogelijkheden Speelpoort/ Doepoort Portage Speltraining Met betrekking tot autisme ABA Geef me de vijf Ik ben speciaal TEACCH Met betrekking tot Niet Aangeboren Hersenletsel Hooi op je vork Competentie gericht werken Met betrekking tot het trainen van arbeidsvaardigheden en vinden van werk Supported employment Melba EIM Afkortingen 37 visie en ondersteuningsmethodiek Odion 2

3 Visie en ondersteuningsmethodiek Odion 1. Inleiding In het nieuwe meerjarenbeleidsplan van Odion staat geschreven dat de doelstelling van Odion is de kwaliteit van bestaan van mensen met een beperking te bevorderen. Odion ondersteunt kinderen en volwassenen met een beperking opdat zij in staat zijn hun eigen leven te leiden. De missie berust op twee pijlers: de eigen regie van de cliënt en de professionele deskundigheid van Odion. Deze doelstelling en missie sluiten geheel aan bij het Visie document Kwaltiteitskader Gehandicaptenzorg wat onlangs is verschenen. De basis van dit kwaliteitskader is een gezamenlijke visie op zorg en ondersteuning in alle sectoren van de gehandicapten zorg. Odion heeft ruim 900 cliënten, en geen cliënt is hetzelfde. Er zijn cliënten met een verstandelijke beperking, variërend van een zeer ernstig meervoudige beperking tot een licht verstandelijke beperking, functionerend op moeilijk lerend niveau. Cliënten kunnen daarbij een zintuiglijke of motorische handicap hebben. Ook zijn er cliënten met een bijkomend gedragsprobleem of een psychiatrische stoornis. Er zijn cliënten bij Odion die een lichamelijke beperking hebben en cliënten die al dan niet als gevolg van een trauma een niet aangeboren hersenletsel hebben opgelopen. Om de cliënten op verschillende gebieden goed te kunnen ondersteunen werken we binnen Odion volgens een ondersteuningsconcept. Dat wil zeggen dat Odion zorg en dienstverlening biedt aan mensen met een beperking op zodanige wijze dat zij als volwaardige burgers deelnemen aan de samenleving en gebruik kunnen maken van de mogelijkheden die de samenleving biedt. Professionele zorg aan mensen met een beperking vraagt kennis over de beperking en de problemen die deze beperking met zich meebrengt. We willen ook weten wat de ondersteuningsbehoefte is van mensen met een beperking. Het visie document gaat uit van het AAIDD model (American Association on Intellectual Developmental Disabalities) wat aansluit bij nationale en internationale inzichten. De AAIDD bestaat uit een groep wetenschappers die internationaal richtlijnen formuleert om het begrip verstandelijke beperking te definiëren. Zij hebben ook afspraken gemaakt om de kwaliteit van bestaan van mensen met een beperking te kunnen beschrijven en onderzoeken. Schalock en Verdugo hebben een vertaling hiervan gemaakt door de visie op verstandelijke beperking uit te werken in 8 domeinen van bestaan. Voor wie is deze notitie? Voor ieder die dagelijks met de cliënten van Odion werkt is deze notitie geschikt als belangrijk uitgangspunt in het werk. De acht domeinen van bestaan worden vertaald naar de situatie van Odion. Vervolgens wordt een beschrijving gegeven van de kwaliteitsthema s uit het Visie document. De notitie wordt besloten met een beschrijving van de meest gangbare methodieken die binnen Odion worden gebruikt ten behoeve van al die verschillende cliënten met al hun verschillende beelden, vragen, wensen en ondersteuningsbehoefte. visie en ondersteuningsmethodiek Odion 3

4 Bij de beschrijving van de domeinen en de kwaliteitsthema s is de volgorde aangehouden van het Visie document. Het is een willekeurige volgorde die verder niets zegt over de prioriteiten in de kwaliteit van het bestaan van de cliënt. o o o Blom, M. en Visscher, J. (2007). Kwaliteitskader Gehandicaptenzorg, Visie document. Utrecht: VGN. Schalock, R. en Verdugo Alonso, M.A. (2002). Handbook of Quality of Life for Human Service. Washington: American Association on Mental Retardation. Odion, Raad van Bestuur (2010). Odion, ontmoeten en ondernemen, meerjarenbeleidsplan Purmerend. visie en ondersteuningsmethodiek Odion 4

5 2. Visie Acht domeinen van bestaan van Schalock en Verdugo 2.1 Lichamelijk welbevinden Odion schept de voorwaarden voor het lichamelijk welbevinden van de cliënten. Daarbij heeft zij menselijke waardigheid hoog in het vaandel staan. Deze waardigheid wordt gewaarborgd ondanks lichamelijke en of verstandelijke beperkingen van de cliënt. Dit kan tot uiting komen in zaken als respect voor privacy en een respectvolle benadering (bv bij persoonlijke hygiëne). Er is aandacht voor de gezondheid van de cliënten door een gezonde leefwijze te stimuleren. Hierbij kan gedacht worden aan zaken als voldoende bewegen en gevarieerd eten. Er zal altijd een balans gezocht worden in rust en activiteit. Ook wordt voorlichting gegeven over gewoontes die de gezondheid schaden, zoals een overmatig gebruik van alcohol en/of drugs of het besmet raken met SOA s of hepatitis B. Signalen van lichamelijke klachten van cliënten worden serieus genomen en er wordt zonodig doorverwezen naar de huisarts of doorgesproken met de AVG, of verpleeghuisarts van de stichting. Het begeleiden van een verantwoord medicijngebruik, individuele epilepsieprotocollen, regelmatige visus- en gehoorscreeningen dragen bij aan de zorg voor het lichamelijk welbevinden zoals Odion die aan haar cliënten wil bieden. Voorbeeld: - Madelon (39 jaar, IW- locatie) rookt een pakje sigaretten per dag terwijl zij steeds meer gezondheidsklachten heeft. Ze wil minder gaan roken. Begeleiding helpt haar om minder te gaan roken. - Jasper (18 jaar, KDC) eet zeer eenzijdig en heeft ernstig ondergewicht. Zijn ouders vinden dat dit wel meevalt. Met zijn ouders, begeleiding, de orthopedagoog en AVG wordt een gesprek gepland om een plan te maken. visie en ondersteuningsmethodiek Odion 5

6 2.2 Psychisch welbevinden Odion stelt zich ten doel het psychisch welbevinden van de cliënten te bevorderen. Op alle domeinen van het leven heeft de cliënt invloed. Odion neemt de wens van de cliënt serieus. Hierin is constant een gezonde spanning aanwezig in wat de cliënt wil en aankan. Cliënt en professional proberen daarin tot overeenstemming te komen. Klachten van cliënten worden serieus genomen. Voortdurend wordt de vraag gesteld of er geen sprake is van overvraging of ondervraging. Door passende dagbesteding te zoeken en situaties te creëren waarin cliënten van betekenis zijn voor anderen, probeert Odion het zelfbeeld van de cliënten positief te beïnvloeden en zo de mogelijkheid te vergroten dat zij waardering krijgen voor wat zij doen. Ook een woonomgeving die past bij de behoeften van de cliënt is van essentieel belang voor het psychisch welbevinden. De zorg die hierin geboden wordt moet overeenstemmen met de vraag, maar ook met de mogelijkheden van de cliënt. Teveel zorg is bijna net zo schadelijk voor de ontwikkeling van een cliënt als te weinig zorg. Odion ondersteunt de cliënt in zijn contact met de buitenwereld, bemiddelt zonodig en verduidelijkt de speciale zorg die een cliënt nodig heeft. Specifieke ondersteuningsmethodieken worden ingezet in de dagelijkse begeleiding op dagcentrum of woonvoorziening (zie hoofdstuk 4 Methodiek). Odion biedt PSH en behandelt met EMDR en creatieve therapie. Voorbeeld: - Marjan (72 jaar, woont op een 24-uurslocatie) wil niet meer naar dagbesteding, ze vindt dat ze lang genoeg gewerkt heeft en wil liever thuis blijven, waar ze vaak zit te breien, tv kijkt of kruiswoordpuzzels maakt. Begeleiding bekijkt samen met Marjan hoe ze op een prettige manier haar dag kan doorbrengen. - Johan (28 jaar, woont op een IW- locatie) heeft een aantal gesprekken bij PSH (Psycho Sociale Hulpverlening) om het overlijden van zijn moeder een plekje te geven. - Inge (34 jaar, begeleid werken) wil graag in een kinderdagverblijf werken. Begeleiding zoekt samen met Inge naar een plek waar ze stage kan lopen. Inge vindt het fijn dat ze op deze manier iets kan betekenen voor anderen en voelt zich zo meer gewaardeerd. visie en ondersteuningsmethodiek Odion 6

