Systeemdenken met focus op het Vlaamse hoger onderwijs. Erik Mathijs

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Systeemdenken met focus op het Vlaamse hoger onderwijs. Erik Mathijs"

Transcriptie

1 Systeemdenken met focus op het Vlaamse hoger onderwijs Erik Mathijs

2

3 Dilemma Bron:

4 Mogelijke antwoorden Neen, o Ik koop geen boontjes uit Kenya uit principe (afstand, uitbuiting, kapitalisme, tegen onze eigen landbouw) o Ik koop alleen seizoensgroenten Ja, o De gezondheid van mijn kinderen primeert o Helpt de lokale bevolking Heuristieken versus trade-offs Antwoord hangt af van objective realiteit in combinatie met een subjectief wereldbeeld/perspectief

5 Overzicht - + duurzame ontwikkeling implementeren druk om het doel te verlagen normatief besef + kloof paradigmastrijd huidige situatie // + systeemdenken implementeren + duidelijk richtinggevend kader - barrières -

6 Stelling Systeemdenken is overvloedig aanwezig in het onderwijs maar men valt voortdurend terug naar lineair denken. als gevolg van een aantal menselijke barrières die worden versterkt wanneer er geen een zinvol richtinggevend en ondersteunend kader is wat wordt aangestuurd door een maatschappij in verwarring wat betreft paradigma s. Gevolg: We leren onze studenten hoe ze het verleden moeten reproduceren i.p.v. hoe ze de toekomst helpen vormgeven

7 Anders gezegd Duurzame ontwikkeling vereist o niet alleen systeemdenken o maar ook een paradigmatische verschuiving (transitie). Transitie vereist o het (h)erkennen van het eigen en andere wereldbeelden o de capaciteit om denken, voelen en handelen fundamenteel te transformeren o besef van urgentie!!!

8 Systemen zijn Dynamisch Hecht gekoppeld Geregeld door terugkoppeling Niet-lineair Padafhankelijk Zelf-organiserend Adaptief Tegenintuïtief Combattief Gekenmerkt door trade-offs

9 Barrières en weerstand Vaak leiden oplossingen ontwikkeld met de beste bedoelingen niet tot gewenste resultaten of creëren ze zelfs ongewenste neveneffecten: onverwachte dynamiek Resultaat: systeem biedt weerstand, effecten vertragen, verwateren of worden tegengewerkt

10 Voorbeeld Zeer lage geboortegraad in Roemenië, 1960s (15 per 1000) Werd als ernstig probleem (nationale trots, etnische identiteit) aanzien door Ceausescu Overheidsbeleid om geboortegraad te stimuleren: Import van anticonceptiemiddelen verboden Propaganda tvv grote families Belastingsvoordelen Abortus (tot dan toe toegestaan) verboden Reactie: snelle, spectaculaire stijging naar 40 per 1000 gevolgd door een scherpe daling naar 16 per 1000

11 Voorbeeld Reactie van de bevolking: Alternatieve anticonceptiemethoden Smokkel van anticonceptiemiddelen Illegale abortus met als gevolg een verdrievoudigen van overlijden door complicaties Kindersterftegraad steeg met 20% Onbedoelde gevolgen Kinderen massaal naar staatsweeshuizen AIDS epidemie onder kinderen door slecht beleid Roemenië enige Oost-Europees land met bloedvergieten bij val van de Muur

12 Andere voorbeelden Het gebruik van goedkopere geneesmiddelen doet de kosten stijgen, niet dalen Sigaretten met weinig teer en nicotine verhogen de opname van carcinogenen Veiligere auto s leiden tot meer roekeloze chauffeurs IT heeft niet geleid tot een vermindering van het gebruik van papier Wegen aangelegd om de files te verminderen leiden tot meer files, vervuiling en verkeer We hebben minder vrije tijd dan 50 jaar geleden ondanks het enorm gebruik van arbeidsbesparende toestellen De bouw van dijken om overstromingen tegen te gaan leidt tot minder maar ergere overstromingen en dus meer kosten

13 Oorzaken We denken lineair: we interpreteren ervaring als een reeks van gebeurtenissen, van oorzaak-gevolg paren zonder dat we rekening houden met terugkoppelingen Oorzaak en gevolg zijn vaak gescheiden in tijd en/of ruimte

14 Doelstellingen Situatie Probleem Beslissing Resultaten Beslissingen Doelstellingen Neveneffecten Omgeving Doelstellingen van anderen Acties van anderen

15 Single loop learning Reële wereld Beslissingen Terugkoppeling van informatie Strategie, structuren, beslissingsregels Mentale modellen van de reële wereld

16 Double loop learning transitie Reële wereld Beslissingen Terugkoppeling van informatie Strategie, structuren, beslissingsregels Mentale modellen van de reële wereld

17 Barrières voor leren en dus systeemdenken Ongekende structuur Dynamische complexiteit Tijdsvertragingen Onmogelijkheid om gecontroleerde experimenten uit te voeren Faling bij implementatie Spelletjes spelen Inconsistentie Performantie als doel Beslissingen Reële wereld Terugkoppeling van informatie Selectieve misperceptie Ontbrekende terugkoppeling Vertraging Vertekening, verstoring, fout Ambiguïteit Onmogelijkheid om dynamiek af te leiden van mentale modellen Strategie, structuren, beslissingsregels Mentale modellen van de reële wereld Mispercepties van feedback Onwetenschappelijk redeneren Oordelende vertekening Defensieve gewoonten

18 1. Dynamische complexiteit Systemen zijn Dynamisch Hecht gekoppeld Geregeld door terugkoppeling Niet-lineair Padafhankelijk Zelf-organiserend Adaptief Tegenintuïtief Combattief Gekenmerkt door trade-offs

19 2. Beperkte informatie Reële wereld wordt ervaren door filters Meten is een kwestie van kiezen Zelfversterkende feedback tussen verwachtingen en percepties

20 3. Ambiguïteit/verwarring Ambiguïteit: verandering in systeemvariabele o.i.v. eigen beslissingen zijn verward met gelijktijdige veranderingen in andere variabelen = identificatieprobleem

21 4. Begrensde rationaliteit en misperceptie van feedback Emoties, reflex, onbewuste motivaties, enz. spelen een grote rol in ons oordeel en gedrag Maar dan nog zijn onze cognitieve capaciteiten beperkt Daarom vallen we terug op procedures, gewoonten, vuistregels en eenvoudige mentale modellen (frames) Misperceptie (door dynamische complexiteit)

22 The capacity of the human mind for formulating and solving complex problems is very small compared with the size of the problem whose solution is required for objectively rational behavior in the real world or even for a reasonable approximation to such objective rationality (Herbert Simon, Nobelprijs economie in 1979).

