Handreiking rechtmatigheid en interne controle EEN WEGWIJZER NAAR EEN REGEL(S)LUWE VERANTWOORDING EN CONTROLE

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Handreiking rechtmatigheid en interne controle EEN WEGWIJZER NAAR EEN REGEL(S)LUWE VERANTWOORDING EN CONTROLE"

Transcriptie

1 Handreiking rechtmatigheid en interne controle EEN WEGWIJZER NAAR EEN REGEL(S)LUWE VERANTWOORDING EN CONTROLE

2

3 Rechtmatigheid en interne controle bij verstrekkingen aan derden in vogelvlucht

4 Dit advies is opgesteld door de VNG / project Minder Regels, Meer Service in samenwerking met Deloitte Accountants BV, Audit Public Sector. Datum: december 2010 Deze publicatie is een uitgave van de VNG. Het onderzoek is verricht in het kader van het project Minder Regels Meer Service. In dit project werken de ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Economische Zaken en Financiën samen met de VNG aan vermindering van de regeldruk en verbetering van de dienstverlening. Vormgeving en opmaak VNG - Chris Koning Druk Drukkerij Excelsior, Den Haag

5 Inhoudsopgave Deel 1. Rechtmatigheid en interne controle in vogelvlucht 7 1 Inleiding Invoering rechtmatigheid Evaluatie rechtmatigheid nu en in de toekomst Deregulering en rechtmatigheid Bezuinigingen en inzet van financiële middelen Doel van de handreiking 11 2 Het wat, hoe en waarom van rechtmatigheid Uitwerking en inhoud rechtmatigheid Rechtmatigheid en de actoren Te maken keuzes Interne controle Aandachtspunten, valkuilen en tips 23 3 Het rechtmatigheidoptimum 29 Deel 2. Wet Werk en Bijstand: bijstand Inleiding Wat en hoe wordt er verstrekt? Specifieke onderwerpen en aandachtspunten Inleiding Bedrijfsvoering nu en in de toekomst Fraude 53 4 Risico s in het kader van de WWB 55 5 Uitwerking scenario s Scenario 1: Preventief organiseren Scenario 2: Zoeklichtcontroles Scenario 3: Toegespitste aanpak 62 6 Basisvoorwaarden en -vereisten 65 7 Samenvatting 69

6 Bijlage 1 Uitwerking WWB-uitkeringen scenario 1: Preventief organiseren 71 Bijlage 2 Uitwerking WWB-uitkeringen scenario 2: Zoeklichtcontroles 73 Bijlage 3 Uitwerking WWB-uitkeringen scenario 3: Toegespitste aanpak 76 Deel 3: Wet maatschappelijke ondersteuning: persoonsgebonden budget 79 1 Inleiding 81 2 Wat en hoe wordt er verstrekt? 85 3 Risico s in het kader van het pgb 91 4 Uitwerking scenario s Scenario 1: Preventief organiseren Scenario 2: Zoeklichtcontroles Scenario 3: Toegespitste aanpak Basisvoorwaarden en -vereisten Samenvatting 109 Bijlage 1 Uitwerking PGB WMO scenario 1: Preventief organiseren 111 Bijlage 2 Uitwerking PGB WMO scenario 2: Zoeklichtcontroles 113 Bijlage 3 Uitwerking PGB WMO scenario 3: Toegespitste aanpak 117 Deel 4. Algemene subsidie-verordening: subsidie Inleiding Wat en hoe wordt er verstrekt? Specifieke onderwerpen en aandachtspunten Risico s in het kader van subsidieverstrekking Uitwerking scenario s Scenario 1: Preventief organiseren Scenario 2: Zoeklichtcontroles Scenario 3: Toegespitste aanpak 156

7 6 Basisvoorwaarden en -vereisten Samenvatting 163 Bijlage 1 Uitwerking Subsidieverstrekking scenario 1: Preventief organiseren 165 Bijlage 2 Uitwerking Subsidieverstrekking scenario 2: Zoeklichtcontroles 167 Bijlage 3 Uitwerking Subsidieverstrekking scenario 3: Toegespitste aanpak 170 5

8 6

9 Deel 1. Rechtmatigheid en interne controle in vogelvlucht 7

10 8

11 1 Inleiding Rechtmatigheid. Het is inmiddels een gevleugelde term bij gemeenten. Maar wat is rechtmatigheid nu precies? Kort samengevat: rechtmatigheid is het naleven van wet- en regelgeving. Met die definitie lijkt het zo eenvoudig en is de opmerking al snel dat wordt toch ook al gedaan?. Toch blijkt de invoering van de rechtmatigheidcontrole bij gemeenten en provincies geen sinecure te zijn geweest en worstelen gemeenten ook nu nog, mede als gevolg van een dereguleringsoperatie van de afgelopen jaren, met het verbeteren en doorontwikkelen van de efficiency en effectiviteit van en transparantie over het rechtmatig handelen. 1.1 Invoering rechtmatigheid Tot en met 2003 was de inrichting van de gemeentelijke organisatie en de accountantscontrole op de jaarrekening met name gericht op het getrouwe beeld van de jaarrekening. Vanaf 2004 zijn gemeenten verplicht om naast de getrouwheid ook aan te tonen dat hun financiële handelingen rechtmatig hebben plaatsgevonden. De accountant doet in de accountantsverklaring bij de jaarrekening vanaf 2004 een formele uitspraak over de rechtmatigheid van de baten, lasten en balansmutaties. Over de interpretatie en de reikwijdte van het begrip rechtmatigheid bestond in 2004 grote onduidelijkheid en onzekerheid bij gemeenten. Wat moest er nu gecontroleerd worden en waren gemeenten hier wel klaar voor? Eerst eind 2004 was deze eerste discussie afgerond. Al snel bleek dat een groot aantal gemeenten nog niet direct kon aantonen dat hun financiële handelingen rechtmatig waren geweest. Hoofdoorzaak was dat de toenmalige regelgeving, procedures en instrumenten niet waren ingericht om te komen tot een verantwoording over het rechtmatig financieel handelen. Veel spelregels werden niet nageleefd en er was geen directe informatie voorhanden om aan te kunnen tonen dat naleving wel had plaatsgevonden, zoals aanwezigheid van documenta- 9

12 tie, naleving van bezuinigingen of dossiervorming. 1.2 Evaluatie rechtmatigheid nu en in de toekomst Vele publicaties en adviezen hebben in 2004 en de jaren erna richting gegeven aan het uitwerken van het rechtmatigheidbegrip en de acties die in dit kader door gemeenten moeten worden ondernomen. Zo heeft de VNG een inventarisatie gemaakt van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving, hebben het NIVRA (beroepsorganisatie van accountants)en het Ministerie van BZK adviezen gegeven en is zelfs een Platform Rechtmatigheid Provincies en Gemeenten opgericht dat richting geeft aan de toepassing en borging van rechtmatigheid. Hiermee is vanaf 2004 steeds meer duidelijkheid ontstaan in de vereisten die samenhangen met de naleving van de wet- en regelgeving, zoals het begrippenkader, de rol van de verschillende actoren en de reikwijdte van rechtmatigheid. De stofwolken rondom de invoering van de rechtmatigheidcontrole zijn inmiddels in belangrijke mate neergedaald. De implementatie, screening van wet- en regelgeving, vormgeving controles en aanpassen van processen en organisatie heeft de afgelopen jaren in belangrijke mate zijn beslag gekregen. Dit betekent echter niet dat gemeenten klaar zijn met rechtmatigheid. Bestond aanvankelijk de angst dat de rechtmatigheidverantwoording en -controle vooral een lastenverzwaring zou zijn, in de praktijk blijkt het bij een slimme aanpak juist tot een verbetering van de bedrijfsvoering te leiden, meer rechtszekerheid te bieden en (grote) besparingen op te leveren. 1.3 Deregulering en rechtmatigheid Vanuit het besef dat met minder en vooral slimmere regels effectiever en efficiënter hetzelfde of zelfs meer bereikt kan worden, is de VNG met de Ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Economische Zaken en Financiën gestart met projecten die als doel hebben te komen tot deregulering. In 2007 is hiertoe onder andere het project Minder Regels Meer Service gestart. Het doel van dit project is gemeenten te ondersteunen bij het lastenarmer maken van hun regelgeving, en bij het verbeteren van die dienstverlening. De afgelopen vier jaar hebben gemeenten een flinke slag gemaakt met het dereguleren van hun regelgeving. Deregulering aan 10