7 2.3 Inter-persoonlijke relaties Het aangaan en onderhouden van sociale contacten is één van de basisbehoeften van de mens. Familie, vrienden, buren, collega s vormen het sociale netwerk. Deze contacten zijn essentieel voor het welbevinden. Het is voor mensen met een beperking vaak moeilijker om contacten aan te gaan en deze te onderhouden. Het netwerk is daardoor meestal klein en kwetsbaar. Ook is de kans groot dat het netwerk uitsluitend bestaat uit mensen met een beperking, familie en de professionele begeleiders. Odion wil graag dat cliënten een goed sociaal netwerk hebben, d.w.z. passend bij de mogelijkheden van de cliënt en voldoende gevarieerd, zowel in wonen, werken als de vrije tijd. Ze stimuleert en faciliteert de cliënten bij het aangaan van contacten. Belangrijk is dan aan te sluiten aan het communicatieniveau van de cliënt. Niet alleen door de begeleiders maar ook door de mensen uit het netwerk. Begeleiders hebben een professionele relatie met cliënten. In deze relatie zijn zij een voorbeeld door het gebruik van goede sociale vaardigheden, hebben zij een respectvolle bejegening en staan zij open voor wat de cliënt wil en nodig heeft. Voorbeeld: - Boris (6 jaar, KDC) speelt elke week met Jesse (6jaar) van de basisschool in de hoop dat er zo vriendschappelijke contacten ontstaan. Begeleiding stimuleert Boris om samen te spelen en het contact met Jesse te onderhouden. - Patricia (39 jaar) wil weer contact met haar zus die zij al jaren niet heeft gezien door ruzie binnen de familie. De persoonlijke begeleider van Patricia stimuleert haar om contact op te nemen met haar zus en bereid haar voor op hun eerste gesprek. - Peter (28 jaar BZW) wil graag contact met zijn nieuwe buren nu hij verhuisd is naar een eigen huis. De begeleider bespreekt met Peter hoe hij dit het beste kan aanpakken. Tijdens het wekelijkse contact moment bespreken ze hoe het contact met de buren verloopt. visie en ondersteuningsmethodiek Odion 7

8 2.4 Deelname aan de samenleving Mensen met een beperking moeten de gelegenheid krijgen te integreren in de samenleving en gebruik kunnen maken van de mogelijkheden die de samenleving biedt. Odion wil dit realiseren door mensen met een beperking een woonvoorziening in de wijk aan te bieden, met een eigen voordeur en de mogelijkheid om bezoek te ontvangen. Zo wonen cliënten van Odion dichtbij winkels en voorzieningen in de eigen buurt. Zij gaan naar de reguliere huisarts en tandarts, nemen deel aan activiteiten die georganiseerd worden in de woonplaats en hebben vaak ook vrijetijdsbesteding in hun eigen wijk. Odion ondersteunt cliënten bij het aanleren van vaardigheden en het leggen van contacten, zodat zij met of zonder ondersteuning optimaal gebruik kunnen maken van de voorzieningen in de samenleving. Odion wil haar cliënten daarnaast zoveel mogelijk werk of dagbesteding in de samenleving aanbieden, werk bepaalt immers een deel van je identiteit en geeft een gevoel van eigenwaarde. Zinvolle dagbesteding die is afgestemd op de wensen en mogelijkheden van de cliënt. Door middel van markten waar zelfgemaakte spullen worden verkocht of winkels en eetgelegenheden midden in de maatschappij, wordt het contact met de samenleving mogelijk gemaakt. Vrijwilligers worden actief gezocht om deelname aan de maatschappij te vergemakkelijken, maar cliënten worden zelf ook gestimuleerd tot het verrichten van vrijwilligerswerk. Voorbeeld: - Bart (25 jaar, IW- locatie). Samen met een job coach heeft Bart werk gevonden bij een garage, hij werkt hier met veel plezier. Hij is trots op zijn werk en heeft een leuk contact met zijn collega s. - Sacha (45 jaar) heeft bij wonen en dagbesteding vrijwel met dezelfde mede cliënten te maken. In haar vrije tijd heeft ze er bewust voor gekozen niet met ditzelfde groepje te gaan zwemmen. Samen met begeleiding heeft ze een sportschool in de buurt gevonden waar zij nu gaat fitnessen. visie en ondersteuningsmethodiek Odion 8

9 2.5 Persoonlijke ontwikkeling Odion ondersteunt de cliënt bij het aanleren en ontwikkelen van nieuwe vaardigheden en bij het behoud van vaardigheden. Zij heeft als uitgangspunt dat iedereen leert, werkt en ontspant op zijn eigen manier. Iedereen ontwikkelt zich dan ook op zijn eigen niveau en in zijn eigen tempo, met zijn eigen wensen en mogelijkheden als uitgangspunt. Odion gaat er van uit dat iedere persoon met een beperking zich persoonlijk kan ontwikkelen, of het nu gaat om het kiezen van je eigen broodbeleg of het zelfstandig leren reizen met het openbaar vervoer. Odion sluit aan bij de mogelijkheden en wensen van de cliënt en probeert mensen met een beperking zo zelfstandig mogelijk te laten functioneren. Bij het leren van nieuwe vaardigheden hoort ook het mogen maken van fouten. Het gaat er dan om dat cliënten verantwoorde risico s kunnen nemen. We verstaan daaronder dat we goed nadenken over wat nieuwe vaardigheden een cliënt kunnen brengen en welke risico s dat mogelijk met zich meebrengt. Voorbeeld: - Marjan (26 jaar, 24-uurs locatie) wil haar wekelijkse boodschappen zelf leren doen. Begeleiding oefent met haar stap voor stap hoe je boodschappen moet doen. - Frits (10 jaar, MCG). Begeleiding wil Frits leren hoe hij kan kiezen tussen twee soorten broodbeleg. - Nico (39 jaar, BZW) wil weten waar zijn geld aan op gaat. Samen met zijn begeleider maakt hij een overzicht van al zijn inkomsten en uitgaven. visie en ondersteuningsmethodiek Odion 9

10 2.6 Materieel welzijn Materieel welzijn heeft betrekking op het hebben van voedsel, kleding, huisvesting/inrichting, en passende begeleiding. Odion helpt cliënten met het aanvragen van voldoende financiële middelen en het zoeken naar passend werk. De ondersteuning is onder meer gericht op activiteiten die bijdrage aan bijvoorbeeld omgaan met financiën, hulp bij administratie, behuizing, inrichting van het huis en vervoer. Maar ook ondersteuning bij het bezoeken en regelen van zaken bij een instantie als de gemeente voor bijvoorbeeld het aanvragen van subsidie. Odion biedt ondersteuning bij de aanvraag van een passende indicatie. Dit is mede afhankelijk van de behoefte van de cliënt binnen de mogelijkheden die geboden kunnen worden. Voorbeeld: - Armand (45 jaar, BZW) wil graag ondersteuning bij het aflossen van zijn schulden en leren omgaan met zijn administratie, post en financiën. Zijn begeleider van BZW helpt hem hiermee. - Michel (24 jaar, IW- locatie) wil graag in een ander huurhuis wonen en na een tijdje wil hij een huis kopen en samenwonen. Met zijn persoonlijke begeleider zet hij op een rijtje wat de stappen zijn die hij hiervoor moet nemen en bekijken ze of het gestelde doel realistisch is. Algemeen: Bijna alle cliënten worden ondersteund bij de aanvraag van uitkeringen, subsidies en indicaties. visie en ondersteuningsmethodiek Odion 10

11 2.7 Zelfbepaling Zelfbepaling houdt in dat de eigen wensen, behoeften en keuzes in de ondersteuning centraal staan. Belangrijk is hierbij rekening te houden met het niveau en de mogelijkheden van de individuele cliënt. Odion is een professionele organisatie en zal daarom een goede inschatting willen maken van de gebieden waarop een cliënt in staat is om zijn eigen keuzes te bepalen. De cliënt heeft de regie over zijn leven. Odion bepaalt daarbij de kaders waarbinnen de ondersteuning geboden kan worden. Daarom zal Odion altijd rekening houden met zowel de feitelijke bekwaamheid als de wilsbekwaamheid dan wel onbekwaamheid van een cliënt op het van toepassing zijnde gebied. Immers, een keus kan alleen maar verantwoord worden gemaakt als een cliënt de consequenties van zijn keus kan overzien. Met betrekking tot het onderwerp kinderwens stelt Odion het belang van het (on)geboren kind centraal. Uit ervaring en onderzoek is gebleken dat het opvoeden van kinderen door mensen met een verstandelijke beperking zelden tot nooit goed gaat. Daarom voert Odion ten aanzien van dit onderwerp een ontmoedigingsbeleid. Bij het bestaan van een kinderwens zal (indien mogelijk) altijd het omringende milieu c.q. netwerk van de cliënt nadrukkelijk worden betrokken en ingeschakeld. o Vries, M. de en Knuvers, B. (2008). Odion, notitie kinderwens. Purmerend. Voorbeeld: - René (20 jaar IW- locatie) wil graag zijn rijbewijs gaan halen, samen met zijn begeleider bekijkt hij of dit mogelijk is. - Miep (70 jaar) heeft dagbesteding bij DAC voor ouderen. Ze heeft de wens en behoefte om in plaats van vier dagen twee dagen naar dagbesteding te gaan. Begeleiding regelt dat Miep twee dagen naar dagbesteding gaat. - John (18 jaar MCG) heeft de behoefte om na de lunch een half uur te snoezelen in de snoezelruimte. Begeleiding past dit in in het dagschema van John. visie en ondersteuningsmethodiek Odion 11