23 5. Foute cognitieve kaarten Onze cognitieve kaarten (heuristieken) leiden systematisch tot het negeren van feedbacks, interrelaties, niet-lineariteiten, vertragingen, enz. Bv. gedrag van iemand wordt verklaard door zijn karakter en niet door de situatie Gevolg: in plaats van problemen structureel aan te pakken wordt een zondebok gezocht

24 6. Foutieve conclusies over dynamiek Om een nieuwe strategie te bouwen moeten we conclusies trekken over dingen die nog niet bestaan Daartoe zijn we niet in staat zonder hulpmiddelen (zelfs voor een eenvoudige terugkoppellus van de eerste orde)

25 7. Onwetenschappelijk redeneren Vele mensen zijn niet in staat om logisch, wetenschappelijk te redeneren Vertekeningen in ons oordeelvorming Voorbeeld: Wason test

26 Elke kaart heeft een letter aan de ene zijde en een cijfer aan de andere Wat is het kleinste aantal kaarten dat je moet omdraaien om de regel te testen dat kaarten met een klinker op de ene zijde een even cijfer hebben op de andere zijde? E K 4 7

27 8. Defensieve gewoonten In interactie tussen mensen gebruiken we defensieve routines en culturele veronderstellingen, bv. om ons gezicht te redden, dominantie over anderen te bevestigen, ongeteste gebeurtenissen te laten overkomen als feiten en onze mening naar voren te brengen terwijl we neutraal lijken We delen ons denkproces niet met anderen Dit gedrag is subtiel Gevolg: het vertraagt of vermijdt het leren

28 Paradigmastrijd Dominante paradigma (systeembevestigend) o Modernisering en ecologische modernisering o Technologie en eco-efficiëntie als belangrijkste oplossingen Alternatief paradigma (anti-hegemonisch) o Herijken van neoliberale maatschappij o Sufficiëntie als belangrijkste oplossing Paradigma bepaalt actielogica en referentiekader voor DO Voorbeeld: elektrische auto versus andere mobiliteit Synthese?

29 Vlaams Hoger Onderwijs Wat is het paradigma (en dus de actielogica en het referentiekader) van het onderwijs? Wat is het paradigma (en dus de actielogica en het referentiekader) van het hoger onderwijs? Wat is het paradigma (en dus de actielogica en het referentiekader) van uw onderwijsinstelling? Wat is het paradigma (en dus de actielogica en het referentiekader) van uw opleiding? Wat is het paradigma (en dus de actielogica en het referentiekader) van uw opleidingsonderdeel?

30 Kortom, DO en systeemdenken vereisen Cultuurverandering in het landschap en de organisatie naar een oprechte aandacht aan DO ingegeven door een gevoel van urgentie rolvoorbeeld Het gebruiken van een zinvol richtinggevend kader voorbij lineaire triple-bottom line heuristieken Studenten helpen om barrières tot systeemdenken te overwinnen

31 Voorbeeld: Small Business Project Mission statement "De komende generatie van jongsaf aan vertrouwd maken met en aanzetten tot ondernemingszin, via initiatieven die een brug slaan tussen onderwijs en bedrijfsleven, voor meer welzijn en welvaart in Vlaanderen." talentontwikkeling, zelfontplooiing, creativiteit, ondernemerschap, fun, resultaatgerichtheid, leiderschap, resultaatgerichtheid, communicatievaardigheden, assertiviteit, teamspirit, doorzettingsvermogen

32 Voorbeeld: Small Business Project Dominante paradigma (within the rules):

33 Voorbeeld: Small Business Project Alternatief paradigma (change the rules)

34 Voorbeeld: Small Business Project Naar een synthese?

35 Bouwstenen voor systeemdenken en DO DO inbedden in algemene missie/visie organisatie Pluralisme aan paradigma s toelaten/stimuleren Valkuilen vermijden door systemisch kader te ontwikkelen (met ondersteuning, peer review) Urgentie van DO problematiek beter overbrengen Hanteerbare schema s en modellen op maat van de specifieke opleiding Experimenteerruimte creëren/krijgen

36

leren in en tussen organisaties: perspectieven, barrières en praktijk

leren in en tussen organisaties: perspectieven, barrières en praktijk leren in en tussen organisaties: perspectieven, barrières en praktijk peter van der knaap algemene rekenkamer lerende organisatie A golden concept, everone is for it! (googlelab resultaten organisational

Nadere informatie

Systeemdenken in de klas

Systeemdenken in de klas Systeemdenken in de klas Systeemdenken en denkgewoonten Jan Jutten www.natuurlijkleren.org 1 1. Inleiding Het onderwijs in onze tijd houdt onvoldoende gelijke tred met wat er nodig is aan kennis, vaardigheden

Nadere informatie

Oplossingsgericht denken

Oplossingsgericht denken T R E N D S I N B E D R I J F Oplossingsgericht denken Paul Jackson en Mark McKergow Inhoud 1 Wat is Oplossingsgericht Denken? 9 Passende oplossingen 10 De basis van Oplossingsgericht Denken 11 Kleine

Nadere informatie

DUURZAAMHEIDSTRANSITIES: WELKE ROL VOOR GEDRAGSSTURENDE BELASTINGEN? Kris Bachus 16 september 2014 www.steunpunttrado.be Inhoud 1. Waarom transities? 2. Systeemdenken 3. Multilevelperspectief (MLP) 4.