13 de voorkant leidt uiteraard tot vragen over toezicht en handhaving aan de achterkant van het proces. Met name op de domeinen pgb/wmo en subsidiebeleid spitsen deze vragen zich toe op de rechtmatigheid. 1.4 Bezuinigingen en inzet van financiële middelen Naast de wens om de administratieve lasten voor de cliënten te verminderen, noopt ook de druk op gemeentelijke budgetten en overhead de gemeenten om haar processen, werkzaamheden en instrumenten zo efficiënt en effectief mogelijk in te richten. Middelen moeten zoveel mogelijk beschikbaar zijn en blijven voor de uitvoering en realisatie van het primaire proces. Een juiste balans tussen verantwoording en controle enerzijds en vermindering van regeldruk en administratieve lasten anderzijds is daarbij essentieel. Bij verantwoorden om te verantwoorden is immers niemand gebaat. 1.5 Doel van de handreiking Deze handreiking heeft als doel gemeenten een handvat te bieden om intern de discussie te voeren over het bereiken van een rechtmatigheidoptimum: het punt waar sprake is van balans tussen verantwoording en controle (inclusief rechtmatigheid) enerzijds en vermindering van regeldruk en administratieve lasten anderzijds. Inhoudelijk spitst de handreiking zich toe op de domeinen PGB/WMO en subsidiebeleid. De werkwijze op het domein WWB/ Bijstand is hierbij als referentiemateriaal gebruikt. 11

14 12

15 2 Het wat, hoe en waarom van rechtmatigheid 2.1 Uitwerking en inhoud rechtmatigheid Rechtmatigheid in het kader van de accountantscontrole, de financiële rechtmatigheid, heeft betrekking op baten, lasten en balansmutaties. Baten, lasten en balansmutaties zijn altijd het gevolg van financiële beheershandelingen en de vastlegging daarvan in de administratie. Financiële beheershandelingen zijn te onderscheiden naar de volgende vier categorieën: Financiële beheersbehandeling Omschrijving Voorbeeld Transacties Overdrachten Financieringen Vermogensmutaties Een handeling waarbij een tegenprestatie wordt geleverd of verkregen Een handeling waarbij financiële middelen van of aan personen en/of rechtspersonen worden overgedragen zonder dat direct sprake is van levering van een tegenprestatie en heffingen Een handeling waarbij gelden worden uitgezet of opgenomen in verband met leningen en de daarbij behorende aflossing en rente Een handeling die leidt tot een mutatie in het vermogen en waarbij niet direct liquide middelen de organisatie binnenkomen of verlaten Inkopen, verkopen Subsidies, uitkeringen, belastingen Langlopende leningen, kasgelden, verstrekte kredieten Afschrijvingen, mutaties in reserves en voorzieningen In de praktijk wordt onrechtmatig handelen nog vaak en ten onrechte geassocieerd met fraude. Onrechtmatig handelen en fraude zijn echter niet hetzelfde. 13

16 ONRECHTMATIG HANDELEN FRAUDE Onrechtmatig handelen en fraude zijn twee begrippen die los van elkaar moeten worden gezien. Bij fraude wordt met opzet niet voldaan aan wetten en regels met als doel er zelf beter van te worden. Onrechtmatigheid komt vaak voort uit onwetendheid waarbij geen sprake is er zelf beter van te worden. In het geval van fraude is altijd sprake van onrechtmatig handelen terwijl onrechtmatigheid niet per definitie gelijk is te stellen aan fraude. Wat is rechtmatigheid dan wel? De definitie van rechtmatigheid in het Besluit Accountantscontrole Provincies en Gemeenten (BAPG) is: Rechtmatigheid is een aspect dat duidt op de mate waarin het door het bestuur (het college) gevoerde beheer in overeenstemming is met bestaande normering. In de afgelopen jaren is deze wat abstracte definitie steeds verder geconcretiseerd en ingevuld. In feite komt het erop neer dat rechtmatig is gehandeld wanneer de financiële beheershandelingen door en namens het college passen binnen de in- en externe wet- en regelgeving. Hierna zal blijken dat gemeenten wat betreft de interne wet- en regelgeving keuzes kunnen maken in welke spelregels wel en niet van invloed zijn op rechtmatigheid. Om de naleving van de criteria inzake rechtmatigheid intern en door de accountant te laten toetsen is het essentieel dat de gemeente de kaders inventariseert en SMART 1 formuleert. Vervolgens moet de gemeenteraad duidelijk aangeven en vastleggen wat zij onder rechtmatigheid verstaat en op welke wijze daar inhoud aan wordt geven. Dit wordt vastgelegd in het normenkader. De voorbereiding daarvan vindt uiteraard door het college en de ambtenaren plaats, maar de raad beslist. De wettelijke eisen zoals opgenomen in het BAPG gelden als een minimumpositie. Daarnaast geven ook de wetgeving en controleprotocollen voor de verantwoording van de besteding van specifieke uitkeringen aan wat als onrechtmatig moet worden beschouwd. Rechtmatigheid wordt dan ook voor een groot deel een kwestie van couleur locale voor wat betreft de regelgeving die op gemeentelijk 1 SMART = specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden 14

17 niveau geldt. De raad kan immers bepalen dat onderdelen van bijvoorbeeld verordeningen (nog) niet onder de rechtmatigheidcontrole vallen. Daarnaast is op lokaal niveau sprake van eigen wet- en regelgeving die specifiek geldt voor de plaatselijke situatie. Rechtmatigheid is los van het expliciete oordeel in de accountantsverklaring bij de jaarrekening niet geheel nieuw. Het merendeel van de criteria van rechtmatigheid werd van oudsher ook al in het kader van de getrouwheidscontrole getoetst. Deze criteria zijn: Criteria van rechtmatigheid Omschrijving Voorbeeld Calculatiecriterium Valutacriterium Leveringscriterium Adresseringscriterium De vastgestelde bedragen zijn juist berekend Het tijdstip van betaling en de verantwoording van verplichtingen is juist Juistheid van ontvangen goederen en/ of diensten De persoon of organisatie waar een financiële stroom naar toe is gegaan, is juist (rechthebbende) Legesbedragen Facturen Aangegaan en verantwoording van contracten en verplichtingen Inkoop van goederen/diensten Betalingsverkeer Volledigheidscriterium Aanvaardbaarheidscriterium Alle opbrengsten die verantwoord zouden moeten zijn, zijn ook verantwoord De financiële beheershandeling past bij de activiteiten van de gemeente en in relatie tot de kosten is een aanvaardbare tegenprestatie overeengekomen Legesopbrengsten Onroerend Zaak Belasting Rioolrechten Afvalstoffenheffing Grondverkopen Inkoop van goederen en/of diensten Verstrekken van subsidies Het lokale maatwerk wordt met name bepaald via de hierna vermelde drie criteria. Hierbij moet worden bedacht dat het M&O-criterium veelal zijn daadwerkelijke invulling krijgt via het formuleren van nadere voorwaarden en dus aanvullend ten opzichte van de getrouwheid kaderstellend is ten behoeve van de rechtmatigheid. 15

18 Criteria van rechtmatigheid Omschrijving Voorbeeld Begrotingscriterium Voorwaardencriterium M&O-criterium Financiële handelingen moeten passen binnen het kader van de geautoriseerde begroting. Past het totaal binnen het opgestelde en geautoriseerde programma? Nadere eisen die worden gesteld bij de uitvoering van financiële beheershandelingen De interne toetsing op juistheid en volledigheid van gegevens die door derden zijn verstrekt bij het gebruik van overheidsregelingen (= misbruik) Overschrijding van programma Subsidievoorwaarden Aanbesteding Belastingwetgeving Subsidieregelingen Kwijtschelding Uitkeringen De interne toetsing of derden bij het gebruik van overheidsregelingen geen (rechts)handelingen hebben verricht die in strijd zijn met het doel of de strekking van de regeling (= oneigenlijk gebruik) Naast heldere doelstellingen en kaders rond rechtmatigheid moet de gemeente zorg dragen voor het interne systeem van risicoafweging, administratieve organisatie en interne controle, planning en control en tussentijdse informatievoorziening. Het belang van het interne beheersingssysteem wordt ook in het BAPG benadrukt. Een intern systeem van risicoafweging dient het gemeentebestuur in staat te stellen goede risicoafwegingen te maken. Op basis hiervan kunnen vervolgens maatregelen worden getroffen om potentiële risico s af te dekken. 2.3 Rechtmatigheid en de actoren In de vorige paragrafen is het begrip rechtmatigheid verduidelijkt en zijn de rechtmatigheidcriteria toegelicht. Maar wie zijn nu betrokken bij rechtmatigheid en wat zijn hun verantwoordelijkheden? Hierna zijn de verantwoordelijkheden schematisch weergegeven: 16