12 2.8 Belangen Odion vindt het belangrijk de mening van de cliënt te horen. Heel bewust is daarom ook de keus gemaakt om te praten over zeggenschap. Cliënten krijgen de mogelijkheid te zeggen wat zij belangrijk vinden en medewerkers luisteren hiernaar. Om ervoor te zorgen dat het beleid blijft aansluiten bij de wensen van de cliënten worden cliënten betrokken bij de dagelijkse gang van zaken op locatieniveau en kunnen zij daarover advies geven. Zonodig krijgen de cliënten hierbij ondersteuning door de begeleider zeggenschap. Vanuit zeggenschap wordt bekeken hoe de cliënt ook medezeggenschap kan hebben in zaken die locatie overstijgend zijn. De begeleider zeggenschap implementeert en bewaakt het beleid van Odion. Indien de verstandelijke beperking dit niet mogelijk maakt vertegenwoordigen ouders of familieleden de belangen van de cliënt. Binnen Odion is dit per cluster georganiseerd door middel van een clusterraad waarin ouders/verwanten de verschillende locaties vertegenwoordigen. Vanuit de verschillende clusters is er een Centrale Medezeggenschapraad die regelmatig contact heeft met de Raad van Bestuur. Odion schenkt ook aandacht aan het begrijpelijk overbrengen van informatie naar cliënten door middel van vereenvoudigde brieven, al dan niet ondersteund met pictogrammen. Als een cliënt het niet eens is met het beleid kan hij een beroep doen op een vertrouwenspersoon binnen Odion of een klacht indienen die wordt behandeld door een onafhankelijke commissie. Voorbeeld: - Bea (26 jaar, 24-uurs locatie), krijgt tijdens de cliëntenvergadering van haar woonlocatie de mogelijkheid om een punt over het avondeten aan te dragen. - Piet (56 jaar) krijgt ondersteuning van zijn begeleider bij het uitbrengen van zijn stem tijdens de kabinetsverkiezingen. - Floortje (33 jaar) bespreekt samen met haar begeleider haar ondersteuningsplan en geeft aan of zij het eens is met de inhoud. Hierna wordt het plan met de ouders van Floor besproken. visie en ondersteuningsmethodiek Odion 12

13 3. Randvoorwaarden van zorg en ondersteuning In dit deel van de notitie vindt een uitwerking plaats van de randvoorwaarden zoals die ook in het Visie document zijn beschreven. 3.1 De ondersteuningscirkel en het ondersteuningsplan De ondersteuningscirkel is een weergave van het methodisch werken. We herkennen hierin de cirkel van Deming die uitgaat van: informatie verzamelen, komen tot een beeld van de cliënt, rapportage, uitvoering en evaluatie van ondersteuning. De persoonlijk begeleider is samen met de basismedewerker verantwoordelijk voor het totale proces van zorg en ondersteuning. Samen met de cliënt, teamleider en gedragskundige worden alle stappen in het methodisch proces gezet. Bij alle stappen kan de persoonlijk begeleider hulp nodig hebben en inroepen van een deskundige vanuit de vakgroepen zoals een AVG, verpleeghuisarts, gedragskundige, logopedist, communicatiebegeleider, muziekbegeleider, fysiotherapeut en of ergotherapeut. Het kan dan gaan over vragen ten aanzien van gedrag, gezondheid, ontwikkelingsniveau, communicatie, motoriek enzovoort van de cliënt. Zodra de vraag beantwoord is gaat de begeleider zelf door met de stappen in het methodisch proces. Overigens is het niet zo dat de stappen altijd op volgorde plaatsvinden. Het kan ook nodig zijn even een stap terug te zetten op de cirkel om daarna weer vooruit te kunnen. Cirkel van Deming Informatie verzamelen aanpassen van het plan beeldvorming evaluatie uitvoering rapportage Te consulteren deskundigen Gedragskundige Arts Fysiotherapeut Logopedist visie en ondersteuningsmethodiek Odion 13

14 Ergotherapeut Communicatie begeleider Muziek begeleider Externe deskundigen Cliënten die van Odion ondersteuning krijgen starten met het tekenen van de zorg- en dienstverleningsovereenkomst. Het ondersteuningsplan is een concrete uitwerking van de zorg- en dienstverleningsovereenkomst. In samenwerking met de cliënt wordt het ondersteuningsplan geschreven. De diverse vakdisciplines leveren hun bijdrage aan het ondersteuningsplan en leveren op grond van hun kennis een bijdrage aan de juiste basishouding, doelen en afspraken. De vaststelling van het ondersteuningsplan vindt plaats samen met de cliënt en/ of de persoon die de zorg- en dienstverleningsovereenkomst heeft getekend. Binnen Odion wordt gewerkt met PlanCare dossier waardoor alles digitaal kan worden vastgelegd. PlanCare dossier is in te zien door de cliënt door middel van het ondersteuningsplan online. Multidisciplinair werken, met een duidelijke herkenbaarheid van de verschillende disciplines is een uitgangspunt dat maakt dat er een helder beeld van de cliënt ontstaat. Verschillende disciplines kunnen gelijktijdig in het ondersteuningsplan werken. Daarmee is het ondersteuningsplan geen statisch plan, maar een hulpmiddel om de cliënt te ondersteunen in zijn dagelijkse vragen en behoeften. 3.2 Cliëntveiligheid: fysieke veiligheid, sociale en emotionele veiligheid Cliëntveiligheid kan verschillende betekenissen hebben. Het heeft een objectieve en een subjectieve component. De objectieve component heeft betrekking op maatregelen en protocollen zoals we die terug kunnen vinden in het handboek Odion. Voorbeelden hiervan zijn het protocol medicatiebeleid, seksueel misbruik, vrijheidsbeperkende maatregelen. Elk incident dat zich voordoet wordt gemeld en centraal verzameld via de MIC/MIM procedure om te bekijken welke verbeteringen er gedaan kunnen worden ter voorkoming van nieuwe incidenten. Te denken valt aan praktische aanpassingen bij cliënten die gevallen zijn of bijscholing in het kader van hoe om te gaan met (dreigende) agressie. In materieel opzicht wordt in de woon- en leefomgeving van de cliënt bekeken of er wordt voldaan aan algemeen geldende veiligheidseisen. Elke cliënt wordt onder andere geïnformeerd over brandveiligheid. De subjectieve component heeft betrekking op de ervaren veiligheid van de cliënt. Met betrekking tot de sociale veiligheid wordt er binnen de woon- en dagbestedinglocaties volop aandacht gegeven aan het creëren van een goede sfeer. Odion zorgt voor de emotionele veiligheid van de cliënt door individueel te bekijken hoeveel zelfstandigheid iemand aankan en hoeveel nabijheid iemand nodig heeft. In het ondersteuningsplan worden eventuele risicofactoren (bijvoorbeeld verslaving, verwaarlozing) die van invloed kunnen zijn op de ondersteuning beschreven. De begeleider maakt een inschatting in wat de cliënt kan en aankan. Het is van belang dat deze inschatting zo zorgvuldig mogelijk wordt gemaakt. Te veel ondersteuning kan leiden tot betutteling, afhankelijkheid en te weinig uitdaging in het leven van de cliënt. Te weinig ondersteuning kan leiden tot overvraging en daaruit voortkomend probleemgedrag. Risico s horen bij het leven van ieder persoon, dus ook bij het leven van onze cliënten. Waar het om gaat is dat we deze risico s weloverwogen nemen en beschrijven in het ondersteuningsplan. visie en ondersteuningsmethodiek Odion 14