Nadere informatie

Leren van de toekomst in de school van de toekomst. Danielle Houtvast OBS de Duizendpoot en Guus Geisen Duurzaam Leren 25 november 2009

Leren van de toekomst in de school van de toekomst. Danielle Houtvast OBS de Duizendpoot en Guus Geisen Duurzaam Leren 25 november 2009 Leren van de toekomst in de school van de toekomst Danielle Houtvast OBS de Duizendpoot en Guus Geisen Duurzaam Leren 25 november 2009 Leren van de toekomst in de school van de toekomst Programma: De wereld

Nadere informatie

Gedrag in organisaties, 9e editie Stephen P. Robbins en Timothy A. Judge. Hoofdstuk 4 Perceptie en individuele besluitvorming

Gedrag in organisaties, 9e editie Stephen P. Robbins en Timothy A. Judge. Hoofdstuk 4 Perceptie en individuele besluitvorming Gedrag in organisaties, 9e editie Stephen P. Robbins en Timothy A. Judge Hoofdstuk 4 Perceptie en individuele besluitvorming 1 Na bestudering van dit hoofdstuk ben je in staat om: 1. Uit te leggen hoe

Nadere informatie

MANAGEMENTVAARDIGHEDEN / 3

MANAGEMENTVAARDIGHEDEN / 3 MANAGEMENTVAARDIGHEDEN / 3 Raymond Reinhardt 3R Business Development raymond.reinhardt@3r-bdc.com 3R 1 Doelen van deze module M Deze module gaat over: G jezelf beter begrijpen; G weten hoe je continu over

Nadere informatie

Veerkracht en burgerschap Sociaal werk intransitie. Voorstelling boekproject Lerend Netwerk, 10-9-2014

Veerkracht en burgerschap Sociaal werk intransitie. Voorstelling boekproject Lerend Netwerk, 10-9-2014 Veerkracht en burgerschap Sociaal werk intransitie Voorstelling boekproject Lerend Netwerk, 10-9-2014 Uitgangspunten Kader van Een veerkrachtige samenleving: verder ontwikkeld 5 jaar publicaties Internationaal

Nadere informatie

Intercultureel leren. Workshop. Studievoormiddag 6 juni 2014

Intercultureel leren. Workshop. Studievoormiddag 6 juni 2014 Intercultureel leren Workshop Studievoormiddag 6 juni 2014 Aan de slag Hoeveel procent van mijn vrije tijd breng ik door met mensen van mijn eigen culturele achtergrond versus mensen met een andere culturele

Nadere informatie

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen Moraal Resultaatgericht Coachen coaching & training voor bedrijven en particulieren Hoornplantsoen 64 2652 BM Berkel en Rodenrijs telefoon 010-5225426 Hoornplantsoen 64 mobiel 06-40597816 info@resultaatgericht-coachen.nl

Nadere informatie

Mindfulness in modern times. Florence Pérès Instituut voor Aandacht en Mindfulness

Mindfulness in modern times. Florence Pérès Instituut voor Aandacht en Mindfulness Mindfulness in modern times Florence Pérès Instituut voor Aandacht en Mindfulness Werken en leven vandaag D A ruk tijd online A fgeleid I nformatie overload Werken en leven vandaag D A ruk tijd online

Nadere informatie

De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft)

De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft) De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft) Inleiding Veel mensen ervaren moeilijkheden om werk te vinden te behouden, of van baan / functie te veranderen. Beperkingen, bijvoorbeeld

Nadere informatie

Visie op duurzaam Veranderen

Visie op duurzaam Veranderen Visie op duurzaam Veranderen Ruysdael Ruysdael is een gerenommeerd bureau dat zich sinds haar oprichting in 1994 heeft gespecialiseerd in het managen van veranderingen. Onze dienstverlening kent talloze

Nadere informatie

Veerkrachtconcepten voor bioproductieve ruimte Frederik Lerouge, KU Leuven

Veerkrachtconcepten voor bioproductieve ruimte Frederik Lerouge, KU Leuven Veerkrachtconcepten voor bioproductieve ruimte Frederik Lerouge, KU Leuven Veerkracht van sociaal-ecologische systemen Sociaal-ecologisch systeem (SES) (o.a. Glaser et al 2008): bio-geo-fysische eenheid

Nadere informatie

Huiswerk week 5. Formele oefeningen

Huiswerk week 5. Formele oefeningen Huiswerk week 5 Formele oefeningen 1. Dagelijks ca. 45 minuten oefenen. De ene dag de zit- of loopmeditatie en de andere dag de staande yoga-oefeningen. Meditatie betekent oefenen met de zijnmodus. Toelaten

Nadere informatie

TNO draagt bij aan de oplossing van verschillende complexe maatschappelijke vraagstukken op terreinen als energievoorziening, watermanagement,

TNO draagt bij aan de oplossing van verschillende complexe maatschappelijke vraagstukken op terreinen als energievoorziening, watermanagement, TNO draagt bij aan de oplossing van verschillende complexe maatschappelijke vraagstukken op terreinen als energievoorziening, watermanagement, landbouw, gezondheidszorg, mobiliteit, veiligheid en bouw.

Nadere informatie

De geestelijke gezondheidszorg als complex adaptief systeem. Anja Declercq

De geestelijke gezondheidszorg als complex adaptief systeem. Anja Declercq De geestelijke gezondheidszorg als complex adaptief systeem Anja Declercq Inhoud 1. Wat zijn complexe adaptieve systemen? 2. Waarom zou dat toepasbaar zijn op de geestelijke gezondheidszorg? 2 Chaos en

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

vergrijzing kleurt de Kempen Een wenkend toekomstperspectief Bouwstenen voor duurzame zorg, wonen, werken Pierre van Amelsvoort

vergrijzing kleurt de Kempen Een wenkend toekomstperspectief Bouwstenen voor duurzame zorg, wonen, werken Pierre van Amelsvoort Voor een organisatie en De werk van betekenis vergrijzing kleurt de Kempen Een wenkend toekomstperspectief Bouwstenen voor duurzame zorg, wonen, werken Pierre van Amelsvoort Kempen/pva 1 De arbeidsmarkt

Nadere informatie

Het verschíl maken vanuit Inzicht & Systemisch overzicht!