19 Actor Rechtmatigheid Doelmatigheid Doeltreffendheid Gemeenteraad Stelt kaders en controleert Stelt kaders en controleert Stelt kaders en controleert College van burgemeesters en wethouders Waarborgt inrichting en goede werking van het beheersmechanisme Doet zelfstandig onderzoek conform artikel 213a GW Doet zelfstandig onderzoek conform artikel 213a GW Ambtelijke organisatie Niet afzonderlijk, wel als onderdeel van de normale planning- en controlewerkzaamheden Niet afzonderlijk, wel als onderdeel van de normale planning- en controlewerkzaamheden Niet afzonderlijk, wel als onderdeel van de normale planning- en controlewerkzaamheden Rekenkamer Via specifiek gerichte onderzoeken Via specifiek gerichte onderzoeken Via specifiek gerichte onderzoeken Audit committee Geen specifieke verantwoordelijkheid: houdt toezicht op kwaliteit rapportages en communicatie Geen specifieke verantwoordelijkheid: houdt toezicht op kwaliteit rapportages en communicatie Geen specifieke verantwoordelijkheid: houdt toezicht op kwaliteit rapportages en communicatie Accountant Spreekt oordeel uit over financiële rechtmatigheid, beoordeelt opzet beheersmechanisme en onderzoekt nietfinanciële rechtmatigheid op verzoek en binnen grenzen van zijn deskundigheid Uitsluitend indien afzonderlijk overeengekomen (op verzoek van de gemeenteraad) en binnen grenzen van deskundigheid Uitsluitend indien afzonderlijk overeengekomen (op verzoek van de gemeenteraad) en binnen grenzen van deskundigheid De gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders zijn primair verantwoordelijk voor de inrichting, verantwoording en controle van rechtmatigheid: Raad In het duale bestel is de functionele scheiding tussen raad en college aanzienlijk scherper gesteld. De raad heeft naast een rol als volksvertegenwoordiger ook daadwerkelijk een kaderstellende en controlerende rol, welke zij niet kan overdragen aan bijvoorbeeld het college. Vanuit de kaderstellende rol is de raad verantwoordelijk voor het bepalen van welke interne regelgeving wel en niet meeweegt in het rechtmatigheidoordeel van de accountant bij de jaarrekening. Op basis van de controlerende rol is de raad tevens verantwoordelijk voor de controle op de naleving van de in- en externe wet- en regelgeving. Deze rol wordt mede ingevuld doordat de raad de controlerend accountant benoemt. College Het college is binnen het duale bestel verantwoordelijk voor de uitvoering en verantwoording van het beleid, binnen de kaders die door de raad zijn 17

20 vastgesteld. Daarmee is het college tegelijkertijd dus verantwoordelijk voor het rechtmatig handelen van de gemeente. Het web van control is dan als volgt weer te geven: Dit schema is geen vast gegeven en is bovendien niet voor alle gemeenten gelijk. De externe wet- en regelgeving is door hogere overheden opgelegd en maakt daardoor altijd integraal onderdeel uit van het rechtmatigheidkader. De reikwijdte en mate van detaillering van het schema kan wat betreft de interne regelgeving echter wel door keuzes van de gemeente lokaal worden ingevuld. 18

21 2.4 Te maken keuzes Gemeenten kunnen bij het bepalen en lokaal invullen van het rechtmatigheidkader dus keuzes maken, maar welke keuzemogelijkheden zijn er dan? Het volgende schema maakt dit inzichtelijk: Externe regelgeving Interne regelgeving Specifieke uitkeringen B&W besluiten (gedeeltelijk) Controleprotocol (derden) Europese richtlijnen Wetten O.a. VNG-inventarisatie Verordeningen Beleidsnota s + Besluiten Raadsbesluiten register Geen keuzes Te maken keuzes Uit het schema blijkt dat de gemeente voor de externe regelgeving en de gemeentelijke verordeningen niets te kiezen heeft en deze regelgeving dus per definitie behoort tot het rechtmatigheidkader. De keuzevrijheid van gemeenten is daardoor beperkt tot beleidsnota s, raads- en collegebesluiten alsmede het interne besluitenregister. Voor deze interne regelgeving kan de gemeente zelf bepalen welke (onderdelen van de) regelgeving wel en niet tot het rechtmatigheidkader behoren. Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen het normen- en toetsingskader: Het normenkader is de inventarisatie van de van toepassing zijnde weten regelgeving; en Het toetsingskader is de uitwerking van het normenkader naar die (onderdelen van) wet- en regelgeving die daadwerkelijk meeweegt bij de verantwoording en het oordeel over rechtmatigheid. Het gaat daarbij met name om het voorwaardencriterium: welke artikelen van de regelgeving laten we als gemeente in het kader van rechtmatigheid meewegen? Het is sterk aan te bevelen de keuzes niet zomaar te maken en ervoor te kie- 19

22 zen regelgeving integraal wel of niet op te nemen in het rechtmatigheidkader. Het risico is dan namelijk aanwezig dat aspecten die belangrijk zijn niet worden opgenomen of aspecten die (financieel) minder of niet belangrijk zijn wel worden opgenomen. Enkele voorbeelden ter verduidelijking. VOORBEELDEN KEUZES BIJ RECHTMATIGHEIDKADER Pgb/Wmo In de Wmo-verordening van een gemeente is bepaald dat indien een aanvraag mondeling, waaronder telefonisch, plaatsvindt dit per omgaande schriftelijk wordt bevestigd. Bij deze bevestiging wordt indien nodig een aanvraagformulier meegezonden. In het geval dat een aanvraag mondeling is gedaan maar geen schriftelijke bevestiging is gestuurd, zou de toekenning van het pgb in eerste instantie als onrechtmatig kunnen worden aangemerkt. Immers de toekenning heeft niet volledig volgens de verordening plaatsgevonden. 20

23 VOORBEELDEN KEUZES BIJ RECHTMATIGHEIDKADER (VERVOLG) Het recht op het pgb staat door het ontbreken van de schriftelijke bevestiging echter niet ter discussie (er vanuit gaande dat het pgb terecht is toegekend). Een logische keus is om de spelregel dat mondelinge aanvragen schriftelijk worden bevestigd, niet in het toetsingskader op te nemen. WWB Een gemeente heeft een WWB-verordening. Hierin is onder andere bepaald dat de gemeente halfjaarlijks een doelmatigheidonderzoek uitvoert, waarbij met de cliënt de mogelijkheden en ondernomen acties tot uitstroom naar arbeid worden doorgesproken. Als de gemeente niet in alle gevallen halfjaarlijks een doelmatigheidonderzoek heeft uitgevoerd, zijn de betreffende uitkeringen in eerste aanleg onrechtmatig verstrekt/gecontinueerd. Immers het verstrekken c.q. continueren van de uitkering heeft niet volledig volgens de verordening plaatsgevonden. De vraag is echter in hoeverre het uitvoeren van doelmatigheidonderzoeken afbreuk doet aan het recht op (continuering van de) uikering. Gezien de persoonlijke omstandigheden van de cliënt hoeft het recht op uitkering immers niet ter discussie te staan. Bovendien kan de cliënt ondanks het ontbreken van de onderzoeken wel de vereiste inspanningen hebben verricht, welke gericht zijn op uitstroom. Een logische keus zou kunnen zijn om de spelregel dat halfjaarlijks doelmatigheidonderzoeken worden uitgevoerd, niet in het toetsingskader op te nemen. Wel is het in dat geval aan te bevelen dat de raad over het aantal doelmatigheidonderzoeken en de resultaten ervan wordt geïnformeerd. Op die manier wordt de raad wel voorzien van de benodigde informatie over de uitstroomactiviteiten van de gemeente en haar cliënten en de resultaten daarvan. 21

24 Subsidieverstrekking Een gemeente heeft een subsidieverordening. Hierin zijn de subsidievoorwaarden gedefinieerd, waaronder: 1. De subsidie mag worden besteed aan projecten die niet in de aanvraag zijn opgenomen; 2. De subsidieverantwoording moet op 1 mei van het volgende jaar zijn ingediend. Voorwaarde 1 is belangrijk voor de rechtmatigheid. Immers die voorwaarde ziet toe op het besteden van de subsidie aan de projecten waarvoor het is bedoeld. De tweede voorwaarde raakt de rechtmatigheid niet direct. Immers wanneer de verantwoording te laat wordt ingediend, betekent dit niet dat de subsidie niet is besteed aan de projecten waarvoor het is bedoeld. Een logische keus zou zijn om voorwaarde 1 wel en voorwaarde 2 niet in het toetsingskader op te nemen. Los van de keuzes die een gemeente maakt, is het in ieder geval van essentieel belang dat de raad en het college samen discussiëren over het rechtmatigheidkader en de (onderdelen van de) regelgeving die in het toetsingskader worden opgenomen. Alleen op die manier is wederzijds duidelijk waarop de raad het college afrekent wat betreft rechtmatigheid en kan geen verwachtingskloof ontstaan. 2.5 Interne controle In de voorgaande paragrafen is het rechtmatigheidbegrip uitgewerkt, is stilgestaan bij de actoren en is ingegaan op het rechtmatigheidkader en de keuzes die gemeenten daarbij kunnen maken. Maar hoe wordt nu zichtbaar gemaakt en vastgesteld dat de financiële handelingen rechtmatig hebben plaatsgevonden? Het antwoord hierop is kort en krachtig: door interne controle uit te voeren. Wat is interne controle? Voordat in het vervolg van deze paragraaf meer inhoudelijk wordt stilgestaan bij de opzet, inrichting en positie van de interne controle, is het 22