15 3.3 Kwaliteit van medewerkers en organisatie Odion zet deskundig en gediplomeerd (professioneel) personeel in. Personeel moet voldoen aan de eisen die aan het werk in de gehandicaptenzorg worden gesteld. Odion zorgt ervoor dat medewerkers aan deskundigheidsbevordering doen. Er wordt methodisch gewerkt aan de hand van ondersteuningsplannen, en medewerkers zijn geschoold om met deze ondersteuningsplannen te kunnen werken. Er worden met regelmaat werkbegeleidings- gesprekken met medewerkers gevoerd over de inhoud van zorg. Medewerkers worden ondersteund door teamleiders, managers, stafmedewerkers, gedragskundigen, artsen en paramedici. Ook is er een intern scholingsbeleid met veel verschillende modules voor medewerkers die kort of al langer in dienst zijn. Om te voldoen aan de eisen die de wet BIG ons stelt zijn er skill-labs ontwikkeld op het gebied van bijvoorbeeld epilepsie en diabetes. 3.4 Samenhang in zorg en ondersteuning Dit punt heeft te maken met afstemming in de zorg die wordt geboden, zodat er sprake is van continuïteit. De persoonlijk begeleider doet alles in overleg met de cliënt, dan wel met diegene die de zorg- en dienstverleningsovereenkomst heeft getekend. Belangrijk is ook te overleggen met de direct betrokkenen (ouders, familie) van de cliënt. Methodisch werken is van groot belang. De afstemming vindt onder meer plaats door middel van ondersteuningsplannen en rapportages. Belangrijk is te zorgen voor overdracht van gegevens. Een eenduidige communicatie is noodzakelijk tussen alle partijen die betrokken zijn bij een cliënt, zowel binnen als buiten de organisatie waar de cliënt werkt of woont. Odion draagt zorg voor zoveel mogelijk vaste begeleiders, om de cliënten de nodige veiligheid en continuïteit te kunnen bieden. Indien dit niet mogelijk is wordt geprobeerd bekende medewerkers vanuit de flexpool in te zetten. visie en ondersteuningsmethodiek Odion 15

16 4. Bijlage Methodieken De ondersteuningscirkel is de verbinding tussen theorie en praktijk. Om de ondersteuning van hoge kwaliteit te laten zijn maken we gebruik van verschillende methodieken. Hieronder volgt een beschrijving van de meest gebruikte methodieken binnen Odion. We hebben niet gekozen voor één specifieke methodiek maar werken eclectisch. Dat wil zeggen dat we meerdere methodieken geheel of gedeeltelijk gebruiken afhankelijk van de wensen en vragen van de cliënt. Er zijn methodieken die geschikt zijn voor specifieke doelgroepen (bijvoorbeeld mensen met een zeer ernstige meervoudige beperking) of methodieken voor specifieke stoornissen (stoornis binnen het autistisch spectrum, gedragsproblemen). 4.1 Algemeen Totale communicatie (TC) Doel TC heeft het doel de communicatie van en met iemand met een beperking zo optimaal mogelijk te laten verlopen. Het uitgangspunt is, dat communicatie wezenlijk is voor het bestaan, dat alle mensen in staat zijn te communiceren en dat communicatie altijd plaatsvindt. Doelgroep Kinderen en volwassenen met een verstandelijke, zintuiglijke of meervoudige beperking (ongeacht het niveau). Omschrijving TC is een visie en werkwijze, welke is ontwikkeld door Effatha Guyott (Kentalis). TC is het bewust, tegelijkertijd en op maat gebruik maken van alle mogelijke communicatievormen. Communicatie is alle gedrag in een situatie waarin mensen contact hebben met elkaar. Het gaat naast gesproken taal of gebarentaal dus ook over aanraken, gezichtsuitdrukking, expressie, plaatjes, foto s etc. In alle communicatie wordt gebruik gemaakt van verschillende communicatiemiddelen op verschillende niveaus. De omgeving zal steeds moeten aansluiten op het niveau van de ander zodat er sprake kan zijn van optimale communicatie en wederzijds begrip. De communicatieve mogelijkheden van iemand zijn niet onder alle omstandigheden en in alle situaties hetzelfde. Het communicatieniveau wordt onder andere beïnvloed door het sociaal-emotionele niveau. In een stressvolle situatie daalt meestal het communicatie niveau. Op dat moment wordt eenvoudigere communicatie veelal beter begrepen. Dit vraagt goede observatie en flexibiliteit van de communicatiepartner. visie en ondersteuningsmethodiek Odion 16

17 Werkwijze binnen Odion In het ondersteuningsplan wordt beschreven wat de communicatieve mogelijkheden en vaardigheden zijn van de cliënt. Er wordt beschreven wat de cliënt gebruikt in contact met zijn omgeving en wat de cliënt begrijpt van zijn omgeving. Ook wordt gekeken naar het niveau waarop de communicatie begrepen wordt en de functie van de communicatie. Het ondersteuningsplan geeft daarmee aan hoe de communicatie vorm gegeven moet worden en tevens hoe en op welke wijze de communicatie uitgebreid kan worden. Op de kinderdagcentra en de locaties voor cliënten met een zintuiglijke beperking zijn standaard communicatiemedewerkers betrokken en wordt al het personeel geschoold in de methodiek. Al de overige locaties worden op projectbasis bijgeschoold. Zie voor een uitgebreidere beschrijving de TC notitie op intranet. o Oskam, W. en Scheres, W. (2005). Totale Communicatie. Amsterdam: Reed Business BV. visie en ondersteuningsmethodiek Odion 17

18 4.2 Met betrekking tot specifiek probleemgedrag Heijkoop Doel Ondersteuning aan cliënten en begeleiders bij het vinden van een uitweg bij vastgelopen gedrag. Doelgroep Cliënten en begeleiders. Omschrijving Jacques Heijkoop ontwikkelde een benadering die cliënten en begeleiders ondersteunt bij het vinden van een uitweg bij vastgelopen gedrag. Deze weg is zowel versterkend voor het zelfvertrouwen van de begeleider als van de cliënt. Anders dan gebruikelijk is voor hem probleemgedrag een extra kans voor de versterking van het wederzijds vertrouwen. Deze benadering heet Anders Kijken Naar. De methode wordt toegepast bij vragen die ouders, begeleiders en therapeuten hebben over hun kind of cliënt die extra speciaal is op grond van een handicap of stoornis. De aanleiding varieert van onmacht bij ernstig en moeilijk verstaanbaar gedrag aan de ene kant tot het zomaar, uit interesse bij iemand te willen stil staan, aan de andere kant. De methode pakt al deze vragen op als onderdeel van een bredere vraag. Het is de vraag naar het wie van de persoon, naast het wat van zijn stoornis of handicap. De benadering wordt krachtig ondersteund door een set van instrumenten. Deze bewerken een natuurlijke interne verandering bij begeleiders. Hun kijk op en het begrijpen van de cliënt verandert. Deze verandering heeft direct invloed op de omgang met de cliënt. Werkwijze binnen Odion Via gezamenlijke bijeenkomsten worden begeleiders gestimuleerd, in een actieve en open samenwerking, zich meer bewust te worden van het wie van de cliënt tegen de achtergrond van het wat van zijn handicap of stoornis. Men wordt geactiveerd om tussen die bijeenkomsten zelf te gaan verkennen, uitproberen en nieuwe vormen te zoeken voor contact, communicatie en samenwerking. Er worden 5 verschillende instrumenten gebruikt om die bewustwording op gang te brengen en te onderhouden. Ontdekkend Kijken Een specifieke manier van videoanalyse. Het haalt het eigene van de cliënt naar voren. Zijn persoonlijke manier van communiceren, initiatieven nemen, opstellen en relaties aangaan, emoties en belevingen die in het dagelijkse leven onder de oppervlakte blijven van onze bewuste waarneming, komen naar voren. Functioneringsprofiel Met dit instrument wordt een totaalbeeld van de cliënt gecreëerd. De ontwikkeling van vaardigheden, taalgebruik en taalbegrip wordt vergeleken met de sociale, emotionele en persoonlijkheid- of zelfontwikkeling. De begeleider kan er zijn, meestal onbewuste, verwachtingen mee onderzoeken op over- en onderschatting. Het onderscheid tussen kunnen en aankunnen wordt doorleefd. Relatiebeheer Begeleiders worden zich bewust van de relationele aspecten binnen begeleiding en communicatie. De bewustwording van de persoonlijke opstelling biedt nieuwe kansen visie en ondersteuningsmethodiek Odion 18

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Inleiding Kinderopvang Haarlem heeft één centraal pedagogisch beleid. Dit is de pedagogische basis van alle kindercentra van Kinderopvang Haarlem.