Het verschíl maken vanuit Inzicht & Systemisch overzicht! Thales HR-dag 24 september 2015 Het verschíl maken vanuit Inzicht & Systemisch overzicht! De oplossing vind je nooit op het niveau van het probleem zelf Waar of Niet Waar? De kracht van systemische (organisatie)

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Utrecht, 21 oktober 2015 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 RACE programma 6 Sectoranalyse

Nadere informatie

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak?

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak? EFFECTIEF LEIDINGGEVEN Een gave of een vak? Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij voegen

Nadere informatie

Vanochtend. De nachtmerrie uit mijn jeugd. Er is verbetering, is de grens bereikt? Ongevalscijfers dalen, risico s blijven

Vanochtend. De nachtmerrie uit mijn jeugd. Er is verbetering, is de grens bereikt? Ongevalscijfers dalen, risico s blijven Vanochtend De leden van het Verbond Papier & Karton hebben een indrukwekkende verbetering doorgemaakt Ongevalscijfers dalen, risico s blijven Jop Groeneweg Landelijke arbo-dag Verbond Papier & Karton Rotterdam,

Nadere informatie

1. De uitdagingen waarvoor we staan

1. De uitdagingen waarvoor we staan Opbouw 1. De uitdagingen waarvoor we staan en / in transitie 2. Denken over transities Erik Paredis Centrum voor Duurzame Ontwikkeling Universiteit Gent 3. En wat met cultuur? 4. Bestaande transitienetwerken

Nadere informatie

Thema. Kernelementen. Emoties Puber- en kinderemotie Eenduidige communicatie

Thema. Kernelementen. Emoties Puber- en kinderemotie Eenduidige communicatie Thema Kernelementen Emoties Puber- en kinderemotie Eenduidige communicatie Tips voor de trainer: Werken met mensen is werken met emotie. Leer emoties als signaal te herkennen, maar niet als leidraad te

Nadere informatie

Ondernemend leren integreren in de klaspraktijk

Ondernemend leren integreren in de klaspraktijk Ondernemend leren integreren in de klaspraktijk Ondernemersklassedag 2013 2013-2014 Coördinatoren van dienst: Martin en Sam martin.nica@vlajo.org / sam.rosseel@vlajo.org Vlajo, wie zijn we? Mission statement

Nadere informatie

Kinderopvang in transitie. Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014

Kinderopvang in transitie. Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014 Kinderopvang in transitie Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014 Conclusies Ingrijpende maatschappelijke verandering vraagt aanpassing Transities leiden tot onzekerheid, spanning en afbraak Omgaan met transities

Nadere informatie

Het stappenplan. Inleiding

Het stappenplan. Inleiding Het stappenplan Inleiding Op de pagina instrumenten op Overstag.nu vind je instrumenten, informatie en inspiratie om binnen je eigen organisatie met het thema duurzame inzetbaarheid aan de slag te gaan.

Nadere informatie

IST Standaard. Intelligentie Structuur Test. meneer 1

IST Standaard. Intelligentie Structuur Test. meneer 1 IST Standaard Intelligentie Structuur Test ID 4589-1031 Datum 25.03.2015 IST Inleiding 2 / 12 INLEIDING De Intelligentie Structuur Test (IST) is een veelzijdig inzetbare intelligentietest voor jongeren

Nadere informatie

Veranderen als avontuurlijke tocht

Veranderen als avontuurlijke tocht Wie op reis gaat, moet eerst gaan zitten Veranderen als avontuurlijke tocht Oriëntatie op het gebied Omgaan met het onverwachte Het gebied doorgronden Zoeken naar doorwaadbare plekken Rust nemen en op

Nadere informatie

De toepassing van het Zelf Evaluatie Veiligheid Instrument Gezondheidszorg

De toepassing van het Zelf Evaluatie Veiligheid Instrument Gezondheidszorg De toepassing van het Zelf Evaluatie Veiligheid Instrument Gezondheidszorg De hete aardappel niet doorschuiven maar verantwoordelijkheid delen 8-4-2011 1 Noodzaak VMS Structureel falend risicomanagement

Nadere informatie

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world HOE GAAT HET NU? We zetten allemaal verschillende methoden in om vraagstukken op te lossen, oplossingen te ontwerpen

Nadere informatie

PRAKTIJKLEREN VOOR EEN ORGANISATIE IN TRANSITIE

PRAKTIJKLEREN VOOR EEN ORGANISATIE IN TRANSITIE PRAKTIJKLEREN VOOR EEN ORGANISATIE IN TRANSITIE PRAKTIJKLEERGROEPEN VOOR TEAMS MEDEWERKERS LEIDINGGEVENDEN APELDOORN MAART 2015 Praktijkleergroepen voor een organisatie in transitie - 1 - Organisatieontwikkeling

Nadere informatie

De VrijBaan Vragenlijst (Algemeen)

De VrijBaan Vragenlijst (Algemeen) De VrijBaan Vragenlijst (Algemeen) Inleiding Veel mensen ervaren moeilijkheden om werk te vinden te behouden, of van baan / functie te veranderen. Beperkingen, bijvoorbeeld als gevolg van een gezondheidsprobleem,

Nadere informatie

Transcript Open Organiseren 1 december 2015

Transcript Open Organiseren 1 december 2015 p. 1 Dit document bevat de uitwerking van de gesproken tekst van de video open organiseren. Deze video is terug te vinden op de homepage van www.openorganiseren.nl. Daarnaast bevat dit document achtergrondinformatie,