25 belangrijk eerst scherp te hebben wat interne controle nu precies is. DEFINITIE VAN INTERNE CONTROLE Volgens de Van Dale heeft controle twee betekenissen: 1. Het uitoefenen van toezicht; en 2. Beheersing De definitie van interne controle zou dan zijn: het uitoefenen van intern toezicht én interne beheersing. De eerste betekenis het uitoefenen van intern toezicht is zeker sinds de invoering van rechtmatigheid vanaf 1 januari 2004 een hot item en inmiddels algemeen bekend en ingeburgerd begrip. Interne controles worden dan ook bij het merendeel van de gemeenten uitgevoerd, zowel in de lijn (door de organisatieonderdelen die belast zijn met de uitvoering van beleid en taken) en/of verbijzonderd (door een onafhankelijke interne controleafdeling). De tweede betekenis van interne controle interne beheersing is minder bekend en vraagt veelal nog nadrukkelijk aandacht. Interne controles worden namelijk niet alleen uitgevoerd om vast te stellen of financiële beheershandelingen rechtmatig zijn geweest (en dus om toezicht te houden), maar zeker ook om de inrichting en beheersing van de processen te verbeteren. In de volgende paragraaf worden aandachtspunten benoemd die bijdragen aan de inrichting en verdere ontwikkeling van de interne controle, waardoor de interne controle naast inzicht in het naleven van het rechtmatigheidkader vooral ook een bijdrage kan leveren aan de verbetering van de inrichting en beheersing van processen. 2.6 Aandachtspunten, valkuilen en tips Wanneer de voorgaande paragrafen in ogenschouw worden genomen, lijkt het inrichten, controleren en verantwoorden van rechtmatigheid relatief eenvoudig. Er zijn echter in de praktijk diverse aandachtspunten en valkuilen waarmee rekening moet worden gehouden. Uiteraard zijn er vanuit de ervaringen van de afgelopen jaren ook tips te geven, waarmee invulling 23

26 kan worden gegeven aan de aandachtspunten en valkuilen kunnen worden omzeild. Aandachtspunten In de vorige paragraaf is ingegaan op de betekenis van interne controle en het nog vaak onderbelicht zijn van de toegevoegde waarde van interne controle voor het verbeteren van de inrichting en beheersing van processen. Hierna wordt stilgestaan bij de wijze waarop de interne controle kan bijdragen aan het herzien en optimaliseren van processen en het nut en de noodzaak van het meer verspreid in de tijd uitvoeren (dynamiseren) en professionaliseren van interne controles. Herzien van processen Uiteraard komt het voor dat bij de uitvoering van de interne controles ten behoeve van de rechtmatigheidcontroles fouten of tekortkomingen worden geconstateerd. Vaak is de oorzaak gelegen in een tekortkoming in de onderliggende kwaliteit van de uitvoering of inrichting van processen. Stel dat wordt geconstateerd dat een subsidieregeling niet wordt nageleefd. Er is bijvoorbeeld geen bevoegd besluit tot subsidietoekenning. Of een inkoop is niet conform de procedure uitgevoerd. Er zijn bijvoorbeeld te weinig offertes aangevraagd. Uit de interne controle blijkt dat dit geen incidenten zijn, maar dat dergelijke fouten en tekortkomingen vaker voorkomen. Deze bevindingen zouden op dat moment direct aanleiding moeten zijn om een nadere analyse uit te voeren. Wanneer de tekortkoming vaker voorkomt, kan dat een belangrijk signaal zijn om werkmethoden, procedures, afspraken en informatievoorziening hieromtrent aan te passen. Ook kan het constateren van een afwijking het signaal zijn om wet- en regelgeving te vereenvoudigen. Bijvoorbeeld door bepaalde voorwaarden, zoals het achteraf overleggen van een financiële verantwoording, te schrappen of alleen van toepassing te laten zijn voor bepaalde soorten activiteiten of projecten. Bijvoorbeeld voor subsidies groter dan ,-. In de praktijk hebben rechtmatigheidbevindingen nog niet altijd deze signaalwerking. Zeker niet wanneer gebreken worden geconstateerd die niet 24

27 direct tot fouten of onzekerheden leiden, maar na veel uitzoek- of puzzelwerk uiteindelijk een positief rechtmatigheidoordeel krijgen. In die gevallen is de uitkomst toch goed? Ja, dat is waar, maar er lijkt wel ruimte voor verbetering te zijn. Bovendien kan het de efficiency van het proces en de controle daarop aanzienlijk verbeteren. De interne controlemedewerker of afdeling zal dan ook bij de uitvoering van de periodieke controles, hetzij via besprekingen of via rapportages, aandacht moeten vragen voor concrete verbetervoorstellen om een proces te optimaliseren, efficiënter te maken, regelgeving te verbeteren en de naleving en controle daarop beter te borgen. Dit kan bijvoorbeeld door het stellen van verwondervragen als: waarom doen we dit zo? Vaak is het een ingeslepen gewoonte dat controles al jaren uitgevoerd worden (zonder enig resultaat). Het bedenken waarom we een controle uitvoeren en een eis stellen zorgt ervoor dat hier vernieuwing ontstaat en mogelijk ook besef komt dat gestelde eisen feitelijk niet nodig zijn. Als hiervoor meer aandacht ontstaat en dit als het ware een tweede natuur wordt, ontstaat de lerende organisatie in optima forma. Dynamisering en professionalisering van de controles De uitvoering van de controles op rechtmatigheid vindt nog te vaak plaats in de tweede helft van het onderhavige jaar of pas bij het opmaken of zelfs de afronding van de jaarrekening. Het gevolg is vaak een race tegen de klok, terwijl dat absoluut niet nodig is. Wanneer de controles meer gespreid over het jaar worden uitgevoerd, zorgt dit in de eerste plaats voor een betere werkverdeling en levert dit in de tweede plaats de mogelijkheid op om eerder bij te sturen op grond van de resultaten. Een dergelijke werkwijze voorkomt bovendien kostbare en nodeloze herstelwerkzaamheden en voorkomt negatieve berichtgeving wanneer regelgeving niet nageleefd worden. In de praktijk blijkt herstel achteraf vaak veel meer te kosten dan aan de voorkant deugdelijk organiseren. Een les van de afgelopen jaren is dat gemeenten nog meer winst kunnen halen door te leren van de eerder uitgevoerde controles. De interne controles bevatten nog te weinig focus op de verandering van systemen en processen. 25

De accountant, een bondgenoot?

De accountant, een bondgenoot? De accountant, een bondgenoot? Inkoop en aanbesteding Rotterdam 27 mei 2010 Drs. R.M.J. van Vugt RA Agenda stellingen 1. Rechtmatigheid 2. Wat toetst de accountant? 3. Hoe wegen omissies mee? 4. In de

Nadere informatie

Provinciale Normenkader Rechtmatigheid 2015(aangepast)

Provinciale Normenkader Rechtmatigheid 2015(aangepast) Provinciale Normenkader Rechtmatigheid 2015(aangepast) Inleiding Met ingang van 2004 moeten alle provinciale jaarrekeningen worden voorzien van een accountantsverklaring met betrekking tot de financiële

Nadere informatie

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014 Behoort bij raadsbesluit d.d. 29 januari 2015 tot vaststelling van het 'Controleprotocol 2014'. Controleprotocol Jaarrekening 2014 Inhoudsopgave 1. Samenvatting... 3 2. Inleiding... 3 2.1 Doelstelling...

Nadere informatie

VOORDRACHT ALGEMEEN BESTUUR RECREATIESCHAP ROTTEMEREN

VOORDRACHT ALGEMEEN BESTUUR RECREATIESCHAP ROTTEMEREN DB 3 DECEMBER 2015 RM 2015-535832881 VOORDRACHT ALGEMEEN BESTUUR RECREATIESCHAP ROTTEMEREN Onderwerp : Normenkader Rechtmatigheid 2015 Kenmerk : RM 2015-535832881 Bijlagen : -1- Besluitdatum : 24 september

Nadere informatie

Object van controle is de jaarrekening 2013. Tevens geeft de accountant aan of het jaarverslag met de jaarrekening verenigbaar is.