Nadere informatie

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap De Winckelsteegh voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap Maak kennis met De Winckelsteegh Wil je deze brochure lezen in eenvoudige taal? Zoek de plaatjes van het vergrootglas. Daaronder staan

Nadere informatie

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z Samen doen Zorgvisie Zorg- en dienstverlening van A tot Z Wat en hoe? 3 W Samen met de cliënt bepalen we wát we gaan doen en hóe we het gaan doen. Mensen met een verstandelijke beperking kunnen op diverse

Nadere informatie

Ben Ik Tevreden? Meetinstrument cliënttevredenheid

Ben Ik Tevreden? Meetinstrument cliënttevredenheid Ben Ik Tevreden? Meetinstrument cliënttevredenheid De kracht van Ben ik tevreden? ligt in het hier en nu. Wensen van cliënten zetten direct aan tot actie. Meten is dus niet alleen weten, maar de start

Nadere informatie

&Ons Tweede Thuis VOLWASSENEN

&Ons Tweede Thuis VOLWASSENEN &Ons Tweede Thuis VOLWASSENEN & & VOLWASSENEN Ondersteuning voor mensen met een beperking Heb je een beperking of heeft je zoon of dochter een beperking? Dan is wat ondersteuning soms erg welkom. Ons Tweede

Nadere informatie

Voor informatie over Meer Mens: meermens@prismanet.nl 06-21 86 47 70. Meer info? 0800-2357747 www.prismanet.nl

Voor informatie over Meer Mens: meermens@prismanet.nl 06-21 86 47 70. Meer info? 0800-2357747 www.prismanet.nl Voor informatie over Meer Mens: meermens@prismanet.nl 06-21 86 47 70 Meer info? 0800-2357747 www.prismanet.nl Meer Mens Zorg voor kwaliteit van leven In de zorgsector wordt een breed pakket aan zorg- en

Nadere informatie

Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan

Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan Zorgleefplan, ondersteuningsplan en begeleidingsplan Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan Om goede zorg en/of ondersteuning te kunnen geven aan een cliënt is het werken

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Flexkidz

Pedagogisch beleid Flexkidz Pedagogisch beleid Flexkidz Voor u ligt het verkorte pedagogisch beleidsplan van Flexkidz. Hier beschrijven we in het kort de pedagogische visie en uitgangspunten. In dit pedagogisch beleidsplan beschrijven

Nadere informatie

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen 2 3 INHOUDSOPAVE PAGINA Kennis over psychische problemen bij ouderen nodig?! 4 Praktische

Nadere informatie

Doelgroep De doelgroep voor de methode Meer Mens is onder te verdelen in drie hoofdgroepen. Dit sluit niet uit dat de methode niet van toepassing is

Doelgroep De doelgroep voor de methode Meer Mens is onder te verdelen in drie hoofdgroepen. Dit sluit niet uit dat de methode niet van toepassing is Inleiding In de zorgsector wordt een breed pakket aan zorg- en dienstverlening aangeboden aan mensen met een beperking. Hulpvragen van deze mensen variëren in aard en complexiteit. Deze vragen hebben betrekking

Nadere informatie

&Ons Tweede Thuis KINDEREN

&Ons Tweede Thuis KINDEREN &Ons Tweede Thuis KINDEREN & & KINDEREN Inleiding Het liefst zorg je als ouder zelf voor je kind maar soms heb je hulp nodig. Bijvoorbeeld als je kind een achterstand in de ontwikkeling of een verstandelijke,

Nadere informatie

ZZP-Productenboek Volledig Pakket Thuis (VPT)

ZZP-Productenboek Volledig Pakket Thuis (VPT) ZZP-Productenboek Volledig Pakket Thuis (VPT) Informatie over zorgproducten van Amerpoort voor mensen met een verstandelijke beperking die thuis wonen Een zorgzwaartepakket (ZZP) is een manier om aan te

Nadere informatie

Voor mantelzorgers en vrijwilligers

Voor mantelzorgers en vrijwilligers Voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2014 VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 3 In drie bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

Specificaties. Medewerker maatschappelijke zorg. Titel: Muzisch-creatieve vorming deel 2

Specificaties. Medewerker maatschappelijke zorg. Titel: Muzisch-creatieve vorming deel 2 Specificaties Medewerker maatschappelijke zorg Titel: Muzisch-creatieve vorming deel 2 Soort: Werksituatie: Eindproduct: Niveau: 3 Training Muzisch-creatieve activiteiten kunnen op allerlei plaatsen in

Nadere informatie

Format good practice pijler 3

Format good practice pijler 3 Format good practice pijler 3 Naam good Implementatie van Gentle Teaching Organisatie Stichting Leekerweide, (naam organisatie Simone Schipper, gedragswetenschapper en gegevens contactpersoon) Reden van

Nadere informatie

Effectief afstemmen met de ervaringsordening Ontwikkelingsniveau: Mensen met een verstandelijke beperking

Effectief afstemmen met de ervaringsordening Ontwikkelingsniveau: Mensen met een verstandelijke beperking Effectief afstemmen met de ervaringsordening Ontwikkelingsniveau: Mensen met een verstandelijke beperking Eind jaren zeventig werden begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking geconfronteerd

Nadere informatie

HEIJKOOP KIJKT ANDERS

HEIJKOOP KIJKT ANDERS HEIJKOOP KIJKT ANDERS Notitie over vergelijking Methode Heijkoop en VHT/VIB Jaap van der Giessen, juni 2005 Aanleiding Als AIT-opleidingscoördinator voor de Gehandicaptenzorg kom ik regelmatig collega

Nadere informatie

PREZZENT Functiebeschrijving. Persoonlijk begeleider. Datum februari 2012 FWG 40 A: DOELOMSCHRIJVING

PREZZENT Functiebeschrijving. Persoonlijk begeleider. Datum februari 2012 FWG 40 A: DOELOMSCHRIJVING PREZZENT Functiebeschrijving Functie Persoonlijk begeleider Organisatie Prezzent Datum februari 2012 FWG 40 A: DOELOMSCHRIJVING Draagt zorg voor de ondersteuning, begeleiding en/of verzorging van cliënten

Nadere informatie

vanuit ieders mogelijkheden daar waar nodig gewoon samen Denkt mee Doet mee Gewoon samen

vanuit ieders mogelijkheden daar waar nodig gewoon samen Denkt mee Doet mee Gewoon samen vanuit ieders mogelijkheden daar waar nodig gewoon samen Denkt mee Doet mee Gewoon samen Uw opgave is ons uitgangspunt: doelgericht, met de focus op zelfredzaamheid en de eigen kracht van mensen met een

Nadere informatie

Methodisch werken binnen Lang Verblijf. woonzorg en dagbesteding

Methodisch werken binnen Lang Verblijf. woonzorg en dagbesteding Methodisch werken binnen Lang Verblijf woonzorg en dagbesteding 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Gentle Teaching 4 Middelen 5 Voor wie is Gentle Teaching? 5 3. Competentievergrotend werken 6 Middelen

Nadere informatie

Leergang ZelfVerzorgd

Leergang ZelfVerzorgd Leergang ZelfVerzorgd Waar gaat het over? Zuidwester heeft besloten te gaan werken met ondersteuningslijnen. Op deze manier willen we meer gespecialiseerde ondersteuning bieden aan onze cliënten, binnen

Nadere informatie

LVB en Verslaving. Samenwerken, het kan! Lisette Bloemendaal Erna Mensen 5 februari 2013

LVB en Verslaving. Samenwerken, het kan! Lisette Bloemendaal Erna Mensen 5 februari 2013 Samenwerken, het kan! Lisette Bloemendaal Erna Mensen 5 februari 2013 Binnenplein Casus Methodieken 2 Binnenplein Onderdeel van Aveleijn (VG) Gericht op verstandelijke beperking en verslaving Ambulant

Nadere informatie

Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg

Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg Naam: Klas: praktijkbegeleider: Werkplek: Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg Gedurende de opleiding werken de studenten in de praktijk aan praktijkopdrachten. Een schooljaar

Nadere informatie

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2015 voor mantelzorgers en vrijwilligers VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 4 In vier bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

Kennis rond dementie, familierelaties en verlieservaringen is onontbeerlijk.

Kennis rond dementie, familierelaties en verlieservaringen is onontbeerlijk. COMPETENTIEPROFIEL COACH BEGELEIDING MODULES PSYCHO-EDUCATIEPAKKET DEMENTIE EN NU De coach van Dementie en nu is hij/zij die de vormingssessies begeleidt voor een groep mantelzorgers van personen met dementie.

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Tussenschoolse opvang

Pedagogisch beleid Tussenschoolse opvang Pedagogisch beleid Tussenschoolse opvang Introductie Introductie Het pedagogisch beleid van de tussenschoolse opvang SKN s Eetclub biedt een kader dat de overblijfkrachten en de coördinatoren tussenschoolse

Nadere informatie

Wat kan de orthopedagoog of psycholoog voor jou doen?

Wat kan de orthopedagoog of psycholoog voor jou doen? Wat kan de orthopedagoog of psycholoog voor jou doen? Samenwerkingsverband NIP-NVO zorg voor mensen met een verstandelijke beperking 2014 1 Inhoud Voorwoord 3 Wat doet de psycholoog of orthopedagoog? 5

Nadere informatie

2 Algemene doelstelling en visie

2 Algemene doelstelling en visie 2 Algemene doelstelling en visie 2.1 Algemene doelstelling De groene kikker heeft als doel huiselijke en persoonlijke kinderopvang te bieden, die optimaal tegemoet komt aan de behoeften van de kinderen.