Nadere informatie

sturen om tot te komen Rijnconsult Business Review

sturen om tot te komen Rijnconsult Business Review Je moet behoorlijk sturen om tot zelfsturing te komen 56 Rijnconsult Business Review Het creëren van effectieve autonome teams is geen nieuw onderwerp voor veel organisaties. Maar de dynamiek waarin veel

Nadere informatie

Training Leer Balans Leven

Training Leer Balans Leven Training Leer Balans Leven In 5 maanden meer balans in je leven Wil je minder stress? Wil je meer werkplezier? Wil je jouw doelen effectiever bereiken? Wil je handiger communiceren? Wil je efficiënter

Nadere informatie

Stimuleren van ondernemingszin en ondernemingsrealiteit bij HoGent studenten uit de niet-economische opleidingsrichtingen

Stimuleren van ondernemingszin en ondernemingsrealiteit bij HoGent studenten uit de niet-economische opleidingsrichtingen Stimuleren van ondernemingszin en ondernemingsrealiteit bij HoGent studenten uit de niet-economische opleidingsrichtingen Onderwijsvisie HoGent 25-11-2014 3 Europese 2020 strategie. 4 Europese 2020 strategie.

Nadere informatie

*strikte grenzen? *pedagogisch model. *Recht doen aan talent? *Is er verschil? *medisch model. Recht doen aan talent 26-11-2013. www.jansonadvies.

*strikte grenzen? *pedagogisch model. *Recht doen aan talent? *Is er verschil? *medisch model. Recht doen aan talent 26-11-2013. www.jansonadvies. voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs Above and beyond Recht doen aan talent als sproces in een school http://www.youtube.com/watch?v=7kmm 387HNQk&list=PLWRmokay2IU3gnFhLSkBu2 PSp1Q7ykLKq&index=3

Nadere informatie

Van businessmodel naar procesmanagement

Van businessmodel naar procesmanagement Van businessmodel naar procesmanagement Leo Kerklaan, Associate Partner Passionned Nederland BV, directeur Franeker Management Academie. 20 november 2014 Burgers Zoo, Arnhem 1 Zien, denken doen Elke week

Nadere informatie

het digitale landschap van de zorg in 2016

het digitale landschap van de zorg in 2016 het digitale landschap van de zorg in 2016 zorg & ict 6 april 2016 Presentatoren Erik van Laar CEO Multrix Peter Vermeulen Pb7 Research het digitale landschap van de zorg in 2016 / Onderzoek uitgevoerd

Nadere informatie

Relatiecirkels als hulpmiddel voor systeemdenken

Relatiecirkels als hulpmiddel voor systeemdenken Relatiecirkels als hulpmiddel voor systeemdenken Leerdoelen: De leerlingen kunnen onder begeleiding de verwevenheid tussen economische, sociale en ecologische aspecten in duurzaamheidsvraagstukken herkennen.

Nadere informatie

WELKOM. Welkom. Missie

WELKOM. Welkom. Missie WELKOM Welkom Missie Het Vlaams centrum voor kwaliteitszorg heeft als doel het economisch weefsel in Vlaanderen te versterken door kaderleden te sensibiliseren en bekwamen in innovatieve managementconcepten

Nadere informatie

2. Vertekeningen en heuristieken. 4. Drie manieren om te beslissen

2. Vertekeningen en heuristieken. 4. Drie manieren om te beslissen 2856 Euro 1 Beslissen 2 1. Ouderwets beslissen 2. Vertekeningen en heuristieken 3. Adaptieve heuristieken 4. Drie manieren om te beslissen 5. Een vijf fasen model Welke auto kies je? Subjective Expected

Nadere informatie

Bureauprofiel. Work, flow, fun

Bureauprofiel. Work, flow, fun Bureauprofiel Work, flow, fun Onze missie Bouwen aan betrouwbare overheidsorganisaties Met een heldere strategie Elke dag een stapje beter Door overdracht van kennis en ervaring Omdat verbeteren en ontwikkelen

Nadere informatie

EFFECTIEF LEIDERSCHAP IN DE NIEUWE ECONOMIE

EFFECTIEF LEIDERSCHAP IN DE NIEUWE ECONOMIE EFFECTIEF LEIDERSCHAP IN DE NIEUWE ECONOMIE De markt van morgen In de markt van morgen hebben we te maken met bewuste consumenten. Verzet tegen de oude economie groeit en bereikt een momentum waarbij je

Nadere informatie

Evidence-based werken in het onderwijs

Evidence-based werken in het onderwijs Evidence-based werken in het onderwijs Het belang van een onderzoekende houding Gastcollege Hanzehogeschool Groningen Lectoraat Integraal jeugdbeleid 12 november 2008 Meta Krüger Opbouw college Evidence-based:

Nadere informatie

Maakbare samenleving. LEAN Bouwen 2.0 10 oktober 2012 Balance & Result - Symbol

Maakbare samenleving. LEAN Bouwen 2.0 10 oktober 2012 Balance & Result - Symbol Organiseren in netwerken: co-creërend denken en handelen Prof. dr. André Wierdsma Nyenrode Business Universiteit CEIBS (China Europe International Business School) Organiseren: Eenheid van analyse FASE

Nadere informatie

Samen uw risicoprofiel bepalen - Natuurlijke personen

Samen uw risicoprofiel bepalen - Natuurlijke personen Samen uw risicoprofiel bepalen - Natuurlijke personen Elke belegger staat voor de moeilijke keuze om zijn portefeuille samen te stellen uit de diverse mogelijke beleggingsvormen (beleggingsfondsen, aandelen,

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Gedeeld leiderschap voor excellente zorg. Marc Verschueren KU Leuven

Gedeeld leiderschap voor excellente zorg. Marc Verschueren KU Leuven Gedeeld leiderschap voor excellente zorg Marc Verschueren KU Leuven Nieuwe tijden Tijd voor nieuwe mindset Effecten van leiderschap o Directe causale links tussen leiderschap en Q/QI nog zeer zelden aangetoond