Object van controle is de jaarrekening 2013. Tevens geeft de accountant aan of het jaarverslag met de jaarrekening verenigbaar is. CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2013 VAN DE GEMEENTE KRIMPEN AAN DEN IJSSEL 1. Inleiding Bij besluit van 06 november 2003 heeft de gemeenteraad Deloitte Accountants aangewezen

Nadere informatie

2 Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid én rechtmatigheid)

2 Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid én rechtmatigheid) Controleprotocol voor de accountantscontrole 2013 van de gemeente Sliedrecht 1. Inleiding Voor het jaar 2013 heeft de gemeenteraad aan Deloitte Accountants B.V. opdracht verstrekt om de accountantscontrole

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015 CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015 Voor de gemeenten Tubbergen, Dinkelland en het Openbaar lichaam Noaberkracht Dinkelland Tubbergen September 2014

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENINGEN 2011 TOT EN MET 2014 VAN DE GEMEENTE BOXTEL

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENINGEN 2011 TOT EN MET 2014 VAN DE GEMEENTE BOXTEL Pagina 1 van 5 CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENINGEN 2011 TOT EN MET 2014 VAN DE GEMEENTE BOXTEL Artikel 1 Te hanteren goedkeuringstolerantie De in het hierna opgenomen schema

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING VAN DE GEMEENTE VENRAY 2010 EN VERDER

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING VAN DE GEMEENTE VENRAY 2010 EN VERDER CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING VAN DE GEMEENTE VENRAY 2010 EN VERDER 1 Inleiding Op grond van artikel 213 van de Gemeentewet dient er een accountantscontrole plaats te

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL GEMEENTE TYNAARLO VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2014 VAN DE

CONTROLEPROTOCOL GEMEENTE TYNAARLO VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2014 VAN DE CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2014 VAN DE GEMEENTE TYNAARLO Voor vaststelling in Gemeenteraad op 9 december 2014 1 CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo

CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo 0 Inleiding De Gemeentewet(GW), art. 213, schrijft voor dat de gemeenteraad één of meer accountants aanwijst

Nadere informatie

Controleprotocol Het Waterschapshuis vanaf boekjaar 2013

Controleprotocol Het Waterschapshuis vanaf boekjaar 2013 Controleprotocol Het Waterschapshuis vanaf boekjaar 2013 Versie 1.1 21 mei 2013 Adrie-Jan de Korte Kenmerk: V0050/H1516 Inhoud 1. Inleiding 3 1.1 Doelstelling 3 1.2 Wettelijk kader 3 2. Algemene uitgangspunten

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL 2010 2013 VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENING VAN DE GEMEENTE NIEUWKOOP

CONTROLEPROTOCOL 2010 2013 VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENING VAN DE GEMEENTE NIEUWKOOP CONTROLEPROTOCOL 2010 2013 VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENING VAN DE GEMEENTE NIEUWKOOP 1. Inleiding Bij besluit van 23 september 2010 heeft de gemeenteraad Ernst & Young aangewezen als gemeentelijke

Nadere informatie

Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel

Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel Inleiding en doelstelling Plan van Aanpak Interne controle Rechtmatigheid De visie en missie van de organisatie is : Bestuurders

Nadere informatie

Procedure Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van de RAD Hoeksche Waard.

Procedure Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van de RAD Hoeksche Waard. 1. Inleiding Ter voorbereiding en ondersteuning van de uitvoering van de accountantscontrole dient het algemeen bestuur een aantal zaken op hoofdlijnen nader regelen. In dit controleprotocol vindt dat

Nadere informatie

Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000

Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000 Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000 1 Algemeen Op grond van de Kaderverordening Subsidieverstrekking van de gemeente Alkmaar kunnen subsidies worden verstrekt.

Nadere informatie

Controleprotocol subsidies gemeente Amersfoort

Controleprotocol subsidies gemeente Amersfoort Controleprotocol subsidies gemeente Amersfoort Controleprotocol voor de accountantscontrole bij door de gemeente Amersfoort gesubsidieerde organisaties November 2014 # 4174019 Algemeen Op grond van de

Nadere informatie

Hellendoom. Aan de raad. III II III IIII IIII III III II (code voor postverwerking)

Hellendoom. Aan de raad. III II III IIII IIII III III II (code voor postverwerking) Punt 11. : Controleprotocol jaarrekeningen G 6 m 6 6 R T 6 2011 tot en met 2014 _- sa. Hellendoom Aan de raad Samenvatting: De accountant geeft bij de jaarrekening een controleverklaring af waarin zowel

Nadere informatie

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD MEMO AAN DE GEMEENTERAAD Aan T.a.v. Datum Betreft Van Ons kenmerk CC De gemeenteraad - 23 maart 2012 Interim-controle 2011 Deloitte Het college 112623 Paraaf Datum Controller RP 22-3-2012 Directie Geachte

Nadere informatie

Deloitte. Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland. Rapport van bevindingen voor het boekjaar eindigend op 31 december 2014.

Deloitte. Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland. Rapport van bevindingen voor het boekjaar eindigend op 31 december 2014. Deloitte Accountants B.V. Park Veidzigt 25 4336 DR Middelburg Postbus 7056 4330 GB Middelburg Nederland Tel: 088 288 2888 Fax 088 288 9895 www.deloitte.n1 Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland

Nadere informatie

Rechtmatigheid in het onderwijs

Rechtmatigheid in het onderwijs Rechtmatigheid in het onderwijs In navolging van gemeenten en provincies wordt het begrip rechtmatigheid in toenemende mate betrokken bij de accountantscontrole van onderwijsinstellingen. Maar wie is verantwoordelijk

Nadere informatie

Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van het SVHW.

Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van het SVHW. A.B. 14/65 Controleprotocol boekjaren 2014-2018 1. Inleiding Ter voorbereiding en ondersteuning van de uitvoering van de accountantscontrole dient het algemeen bestuur een aantal zaken op hoofdlijnen nader

Nadere informatie

Verordening controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van Wetterskip Fryslân.

Verordening controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van Wetterskip Fryslân. Verordening controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van Wetterskip Fryslân. Het algemeen bestuur van Wetterskip Fryslân besluit, gelet op artikel 109 van de

Nadere informatie

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 oktober 2013 Inhoud 1. Inleiding 4 2. Controleopdracht 4 2.1 Opdracht 4 2.2 Materialiteit en tolerantie 5 2.3 Fraude 6 3. Planning 6 3.1 Inleiding 6 3.2 Algemene

Nadere informatie

Controleprotocol voor de accountantscontrole van de jaarrekeningen 2007 en 2008 van de gemeente Sluis

Controleprotocol voor de accountantscontrole van de jaarrekeningen 2007 en 2008 van de gemeente Sluis Controleprotocol voor de accountantscontrole van de jaarrekeningen 2007 en 2008 van de gemeente Sluis Inhoud 1. Inleiding 2. Rechtmatigheid in het kader van de accountantscontrole 3. Normenkader 4. Operationaliseren

Nadere informatie

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 Raadsstuk Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 1. Inleiding De gemeenteraad stelt kaders vast o.a. in de vorm van gemeentelijke verordeningen. De financiële beheersverordening

Nadere informatie

Controleprotocol 2013 gemeente Geertruidenberg

Controleprotocol 2013 gemeente Geertruidenberg Controleprotocol 2013 gemeente Geertruidenberg 1. Inleiding Met de inwerkingtreding van het Besluit Accountantscontrole Provincies en Gemeenten(BAPG), thans herbenoemd als Besluit accountantscontrole decentrale

Nadere informatie

2 Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid én rechtmatigheid)

2 Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid én rechtmatigheid) Pagina 1 Bijlage 1 Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2007 en 2008 van de gemeente papendrecht 1 Inleiding Op grond van artikel 213 van de Gemeentewet wijst de gemeenteraad

Nadere informatie

MID 30 oktober 2003 Verordening op basis van artikel 213 Gemeentewet

MID 30 oktober 2003 Verordening op basis van artikel 213 Gemeentewet Verordening op basis van artikel 213 Gemeentewet Heemstede, 21 oktober 2003 Aan de raad, Samenvatting In de Wet dualisering gemeentebestuur is opgenomen dat gemeenteraden drie verordeningen vaststellen

Nadere informatie

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen Financiële verordening gemeente Achtkarspelen De raad van de gemeente Achtkarspelen; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van @; gelet op artikel 212 van de gemeentewet en

Nadere informatie

Het college van B&W stelt de raad voor het protocol accountantscontrole vast te stellen.