Nadere informatie

Unal College. Professionele zorg, aandacht voor culturele achtergrond

Unal College. Professionele zorg, aandacht voor culturele achtergrond Unal College Trainingen en werkbegeleiding aan (jong) volwassenen met een verstandelijke beperking Unal College Professionele ondersteuning en training met aandacht voor culturele achtergrond voor (jong)

Nadere informatie

SEMINAR ONAFHANKELIJKHEID. De opbrengst van de brainstorm

SEMINAR ONAFHANKELIJKHEID. De opbrengst van de brainstorm SEMINAR ONAFHANKELIJKHEID De opbrengst van de brainstorm Hieronder al deze woorden op een rij acceptatie zelfontplooiing actieve support basiskennis begeleidingsmethodes t.a.v. regie eigen leven bejegening

Nadere informatie

Zorgprofielen Productenboek

Zorgprofielen Productenboek Zorgprofielen Productenboek Informatie over zorgproducten van Amerpoort voor mensen met een verstandelijke beperking Amerpoort biedt woonproducten aan voor alle zes zorgprofielen voor mensen met een verstandelijke

Nadere informatie

Individueel Ondersteuningsplan

Individueel Ondersteuningsplan Individueel Ondersteuningsplan of: IOP Deze presentatie is speciaal voor cliëntvertegenwoordigers, medewerkers en vrijwilligers van Zideris. Het gaat over de nieuwe individuele ondersteuningsplannen van

Nadere informatie

De paradox van de burger als uitgangspunt

De paradox van de burger als uitgangspunt GEMEENTE WINTERSWIJK De paradox van de burger als uitgangspunt De dialoog als methodiek Rhea M. Vincent 1-11-2013 In het nieuwe zorgstelsel staat de vraag van de burger centraal. De professional en de

Nadere informatie

HULP BIJ OPVOEDING BEHANDELING BEGELEIDING OBSERVATIE DIAGNOSTIEK. kinderen

HULP BIJ OPVOEDING BEHANDELING BEGELEIDING OBSERVATIE DIAGNOSTIEK. kinderen HULP BIJ OPVOEDING BEHANDELING BEGELEIDING OBSERVATIE DIAGNOSTIEK kinderen Soms heeft een gezin extra begeleiding nodig. Bijvoorbeeld als uw kind een achterstand in de ontwikkeling of een verstandelijke,

Nadere informatie

Elke dag beter. Kwaliteit in de gehandicaptenzorg Cliëntenversie Visiedocument 2.0. November 2014. elke dag beter_biwerk_def.indd 1 04-11-14 14:20

Elke dag beter. Kwaliteit in de gehandicaptenzorg Cliëntenversie Visiedocument 2.0. November 2014. elke dag beter_biwerk_def.indd 1 04-11-14 14:20 Elke dag beter Kwaliteit in de gehandicaptenzorg Cliëntenversie Visiedocument 2.0 November 2014 elke dag beter_biwerk_def.indd 1 04-11-14 14:20 Inhoud Inleiding 3 1 Wat is goede gehandicaptenzorg? 4 2

Nadere informatie

TRAJECT WELZIJN_METHODIEK VAN BEGELEIDEN_9789006815597_INHOUD_KORT

TRAJECT WELZIJN_METHODIEK VAN BEGELEIDEN_9789006815597_INHOUD_KORT TRAJECT WELZIJN_METHODIEK VAN BEGELEIDEN_9789006815597_INHOUD_KORT Thema 1 Methodisch handelen 1 Methodisch handelen: wat is het? 1.1 Kenmerken 1.2 Stappenplan 2 Voor wie? 2.1 Doelgroep 2.2 Functionele

Nadere informatie

Lichaamstaal en sekspraat. Leonora van der Beek en Esther Keller

Lichaamstaal en sekspraat. Leonora van der Beek en Esther Keller Lichaamstaal en sekspraat Leonora van der Beek en Esther Keller Even voorstellen Leonora van der Beek Communicatiedeskundige Kentalis, regio west, Zoetermeer Werkzaam binnen de doelgroep Communicatief

Nadere informatie

Communicatie: wat en waarom

Communicatie: wat en waarom TOTALE COMMUNICATIE FILOSOFIE, VISIE EN BASISHOUDING Wilma Scheres Esther Oskam Communicatie: wat en waarom Veel definities gaan over de vorm en het proces van communicatie. Wij waren met name geïnteresseerd

Nadere informatie

Doe mij maar een gewoon leven

Doe mij maar een gewoon leven Triple C model Doe mij maar een gewoon leven Het Relationeel Competentiemodel Triple C is binnen ASVZ niet meer weg te denken in de omgang met cliënten die intensieve begeleiding vragen. Daarnaast wordt

Nadere informatie

Welzijn-breed (Persoonlijk Begeleider Gehandicaptenzorg BOL)

Welzijn-breed (Persoonlijk Begeleider Gehandicaptenzorg BOL) Crebo Duur Niveau Leerweg Start Locatie(s) 25477 3,5 jaar Niveau 4 BeroepsOpleidende Leerweg (BOL) Augustus Auditorium, Elst Onze opleidingen in Elst kenmerken zich door kleinschaligheid en persoonlijk

Nadere informatie

Zorgprofiel-Productenboek Lichamelijk Gehandicapten (LG)

Zorgprofiel-Productenboek Lichamelijk Gehandicapten (LG) Zorgprofiel-Productenboek Lichamelijk Gehandicapten (LG) Informatie over zorgproducten van Amerpoort voor mensen met een verstandelijke beperking en een lichamelijke handicap. Een zorgprofiel is een manier

Nadere informatie

Wat biedt Irene? Voor wie? Therapeutische groep

Wat biedt Irene? Voor wie? Therapeutische groep Kinderopvang Irene Een bijzonder kind verdient speciale aandacht Kinderopvang Irene is een dagcentrum voor kinderen van nul tot vijf jaar met een ontwikkelingsachterstand, beperking of gedragsproblemen.

Nadere informatie

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Cursus Mondigheid Dit praktijkvoorbeeld uit het verbetertraject Zeggenschap in de LG sector is door InteraktContour

Nadere informatie

DE ZIJLEN MET ZORG IN DE SAMENLEVING

DE ZIJLEN MET ZORG IN DE SAMENLEVING De Zijlen ondersteunt in de provincie DE ZIJLEN MET ZORG IN DE SAMENLEVING Groningen 1400 mensen bij wonen, werk en dagbesteding en vrijetijd. Het gaat om mensen met een verstandelijke beperking. Dat doen

Nadere informatie

Pedagogische gezinsbehandeling

Pedagogische gezinsbehandeling Pedagogische gezinsbehandeling Wie zijn wij en wat kunnen wij u bieden? ASVZ is een organisatie voor zorg- en dienstverlening aan mensen met een beperking of psychiatrische problematiek. Ruim 4.000 medewerkers

Nadere informatie

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Samenwerken Omgevingsgericht/samenwerken Reflectie en zelfontwikkeling competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Competentieprofiel stichting Het Driespan, (V)SO

Nadere informatie

Deel VI Verstandelijke beperking en autisme

Deel VI Verstandelijke beperking en autisme Deel VI Inleiding Wat zijn de mogelijkheden van EMDR voor cliënten met een verstandelijke beperking en voor cliënten met een autismespectrumstoornis (ASS)? De combinatie van deze twee in een en hetzelfde

Nadere informatie

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking.

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Voor verwijzers Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Veel

Nadere informatie

TRAJECT WELZIJN; ONTWIKKELING EN OPVOEDING_9789006815627_INHOUD_KORT

TRAJECT WELZIJN; ONTWIKKELING EN OPVOEDING_9789006815627_INHOUD_KORT TRAJECT WELZIJN; ONTWIKKELING EN OPVOEDING_9789006815627_INHOUD_KORT Thema 1 Inleiding op ontwikkeling en opvoeding 1 Begeleiden bij ontwikkeling 1.1 Begeleiden als kerntaak 1.2 Begeleiden bij ontwikkeling

Nadere informatie

Het belang van (ondersteuning van) communicatie bij personen met een verstandelijke handicap

Het belang van (ondersteuning van) communicatie bij personen met een verstandelijke handicap Het belang van (ondersteuning van) communicatie bij personen met een verstandelijke handicap Prof. dr. Bea Maes, Onderzoekseenheid Gezins- en Orthopedagogiek, K.U.Leuven 1. Centrale rol van taal en communicatie

Nadere informatie

Handleiding Activiteitenmethodiek Maatschappelijke Zorg Periode 2, 2015-2016

Handleiding Activiteitenmethodiek Maatschappelijke Zorg Periode 2, 2015-2016 Handleiding Activiteitenmethodiek Maatschappelijke Zorg Periode 2, 2015-2016 KD Maatschappelijke Zorg Werkproces 2.3: Ondersteunt de cliënt bij dagbesteding. Je ondersteunt de cliënt bij het realiseren

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan buitenschoolse opvang het Zwammeke

Pedagogisch beleidsplan buitenschoolse opvang het Zwammeke Pedagogisch beleidsplan buitenschoolse opvang het Zwammeke Inhoud 1. Inleiding 2. Onze visie 3. Doelstellingen 4. Pedagogische uitgangspunten voor het kind 5. Pedagogische uitgangspunten voor de groepsleiding

Nadere informatie

Bijgevoegde documenten Onderstaand geeft u aan of alle voor de toetsing benodigde informatie is bijgevoegd.