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Email of voice-mail Memo Rapport Visuele rapporten 7 Ter afsluiting Bijlage 1 Resultaatgedreven vs Hypothesegedreven Bijlage 2 Lege

Email of voice-mail Memo Rapport Visuele rapporten 7 Ter afsluiting Bijlage 1 Resultaatgedreven vs Hypothesegedreven Bijlage 2 Lege Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 De noodzaak van een gestructureerde probleemoplossing-methodiek Rapporten komen vaak niet over Het beantwoorden van een vraag is een complex proces Een werkwijze is nodig

Nadere informatie

Zelfkennis als fundament voor loopbaanontwikkeling Bouwen op een onbetrouwbare

Zelfkennis als fundament voor loopbaanontwikkeling Bouwen op een onbetrouwbare Zelfkennis als fundament voor loopbaanontwikkeling Bouwen op een onbetrouwbare ondergrond Symposium t.g.v. afscheid Rupert Spijkerman 16 februari 2006 Tom Luken Bouwstenen 1. Probleem: mensen kennen zichzelf

Nadere informatie

5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT

5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT 5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT WAT BETEKENT DUURZAAM? Duurzaam betekent aansluiten op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

MEET, LEARN, EXPERIENCE

MEET, LEARN, EXPERIENCE MEET, LEARN, EXPERIENCE Dynamiek, het is de energie die ons in beweging houdt, en ons sterk maakt in een wereld die constant verandert. Het houdt ons scherp en alert. Het doet ons bewegen, stappen vooruit

Nadere informatie

PASSEND ONDERWIJSONDERZOEK SAMEN ONDERZOEKEND LEREN. José van Loo

PASSEND ONDERWIJSONDERZOEK SAMEN ONDERZOEKEND LEREN. José van Loo PASSEND ONDERWIJSONDERZOEK SAMEN ONDERZOEKEND LEREN José van Loo CNV Schoolleiders 6 november 2014 Onderzoek? Onderzoekende houding Onderzoeksmatig leiderschap Onderzoekende schoolcultuur Onderzoekende

Nadere informatie

Kan niet bestaat niet. Workshop Slotdag Project Van Hinderpaal naar Mijlpaal Stichting Perspectief 31 mei 2014

Kan niet bestaat niet. Workshop Slotdag Project Van Hinderpaal naar Mijlpaal Stichting Perspectief 31 mei 2014 Kan niet bestaat niet Workshop Slotdag Project Van Hinderpaal naar Mijlpaal Stichting Perspectief 31 mei 2014 Agenda Workshop Invullen Vragenlijst met stellingen Opdracht Kruip in de huid van Tim Wat is

Nadere informatie

Sneeuwwitje, de zeven dwergen en de boze heks?

Sneeuwwitje, de zeven dwergen en de boze heks? Sneeuwwitje, de zeven dwergen en de boze heks? Over de rol van de Operational Auditor in sturen op kernwaarden, cultuur en gedrag Olof Bik Behavioral & Cultural Governance Trophy Games, 28 nov 2013, Hilversum

Nadere informatie

Strategisch beleidsplan Stichting Promes 2015-2018

Strategisch beleidsplan Stichting Promes 2015-2018 Strategisch beleidsplan Stichting Promes 2015-2018 Voorwoord. De planperiode van 2011-2014 ligt bijna achter ons en geeft ons reden tot nadenken over de doelen voor de komende vier jaar. Als we terugdenken

Nadere informatie

Centrum Blended Learning

Centrum Blended Learning Centrum Blended Learning http://www.kuleuven-kulak.be/cbl Workshop: 4C/ID-model Jeroen van Merriënboer vaardighedenhiërarchie Taakklasse 1: Taakklasse 2: Taakklasse 3: Studenten krijgen een situatie waarin

Nadere informatie

Leiderschap bij C1000

Leiderschap bij C1000 Leiderschap bij C1000 Leiderschap bij C1000 in beeld Module 1: Persoonlijk leiderschap Module 2: Leidinggeven Ander (1op1) Module 3: Leidinggeven Team Module 4: Leiderschap verandering Module 1: Persoonlijk

Nadere informatie

MANAGEMENTVAARDIGHEDEN / 11

MANAGEMENTVAARDIGHEDEN / 11 MANAGEMENTVAARDIGHEDEN / 11 Raymond Reinhardt 3R Business Development raymond.reinhardt@3r-bdc.com 3R Doelen van deze module M Deze module gaat over: G het verband kunnen leggen tussen effectiviteit, creativiteit

Nadere informatie

E-learning implementeren. Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com

E-learning implementeren. Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com E-learning implementeren Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com Projectleider, e-learning adviseur, blogger Projectleider, e-learning adviseur, blogger Programma Mijn kijk op e-learning implementeren

Nadere informatie

Leergang Transformatief Leiderschap

Leergang Transformatief Leiderschap feedback geven living labs advie processen/bijeenkomsten transformatief leiderschap coach perso Leergang Transformatief Leiderschap Anderen bewegen begint bij jezelf Succesvol mensen en organisaties in

Nadere informatie

Integraal coachen. Meedenken en faciliteren bij ambities, dilemma s of problemen op de werkvloer

Integraal coachen. Meedenken en faciliteren bij ambities, dilemma s of problemen op de werkvloer Integraal coachen Meedenken en faciliteren bij ambities, dilemma s of problemen op de werkvloer DATUM 1 maart 2014 CONTACT Steef de Vries MCC M 06 46 05 55 57 www.copertunity.nl info@copertunity.nl 2 1.