Het college van B&W stelt de raad voor het protocol accountantscontrole vast te stellen. RAADSVOORSTEL Doel: besluitvormend voorstelnummer 2009/127 registratienummer 144086 behandelend ambtenaar Koos van Asten vergadering 17 december 2009 portefeuillehouder L. van der Zon doorkiesnummer 0252-783

Nadere informatie

jaar bijlagenr. commissie(s) categorie/agendanr. 2003 156 Bestuur en Middelen B 2 onderwerp

jaar bijlagenr. commissie(s) categorie/agendanr. 2003 156 Bestuur en Middelen B 2 onderwerp Raadsvoorstel jaar bijlagenr. commissie(s) categorie/agendanr. 2003 156 Bestuur en Middelen B 2 onderwerp Controleverordening gemeente Emmen Aan de raad De Wet dualisering gemeentebestuur heeft de functie

Nadere informatie

Controleprotocol 2009 Waterschap Peel en Maasvallei

Controleprotocol 2009 Waterschap Peel en Maasvallei Controleprotocol 2009 Waterschap Peel en Maasvallei voor de accountantscontrole op de jaarrekening Opgesteld door: Lando Welters, adviseur planning en control, Waterschap Peel en Maasvallei Versie: Algemeen

Nadere informatie

Intern controleplan gemeente Venray. Boekjaar 2011

Intern controleplan gemeente Venray. Boekjaar 2011 Intern controleplan gemeente Venray Boekjaar 2011 Een onderzoeksplan om verder in control te komen Nicole Peeters Trifunovski en Henk Mijnster, adviseurs AO/IC gemeente Venray ICP 2011DEF Pagina 1 van

Nadere informatie

GEMEENTEBLAD. De vaststelling is gebaseerd op de Algemene wet bestuursrecht en op boek 2 van het Burgerlijk Wetboek.

GEMEENTEBLAD. De vaststelling is gebaseerd op de Algemene wet bestuursrecht en op boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. Burgemeester en wethouder van de gemeente Houten hebben op 21 juli het Controleprotocol jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning Lekstroom vastgesteld. Het protocol is bestemd voor de zorgaanbieders,waarmee

Nadere informatie

Controle- en rapportageprotocol Tijdelijke stimuleringsregeling SUWI- Bedrijfsverzamelgebouw 2002

Controle- en rapportageprotocol Tijdelijke stimuleringsregeling SUWI- Bedrijfsverzamelgebouw 2002 Controle- en rapportageprotocol Tijdelijke stimuleringsregeling SUWI- Bedrijfsverzamelgebouw 2002 1 ALGEMEEN 1.1 Doel en reikwijdte van het controle- en rapportageprotocol Dit controle- en rapportageprotocol

Nadere informatie

Controleprotocol provincie Utrecht

Controleprotocol provincie Utrecht Controleprotocol provincie Utrecht Controleprotocol voor de accountantscontrole bij door de provincie Utrecht gesubsidieerde instellingen Januari 2010 Controleprotocol provincie Utrecht 1 van 7 Controleprotocol

Nadere informatie

De verklaring kan worden verstrekt door een registeraccountant (RA) of een accountant administratieconsulent (AA).

De verklaring kan worden verstrekt door een registeraccountant (RA) of een accountant administratieconsulent (AA). Controleprotocol eindverantwoording overeenkomsten en subsidies jeugdhulp en overeenkomsten maatwerkvoorziening begeleiding samenwerkende gemeenten Lekstroom 2015 (aangepast 20-4-2015) 1. Inleiding Met

Nadere informatie

Advies commissie BBV aan ministerie van BZK mei 2013. Van een rechtmatigheidsoordeel naar een rechtmatigheidsverantwoording

Advies commissie BBV aan ministerie van BZK mei 2013. Van een rechtmatigheidsoordeel naar een rechtmatigheidsverantwoording Van een rechtmatigheidsoordeel naar een rechtmatigheidsverantwoording Samenvatting Mede op verzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft de commissie BBV een onderzoek

Nadere informatie

Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord. Accountantsverslag 2014 april 2015

Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord. Accountantsverslag 2014 april 2015 Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord Accountantsverslag 2014 april 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Aard en reikwijdte van de werkzaamheden 3. Bevindingen naar aanleiding van de eindejaarscontrole

Nadere informatie

SiSa cursus 2013. Gemeente en accountant. 21 november 2013

SiSa cursus 2013. Gemeente en accountant. 21 november 2013 SiSa cursus 2013 Gemeente en Welkom Even voorstellen EY: Stefan Tetteroo RA Page 1 Agenda Doelstelling Accountant en gemeente Onze visie inzake de betrokken actoren Coördinatie- en controlefunctie binnen

Nadere informatie

HANDHAVINGSVERORDENING WWB en WIJ gemeente Lelystad

HANDHAVINGSVERORDENING WWB en WIJ gemeente Lelystad HANDHAVINGSVERORDENING WWB en WIJ Wetstechnische informatie Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie Officiële naam regeling Besloten door Deze versie is geldig tot (als de vervaldatum is vastgesteld)

Nadere informatie

Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de. inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Weert 2015

Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de. inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Weert 2015 Zoek regelingen op overheid.nl Gemeente Weert Ziet u een fout in deze regeling? Meld het ons op regelgeving@overheid.nl! Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de

Nadere informatie

gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; b e s l u i t :

gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; b e s l u i t : De Drechtraad gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; gelet op artikel 212 van de Gemeentewet, alsmede artikel 30, eerste

Nadere informatie

Controleprotocol Projecten Partnership STW KWF Technology for Oncology. Versie d.d. 2 september 2015

Controleprotocol Projecten Partnership STW KWF Technology for Oncology. Versie d.d. 2 september 2015 Controleprotocol Projecten Partnership STW KWF Technology for Oncology Versie d.d. 2 september 2015 1 UITGANGSPUNTEN 3 2 ONDERZOEKSAANPAK 4 3 ACCOUNTANTSPRODUCT 6 2 1 UITGANGSPUNTEN Achtergrond STW en

Nadere informatie

Vast te stellen het volgende in artikel 14 van de Subsidieverordening Rotterdam 2014 bedoelde SVR2014-subsidiecontroleprotocol.

Vast te stellen het volgende in artikel 14 van de Subsidieverordening Rotterdam 2014 bedoelde SVR2014-subsidiecontroleprotocol. Bijlage bij Subsidieverordening Rotterdam 2014 Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Rotterdam, Gelet op artikel 14 van de Subsidieverordening Rotterdam 2014; Besluiten: Vast te stellen

Nadere informatie

Gemeente Lelystad Ingekomen 16 JUN 2015. Kopie aan:

Gemeente Lelystad Ingekomen 16 JUN 2015. Kopie aan: 0^=> \d ju^va.' lot's OLJ&rje^oeUi naarcs 150014156 Gemeente Lelystad Ingekomen 16 JUN 2015 Kopie aan: Orteliuslaan 982 3528 BD Utrecht Postbus 3180 3502 GD Utrecht Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088

Nadere informatie

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke regeling Gouwe-Rijnland (BSGR), gelet op: Artikel 212 van de Gemeentewet; Het Waterschapsbesluit;

Nadere informatie

Hierbij doen wij u onze controleverklaring d.d... mei 2012 bij de jaarrekening 2011 van uw gemeente toekomen.

Hierbij doen wij u onze controleverklaring d.d... mei 2012 bij de jaarrekening 2011 van uw gemeente toekomen. Deloitte Accountants B.V. Amerikalaan 110 6199 AE Maastricht Airport Postbus 1864 6201 BW Maastricht Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9904 www.deloitte.nl Aan de gemeenteraad van de gemeente Simpelveld

Nadere informatie

Algemene toelichting Intern controleplan 2012

Algemene toelichting Intern controleplan 2012 Algemene toelichting Intern controleplan 2012 Inhoudsopgave: 1. Algemeen 3 2. Uitgangspunten interne controleplan 2012 3 2.1 Waarom een intern controleplan? 3 2.2 Controleaanpak 3 2.3 Uitvoering van de

Nadere informatie

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth De taak van de raad onder het dualisme Kaders stellen (WMO, Jeugdwet, handhaving) Budgetteren (begroting) Lokale wetgeving

Nadere informatie

Controleverordening gemeente Heusden (volgens artikel 213 Gemeentewet)

Controleverordening gemeente Heusden (volgens artikel 213 Gemeentewet) Controleverordening gemeente Heusden (volgens artikel 213 Gemeentewet) De raad van de gemeente Heusden besluit; gelet op artikel 213 Gemeentewet en het Besluit accountantscontrole gemeenten; vast te stellen:

Nadere informatie

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg Financiële verordening RUD Zuid-Limburg 1 Inhoud Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen... 3 Artikel 1 Begrippenkader... 3 Hoofdstuk 2 Begroting en verantwoording... 4 Artikel 2 Opstellen begroting en verantwoording...