Bijgevoegde documenten Onderstaand geeft u aan of alle voor de toetsing benodigde informatie is bijgevoegd. Checklist Contactgegevens Onderstaand vult u de contactgegevens in van de eerste én tweede contactpersoon voor wanneer er vragen zijn over het instrument(en), de aangeleverde documentatie of anderszins.

Nadere informatie

Doe mij maar een gewoon leven

Doe mij maar een gewoon leven Triple C model Doe mij maar een gewoon leven Het Relationeel Competentiemodel Triple C is binnen ASVZ niet meer weg te denken in de omgang met cliënten die intensieve begeleiding vragen. Daarnaast wordt

Nadere informatie

1. Opstellen van een plan van aanpak 2. Bieden van ondersteunende, activerende begeleiding en zorg

1. Opstellen van een plan van aanpak 2. Bieden van ondersteunende, activerende begeleiding en zorg Specificaties Medewerker maatschappelijke zorg Titel: Soort: Werksituatie: Eindproduct: Vormen van kleinschalig wonen Project Sociaal-cultureel werk Boekje/brochure met alle informatie over het opzetten

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

In contact door ondersteund communiceren

In contact door ondersteund communiceren COCPvg: In contact door ondersteund communiceren Elise Brinkman EMB Congres 6 maart 2014 COCPvg Verbetering van de communicatie tussen niet of nauwelijks sprekende personen met een meervoudige beperking

Nadere informatie

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker Competentieprofiel maatschappelijk werker OCMW 1. Functie Functienaam Afdeling Dienst Functionele loopbaan Maatschappelijk werker Sociale zaken Sociale dienst B1-B3 2. Context Het OCMW garandeert aan elke

Nadere informatie

Herkennen van en omgaan met mensen met een lichte verstandelijke beperking

Herkennen van en omgaan met mensen met een lichte verstandelijke beperking Herkennen van en omgaan met mensen met een lichte verstandelijke beperking Doelgroep s Heeren Loo, Almere: Alle leeftijden: kinderen, jongeren & volwassenen (0 100 jaar) Alle niveaus van verstandelijke

Nadere informatie

Au-tomutilatie. Een groot probleem, een grote uitdaging. Carmen van Bussel Orthopedagoog/GZ-psycholoog

Au-tomutilatie. Een groot probleem, een grote uitdaging. Carmen van Bussel Orthopedagoog/GZ-psycholoog Au-tomutilatie Een groot probleem, een grote uitdaging Carmen van Bussel Orthopedagoog/GZ-psycholoog Inhoud Waarom verwonden cliënten zichzelf? Handelingsverlegenheid en machteloosheid bij begeleiders

Nadere informatie

Piramide. Dé educatieve methode voor alle jonge kinderen

Piramide. Dé educatieve methode voor alle jonge kinderen Voor- en vroegschoolse educatie Piramide Piramide Dé educatieve methode voor alle jonge kinderen Geeft jonge kinderen de kans zich optimaal te ontwikkelen Biedt houvast en ruimte voor pedagogisch medewerkers,

Nadere informatie

Beroepscompetentieprofiel gastouder

Beroepscompetentieprofiel gastouder Beroepscompetentieprofiel gastouder Het voorliggende beroepscompetentieprofiel is vastgesteld door de Convenantpartijen op 29 mei 2009. In het kader van de uitvoering van kinderopvang zoals bedoeld in

Nadere informatie

Gedragscode medewerkers en cliënten

Gedragscode medewerkers en cliënten Gedragscode medewerkers en cliënten 2014 1/9 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Werkwijze... 3 3. Samenvatting gedragscode... 4 4. Gedragscode medewerkers stichting Zorg Almere... 5 - clientgerichtheid....5

Nadere informatie

Brochure. Kindcentrum

Brochure. Kindcentrum Brochure Kindcentrum Positive Action Positive Action is een programma waarmee kinderen ondersteund en uitgedaagd worden in het ontwikkelen van hun unieke talenten. Het gaat daarbij niet alleen over goede

Nadere informatie

24 uurshulp. Met Cardea kun je verder!

24 uurshulp. Met Cardea kun je verder! 24 uurshulp Met Cardea kun je verder! Met Cardea kun je verder! 24 UURSHULP De meeste kinderen en jongeren wonen thuis bij hun ouders totdat ze op zichzelf gaan wonen. Toch kunnen er omstandigheden zijn,

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan

Pedagogisch beleidsplan Pedagogisch beleidsplan Auteur: Ingeborg van der Zanden Bartels Datum: 05 januari 2015 Plaats: Kerkdriel Versie: 0.1 Pedagogisch beleidsplan BSO VillaDriel 12 april 2015 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding...

Nadere informatie

expertisecentrum Voor ouders met vragen over de ontwikkeling van hun kind Promens Care

expertisecentrum Voor ouders met vragen over de ontwikkeling van hun kind Promens Care expertisecentrum Voor ouders met vragen over de ontwikkeling van hun kind Promens Care Welkom bij het expertisecentrum! Heeft u vragen over de opvoeding of ontwikkeling van uw kind? U bent welkom bij een

Nadere informatie

Begeleid zelfstandig wonen. Voor jongeren met een (lichte) verstandelijke beperking

Begeleid zelfstandig wonen. Voor jongeren met een (lichte) verstandelijke beperking Begeleid zelfstandig wonen Voor jongeren met een (lichte) verstandelijke beperking Melius Zorg - Tel: 010 842 2526 - Email: info@meliuszorg.nl - Kenmerken begeleiding (LVB-) Jongeren Melius Zorg biedt

Nadere informatie

In gesprek met ouders. Spel en ontwikkeling! (module 1 en 2) (module 3 en 4) Doel Verkrijgen van inzicht in het belang van spel en

In gesprek met ouders. Spel en ontwikkeling! (module 1 en 2) (module 3 en 4) Doel Verkrijgen van inzicht in het belang van spel en Peuters spelender wijs! Een praktische verdiepingscursus voor pedagogisch medewerkers in peuterspeelzalen en kinderdagverblijven De ontwikkeling van jonge kinderen gaat snel. Ze zijn altijd op ontdekkingstocht

Nadere informatie

Ontwikkeling op basis van plezier

Ontwikkeling op basis van plezier esdégé reigersdaal Ontwikkeling op basis van plezier De Speelpoort is het resultaat van een zoektocht naar plezier en ontwikkeling voor jonge kinderen met ernstige poortjes Concreet is de Speelpoort een

Nadere informatie

Kinderen. Samen op pad. Ondersteuning

Kinderen. Samen op pad. Ondersteuning Kinderen Kinderen Samen op pad Kind zijn betekent de kans krijgen om je te ontwikkelen, te groeien, te ontdekken, te leren, te spelen en te sporten in een veilige omgeving. Sommige kinderen hebben bijzondere

Nadere informatie

Ervaren problemen door professionals

Ervaren problemen door professionals LVG en Verslaving Lectoraat GGZ-Verpleegkunde Ervaren problemen door professionals Kennisdeling 11 november 2010, Koos de Haan, deel 2 1 Wat komt aan bod? Onderzoek naar problemen door professionals ervaren

Nadere informatie

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken Trainingsaanbod Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken 1 Trainingsaanbod Als beroepskracht hoort en ziet u veel en bent u vaak de eerste die mogelijke

Nadere informatie

SOL handreiking voor een menswaardig burgerschap voor mensen met een verstandelijke beperking in Limburg

SOL handreiking voor een menswaardig burgerschap voor mensen met een verstandelijke beperking in Limburg Net als ieder ander, meetellen en meedoen in onze gemeente! SOL handreiking voor een menswaardig burgerschap voor mensen met een verstandelijke beperking in Limburg Praktische handreiking In deze handreiking

Nadere informatie

Meander Nijmegen. Samen groot worden. Zorg voor jeugdigen. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen BEGELEID (KAMER) WONEN

Meander Nijmegen. Samen groot worden. Zorg voor jeugdigen. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen BEGELEID (KAMER) WONEN BEGELEID (KAMER) WONEN OPVOEDINGS- ONDERSTEUNING HULP OP MAAT LOGEERHUIS Meander Nijmegen stgmeander.nl Zorg voor jeugdigen Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen Samen groot

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Algemene brochure. voor mensen met een beperking. MEE maakt meedoen mogelijk

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Algemene brochure. voor mensen met een beperking. MEE maakt meedoen mogelijk MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Algemene brochure voor mensen met een beperking MEE maakt meedoen mogelijk 1 Colofon Tekst en samenstelling Eenvoudig Communiceren Amsterdam Afd. Communicatie

Nadere informatie

1. Zeggenschap: ouderen hebben zeggenschap in alle beslissingen die hen aangaan

1. Zeggenschap: ouderen hebben zeggenschap in alle beslissingen die hen aangaan 1. Zeggenschap: ouderen hebben zeggenschap in alle beslissingen die hen aangaan OUDEREN De oudere heeft zeggenschap in alle beslissingen die hem aangaan. De oudere blijft het leven leiden naar eigen voorkeuren

Nadere informatie

Dementie bij mensen met een verstandelijke handicap

Dementie bij mensen met een verstandelijke handicap Dementie bij mensen met een verstandelijke handicap Een werkplaats op het Kennisplein Gehandicaptensector maart 2012, uitgevoerd door: - Marian Maaskant Stichting Pergamijn Maastricht University / Gouverneur

Nadere informatie

Een verslag van coachende begeleidingsgesprekken met een klasgenoot over de leerdoelen en leerpunten tijdens de stage.