Nadere informatie

studiekiezers Cilia Witteman Behavioural Science Institute Radboud Universiteit Nijmegen

studiekiezers Cilia Witteman Behavioural Science Institute Radboud Universiteit Nijmegen studiekiezers Cilia Witteman Behavioural Science Institute Radboud Universiteit Nijmegen Een studie (of iets anders) kiezen: Hoe doen mensen dat - snel, op gevoel of na goed nadenken? Wat is beter? Hoe

Nadere informatie

Programma van vanmiddag

Programma van vanmiddag Programma van vanmiddag 13.30 uur Opening 13.40 uur Presentatie van René en Suzanne over transitie-experimenten 14.15 uur Kijken naar de eigen praktijk Verschillende groepen geven eigen analyse: - Hoe

Nadere informatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie Doelen stellen NLP is een doelgerichte, praktische en mensvriendelijke techniek. NLP = ervaren, ervaren in denken, voelen en doen. Middels een praktisch toepasbaar model leren we om de eigen hulpmiddelen,

Nadere informatie

Een loopbaan tot 70 jaar? Ja! Maar Let op voor het niet verlenen van bijstand aan personen in gevaar!

Een loopbaan tot 70 jaar? Ja! Maar Let op voor het niet verlenen van bijstand aan personen in gevaar! Change Grow Lead Perform Een loopbaan tot 70 jaar? Ja! Maar Let op voor het niet verlenen van bijstand aan personen in gevaar! 1 Presentatie: Reggy-Charles Degen Managing Partner, YoumanCapital Een loopbaan

Nadere informatie

CHECKLIJST KENMERKEN KLANTGROEP

CHECKLIJST KENMERKEN KLANTGROEP P1 TEKST CHECKLIJST KENMERKEN KLANTGROEP I. CONTACTPERSOON Meestal neemt één persoon in de groep het zoeken naar en het boeken van de rondleiding op zich. Deze contactpersoon komt in verschillende fases

Nadere informatie

Ondernemen met de ramen van het bewustzijn open.

Ondernemen met de ramen van het bewustzijn open. Ondernemen met de ramen van het bewustzijn open. New perspectives melt old problems Goos Geursen bedrijvigheden maart 2004 MVO kan pas bloeien als we het (marketing)leven zien als complex en dynamisch

Nadere informatie

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 In het leven van alle dag speelt Wetenschap en Techniek (W&T) een grote rol. We staan er vaak maar weinig bij stil, maar zonder de vele uitvindingen in de wereld van

Nadere informatie

Het beleid rond administratieve lasten kritisch bekeken

Het beleid rond administratieve lasten kritisch bekeken Het beleid rond administratieve lasten kritisch bekeken Prof. dr. Frankie Schram Gastprofessor Faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen UA Gastprofessor Instituut voor de Overheid K.U.Leuven Medewerker

Nadere informatie

Deel 1: Waar staan we voor als Werkwinkel? Netwerk jij mee?

Deel 1: Waar staan we voor als Werkwinkel? Netwerk jij mee? Deel 1: Waar staan we voor als Werkwinkel? Netwerk jij mee? 1.1 Het DNA van de Werkwinkel Waar staan we voor als Werkwinkel? Het antwoord op die vraag mag misschien op het eerste zicht heel evident lijken.

Nadere informatie

Ronde van Vlaanderen 2008. Omgaan met Diversiteit

Ronde van Vlaanderen 2008. Omgaan met Diversiteit Ronde van Vlaanderen 2008 Omgaan met Diversiteit Omgaan met diversiteit Diversiteitstest Referentiekader: omgaan met diversiteit Screeningsinstrument Doe de diversiteitstest! Vul de test individueel in.

Nadere informatie

Sociale innovatie. Integraal op weg naar topprestaties in teams en organisaties

Sociale innovatie. Integraal op weg naar topprestaties in teams en organisaties Sociale innovatie Integraal op weg naar topprestaties in teams en organisaties DATUM 1 maart 2014 CONTACT Steef de Vries MCC M 06 46 05 55 57 www.copertunity.nl info@copertunity.nl 2 1. Wat is sociale

Nadere informatie

21 e eeuw vaardigheden

21 e eeuw vaardigheden 21 e eeuw vaardigheden Filmpje: Tweepraat Wat vind je hiervan? Even sparren met je buurman/buurvrouw Nog wat quotes: We kunnen problemen niet oplossen door op dezelfde manier te denken als toen we ze

Nadere informatie

( Verantwoord ) Beleidsvoerend Vermogen

( Verantwoord ) Beleidsvoerend Vermogen ( Verantwoord ) Beleidsvoerend Vermogen Herman Siebens SOK - Beveren-Waas 10 / 12 / 2010 Er verandert heel wat meer met minder! toenemende druk richting autonomie openheid naar de maatschappelijke omgeving

Nadere informatie

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

KIEN - Event. De E-installateur, de veranderende markt en het belang van institutionele innovatie.

KIEN - Event. De E-installateur, de veranderende markt en het belang van institutionele innovatie. KIEN - Event De E-installateur, de veranderende markt en het belang van institutionele innovatie. Prof. dr. Koen Vandenbempt (Universiteit Antwerpen, België) Gent, 21 juni 2013 1 2 jaar KIEN De veranderende

Nadere informatie

Denkt u dat mensen gedreven worden door hun managers? Wij niet. De nieuwe benadering van organisaties en organisatievraagstukken

Denkt u dat mensen gedreven worden door hun managers? Wij niet. De nieuwe benadering van organisaties en organisatievraagstukken Denkt u dat mensen gedreven worden door hun managers? Wij niet. De nieuwe benadering van organisaties en organisatievraagstukken Denkt u dat mensen gedreven worden door hun managers? Wij niet. Ieder mens

Nadere informatie

Overzicht meetinstrumentarium

Overzicht meetinstrumentarium Overzicht meetinstrumentarium Inhoud Functietyperen P. 2 Vragenlijsten Inleiding en beschikbaarheid talen P. 3 Shapes executive P. 4 Shapes P. 5 Shapes Basic P. 6 Views P. 7 Tests Inleiding en beschikbaarheid

Nadere informatie

Competentie 1 Ondernemerschap Initiëren en/of creëren van producten en/of diensten, zelfstandig en ondernemend.