Nadere informatie

Controleverordening gemeente Wijk bij Duurstede

Controleverordening gemeente Wijk bij Duurstede Controleverordening gemeente Wijk bij Duurstede 2006 Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie: Officiële naam regeling: Citeertitel: Vastgesteld door: Onderwerp: Deze versie is geldig tot(als de vervaldatum

Nadere informatie

Gezien het voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders van 23 september 2003;

Gezien het voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders van 23 september 2003; Gemeente Ooststellingwerf De raad van de gemeente Ooststellingwerf; nr. A.6 Gezien het voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders van 23 september 2003; gelet op artikel 213 van de gemeentewet;

Nadere informatie

Voorstel : Vaststelling van: a. de Financiële verordening gemeente Sint Anthonis

Voorstel : Vaststelling van: a. de Financiële verordening gemeente Sint Anthonis Raadsvergadering : 27 oktober 2003. Agendapunt : 11. Voorstel : Vaststelling van: a. de Financiële verordening gemeente Sint Anthonis (artikel 212 Gemeentewet); b. de Controleverordening gemeente Sint

Nadere informatie

Controleverordening gemeente Papendrecht 2015

Controleverordening gemeente Papendrecht 2015 Controleverordening gemeente Papendrecht 2015 Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Papendrecht Inhoudsopgave Controleverordening

Nadere informatie

b e s l u i t : 1 Inleidende bepaling 2 Begroting en verantwoording Nr: 07-104a De raad van de gemeente Barneveld;

b e s l u i t : 1 Inleidende bepaling 2 Begroting en verantwoording Nr: 07-104a De raad van de gemeente Barneveld; Nr: 07-104a De raad van de gemeente Barneveld; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders, nr. 07-104; gelet op artikel 212 van de Gemeentewet; overwegende dat de verordening op de uitgangspunten

Nadere informatie

CONTROLEOPDRACHT VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2013

CONTROLEOPDRACHT VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2013 Behoort bij raadsbesluit nr., d.d. 19 december 2013 CONTROLEOPDRACHT VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2013 1. Inleiding Bij uw besluit van 3 maart 2011 is aan PricewaterhouseCoopers Accountants

Nadere informatie

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1 Directie Bestuur & Organisatie Directie Algemeen Aan de Commissie AB Korte Nieuwstraat 6 65 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 9 Telefax (024) 329 22 92 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus 905 6500

Nadere informatie

Controleprotocol DCMR Milieudienst Rijnmond 2014

Controleprotocol DCMR Milieudienst Rijnmond 2014 Controleprotocol DCMR Milieudienst Rijnmond 2014 DCMR Milieudienst Rijnmond Parallelweg 1 3112 NA Schiedam telefoon: (010) 2468 000 telefax : (010) 2468 283 Web: http://www.dcmr.nl/ Pagina 1 van 8 Het

Nadere informatie

MARZ/2005000729 Lbr. 05/20

MARZ/2005000729 Lbr. 05/20 Brief aan de leden T.a.v. het college frontoffice tel. (070) 3738021 onderwerp accountantsverklaring jaarrekeningen 2004 uw kenmerk ons kenmerk MARZ/2005000729 Lbr. 05/20 bijlage(n) Datum 24 maart 2005

Nadere informatie

ECFE/U201600592 Lbr. 16/019

ECFE/U201600592 Lbr. 16/019 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Brief NBA en VNG over accountantscontrole van het Sociaal Domein 2015 Samenvatting uw kenmerk ons kenmerk

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Raadsvoorstelinzake controleplan accountant 2013

gemeente Eindhoven Raadsvoorstelinzake controleplan accountant 2013 gemeente Eindhoven Raadsnummer 13R5570 Inboeknummer 13bst01755 Beslisdatum B&W 15 oktober 2013 Dossiernummer 13.42.251 Raadsvoorstelinzake controleplan accountant 2013 Inleiding Vanaf boekjaar 2010 is

Nadere informatie

d. Het controleprotocol is geen werkprogramma, maarde geeft een aantal minimale eisen ten aanzien van de verplicht uit te voeren controlepunten.

d. Het controleprotocol is geen werkprogramma, maarde geeft een aantal minimale eisen ten aanzien van de verplicht uit te voeren controlepunten. CONTROLEPROTOCOL AANGAANDE HET GEVEN VAN AANWIJZINGEN OVER DE REIKWIJDTE EN INTENSITEIT VAN DE ACCOUNTANTSCONTROLE IN HET KADER VAN INVESTERINGPROGRAMMA S AGENDA VAN TWENTE EN INNOVATIE PROGRAMMA TWENTE

Nadere informatie

De raad van de gemeente Koggenland; D14.001691. gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 20 maart 2012.

De raad van de gemeente Koggenland; D14.001691. gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 20 maart 2012. RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Koggenland; D14.001691 gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 20 maart 2012. OVERWEGENDE dat de "verordening voor de controle op het financiële beheer

Nadere informatie

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland OVER OOSTZAAN Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland WORMERLAND. GESCAND OP 13 SEP. 2013 Gemeente Oostzaan Datum : Aan: Raadsleden gemeente Oostzaan Uw BSN : - Uw brief van :

Nadere informatie

VERORDENING HANDHAVING WWB/WIJ

VERORDENING HANDHAVING WWB/WIJ VERORDENING HANDHAVING WWB/WIJ Artikel 1. Begripsbepalingen 1. Deze verordening verstaat onder: a. de wet: de Wet werk en bijstand (WWB), de Wet investeren in jongeren (WIJ), de Wet inkomensvoorziening

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN EISEN (CONTROLEPROTOCOL) VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE VAN DE JAARREKENING VAN DE OMGEVINGSDIENST GRONINGEN

PROGRAMMA VAN EISEN (CONTROLEPROTOCOL) VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE VAN DE JAARREKENING VAN DE OMGEVINGSDIENST GRONINGEN PROGRAMMA VAN EISEN (CONTROLEPROTOCOL) VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE VAN DE JAARREKENING VAN DE OMGEVINGSDIENST GRONINGEN Algemeen Bestuur Veendam 29 oktober 2013 Het Algemeen Bestuur van de Omgevingsdienst

Nadere informatie

Aan de raad. Status: ter besluitvorming. Voorgesteld besluit Vaststellen van het Controleprotocol 2013 voor een periode van twee jaren.

Aan de raad. Status: ter besluitvorming. Voorgesteld besluit Vaststellen van het Controleprotocol 2013 voor een periode van twee jaren. No. 214439-1 Emmeloord, 7 januari 2013. Onderwerp Controleprotocol 2013 Advies raadscommissie De auditcommissie adviseert het voorstel als hamerstuk te beschouwen Aan de raad. Status: ter besluitvorming

Nadere informatie

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 1 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controle- en overige standaarden Vastgesteld

Nadere informatie

Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten

Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten Controleverordening Randstedelijke Rekenkamer De Randstedelijke Rekenkamer besluit: overwegende dat: op grond van de wet van 2 juli 2003, Stb.

Nadere informatie

Beleidsregels Het verrichten van zelfstandige werkzaamheden op bescheiden schaal gemeente Olst-Wijhe

Beleidsregels Het verrichten van zelfstandige werkzaamheden op bescheiden schaal gemeente Olst-Wijhe Vastgesteld door het college op 25 maart 2014 Publicatie in Huis aan Huis op 9 april 2014 Inwerkingtreding op 10 april 2014 Olst-Wijhe, 17 maart 2014 doc. nr.: 14.013240 Het verrichten van zelfstandige

Nadere informatie

Controleprotocol accountantscontrole HEFPUNT

Controleprotocol accountantscontrole HEFPUNT Controleprotocol accountantscontrole HEFPUNT INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING... 3 2 ALGEMENE UITGANGSPUNTEN VOOR DE CONTROLE (GETROUWHEID EN RECHTMATIGHEID)... 3 3 TE HANTEREN GOEDKEURINGS- EN RAPPORTERINGSTOLERANTIES...