Een verslag van coachende begeleidingsgesprekken met een klasgenoot over de leerdoelen en leerpunten tijdens de stage. Specificaties Medewerker maatschappelijke zorg Titel: Soort: Werksituatie: Eindproduct: Coachend begeleiden en sociaal activeren Cursus Gehandicaptenzorg, geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg,

Nadere informatie

Beleidsnotitie dagbesteding Senioren+

Beleidsnotitie dagbesteding Senioren+ Beleidsnotitie dagbesteding Senioren+ Beleidsnotitie Dagbesteding Auteur(s) T. Dries Datum Oktober 2009 Advies/instemming: Managementteam 27 oktober 2009 Centrale Verwantenraad 26 januari 2010 Centrale

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

DEELNEMEN AAN DE SAMENLEVING IETS BETEKENEN VOOR EEN ANDER

DEELNEMEN AAN DE SAMENLEVING IETS BETEKENEN VOOR EEN ANDER DEELNEMEN AAN DE SAMENLEVING IETS BETEKENEN VOOR EEN ANDER BETEKENIS BOVEN BEPERKING Ieder mens is uniek en doet mee. We betekenen allemaal iets in het leven van anderen en omgekeerd. We houden van elkaar,

Nadere informatie

Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland

Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland 1. Individuele sociale vaardigheidstraining 2. Sociale vaardigheidstraining groep 12-/12+ 3. Gezinsbegeleiding (6+) 4. Gezinsbegeleiding (0-6 jaar) 5. Individuele

Nadere informatie

De weg naar zinvolle dagbesteding voor mensen met dementie. begeleidingsprogramma voor organisaties die zorg leveren aan mensen met dementie

De weg naar zinvolle dagbesteding voor mensen met dementie. begeleidingsprogramma voor organisaties die zorg leveren aan mensen met dementie De weg naar zinvolle dagbesteding voor mensen met dementie begeleidingsprogramma voor organisaties die zorg leveren aan mensen met dementie Context Het aanbieden van welzijn, dagbesteding of zingevingactiviteiten

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. Voor verwijzers

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. Voor verwijzers MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Voor verwijzers Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Veel mensen met een licht

Nadere informatie

(Dag) Behandeling (licht) verstandelijk beperkten

(Dag) Behandeling (licht) verstandelijk beperkten (Dag) Behandeling (licht) verstandelijk beperkten Omschrijving voorzieningen Ons kenmerk: Datum: Oktober 2015 Contactpersoon: Contractbeheer E-mail: contractbeheer@regiogenv.nl INHOUD 1 34118 Behandeling

Nadere informatie

2.3 Ondersteunt de cliënt bij dagbesteding 2.4 Begeleidt een groep cliënten op sociaal-maatschappelijk gebied

2.3 Ondersteunt de cliënt bij dagbesteding 2.4 Begeleidt een groep cliënten op sociaal-maatschappelijk gebied Specificaties Titel: Soort: Werksituatie: Eindproduct: Begeleiden van muzisch-ludische activiteiten Training De medewerker maatschappelijke zorg, persoonlijk begeleider gehandicaptenzorg of persoonlijk

Nadere informatie

DESKUNDIG AAN HET WERK. Vergroten van kennis over psychiatrie en psychische gezondheid bij volwassenen

DESKUNDIG AAN HET WERK. Vergroten van kennis over psychiatrie en psychische gezondheid bij volwassenen DESKUNDIG AAN HET WERK Vergroten van kennis over psychiatrie en psychische gezondheid bij volwassenen 2 INHOUDSOPGAVE PAGINA Kennis over psychische problemen nodig?! 4 Praktische informatie 5 Zicht op

Nadere informatie

1-jarige opleiding ABA

1-jarige opleiding ABA 1-jarige opleiding ABA Onze opleiding bestaat uit een basisworkshop en 6 verdiepende workshops, die elk 1 weekend beslaan. De kosten voor de gehele opleiding bedragen 1.600,00. Alle workshops bestaan uit:

Nadere informatie

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan De zorg en begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking moet erop gericht zijn dat de persoon een optimale kwaliteit

Nadere informatie

Psychiatrie. Therapieprogramma. www.catharinaziekenhuis.nl

Psychiatrie. Therapieprogramma. www.catharinaziekenhuis.nl Psychiatrie Therapieprogramma www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Het therapieprogramma... 3 Waarom groepstherapie?... 3 De groepsindeling... 4 De observatiegroep... 4 De behandelgroep... 4 Werkwijze therapeuten...

Nadere informatie

Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg

Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg Naam: Klas: praktijkbegeleider: Werkplek: Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg Het werken aan en en de relatie daarvan met de voortgangsrapportage Gedurende de verdiepingsfase

Nadere informatie

Behandeling van kinderen en jongeren met overgewicht

Behandeling van kinderen en jongeren met overgewicht Het Obesitas Centrum Behandeling van kinderen en jongeren met overgewicht Deze folder is bedoeld voor ouders van kinderen en jongeren met ernstig overgewicht, die hier samen onder professionele begeleiding

Nadere informatie

Persoonlijk Plan. Cliëntgegevens en looptijd persoonlijk plan. Naam cliënt. Geboortedatum cliënt. Looptijd persoonlijk plan Startdatum: Einddatum:

Persoonlijk Plan. Cliëntgegevens en looptijd persoonlijk plan. Naam cliënt. Geboortedatum cliënt. Looptijd persoonlijk plan Startdatum: Einddatum: Deel A: Voorblad A1 Cliëntgegevens en looptijd persoonlijk plan Naam cliënt Geboortedatum cliënt Looptijd persoonlijk plan Startdatum: Einddatum: A2 Handtekeningen Naam Datum Handtekening Cliënt/wettelijk

Nadere informatie

Woonprofiel Eikendonk, (jong) volwassen met een normale\hoog begaafdheid en ASS, scheiden wonen/zorg:

Woonprofiel Eikendonk, (jong) volwassen met een normale\hoog begaafdheid en ASS, scheiden wonen/zorg: Woonprofiel Eikendonk, (jong) volwassen met een normale\hoog begaafdheid en ASS, scheiden wonen/zorg: Bladzijde 1 Inleiding: Eikendonk) is een appartementencomplex in Den Bosch, het betreft een samenwerkingsverband

Nadere informatie

Behandeling en begeleiding voor mensen met een verstandelijke beperking. elk verhaal telt

Behandeling en begeleiding voor mensen met een verstandelijke beperking. elk verhaal telt Behandeling en begeleiding voor mensen met een verstandelijke beperking elk verhaal telt Alle specialisten onder één dak Een verstandelijke beperking kan samengaan met problemen op het gebied van gezondheid

Nadere informatie

Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening. Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H.

Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening. Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H. Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H. Leloux-Opmeer Voorwoord Inhoudsopgave Een tijd geleden hebben Stichting Horizon

Nadere informatie

Sport- en beweegvragen van kwetsbare doelgroepen/ mensen met een beperking in het sociale wijkteam en de rol van MEE

Sport- en beweegvragen van kwetsbare doelgroepen/ mensen met een beperking in het sociale wijkteam en de rol van MEE Sport- en beweegvragen van kwetsbare doelgroepen/ mensen met een beperking in het sociale wijkteam en de rol van MEE Dordrecht 17 maart 2016 Nynke Tilstra, Sportconsulent Introductie MEE Uitleg Wijkteams

Nadere informatie

wegwijzer 2 dagbesteding & vrije tijd

wegwijzer 2 dagbesteding & vrije tijd wegwijzer 2 dagbesteding & vrije tijd 1 wegwijzers zorg & ondersteuning voor ouderen met een verstandelijke beperking De wegwijzers van KansPlus/VraagRaak geven inzicht in de zorg en ondersteuning voor

Nadere informatie

Symfonie. Kinderdagcentrum van de Gemiva-SVG Groep

Symfonie. Kinderdagcentrum van de Gemiva-SVG Groep Symfonie Kinderdagcentrum van de Gemiva-SVG Groep Inleiding In 1991 is de Gemiva-SVG Groep in Oud-Beijerland een kinderdagcentrum gestart voor kinderen met een ontwikkelingsachterstand of een verstandelijke

Nadere informatie