Competentie 1 Ondernemerschap Initiëren en/of creëren van producten en/of diensten, zelfstandig en ondernemend. Naam student: Studentnummer: Evaluatieformulier meewerkstage CE In te vullen door de bedrijfsbegeleider van de stage biedende organisatie voorafgaand aan het eindgesprek met de stagedocent. De stagiair

Nadere informatie

Beeldwijzer Avans Hogeschool. Praktische Basisrichtlijnen Beeldstijl

Beeldwijzer Avans Hogeschool. Praktische Basisrichtlijnen Beeldstijl Beeldwijzer Avans Hogeschool Praktische Basisrichtlijnen Beeldstijl pagina 2 van 16 Inhoud 1 Beeldwijzer Avans Hogeschool 3 2 Kernwaarden 5 2.1 Ambitie 5 2.2 Persoonlijke aandacht 6 2.3 Midden in de maatschappij

Nadere informatie

Gelukkig Werken & Gelukkig Leidinggeven. Erwin Klappe & Onno Hamburger

Gelukkig Werken & Gelukkig Leidinggeven. Erwin Klappe & Onno Hamburger Gelukkig Werken & Gelukkig Leidinggeven Erwin Klappe & Onno Hamburger Wie zijn wij? Erwin Klappe Klappe Training Trainer, coach & oprichter Onno Hamburger Gelukkig Werken Nederland Senior trainer, coach

Nadere informatie

Praktijkboek Strategie Bruggen bouwen naar de toekomst Aimé Heene

Praktijkboek Strategie Bruggen bouwen naar de toekomst Aimé Heene Praktijkboek Strategie Bruggen bouwen naar de toekomst Aimé Heene Inhoud Woord vooraf Ontstaan en achtergronden van het 'Praktijkboek Strategie' 5 Doelstellingen en uitgangspunten 5 Het gebruik van de

Nadere informatie

Agenda. 19:00 19:10u Opening. 19:10 19:50u Waarom Slimmer Samenwerken? 19:50 20:10u Pauze

Agenda. 19:00 19:10u Opening. 19:10 19:50u Waarom Slimmer Samenwerken? 19:50 20:10u Pauze Innoveer jij mee? Peter van Baal Business Consultant Unified Communications Jan-Willem Beekmans Business Consultant Unified Communications April 2008 1 Agenda 19:00 19:10u Opening 19:10 19:50u Waarom Slimmer

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Dwarse verbanden: natuur en techniek, wereldoriëntatie, cultuuronderwijs, enz

Dwarse verbanden: natuur en techniek, wereldoriëntatie, cultuuronderwijs, enz Datum 15-04-2015 Dwarse verbanden: natuur en techniek, wereldoriëntatie, cultuuronderwijs, enz Barend van Heusden Marnix Academie Utrecht, 18 maart 2016 Datum 15-04-2015 2 Inleiding Een heel bekende tegenstelling:

Nadere informatie

De controller als choice architect. Prof. dr. Victor Maas Hoogleraar Management Accounting & Control Erasmus School of Economics

De controller als choice architect. Prof. dr. Victor Maas Hoogleraar Management Accounting & Control Erasmus School of Economics De controller als choice architect Prof. dr. Victor Maas Hoogleraar Management Accounting & Control Erasmus School of Economics Wat doet een controller? Hoofd administratie Boekhoudsysteem/grootboek/accountingregels

Nadere informatie

Zowel correlatie als regressie meten statistische samenhang Correlatie: geen oorzakelijk verband verondersteld: X Y

Zowel correlatie als regressie meten statistische samenhang Correlatie: geen oorzakelijk verband verondersteld: X Y 1 Regressie analyse Zowel correlatie als regressie meten statistische samenhang Correlatie: geen oorzakelijk verband verondersteld: X Y Regressie: wel een oorzakelijk verband verondersteld: X Y Voorbeeld

Nadere informatie

Samenvatting E-Scan voor zzp-ers 28/10/2011 17:51 van Voorbeeld Persoon 1 / 5

Samenvatting E-Scan voor zzp-ers 28/10/2011 17:51 van Voorbeeld Persoon 1 / 5 Samenvatting E-Scan voor zzp-ers 28/10/2011 17:51 van Voorbeeld Persoon Mijn eigenschappen en kwaliteiten Mijn ondernemersdenkstijlen 1 / 5 Mijn eigenschappen en kwaliteiten Vergeleken met de feedback

Nadere informatie

INTRODUCTIE. Mike Rother / Verbeter Kata Handboek Introductie 1

INTRODUCTIE. Mike Rother / Verbeter Kata Handboek Introductie 1 INTRODUCTIE Mike Rother / Verbeter Kata Handboek Introductie 1 Lean Management Teachers Deze Nederlandse vertaling wordt u aangeboden door: Lean Management Teachers Prins Willem Alexanderlaan 1427 7312

Nadere informatie

Inleiding... 9. Hoofdstuk 3 Management en leidinggevende structuur... 35

Inleiding... 9. Hoofdstuk 3 Management en leidinggevende structuur... 35 Inhoud Inleiding... 9 Hoofdstuk 1 Visie op leidinggeven... 13 1.1. Beïnvloeding van de organisatiecultuur... 13 1.2. Organisatiecultuur en organisatieklimaat... 15 1.3. Noodzaak van cultuuromslag... 16

Nadere informatie

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt:

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt: Wabo effectief ?Hoe Zo! >> Het toepassen van de Wabo is meer dan alleen de IT-structuur aanpassen, de procedures herzien en/of de processen opnieuw beschrijven en herinrichten. Het zijn de medewerkers

Nadere informatie

Je kunt geen problemen oplossen met dezelfde manier van denken waarmee de problemen veroorzaakt zijn

Je kunt geen problemen oplossen met dezelfde manier van denken waarmee de problemen veroorzaakt zijn Veranderen is niet het verbeteren van het bestaande, maar het gezamenlijk creëren van iets nieuws Je kunt geen problemen oplossen met dezelfde manier van denken waarmee de problemen veroorzaakt zijn Sigma

Nadere informatie