Nadere informatie

HOEBERT HULSHOF & ROEST

HOEBERT HULSHOF & ROEST Inleiding Artikel 1 Deze standaard voor aan assurance verwante opdrachten heeft ten doel grondslagen en werkzaamheden vast te stellen en aanwijzingen te geven omtrent de vaktechnische verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Artikel 1. Definities

Artikel 1. Definities Pagina 1 van 5 Artikel 1. Definities Onder a van dit artikel wordt aangegeven wat daarin wordt verstaan onder het begrip accountant. Een bevoegd account voor de controle van de gemeentelijke jaarrekening

Nadere informatie

ALGEMENE SUBSIDIEVERORDENING GEMEENTE MAASTRICHT 2015

ALGEMENE SUBSIDIEVERORDENING GEMEENTE MAASTRICHT 2015 ALGEMENE SUBSIDIEVERORDENING GEMEENTE MAASTRICHT 2015 Algemene subsidieverordening gemeente Maastricht 2015 1 INHOUD Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen... 3 Artikel 1 Definities... 3 Artikel 2 Wettelijke

Nadere informatie

Provincie Overijssel Rapport van feitelijke bevindingen fractievergoedingen

Provincie Overijssel Rapport van feitelijke bevindingen fractievergoedingen Provincie Overijssel Rapport van feitelijke bevindingen fractievergoedingen Pagina 1 1 Opdracht Wij hebben een aantal specifieke werkzaamheden verricht met betrekking tot de verkregen verantwoordingen

Nadere informatie

Datum: 4 juli 2014 Agendapunt: 4 Betreft: Jaarstukken 2013

Datum: 4 juli 2014 Agendapunt: 4 Betreft: Jaarstukken 2013 VERGADERING ALGEMEEN BESTUUR OMGEVINGSDIENST MIDDEN- EN WEST-BRABANT Datum: 4 juli 2014 Agendapunt: 4 Betreft: Jaarstukken 2013 Aanleiding Ter uitvoering van de artikelen 197 en 198 van de Gemeentewet

Nadere informatie

Rechtmatigheidsonderzoek gemeenten en provincies en de implicaties daarvan voor de accountantsverklaring

Rechtmatigheidsonderzoek gemeenten en provincies en de implicaties daarvan voor de accountantsverklaring Audit Alert 15 Rechtmatigheidsonderzoek gemeenten en provincies en de implicaties daarvan voor de accountantsverklaring Aandachtspunten accountant in het kader van de per 1 januari 2004 gewijzigde reikwijdte

Nadere informatie

undert Zundertse Regelgeving Wetstechnische informatie 2013/17314 Rubriek: Naam regeling: Verordening auditcommissie gemeente Zundert

undert Zundertse Regelgeving Wetstechnische informatie 2013/17314 Rubriek: Naam regeling: Verordening auditcommissie gemeente Zundert undert Zundertse Regelgeving Wetstechnische informatie 2013/17314 Rubriek: 1 Naam regeling: Verordening auditcommissie gemeente Zundert Citeertitel: Geen citeertitel 1 Wettelijke grondslag Artikel 82 Gemeentewet

Nadere informatie

Door de intreding van de dualisering zijn er een aantal dingen veranderd op het gebied van de controle. De belangrijkste wijzigingen zijn:

Door de intreding van de dualisering zijn er een aantal dingen veranderd op het gebied van de controle. De belangrijkste wijzigingen zijn: gb03.103 1 RAADSVOORSTEL raadsvergadering: 5 november 2003 onderwerp: verordening ex art 213 Gw bijlage: ontwerpbesluit datum: 23 oktober 2003 gemeenteblad I nr.: 103 agenda nr.: 9 Aan de gemeenteraad,

Nadere informatie

Handreiking Bedrijfsvoering voor Raadsleden

Handreiking Bedrijfsvoering voor Raadsleden Handreiking Bedrijfsvoering voor Raadsleden Handreiking Bedrijfsvoering voor Raadsleden Bedrijfsvoering alleen voor het college? De bedrijfsvoering is weliswaar primair een taak van het college, maar de

Nadere informatie

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 21 januari 2010, bijlagenr. 696; BESLUIT

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 21 januari 2010, bijlagenr. 696; BESLUIT No. 2010/696 De raad van de gemeente Coevorden; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 21 januari 2010, bijlagenr. 696; BESLUIT gelet op de artikelen 7 en 8 en 10, tweede lid, van de

Nadere informatie

Over onze overige bevindingen naar aanleiding van de controle van de jaarrekening brengen wij u separaat verslag uit.

Over onze overige bevindingen naar aanleiding van de controle van de jaarrekening brengen wij u separaat verslag uit. Deloitte Accountants B.V. Flight Forum 1 5657 DA Eindhoven Postbus 376 5600 AJ Eindhoven Tel: (040) 2345000 Fax: (040) 2345014 www.deloitte.nl Aan de gemeenteraad van de gemeente Heusden t.a.v. de heer

Nadere informatie

Ten behoeve van het Stimuleringsfonds voor de Pers

Ten behoeve van het Stimuleringsfonds voor de Pers Controleprotocol Ten behoeve van het Stimuleringsfonds voor de Pers April 2010 Dit rapport heeft 9 pagina s controleprotocol Inhoudsopgave 1 Algemeen 1 1.1 Inleiding 1 1.2 Uitgangspunten 2 1.3 Doel en

Nadere informatie

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD Onderwerp: Normenkader en intern controleplan Registratienummer: 514552 Op voorstel van het college d.d.: 18 februari 2014 Datum vergadering: 11 maart 2014 Portefeuillehouder:

Nadere informatie

Financiële Verordening Gemeenschappelijke Regeling Meerstad

Financiële Verordening Gemeenschappelijke Regeling Meerstad Financiële Verordening Gemeenschappelijke Regeling Meerstad Vastgesteld bij besluit van het Algemeen Bestuur van 18 december 2012. Datum inwerktreding: 18 december 2012 Pagina 2 (10) Financiële Verordening

Nadere informatie

Controleprotocol Subsidies Gemeente Zeist 2009

Controleprotocol Subsidies Gemeente Zeist 2009 Copro 9220 Controleprotocol Subsidies Gemeente Zeist 2009 Dit protocol treedt in werking op: 16 december 2009 Dit protocol is niet van toepassing op subsidies verleend voor het jaar 2009 of eerder Dit

Nadere informatie

Algemene subsidieverordening Texel 2016

Algemene subsidieverordening Texel 2016 Algemene subsidieverordening Texel 2016 ASV Texel 2016 Vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 23 maart 2016 onder nummer 019 Gemeenteblad Texel 2016 nr 35 datum 24-03-2016 Algemene subsidieverordening

Nadere informatie

WIJZE VAN VERANTWOORDING Regiocontract Achterhoek 2012-2015 Versie april 2012 Voortgangsrapportage De subsidievrager dient jaarlijks uiterlijk 1 maart een voortgangsrapportage over het project in bij de

Nadere informatie

Praktijkhandreiking 1108. Toegang tot relevante informatie voor de opvolgende accountant in het kader van een controle

Praktijkhandreiking 1108. Toegang tot relevante informatie voor de opvolgende accountant in het kader van een controle Toegang tot relevante informatie voor de opvolgende accountant in het kader van een controle Versie 1.0 Datum: 10 februari 2010 Herzien: Onderwerp: Van toepassing op: Status: Relevante wet en regelgeving:

Nadere informatie

Toelichting. Algemeen. 1 Kader en opbouw van het algemeen deel van deze toelichting

Toelichting. Algemeen. 1 Kader en opbouw van het algemeen deel van deze toelichting Toelichting Algemeen 1 Kader en opbouw van het algemeen deel van deze toelichting Op grond van artikel 109 van de Waterschapswet moet ieder algemeen bestuur een controleverordening vaststellen die voldoet

Nadere informatie

Kennismakings- informatiebijeenkomst gemeente Utrecht (nieuwe) raadsleden Raadsleden centraal Goede raad voor een sterke gemeenteraad

Kennismakings- informatiebijeenkomst gemeente Utrecht (nieuwe) raadsleden Raadsleden centraal Goede raad voor een sterke gemeenteraad Kennismakings- informatiebijeenkomst gemeente Utrecht (nieuwe) raadsleden Raadsleden centraal Goede raad voor een sterke gemeenteraad 10 juni 2014 Gemeente Utrecht Agenda 1. Wie is de gemeentelijke accountant?

Nadere informatie

Kadernota accountantscontrole jaarrekening Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond 2015 e.v.

Kadernota accountantscontrole jaarrekening Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond 2015 e.v. AB Jeugdhulp Rijnmond 23 april 2015 bijlage 1 bij agp 11 Kadernota accountantscontrole jaarrekening Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond 2015 e.v. 1 1. Inleiding ln het Besluit Accountantscontrole

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering van Nederlandse Waterschapsbank N.V. Verklaring over de jaarrekening 2014 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2014 van

Nadere informatie

Vergaderdatum 6 juli 2016 Onderwerp Rapportage verbijzonderde interne controle 2015 Agendapunt

Vergaderdatum 6 juli 2016 Onderwerp Rapportage verbijzonderde interne controle 2015 Agendapunt Voorstel voor bestuur Vergaderdatum 6 juli 2016 Onderwerp Rapportage verbijzonderde interne controle 2015 Agendapunt 5 b Kenmerk B2016/u1320 Portefeuillehouder W. Stegeman Opsteller/indiener M.J. Donker

Nadere informatie